Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk 0 1081 2688123 2678364 2026-09-02T19:46:38Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Бібліяграфія 2688123 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі}} {{Пісьменьнік |Імя = Максім Гарэцкі |Лацінка = Maksim Harecki |Партрэт = Maksim Harecki photo.jpg |Памер = |Апісаньне = Максім Гарэцкі ў 1937 годзе |Імя пры нараджэньні = |Псэўданімы = |Месца нараджэньня = в. [[Малая Багацькаўка]], [[Амсьціслаўскі павет]], [[Магілёўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] |Месца сьмерці = [[Вязьма]], [[Смаленская вобласьць]], [[РСФСР]], [[СССР]] |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = пісьменьнік, літаратуразнаўца, лексыкограф, фальклярыст |Гады актыўнасьці = 1912—1937 |Напрамак = проза |Жанр = |Дэбют = «''У лазьні''» (1913) |Значныя творы = «''Ціхая плынь''» |Прэміі = |Палічка = http://knihi.com/Maksim_Harecki/ |Сайт = }} '''Максі́м Іва́навіч Гарэ́цкі''' ({{Дата ў старым стылі|18 лютага|1893|6 лютага}}, в. [[Малая Багацькаўка]], [[Амсьціслаўскі павет]], [[Магілёўская губэрня]]{{заўвага|Цяпер в. [[Багацькаўка]], [[Амсьціслаўскі раён]]}} — 10 лютага 1938{{заўвага|У савецкай гістарыяграфіі дата сьмерці падавалася як 20 сакавіка 1939 году}}, [[Вязьма]]) — беларускі пісьменьнік, дзяяч беларускага нацыянальна-дэмакратычнага адраджэньня, літаратуразнаўца, лексыкограф, фальклярыст. Брат [[Гаўрыла Гарэцкі|Гаўрылы Гарэцкага]]. Карыстаўся літаратурнымі псэўданімамі ''Максім Беларус'', ''М. Б. Беларус'', ''М. Г.'', ''А. Мсьціслаўскі'', ''Дзед Кузьма'', ''Мацей Мышка'', ''Мізэрыус Монус'' і іншымі; у сваіх творах таксама выступаў як ''Кузьма Батура'' і ''Лявон Задума''. == Біяграфія == === Сям’я === [[Файл:Baćki Hareckich.jpg|значак|зьлева|Бацькі Іван Кузьміч і Афрасіньня Міхайлаўна Гарэцкія]] Максім Гарэцкі нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Меў трох братоў — [[Гаўрыла Гарэцкі|Гаўрылу]], Парфіра і Івана — і сястру Ганну, зь якімі хадзіў у школу ў суседнюю вёску [[Вялікая Багацькаўка]]. У 1919 годзе ў [[Вільня|Вільні]] пабраўся шлюбам. Жонка, [[Леаніла Чарняўская|Леаніла Ўсьцінаўна Чарняўская-Гарэцкая]], працавала настаўніцай у [[Віленская беларуская гімназія|I Віленскай беларускай гімназіі]], працавала над складаньнем чытанак «Родны край». Першае, напісанае ёй апавяданьне, — «Мікітка» ([[Вільня]]), стала аўтарам малога зборніка «Дзяціныя гульні». Сын Леанід, загінуў у баях пад Ленінградам (1944). Вядомыя ягоныя «Пісьмы з фронту» да сям’і. Дачка Галіна (1921—2006) — захавальніца літаратурнага архіву сям’і Гарэцкіх, аўтарка шэрагу працаў, прысьвечаных жыцьцю і творчасьці бацькі і маці, успамінаў пра іх і пра свайго дзядзьку — акадэміка [[Гаўрыла Гарэцкі|Гаўрылу Гарэцкага]]. === Жыцьцё і дзейнасьць === [[Файл:Gor 05.jpg|значак|Максім Гарэцкі (справа) са сваім братам [[Гаўрыла Гарэцкі|Гаўрылам Гарэцкім]], 1926]] Першую навуку Максім Гарэцкі спасьцігаў у школе граматы ў вёсцы Вялікая Багацькаўка. Потым некалькі гадоў ён вучыўся ў сяле Вольша [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] ў царкоўна-прыходзкай школе. Ужо ў той час Гарэцкі пачынае цікавіцца [[Беларуская літаратура|беларускай літаратурай]] і пачынае сьвядома карыстацца [[беларуская мова|беларускай мовай]]. У 1908 годзе Гарэцкі скончыў вучобу ў Вольшы і атрымаў магчымасьць быць настаўнікам, вучыць грамаце сялянскіх дзяцей<ref name="ReferenceB">''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 15—17</ref>. У кастрычніку 1908 году прыехаў у [[Горкі (горад)|Горкі]], каб рыхтавацца да паступленьня ў вучэльню. Там займаўся з рэпэтытарам Крэерам<ref>''Дасаева'' Летапіс жыцця і творчасці Максіма Гарэцкага. С. 7</ref>. У 1909 годзе Максім Гарэцкі паступіў у каморніцка-агранамічную вучэльню ў [[Горкі (горад)|Горы-Горках]], якую скончыў у 1913 годзе<ref name="ReferenceB"/>. Чарцёжнік, каморнік землеўпарадкавальных камісіяў [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] ([[Вільня]], 1913—1914). На пасадзе каморніка Гарэцкі правёў толькі адзін год. Ён меў намер авалодаць замежнымі мовамі, атрымаць атэстат сталасьці і паступіць на гісторыка-філялягічны факультэт. Аднак, яму не ўдалося зьдзейсьніць гэтыя пляны. На той час адтэрмінаваньне ад вайсковай службы каморнікам ужо скасавалі. Каб не ісьці на службу звычайным салдатам на 3 гады, Гарэцкі пачынае адбываньне вайсковай павіннасьці ў якасьці «вольнапісанага» царскай арміі ў 1914 годзе. Гэта супала з пачаткам [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]]. Гарэцкі ўдзельнічаў у кравапралітных баях ва Ўсходняй Прусіі, дзе быў цяжка паранены<ref name="ReferenceB"/>. Доўга лячыўся ў вайсковых шпіталях [[Вільня|Вільні]], [[Масква|Масквы]], [[Магілёў|Магілёва]]. Пасьля выздараўленьня Гарэцкі працягнуў свае вандроўкі зь месца на месца. Некаторы час ён працаваў чарцёжнікам у Маскве. У 1916 годзе вучыўся ў [[Паўлаўскае ваеннае вучылішча|Паўлаўскім ваенным вучылішчы]] ў [[Петраград]]зе. Атрымаўшы чын прапаршчыка, праходзіў службу спачатку ў [[Іркуцк]]у, а потым у [[Гжацк]]у<ref name="ReferenceB"/>. У канцы 1916 апынуўся на фронце ў [[Пінскія балоты|Пінскіх балотах]]. Там быў прызначаны ў камісію па рэквізыцыі сена ў сялянаў, але не любіў гэтай працы і адпрасіўся ў акопы. Цяжка захварэў, быў адасланы ў тыл на лячэньне ([[Жалезнаводзк]], 1917), потым зусім звольнены з войска.<ref name="pshyrkou">Пшыркоў Юліян. Максім Гарэцкі і яго раман «Віленскія камунары» // Гарэцкі Максім. Віленскія камунары. Раман-хроніка. — Мн. : Беларусь, 1965. С. 7</ref> Пераехаў у [[Смаленск]], паступіў у Смаленскі археалягічны інстытут (1917), але хутка кінуў яго, бо не было часу хадзіць на лекцыі. [[Кастрычніцкі пераварот|Кастрычніцкія падзеі]] сустрэў тамсама, хутка пасьля таго — на савецкай службе<ref name="ReferenceA">Адамовіч Алесь. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. С. 92.</ref>, у Смаленскім савеце (адзначаецца яго добрае знаёмства з [[Вільгельм Кнорыньш|В. Кнорыным]]<ref>Адамовіч Алесь. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. С. 89</ref>). Працуе камэндантам жыльлёвага аддзелу<ref>Кіраваў рэквізыцыяй «лішкаў жытла ў буржуазіі».</ref> ў Смаленску (1918), паралельна, потым і стала супрацоўнічаў у мясцовых газэтах «Известия Смоленского Совета», «Западная коммуна», «[[Звязда]]» (з жніўня 1918, запрошаны на сталую працу ў «Звязду» Кнорыным пасьля абвяшчэньня [[БССР]]<ref name="pshyrkou"/>). Супрацоўнічаў з газэтай «[[Дзяньніца]]». Разам з рэдакцыяй «Зьвязды» пераехаў у [[Менск]], потым у [[Вільня|Вільню]] (пачатак студзеня 1919). Пры раптоўным захопе Вільні польскім войскам (канец красавіка 1919) апынуўся на акупаванай тэрыторыі. Настаўнік [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі]] і беларускіх настаўніцкіх курсаў. Супрацоўнічаў у газэце «[[Беларускія ведамасьці (газэта)|Беларускія ведамасьці]]», «[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]]». Рэдактар і выдавец газэты «[[Наша думка]]» (сьнежань 1920 — ліпень 1921), «Беларускія ведамасьці» (зь верасьня 1921). У студзені 1922 году, перад выбарамі ў [[Віленскі сойм]], быў арыштаваны польскімі ўладамі як цяжкі палітычны злачынца. Быў абвінавачаны ў прыналежнасьці да партыі камуністаў, арганізацыі замаху на дзяржаўную ўладу, друкаванай і вуснай агітацыі, атрымліваньні грошай ад камуністаў. Такія дзеяньні паводле польскага КК маглі карацца сьмерцю або катаргай. Зьняволены ў [[Лукіская турма|Лукіскай турме]] ў Вільні. У выніку пратэстаў за мяжой супраць масавых арыштаў беларускіх і [[летувісы|летувіскіх]] дзеячоў прымусова высланы ў [[Беларусь]]<ref name="ReferenceA"/>. У канцы кастрычніка 1923 году пераехаў зь сям’ёй зь Вільні ў Менск. Выкладчык мовы і літаратуры (у тым ліку ў [[БДУ]], Камуністычным унівэрсытэце БССР, Менскім вэтэрынарным тэхнікуме, [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Горацкай сельгасакадэміі]] (з 1 лютага 1926). Загадчык катэдры беларускай мовы, літаратуры і гісторыі Горацкай сельгасакадэміі<ref name="kauka">Каўка А. К. Гарэцкі Максім Іванавіч // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 494.</ref>. Правадзейны сябра [[Інбелкульт]]у, навуковы сакратар Літаратурнай камісіі (да 10 чэрвеня 1925), вучоны спэцыяліст (2 кастрычніка 1928) Інстытуту навуковай мовы [[Інбелкульт]]у. Удзельнік Беларускай акадэмічнай канфэрэнцыі, дакладчык па пытаньнях мастацкай літаратуры (1926). <gallery widths="150" heights="150" caption="Максім Гарэцкі на фатаздымках" class="center" perrow="4"> Čarnyševič, Harecki, Hmyrak.jpg|Максім Гарэцкі (пасярэдзіне) падчас вучобы ў Горы-Горацкай каморніцка-агранамічнай вучэльні. [[Хведар Чарнышэвіч]], Максім Гарэцкі (стаіць) і [[Лявон Гмырак]] M. Harecki, 1913.png|Падчас вучобы ў Горы-Горацкай вучэльні, 1913 г. M. Harecki ŭ špitali.jpg|У вайсковы шпіталі, 1914 г. M. Harecki z žonkaj i dziećmi.jpg|З жонкай Леанілай, дзецьмі Галінай і Леанідам, 1920-я </gallery> ==== Рэпрэсіі ==== [[Файл:Harecki, fota sa spravy.jpg|значак|[[Магшот]] з асабістай справы НКУС, 1930 г. Максім Гарэцкі асуджаны за ўдзел у «[[Саюз вызваленьня Беларусі|Саюзе вызваленьня Беларусі]]»]] Разам зь іншымі беларускімі дзеячамі стаў аб’ектам кампаніі «крытыкі» ў друку (1929). Арыштаваны (19 ліпеня 1930) па абвінавачаньні ў прыналежнасьці да [[Саюз вызваленьня Беларусі|Саюза вызваленьня Беларусі]], у красавіку — траўні 1931 засуджаны да высылкі на пяць гадоў у горад [[Вятка (горад)|Вятку]]. У Вятцы працаваў чарцёжнікам (17 жніўня 1931 — 1 сакавіка 1932), тэхнікам-каштарысьнікам мясцовага ФУП<ref>ФУП: фабрика учебных пособий.</ref> і землеўладкавальнікам. З 1 верасьня 1935 настаўнік [[расейская мова|расейскай мовы]] і літаратуры ў сярэдняй школе пасёлку Пясочня<ref>З 1936 — г. Кіраў Смаленскай, потым Калускай вобласьці.</ref>. Увесь гэты час займаўся літаратурнай працай. 3 чэрвеня 1937 году Галоўная ўправа ў справах літаратуры і выдавецтваў [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]] (Галоўліт БССР) выдала Загад № 33 «Сьпіс літаратуры, якая падлягае канфіскацыі зь бібліятэк грамадзкага карыстаньня, навучальных установаў і кнігагандлю». Паводле Загаду, «усе кнігі» Максіма Гарэцкага прадугледжвалася «спальваць»<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Алесь Лукашук]].|загаловак=Мова гарыць (Загад № 33)|спасылка=http://imperiaduhu.by/gistoryia/gist-novychas/novy%20-20-1-BSSR/novy-20-1-BSSR/mova-garyc.html|выданьне=[[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]|тып=часопіс|год=1996|нумар=3|старонкі=76—91|issn=0236-1019}}</ref>. Арыштаваны (4 лістапада 1937), пазьней расстраляны па прысудзе «[[Тройка НКУС|тройкі]]» НКУС (прысуд прыведзены ў выкананьне 10 лютага 1938 году а 15-й гадзіне; жонцы паведамілі, што памёр ад кровазьліцьця ў [[Галаўны мозаг|мозаг]] 20 сакавіка 1939 году). Рэабілітаваны 15 лістапада 1957. Першая публікацыя паводле сапраўдных фактаў [[расстрэл]]у 10 лютага 1938 году ў Вязьме зьявілася ў кастрычніку 1992 году ў газэце «[[Літаратура і мастацтва]]»<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Радзім Гарэцкі]].| загаловак = Расстрэл Максіма Гарэцкага. | спасылка = https://kamunikat.org/litaratura-i-mastatstva-gazeta-tvorchay-inteligentsyi-belarusi-41-3659-1992 | мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 1992, 9 кастрычніка | том = | нумар = 41 (3639) | старонкі = 14—15 | issn = }}</ref><ref>{{Артыкул| аўтар = [[Радзім Гарэцкі]].| загаловак = Расстрэл Максіма Гарэцкага. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 1992, 16 кастрычніка | том = | нумар = 42 (3640) | старонкі = 14—15 | issn = }}</ref><ref>{{Артыкул| аўтар =Ліўшыц, Уладзімір.| загаловак =Справа № 13036 (Дакументульны Матэрыял аб тым, як загінуў пісьменнік М. Гарэцкі). | спасылка = | мова = | аўтар выданьня =рэд. рада [[Аляксандар Агееў]] і інш. | выданьне =[[Магілёўская даўніна]] | тып =зборнік гістарычных і краязнаўчых матэрыялаў | месца =[[Магілёў]] | выдавецтва =Музей гісторыі Магілёва| год =1993 | том =1 | старонкі =46—53 | isbn = | issn = }}</ref>. == Ацэнкі == Пасьля рэпрэсіяў 1930-х гадоў і далейшага замоўчваньня, публікацыі і дасьледаваньні творчасьці пісьменьніка былі ўзноўленыя ў 1960-х гадах. У іх ліку — [[Манаграфія|манаграфіі]] [[Дзьмітры Бугаёў|Дзьмітрыя Бугаёва]] «Максім Гарэцкі» ([[Менск]], 1968), [[Алесь Адамовіч|А. Адамовіча]] «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» ([[Менск]], 1980), [[Іван Чыгрын|І. Чыгрына]] «Паміж былым і будучым» ([[Менск]], 1994), артыкулы і прадмовы да выданьняў [[Дзьмітры Бугаёў|Дз. Бугаёва]], [[Максім Лужанін|М. Лужаніна]], [[Міхась Мушынскі|М. Мушынскага]], [[Юльян Пшыркоў|Ю. Пшыркова]], І. Чыгрына і інш. У наш час Максім Гарэцкі прызнаецца клясыкам беларускай літаратуры. Фактычна, пачынальнік твораў маральна-этычнай праблематыкі ў беларускай літаратуры<ref>Чыгрын І. П. Паміж былым і будучым: Проза М. І. Гарэцкага / І. П. Чыгрын. — 2-е выд., выпр. — Мн.: Бел. навука, 2003. С. 70—81.</ref>. Адзін з пачынальнікаў эпічнага жанру, інтэлектуальна-філязофскай, лірычнай, дакумэнтальнай прозы ў беларускай літаратуры<ref name="kauka"/>. Пачынальнік дасьледаваньняў гісторыі беларускай літаратуры<ref>Пшыркоў Юліян. Максім Гарэцкі і яго раман «Віленскія камунары» // Гарэцкі Максім. Віленскія камунары. Раман-хроніка. — Мн. : Беларусь, 1965. С. 8.</ref>. Адзначаецца шмаграннасьць здольнасьцяў пісьменьніка — літаратурных, матэматычных, музычных<ref>Адамовіч Алесь. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. С. 23.</ref>. Ваенныя творы Гарэцкага былі заўважаны крытыкай за мяжой, напрыклад, Т. Н. Браран (Н.Рандаў) у [[НДР]]<ref name="chyhryn">Чыгрын І. П. Паміж былым і будучым: Проза М. І. Гарэцкага / І. П. Чыгрын. — 2-е выд., выпр. — Мн.: Бел. навука, 2003. С. 50.</ref>. У вышыні антываеннага духу апавяданьні «Генэрал» і «Рускі» параўноўваюцца крытыкамі з творамі [[Васіль Быкаў|Васіля Быкава]] «Мёртвым не баліць» і «Адна ноч»<ref>Адамовіч Алесь. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. С. 67.</ref>, аповесьць «На імпэрыялістычнай вайне» — з ваеннымі творамі [[Эрых Марыя Рэмарк|Рэмарка]], [[Анры Барбюс|Барбюса]], [[Жорж Дзюамель|Дзюамеля]]<ref name="chyhryn"/>. == Творчасьць == [[Файл:M. Harecki, „Ruń“ (vokładka).jpg|значак|Зборнік апавяданьняў «Рунь» (1914)]] [[Файл:М. Гарэцкі. Драматычны абразок “Памінкі”..jpg|значак|Рукапіс драматычнага абразку «Памінкі», 1922 г. На аркушы пячатка савецкіх часоў з надпісам «забаронена»]] Літаратурная творчасьць Гарэцкага пачалася зь невялічкіх твораў, нататак, фэльетонаў, якія друкаваліся на старонках [[Наша Ніва|«Нашай Нівы»]]. Падпісваўся тады Гарэцкі такімі псэўданімамі: М. Б., Беларус, М. Беларус, Максім Беларус. Першая такая нататка зьявілася ў «Нашай Ніве» 26 верасьня 1912 году. Першыя фэльетоны выявілі талент Гарэцкага як [[Сатыра|сатырыка]], аднак, у сваёй далейшай творчасьці ён рэдка вяртаўся да гэтага<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 18</ref>. Першае апавяданьне Гарэцкага «У лазьні» было зьмешчанае ў «[[Наша Ніва|Нашай Ніве]]» 25 студзеня 1913 году пад псэўданімам Максім Беларус. Напісанае было 31 сьнежня 1912 году<ref>''Дасаева Т'' Летапіс жыцця і творчасці Максіма Гарэцкага. С. 8</ref>. Пасьля яго пачалі зьяўляцца ўсё новыя і новыя мастацкія творы: апавяданьні «Стогны душы», «Роднае карэньне», «У панскім лесе», драматычны абразок «Атрута». Усё гэта было апублікавана на працягу 1913 году ўсё ў той жа «Нашай Ніве» пад псэўданімамі Максім Беларус і М. Г.<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 20</ref>. Сваім сапраўдным прозьвішчам Гарэцкі падпісаўся толькі ў 1914 годзе, калі [[Беларускае выдавецкае таварыства|Беларускім выдавецкім таварыствам]] у [[Вільня|Вільні]] была выдадзеная кніга «Рунь»<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 21</ref>. Гарэцкі востра адчуваў патрэбы літаратурнага разьвіцьця беларусаў, аб чым сьведчаць яго артыкулы «Наш тэатар» і «Развагі і думкі», апублікаваныя ў 1913-14 гг. У іх аўтар выявіў сябе як тэарэтык, публіцыст, зацікаўлены праблемамі разьвіцьця нацыянальнай культуры, мовы, тэатру<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 29</ref>. 22 лютага 1914 году зьявілася кніга Гарэцкага «Антон». Надрукаваная яна была толькі ў 1918 годзе ў віленскай газэце «[[Гоман (1916)|Гоман]]». У 1919 годзе выйшла асобнае выданьне. Твор мае падзагаловак «Абразы жыцьця» і складаецца з 15 асобных абразкоў<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 89</ref>. Франтавыя ўражаньні і назіраньні 1916—1917 гг. пісьменьнік акуратна заносіў у дзёньнік, матэрыялы якога ён пазьней выкарыстаў для напісаньня дакумэнтальна-мастацкай [[Аповесьць|аповесьці]] «На імпэрыялістычнай вайне»<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 119</ref>. Пасьля 1917 году шмат піша на тэму [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]]. У 1918—1919 у палемічных допісах рэзка крытыкуе «буржуазных беларускіх дзеячоў», услаўляе бальшавізм; адначасова, крытыкуе «новую (камуністычную) буржуазію», кладзе выразны націск на неглыбокую далучанасьць «буржуазных дзеячоў» да нацыянальнага руху<ref>Чыгрын І. П. Паміж былым і будучым: Проза М. І. Гарэцкага / І. П. Чыгрын. — 2-е выд., выпр. — Мн.: Бел. навука, 2003. С. 92—96.</ref>. У 1918 годзе Максім разам з братам [[Гаўрыла Гарэцкі|Гаўрылам]] працаваў над «Руска-беларускім слоўнікам», які быў выдадзены ў [[Смаленск]]у ў 1918 годзе, а ў 1921 годзе ў [[Вільня|Вільні]]. Гэта быў першы беларускі [[слоўнік]] такога тыпу, надрукаваны пасьля [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]], і першы вопыт самога пісьменьніка ў галіне [[Лексыкаграфія|лексыкаграфіі]]. Яшчэ Гарэцкаму належыць «Невялічкі беларуска-маскоўскі слоўнік», выдадзены ў [[Вільня|Вільні]] ў 1919 годзе, які меў тры выданьні, апошняе пад назвай «Беларуска-расійскі слоўнічак» выйшла ў [[БССР|Савецкай Беларусі]] ў 1925 годзе. На год раней у [[Менск]]у зьявіўся складзены Гарэцкім разам з [[Мікола Байкоў|Байковым]] «Практычны расійска-беларускі слоўнік», які ахоплівае каля 20000 словаў<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 123—124</ref>. На працягу 1919—1923 гг. ён напісаў больш за 20 твораў: апавяданьні, аповесьць «[[Дзьве душы]]», крытычныя артыкулы<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 127</ref>. Зьвяртаўся да жыцьця беларускіх перасяленцаў у [[Сібір]]ы («Сібірскія абразкі», апавяданьні «Хадзяка», «Моцнае каханьне», «Хоцімка» і інш.). У групе апавяданьняў, створаных у 1921—1922 гг., Гарэцкі наблізіўся да асэнсаваньня вобразу інтэлігента як усьвядомленага суб’екта ў гістарычным быцьці свайго народу. Здарылася гэта пад уплывам вайны, якая ў 1914 годзе абрынулася на беларускія землі, рэвалюцыяў 1917 году, абвастрэньняў нацыянальнай барацьбы ў краі<ref>'' Чыгрын І '' Паміж былым і будучым. С. 32</ref>. У 1926 годзе ў [[Менск]]у быў выдадзены зборнік апавяданьняў «Досьвіткі». У гэты час Гарэцкі прымаў удзел у розных дыскусіях, выступаў з навуковымі дакладамі па літаратуразнаўстве і фальклярыстыцы, друкаваў артыкулы пра творчасьць многіх савецкіх пісьменьнікаў, рабіў фальклёрныя запісы<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 135</ref>. У 1928 годзе выйшаў зборнік «Народныя песьні з мэлёдыямі», падрыхтаваны Гарэцкім у суаўтарстве з кампазытарам Ягоравым. Там зьмешчана 318 беларускіх песень, запісаных Гарэцкім ад маці<ref>''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 152</ref>. У канцы 20-х гадоў пісьменьнік займаўся таксама перакладамі мастацкай прозы: «Разгром» [[Аляксандар Фадзеещ|Фадзеева]], апавяданьні [[Максім Горкі|Горкага]] «Канавалаў», «Чалкаш». Пераклады былі падпісаныя псэўданімам А. Мсьціслаўскі, але іх прыналежнасьць Гарэцкаму не выклікае сумненьня<ref name="ReferenceC">''Бугаёў Дз.'' Максім Гарэцкі. С. 154</ref>. У 1928 годзе Гарэцкі падрыхтаваў да выданьня вялікую кнігу сваіх выбраных твораў, нанова адрэдагаваўшы некаторыя зь іх. Гэтая кніга не пабачыла сьвет<ref name="ReferenceC"/>. Гарэцкі зьвяртаўся да праблемы ўзаемаадносінаў інтэлігента і народу, да ролі і місіі інтэлігенцыі ў нацыянальным разьвіцьці (аповесьць «Мэлянхолія», апавяданьні «Фантазія» і інш.). Расцэньваў ролю беларускага літаратара як надзвычай адказную і патрабавальную да грамадзянскай і нацыянальнай сьвядомасьці. Выступаў супраць правінцыйнай замкнёнасьці маладой беларускай літаратуры. У творчасьці Гарэцкага вызначаюцца наступныя пэрыяды (так, як іх акрэсьліў Г. Гарэцкі ў лісьце да А. Адамовіча<ref>Адамовіч Алесь. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. С. 41,42.</ref>): * 1912—1913: Горацкі першы * 1913—1914: Віленскі першы * 1914—1917: часу імпэрыялістычнай вайны * 1917—1919: пачатку кастрычніцкага перавароту * 1919—1923: Віленскі другі * 1923—1926: Менскі першы * 1926—1928: Горацкі другі * 1928—1930: Менскі другі * 1931—1935: Вяцка-Кіраўскі * 1935—1937: Пясочынска-Кіраўскі. Кнігі Гарэцкага выдаваліся на расейскай, [[украінская мова|украінскай]], [[польская мова|польскай]], [[нямецкая мова|нямецкай мовах]]. <gallery caption="Творы" class="center" widths="250px" heights="250px" perrow="2"> File:M. Harecki, vokładki.png|Вокладкі зборніка апавяданьняў «Досьвіткі» (1926), кнігі «Ціхія песьні» (1926), «Ціхая плынь» (1930) File:M. Harecki — U łaźni, Naša Niva.png|200пкс||значак|«У лазьні», Наша Ніва, 25 студзеня 1913 </gallery> == Ушанаваньне памяці == [[Файл:1993. Stamp of Belarus 0035.jpg|значак|Максім Гарэцкі на паштовай марцы Беларусі]] * У 1993 годзе ў роднай вёсцы да 100-годзьдзя з дня нараджэньня пісьменьніка, што адзначалася таксама ў рамках [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]], адчынілі музэй<ref>{{Навіна|аўтар=[[Мікалай Рудкоўскі]]|загаловак=Жыву і радуюся, і вы жывіце і радуйцеся|спасылка=http://www.mogved.by/print/sled-v-istorii/493|выдавец=[[Газэта]] «[[Магілёўскія ведамасьці]]»|дата публікацыі=25 лютага 2008|дата доступу=29 студзеня 2013}}</ref>. * Па праграме сьвяточных урачыстасьцяў, прыўрочаных да [[I зьезд беларусаў сьвету|Першага зьезду беларусаў сьвету]], 10 ліпеня 1993 году ля колішняга будынка [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуту беларускай культуры]] на вуліцы [[Койданаўская вуліца (Менск)|Рэвалюцыйнай]], 15 у [[Менск]]у, дзе зараз месьціцца [[Нацыянальны навукова-асьветны цэнтар імя Францішка Скарыны]], адбылося ўрачыстае адкрыцьцё памятнай дошкі ў гонар Максіма Гарэцкага<ref>{{артыкул|аўтар =| частка = |загаловак = Максім вяртаецца на Беларусь. |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/litaratura-i-mastatstva-gazeta-tvorchay-inteligentsyi-belarusi-28-3698-1993 |адказны =Гал. рэд. [[Мікола Гіль]]|выданьне=[[Літаратура і мастацтва]]|тып=газэта|месца= [[Менск]]|выдавецтва=Беларускі дом друку |год=10 ― 16 ліпеня 1993|выпуск=|том=|нумар= 28 (3698)| старонкі=3 |isbn=}}</ref>. * З 1992 году рэгулярна ладзяцца Гарэцкія чытаньні<ref>{{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Першыя Гарэцкія чытанні: тэзісы дакладаў і паведамленняў, г. Горкі, 16―18 сакавіка 1992 г. |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдкалегія: [[Уладзімер Ліўшыц|У. М. Ліўшыц]] (адказны рэдактар) і інш |выданьне = [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія]], Аддзел культуры Горацкага райвыканкама, [[Горацкі раённы гісторыка-этнаграфічны музэй|Горацкі гісторыка-этнаграфічны музей]] |месца =[[Горкі]]|выдавецтва = |год = 1992 |том = |старонкі = |старонак = 104 |сэрыя = |isbn = |наклад = 150}}</ref>. З 1997 году дзейнічае Міжнародны фонд братоў Гарэцкіх. Ягонае імя носяць бібліятэка ў Горках, вуліцы ў Менску, Амсьціславе і Горках. У Менску і Вязьме пастаўленыя помнікі<ref>{{Навіна|аўтар=[[Тацяна Жук]], [[Марына Ліс]]|загаловак=Рукапісы не гараць. Максім Гарэцкі: «Жыцьцё праляцела, як адзін дзень»|спасылка=http://news.tut.by/culture/335195_print.html|выдавец=[[TUT.BY|Tut.by]]|дата публікацыі=18 лютага 2013|дата доступу=18 лютага 2013}}</ref>. У 2012 годзе пры падрыхтоўцы да рэспубліканскага сьвята «Дажынкі» ў [[Горкі|Горках]], нягледзячы на пратэсты грамадзтва, быў зьнесены дом, у якім у 1926—1928 гг. жыў Максім Гарэцкі. Гэта быў адзіны дом, які захаваўся ад Гарэцкага на тэрыторыі сучаснай Беларусі.<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/24905534.html 120-годзьдзе Максіма Гарэцкага: дом зьнесьлі, збор твораў ня выдалі. [[Радыё Свабода]]]</ref> <gallery widths="200" heights="200" class="center"> Maksim Harecki Vilnia 1919-1923.jpg|Памятная шыльда у гонар Максіма Гарэцкага на былым будынку [[Віленская беларуская гімназія|Віленскай беларускай гімназіі ]] Гарэцкі Курапаты.jpg|Крыж Максіму Гарэцкаму ва ўрочышчы [[Курапаты]] </gallery> == Бібліяграфія == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = Максім Гарэцкі. | загаловак = Наш тэатр. | спасылка = https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%281913%29.pdf | мова = | аўтар выданьня = | выданьне = Калядная пісанка 1913 год | тып = зборнік| месца =[[Вільня]]| выдавецтва =[[Марцін Кухта|Друкарня Марціна Кухты]] | год = 1913 | том = | старонкі = 13—26| isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = Максім Гарэцкі. | загаловак = Развагі і думкі. | спасылка = https://be.wikisource.org/wiki/%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%BF%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_(1914)/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%B3%D1%96_%D1%96_%D0%B4%D1%83%D0%BC%D0%BA%D1%96| мова = | аўтар выданьня = | выданьне = Вялікодная пісанка на 1914| тып = зборнік| месца =[[Вільня]]| выдавецтва =[[Марцін Кухта|Друкарня Марціна Кухты]] | год = 1914 | том = | старонкі = | isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * «У лазьні» (1912, надрукаваная ў 1913), першае апавяданьне. * «Антон» (1914, упершыню надрукаваная ў газэце «[[Гоман (1916)|Гоман]]», 1918; асобна — у 1919), драматызаваная аповесьць. * «На імпэрыялістычнай вайне» (1914—1919, фрагмэнты друкаваліся ў «Полымі», першае асобнае і цэлае выданьне — 1926), ваенныя запіскі. * «Літоўскі хутарок» (1915, надрукаваны ў газэце «[[Беларусь (1919, Менск)|Беларусь]]», 1920), апавяданьне, першая спроба літаратурнага, ня дзёньнікавага твора пра вайну. * «Генэрал» (1916, першы раз надрукаваная газэтай «[[Вольная Беларусь (газэта)|Вольная Беларусь]]», 1918), апавяданьне. * «Рускі» (1915), апавяданьне. * «Чарнічка», апавяданьне. * «Хадзяка» (1916), апавяданьне. * «На этапе» (1916), апавяданьне. * «Меланхолія», (урыўкі друкаваліся ў 1916), аповесьць (незавершаная). * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Nasz teatr.| спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2102/5152-1916-74.pdf?sequence=74&isAllowed=y| мова = | выданьне =[[Гоман (1916)|Homan]] | тып =hazeta | год =1916, 27 kastrycznika | том = | нумар =74 | старонкі =2| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Наш тэатр.| спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2102/5152-1916-75.pdf?sequence=75&isAllowed=y| мова = | выданьне =[[Гоман (1916)|Гоман]] | тып =газэта | год =1916, 31 кастрычніка | том = | нумар =76 | старонкі =2, 3| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Наш тэатр.| спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2102/5152-1916-76.pdf?sequence=76&isAllowed=y| мова = | выданьне =[[Гоман (1916)|Гоман]] | тып =газэта | год =1916, 3 лістапада | том = | нумар =76 | старонкі =2| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Nasz teatr.| спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2102/5152-1916-77.pdf?sequence=77&isAllowed=y| мова = | выданьне =[[Гоман (1916)|Homan]] | тып =hazeta | год =1916, 7 listapada | том = | нумар =77 | старонкі =2| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = М. Гарэцкі.| загаловак = Зьнібеіць сэрца. | спасылка =https://kamunikat.org/dzyannitsa-vestka-belaruskago-natsyyanalnago-kamisaryyatu-37-1918 | мова = | выданьне =[[Дзяньніца|Дзянніца ]] | тып = газэта | год = 1918, 7 лістапада | том = | нумар = 37 | старонкі = 3 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Беларускае драматычнае пісьменства.| спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2319/219738-1919-4.pdf?sequence=3&isAllowed=y | мова = | выданьне =[[Беларуская думка (1919)|Беларуская думка]] | тып =газэта | год =1919, 5 мая | том = | нумар =4| старонкі =3, 4 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Беларускае драматычнае пісьменства.| спасылка =http://elibrary.mab.lt/bitstream/handle/1/2319/219738-1919-5.pdf?sequence=4&isAllowed=y | мова = | выданьне =[[Беларуская думка (1919)|Беларуская думка]] | тып =газэта | год =1919, 7 мая | том = | нумар =5| старонкі =2,3 | issn = }} * «Сібірскія абразкі» (1926—1928, часткова выдадзеныя ў 1973), збор 42 падарожных замалёвак. * «[[Дзьве душы]]» (1918—1919, у газэце «[[Беларуская думка (1919)|Беларуская думка]]», чэрвень—ліпень 1919, першы раз асобна — [[Вільня]], 1919), аповесьць. * {{Артыкул| аўтар = | загаловак =Прафэсар. (Апавяданьне).| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-4.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 17 лютага 1922| том = | нумар = 4 (29) | старонкі = 2, 3 }} * {{Артыкул| аўтар =| загаловак =Сасна. 9/9/1921. (Апавяданьне)| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-5.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 24 лютага 1922| том = | нумар = 5 (30) | старонкі = 3, 4 }} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак = Незадача. (Быль.) | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-8.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 18 сакавіка 1922| том = | нумар = 8 (33) | старонкі = 2, 3 }} * {{Артыкул| аўтар = Я. С. | загаловак = Усебеларускі зьезд 1917-га году. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-17.pdf | мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларукі звон]] | тып = тыднёвая часопісь | год = 1922, 1 верасьня | том = | нумар = 17 (42) | старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * «Фантазія», апавяданьне. * «Чырвоныя ружы» (1922), драматычны твор. * «Жартаўлівы Пісарэвіч» (1925, апублікавана «[[Полымя]]», 1926), п’еса. * {{Артыкул| аўтар = | загаловак = Мэлянхолія.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a55247ed2b7285c7ff1d8a51dceaf8e8.pdf| мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып =часопіс | год = 1928| том = | нумар = 3| старонкі = 86—97 | issn = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Выбранае. Зьмест: апавяданьні: Стогны душы; У панскім лесе; Страхаццё; Зіма; Досвіткі; Смачны заяц; «Дурны настаўнік»; Страшная музыкава песня; Сасна; Стары прафесар; Панская сучка; Прысяга; Трасца; Багатыя пчэльня; Ціхая плынь: аповесць|арыгінал = |спасылка = |адказны = прадмова [[Антон Семяновіч|Антона Семяновіча]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае выдавецтва БССР]] |год = 1960 |том = |старонкі = |старонак = 213+2+1 |сэрыя = |isbn = |наклад = 5000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Віленскія камунары: Раман-хроніка |арыгінал = |спасылка = |адказны = Уступны артыкул [[Юльян Пшыркоў|Ю.Пшыркова]]; Мастак [[Васіль Пятровіч Шаранговіч|Васіль Шаранговіч]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] |год = 1965 |том = |старонкі = |старонак = 355 |сэрыя = |isbn = |наклад = 5400}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Выбраныя творы. У 2 т.|арыгінал = |спасылка = |адказны = Рэдкалегія: [[Зьміцер Бугаёў]] і інш.; Уступны артыкул і камэнтары [[Зьміцер Бугаёў|Д. Бугаева]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1973 |том = 1. Апавяданьні і драматычныя абразкі. Зьмест: раздзелы: з кнігі «Рунь»; з кнігі «Досвіткі»; з кнігі «Апавяданні»; з кнігі «Сібірскія абразкі»; з кнігі «Люстрадзён»; апавяданні розных гадоў: Стогны душы; Патаемнае; Буйніцы і драбніцы; Усё мінаецца; Хаўтуры; Скрыпачка; Вясна; Літоўскі хутарок; Рускі; Дзве сястры і інш.; драматычныя абразкі|старонкі = |старонак = 510 |сэрыя = |isbn = |наклад = 7000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Выбраныя творы. У 2 т.|арыгінал = |спасылка = |адказны = Рэдкалегія: [[Зьміцер Бугаёў]] і інш.; укладальнікі: [[Зьміцер Бугаёў]]; [[Барыс Іванавіч Сачанка|Барыс Сачанка]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1973 |том = 2. Аповесьці, дакументальна-мастацкія запіскі, раман. Зьмест: аповесьці: Меланхолія; Ціхая плынь; На імперыялістычнай вайне: дакументальна-мастацкія запіскі; Віленскія камунары: раман-хроніка |старонкі = |старонак = 476 |сэрыя = |isbn = |наклад = 7000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Выбраныя творы: у 3-х тамах |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад рэдакцыяй і прадмовай [[Станіслаў Язэпавіч Станкевіч|Станіслава Станкевіча]] |выданьне = |месца =[[Нью-Ёрк]]|выдавецтва = [[Беларус (газэта)|Газэта «Беларус»]] |год = 1975|том = 3. Апавяданьні і аповесьць «Дзве душы». Зьмест: Рунь; Лірныя спевы; Патаемнае: Апавяданьні; Бірка: Эпізод з аповесьці «Ціхая плынь»; Дзве душы: Аповесьць|старонкі = |старонак = 160 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Максім Гарэцкі: успаміны, артыкулы, дакументы |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Arsien_Lis/Maksim_Harecki_Uspaminy,_artykuly,_dakumienty.html |адказны = складальнікі: [[Арсень Ліс|А. С. Ліс]], [[Янка Саламевіч|І. У. Саламевіч]]; бібліяграфічны паказальнік і каментарыі [[Янка Саламевіч|І. У. Саламевіч]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 366 |сэрыя = |isbn = |наклад = 3000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. Леанід Гарэцкі.|частка = |загаловак = На імперыялістычнай вайне : (запіскі салдата 2-й батарэі N-скай артылерыйскай брыгады Лявона Задумы). |арыгінал = |спасылка = |адказны = Леонид Горецкий. Письма с фронта. Прадмова і ўкладаньне [[Міхась Мушынскі|М. Мушынскага]]; мастак [[Уладзімер Жук|У. М. Жук]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]] |год = 1987|том = |старонкі = — |старонак = 174 |сэрыя = Бібліятэка юнацтва|isbn = |наклад = 12000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. [[Міхась Зарэцкі]].|частка = |загаловак = Дзве душы; / Вязьмо: раман |арыгінал = |спасылка = |адказны = мастак С. М. Харытонаў |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]] |год = 1992 |том = |старонкі = — |старонак = 428 |сэрыя = Школьная бібліятэка |isbn = 5-7880-0613-9|наклад = 21000}} * {{артыкул|аўтар = Максім Гарэцкі. | частка = |загаловак =Да 100-годдзя Максіма Гарэцкага. Скарбы Жыцця. |арыгінал = |спасылка =|адказны = Публікацыі і тлумачэньні Галіны Гарэцкай; падрыхтоўка тэксту і камэнтары [[Тэрэза Голуб|Тэрэзы Голуб]] |выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва= |год=1993|выпуск=|том=|нумар=2| старонкі = 16—34, 116—122|issn=0130—8068}} * {{артыкул|аўтар = Максім Гарэцкі. | частка = |загаловак =Да 100-годдзя Максіма Гарэцкага. Лявоніус Задумекус. |арыгінал = |спасылка =|адказны = Публікацыі і тлумачэньні Галіны Гарэцкай; падрыхтоўка тэксту і камэнтары [[Тэрэза Голуб|Тэрэзы Голуб]] |выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва= |год=1993|выпуск=|том=|нумар=2| старонкі = 34—71, 116—122|issn=0130—8068}} * {{артыкул|аўтар = Максім Гарэцкі. | частка = |загаловак =Да 100-годдзя Максіма Гарэцкага. Кіпарысы. |арыгінал = |спасылка =|адказны = Публікацыі і тлумачэньні Галіны Гарэцкай; падрыхтоўка тэксту і камэнтары [[Тэрэза Голуб|Тэрэзы Голуб]] |выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва= |год=1993|выпуск=|том=|нумар=2| старонкі = 72—110, 116—122|issn=0130—8068}} * {{артыкул|аўтар = Максім Гарэцкі. | частка = |загаловак =Да 100-годдзя Максіма Гарэцкага. Ашуканы палітрэдактар. |арыгінал = |спасылка =|адказны = Публікацыі і тлумачэньні Галіны Гарэцкай; падрыхтоўка тэксту і камэнтары [[Тэрэза Голуб|Тэрэзы Голуб]] |выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва= |год=1993|выпуск=|том=|нумар=2| старонкі = 110—116, 116—122|issn=0130—8068}} * {{артыкул|аўтар = Максім Гарэцкі. | частка = |загаловак =Да 100-годдзя Максіма Гарэцкага. «Камароўская хроніка» (Выкасаваныя фрагмэнты). |арыгінал = |спасылка =|адказны = Публікацыі і тлумачэньні [[Міхась Мушынскі]]; падрыхтоўка тэксту Г. І. Рэут |выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва= |год=1993|выпуск=|том=|нумар=2| старонкі = 122—128|issn=0130—8068}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Чарнічка. Апавяданні: Хаўтуры; [Князёўна]; Чарнічка; Дурная галава; Сібірскія абразкі; Лёкай камунара; Кіслая крыніца; Малы рызыкант. |арыгінал = |спасылка = |адказны =[[|]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = НДК «Маркетынг» |год = 1994 |том = |старонкі = |старонак = 16 |сэрыя = З сабой у дарогу |isbn = 5-900244-11-3|наклад = 50000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Рунь. Зьмест: Рунь; У лазні; Атрута; Роднае карэння; Страхоцце; Красаваў язмін; У панскім лесе; Лірныя спевы; Што яно?; У чым яго крыўда? |арыгінал = Рунь. Вільня: Беларускае выдавецкае таварыства, 1914 (Друкарня М. Кухты)|спасылка = |адказны = пасляслоўе [[Зьміцер Бугаёў|Дзьмітрыя Бугаёва]] |выданьне = Рэпрынтнае выданьне |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1994|том = |старонкі = |старонак = 142 |сэрыя = |isbn = 5-340-01315-4|наклад = 16500}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Чарнічка. Зьмест: Хаўтуры; Чарнічка; Дурная галава; Сібірскія абразкі; Лёкай камунара; Кіслая крыніца; Малы рызыкант.|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = Маркетынг |год =1994 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = 5-900244-11-3|наклад = 50000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Творы : Апавяданьні, аповесьці. З мест.: Апавяданьні: Стогны душы; Роднае карэнне; У панскім лесе; Што яно?; Лірныя спевы; Літоўскі хутарок; Зіма; Генерал; На этапе; Габрыелевы прысады; У 1920 годзе; Страшная музыкава песня; Фантазія; Апостал; Незадача; Стары прафесар; Усебеларускі з'езд 1917-га года; Аповесьці: У чым яго крыўда; Меланхолія; Ціхая плынь; На імперыялістычнай вайне |арыгінал = |спасылка = |адказны = Укладаньне [[Тэрэза Голуб|Т. Голуб]]; Прадмова [[Міхаіл Кенька|Міхаіла Кенькі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1995 |том = |старонкі = |старонак = 446 |сэрыя = Бібліятэка беларускай класікі|isbn = 5-340-01284-4|наклад = 8000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак =Віленскія камунары; Камароўская хроніка: Раман-хроніка |арыгінал = |спасылка = |адказны = Прадмова [[Міхась Мушынскі|Мушынскага М. І.]]; Мастак Юры Хілько|выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1997 |том = |старонкі = |старонак = 540 |сэрыя = Школьная бібліятэка|isbn = 985-02-0399-4|наклад = 12500}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. [[Андрэй Мрый]].|частка = |загаловак = Дзве душы: Аповесці, апавяданні. Запіскі Самсона Самасуя: Раман|арыгінал = |спасылка = |адказны = Мастак Л. І. Мележ |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Юнацтва (выдавецтва)|Юнацтва]] |год = 1997 |том = |старонкі = — |старонак = 320 |сэрыя = Школьная бібліятэка |isbn = 985-05-0253-3|наклад = 17000}} * {{Артыкул| аўтар = Вячаслаў Селяменеў. [[Віталь Скалабан]]. | загаловак = Максім Гарэцкі на старонках «Звезды» 1919 года. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/Holas_Radzimy.pdf.zip/1999-035.pdf | мова = | выданьне = [[Голас Радзімы]] | тып = газэта | год = 2 верасьня 1999| том = | нумар = 35 (2645)| старонкі = 4—5 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Публіцыстыка, 1918—1919 гг. |арыгінал = |спасылка = |адказны = Укладаньне [[Вячаслаў Селяменеў|Селяменеў В. Дз.]], [[Віталь Скалабан|Скалабан В. У.]]; Навуковы рэдактар [[Міхась Мушынскі|Мушынскі М. І.]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларускі навукова-дасьледчы інстытут дакумэнтазнаўства і архіўнай справы|НДІДАС]] |год = 2000|том = |старонкі = |старонак = 157 |сэрыя = |isbn = 985-6099-64-1 |наклад = 100}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Прысады жыцця: апавяданні, аповесці. Зьмест: апавяданьні: Панская сучка; Смачны заяц; Прысяга; Страшная музыкава песня; Сасна; Багатая пчэльня; Стары прафесар і інш.; аповесьці: У чым яго крыўда?; Меланхолія; Ціхая плынь |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладанне [[Тэрэза Голуб|Т. Голуб]]; рэдакцыйны савет: [[Раіса Баравікова]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2003|том = |старонкі = |старонак = 477 |сэрыя = Беларуская проза XX стагоддзя|isbn = 985-02-0583-0|наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Дзве душы : аповесць |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2006 |том = |старонкі = |старонак = 108 |сэрыя = |isbn = 985-02-0828-7|наклад = 3300}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Дзве душы : аповесць |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2008 |том = |старонкі = |старонак = 108 |сэрыя = |isbn = 978-985-02-1032-6|наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Выбраныя творы. Зьмест: апавяданьні: Роднае карэньне; Лірныя сьпевы; Літоўскі хутарок; Дзёгаць; Чарнічка; Зіма; Хадзяка; Генэрал; Прысяга; На этапе; і інш.; аповесьці: Дзьве душы; Ціхая плынь; дакументальна-мастацкія творы: На імперыялістычнай вайне; Кіпарысы; філасофска-алегарычныя творы: Лявоніус Задумекус; Скарбы жыцьця; Драматургія; Публіцыстыка |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/vybranyya-tvory-garetski-maksim|адказны = укладанне [[Радзім Гарэцкі|Радзіма Гарэцкіага]] і [[Тэрэза Голуб|Тэрэзы Голуб]] ; прадмова, камэнтар [[Тэрэза Голуб]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларускі кнігазбор|Кнігазбор]] |год = 2009 |том = |старонкі = |старонак = 637 |сэрыя = Беларускі кнігазбор. Серыя 1, Мастацкая літаратура |isbn = 978-985-6930-64-8|наклад = 1000}} {{слупок-2}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = На імперыялістычнай вайне запіскі салдата 2-й батарэі N-скай артылерыйскай брыгады Лявона Задумы |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладанне і каментарыі: [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]]; навуковы рэдактар і аўтар прадмовы: [[Міхась Мушынскі|М. І. Мушынскі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2014|том = |старонкі = |старонак = 169 |сэрыя = |isbn =978-985-08-1721-1 |наклад = 400}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Дзве душы; У чым яго крыўда?: аповесьці|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = Попурры |год = 2015 |том = |старонкі = |старонак = 253 |сэрыя = Мая беларуская кніга|isbn = 978-985-15-2276-3 |наклад = 2500}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Творы. Зьмест: апавяданьні: Стогны душы; Роднае карэнне; Красаваў язмін; Што яно?; Лірныя спевы; Рунь; Літоўскі хутарок; Дзёгаць; Чарнічка; Хадзяка і інш.; аповесьці: Дзве душы; У чым яго крыўда?; Меланхолія; Ціхая плынь; дакументальна-мастацкія творы: На імперыялістычнай вайне; Кіпарысы; філасофска-алегарычныя творы: Лявоніус Задумекус; Скарбы жыцця; драматургія: Антон; Жартаўлівы Пісарэвіч; публіцыстыка |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладаньне і камэнтары [[Тэрэза Голуб]]; навуковы рэдактар [[Яўген Гарадніцкі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2016|том = |старонкі = |старонак = 931 |сэрыя = Залатая калекцыя беларускай літаратуры |isbn = 978-985-02-1716-5|наклад = 1500}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Вернасць высокім ідэалам (аповесці, апавяданні, успаміны). Да 125-годдзя з дня нараджэння|арыгінал = |спасылка = |адказны = укладанне: [[Радзім Гарэцкі]], [[Віктар Шніп]]; мастак [[Усевалад Сьвентахоўскі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 2018|том = |старонкі = |старонак = 319 |сэрыя = |isbn = 978-985-02-1811-7|наклад = 1000}} === Кнігі === * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Рунь |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Run_1914.pdf |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва =[[Беларускае выдавецкае таварыства]] |год = 1914 |том = |старонкі = |старонак = 135 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Антон: абразы жыцця |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Anton_1919.pdf |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва = Швітуріс |год =1919 |том = |старонкі = |старонак = 126 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Мутэрка: абразок з натуры |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва =[[Барыс Клецкін|Друкарня Б. Клецкіна]] |год = 1921|том = |старонкі = |старонак = 20 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Досьвіткі. Апвяданьні: Досвіткі; Панская сучка; Смачны заяц; Прысяга; Страшная музыкава песня; Стары прафесар; Дурны настаўнік; Трасца; Сасна; Багатая пчэльня |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Dosvitki_1926.pdf |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1926|том = |старонкі = |старонак = 102 |сэрыя = |isbn = |наклад = 4000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = У чым яго крыўда: апавяданьне|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = 73 |сэрыя = |isbn = |наклад = 4000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Ціхія песьні: апавяданьне|арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Cichija_piesni_1926.pdf |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1926|том = |старонкі = |старонак = 88 |сэрыя = |isbn = |наклад = 4000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = На імперыялістычнай вайне. (Запіскі). |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Na_impieralistycnaj_vajnie_1926.pdf |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = 185 |сэрыя = |isbn = |наклад = 5000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Атрута: кароткі жалобны абразок у 1-м акце|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва = [[Беларускае выдавецкае таварыства]] |год = 1927|том = |старонкі = |старонак = 16 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак = Жартаўлівы Пісарэвіч: сцэнкі і размовы |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/zhartawlivy-pisarevich-garetski-maksim |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1928|том = |старонкі = — |старонак = 40 |сэрыя = |isbn = |наклад = 2000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Ціхая плынь: аповесьць|арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Cichaja_plyn_1930.pdf |адказны = |выданьне = Выд. 2-е |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1930 |том = |старонкі = — |старонак = 104 |сэрыя = |isbn = |наклад = 3000}} === Навуковыя працы === * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Гісторыя беларускае літаратуры|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва = |год = 1920 |том = |старонкі = |старонак = 208 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Гісторыя беларускае літаратуры|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = Выд. 2-е|месца =[[Вільня]]|выдавецтва = [[Барыс Клецкін|Віленскага выдавецтва Б. Клецкіна]]|год = 1921 |том = |старонкі = |старонак = 208 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Хрэстаматыя беларускай літаратуры, ХІ век — 1905 год |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва =[[Барыс Клецкін|Віленскае беларускае выдавецтв Б. Клецкіна]] |год = 1922|том = |старонкі = |старонак = 264 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Гісторыя беларускай літаратуры. |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = Выд. 3-е, пераробленае і дапоўненае разглядам вуснай народнай паэзіі |месца = Масква—Ленінград|выдавецтва = Дзяржаўнае выдавецтва |год = 1924 |том = |старонкі = |старонак = 384 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Гісторыя беларускай літаратуры. Разьдзелы: Вусная народная паэзія; Старая літаратура; Новая літаратура |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = 4-е выд. пераробл |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = 256 |сэрыя = |isbn = |наклад = 10000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. Аляксандар Ягораў. |частка = |загаловак = Беларуская этнаграфія ў доследах і матэрыялах|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва =[[Інстытут беларускай культуры|Выданьне Інстытута Беларускай культуры]] |год = 1928|том = |старонкі = |старонак = 6+157+38 |сэрыя = Беларуская этнаграфія ў доследах і матэрыялах ; кн. 4. Народныя песьні з мелодыямі|isbn = |наклад = 500}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Маладняк за пяць гадоў, 1923―1928 |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1928 |том = |старонкі = |старонак = 122 |сэрыя = |isbn = |наклад = 3000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Гісторыя беларускай літаратуры |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладаньне і падрыхтоўка тэксту [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]]; рэдактар [[Міхась Мушынскі|М. І. Мушынскі]]; камэнтары [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]], [[Іван Саверчанка|І. В. Саверчанкі]], [[Язэп Янушкевіч|Я. Я. Янушкевіча]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1992 |том = |старонкі = |старонак = 478 |сэрыя = Спадчына |isbn = 5-340-00712-X|наклад = 5600}} === Слоўнікі === * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. [[Гаўрыла Гарэцкі]].|частка = |загаловак = Маскоўска-беларускі слоўнік|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Смаленск]]|выдавецтва = |год = 1918 |том = |старонкі = |старонак = 55 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. [[Гаўрыла Гарэцкі]].|частка = |загаловак = Маскоўска-беларускі слоўнік|арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Slounik/uploaded05/RUS-BEL.Hareckich.1920.zip/RUS-BEL.Hareckich.1920.pdf|адказны = |выданьне = Выд. 2-е, з папраўкамі і вялікімі дадаткамі |месца =[[Вільня]]|выдавецтва = Wydawiectwo U. Znamierouskaha |год = 1920 |том = |старонкі = |старонак = V, 144 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі.|частка = |загаловак = Невялічкі беларуска-маскоўскі слоўнік|арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдакцыя [[Ян Станкевіч|Янкі Станкеўчыка]] |выданьне = |месца =[[Вільня]]|выдавецтва = Беларускае выдавецкае т-ва [[Крыніца (газэта)|«Крыніца»]] |год = 1919|том = |старонкі = |старонак = 264 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі.|частка = |загаловак = Невялічкі беларуска-маскоўскі слоўнік|арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдакцыя [[Ян Станкевіч|Янкі Станкеўчыка]] |выданьне = 2-е выд.|месца =[[Вільня]]|выдавецтва = Беларускае выдавецкае т-ва [[Крыніца (газэта)|«Крыніца»]] |год = 1921|том = |старонкі = |старонак = 264 |сэрыя = |isbn = |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = [[Мікола Байкоў|Мікалай Байкоў]], Максім Гарэцкі.|частка = |загаловак = Практычны расійска-беларускі слоўнік: каля 20000 слоў|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =[[Менск]]|выдавецтва = Белтрэстдрук |год = 1924|том = |старонкі = |старонак = 255, IV |сэрыя = |isbn = |наклад = 5000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Беларуска-расійскі слоўнічак = Белорусско-русский словарик |арыгінал = |спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/other2/Harecki_Slounicak_1925.pdf|адказны = |выданьне = Выд. 3-е |месца =[[Менск]]|выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]]|год = 1925|том = |старонкі = |старонак = 175 |сэрыя = |isbn = |наклад = 15000}} * {{Кніга|аўтар = [[Мікола Байкоў|Мікалай Байкоў]], Максім Гарэцкі.|частка = |загаловак = Практычны расійска-беларускі слоўнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = Выд. 2-е, выпраўленае і дапоўненае |месца =[[Менск]]|выдавецтва = [[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі]] |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = 192 |сэрыя = |isbn = |наклад = 20000}} === Збор твораў === * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Збор твораў. У 4 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Maksim_Harecki/Zbor_tvorau_T_1.html |адказны = Рэдактар тома [[Сэрафім Андраюк|С. А. Андраюк]]; прадмова [[Алесь Адамовіч|А. Адамовіча]]; падрыхтоўка тэкстаў і камэнтары [[Міхаіл Кенька|М. П. Кенькі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1984 |том = 1. Апавяданні. 1913-1930|старонкі = |старонак = 446+4+1 |сэрыя = |isbn = |наклад = 8000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Збор твораў. У 4 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Maksim_Harecki/Zbor_tvorau_T_2.html|адказны = Рэдактар тома [[Міхась Мушынскі|М. І. Мушынскі]]; падрыхтоўка тэкстаў і камэнтары [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]]; [[Міхаіл Кенька|М. П. Кенькі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1985 |том = 2: Аповесці. Драматычныя абразкі. Зьмест: аповесці: У чым яго крыўда?; Меланхолія; Ціхая плынь; драматычныя абразкі: Атрута; Антон; Гапон і Любачка; Мутэрка; Салдат і яго жонка; Свецкі чалавек; Не адной веры; Каменацёс; Чырвоныя ружы; Жалобная камедыя |старонкі = |старонак = 414+2+4 |сэрыя = |isbn = |наклад = 8000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Збор твораў. У 4 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Maksim_Harecki/Zbor_tvorau_T_3.html |адказны = Рэдактар тома [[Міхась Мушынскі|М. І. Мушынскі]]. Камэнтары [[Міхась Мушынскі|М. І. Мушынскі]]; [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]]; [[Вольга Дэконская|В. Ю. Дэконская]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1985 |том = 3. На імперыялістычнай вайне (Запіскі салдата 2-й батарэі N-скай артылерыйскай брыгады Лявона Задумы. Віленскія камунары:Раман-хроніка|старонкі = |старонак = 339+4 |сэрыя = |isbn = |наклад = 8000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Збор твораў. У 4 т.|арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Maksim_Harecki/Zbor_tvorau_T_4.html |адказны = Рэдактар тома [[Алесь Адамовіч|А. Адамовіча]]; падрыхтоўка тэкстаў і камэнтары Г. І Рэут. Летапіс жыцьця і творчасьці / складаньне [[Тацяна Дасаева|Т. М. Дасаевай]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1986|том = 4: Камароўская хроніка: аповесць. |старонкі = |старонак = 382+2+4 |сэрыя = |isbn = |наклад = 8000}} * {{Кніга|аўтар = Максім Гарэцкі. |частка = |загаловак = Творы. Зьмест: Дзве душы: аповесць; Апавяданні; Жартаўлівы пісарэвіч: п'еса; Літаратурная крытыка і публіцыстыка; Лісты |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/Maksim_Harecki/Tvory.html|адказны = Рэдактар тома [[Міхась Мушынскі|М. І. Мушынскі]]; укладанне і камэнтары [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]]; |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1990 |том = |старонкі = |старонак = 628+1 |сэрыя = |isbn = 5-340-00580-1 |наклад = 3100}} === Пераклады на нямецкую мову === * {{Кніга|аўтар = Maxim Harezki. |частка = |загаловак = Zwei Seelen |арыгінал = Максім Гарэцкі. Дзве душы — Вільня, 1919|спасылка = |адказны = aus dem Weißrussischen von Norbert Randow und Gundula und Wladimir Tschepego; Nachworte von Martin Pollack und Andreas Tretner |выданьне = |месца =[[Бэрлін|Berlin]]|выдавецтва = Guggolz |год = 2014|том = |старонкі = |старонак = 223 |сэрыя = |isbn = 978-3-945370-01-8|наклад = }} === Крытыка, рэцэнзіі === * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Луцкевіч|Ант. Навіна]]. | загаловак =Ідэолёг народнае інтэлігенцыі. (Максім Гарэцкі). Літаратурна-сацыяльны нарыс| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-5.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 24 лютага 1922| том = | нумар = 5 (30) | старонкі = 2, 3 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Луцкевіч|Ант. Навіна]]. | загаловак =Ідэолёг народнае інтэлігенцыі. (Максім Гарэцкі). Літаратурна-сацыяльны нарыс| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-6.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 4 сакавіка 1922| том = | нумар = 6 (31) | старонкі = 2, 3 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Павал Каравайчык|Павал Любецкі]]| загаловак = Гарэцкі Максім: Гісторыя беларускае літаратуры.| спасылка = https://digital.nlb.by/items/show/3510| мова = be| выданьне =[[Адраджэньне (1922)|Адраджэньне]] | тып =літаратурна-навуковы весьнік Інстытуту Беларускае Культуры | год = 1922| том = | нумар = 1| старонкі = 322, 323 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар =[[Зьміцер Жылуновіч|Я. К-іч]]. | загаловак = Гарэцкі Максім: Гісторыя беларускае літаратуры. Выданьне трэцяе.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/75b94c9411bf977b6e0b0987b2bb5490.pdf| мова = be| выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =беларуская часопісь літаратуры, палітыкі, эканомікі, гісторыі | год = 1925| том = | нумар = 2| старонкі = 196—198 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Адамовіч|Ант. Адамовіч]]. | загаловак = Максім Гарэцкі. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/e1a62928ae1cff9b796e40e3873698d8.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 1 (7) | старонкі = 117—133 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Адамовіч|Ант. Адамовіч]]. | загаловак = Максім Гарэцкі. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/0b423969e06ad727ce1011f40505edf9.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 2 (8) | старонкі = 132—156 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Адамовіч|Ант. Адамовіч]]. | загаловак = Максім Гарэцкі. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a55247ed2b7285c7ff1d8a51dceaf8e8.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 3 (9) | старонкі = 116—121 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Адамовіч|Ант. Адамовіч]]. | загаловак = Максім Гарэцкі. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/934b8ef98b02103814aa7430d927e410.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 4 (10) | старонкі = 101—127 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Адамовіч|Ант. Адамовіч]]. | загаловак = Максім Гарэцкі. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/6a1eb172bf929729794228aebf11409a.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 5 (11) | старонкі = 130—172 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Антон Адамовіч|Ант. Адамовіч]]. | загаловак = Максім Гарэцкі. | спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/eacb3eb9232f766d30665b5e35bfe7b5.pdf | мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып = часопіс | год = 1928 | том = | нумар = 6 (12) | старонкі = 155—175 }} * {{Артыкул| аўтар =Евген. Ляцкій. | загаловак = Гарэцкі Максім: Гісторыя беларускае літаратуры. Выданьне чацьвёртае.| арыгінал = | спасылка = https://kramerius.lib.cas.cz/view/uuid:371d0be3-518b-11e1-1457-001143e3f55c?page=uuid:371d0be4-518b-11e1-1457-001143e3f55c| мова = ru | адказны = S podporou ministerstva škollství a národní osvěty vydávají | аўтар выданьня =O. Hujer a M. Murko. | выданьне = «Slavia» | тып = časopis pro slovanskou filologii | месца =[[Прага|Praha]]| выдавецтва =Tiskem a nákladem České Grafické Unie A. S. v Praze| год =1928 (Ročnik VI)| выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 548—549 | isbn = | issn =0037-6736 }} * {{Кніга|аўтар = [[Тэрэза Голуб|Т. С. Голуб]]. |частка = |загаловак = У творчай майстэрні класіка. Тэксталогія твораў Максіма Гарэцкага |арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/assets/files/26/05/u-tvorcaj-majsterni-klasika-tekstalohija-tv-m-hareckaha.pdf|адказны = Навуковы рэдактар [[Міхась Мушынскі|Мушынскі М. І.]] |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 2002 |том = |старонкі = |старонак = 157 |сэрыя = |isbn = 985-08-0510-2 |наклад = }} {{слупок-канец}} == Архіў == Пасьля высылкі М. Гарэцкага ў Вятку ён атрымліваў ад жонкі матэрыялы па пошце, а ў канцы чэрвеня 1932 году ў Вятку быў прывезены і архіў цалкам. Архіў пасьля 4 сьнежня 1937 году перахоўвала жонка Гарэцкага (у Пясочні, [[Кіраў (Кіраўская вобласьць)|Кіраве]], [[Ленінград]]зе). 12 сакавіка 1971 году амаль усе рукапісы былі перададзеныя ў [[Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа|Фундамэнтуальную бібліятэку]] Акадэміі навук БССР (архіў № 7, 119 адзінак захаваньня). Рэшта рукапісаў знаходзіцца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музэі літаратуры і мастацтва. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * Адамовіч Алесь. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. — 224 с., іл., 1 л. партр. * Бугаёў Дз. Максім Гарэцкі — 2-е выд., выпр., дап. — Мінск: Бел. навука, 2003. — 239 с. * Бугаёў Дз. Гарэцкі Максім Іванавіч // {{Літаратура/БелСЭ|3к}} — С. 374. * Гарэцкі Р. Ахвярую сваім «я» … (Максім і Гаўрыла Гарэцкія). / Р. Гарэцкі; Навуковы рэдактар М. І. Мушынскі. — Мінск: Беларуская навука, 1998. — 287 с. * Гарэцкі Радзім. Янка Купала і браты Гарэцкія. // Роднае слова: Навук. і метад. часоп. ― Мн., 2004. ― № 7. ― С. 96―99. * Гаўрук, Ю. Максім Гарэцкі. Успаміны, артыкулы, дакументы. — Мн., 1984. — с. 87. * {{артыкул|аўтар = [[Тэрэза Голуб]]. | частка = |загаловак =Да 100-годдзя Максіма Гарэцкага. Максім Гарэцкі. Скарбы Жыцця. Вечнае поле памяці. |арыгінал = |спасылка =|адказны =[[Сяргей Законьнікаў]]|выданьне=[[Полымя]]|тып=часопіс|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва= |год=1993|выпуск=|том=|нумар=2| старонкі = 3—16|issn=0130—8068}} * Дасаева Т. М. Летапіс жыцця і творчасці Максіма Гарэцкага. — Мн., 1993. * Кажамякін Г. Максім Гарэцкі і Кузьма Чорны: да праблемы тыпалогіі / Г. Кажамякін // Зборнік Да 100-годдзя Уладзіміра Дубоўкі, Уладзіміра Жылкі, Кузьмы Чорнага: Зборнік навуковых артыкулаў / Пад агульн. рэд. Л. Дз. Сіньковай. — Мінск: БДУ, 2001. — С. 131—134. * Каўка А. К. Гарэцкі Максім Іванавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с, [8] к.: іл. {{ISBN|5-85700-142-0}}. С.494—496. * Кныш, Л. Гутарковая камунікацыя ў прозе Максіма Гарэцкага. — 2006. — № 2. — С. 32. * Кныш, Л. Моўныя сродкі ў творах Максіма Гарэцкага. — Роднае слова. — 1998. — № 6. — С. 72 — 81. * Корань (Сінькова), Л. Д. Максім Гарэцкі // Цукровы пеўнік: літ.-крыт. арт. — Мн.: Маст.літ., 1996. — С. 22-65. * Ліўшыц У. М. Максім Гарэцкі — жыццё і творчасць. Метадычны матэрыял і парады ў дапамогу прапандыстам кнігі. Магілеў: абласное таварыства аматараў кнігі.1993. — 34 с. * Ліўшыц У. М. Літаратурны музей Максіма Гарэцкага. Кароткі даведнік — Орша: адзел культуры Горацкага райвыканкама, 1997. — 69 с. {{ISBN|985-6120-13-6}} * {{Артыкул| аўтар =Ева Лявонава. | загаловак = Гісторыя двух ператварэньняў. | спасылка = https://zviazda.by/sites/default/files/lim26-2013.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва|ЛіМ]] | тып =часопіс | год = 2013, 5 ліпеня| том = | нумар = 26 (4724)| старонкі =5 | issn = }} * Марціновіч А. Брама, адчыненая ў вечнасць: дзецям пра Максіма Гарэцкага: нарысы. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2013. — 206 с. — (Гісторыя ў асобах). — {{ISBN|978-985-02-1423-2}}. * Мушынскі М. Падзвіжнік з малой Багацькаўкі: жыццёвы і творчы шлях Максіма Гарэцкага // Мушынскі М.; навук. Рэд. А. М. Макарэвіч; Нац. Акад. навук Беларусі, Ін-т мовы і літ. Імя Якуба Коласа і Янкі Купалы. — 2-е выд., выпр. і дап. — Мінск: Беларуская навука, 2013. — 543 с. * Новік, М. Слова і вобраз у «Скарбах жыцця» Максіма Гарэцкага. — Роднае слова. — 2005. — № 4. — С. 12.66-67 * Пшыркоў Юліян. Максім Гарэцкі і яго раман «Віленскія камунары» // Гарэцкі Максім. Віленскія камунары. Раман-хроніка. — Мн. : Беларусь, 1965. — 356 с., іл. * Савіцкая І. І. М. Гарэцкі і асноўныя тэндэнцыі развіцця беларускай літаратурнай мовы // Пісьменнік — мова — стыль: Тэз. дакл. і паведамл. міжнар. навук. канф., прысвеч. 70-годдзю з дня нараджэння праф. Л. М. Шакуна (17-19 верас. 1996 г.). — Мінск, 1996. — С. 117—119. * Сінькова Л. Д. Смехавое як пазнака нацыянальнага ў творах Максіма Гарэцкага / Л. Д. Сінькова // Беларускае літаратуразнаўства: навукова-метадычны зборнік / гал. рэд. Л. Д. Сінькова. — Вып. 6. — Мінск: БДУ, 2008. — С. 47—51. * Стральцоў М. Чалавек з Малой Багацькаўкі // Стральцоў, М. Л. Ад маладзіка да поўні: апавяданні, аповесці, эсэ / Міхась Стральцоў; уклад. В. Стральцовай. — Мн.: Маст. літ, 2005. — С. 323—336. * Тычына М. Максім Гарэцкі і праблема «другога» ў яго творах / М. Тычына // Роднае слова. — 2003. — №2. — С. 5-9. * Тычына М. На выспе Патмас: Творчасць Максіма Гарэцкага / М. Тычына // Роднае слова. — 1993. — №2. — С. 15-22. * Чыгрын І. П. Паміж былым і будучым: Проза М. І. Гарэцкага / І. П. Чыгрын. — 2-е выд., выпр. — Мн.: Бел. навука, 2003. — 166 с. {{ISBN|985-08-0539-0}}. {{слупок-2}} * {{Літаратура/ЭГБ|2}} * [http://www.slounik.org/80914.html Гарэцкі Максім] // {{Літаратура/Беларускія пісьменьнікі (1917—1990)}} * {{Кніга|аўтар = Марціновіч А.|частка = |загаловак = Брама, адчыненая ў вечнасць: дзецям пра Максіма Гарэцкага: нарысы|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = Мінск|выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]|год = 2013|том = |старонкі = |старонак = 205|сэрыя = Гісторыя ў асобах|isbn = 978-985-02-1423-2|наклад = 2000}} Дысэртацыі: * ''Атрашкевич, В. И.'' Проблема автобиографизма в белорусской советской художественной прозе 20-х годов: На материале творчества Тишки Гартного, Горецкого, Якуба Коласа: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. — Мн., 1979. — 24 с. * ''Голуб, Т. С.'' Тэксталогія твораў Максіма Гарэцкага: Прынцыпы выд. Поўнага збору твораў: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.01.11 / Голуб Тэрэса Станіславаўна; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т літ. імя Я.Купалы. — Мн., 2000. — 20 с. * ''Губская В. М.'' Раман М. Гарэцкага «Віленскія камунары» ў кантэксце беларускай прозы 1920—1930-х гадоў: жанравае наватарства: аўтарэф. дыс. … канд. філал. навук: 10.01.01 / В. М. Губская; БДУ. — Мінск, 2012. — 24 с. * ''Дасаева, Т. Н.'' Паэтыка лірызму ў беларускай публіцыстыцы і мастацкай прозе: Аўтарэф. дыс. на атрым. вучон. ступ. д-ра філал. навук: 10.01.10 ; 10.01.01 / Дасаева Таццяна Мікалаеўна; Бел. дзярж. ун-т. — Мн., 2002. — 39 с. * ''Кажамякін, Г. В.'' Ідэйна-мастацкая эвалюцыя творчасці Максіма Гарэцкага: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.01.01 / Кажамякін Генадзь Вячаслававіч; Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2007. — 21 с. * ''Кныш, Л. С.'' Гутарковая камунікацыя ў мастацкай прозе Максіма Гарэцкага: спосабы стылізацыі: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.02.01 / Кныш Ларыса Сяргееўна: 29.09.2006. — Мінск, 2006. — 20 с. * ''Коротков, Н. Н.'' Ранняя проза М. Горецкого: проблема стиля: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук: 10.01.03 / Коротков Николай Николаевич; Академия наук Белорусской ССР, Институт литературы им. Я. Купалы. — Минск, 1989. — 21 с. * ''Маханьков, Ю. В.'' Становление белорусской советской прозы и традиции Л. Н. Толстого (Я.Колас, М.Горецкий, К.Чорный): Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. филол. наук (01.01.02, 01.01.01) / АН РБ, Ин-т лит. им. Я.Купалы. — Мн., 1991. — 19 с. * ''Савіцкая, І. І.'' Лексікаграфічная спадчына М.Гарэцкага: моўна-гістарычны кантэкст, фарміраванне лексікону, нармалізатарская практыка: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.02.01 / Савіцкая Ірына Іванаўна; Беларус. дзярж. ун-т. — Мн., 2002. — 19 с. * ''Сінькова, Л. Д.'' Беларуская проза ХХ стагоддзя: дынаміка жанравых структур: Аўтарэф. дыс. на атрым. вуч. ступ. д-ра філал. навук: 10.01.01 / Беларус. дзярж. ун-т. — Мн., 1996. — 41 с. * ''Смаль, В. М.'' Беларуская аповесць для юнацтва 20-х гадоў XX стагоддзя: стылева-жанравая спецыфіка: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.01.01: 27.04.2004 / Смаль Валянцін Мікалаевіч; [Установа адукацыі «Брэсц. дзярж. ун-т ім. А. С. Пушкіна»]. — Брэст, 2004. — 20 с. * ''Тарасова, Т. Н.'' Проблема «Человек и война» в творчестве Максима Горецкого и Анри Барбюса: Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. филол. наук: 10.01.03; 10.01.05 / Тарасова Тамара Николаевна; Акад. наук БССР, Ин-т лит. им. Я.Коласа. — Мн., 1986. — 20 с. * ''Уткевич, В. І.'' Тыпалогія нацыянальнага характару ў творчасці Кнута Гамсуна і Максіма Гарэцкага: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.01.03 ; 10.01.01: 20.02.2006. — Мінск, 2006. — 21 с. * ''Шышко, А. В.'' Мастацкае ўвасабленне нацыянальнага характару ў драматургіі Максіма Гарэцкага: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.01.01 / Шышко Алена Вікенцьеўна. — Менск, 2009. — 23 с. {{слупок-канец}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікікрыніцы|Катэгорыя:Максім Іванавіч Гарэцкі|Максім Іванавіч Гарэцкі}} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.lib-gorki.mogilev.by/index.php/maksim-garetski| копія = | дата копіі = | загаловак = Жыцьцёвы і творчы шлях Максіма Гарэцкага| фармат = | назва праекту = | выдавец = «Горацкая раённая бібліятэчная сетка» | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * [http://knihi.com/Maksim_Harecki/ Творы на «Беларускай Палічцы»] * [https://web.archive.org/web/20160813154245/http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=20033 Кніга выбраных твораў на сайце kamunikat.org] {{Творы Максіма Гарэцкага}} {{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}} {{Беларусы ў Прыбалтыцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гарэцкі, Максім}} [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Беларускія настаўнікі]] [[Катэгорыя:Беларускія пэдагогі]] [[Катэгорыя:Беларускія мэмуарысты]] [[Катэгорыя:Беларускія крытыкі]] [[Катэгорыя:Беларускія публіцысты]] [[Катэгорыя:Беларускія драматургі]] [[Катэгорыя:Беларускія фальклярысты]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы]] [[Катэгорыя:Беларускія лексыкографы]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі]] [[Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя зь Янкам Купалам]] [[Катэгорыя:Вязьні Лукіскай турмы]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР]] [[Катэгорыя:Расстраляныя беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Расстраляныя беларускія пэдагогі]] [[Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»]] [[Катэгорыя:Максім Гарэцкі| ]] ifsb646ksmbkhreduet31yg19q6ym3g 0 1532 2688103 2684465 2026-09-02T16:20:35Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688103 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Дынама Менск (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Дынама Менск |Лягатып = Dinamo Minsk.PNG |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Дынама Менск» |Горад = [[Менск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1927 |Стадыён = [[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]] |Умяшчальнасьць = 22 246 |Пасада кіраўніка = Генэральны дырэктар |Кіраўнік = Андрэй Толмач |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаМенсЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаМенсСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаМенс}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://www.dinamo-minsk.by/ |pattern_la1 = |pattern_b1 = _Dinamo Minsk 2017g |pattern_ra1 = |pattern_sh1 = _Dinamo Minsk 2016g |pattern_so1 = _long Dinamo Minsk 2016g |leftarm1 = |body1 = |rightarm1 = |shorts1 = FFFFFF |socks1 = |pattern_la2 = |pattern_b2 = _Dinamo Minsk 2017h |pattern_ra2 = |pattern_sh2 = _Dinamo Minsk 2016h |pattern_so2 = _long Dinamo Minsk 2016h |leftarm2 = 2E7AE3 |body2 = |rightarm2 = 2E7AE3 |shorts2 = |socks2 = }} «'''Дына́ма'''» — футбольны клюб з сталіцы [[Беларусь|Беларусі]], [[Менск]]у. [[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіён СССР]] 1982 году, сяміразовы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіён Беларусі]], трохразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]. Клюб быў заснаваны ў 1927 годзе. Першую гульню каманда правяла 18 чэрвеня 1927 году ў [[Смаленск]]у супраць мясцовага «[[Дынама Смаленск|Дынама]]» і выйграла зь лікам 2:1. Клюб выступаў пад назвамі «Спартак» (1954—1959), «Беларусь» (1960—1962). «Дынама» зьяўляецца адзіным беларускім клюбам, які браў удзел у 39 з 54 розыгрышаў [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР]], і аднойчы станавіўся чэмпіёнам СССР у 1982 годзе. Акрамя таго, клюб разам зь берасьцейскім «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» і салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» зьяўляецца адзіным клюбам, які браў удзел ва ўсіх розыгрышах [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. Раней старшынём праўленьня ЗАТ «Дынама-Менск» быў колішні адзін з самых заможных людзей Беларусі й кіраўнік фірмы «[[Трайпл]]» [[Юры Чыж]]. За ягоным часам не зусім добрыя вынікі выступаў клюбу многія спэцыялісты зьвязваюць з сталай зьменай галоўных трэнэраў, якія за апошнія дзесяць гадоў ня здолелі правесьці на гэтай пасадзе больш за год. У 2019 годзе кантроль над клюбам атрымаў [[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт|Менгарвыканкам]]. == Гісторыя == === Раньнія гады === Днём нараджэньня менскага «Дынама» прынята лічыць дату першага дакумэнтальна пацьверджанага матча каманды. Ён адбыўся 18 чэрвеня 1927 году ў [[Смаленск]]у, дзе менчукі сустрэліся зь мясцовымі аднаклюбнікамі й атрымалі першую ў сваёй гісторыі перамогу зь лікам 2:1. У тым жа 1927 годзе «Дынама» паклала ў сваю скарбонку й першы трафэй, атрымаўшы перамогу ў [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]]. Цікава, што першапачаткова ўдзел у гэтым спаборніцтве прымалі каманды гарадоў. Сярод іх была й зборная [[Менск]]у, якая заваявала пуцёўку ў фінальны турнір, дзе сталічным футбалістам супрацьстаялі зборныя [[Гомель|Гомля]] й [[Віцебск]]у. Аднак у фінале гуляла ўжо ня зборная Менску, а футбольная каманда «Дынама». Справа ў тым, што калектыў практычна цалкам складаўся з «дынамаўцаў», якія й настаялі на тым, каб выступаць пад такой назвай. Нежаданьне выступаць пад сьцягам гораду выклікала абуранасьць з боку грамадзкасьці. Футбалістаў вінавацілі ў паводзінах, нявартым савецкіх грамадзян, у схільнасьці ўплыву буржуазных спартовых грамадзтваў. «Дынама» ў бліскучым стылі расправілася з супраціўнікамі й заваявала званьне чэмпіёна БССР. Спачатку з рахункам 4:1 былі пераможаныя гаспадары фінальнага турніру зборная Гомля. Затым быў цяжкі матч зь [[Віцебск]]ам, перапынены пры рахунку 1:1 з-за цемры. Пераігроўка выдалася ня мянш зацятай, матч скончыўся зь лікам 2:2 у асноўны час, і толькі на 9-й хвіліне трэцяга дадатковага тайма менчук Ціхаміраў прынёс перамогу сваёй камандзе. На наступны год «дынамаўцы» ня здолелі паўтарыць свой посьпех, паколькі ва Ўсебеларускай спартакіядзе зноўку выступала зборная Менску, сфармаваная з футбалістаў трох найлепшых камандаў рэспублікі, а ня толькі з гульцоў «Дынама». Сталічныя футбалісты скончылі свой выступ на стадыі паўфіналу, саступіўшы камандзе [[Полацак|Полацку]]. Галоўнай падзеяй футбольнага жыцьця [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у 1928 годзе стала правядзеньне Ўсесаюзнай спартакіяды ў [[Масква|Маскве]], удзел у якой прыняла й зборная БССР, якая заняла пятае месца. Найлепшым бамбардзірам беларускай каманды стаў «дынамавец» Ціхаміраў, які забіў 4 мячы. Яшчэ гэты год быў знамянальны тым, што спартовае таварыства «Дынама» прыступіла да будаўніцтва новага спартовага стадыёну на месцы былога іпадрому. [[Файл:Miensk, Lachaŭka, Dynama. Менск, Ляхаўка, Дынама (1936).jpg|значак|Першы драўляны стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]». Фатаздымак 1936 году.]] У пачатку 1930-х гадоў у менскага «Дынама» зьявіўся свой стадыён. Разьмяшчаўся ён там, дзе сёньня знаходзіцца паркавая частка сучаснага стадыёну, быў драўляным і зьмяшчаў 10 тысячаў гледачоў. Характэрна, што кожны з дынамаўцаў зрабіў свой унёсак у будаўніцтва спартовай арэны, бескарысьліва адпрацаваўшы па 100 гадзінаў. Дагэтуль футбол стаў ужо самым папулярным відам спорту ў СССР. Не была выключэньнем і Беларусь. Футбалісты менскага «Дынама» хадзілі ў кумірах у сталічнай публікі. Шмат у чым паспрыяў гэтаму выхад на экраны ў 1936 годзе мастацкага фільму «[[Брамнік (фільм)|Брамнік]]». Каб трапіць на яго, у менскіх кінатэатраў выбудоўваліся велізарныя чэргі. У 1936 годзе прайшоў першы [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянат СССР]]. Аднак менскае «Дынама» ўдзел у розыгрышы ня брала. Менчукі, якія яшчэ ня мелі статусу каманды майстроў, гулялі на першынстве рэспублікі, у якім у чарговы раз перамаглі ў 1937 годзе. Толькі праз два гады сталічная каманда стала камандай майстроў. У 1940 годзе яна была ўлучана ў склад пятнаццаці камандаў, якія на наступны год атрымалі магчымасьць выступаць у найвышэйшай лізе саюзнага чэмпіянату. 27 красавіка 1941 году «Дынама» правяло ў Менску першы матч саюзнага першынства супраць іншага дэбютанта найвышэйшай лігі ленінградзкага «[[Спартак Ленінград|Спартаку]]» й атрымала перамогу зь лікам 2:1. Далей каманду чакала параза ў [[Тбілісі]] ад мясцовых аднаклюбнікаў, вікторыя ў [[Масква|Маскве]] над першай прафзьвязнай камандай, і запар дзьве паразы ад адэскага «[[Спартак Адэса|Спартаку]]» й ад дзейнага чэмпіёна — маскоўскага «[[Дынама Масква (футбольны клюб)|Дынама]]». Наступная гульня на хатнім стадыёне зноўку скончылася паразай. Пасьля гэтага чэмпіянат быў тэрмінова скончаны з-за пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. === За часам вайны === Вайна засьпела футбалістаў «Дынама» ў Менску. Праз два дні яны былі адпраўленыя ў Маскву, дзе фармавалася Асобная мотастралковая брыгада адмысловага прызначэньня (АМСБАП). У склад брыгады былі залічаны і менскія футбалісты. АМСБАП несла патрульную службу, удзельнічала ў стварэньні абарончых рубяжоў, мінаваньню важных аб’ектаў, ажыцьцяўляла выведвальныя і дывэрсійныя дзеяньні на акупаванай ворагам тэрыторыі. Касьцяк каманды пры гэтым захаваўся, і пасьля перамогі пад [[Валгаград|Сталінградам]] з гульцоў зноўку сфармавалі футбольную каманду, якая некаторы час выступала ў першынстве Масквы пад назвай «Вайсковая частка маёра Іванова». Затым каманду перайменавалі ў «Дынама-2». У 1944 годзе дынамаўская каманда ўжо брала ўдзел у [[Кубак СССР па футболе|Кубку СССР]], прычым дайшла да паўфіналу. === Пасьля вайны === 14 траўня 1945 году менскае «Дынама» матчам супраць ленінградзкага «Зэніту» стартавала ў першым пасьляваенным чэмпіянаце СССР. Матч праходзіў у Тбілісі і скончыўся зь лікам 1:1, за менчукоў гол забіў [[Барыс Курнеў]]. Стары стадыён каманды быў разбураны, на ўзьвядзеньне новага патрабаваўся час. Было прынята рашэньне падрыхтаваць для выступаў у чэмпіянаце стадыён «Харчавік». 14 чэрвеня «Дынама» правяло першы пасьля вайны хатні матч. У госьці прыехалі маскоўскія аднаклюбнікі. Матч скончыўся перамогай масквічоў (0:3). Паводле вынікаў гэтага чэмпіянату «Дынама» заняло 9-ы радок, набраўшы 17 пунктаў у 22 матчах. Чэмпіянаты краіны 1946—1949 гадоў прайшлі для менчукоў няўдала. У іх каманда вырашала задачу захаваньня прапіскі ў найвышэйшай лізе. У сэзоне 1947 году клюб вярнуўся на зноўку адбудаваны стадыён «Дынама». У 1950 годзе «Дынама» і зусім апусьцілася ў клясу «Б». Але ўжо ў 1951 годзе «бела-блакітныя» вярнулі сабе месца сярод наймацнейшых камандаў клясы «А». Аднак з-за няздольнасьці супрацьстаяць найлепшым камандам Саюзу, сталічная дружына паводле вынікаў сэзону зноўку адправілася ў клясу «Б». Такая сытуацыя не задавальняла кіраўніцтва рэспублікі. Таму было прынята рашэньне ствараць калектыў, здольны ня толькі вярнуць прапіску ў найвышэйшай лізе, але і трывала там замацавацца. З гэтай мэтай у каманду быў запрошаны знакаміты галкіпэр [[Аляксей Хоміч]]. Актыўна ўводзілася ў склад таленавітая моладзь, [[Іван Мозэр]], [[Уладзімер Нуждын]], [[Вячаслаў Арцёмаў]], [[Юры Прохараў]]. У 1953 годзе абноўленае «Дынама» вярнулася ў групу наймацнейшых. === Пад рознымі назвамі === У 1954 годзе загадам Упраўленьня па фізычнай культуры і спорце Міністэрства адукацыі БССР каманда была перайменаваная ў «Спартак». У пачатку сэзону клюб паказваў яскравую гульню. Былі абыграны лідэры савецкага першынства: маскоўскія «[[Спартак Масква (футбольны клюб)|Спартак]]» (2:1), ЦСКА (1:0) і «Дынама» (1:0). Менскі «Спартак» лідыраваў у чэмпіянаце. Далей мінчане страцілі лідэрства, аднак здолелі сабрацца. Былі здабытыя важныя перамогі ў матчах з «[[Крылы Саветаў Самара|Крыламі Саветаў]]» (2:0), «Зэнітам» (2:0), «[[Тарпэда Масква|Тарпэда]]» (2:1) і кіеўскім «[[Дынама Кіеў|Дынама]]» (3:2). У тым годзе каманда ўпершыню ў гісторыі заваявала бронзавыя мэдалі чэмпіянату СССР. У наступным сэзоне каманда страціла сваю гульню і, заняўшы апошняе месца, апусьцілася ў клясу «Б». Праз год зноўку вярнулася ў найвышэйшы дывізіён, аднак і на гэты раз таксама страціла месца ў эліце. У 1960 годзе ў гонар рэспублікі ў чэмпіянаце СССР прадстаўніцтва Беларусі даверылі камандзе пад назвай «Беларусь». Яе склалі гульцы менскага «Спартака» і «Ўраджаю». Былі запрошаны гульцы зь іншых камандаў найвышэйшай лігі. Старт «Беларусі» ў чэмпіянаце выдаўся фэерычным — пяць перамогаў запар. Сярод клюбаў, якія трывалі паразу ад беларускага клюбу, былі маскоўскі «Спартак» і кіеўскае «Дынама». За ўсё першае кола менчукі пацярпелі ўсяго дзьве паразы — ад алматынскага «[[Кайрат Алматы|Кайрату]]» (0:2) і ЦСКА (0:3) — і займалі першае месца ў сваёй групе. Аднак потым каманда збавіла абароты і скончыла сэзон на адзінаццатым радку. Чэмпіянаты 1961 і 1962 гадоў «Беларусь» скончыла на 19 месцы. === У чаканьні посьпехаў === У 1963 годзе клюб вярнуўся да назвы «Дынама». У гэтым жа сэзоне была заваявана другая бронза чэмпіянату. У сэзонах з 1964 па 1973 гады менчукі ўзысьці на п’едэстал ня здолелі. Больш за тое, у сэзоне 1973 году, заняўшы 15 месца, апусьціліся ў першую лігу. У гэты час завяршыў гульнявую кар’еру найлепшы бамбардзір у гісторыі каманды [[Эдуард Малафееў]]. Цырымонія провадаў гульца зь вялікага футболу адбылася 21 кастрычніка 1971 году на менскім стадыёне «Дынама». Два гады сталічны клюб правёў у першай лізе. Вярнуўся ў эліту ў 1976 годзе. Гэты год для савецкага футболу выдаўся незвычайным. У сувязі з удзелам зборнай СССР у [[чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянаце Эўропы]] і [[Летнія Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]] было праведзена два чэмпіянаты краіны — вясновы і восеньскі. У вясновай частцы чэмпіянату менчукі выглядалі цалкам годна, заняўшы 9-е выніковае месца, а вось на восень сілаў у іх ужо не хапіла. Атрымаўшы ўсяго дзьве перамогі, «Дынама» разьмясьцілася на апошнім 16-м месцы і пакінула найвышэйшую лігу. Няўдалы выступ пацягнуў за сабой чарговую зьмену кіраўніцтва. На чале каманды ўстаў [[Алег Базілевіч]], які працаваў раней з кіеўскім «Дынама», аднак працаваў новы штаб паўтара году. Каманда ня здолела паказаць яскравай гульні, і ў сярэдзіне сэзону 1978 году галоўным трэнэрам стаў Эдуард Малафееў. Каманда здолела аднавіцца і, заняўшы 3 месца, вярнулася ў найвышэйшую лігу. Больш «Дынама» ў першы дывізіён не вылятаў. === Залатыя часы === Новы трэнэр стаў будаваць новую каманду. Малафееў патрабаваў ад гульцоў яскравай гульні, шчырых эмоцыяў, футболу, які падабаўся б гледачам. «Дынама» камплектавалася выхаванцамі беларускага футболу. Ужо ў [[чэмпіянат СССР па футболе 1979 году|чэмпіянаце 1979 году]] гульня менчукоў забліскала новымі фарбамі. Каманда дзейнічала сьмела, са сталым акцэнтам на напад. Аднак, адчувалася, што тактычныя схемы яшчэ да канца не адпрацаваны. Як сьледзтва, толькі 6-е выніковае месца. У наступным сэзоне высокіх вынікаў дамагчыся не атрымалася. Клюб заняў толькі 9-ю пазыцыю. Пры гэтым «Дынама» ў кожнай сустрэчы дзейнічала тэмпэрамэнтна, неардынарна, чым прыцягвала сымпатыі заўзятараў. [[чэмпіянат СССР па футболе 1982 году|Чэмпіянат 1982 году]] менчукі пачалі актыўна. Гулялі ў атакуючы футбол і ў хатніх сустрэчах, і ў гасьцёх. Дзейнічалі сьмела і вынікова. Такім чынам аднаасобнае лідэрства менскага «Дынама» пасьля дзесяці тураў нікім не ўспрымалася, як выпадковасьць. Тым часам беларуская дружына ўсё далей сыходзіла наперад і ў пачатку другога кола нашмат апярэджвала фаварытаў. Тыя накіраваліся ў пагоню. Першымі ня вытрымалі тэмпу гонкі тбіліскія дынамаўцы. За два туры да фінішу канчаткова страцілі шанец на «золата» спартакаўцы. Толькі кіеўскі клюб да апошняга спрабаваў нагнаць менскіх аднаклюбнікаў, якім таксама не ўдалося пазьбегнуць гульнявых зрываў. Але менчукі праявілі характар​​, майстэрства, камандны дух і здолелі захаваць за сабой першы радок у турнірнай табліцы. У заключным туры, перамогшы маскоўскі «Спартак» на выезьдзе (4:3), менскае «Дынама» ўпершыню ў сваёй гісторыі заваявала званьне [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіёна Савецкага Саюзу]]. Посьпех менчукоў быў адзначаны яшчэ трыма ганаровымі трафэямі. Паводле вынікаў сэзону менскаму «Дынама» былі ўручаны [[прыз імя Грыгорыя Фядотава|прыз імя Рыгора Фядотава]], Кубак прагрэсу, прысвоена званьне «агрэсіўнага госьця». У «залаты склад» каманды ўвайшлі [[Юры Курненін]], [[Аляксандар Пракапенка]], [[Віктар Янушэўскі]], [[Міхаіл Вергеенка]], [[Сяргей Бароўскі]], [[Пётар Васілеўскі]], [[Юры Пудышаў]], [[Людас Румбуціс]], [[Андрэй Зыгмантовіч]], [[Георгі Кандрацьеў]], [[Віктар Шышкін]], [[Віктар Сокал (1954)|Віктар Сокал]], [[Сяргей Алейнікаў]], [[Ігар Гурыновіч]], [[Ігар Бялоў]], [[Юры Курбыка]], [[Юры Трухан]], [[Сяргей Гоцманаў]]. === Дэбют у Эўропе === У наступным сэзоне «Дынама» дэбютавала ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў]]. Лёсаваньне вызначыла ў супраціўнікі менчукоў швайцарскі «[[Грасгопэр Цюрых|Грасгопэрс]]». Зь цяжкасьцю, але дынамаўцы пераадолелі бар’ер (1:0 дома, 2:2 у гасьцёх). Затым у 1/8 фіналу была пройдзеная вугорская «[[Д’ёр (футбольны клюб)|Раба ЭТО]]» (6:3, 3:1). Менчукі дэманстравалі добрую гульню, аднак у 1/4 ня здолелі адолець па суме двух матчаў бухарэсцкае «[[Дынама Бухарэст|Дынама]]» (1:1, 0:1). У гэтым жа сэзоне былі заваяваны бронзавыя мэдалі, трэція па ліку, у чэмпіянаце СССР. Гэты посьпех дазволіў дынамаўцам у 1984 годзе выступіць у другім па значнасьці эўратурніры — [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубку УЭФА]]. У 1/32 фіналу «Дынама» разграміла фінскі [[ХІК Хэльсынкі|ХІК]] (4:0, 6:0). У 1/16 фіналу прызь лёсаваньне беларусы атрымалі ў супраціўнікі партугальскі «[[Спортынг Лісабон|Спортынг]]». Лісабонцы трывалі паразу толькі ў сэрыі пэнальці ў хатнім матчы — 5:4 (пасьля 0:2 у гасьцёх, 2:0 дома). У 1/8 фінале менчукі прайшлі польскі «[[Відзэў Лодзь|Відзэў]]» (2:0, 0:1), у 1/4 прайгралі югаслаўскаму «[[Жалезьнічар Сараева|Жалезьнічару]]» (0:2 у гасьцёх, 1:1 дома). У 1987 годзе менскае «Дынама», як фіналіст [[Кубак СССР па футболе|Кубка СССР]], дэбютавала ў [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубку ўладальнікаў кубкаў]]. На стадыі 1/16 фіналу быў пераможаны турэцкі «[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]]» (2:0, 2:1). У 1/8 фіналу пройдзены гішпанскі «[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]]» — 1:1, 0:0. У 1/4 фінале, аднак, клюб зь беларускай сталіцы ня здолеў перагуляць бэльгійскі «[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]]» (0:1, 1:1). Гэтыя чвэрцьфіналы трох самых прэстыжных турніраў Старога сьвету па сёньняшні дзень застаюцца найбуйнейшым дасягненьнем клюбу на эўрапейскай арэне. === Часы незалежнасьці === [[Файл:Dinamo Minsk versus BATE.jpg|значак|300пкс|Матч «Дынама» супраць [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] на стадыёне «[[Трактар (стадыён)|Трактар]]» ў 2014 годзе.]] У 1992 годзе стартаваў першы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянат сувэрэннай Беларусі]], сярод удзельнікаў якога было і менскае «Дынама», кіраваў якім вядомы ў мінулым галкіпэр «бела-блакітных» [[Міхаіл Вергеенка]]. У камандзе выстапалі наймацнейшыя на той момант футбалісты рэспублікі, таму клюб фактычна не сустракаў аніякай канкурэнцыі і за відавочнай перавагай атрымліваў перамогу ў чэмпіянаце раз-поразу. У пэрыяд з 1992 па 1995 гады менчукі пяць разоў запар станавіліся чэмпіёнамі краіны. Да канца 1990-х «Дынама» страціла чэмпіёнскі ход. Паступова завяршалі гульнявую кар’еру вэтэраны, шматлікія вядучыя футбалісты адпраўляліся ў замежныя чэмпіянаты. Супернікі з кожным годам станавіліся мацней. У сьнежні 1999 году зьмяніўся ўласьнік клюбу — старшынём праўленьня ЗАТ «Дынама-Менск» стаў кіраўнік фірмы «Трайпл» [[Юры Чыж]]. Пад ягоным кіраўніцтвам «Дынама» толькі аднойчы заняло першае месца ў чэмпіянаце. У апошні на дадзены момант раз чэмпіёнам Беларусі сталічны клюб станавіўся ў 2004 годзе. Да залатых мэдалёў каманду прывёў [[Юры Шуканаў]]. Многія сэзоны «Дынама» спрабавала вярнуцца ў асноўную сетку эўрапейскіх турніраў, аднак непераадольнымі бар’ерамі станавіліся 2-і і 3-і кваліфікацыйныя раўнды. У [[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|сэзоне 2010—2011 гадоў]] [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] менчукі спыніліся за крок ад групавога этапу. Былі выгуляны эстонскі «[[Калеў Сыламяэ|Калеў]]» (5:1, 5:0) і ізраільскі «[[Макабі Хайфа|Макабі]]» (3:1, 0:1). Аднак у плэй-оф «Дынама» не знайшло ключ да брамы бэльгійскага «[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]]» (2:3, 1:2). У той момант камандай кіраваў [[Уладзімер Гольмак]]. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|Сэзон 2010 году]] чэмпіянату Беларусі сталічная каманда скончыла на 4 месцы. Наступныя два сэзоны дружына не брала ўдзелу ў эўракубкавых матчах. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|сэзоне 2011 году]], пад кіраўніцтвам расейскіх трэнэраў, спачатку [[Алег Васіленка|Алега Васіленкі]], потым [[Сяргей Аўчыньнікаў|Сяргея Аўчыньнікава]], менчукі таксама занялі 4 месца, што не дазволіла паўдзельнічаць у эўрапейскіх спаборніцтвах. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|Сэзон 2012 году]] «Дынама» пачала пад кіраўніцтвам [[Аляксандар Сяднёў|Аляксандра Сяднёва]]. Аднак у ліпені трэнэр падаў у адстаўку. Каманда была ачоленая ўкраінскім трэнэрам [[Алег Пратасаваў|Алегам Пратасавым]]. Каманда здабыла бронзавыя мэдалі ў 2012 годзе, а таксама прасунулася ў фінал [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|Кубка Беларусі]] ў 2013 годзе. Па звальненьні Пратасава новым трэнэрам «Дынама» стаў нідэрляндзкі адмысловец [[Робэрт Мааскант]]. Зь ім клюб пасьпяхова пачаў розыгрыш Лігі Эўропы, то бок у першым кваліфікацыйным раўндзе была пераможаная летувіская «[[Круоя Пакрой|Круоя]]» (3:0, 5:0), у двубоі беларусы перамаглі харвацкую «[[Лякаматыва Загрэб|Лякаматыву]]» (1:2, 3:2). Непераадольным бар’ерам для менчукоў стаўся ў трэцім раўндзе турэцкі «[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]» (0:1, 0:0). У чэмпіянаце Беларусі каманда паўтарыла вынік папярэдняга сэзону, заняўшы трэці радок. [[Файл:Uladzimir Zhuravel.png|значак|зьлева|[[Уладзімер Журавель]] на прэсавай канфэрэнцыі перад гульнёй з [[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОКам]].]] 31 сьнежня 2013 году галоўным трэнэрам «Дынама» быў прызначаны [[Уладзімер Журавель|Ўладзімер Журавель]]<ref>[https://web.archive.org/web/20140101113437/http://dinamo-minsk.by/ru/press-tsentr/~shownews/zhuravel_31_12_2013 Главным тренером «Динамо» стал Владимир Журавель]{{Ref-ru}} ФК Дынама-Менск.</ref>, колішні футбаліст клюбу ў 1990-х гадах. Пад ягоным кіраўніцтвам менчукі ўдала пачалі сэзон, які рушыў зь пяці перамог і адной нічыі. Пасьля чацьвертага тура «Дынама» ўпершыню з 2004 году аднаасобна ачоліла турнірную табліцу<ref>[https://web.archive.org/web/20141215001417/http://by.tribuna.com/football/159594932.html Минское «Динамо» впервые с 2004 года единолично возглавило таблицу чемпионата]{{Ref-ru}} Tribuna.</ref>. Дынамаўцы мелі самую надзейную абарону, дзякуючы якой першы мяч быў прапушчаны толькі ў шостым туры. Улетку каманда ўчыніла сэрыю з васьмі пераможных матчах у чэмпіянаце. Адначасова, сталічны клюб распачаў пасьпяховы эўракубкавы сэзон. «Бела-блакітныя» без паразаў прайшлі ўсю кваліфікацыю [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|Лігі Эўропы 2014—2015 гадоў]]. Пачало «Дынама» з другога раўнду матчамі супраць фінскай [[МюПа-47 Каўвола|МюПы-47]] (3:0, 0:0). Двойчы быў перагуляны румынскі «[[ЧФР Клуж|Клуж]]» (1:0, 2:0). У плэй-оф дзьве перамогі былі здабытыя над партугальскім «[[Насьёнал Фуншал|Насьёналам]]» (2:0, 3:2). «Дынама», такім чынам, стала другой беларускай дружынай, якая прасоўвалася ў групавы этап Лігі Эўропы. Паводле вынікаў лёсаваньня «Дынама» патрапіла ў групу K, куды таксама накіраваліся італьянская «[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]]», грэцкі [[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]] і францускі «[[Генгам (футбольны клюб)|Генгам]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20141214235908/http://by.tribuna.com/football/1023210280.html Жеребьевка группового этапа Лиги Европы. Минское «Динамо» сыграет с «Фиорентиной», «Генгамом» и ПАОКом].{{Ref-ru}} Tribuna.</ref>. Дэбют у новым кубку для дынамаўцаў быў няўдалым. Пасьля паразы ад ПАОКа зь лікам 1:6, «Дынама» прагуляла «Фіярэнтыне» зь лікам 0:3. У першай сустрэчы з «Генгамам» сталічныя футбалісты валодалі ініцыятывай, але лік ня быў адкрыты. У другім матчы з французамі ўжо ў іх дома беларусы атрымалі паразу зь лікам 2:0 і страцілі ўсе шанцы на выхад з групы. У роўнай хатняй гульні з грэкамі менчукі прапусьцілі галы ў апошнія дзесяць хвілінаў матчу (0:2). Ужо ў фінальным матчы групы ў Італіі «Дынама» сенсацыйна здабывало перамогу зь лікам 1:2. На галы [[Сяргей Канцавы|Сяргея Канцавога]] і [[Неманья Нікаліч (1988)|Неманьі Нікаліча]] ў італьянцаў адказаў [[Марка Марын]]. Увосень пагоршыліся вынікі ў айчынным першынстве. Сталічная дружына прангуляла ключавыя матчы і ня здолела вярнуць сабе першы радок. Вынікам сэзона былі срэбныя мэдалі, якія, аднак, не задаволілі кіраўніцтва. У рэшце, Журавель быў звольнены з сваёй пасады. [[Файл:Vuk Rašović.png|значак|[[Вук Рашавіч]] на прэсавай канфэрэнцыі перад матчам «Дынама» ў Лізе Эўропы.]] Новым галоўным трэнэрам быў прызначаны чэскі адмысловец [[Душан Угрын (1967)|Душан Угрын-малодшы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20141220001125/http://dinamo-minsk.by/ru/press-tsentr/~shownews/New_coach_19_12_2014 Душан Угрин-младший — новый главный тренер нашего клуба]. ФК «Дынама» Менск.</ref>. Пасьля таго як з паўфіналу Кубка Беларусі «Дынама» было выбітае, а ў першынстве каманду чакаў дрэнны старт, чэх быў звольнены з сваёй пасады. Выканаўчым абавязкі ў далейшым выконваў спартовы дырэктар клюбу сэрб [[Вук Рашавіч]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150506054103/http://dinamo-minsk.by/ru/press-tsentr/~shownews/dusan_ugrin_30_04_2015 Официально]. ФК «Дынама» Менск.</ref>. З новым трэнэрам вынікі каманды палепшыліся. «Дынама» ўзьнялося на другі радок, але першае месца было недасяжным, бо шмат пунктаў было страчана на пачатку сэзону. У Лізе Эўропы менчукі паўтарылі леташні посьпех, прабіўшыся ў групавую стадыю эўракубка. У кваліфікацыі былі пераможаныя баўгарскае «[[Чорнае Мора Варна|Чорнае Мора]]», швайцарскі «[[Цюрых (футбольны клюб)|Цюрых]]» і аўстрыйскі «[[Рэд Бул Зальцбург|Рэд Бул]]». Пры гэтым з апошнім клюбам дынамаўцы абмяняліся перамогамі зь лікам 2:0. Квіток да групы беларусы набылі ўжо ў сэрыі пэнальці, а сапраўдным героем матчу стаў дынамаўскі брамнік [[Аляксандар Гутар]]. Супернікамі на асноўнай стадыі Лігі Эўропы сталіся гішпанскі «[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]]», аўстрыйскі «[[Рапід Вена|Рапід]]» і чэская «[[Вікторыя Пльзень|Вікторыя]]». Толькі напрыканцы розыгрышу, ужо страціўшы ўсе шанцы на прасоўваньне далей, «Дынама» здабыла адзіныя тры пункты, перамогшы ў хатнім паядынку чэскую «Вікторыю». У сакавіку 2016 году Юры Чыж быў затрыманы па падазрэньні ва ўхіленьні ад выплаты падаткаў у асабліва вялікім маштабе. У траўні ягоны сын Сяргей ачоліў раду клюбу<ref>[https://web.archive.org/web/20160525190546/http://www.pressball.by/news/football/233708 Футбол. Сергей Чиж избран на пост председателя наблюдательного совета «Динамо» Минск]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. У клюбе пачаліся фінансавыя цяжкасьці, што прывяло да сыходу лідэраў, то бок з дружыны ўзімку сышлі [[Фатас Бэчырай]], [[Чыгозэ Ўдоджы]]. У траўні быў звольнены з пасады трэнэра Вук Рашавіч, а ягонае месца заняў [[Сяргей Бароўскі]]. Ужо летам зьнізіўся абарончы патэнцыял «Дынама» па сыходзе галоўнага абаронцы [[Умару Бангура|Ўмару Бангуры]] і брамніка Аляксандра Гутара. Каманда змагалася толькі за 3 радок, на якім дружына і скончыла першынство. У розыгрышы Лігі Эўропы менчукі былі выбітыя з трэцяга раўнду сэрбскай «[[Ваяводзіна Нові Сад|Ваяводзінай]]». [[Файл:Siarhiej Hurenka.2020.1.jpg|значак|зьлева|[[Сяргей Гурэнка]] правёў у «Дынама» сэзон як футбаліст у 2009 годзе, а пасьля шматкроць запрашаўся на пасаду галоўнага трэнэра каманды.]] На 2017 год клюб падмацаваўся абаронцам [[Ніна Галавіч]]ам, а таксама нападнікам [[Арцём Сарока|Арцёмам Сарокам]], які да таго добра гуляў і здабыўваў галы за «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзею]]». Пачаў раскрывацца [[Ураш Нікаліч|Ўраш Нікаліч]], які далучыўся да «Дынама» ўлетку 2016 году. На пачатку сэзону менскі клюб спыніўся на чвэрцьфінале Кубка Беларусі, а няўдалы пачатак чэмпіянату прывёў да адхідленьня Бароўскага з пасады, а ягонае месца заняў [[Сяргей Гурэнка]]. Зьяўленьне новага трэнэра адрадзіла гульню каманды. Менчукі рэдка гублялі пункты і змагаліся за першы радок. У Лізе Эўропы каманда зноўку як і ў папярэднім сэзоне дасягнула трэці кваліфікацыйны раўнд, дзе атрымалі паразу ад кіпрскага [[АЕК Лярнака|АЕКу]]. Лёс мэдалёў чэмпіянату вызначыў апошні тур. Тры клубы, як то [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], «Дынама» і «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]», мелі мажлівасьць заняць першы радок. Каб здабыць доўгачаканы тытул «Дынама» мусіла перамагчы ў гасьцях «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]» і чакаць на перамогу «Гарадзеі» ў сустрэчы супраць БАТЭ. «Дынама» выгуляла ў віцебскай каманды зь лікам 4:1, аднак, БАТЭ толькі на апошняй хвіліне выратаваўся ў сустрэчы з «цукровымі» і скончыў матч унічыю зь лікам 3:3. Такім чынам, «Дынама» атрымала толькі срэбныя мэдалі. У 2018 годзе клюб выбыў з паўфіналу Кубка Беларусі і няблага пачаў сэзон, захапіўшы 2 радок. Доўгі час «Дынама» не магло нагнаць БАТЭ, а ў другой палове сэзону нават саступіла другое месца «Шахцёр». У канцы сэзону «Дынама» нават магло саступіць трэці радок «Віцебску», але сталічная каманда здолела перамагчы ў барацьбе за мэдалі ў паўночнікаў. У Лізе Эўропы прасунуўшыся да трэцяга кваліфікацыйнага раўнда «Дынама» пасьля хатняй перамогі зь лікам 4:0 у выніку саступіла расейскаму «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніту]]» ў матчы ў адказ зь лікам 8:1 у дадатковы час. [[Файл:Dynamoša.2020.1.jpg|значак|Клюбны маскот Дынамоша.]] Па сканчэньні сэзону Гурэнка сышоў з сваёй пасады, а ў клюб быў запрошаны расеец [[Раман Піліпчук]]. Разам з трэнэрам да «Дынама» далучыўся шэраг расейскіх выканаўцаў. Чэмпіянат пачаўся вельмі няўдала і ўжо напрыканцы траўня «Дынама» займала толькі 6 радок. Піліпчук быў звольнены, а на ягонае месца павярнуўся Гурэнка. У той жа час [[эканамічны суд Менску]] пастанавіў, што «Дынама» ня можа належыць Чыжу. Клюб быў перададзены на балянс [[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт|Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту]]. Каманда ня здолела стабілізаваць вынікі і скончыла сэзон на 4 месцы. Пасьля няўдалага сэзону з клюбу сышоў нападнік [[Кегіндэ Фатаі]], які за 23 матчы здабыў усяго 3 галы, у той час як у 2018 годзе па далучэньні да менчукоў з «[[Уфа (футбольны клюб)|Уфы]]» ўлучыў 5 галоў у браму супернікаў у 9 матчах. Наступны сэзон стаўся такім жа няўдалым, за першыя два туры «Дынама» атрымала дзьве паразы. У красавіку 2020 году Гурэнка быў звольнены з пасады, а новым трэнэрам быў прызначаны [[Леанід Кучук]]. «Дынама» працягнула ісьці ў сярэдзіне табліцы і толькі ў другім коле менчукі прасунуліся вышэй і скончылі на 6 месцы. На сэзон 2021 году «Дынама» падмацавалася легіянэрамі [[Жан-Марэль По|Жанам-Марэлем По]] і [[Абляй Мбэнг|Абляем Мбэнгам]]. Таксама былі запрошаныя дасьведчаныя былі гульцы клюбу, як то [[Антон Пуціла]], [[Сяргей Кісьляк]] і [[Арцём Быкаў]]. Пачатак як у папярэднія сэзоны выйшаў жахлівы, то бок пасьля 5 туру «Дынама» займала 7 радок, але пакрысе вынікі палепшыліся ажно да 3 месцы. Тым ня менш улетку каманда апусьцілася ніжэй. У чэрвені ачоліў клюб былы абаронца клюбу [[Арцём Чалядзінскі]], і каманда зноўку зачапілася за тройку. Да сканчэньня сэзону з дружыны быў адкліканы нападнік «[[Ахмат Грозны|Ахмата]]» Абляй Мбэнг, які стаў найлепшым бамбардзірам каманды гэтага сэзону. «Дынама» гэтак і скончыла сэзон на трэцім месцы. Яшчэ на верасень 2021 году сярэднемесячны заробак футбалістаў асноўнага складу «Дынама» складаў 4000 даляраў ЗША (10 000 рублёў), які надалей вырашылі абмежаваць 8000 [[Беларускі рубель|рублёў]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лукашэнка аб выступленьні беларускіх футбалістаў: яны ж выйшлі на поле адпачыць|спасылка=https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-ab-vystuplenni-belaruskih-futbalistau-jany-zh-vyjshli-na-pole-adpachyts-103603-2021/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=3 верасьня 2021|дата доступу=3 верасьня 2021}}</ref>. Перад пачаткам новага сэзону 2022 году з клюбу сышлі легіянэры-лідэры, але да каманды прыядналіся былі футбалісты клюбу [[Раман Бегуноў]] і [[Аляксандар Сачыўка]]. З нападнікаў застаўся [[Іван Бахар]] і [[Душан Бакіч]], на якіх у 2022 годзе рабілася надзея трэнэрскага штабу. «Дынама» адразу захапіла пазыцыі ў першай тройцы табліцы. У пачатку траўня пры крыху больш за 10 тысячаў заўзятараў сталічная дружына выратавала гульню з БАТЭ, дзякуючы галам Бахара. У выніку матч скончыўся зь лікам 2:2. Аднак празь некалькі дзён дынамаўцы атрымалі паразу ад канкурэнта салігорскага «Шахцёра», выбыўшы з тройкі. У канцы сэзону менчукі прэтэндавалі на мэдалі, але шэраг няўдалых матчаў, у тым ліку зьнішчальнай паразы ад «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыка-БДУ]]» зь лікам 1:4, вымусіў каманду скончыць толькі на 4 месцы. Па сканчэньні год Чалядзінскі быў адхілены ад пасады галоўнага трэнэра, а на ягоную пасаду быў запрошаны [[Вадзім Скрыпчанка]]. У новым [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|сэзоне 2023 году]] «Дынама» адразу набрало добры тэмп, атрымаўшы на пачатку пяць перамогаў запар. У шостым туры каманда зьведала паразу ад гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]», аднак у наступным дынамаўцы гэтак жа ладна працягнулі набіраць пункты. Менчукі ўвесь час ачольвалі табліцу, але далёка адарвацца ад спачатку жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», а потым «Нёману» не выпадала. Толькі ў перадапошнім туры сталічнікі здабылі залатыя мэдалі чэмпіянату, упершыню амаль за 20 гадоў<ref>[https://football.by/news/181180 «В Бобруйске все-таки нашли „золото“. Здесь минское „Динамо“ завершило бестрофейную эпоху»]. Football.by.</ref>. == Стадыён == [[Файл:Stadion Dinamo Minsk.JPG|значак|зьлева|Стары стадыён «Дынама» быў хатнім для клюбу працяглы час.]] Ад свайго пачатку яшчэ ў часы СССР клюб прымаў супраціўніка на стадыёне «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]», які месьціцца ў самым цэнтры Менску. Урачыстае адкрыцьцё стадыёну адбылося ў 1934 годзе. Аднак, яму было наканавана двойчы перажыць сваё нараджэньне. У гады гітлераўскай акупацыі стадыён быў цалкам разбураны, але пасьля вызваленьня Менску жыхары ізноў аднавілі яго, і ўжо ў 1945 годзе стадыён прыняў першых удзельнікаў чэмпіянату СССР па футболе і першых гледачоў. Стадыён «Дынама» быў адным зь месцаў правядзеньня спаборніцтваў падчас [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]], перад якімі была зроблена рэканструкцыяў, у выніку якой зьявіўся невялікі брыль, сэктар прэсы, а зьмяшчальнасьць стадыёну была павялічаная да 50 тысячаў. Крыху пазьней з-за дрэннага тэхнічнага стану другі ярус быў зачынены, а зьмяшчальнасьць зьнізілася да 34 тысячаў. Пасьля атрыманьня незалежнасьці стадыён застаўся ў камунальнай уласнасьці, але «Дынама» карысталася стадыёнам на правах арэнды. Акрамя таго, спартовы аб’ект быў хатняй арэнай [[зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі па футболе]]. У 2012 годзе стадыён «Дынама» быў зачынены на рэканструкцыю, аднак яшчэ з [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзону 2009 году]] свае хатнія матчы клюб праводзіў на стадыёне «[[Дынама-Юні (стадыён)|Дынама-Юні]]» ў мікрараёне [[Кунцаўшчына (мікрараён)|Кунцаўшчына]] на захадзе сталіцы, які напачатку кастрычніка 2008 году быў выкуплены ў футбольнага клюбу «[[Дарыда Менскі раён|Дарыды]]». Новы клюбны стадыён меў зьмяшчальнасьць у 4500 чалавек. У студзені 2013 году аднак і гэты стадыён быў зачынены на рэканструкцыю. [[Файл:Мінск. Вуліца Ульянаўская (кастрычнік 2018) (04).jpg|значак|Сучасны перабудаваны стадыён «Дынама», дзе клюб ладзіць свае матчы.]] Свае хатнія матчы футбольны клюб «Дынама» па закрыцьці ўзгаданых стадыёнаў мусіў ладзіць на сталічным стадыёне «[[Трактар (стадыён)|Трактар]]». Гэты стадыён каманда ўжо выкарыстоўвала ў 1960-я гады, калі выступала пад назовам «Беларусь» і ў канцы 1970-х, калі стадыён «Дынама» быў зачынены на рэкантрукцыю ў сувязі з падрыхтоўкай да [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]]. Варта заўважыць, што стадыён «Трактар» ня меў права на правядзеньне матчаў эўракубкаў з стадыі 3 кваліфікацыйнага раўнду, таму менчукі свае хатнія матчы на гэтай стадыі праводзілі спачатку на стадыёне ў [[Берасьце|Берасьці]], а з [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|сэзону 2014—2015 гадоў]] на «[[Барысаў-Арэна|Барысаў-Арэне]]». Улетку 2018 году, калі па рэканструкцыі быў адкрыты абноўлены стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]», каманда пачала праводзіць свае матчы менавіта на ім. З мэтай зьберагчы травяное пакрыцьцё на адбудаваным стадыёне матчы на пачатку вясны і напрыканцы восені каманда ладзіла на стадыёнах [[Стадыён ФК «Менск»|ФК «Менск»]] ці [[РЦАП-БДУ]], якія маюць штучнае пакрыцьцё. З сканчэньнем будаўнічых работ на ўласным стадыёне ў Кунцаўшчыне ў 2021 годзе «Дынама» свае матчы ў памянёныя паравіны году цяпер ладзіць на ім. З адкрыцьцём [[Нацыянальны футбольны стадыён (Менск)|Нацыянальнага футбольнага стадыёну]] ўлетку 2025 году «Дынама» ўсё часьцей пачало абіраць яго замест стадыёна «Дынама», каб прымаць гасьцявыя клюбы ў матчах Найвышэйшай лігі і Кубка Беларусі. == Дасягненьні == ''' [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15пкс]] '''Чэмпіён''' (9): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992/93]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993/94]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1994/95]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2004 году|2004]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] * [[Файл:Silver medal icon.svg|15пкс]] '''Срэбны прызэр''' (10): 1996, 2001, 2005, 2006, 2008, [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15пкс]] '''Бронзавы прызэр''' (7): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2000 году|2000]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Пераможца''' (3): 1992, 1994, 2003 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''' (3): 1996, 1998, 2013 '''[[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубак Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Пераможца''': 2025 ''Турнір дублёраў чэмпіянату Беларусі'' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] Чэмпіён (7): 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2014 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] Срэбны прызэр (4): 2002, 2011, 2012, 2015 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] Бронзавы прызэр: 2013 '''[[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіянат СССР]]''' ('''Найвышэйшая ліга''') * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Чэмпіён''': [[Чэмпіянат СССР па футболе 1982 году|1982]] * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызэр''' (3): 1954, 1963, 1983 '''[[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіянат СССР]]''' (''Першая ліга'') * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] Чэмпіён (2): 1953, 1956 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] Срэбраны прызэр (2): 1951, 1975 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] Бронзавы прызэр (2): 1974, 1978 '''Кубак СССР''' * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''' (2): 1965, 1987 '''Кубак Футбольнага саюзу СССР''' * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''': 1989 '''Чэмпіянат БССР''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Чэмпіён''' (8): 1937, 1938, 1939, 1945, 1951, 1953, 1956, 1975 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Срэбны прызэр''' (5): 1934, 1935, 1946, 1952, 1977 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызэр''' (2): 1940, 1947 '''Кубак БССР''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Уладальнік''' (2): 1936, 1940 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''' (2): 1963, 1968 == Турніры == '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]''' (з 1992) :* '''[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая ліга]]''' (з 1992) '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''' (з 1992) '''[[Эўрапейскія клюбныя турніры па футболе|Эўракубкі]]''' :* [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубак чэмпіёнаў]] (1983/84, 1993/94, 1998/99, 2005/06) :* [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]] (1987/88) :* [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]] (1984/85, 1986/87, 1988/89, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 2002/03, [[Ліга Эўропы УЭФА 2013—2014 гадоў|2013/14]], [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|2014/15]], [[Ліга Эўропы УЭФА 2015—2016 гадоў|2015/16]]) :* [[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] (2001, 2004) '''[[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіянат СССР]]''' (1941—1992) '''[[Кубак СССР па футболе|Кубак СССР]]''' (1936—1992) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q130529604|Бр|}} {{Гулец1|2|Q133728984|Аб|}} {{Гулец1|3|Q24452283|Аб|}} {{Гулец1|5|Q109374635|ПА|}} {{Гулец1|7|Q97930403|Нап|}} {{Гулец1|8|Q4715408|ПА|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Андрэй Луцковіч||2008}} {{Гулец1|10|Q111479060|Нап|}} {{Гулец1|11|Q64929851|Нап|}} {{Гулец1|12|Q18533425|Аб|}} {{Гулец1|13|Q106901861|ПА|}} {{Гулец1|16|Q111470683|Бр|}} {{Гулец1|17|Q18602581|Нап|}} {{Гулец1|19|Q134454473|Нап|}} {{Падзел складу}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Даніла Радкевіч||2007}} {{Гулец1|22|Q139212968|ПА|}} {{Гулец1|23|Q133868565|ПА|}} {{Гулец1|24|Q24433044|Аб|}} {{Гулец1|25|Q125217694|Аб|}} {{Гулец1|26|Q107506453|Аб|}} {{Гулец|27|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Міхаіл Аляксандраў||2006}} {{Гулец1|30|Q132126628|Нап|}} {{Гулец1|42|Q134983029|ПА|}} {{Гулец1|44|Q67791472|Аб|}} {{Гулец1|47|Q106545457|Бр|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Масква (футбольны клюб)|Дынама М.]]}} {{Гулец1|67|Q1522803|Аб|капітан}} {{Гулец1|78|Q124953200|ПА|}} {{Гулец1|80|Q124742401|Нап|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {| |valign="top"| {| class="toccolours" |- !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Юры Курненін]]||11.1999—06.2000 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Павал Раднёнак]]||06.2000—12.2000 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Піскароў]]||12.2000—07.2001 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Георгі Кандрацьеў]]||07.2001—10.2001 |- |style="text-align:left;"|[[Эдуард Малафееў]]||10.2001—04.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Андрэй Зыгмантовіч]]||04.2002—10.2002 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Веніямін Арзамасцаў]]||10.2002—11.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Георгі Гюраў]]||12.2002—05.2003 |- |style="text-align:left;"|[[Анатоль Байдачны]]||05.2003—11.2003 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Пётар Шубін]]||12.2003—05.2004 |- |style="text-align:left;"|[[Юры Шуканаў]]||05.2004—05.2005 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Башмакоў]]||05.2005—07.2005 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Рабаконь]]||07.2005—05.2006 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксей Пятрушын]]||05.2006—11.2006 |- |style="text-align:left;"|[[Пётар Качура]]||11.2006—04.2007 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Хацкевіч]]||04.2007—11.2007 |- |style="text-align:left;"|[[Ігар Крывушэнка]]||11.2007—09.2008 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Славалюб Мусьлін]]||09.2008—07.2009 |- |style="text-align:left;"|[[Кірыл Альшэўскі]]||07.2009—08.2009 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]||08.2009—05.2010 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Сяргей Саладоўнікаў]]||05.2010 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Уладзімер Гольмак]]||05.2010—11.2010 |- |style="text-align:left;"|[[Алег Васіленка]]||12.2010—05.2011 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Аўчыньнікаў]]||05.2011—11.2011 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Сяднёў]]||12.2011—07.2012 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Алег Пратасаў]]||07.2012—06.2013 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Робэрт Мааскант]]||06.2013—12.2013 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Уладзімер Журавель]]||12.2013—12.2014 |- |style="text-align:left;"|[[Душан Угрын (1967)|Душан Угрын]]||12.2014—04.2015 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Вук Рашавіч]]<ref>[http://www.football.by/news/69526.html Вук Рашович утвержден главным тренером минского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||05.2015—07.2016 |- |style="text-align:left;"|[[Сяргей Бароўскі]]<ref>[http://by.tribuna.com/football/1042089628.html Рашович отправлен в отставку, главным тренером минского «Динамо» назначен Боровский]{{Ref-ru}}</ref>||07.2016—04.2017 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]<ref>[http://www.football.by/news/99127.html Гуренко назначен и. о. главного тренера «Динамо» Минск]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/122011.html Минское «Динамо» официально подтвердило уход Сергея Гуренко]{{Ref-ru}}</ref>||05.2017—01.2019 |- |style="text-align:left;"|[[Раман Піліпчук]]<ref>[http://www.football.by/news/122824.html Роман Пилипчук официально занял пост главного тренера минского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||02.2019—05.2019 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]<ref>[http://www.football.by/news/127471.html Сергей Гуренко вновь возглавил минское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||06.2019—04.2020 |- |style="text-align:left;"|[[Леанід Кучук]]<ref>[https://football.by/news/139016.html Официально: Леонид Кучук — главный тренер минского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||04.2020—06.2021 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Арцём Чалядзінскі]]||06.2021—11.2022 |- |style="text-align:left;"|[[Вадзім Скрыпчанка]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-08-13 |url = https://dinamo-minsk.by/blr/pres-centr/naviny/20252/zhniven6/vadzim-skrypchanka-pakinu-minskae-dynama |загаловак = Вадзім Скрыпчанка пакінуў мінскае "Дынама" |выдавец = Афіцыйны сайт ФК «Дынама» Менск |дата доступу = 2025-12-06 |мова = be}}</ref>||11.2022—08.2025 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Аляксандар Паўлаў (футбаліст)|Аляксандар Паўлаў]]||08.2025—12.2025 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Шагойка]]<ref>[https://football.by/news/212157 Александр Шагойко возглавил столичное "Динамо"]{{Ref-ru}}</ref>||01.2026— |} |} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 16 || 8 || 6 || 37–19 || 56 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 32 || 15 || 9 || 8 || 44–33 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 32 || 18 || 7 || 7 || 44–21 || 61 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 26 || 15 || 8 || 3 || 36–13 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 15 || 10 || 5 || 46–28 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 30 || 22 || 2 || 6 || 46–15 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 18 || 9 || 3 || 41–17 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 15 || 5 || 10 || 43–39 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 16 || 4 || 10 || 38–25 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 19 || 5 || 6 || 55–20 || 62 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 16 || 11 || 3 || 50–25 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 28 || 22 || 3 || 3 || 72–21 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 30 || 20 || 8 || 2 || 50–13 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 30 || 19 || 6 || 5 || 52–27 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |} === Удзел у эўракубках === {{Асноўны артыкул|Дынама Менск у эўракубках}} {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||18||5||7||6||22—23 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||109||42||23||44||142—141 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||20||4||3||13||16—30 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]]||6||2||3||1||6—4 |- |Усяго||153||53||36||64||186—198 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Спаборніцтва ! Раўнд ! ! Супраціўнік ! Дома ! У гасьцёх ! Вынік |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|2010/11]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Эстоніі}} |[[Калеў Сыламяэ]] |5:1 |5:0 |'''10:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |3:1 |0:1 |'''3:2''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |2:3 |1:2 |'''3:5''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2013—2014 гадоў|2013/14]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Летувы}} |[[Круоя Пакрой|Круоя]] |5:0 |3:0 |'''8:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Харватыі}} |[[Лякаматыва Заграб|Лякаматыва]] |1:2 |3:2 |'''4:4''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Турэччыны}} |[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]] |0:1 |0:0 |'''0:1''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|2014/15]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[МюПа-47 Каўвола|МюПа-47]] |3:0 |0:0 |'''3:0''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Румыніі}} |[[ЧФР Клуж]] |1:0 |2:0 |'''3:0''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Насьёнал Фуншал]] |2:0 |3:2 |'''5:2''' |- | | |Група K |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]] |0:2 |1:6 |- | | |Група K |{{Сьцяг Італіі}} |[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |0:3 |2:1 |- | | |Група K |{{Сьцяг Францыі}} |[[Генгам (футбольны клюб)|Генгам]] |0:0 |0:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2015—2016 гадоў|2015/16]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Чорнае Мора Варна|Чорнае Мора]] |4:0 |1:1 |'''5:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Швайцарыі}} |[[Цюрых (футбольны клюб)|Цюрых]] |1:1 ({{Падказка|д. ч.|дадатковы час}}) |1:0 |'''2:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Рэд Бул Зальцбург]] |2:0 |0:2 (3:2, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |'''2:2''' |- | | |Група E |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Вікторыя Пльзень]] |1:0 |0:2 |- | | |Група E |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Рапід Вена]] |0:1 |1:2 |- | | |Група E |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] |1:2 |0:4 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|2016/17]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Спартакс Юрмала|Спартакс]] |2:1 |2:0 |'''4:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Сэнт-Патрыкс Атлетык Дублін|Сэнт-Патрыкс Атлетык]] |1:1 |1:0 |'''2:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]] |0:2 |1:1 |'''1:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|2017/18]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Фарэрскіх астравоў}} |[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]] |2:1 |2:0 |'''4:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Македоніі}} |[[Работнічкі Скоп’е|Работнічкі]] |3:0 |1:1 |'''4:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[АЕК Лярнака]] |1:1 |0:2 |'''1:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2018—2019 гадоў|2018/19]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Дэры Сіці]] |1:2 |2:0 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]] |4:1 |3:1 |'''7:2''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Расеі}} |[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніт]] |4:0 |1:8 ({{Падказка|д. ч.|дадатковы час}}) |'''5:8''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2019—2020 гадоў|2019/20]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]] |1:2 |1:1 |'''2:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў|2020/21]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Пяст Глівіцы|Пяст]] |0:2 |— |'''0:2''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2022—2023 гадоў|2022/23]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Чарнагорыі}} |[[Дэчыч Тузі|Дэчыч]] |1:1 |2:1 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Гапаэль Бээршэба]] |0:1 |1:2 |'''1:3''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023/24]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Босьніі і Герцагавіны}} |[[Жалезьнічар Сараева|Жалезьнічар]] |1:2 |2:2 |'''3:4''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024/25]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Армэніі}} |[[Пюнік Ерэван|Пюнік]] |0:0 |1:0 |'''1:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Лудагорац Разград|Лудагорац]] |1:0 |0:2 |'''1:2''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2024—2025 гадоў|2024/25]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |3 к/р |{{Сьцяг Гібральтару}} |[[Лінкальн Рэд Імпс]] |2:0 |1:2 |'''3:2''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |0:1 |0:1 |'''0:2''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024/25]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |Лігавы этап |{{Сьцяг Шатляндыі}} |[[Гартс Эдынбург|Гартс]] |1:2 |— |— |- | | | |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[ХІК Хэльсынкі|ХІК]] |— |0:1 |— |- | | | |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Легія Варшава|Легія]] |— |0:4 |— |- | | | |{{Сьцяг Даніі}} |[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]] |1:2 |— |— |- | | | |{{Сьцяг Паўночнай Ірляндыі}} |[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]] |2:0 |— |— |- | | | |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]] |— |0:4 |— |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025/26]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Лудагорац Разград|Лудагорац]] |2:2 ({{Падказка|д. ч.|дадатковы час}}) |0:1 |'''2:3''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025/26]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]] |0:2 |0:1 |'''0:3''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Паўночнай Македоніі}} |[[Сылекс Кратава|Сылекс]] |0:1 |1:0 (6:5, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |'''1:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Азэрбайджану}} |[[Нэфтчы Баку|Нэфтчы]] |0:1 |4:2 |'''4:3''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Брага (футбольны клюб)|Брага]] |0:0 |0:1 |'''0:1''' |} == Санкцыі ЭЗ == 23 сакавіка 2012 году {{артыкул у іншым разьдзеле|Эўрапейская рада|Эўрапейская рада|be|Еўрапейскі савет}} дадала [[Юры Чыж|Юрыя Чыжа]] і ягоныя кампаніі, у тым ліку «Дынама-Менск», да [[Чорны сьпіс Эўразьвязу|Чорнага сьпісу Эўразьвязу]]<ref name="3A32012D0642">[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32012D0642 Council Decision 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus]</ref><ref>{{cite web|language=ru|url=http://news.tut.by/politics/280743.html|title=ЕС обнародовал черный список из 12 человек и 29 компаний|date=2012-03-25|publisher=[[TUT.BY]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120325211424/http://news.tut.by/politics/280743.html|archivedate=2012-03-25|accessdate=2012-03-25|dead-url=yes}}</ref>. 6 лістапада 2015 году санкцыі супраць Чыжа й ягоных актываў былі зьнятыя<ref>{{cite web|date=2015-10-6|url=http://nn.by/?c=ar&i=157529|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006171032/http://nn.by/?c=ar&i=157529|archivedate=2015-10-06|title=Санкцыі ЕС у дачыненні да Юрыя Чыжа і яго актываў знятыя|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2015-10-06|language=be}}</ref><ref name="РС2">''ИК''. [http://www.svaboda.org/content/krutoje-pikie-juryja-cyza/27606470.html Крутое пике Юрия Чижа: от самого успешного бизнесмена Беларуси к арестанту?] «[[Радыё Свабода]]», 12.03.2016</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.dinamo-minsk.by/ Афіцыйная старонка клюбу] * [http://www.dinamo-minsk.org/ Неафіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} {{Шаблён:Сьпіс беларускіх службоўцаў, у стаўленьні да якіх былі ўведзеныя санкцыі ЭЗ}} [[Катэгорыя:Дынама Менск| ]] [[Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ]] 8jghgsfrpfgrwisx2dieych0c6lt193 0 6826 2688170 2682377 2026-09-03T08:43:53Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688170 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Ворша (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Ворша |Лягатып = FK Vorša.jpg |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Ворша» |Заснаваны = 1951 |Горад = [[Ворша]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гарадзкі стадыён (Ворша)|Гарадзкі]] |Умяшчальнасьць = 2582 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ВоршаЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ВоршаСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Ворша}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Ворша'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]]. Колеры — сіня-белыя. З 2015 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] чэмпіянату Беларусі. Адну зь мянушак «раёншчыкі» клюб атрымаў праз тое, што раней у горадзе адбываліся масавыя бойкі паміж жыхарамі розных раёнаў. Больш нэўтральная мянушка — «ільняныя» — нарадзілася праз тое, што ў горадзе працуе буйны ільнокамбінат. == Гісторыя == Заснаваны ў 1951 годзе пад назвай «Труд». Большую частку сваёй гісторыі клюб выступаў пад назвай «Старт». Выступаў у [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]], пераважна ў найвышэйшым дывізіёне. У 1971 годзе дайшоў да фіналу [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]], але атрымаў у ім паразу ад жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда]]». У тым жа годзе гуляў супраць ленінградзкага «Дынама» ў 1/16 фіналу [[Кубак СССР па футболе|Кубка СССР]] сярод аматарскіх калектываў і выбіў суперніка. Але ў 1/8 фіналу саступіў рыскаму клюбу зь лікам ВЭФ 1:3. Меў назвы ЗШМ і «Машынабудаўнік». У 1990-х гадах клюб меў назву «Легмаш» (да 1994 году), а таксама «Максім-Ворша» (1995), «Максім-Легмаш» (1996). Дружына здолела выйсьці ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]], дзе правяла некалькі сэзонаў да 2001 году, калі празь фінансавыя чыньнікі была вымушаная зьняцца з чэмпіянату. Праз тры гады клюб павярнуўся ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]], але гэтым разам клюб здолеў толькі ў 2005 выйсьці ў дывізіён вышэй, пасьля чаго зноў апынуўся ў Другой лізе, дзе доўгі час знаходзіўся ў канцы табліцы. З 2005 па 2007 гады клюб меў назоў «Ворша-Белаўтасэрвіс». У сярэдзіне [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзона 2013 году]] ў клюб прыйшлі некалькі дасьведчаных гульцоў, якія мелі досьвед выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] і ў замежных чэмпіянатах. У выніку гэта дазволіла «Воршы» ўзьняцца на 6 радок. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] каманда ўпэўнена правяла першы этап, дзе здабыла першае месца ў групе, не атрымаўшы аніводнай паразы. У фінальным этапе «Ворша» таксама спачатку рухалася на першым месцы, але пазьней шэраг няўдачаў адкінуў каманду на трэці радок. Толькі ў апошнім туры, дзякуючы нічыі з «[[Крумкачы Менск|Крумкачамі]]», «Ворша» засталася на трэцім радку і атрымала месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. Станам на 2014 год «Ворша» была самым папулярным клюбам Другой лігі паводле глядацкага інтарэсу — гэта была адзіная каманда, што зьбірала ў сярэднім больш за тысячу чалавек на матчы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] дружына займала пазыцыю ўнізе турнірнай табліцы і заняла 14 месца пры 16 удзельніках. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]] быў павялічаны бюджэт клюбу, дзякуючы чаму ягоны склад папоўніў шэраг дасьведчаных гульцоў, а галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Юры Канаплёў]], які доўгі час працаваў зь «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебскам]]». «Ворша» здолела замацавацца ў сярэдзіне турнірнай табліцы і заняла 7 месца з 14 камандаў. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзоне 2017 году]], не зважаючы на добры пачатак, «Ворша» хутка апынулася ў сярэдзіне турнірнай табліцы і заставалася там да сканчэньня сэзону, заняўшы 10 месца пры 16 удзельніках. [[Файл:FC Orsha vs. FC Gomel (2020).png|значак|зьлева|Матч [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першай лігі 2020 году]], у якім «Ворша» прымала гасьцей з «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]».]] У пачатку 2018 году новым галоўным трэнэрам каманды стаў [[Вячаслаў Акшаеў]]. «Ворша» добра распачала сэзон, але потым стала трываць паразы. У жніўні трэнэрам замест Акшаева быў прызначаны [[Сяргей Вехцеў]]. Істотна зьмяніўся склад каманды, які быў папоўнены віцебскімі футбалістамі. Сэзон каманда скончыла на 12 месцы пры 15 удзельніках. Вехцеў заставаўся трэнэрам і ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]], калі «Ворша» стала 10-й, а нападнік клюбу [[Дзьмітры Іваноў]] з 17 галамі стаў другім бамбардзірам Першай лігі. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Ворша» адмовілася ад актыўнага супрацоўніцтва зь «Віцебскам» і пачала запрашаць гульцоў з [[Магілёў|Магілёву]] і [[Расея|Расеі]]. Галоўным трэнэрам сэзон пачынаў [[Аляксандар Вопсеў]], у кастрычніку яго замяніў [[Мікалай Бранфілаў]], аднак вынікі амаль не зьмяніліся — «Ворша» амаль увесь сэзон правяла ў сярэдзіне і ніжняй палове табліцы, а скончыла турнір на 11 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]], не зважаючы на істотную зьмену складу, клюб працягваў рабіць стаўку на дасьведчаных футбалістаў, падмацаваўшыся таксама шэрагам маладых выканаўцаў і расейскімі гульцамі. На турнірнай дыстанцыі каманда рухалася роўна, знаходзілася амаль увесь час трохі ніжэй сярэдзіны табліцы. У верасьні 2021 году галоўны трэнэр каманды Мікалай Бранфілаў сышоў з клюбу, некаторы час абавязкі галоўнага трэнэра выконваў ягоны памочнік [[Алег Чарапнёў]], а ў кастрычніку новым трэнэрам быў прызначаны [[Ігар Чумачэнка]], які раней ачольваў магілёўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]». Дружына ўпэўнена замацавалася на 9 месцы пры 12 удзельніках, дзе і скончыла сэзон. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] каманда працягвала знаходзіцца пераважна ў сярэдзіне табліцы. Выступала нестабільна, буйныя паразы чаргаваліся перамогамі над фаварытамі. Чэмпіянат «Ворша» завяршыла на 9 месцы пры 13 удзельніках. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|сэзоне 2023 году]] каманда цягам турніру знаходзілася ў другой палове табліцы і скончыла чэмпіянат на 14-м радку пры 17 удзельніках. == Стадыён == Гульні праводзіць на [[Гарадзкі стадыён (Ворша)|гарадзкім стадыёне]], які ўмяшчае 2582 гледачы. Таксама некаторыя гульні адбываюцца на стадыёнах «[[Лякаматыў (стадыён, Ворша)|Лякаматыў]]» (2500 гледачоў) і «[[Пасялковы (стадыён, Ворша)|Пасялковы]]» (1500 гледачоў). == Дасягненьні == * '''Найвышэйшыя дасягненьні ў часы СССР''': фіналіст Кубка БССР (1971), 4-е месца ў чэмпіянаце БССР (1971). 4-разовы чэмпіён Віцебскай вобласьці (1968, 1970, 1972, 1977). 4-разовы ўладальнік Кубка Віцебскай вобласьці (1961, 1971, 1972, 1976). 6-разовы срэбраны прызэр чэмпіянату Віцебскай вобласьці (1973, 1980, 1982, 1983, 1984, 1989) и 4-разовы бронзавы (1966, 1974, 1975, 1979). * '''Дасягненьні ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]]''': 8-е месца ў Першай лізе (1996), пераможца Другой лігі (1995). == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арцём Валадзькоў||2001}} {{Гулец1|3|Q137297209|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Тарбякоў||2002}} {{Гулец1|7|Q65030907|ПА|}} {{Гулец1|8|Q53482633|ПА|}} {{Гулец1|9|Q64009786|Нап|}} {{Гулец1|10|Q20829375|ПА|}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Даніла Стаін||2002}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Даніла Страбцоў||2004}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Дамброўскі||2005}} {{Гулец1|16|Q107493792|Нап|}} {{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Яраслаў Кулеш|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2006}} {{Падзел складу}} {{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Воўчанка||2002}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Веніямін Касьцюковіч||2007}} {{Гулец1|22|Q66305863|ПА|}} {{Гулец|52|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Раман Краўчанка||2004}} {{Гулец|69|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Станіслаў Булахоў||2007}} {{Гулец1|77|Q24737675|ПА|капітан}} {{Гулец|80|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ян Камароў||2003}} {{Гулец|82|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Віталь Шалычаў||2001}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзяніс Рудзянок||1998}} {{Гулец1|93|Q14524653|ПА|}} {{Гулец|98|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Андрэй Раманаў||1998}} {{Гулец1|—|Q113469533|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''17''' || 36 || 9 || 8 || 19 || 30–72 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''6''' || 24 || 10 || 5 || 9 || 41–25 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' {{Рост}} || 30 || 20 || 9 || 1 || 59–18 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/64]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 30 || 3 || 8 || 19 || 24–70 || 17 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 26 || 9 || 10 || 7 || 43–34 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 48–48 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 28 || 8 || 3 || 17 || 33–53 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 28 || 9 || 4 || 15 || 33–61 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 26 || 7 || 6 || 13 || 30–42 || 24{{Заўвага|Клюб быў пазбаўлены 3 пунктаў за ўдзел гульцоў каманды ў дамоўных матчах у сэзонах 2017—2018 гадоў.}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 33 || 9 || 7 || 17 || 41–60 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 24 || 7 || 6 || 11 || 33–52 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''14''' || 32 || 8 || 7 || 17 || 50–62 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''10''' || 34 || 11 || 12 || 11 || 46-51 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''16''' || 34 || 7 || 4 || 23 || 42-93 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Сяргей Вехцеў]] (з жніўня 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/116657.html Вехтев сменил Акшаева на посту главного тренера «Орши»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Акшаеў]] (2018)<ref>[https://by.tribuna.com/football/1059998684.html Акшаев в понедельник возглавит «Оршу»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Канаплёў]] (2016—2017) * [[Аляксандар Ладзяны]] (да 2015 году) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://football.by/stat/belarus/2013_2/teams/35/ Зьвесткі пра клюб на Football.by]{{Ref-ru}} * [http://orshafans.livejournal.com Старонка фанатаў у LiveJournal] * [http://orshafans.livejournal.com/121569.html Агульная статыстыка ФК «Ворша» ў чэмпіянатах Беларусі] {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Ворша]] 5a5kxz4pomaezzb3943x116z133qkap 0 14016 2688129 2683343 2026-09-02T20:37:06Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне асоба 2688129 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Нацыянальны акадэмічны тэатар<br />імя Янкі Купалы |арыгінальная назва = |выява = Nacyjanalny akademičny teatar imia Janki Kupały.JPG |рамка выявы = |памер выявы = 300пкс |альтэрнатыўны тэкст выявы = Будынак тэатру |подпіс выявы = Будынак тэатру |мапа = |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = |мапа 2 = |абрэвіятура = |дэвіз = |папярэднік = |наступнік = |дата ўтварэньня = {{Дата пачатку|14|9|1920|1}} |дата спыненьня існаваньня = |тып = [[Тэатар]] |юрыдычны статус = дзяржаўная ўстанова |мэта = |штабкватэра = |месцазнаходжаньне = [[Менск]], вул. Энгельса, д. 7 |каардынаты = |дзейнічае ў рэгіёнах = |сяброўства = |афіцыйныя мовы = |генэральны сакратар = |пасада кіраўніка = Генэральны дырэктар |імя кіраўніка = Павал Палякоў |пасада кіраўніка 2 = Мастацкі кіраўнік |імя кіраўніка 2 = [[Мікалай Пінігін]] |пасада кіраўніка 3 = Галоўны мастак |імя кіраўніка 3 = [[Барыс Герлаван]] |пасада кіраўніка 4 = Загадчык музычнае часткі |імя кіраўніка 4 = Уладзімер Кур’ян |пасада кіраўніка 5 = Загадчык літаратурнае часткі |імя кіраўніка 5 = Ігар Скрыпка |пасада кіраўніка 6 = Загадчык трупы |імя кіраўніка 6 = Міхаіл Маеў |асноўныя асобы = |кіроўны орган = |матчыная кампанія = |зьвязаныя кампаніі = |бюджэт = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць валянтэраў = |сайт = [http://kupalauski.by http://kupalauski.by] |заўвагі = |колішняя назва = Губэрнскі тэатар,<br />Беларускі дзяржаўны тэатар,<br />Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі }} {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|713Г000275}} '''Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы''' — найстарэйшы з сучасных [[Беларусь|беларускіх]] [[тэатар|тэатраў]]. == Гісторыя == Сучасны тэатар зьяўляецца спадкаёмцам колішняга Губэрнскага тэатру, у будынку якога ён цяпер месьціцца. Губэрнскі тэатар ў Менску адкрыўся 5 чэрвеня 1890 году<ref name="teatr">{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://kupalauski.by/historymenu/history/| загаловак = Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы| фармат = | назва праекту = вэб-старонка тэатру| выдавец = | дата = 28 кастрычніка 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Галоўная менская тэатральная сцэна ў той час прымала лепшыя [[Санкт-Пецярбург|пецярбурскія]] і [[Масква|маскоўскія]] трупы, цэлае сузор’е славутых артыстаў, сярод якіх М. Савіна, вучаніца М. Шчэпкіна і Г. Фядотава, знакамітыя В. Далматаў, В. Камісаржэўская, К. Варламаў, У. Давыдаў, А. Южын, М. Петыпа. Гледачам пашчасьціла стаць сьведкамі творчых пошукаў рэжысэра-наватара [[Усевалад Мэерхольд|Ус. Мэерхольда]], які ў 1908 годзе паставіў на сцэне Губэрнскага тэатру п`есу [[Аляксандар Блок|А. Блока]] «Балаганчык». Неаднойчы тэатар наведвалі [[Украіна|ўкраінскія]] трупы М. Старыцкага, [[Марка Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкага]], [[Панас Саксаганскі|П. Саксаганскага]]; [[Габрэі|габрэйскія]] і [[Палякі|польскія]] вандроўныя трупы.<ref name="teatr"/> У часы рэвалюцыйных непакояў артысты [[Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі|«Першага беларускага таварыства драмы і камэдыі»]], створанага акторам і рэжысэрам [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановічам]], прадставілі менскаму глядачу 1 траўня 1917 году [[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|«Паўлінку»]] [[Янка Купала|Я.Купалы]] і «У зімовы вечар» паводле [[Эліза Ажэшка|Э. Ажэшкі]].<ref name="teatr"/> Урачыстае адкрыцьцё Беларускага дзяржаўнага тэатру (БДТ) адбылося 14 верасьня 1920 году ў будынку [[Менск]]ага гарадзкога тэатру. Тэатар даваў спэктаклі на трох мовах: у праграме адкрыцьця першага тэатральнага сэзону былі інсцэніроўка аповесьці [[Эліза Ажэшка|Э. Ажэшкі]] «Рысь» у выкананьні [[Беларусы|беларускае]] трупы тэатру, п`еса Шолам-Алейхема «Людзі» ([[Габрэі|габрэйская]] трупа), «Вясельле» [[Антон Чэхаў|А. Чэхава]] ([[Расейцы|расейская]] трупа).<ref name="teatr"/> У гэтыя ж дні, 17 верасьня 1920 году, у тэатры была паказаная «[[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Паўлінка]]» [[Янка Купала|Я. Купалы]] ў пастаноўцы [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановіча]].<ref name="enc">Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн., БелСЭ, 1986. — Артыкул «Беларускі тэатр імя Янкі Купалы». — С. 80—82.</ref> Аснову маладога тэатру склалі акторы [[Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі|«Першага беларускага таварыства драмы і камэдыі»]] пад кіраўніцтвам [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановіча]]: [[Ірына Ждановіч|І. Ждановіч]], Г. Грыгоніс, [[Яўсьцігней Міровіч|Я. Міровіч]], [[Канстанцін Саньнікаў|К. Саньнікаў]], [[Стэфанія Станюта|С. Станюта]]. Пляяду піянэраў купалаўскае сцэны ў хуткім часе папоўнілі [[Уладзімер Крыловіч|Ул. Крыловіч]], [[Лідзія Ржэцкая|Л. Ржэцкая]], [[Барыс Платонаў|Б. Платонаў]], [[Вера Пола|В. Пола]], В. Галіна, [[Уладзімер Уладамірскі|Ул. Уладамірскі]], М. Зораў, [[Глеб Глебаў|Г. Глебаў]], [[Сьцяпан Бірыла|С. Бірыла]], [[Леанід Рахленка|Л. Рахленка]]. Гэтае легендарнае пакаленьне беларускіх актораў стала першымі «зоркамі» айчыннае сцэны, заснавальнікамі нацыянальнае акторскае школы.<ref name="teatr"/> У 1921 годзе ўрад надаў тэатру званьне «Акадэмічнага»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Свята беларускай культуры. (25 год тэатру імя Янкі Купалы) | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1946-06.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 17 лютага 1946 | том = | нумар = 6 (529)| старонкі = 1, 4 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Але ў 1926 годзе тэатар стаў называцца без азначэньня «акадэмічны»: БДТ-1, бо беларускія дзяржаўныя тэатры былі таксама адкрытыя ў [[Віцебск]]у ([[Беларускі другі дзяржаўны тэатар|БДТ-2]]) і пазьней — у [[Гомель|Гомелі]] ([[Беларускі трэці дзяржаўны тэатар|БДТ-3]]). У сэзоне 1926—1927 гг. у памяшканьні Чырвонае залі тэатру дзейнічала «малая сцэна», як філіял асноўнай. Яна праіснавала толькі год і выкарыстоўвалася для спэктакляў зь невялікай колькасьцю дзеючых асобаў. Тут ставіліся п`есы «Эльга» [[Герхарт Гаўптман|Г. Гаўптмана]], «Зялёны какаду» [[Артур Шніцлер|А. Шніцлера]], «Пінская шляхта» [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дунін-Марцінкевіча]]. Спэктаклем «[[Вільгельм Тэль (п’еса)|Вільгельм Тэль]]» [[Сяргей Заяіцкі|Заяіцкага]] ў апрацоўцы [[Яўсьцігней Міровіч|Я. Міровіча]] тэатар у 1926 годзе заснаваў дзіцячы рэпэртуар<ref name="teatr"/>. Напрамак і шлях разьвіцьця тэатру з 1921 па 1931 гады вызначаў мастацкі кіраўнік тэатру [[Еўсьцігней Міровіч]]. Сапраўдны творчы посьпех і славу ў шырокага гледача прынесьлі яго першыя пастаноўкі «На Купальле»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «На Купальле» М. Кудзелькі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-003.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 3| старонкі = 11 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, «Кастусь Каліноўскі»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-004.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 4| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref> і «Машэка». Аднадумцам Я. Міровіча быў выхаванец [[Прага|праскай]] мастацкае школы, заснавальнік беларускае сцэнаграфіі [[Оскар Марыкс|О. Марыкс]]. Ён аддаваў перавагу на сцэне бутафорскім макетам, жывапісным плоскасным заднікам, стылізаваным касьцюмам. Сьвяточную экзотыку тэатральных рашэньняў у пачатку 1930-х гадоў зьмяніў суворы стыль Д. Крэйна, аскэтызм і рацыянальнасьць якога больш падыходзілі да афармленьня індустрыяльных п`есаў і сучасных драмаў аб станаўленьні маладой дзяржавы<ref name="teatr"/>. У 1933 годзе на сцэне тэатру адбылося ўрачыстае адкрыцьцё [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету|нацыянальнага тэатру опэры і балету]]. У 1940 годзе тэатар узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга. У 1944 годзе тэатру нададзена імя [[Янка Купала|Янкі Купалы]], а ў 1955 годзе — зноў атрымаў званьне «Акадэмічны».<ref name="teatr"/> На працягу больш чым трэці стагодзьдзя — з 1973 па 2009 год — мастацкая самабытнасьць тэатру вызначалася асобай тагачаснага мастацкага кіраўніка тэатру [[Валер Раеўскі|В. Раеўскага]]. Вучань Ю. Любімава і Ул. Маланкіна, В. Раеўскі прапанаваў тэатру новы стыль, заснаваны на філязофіі свабоды — свабоды перакананьняў і свабоды выяўленьня. Яркая і паэтычная тэатральная мова, разьняволеная форма, вострая праблематыка пастановак спалучыліся з высокім клясычным стылем тэатру. Менавіта ў гэты пэрыяд на стыку акадэмізму і экспэрымэнту нараджаецца непаўторнасьць Купалаўскага тэатру, яго своеасаблівасьць і адметнасьць. Мэтафарычнасьць спэктакляў В. Раеўскага вызначалася яго творчым супрацоўніцтвам з мастаком [[Барыс Герлаван|Б. Герлаванам]], які крочыць па шляху стылізацыі сцэнічнага асяродзьдзя і прапануе мастацкія рашэньні, у аснове якіх — адзіны маляўнічы вобраз спэктаклю, выяўленьне яго галоўнае ідэі.<ref name="teatr"/> У 1993 годзе за высокія дасягненьні ў галіне разьвіцьця беларускае тэатральнае культуры [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] прысвоіў тэатру статус «Нацыянальнага». У 2009 годзе мастацкім кіраўніком тэатру стаў [[Мікалай Пінігін]]. Глыбокі сьлед у гісторыі тэатра пакінулі таленавітыя акторы [[Ганна Абуховіч]], [[Зьміцер Арлоў]], [[Галіна Бальчэўская]], [[Зінаіда Браварская]], [[Глеб Глебаў]], [[Генрых Грыгоніс]], [[Сяргей Журавель]], [[Уладзімер Крыловіч]], [[Уладзімер Кудрэвіч (актор)|Уладзімер Кудрэвіч]], [[Лідзія Ржэцкая]], [[Стэфанія Станюта]], [[Віктар Тарасаў]] і рэжысэры [[Яўсьцігней Міровіч]], [[Леў Літвінаў]], [[Барыс Луцэнка]], [[Тамара Пузіноўская]], [[Марыя Зінкевіч]]. == Трупа == {| valign=top |- |valign=top| Народны артыст СССР * [[Генадзь Аўсяньнікаў]] |valign=top| [[Народны артыст Беларусі|Народныя артысты Беларусі]] * [[Галіна Арлова]] * [[Валянцін Белахвосьцік]] * [[Генадзь Гарбук]] * [[Генрых Грыгоніс]] * [[Марыя Захарэвіч]] * [[Зінаіда Зубкова]] * [[Мікалай Кірычэнка]] * [[Аўгуст Мілаванаў]] * [[Віктар Манаеў]] * [[Арнольд Памазан]] * [[Галіна Талкачова]] |valign=top| Заслужаныя артысты Беларусі * [[Зоя Белахвосьцік]] * [[Фама Варанецкі]] * [[Натальля Качаткова]] * [[Сяргей Усеваладавіч Краўчанка|Сяргей Краўчанка]] * [[Георгі Маляўскі]] * [[Тамара Мікалаева]] * [[Тамара Міронава]] * [[Аляксандар Падабед (актор)|Аляксандар Падабед]] * [[Уладзімер Рагаўцоў]] * [[Ігар Сігоў]] * [[Алена Сідарава]] |valign=top| Артысты * [[Сьвятлана Анікей]] * [[Алег Гарбуз]] * [[Валянціна Гарцуева]] * [[Марта Голубева]] * [[Сьвятлана Зелянкоўская]] * [[Андрэй Кавальчук]] * [[Аляксандр Малчанаў]] * [[Павал Харланчук]] * [[Ганна Хітрык]] і інш. |} == Рэпэртуар == === Галоўная сцэна === === Галоўная сцэна === {| valign=top |- |valign=top| * «Вечар» * «Выкраданьне Эўропы, альбо Тэатар Уршулі Радзівіл» * «Вясельле» * «Вячэра з прыдуркам» * «Каханьне ў стылі барока» (прэм’ера 2003)<ref>[https://web.archive.org/web/20080612152754/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16454 Фядута А. Грахвыня, мне прысьніліся вашыя ногі: (рэцэнзія) // Наша Ніва on-line: Культура / 15:09, 11 красавіка 2008] — Эл.рэсурс nn.by</ref> |valign=top| * «Лістапад. Андэрсэн» * «Людзі на балоце» * «Не мой» * «Ноч на Каляды» * «Пінская шляхта» |valign=top| * «Сымон-музыка» * «[[Translations]]» * «Хам» * «Чорная панна Нясьвіжа» * «[[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Паўлінка]]» |} === Малая сцэна === * «Арабская ноч» * «Беларусь у фантастычных апавяданьнях» * «Востраў Сахалін» * «Гендэльбах» * «Зіма» * «Офіс» * «Старамодная камэдыя» * «Самотны Захад» * «Я не пакіну цябе»<ref>[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16788 Фядута А. Лістападаўскі джаз: (рэцэнзія) // Наша Ніва on-line: Культура / 15:17, 25 красавіка 2008]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Эл.рэсурс nn.by</ref> == Будынак тэатра == Будынак Менскага гарадзкога тэатра стаў месцам правядзеньня некалькіх важных палітычных сходаў у першай палове XX стагодзьдзя. 2-8 сьнежня 1917 г. у будынку тэатра адбыўся I зьезд армій расейскага Заходняга фронту, у якім прынялі ўдзел 714 дэлегатаў, зь іх 473 бальшавікі. Ганаровым старшынём быў выбраны [[Уладзімер Ленін]]. У рабоце зьезда ўдзельнічалі прадстаўнікі ад цэнтральных бальшавіцкіх стурктураў Арджанікідзэ і Валадарскі. Зьезд заявіў аб прызнаньні бальшавіцкай улады ў Расеі, выбраў новае камандаваньне Заходняга фронту, у якім пануючае становішча занялі бальшавікі. 18-31 сьнежня 1917 году ў тэатры адбыўся [[Усебеларускі зьезд|Ўсебеларускі зьезд]], прадстаўнічы агульнанацыянальны зьезд, на якім сабраліся амаль 1900 дэлегатаў з усіх рэгіёнаў Беларусі для абмеркаваньня будучага дзяржаўна-палітычнага статуса Беларусі і сыстэмы кіраваньня. Зьезд быў гвалтоўна разагнаны расейскімі бальшавікамі, пад чыім кантролем на той момант знаходзіўся Менск. Сфармаваная на Зьезьдзе Рада працягнула дзейнічаць у падпольлі, у лютым-сакавіку 1918 году абвесьціла пра стварэньне незалежнай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], існуе па сёньняшні дзень як [[Рада БНР]]. 2—3 лютага 1919 году [[Часовы рабоча-сялянскі ўрад ССРБ]] правёў у будынку тэатра «Першы [[Усебеларускі зьезд Саветаў|Ўсебеларускі зьезд Саветаў]] рабочых, салдацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў», на якім 230 дэлегатаў ад бальшавіцкіх структураў зацьвердзілі першую канстытуцыю ССРБ, абвесьцілі пра ўсталяваньне фэдэратыўнай сувязі ССРБ і РСФСР, вызначылі тэрыторыю ССРБ ў складзе Менскай і Гарадзенскай губэрняў, аддаўшы Віцебскую, Магілёўскую і Смаленскую губэрні Савецкай Расеі. Адначасова было прызнана неабходным аб’яднаць ССРБ зь Літоўскай Савецкай Рэспублікай. 27 чэрвеня 1944 году ва ўмовах нямецкай акупацыі ў будынку тэатра адбыўся [[Другі Ўсебеларускі кангрэс]], скліканы беларускімі грамадзка-палітычнымі сіламі, аб’яднанымі вакол [[Беларуская Цэнтральная Рада|Беларускай Цэнтральнай Рады]]. Зьезд сабраў 1039 дэлегатаў, якія прадстаўлялі розныя раёны Беларусі, уключна зь Беласточчынай і Смаленшчынай, і беларускія згуртаваньні за мяжой. Зьезд прыняў рэзалюцыі, на якіх асуджалася савецкая і польская палітыка датычна Беларусі, пацьвярджаўся статус Беларусі як незалежнай дзяржавы, а таксама абвяшчалася пра БЦР як часовы найвышэйшы беларускі дзяржаўны орган. == Глядзіце таксама == * [[Кастусь Быліч]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Гаробчанка, Т. Купалаўскія вобразы на беларускай сцэне. — Мн., 1976. * Есакоў, А. Янка Купала і беларускі тэатр. — Мн., 1972. * Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Беларускі тэатр імя Янкі Купалы» / Аўтар — Т.Гаробчанка. — С. 80—82. * {{Кніга|аўтар = [[Андрэй Масквін]]. |частка = |загаловак = Беларускі тэатр 1920—1930-х: адабраная памяць |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/belaruski-teatr-1920-1930-kh-maskvin-andrey |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Логвінаў]] |год = 2016 |том = |старонкі = 32—142, 470—475 |старонак = |сэрыя = |isbn = 978-609-814-775-9 |наклад = }} * Няфёд, Ул. Беларускі акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы. — Мн., 1970. * Тэатральная Беларусь : Энцыклапедыя: У 2 т. Т.2./ Пад агул. рэд. А.Сабалеўскага. — Мн. : Бел. Энцыкл., 2003. ISBN 985-11-0254-7. * {{артыкул|аўтар = [[Вячаслаў Міхайлавіч Чарнатаў|В. М. Чарнатаў]], [[Тамара Чарняўская|Т. І. Чарняўская]]. | частка = |загаловак = № 360. Беларускі Дзяржаўны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы.|арыгінал = |спасылка =https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/217|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том=Мінск|нумар= | старонкі= 217—219 |isbn=}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20171015164853/http://kupalauski.by/ Афіцыйная старонка Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы] * [https://web.archive.org/web/20120419214630/http://afisha.tut.by/place_uniq.php?up=150 Афіша тэатра] * [http://www.svaboda.by/content/article/802945.html Артыкул «Купалаўскі тэатар адзначыў сваё 85-годзьдзе» В. Ракіцкага на Svaboda.org]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы}} {{Янка Купала}} {{Менск}} {{Беларускія тэатры}} {{Палітычны крызіс у Беларусі}} [[Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы| ]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе]] [[Катэгорыя:Беларускія драматычныя тэатры]] [[Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры]] mp1yezv04zunmwrau0mieacz2k4atfv 2688141 2688129 2026-09-02T21:39:32Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне асобы 2688141 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя |назва = Нацыянальны акадэмічны тэатар<br />імя Янкі Купалы |арыгінальная назва = |выява = Nacyjanalny akademičny teatar imia Janki Kupały.JPG |рамка выявы = |памер выявы = 300пкс |альтэрнатыўны тэкст выявы = Будынак тэатру |подпіс выявы = Будынак тэатру |мапа = |памер мапы = |альтэрнатыўны тэкст мапы = |подпіс мапы = |мапа 2 = |абрэвіятура = |дэвіз = |папярэднік = |наступнік = |дата ўтварэньня = {{Дата пачатку|14|9|1920|1}} |дата спыненьня існаваньня = |тып = [[Тэатар]] |юрыдычны статус = дзяржаўная ўстанова |мэта = |штабкватэра = |месцазнаходжаньне = [[Менск]], вул. Энгельса, д. 7 |каардынаты = |дзейнічае ў рэгіёнах = |сяброўства = |афіцыйныя мовы = |генэральны сакратар = |пасада кіраўніка = Генэральны дырэктар |імя кіраўніка = Павал Палякоў |пасада кіраўніка 2 = Мастацкі кіраўнік |імя кіраўніка 2 = [[Мікалай Пінігін]] |пасада кіраўніка 3 = Галоўны мастак |імя кіраўніка 3 = [[Барыс Герлаван]] |пасада кіраўніка 4 = Загадчык музычнае часткі |імя кіраўніка 4 = Уладзімер Кур’ян |пасада кіраўніка 5 = Загадчык літаратурнае часткі |імя кіраўніка 5 = Ігар Скрыпка |пасада кіраўніка 6 = Загадчык трупы |імя кіраўніка 6 = Міхаіл Маеў |асноўныя асобы = |кіроўны орган = |матчыная кампанія = |зьвязаныя кампаніі = |бюджэт = |колькасьць супрацоўнікаў = |колькасьць валянтэраў = |сайт = [http://kupalauski.by http://kupalauski.by] |заўвагі = |колішняя назва = Губэрнскі тэатар,<br />Беларускі дзяржаўны тэатар,<br />Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі }} {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|713Г000275}} '''Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы''' — найстарэйшы з сучасных [[Беларусь|беларускіх]] [[тэатар|тэатраў]]. == Гісторыя == Сучасны тэатар зьяўляецца спадкаёмцам колішняга Губэрнскага тэатру, у будынку якога ён цяпер месьціцца. Губэрнскі тэатар ў Менску адкрыўся 5 чэрвеня 1890 году<ref name="teatr">{{Спасылка|аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = http://kupalauski.by/historymenu/history/| загаловак = Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы| фармат = | назва праекту = вэб-старонка тэатру| выдавец = | дата = 28 кастрычніка 2012 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Галоўная менская тэатральная сцэна ў той час прымала лепшыя [[Санкт-Пецярбург|пецярбурскія]] і [[Масква|маскоўскія]] трупы, цэлае сузор’е славутых артыстаў, сярод якіх М. Савіна, вучаніца М. Шчэпкіна і Г. Фядотава, знакамітыя В. Далматаў, В. Камісаржэўская, К. Варламаў, У. Давыдаў, А. Южын, М. Петыпа. Гледачам пашчасьціла стаць сьведкамі творчых пошукаў рэжысэра-наватара [[Усевалад Мэерхольд|Ус. Мэерхольда]], які ў 1908 годзе паставіў на сцэне Губэрнскага тэатру п`есу [[Аляксандар Блок|А. Блока]] «Балаганчык». Неаднойчы тэатар наведвалі [[Украіна|ўкраінскія]] трупы М. Старыцкага, [[Марка Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкага]], [[Панас Саксаганскі|П. Саксаганскага]]; [[Габрэі|габрэйскія]] і [[Палякі|польскія]] вандроўныя трупы.<ref name="teatr"/> У часы рэвалюцыйных непакояў артысты [[Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі|«Першага беларускага таварыства драмы і камэдыі»]], створанага акторам і рэжысэрам [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановічам]], прадставілі менскаму глядачу 1 траўня 1917 году [[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|«Паўлінку»]] [[Янка Купала|Я.Купалы]] і «У зімовы вечар» паводле [[Эліза Ажэшка|Э. Ажэшкі]].<ref name="teatr"/> Урачыстае адкрыцьцё Беларускага дзяржаўнага тэатру (БДТ) адбылося 14 верасьня 1920 году ў будынку [[Менск]]ага гарадзкога тэатру. Тэатар даваў спэктаклі на трох мовах: у праграме адкрыцьця першага тэатральнага сэзону былі інсцэніроўка аповесьці [[Эліза Ажэшка|Э. Ажэшкі]] «Рысь» у выкананьні [[Беларусы|беларускае]] трупы тэатру, п`еса Шолам-Алейхема «Людзі» ([[Габрэі|габрэйская]] трупа), «Вясельле» [[Антон Чэхаў|А. Чэхава]] ([[Расейцы|расейская]] трупа).<ref name="teatr"/> У гэтыя ж дні, 17 верасьня 1920 году, у тэатры была паказаная «[[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Паўлінка]]» [[Янка Купала|Я. Купалы]] ў пастаноўцы [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановіча]].<ref name="enc">Янка Купала: Энцыкл. даведнік. — Мн., БелСЭ, 1986. — Артыкул «Беларускі тэатр імя Янкі Купалы». — С. 80—82.</ref> Аснову маладога тэатру склалі акторы [[Першае беларускае таварыства драмы і камэдыі|«Першага беларускага таварыства драмы і камэдыі»]] пад кіраўніцтвам [[Фларыян Ждановіч|Ф. Ждановіча]]: [[Ірына Ждановіч|І. Ждановіч]], Г. Грыгоніс, [[Яўсьцігней Міровіч|Я. Міровіч]], [[Канстанцін Саньнікаў|К. Саньнікаў]], [[Стэфанія Станюта|С. Станюта]]. Пляяду піянэраў купалаўскае сцэны ў хуткім часе папоўнілі [[Уладзімер Крыловіч|Ул. Крыловіч]], [[Лідзія Ржэцкая|Л. Ржэцкая]], [[Барыс Платонаў|Б. Платонаў]], [[Вера Пола|В. Пола]], В. Галіна, [[Уладзімер Уладамірскі|Ул. Уладамірскі]], М. Зораў, [[Глеб Глебаў|Г. Глебаў]], [[Сьцяпан Бірыла|С. Бірыла]], [[Леанід Рахленка|Л. Рахленка]]. Гэтае легендарнае пакаленьне беларускіх актораў стала першымі «зоркамі» айчыннае сцэны, заснавальнікамі нацыянальнае акторскае школы.<ref name="teatr"/> У 1921 годзе ўрад надаў тэатру званьне «Акадэмічнага»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Свята беларускай культуры. (25 год тэатру імя Янкі Купалы) | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1946-06.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 17 лютага 1946 | том = | нумар = 6 (529)| старонкі = 1, 4 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Але ў 1926 годзе тэатар стаў называцца без азначэньня «акадэмічны»: БДТ-1, бо беларускія дзяржаўныя тэатры былі таксама адкрытыя ў [[Віцебск]]у ([[Беларускі другі дзяржаўны тэатар|БДТ-2]]) і пазьней — у [[Гомель|Гомелі]] ([[Беларускі трэці дзяржаўны тэатар|БДТ-3]]). У сэзоне 1926—1927 гг. у памяшканьні Чырвонае залі тэатру дзейнічала «малая сцэна», як філіял асноўнай. Яна праіснавала толькі год і выкарыстоўвалася для спэктакляў зь невялікай колькасьцю дзеючых асобаў. Тут ставіліся п`есы «Эльга» [[Герхарт Гаўптман|Г. Гаўптмана]], «Зялёны какаду» [[Артур Шніцлер|А. Шніцлера]], «Пінская шляхта» [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дунін-Марцінкевіча]]. Спэктаклем «[[Вільгельм Тэль (п’еса)|Вільгельм Тэль]]» [[Сяргей Заяіцкі|Заяіцкага]] ў апрацоўцы [[Яўсьцігней Міровіч|Я. Міровіча]] тэатар у 1926 годзе заснаваў дзіцячы рэпэртуар<ref name="teatr"/>. Напрамак і шлях разьвіцьця тэатру з 1921 па 1931 гады вызначаў мастацкі кіраўнік тэатру [[Еўсьцігней Міровіч]]. Сапраўдны творчы посьпех і славу ў шырокага гледача прынесьлі яго першыя пастаноўкі «На Купальле»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «На Купальле» М. Кудзелькі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-003.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 3| старонкі = 11 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, «Кастусь Каліноўскі»<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-004.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 4| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref> і «Машэка». Аднадумцам Я. Міровіча быў выхаванец [[Прага|праскай]] мастацкае школы, заснавальнік беларускае сцэнаграфіі [[Оскар Марыкс|О. Марыкс]]. Ён аддаваў перавагу на сцэне бутафорскім макетам, жывапісным плоскасным заднікам, стылізаваным касьцюмам. Сьвяточную экзотыку тэатральных рашэньняў у пачатку 1930-х гадоў зьмяніў суворы стыль Д. Крэйна, аскэтызм і рацыянальнасьць якога больш падыходзілі да афармленьня індустрыяльных п`есаў і сучасных драмаў аб станаўленьні маладой дзяржавы<ref name="teatr"/>. У 1933 годзе на сцэне тэатру адбылося ўрачыстае адкрыцьцё [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету|нацыянальнага тэатру опэры і балету]]. У 1940 годзе тэатар узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга. У 1944 годзе тэатру нададзена імя [[Янка Купала|Янкі Купалы]], а ў 1955 годзе — зноў атрымаў званьне «Акадэмічны».<ref name="teatr"/> На працягу больш чым трэці стагодзьдзя — з 1973 па 2009 год — мастацкая самабытнасьць тэатру вызначалася асобай тагачаснага мастацкага кіраўніка тэатру [[Валер Раеўскі|В. Раеўскага]]. Вучань Ю. Любімава і Ул. Маланкіна, В. Раеўскі прапанаваў тэатру новы стыль, заснаваны на філязофіі свабоды — свабоды перакананьняў і свабоды выяўленьня. Яркая і паэтычная тэатральная мова, разьняволеная форма, вострая праблематыка пастановак спалучыліся з высокім клясычным стылем тэатру. Менавіта ў гэты пэрыяд на стыку акадэмізму і экспэрымэнту нараджаецца непаўторнасьць Купалаўскага тэатру, яго своеасаблівасьць і адметнасьць. Мэтафарычнасьць спэктакляў В. Раеўскага вызначалася яго творчым супрацоўніцтвам з мастаком [[Барыс Герлаван|Б. Герлаванам]], які крочыць па шляху стылізацыі сцэнічнага асяродзьдзя і прапануе мастацкія рашэньні, у аснове якіх — адзіны маляўнічы вобраз спэктаклю, выяўленьне яго галоўнае ідэі.<ref name="teatr"/> У 1993 годзе за высокія дасягненьні ў галіне разьвіцьця беларускае тэатральнае культуры [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь]] прысвоіў тэатру статус «Нацыянальнага». У 2009 годзе мастацкім кіраўніком тэатру стаў [[Мікалай Пінігін]]. Глыбокі сьлед у гісторыі тэатра пакінулі таленавітыя акторы [[Ганна Абуховіч]], [[Зьміцер Арлоў]], [[Галіна Бальчэўская]], [[Зінаіда Браварская]], [[Глеб Глебаў]], [[Генрых Грыгоніс]], [[Сяргей Журавель]], [[Уладзімер Крыловіч]], [[Уладзімер Кудрэвіч (актор)|Уладзімер Кудрэвіч]], [[Кацярына Міронава]], [[Лідзія Ржэцкая]], [[Стэфанія Станюта]], [[Віктар Тарасаў]], [[Лідзія Шынко]] і рэжысэры [[Яўсьцігней Міровіч]], [[Леў Літвінаў]], [[Барыс Луцэнка]], [[Тамара Пузіноўская]], [[Марыя Зінкевіч]]. == Трупа == {| valign=top |- |valign=top| Народны артыст СССР * [[Генадзь Аўсяньнікаў]] |valign=top| [[Народны артыст Беларусі|Народныя артысты Беларусі]] * [[Галіна Арлова]] * [[Валянцін Белахвосьцік]] * [[Генадзь Гарбук]] * [[Генрых Грыгоніс]] * [[Марыя Захарэвіч]] * [[Зінаіда Зубкова]] * [[Мікалай Кірычэнка]] * [[Аўгуст Мілаванаў]] * [[Віктар Манаеў]] * [[Арнольд Памазан]] * [[Галіна Талкачова]] |valign=top| Заслужаныя артысты Беларусі * [[Зоя Белахвосьцік]] * [[Фама Варанецкі]] * [[Натальля Качаткова]] * [[Сяргей Усеваладавіч Краўчанка|Сяргей Краўчанка]] * [[Георгі Маляўскі]] * [[Тамара Мікалаева]] * [[Кацярына Міронава]] * [[Тамара Міронава]] * [[Аляксандар Падабед (актор)|Аляксандар Падабед]] * [[Уладзімер Рагаўцоў]] * [[Ігар Сігоў]] * [[Алена Сідарава]] * [[Лідзія Шынко]] |valign=top| Артысты * [[Сьвятлана Анікей]] * [[Алег Гарбуз]] * [[Валянціна Гарцуева]] * [[Марта Голубева]] * [[Сьвятлана Зелянкоўская]] * [[Андрэй Кавальчук]] * [[Аляксандр Малчанаў]] * [[Павал Харланчук]] * [[Ганна Хітрык]] і інш. |} == Рэпэртуар == === Галоўная сцэна === === Галоўная сцэна === {| valign=top |- |valign=top| * «Вечар» * «Выкраданьне Эўропы, альбо Тэатар Уршулі Радзівіл» * «Вясельле» * «Вячэра з прыдуркам» * «Каханьне ў стылі барока» (прэм’ера 2003)<ref>[https://web.archive.org/web/20080612152754/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16454 Фядута А. Грахвыня, мне прысьніліся вашыя ногі: (рэцэнзія) // Наша Ніва on-line: Культура / 15:09, 11 красавіка 2008] — Эл.рэсурс nn.by</ref> |valign=top| * «Лістапад. Андэрсэн» * «Людзі на балоце» * «Не мой» * «Ноч на Каляды» * «Пінская шляхта» |valign=top| * «Сымон-музыка» * «[[Translations]]» * «Хам» * «Чорная панна Нясьвіжа» * «[[Паўлінка (спэктакаль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Паўлінка]]» |} === Малая сцэна === * «Арабская ноч» * «Беларусь у фантастычных апавяданьнях» * «Востраў Сахалін» * «Гендэльбах» * «Зіма» * «Офіс» * «Старамодная камэдыя» * «Самотны Захад» * «Я не пакіну цябе»<ref>[http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=16788 Фядута А. Лістападаўскі джаз: (рэцэнзія) // Наша Ніва on-line: Культура / 15:17, 25 красавіка 2008]{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Эл.рэсурс nn.by</ref> == Будынак тэатра == Будынак Менскага гарадзкога тэатра стаў месцам правядзеньня некалькіх важных палітычных сходаў у першай палове XX стагодзьдзя. 2-8 сьнежня 1917 г. у будынку тэатра адбыўся I зьезд армій расейскага Заходняга фронту, у якім прынялі ўдзел 714 дэлегатаў, зь іх 473 бальшавікі. Ганаровым старшынём быў выбраны [[Уладзімер Ленін]]. У рабоце зьезда ўдзельнічалі прадстаўнікі ад цэнтральных бальшавіцкіх стурктураў Арджанікідзэ і Валадарскі. Зьезд заявіў аб прызнаньні бальшавіцкай улады ў Расеі, выбраў новае камандаваньне Заходняга фронту, у якім пануючае становішча занялі бальшавікі. 18-31 сьнежня 1917 году ў тэатры адбыўся [[Усебеларускі зьезд|Ўсебеларускі зьезд]], прадстаўнічы агульнанацыянальны зьезд, на якім сабраліся амаль 1900 дэлегатаў з усіх рэгіёнаў Беларусі для абмеркаваньня будучага дзяржаўна-палітычнага статуса Беларусі і сыстэмы кіраваньня. Зьезд быў гвалтоўна разагнаны расейскімі бальшавікамі, пад чыім кантролем на той момант знаходзіўся Менск. Сфармаваная на Зьезьдзе Рада працягнула дзейнічаць у падпольлі, у лютым-сакавіку 1918 году абвесьціла пра стварэньне незалежнай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], існуе па сёньняшні дзень як [[Рада БНР]]. 2—3 лютага 1919 году [[Часовы рабоча-сялянскі ўрад ССРБ]] правёў у будынку тэатра «Першы [[Усебеларускі зьезд Саветаў|Ўсебеларускі зьезд Саветаў]] рабочых, салдацкіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў», на якім 230 дэлегатаў ад бальшавіцкіх структураў зацьвердзілі першую канстытуцыю ССРБ, абвесьцілі пра ўсталяваньне фэдэратыўнай сувязі ССРБ і РСФСР, вызначылі тэрыторыю ССРБ ў складзе Менскай і Гарадзенскай губэрняў, аддаўшы Віцебскую, Магілёўскую і Смаленскую губэрні Савецкай Расеі. Адначасова было прызнана неабходным аб’яднаць ССРБ зь Літоўскай Савецкай Рэспублікай. 27 чэрвеня 1944 году ва ўмовах нямецкай акупацыі ў будынку тэатра адбыўся [[Другі Ўсебеларускі кангрэс]], скліканы беларускімі грамадзка-палітычнымі сіламі, аб’яднанымі вакол [[Беларуская Цэнтральная Рада|Беларускай Цэнтральнай Рады]]. Зьезд сабраў 1039 дэлегатаў, якія прадстаўлялі розныя раёны Беларусі, уключна зь Беласточчынай і Смаленшчынай, і беларускія згуртаваньні за мяжой. Зьезд прыняў рэзалюцыі, на якіх асуджалася савецкая і польская палітыка датычна Беларусі, пацьвярджаўся статус Беларусі як незалежнай дзяржавы, а таксама абвяшчалася пра БЦР як часовы найвышэйшы беларускі дзяржаўны орган. == Глядзіце таксама == * [[Кастусь Быліч]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Гаробчанка, Т. Купалаўскія вобразы на беларускай сцэне. — Мн., 1976. * Есакоў, А. Янка Купала і беларускі тэатр. — Мн., 1972. * Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Беларускі тэатр імя Янкі Купалы» / Аўтар — Т.Гаробчанка. — С. 80—82. * {{Кніга|аўтар = [[Андрэй Масквін]]. |частка = |загаловак = Беларускі тэатр 1920—1930-х: адабраная памяць |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/belaruski-teatr-1920-1930-kh-maskvin-andrey |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Логвінаў]] |год = 2016 |том = |старонкі = 32—142, 470—475 |старонак = |сэрыя = |isbn = 978-609-814-775-9 |наклад = }} * Няфёд, Ул. Беларускі акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы. — Мн., 1970. * Тэатральная Беларусь : Энцыклапедыя: У 2 т. Т.2./ Пад агул. рэд. А.Сабалеўскага. — Мн. : Бел. Энцыкл., 2003. ISBN 985-11-0254-7. * {{артыкул|аўтар = [[Вячаслаў Міхайлавіч Чарнатаў|В. М. Чарнатаў]], [[Тамара Чарняўская|Т. І. Чарняўская]]. | частка = |загаловак = № 360. Беларускі Дзяржаўны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы.|арыгінал = |спасылка =https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/217|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца=Мінск|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том=Мінск|нумар= | старонкі= 217—219 |isbn=}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20171015164853/http://kupalauski.by/ Афіцыйная старонка Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы] * [https://web.archive.org/web/20120419214630/http://afisha.tut.by/place_uniq.php?up=150 Афіша тэатра] * [http://www.svaboda.by/content/article/802945.html Артыкул «Купалаўскі тэатар адзначыў сваё 85-годзьдзе» В. Ракіцкага на Svaboda.org]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы}} {{Янка Купала}} {{Менск}} {{Беларускія тэатры}} {{Палітычны крызіс у Беларусі}} [[Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы| ]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе]] [[Катэгорыя:Беларускія драматычныя тэатры]] [[Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры]] 1xdemjp3t981x625butulfzh9wtid7s 0 20031 2688097 2682153 2026-09-02T15:45:11Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688097 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = БАТЭ Барысаў |Лягатып = BATE Borisov.svg |Горад = [[Барысаў]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Барысаў-Арэна]] |Умяшчальнасьць = 13 126 |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = Андрэй Капскі |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БАТЭБарысаЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БАТЭБарысаСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БАТЭБарыса}} |Прыналежнасьць = Беларускія <!-- Форма/Хатнія колеры --> |pattern_la1=_bate17h |pattern_b1=_bate17h |pattern_ra1=_bate17h |pattern_sh1=_bate17h |pattern_so1 =_3_stripes_blue |leftarm1=faca11 |body1=faca11 |rightarm1=faca11 |shorts1=faca11 |socks1=faca11 |pattern_la2=_bate17a |pattern_b2=_bate17a |pattern_ra2=_bate17a |pattern_sh2=_bate17a |pattern_so2 =_3_stripes_yellow |leftarm2=0000FF |body2=0000FF |rightarm2=0000FF |shorts2=0000FF |socks2=0000FF |pattern_la3= _bate17r |pattern_b3= _bate17r |pattern_ra3= _bate17r |pattern_sh3 = _bate17r |pattern_so3 = _3_stripes_yellow |leftarm3=FFFFFF |body3=FFFFFF |rightarm3=FFFFFF |shorts3 = FFFFFF |socks3 = FFFFFF }} '''БАТЭ''' — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Барысаў|Барысава]]. Каманда была заснаваная ў 1973 годзе, узноўленая ў 1996 годзе. 15-разовы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіён Беларусі]], шасьціразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], васьміразовы ўладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]. Першы беларускі клюб, які прайшоў у групавы этап [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]] і [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]], а таксама першы клюб, які выйшаў у плэй-оф эўрапейскіх турніраў. Ля вытокаў адраджэньня клюбу, які спыніў ісвананьне яшчэ ў савецкія часы, стаяў [[Анатоль Капскі]]. Пасьля сьмерці кіраўніка клюбу ў 2018 годзе, ачоліў клюб ягоны сын [[Андрэй Капскі]]. Доўгі час клюб праводзіў свае матчы на [[Гарадзкі стадыён (Барысаў)|Гарадзкім стадыёне]], але з дасягнутымі посьпехамі ў эўракубках стала магчымым пабудаваць новы стадыён ля самага гораду на ўезьдзе з [[Жодзін]]а. [[Барысаў-Арэна]], якая дала БАТЭ мажлівасьць ладзіць хатнія матчы ўсіх стадыяў эўракубкаў у Барысаве, адчыніла свае дзьверы ў 2014 годзе. == Гісторыя == === Першыя крокі === У год заснаваньня БАТЭ выступаў ва ўсходняй зоне другой групы (Д2) [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]]. Ужо першы сэзон склаўся для БАТЭ ўдала. Па яго выніках каманда дамаглася права на наступны год выступаць у чэмпіянаце рэспублікі. У 1974 годзе БАТЭ дамогся першага посьпеху — стаў чэмпіёнам [[БССР]], выйграўшы за сэзон 15 матчаў з 18 праведзеных. Аднак у наступным, 1975 годзе, БАТЭ прыйшлося здаволіцца толькі пятым месцам. Затое 1976 год стаў для БАТЭ сапраўды трыюмфальным: каманда аформіла своеасаблівы дубль, выйграўшы чэмпіянат і [[Кубак БССР па футболе|Кубак Беларускай ССР]]. У далейшым БАТЭ яшчэ раз станавіўся чэмпіёнам (1979), срэбным прызэрам (1978) чэмпіянату БССР і двойчы займаў чацьвертае месца (1977, 1981). У 1981 годзе каманда была расфармаваная. === Адраджэньне === [[Файл:Bate1999.jpg|міні|250пкс|Чэмпіёнскі склад 1999 году]] Новы этап у жыцьці БАТЭ пачаўся ў 1996 годзе. Ініцыятыўная група вырашыла адрадзіць каманду. Датай аднаўленьня лічыцца 12 красавіка 1996 году<ref>[http://by.tribuna.com/football/1028820071.html 19 лет назад был образован БАТЭ]{{Ref-ru}}</ref>. Галоўным трэнэрам каманды быў прызначаны [[Юры Пунтус]]. У год свайго адраджэньня БАТЭ выступаў у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лізе (Д3)]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] і заняў у ёй першае месца, выйграўшы ў 24 матчах з 27. Нападнік [[Мікалай Рындзюк]] забіў 28 мячоў і стаў найлепшым бамбардзірам турніру. На наступны год, выступаючы ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лізе]], БАТЭ заняў другое месца і атрымаў права выступаць у элітным дывізіёне — [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. У 1998-м, годзе свайго дэбюту на найвышэйшым узроўні, БАТЭ заваёўвае срэбныя мэдалі. Наступны год стаў яшчэ больш удалым: БАТЭ ўпершыню становіцца чэмпіёнам Беларусі. 2000 год зноў стаў для БАТЭ «срэбным». Чэмпіянат 2001 году прынёс клюбу бронзавыя ўзнагароды. Сэзон 2002 году стаў для БАТЭ неадназначным. Барысаўчане ўпершыню прабіліся ў фінал [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], але зь лікам 0:2 саступілі [[Гомель (футбольны клюб)|ФК «Гомель»]]. Удала склаўся сэзон на эўрапейскай арэне. Выступаючы ў [[Кубак Інтэртота|Кубку Інтэртота]], БАТЭ атрымаў пераканаўчую перамогу над прадстаўніком нямецкай [[Чэмпіянат Нямеччыны па футболе|Бундэсьлігі]] — «[[Мюнхэн-1860 (футбольны клюб)|Мюнхэнам-1860]]», а затым практычна на роўных згуляў з [[Італія|італьянскай]] «[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньняй]]». На фінішы чэмпіянату БАТЭ ў адчайным дужаньні дасягнуў лідыруючага [[Нёман Горадня|ФК «Нёман»]] і ў «залатым» матчы чэмпіянату, дзякуючы голу [[Валеры Тарасенка|Валера Тарасенкі]] ў дадатковы час, атрымаў перамогу зь лікам 1:0. У чэмпіянаце 2003 году БАТЭ, нягледзячы на ўпэўненую гульню, да канца сэзону заставаўся на пятым месцы. У апошнім туры чэмпіянату яму мела сустракацца на выезьдзе зь менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Гэтая сустрэча павінна была даць адказ на пытаньне, на якім месцы апынецца БАТЭ: другім або пятым. Але матч завяршыўся ўпэўненай перамогай БАТЭ 4:0, і каманда зноў заваявала срэбныя мэдалі. У 2004 годзе БАТЭ, які няўдала выступіў у [[Кубак УЭФА|Кубку УЭФА]], у фінале чэмпіянату ізноў прэтэндаваў на самыя высокія месцы, за тур да фінішу адстаючы ад менскага «Дынама» на два ачкі. І зноў апошняя сустрэча чэмпіянату мелася быць зь лідэрам на выезьдзе. Аднак гэтым разам леташняму трыюмфу не наканавана было паўтарыцца. Саступіўшы 0:2, БАТЭ заняў другое месца. Сэзон 2005 году стаў самым цяжкім у гісторыі БАТЭ. Па-першае, у канцы папярэдняга сэзону каманду пакінуў яе нязьменны трэнэр [[Юры Пунтус]], якога на трэнэрскім мастку БАТЭ зьмяніў [[Ігар Крывушэнка]]. Па-другое, у новы клюб Пунтуса перайшлі шэраг маладых гульцоў, на якіх у гэтым сэзоне ўскладаліся вялікія надзеі. БАТЭ саступіў у фінале Кубку [[МТЗ-РІПА Менск|МТЗ-РІПА]], а па выніках чэмпіянату апынуўся на пятым месцы, упершыню ў найноўшай гісторыі застаўшыся без мэдалёў. 2006 год — асаблівы ў лёсе каманды. У гэты год адзначаўся дзесяцігадовы [[юбілей]] узнаўленьня клюбу. І БАТЭ годна адзначыў гэтую дату. Барысаўчане ўпершыню сталі ўладальнікамі Кубка Беларусі, у фінале ў дадатковы час зь лікам 3:1 перамогшы салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]». А ў чэмпіянаце БАТЭ таксама фінішаваў першым, такім чынам зрабіўшы своеасаблівы дубль. [[Файл:Champions League 2008-09 BATE-Real Perfomance.jpg|міні|зьлева|250пкс|На матчы Лігі чэмпіёнаў супраць мадрыдзкага «Рэалу»]] 2007 год стаў асаблівым як у гісторыі БАТЭ, так і ўсяго беларускага футболу. У гэтым сэзоне БАТЭ дамогся нябачанага раней беларускімі клюбамі посьпеху — выйшаў у трэці кваліфікацыйны раўнд [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў УЭФА]], выявіўшы пры гэтым велізарную волю да перамогі. Так, у першым кваліфікацыйным раўндзе БАТЭ прайграў у гасьцях [[кіпр]]скаму клюбу [[АПОЭЛ Нікасія|АПОЭЛ]] 0:2, аднак у хатнім матчы здолеў схіліць чару вагаў двухраўндавага супрацьстаяньня ў сваю карысьць, абгуляўшы супраціўніка зь лікам 3:0. У другім крузе быў упэўнена перайграны [[Ісьляндыя|ісьляндзкі]] «[[Габнарф’ёрдур (футбольны клюб)|Габнарф’ёрдур]]» — 3:1 на выезьдзе, 1:1 у хатнім матчы. У трэцім раўндзе супраціўнікам БАТЭ быў румынскі «[[Сьцяўа Бухарэст|Сьцяўа]]». Першы матч у Барысаве завяршыўся зь лікам 2:2, у другім матчы мацней былі румыны — 2:0. Выбыўшы з розыгрышу [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2007—2008 гадоў|Лігі чэмпіёнаў]], БАТЭ ў першым раўндзе [[Кубак УЭФА 2007—2008 гадоў|Кубка УЭФА]] сустракаўся з гішпанскім «[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэалам]]» — самым рэйтынгавым клюбам розыгрышу — і атрымаў дзьве паразы: 4:1 на выезьдзе і 2:0 на менскім стадыёне «Дынама». У чэмпіянаце Беларусі БАТЭ датэрмінова, за чатыры туры да фінішу, заваяваў чэмпіёнскі тытул. У розыгрышы Кубка БАТЭ зноў дайшоў да фіналу, дзе ў сэрыі пасьляматчавых пэнальці саступіў берасьцейскаму «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». === Эпоха Віктара Ганчарэнкі === 6 жніўня 2008 году БАТЭ пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Віктар Ганчарэнка|Віктара Ганчарэнкі]] выбіў з 2-га кваліфікацыйнага раўнду Лігі чэмпіёнаў бэльгійскі «[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]]», адолеўшы яго па суме двух матчаў зь лікам 4:3, і прабіўся ў 3-і кваліфікацыйны раўнд. [[Файл:BATE 2008.JPG|значак|зьлева|Футбалісты клюбу ў матчы Лігі чэмпіёнаў супраць «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніту]]».]] 27 жніўня 2008 году, згуляўшы ўнічыю 1:1 зваротны матч у Барысаве з баўгарскім клюбам «[[Леўскі Сафія|Леўскі]]», БАТЭ ўпершыню трапіў у групавы этап [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2008—2009 гадоў|Лігі чэмпіёнаў]], перамогшы ў першым матчы ў гасьцях 1:0. Ніколі яшчэ ў самы прэстыжны эўракубкавы турнір не трапляў так званы «футбольны карлік» зь пятага дзясятку клюбнага рэйтынг-ліста [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]]. Зноў жа, ніколі дагэтуль да групавой стадыі на даходзіла каманда, якая пачынала шлях у найслабейшым з магчымых кошыкаў лёсаваньня<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20080921093728/http://www.svaboda.org/content/Article/1200586.html|загаловак=Радыё «Свабода»: У барысаўскага «карліка» ёсьць шанец стаць гігантам|url=http://www.svaboda.org/content/Article/1200586.html|дата копіі=21 верасьня 2008}}</ref>. У групавой стадыі БАТЭ трапіў у групу H разам з «[[Рэал Мадрыд|Рэалам]]» (Мадрыд), «[[Ювэнтус Турын|Ювэнтусам]]», «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэнітам]]». У першай гульні на выезьдзе БАТЭ саступіў «Рэалу» зь лікам 0:2. У другой сваёй гульні зь «[[Ювэнтус Турын|Ювэнтусам]]» (2:2) БАТЭ стаў першым беларускім футбольным клюбам, які набраў пункты ў групавым этапе гэтага турніру. 21 кастрычніка, у трэцяй гульні на выезьдзе БАТЭ згуляў у нічыю (1:1) з «Зэнітам» з Санкт-Пецярбургу, а ў чацьвертай прайграў яму ў [[Менск]]у зь лікам 0:2. У апошняй гульні групавога турніру БАТЭ згуляў унічыю зь «Ювэнтусам» 0:0, і ў выніку набраўшы 3 пункты ў 6 гульнях, клюб заняў апошняе месца ў групе і скончыў свой выступ у эўракубках. 31 кастрычніка 2008 году БАТЭ стаў пяціразовым чэмпіёнам Беларусі. У гэты дзень быў згуляны перанесены матч 17-га туру, на ім падначаленыя Віктара Ганчарэнкі перамаглі жодзінскае «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда]]» зь лікам 2:1 і за два туры да фінішу сталі недасягальныя для перасьледнікаў. 26 жніўня 2010 году заваяваў права гуляць у групавым этапе [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]. Быў абыграны ісьляндзкі «[[Габнарф’ёрдур (футбольны клюб)|Габнарф’ёрдур]]» (5:1 дома, 1:0 у гасьцях), затым параза па суме 2 матчаў ад дацкага «[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгагену]]» (0:0 дома і 2:3 у гасьцях) у Лізе чэмпіёнаў. Затым у кваліфікацыі Лігі Эўропы быў двойчы абыграны [[Партугалія|партугальскі]] «[[Марытыму Фуншал|Марытыму]]» (3:0 дома і 2:1 у гасьцях). Па выніках жараб’ёўкі супраціўнікамі БАТЭ сталі нідэрляндзкі [[АЗ Алькмаар|АЗ]] (перамога 4:1 дома, паражэньне 0:3 у гасьцях), «[[Дынама Кіеў]]» (2:2 у гасьцях, паражэньне 1:4 дома), «[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]]» (перамога 1:0 у гасьцях; перамога 3:1 дома). Па выніках групавога турніру барысаўчане ўпершыню выйшлі ў 1/16 фіналу эўрапейскага кубка, дзе па суме дзьвюх сустрэч саступілі францускаму [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|ПСЖ]] (2:2 дома і 0:0 на выезьдзе). [[Файл:Champions League 2011-12 BATE-Barcelona at Dynamo.jpg|значак|На матчы ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|ЛЧ]] супраць «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёны]]»]] 2 жніўня 2011 году клюб атрымаў права гуляць у раўндзе плэй-оф чэмпіёнскай кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў, абыграўшы ў другім кваліфікацыйным раўндзе «[[Лінфілд Бэлфаст|Лінфілд]]» (1:1 у гасьцях, 2:0 дома), а ў трэцім — «[[Экранас Панявеж|Экранас]]» (0:0 у гасьцях, 3:1 дома). 24 жніўня БАТЭ абыграў аўстрыйскі «[[Штурм Грац|Штурм]]» у гасьцях 0:2 (1:1 дома) і другі раз у сваёй гісторыі выйшаў у групавы этап Лігі чэмпіёнаў, атрымаўшы, пры гэтым, месца ў трэцім кошыку. Па выніках жараб’ёўкі БАТЭ адправіўся ў групу H разам з «[[Барсэлёна]]й», «[[Мілян (футбольны клюб)|Мілянам]]» і «[[Вікторыя Пльзень|Вікторыяй]]». [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2011—2012 гадоў|Ліга чэмпіёнаў 2011—2012 гадоў]] далася БАТЭ цяжка. У першым матчы БАТЭ саступіў «Барсэлёне» (0:5). У другім матчы саступіў «[[Мілян (футбольны клюб)|Міляну]]» (0:2). Трэці матч зь «Вікторыяй» быў згуляны зь лікам 1:1. Чацьверты матч у [[Барсэлёна|Барсэлёне]] быў прайграны зь лікам 4:0. Пяты матч быў, мабыць, найлепшым у гэтай Лізе чэмпіёнаў. БАТЭ згуляў унічыю зь «Мілянам» (1:1). Апошні, шосты матч, быў важны: у ім вырашаўся далейшы ўдзел у [[Ліга Эўропы УЭФА|Лізе Эўропы]]. БАТЭ прайграў матч зь «[[Вікторыя Пльзень|Вікторыяй]]» і завяршыў удзел у турнірах. Старт афіцыйных выступленьняў БАТЭ ў сэзоне 2012 году пачаўся з паражэньня ад «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомелю]]» ў Супэркубку Беларусі зь лікам 0:2. Пазьней, клюб атрымаў 11 перамог запар, але ў 13 туры саступіў «[[Белшына Бабруйск|Белшыне]]» (0:1). Перад пачаткам эўракубкаў 2012—2013 гадоў, БАТЭ сыграў некалькі матчаў няўдала. Да таго ж, у алімпійскую зборную былі выкліканыя [[Аляксандар Гутар]], [[Дзяніс Палякоў]], [[Дзьмітры Бага]], [[Рэнан Брэсан]]<ref>[http://www.pressball.by/london2012/footballteam Олимпийская сборная Георгия Кондратьева]{{Ref-ru}}</ref>, што аслабіла склад БАТЭ. Аднак, клюб узмацніўся [[Аляксандар Глеб|Аляксандрам Глебам]] і [[Раман Васілюк|Раманам Васілюком]]. У другім кваліфікацыйным раўндзе БАТЭ не бяз працы перамагае «[[Вардар Скоп’е|Вардар]]» (3:2), аднак у наступным раўндзе ўпэўнена пермагае «[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]» (3:2). Па выніках двух матчаў, барысаўскі клюб перамог «[[Гапаэль Іроні Кір’ят-Шмана|Гапаэль Кір’ят-Шмана]]» (3:1) і выйшаў у групавы этап [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў|Лігі чэмпіёнаў 2012—2013 гадоў]]. [[Файл:Minsk, Belarus - panoramio (44).jpg|значак|зьлева|БАТЭ на стадыёне [[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]] ў кастрычніку 2012 году.]] Паводле вынікаў лёсаваньня [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў|Лігі чэмпіёнаў 2012—2013 гадоў]] БАТЭ трапіў у групу F разам з «[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсіяй]]», «[[Ліль (футбольны клюб)|Лілем]]» і «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыяй]]». У першых двух матчах барысаўчане сэнсацыйна перамаглі ў гасьцёх францускі «[[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]]» (3:1) і дома нямецкую «[[Баварыя Мюнхэн|Баварыю]]» (3:1). Але ў дзьвюх наступных сустрэчах трывалі паразу ад гішпанскай «[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсіі]]» (0:3 і 2:4). У астатніх сваіх матчах у групе БАТЭ таксама саступіў, аднак здолеў заняць 3 радок і атрымаць права на ўдзел у [[Ліга Эўропы УЭФА|Лізе Эўропы]]. Дарэчы, «Баварыя» ў тым сэзоне атрымала ўпэўненую перамогу ў Лізе чэмпіёнаў, а БАТЭ стаў адзіным клюбам, які здолеў забіць мюнхэнцам больш за два мячы ў аднім матчы. 11 лістапада пасьля перамогі зь лікам 5:1 над клюбам «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]», барысаўскі клюб датэрмінова ў 7 раз запар стаў чэмпіёнам Беларусі. У пачатку 2013 году БАТЭ гуляў у матчах 1/16 Лігі Эўропы супраць турэцкага «[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]]». У сувязі з рэканструкцыяй менскага стадыёну «Дынама», дзе БАТЭ звычайна праводзіў міжнародныя сустрэчы, клюб быў вымушаны шукаць іншую пляцоўку. У выніку матч прайшоў у [[Горадня|Горадні]]. Нягледзячы на тое, што «Фэнэрбахчэ» амаль увесь матч праводзіў у меншасьці, гульня скончылася ўнічыю 0:0. У адказным матчы БАТЭ прапусьціў з пэнальці (0:1) і скончыў выступленьне ў турніры. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] айчыннага чэмпіянату БАТЭ стартаваў ня вельмі ўпэўнена, у выніку чаго лідэрства ў табліцы перахапіў салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]», якім кіраваў [[Уладзімер Журавель]]. Улетку барысаўчане наладзілі гульню, і, атрымоўваючы перамогу за перамогай, пачалі даганяць салігорскі клюб. Расчараваньнем для аматараў каманды стала выступленьне БАТЭ ў Лізе чэмпіёнаў. На першай жа стадыі ў 2-м кваліфікацыйным раўндзе барысаўскі клюб саступіў казахстанскаму «[[Шахтар Караганда|Шахтару]]», з аднолькавым лікам у абодвух сустрэчах — 0:1, і выбыў з розыгрышу эўракубкаў. 21 верасьня 2013 году БАТЭ ў гасьцёх перайграў салігорскі «Шахцёр» (3:0) і ўпершыню ў сэзоне выйшаў на першае месца ў турнірнай табліцы. Дзякуючы чарзе няўдачаў салігорцаў БАТЭ хутка замацаваўся на першым радку. === Апошнія гады Капскага === [[Файл:Barysaw Barysaw-Arena 4.jpg|значак|зьлева|У сярэдзіне 2014 году БАТЭ пераехаў на новы стадыён [[Барысаў-Арэна|Барысаў-Арэну]].]] 12 кастрычніка 2013 году было абвешчана аб тым, што Віктар Ганчарэнка пакідае пасаду галоўнага трэнэра<ref>{{Спасылка|аўтар=Гнатенко, А.|url=https://www.kuban.kp.ru/daily/26145/3034811/|загаловак=Наставником «Кубани» стал лучший тренер Белоруссии|праект=KP.RU|дата публікацыі=14 кастрычніка 2013|мова=ru}}</ref>. Новым галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Аляксандар Ермаковіч]]. 9 лістапада 2013 году, атрымаўшы перамогу ў 30 туры над «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», БАТЭ стаў дзесяціразовым чэмпіёнам Беларусі. У сэзоне 2014 году БАТЭ быў вымушаны доўгі час змагацца за лідарства ў чэмпіянаце зь менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». У выніку, барысаўчанам пасьля перамогі над менчукамі ў матчы 29 тура, як адбыўся 1 лістапада, удалося адарвацца і пасьля наступнага тура датэрмінова ўзяць чарговае золата. Пры гэтым, БАТЭ ўсталяваў рэкорд: каманда не прайгравала на працягу 31 матча чэмпіянату (ранейшы рэкорд — 29 матчаў — належыў віцебскай «[[Віцебск (футбольны клюб)|Дзьвіне]]» ў сэзоне 1994—1995 гадоў). У [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2014—2015 гадоў|Лізе чэмпіёнаў]] БАТЭ здолеў чарговы, ужо чацьверты, раз прабіцца ў групавы этап: хоць і з праблемамі, але былі пройдзеныя альбанскі «[[Скендэрбэў Корча|Скендэрбэў]]», вугорскі «[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]]» і славацкі «[[Слован Браціслава|Слован]]». Але ў групавым этапе барысаўчане пацярпелі па дзьве разгромных паразы ад «[[Порту (футбольны клюб)|Порту]]» і данецкага «[[Шахтар Данецк|Шахтара]]». Адна перамога над «[[Атлетык Більбао|Атлетыкам]]» зь [[Більбао]] не дазволіла барысаўчанам узьняцца вышэй за апошняе месца ў групе. Пры гэтым паводле колькасьці прапушчаных у групавым этапе галоў (24) БАТЭ паставіў новы антырэкорд у гісторыі турніру. У наступным сэзоне БАТЭ здолеў трэці раз здабыць [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], у фінале выгуляўшы салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» зь лікам 4:1. У чэмпіянаце клюб таксама ня меў перашкод, амаль ад пачатку сэзону значна адарваўшыся ад канкурэнтаў і за чатыры туры да фінішу гарантаваўшы чарговае чэмпіёнства. Барысаўская сэрыя без паразаў у чэмпіянаце, якая была распачатая ў папярэднім сэзоне, была спыненая толькі ў 15 туры менскім «Дынама» (0:1), такім чынам склала 45 матчаў. У [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2015—2016 гадоў|Лізе чэмпіёнаў]] БАТЭ зноўку выйшаў у групавы этап, па чарзе пераадолеўшы ірляндзкі «[[Дандолк (футбольны клюб)|Дандолк]]», вугорскі «[[Фэхэрвар Сэкешфэхэрвар|Відэатон]]» і сэрбскі «[[Партызан Бялград|Партызан]]». Супернікамі на групавым этапе сталі «[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]]», «[[Рома Рым|Рома]]» і «[[Баер Левэркузэн|Баер]]», сярод якіх БАТЭ лічыўся аўтсайдэрам. Аднак у другім туры групавога этапу барысаўчане нечакана нанесьлі паразу «Роме» зь лікам 3:2. Зрэшты, барысаўчане набралі 5 пунктаў і апынуліся апошнімі ў групе. Сэзон 2016 году атрымаўся для БАТЭ няўдалым. Каманда другі раз запар дайшла да фіналу Кубка Беларусі, але ня здолела захаваць тытул, саступіўшы ў сэрыі пенальці жодзінскаму «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]». У [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2016—2017 гадоў|Лізе чэмпіёнаў]] БАТЭ прайшоў у другім кваліфікацыйным раўндзе фінскі [[СІК Сэйняёкі|СІК]], але ў трэцім саступіў ірляндзкаму «Дандолк» (1:0, 0:3) і выбыў у [[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|Лігу Эўропы]], дзе таксама ня здолеў прабіцца ў групавы этап, прагуляўшы ў плэй-оф кваліфікацыі паводле суме дзьвюх сустрэч «[[Астана (футбольны клюб)|Астане]]» з Казахстану (0:2, 2:2). У выніку БАТЭ ў другі раз з 2008 году застаўся без эўракубкаў увосень. Адзіным адносным посьпехам стаў упэўнены выступ у чэмпіянаце, дзе БАТЭ адразу захапіў лідэрства, а асноўныя канкурэнты — менскае «Дынама» і салігорскі «Шахцёр» — у пачатку турніру страцілі шмат пунктаў. 14 кастрычніка 2016 году ў матчы 25-га тура БАТЭ перамог мікашэвіцкі «[[Граніт Мікашэвічы|Граніт]]» зь лікам 1:0 і заўчасна стаў чэмпіёнам. [[Файл:FK Crvena zvezda - Bate Borisov.jpg|значак|зьлева|На матчы «[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]»—БАТЭ ў верасьні 2017 году.]] У пачатку сэзона 2017 году БАТЭ быў выбіты ў паўфінале Кубка Беларусі, дзе сустракаўся зь берасьцейскім «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» (0:2, 1:0). Няўдала пачаўся для барысаўскага клюбу і чэмпіянат краіны — прапусьціўшы наперад асноўных канкурэнтаў, як звыйчайна менскае «Дынама» і «Шахцёр», БАТЭ доўгі час займаў другі і трэці радок. Пры гэтым дружына ў матчах з сваімі канкурэнтамі атрымаў «сухія» перамогі (1:0 і 1:0 з «Дынама», 1:0 і 4:0 з «Шахцёрам»), аднак саступіў клюбам зь сярэдзіны і ніжняй частцы табліцы — «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]», «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]», «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» і «[[Крумкачы Менск|Крумкачам]]». У [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2017—2018 гадоў|Лізе чэмпіёнаў]] БАТЭ прайшоў у другім кваліфікацыйным раўндзе армянскі «[[Алашкерт Ерэван|Алашкерт]]». У трэцім раўндзе пасьля гасьцявой паразы ад чэскай «[[Славія Прага|Славіі]]» (0:1) барысаўчане ня здолелі ў хатнім матчы забясьпечыць неабходны лік — перамога барысаўчан 2:1 адправіла далей «Славію». БАТЭ перайшоў у [[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|Лігу Эўропы]], дзе ў двубоі з украінскай «[[Александрыя (футбольны клюб)|Александрыяй]]» пасьля хатняй нічыі 1:1 здабыў валявую гасьцявую перамогу зь лікам 2:1 і прабіўся у групавы этап. Супернікамі ў групе сталі ангельскі «[[Арсэнал Лёндан|Арсэнал]]», нямецкі «[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]]» і сэрбская «[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]]». [[Файл:Vital Radzivonaŭ 2012 BLR.jpg|значак|Адзін з найлепшых гульцоў у гісторыі клюбу [[Віталь Радзівонаў]].]] Фініш сэзону 2017 годзе ў чэмпіянаце азмрочыўся для БАТЭ шэрагам скандалаў. Шырокую вядомасьць атрымала гэтак званая «справа Верамко», то бок 23 верасьня на хатні матч барысаўчан супраць «Слуцка» (які скончыўся зь лікам 6:0) быў заяўлены і правёў увесь матч на лаўцы запасных брамнік [[Сяргей Верамко]], які да таго адбыў пяціматчавую дыскваліфікацыю. Але разам з дыскваліфікацыяй быў накладзены штраф, у выпадку неаплаты якога дыскваліфікацыя падаўжалася да моманту аплаты, і, як высьветілася, штраф быў аплачаны Верамко толькі 27 верасьня. Дысцыплінарны камітэт АБФФ за неправамоцны ўдзел гульца 13 кастрычніка прысудзіў БАТЭ тэхнічную паразу, што значна ўскладніла БАТЭ барацьбу за чэмпіёнства. Барысаўчане падалі апэляцыю, і 10 лістапада (за два туры да канца чэмпіянату) Апэляцыйны камітэт АБФФ, прызнаўшы віну Верамко, адмяніў папярэдні вырак Дысцыплінарнага камітэту і павярнуў тры пункты, абмежаваўшыся штрафам. У матчах з удзелам БАТЭ таксама быў зафіксаваны шэраг памылковых судзейскіх рашэньняў: 28 кастрычніка ў матчы супраць «[[Нафтан Наваполацак|Нафтанам]]» пры ліку 1:0 на карысьць барысаўчанаў быў прызначаны пэнальці ў браму БАТЭ за гульню рукой, але мяч трапіў у плячо [[Віталь Гайдучык|Віталю Гайдучыку]]. Пэнальці быў рэалізаваны навапалачанамі, і матч скончыўся зь лікам 1:1. Пазьней, 18 лістапада, у перадапошнім туры ў матчы супраць «[[Нёман Горадня|Нёману]]» пры ліку 1:1 [[Віталь Радзівонаў]] пры дапамозе сваёй рукі адправіў мяч у браму, і арбітар залічыў гол (выніковы лік 3:1 на карысьць БАТЭ). Няўдачы на фінішы «Дынама» і «Шахцёра» разам з станоўчымі для БАТЭ вынікам «справы Верамко» дазволілі барысаўчанам перад апошнім турам выйсьці на першае месца ў табліцы. Пры гэтым у гасьцявым матчы апошняга тура супраць «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеі]]» БАТЭ было дастаткова згуляць унічыю, каб стаць чэмпіёнам. Аднак, адкрыўшы лік у матчы, барысаўчане тройчы прапусьцілі, і да 75-й хвіліны «Гарадзея» перамагала зь лікам 3:1 (у той час як менскае «Дынама» ўпэўнена вяло ў ліку ў сваім матчы і пераганяла барысаўчан). Тым ня менш, Віталь Радзівонаў, які выйшаў на замену ў БАТЭ, на 79-й хвіліне забіў з пэнальці, а на пятай дададзенай хвіліне ўсталяваў канчатковы лік 3:3, што прынесла БАТЭ чарговае чэмпіёнства. 2018 год пачаўся для БАТЭ пад кіраўніцтвам новага трэнэра — [[Алег Дулуб|Алега Дулуба]]. Каманда ўпэўнена стартавала ў чэмпіянаце Беларусі, здабыўшы перамогі ў першых васьмі турах, аднак саступіла берасьцейскаму «Дынама» ў Супэркубку Беларусі і ў фінале Кубка Беларусі. Пасьля першых няўдач у чэмпіянаце Беларусі Дулуб быў звольнены, а выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера стаў [[Аляксей Бага]], які пазьней быў зацьверджаны на пасадзе. Пад ягоным кіраўніцтвам БАТЭ працягнуў пасьпяховы выступ у чэмпіянаце Беларусі, а ў Лізе чэмпіёнаў пасьля перамог над фінскім [[ХІК Хэльсынкі|ХІКам]] і азэрбайджанскім «[[Карабах Агдам|Карабахам]]» саступіў у плэй-оф нідэрляндзкаму [[ПСВ Эйндговэн|ПСВ]] і патрапіў у групавы этап Лігі Эўропы. 22 верасьня 2018 году пасьля працяглай хваробы памёр старшыня клюбу [[Анатоль Капскі]], які стаяў на чале клюбу зь ягонага адраджэньня ў 1996 годзе. Да канца сэзону каманда выхадзіла на поле з траўрнымі повязямі. 4 лістапада, пасьля перамогі над гарадзенскім «Нёманам», БАТЭ стаў 15-разовым чэмпіёнам Беларусі. У групавым раўндзе Лігі Эўропы БАТЭ сустрэўся з вугорскім «[[Фэхэрвар Сэкешфэхэрвар|МОЛ Відзі]]», ангельскім «[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]]» і грэцкім [[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОКам]]. Пачаўшы зь перамогі над «МОЛ Відзі», БАТЭ пасьля саступіў ПАОКу і двойчы «Чэлсі», аднак перамогі ў двух апошніх турах над «МОЛ Відзі» і ПАОКам прынесьлі барысаўскаму клюбу месца ў 1/16 фіналу Лігі Эўропы, дзе саступілі лёнданскаму «Арэсналу». === Пагаршэньне вынікаў === У Супэркубку Беларусі БАТЭ другі раз запар трываў паразу ад берасьцейскага «Дынама», а ў Кубку Беларусі 2018—2019 гадоў дрыжына выбыла на стадыі чвэрцьфіналу, саступіўшы ў двухматчавым супрацьстаяньні «[[Іслач Менскі раён|Іслачы]]». У чэмпіянаце Беларусі БАТЭ ў першай палове сэзону знаходзіўся ў уверсе табліцы, змагаючыся за першы радок зь берасьцейцамі і салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]». У 1-м кваліфікацыйным раўндзе Лігі чэмпіёнаў БАТЭ перамог польскі «[[Пяст Глівіцы|Пяст]]», аднак у другім саступіў нарвэскаму «[[Русэнборг Тронгэйм|Русэнборгу]]». Перайшоўшы ў Лігу Эўропы, каманда ў 3-м кваліфікацыйным раўндзе прайшла басьнійскі клюб «[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]]», а ў плэй-оф, як і тры гады таму, патрапіла на казахстанскую «[[Астана (футбольны клюб)|Астану]]». Пасьля паразы ў гасьцёх зь лікам 0:3 дома БАТЭ забіў толькі двойчы (2:0) і паводле суме дзьвюх сустрэч выбыў з турніру. Тым часам шэраг няўдач барысаўчан вывеў на першы радок у чэмпіянаце Беларусі берасьцейскае «Дынама», якое без правалаў дайшло да канца сэзону і здабыла чэмпіёнства. Такім чынам перарвалася сэрыя БАТЭ з 13 чэмпіёнстваў запар. Барысаўскі клюб у сэзоне 2019 году атрымаў срэбныя мэдалі. У пачатку 2020 году дружыну ачоліў [[Кірыл Альшэўскі]]. Пад ягоным кіраўніцтвам каманда пачала чэмпіянат зь дзьвюх паразаў, але апасьля справы пайшлі лепей, і неўзабаве БАТЭ ўключыўся ў барацьбу за прызавыя месцы. Таксама быў здабыты Кубак Беларусі — у фінале ў дадатковы час была атрымана перамога над кріўдзіцелем апршняга часу берасьцейскім «Дынама» (1:0). У Лізе Эўропы БАТЭ адразу выбыў з турніру, саступіўшы на выезьдзе сафійскаму [[ЦСКА Сафія|ЦСКА]] (0:2). У чэмпіянаце Беларусі ж каманда доўгі час вяла змаганьне за першы радок з салігорскім «Шахцёрам». У верасьні 2020 года Альшэўскі быў звольнены, а новым трэнэрам стаў ягоны памочнік [[Аляксандар Лісоўскі]]. Перад заканчэньнем сэзону БАТЭ яшчэ ачольваў табліцу, але нічыя ў апошнім туры зь менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]» (0:0) адкінула барысаўчанаў на другі выніковы радок. У сьнежні 2020 года новым галоўным трэнэрам стаў [[Віталь Жукоўскі]], які раней доўгі час ачольваў «Іслач». З каманды сышлі шматгадовыя лідэры [[Ігар Стасевіч]], [[Ягор Філіпенка]] (абодва перайшлі ў салігорскі «Шахцёр»), [[Дзьмітры Бага]]. Ім на замену прыйшлі пераважна маладыя гульцы. У пачатку сэзону 2021 году фан-рух БАТЭ адмовіўся падтрымліваць клюб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні<ref>{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}</ref>. [[Файл:Matchday July, 2021.jpg|значак|зьлева|Перад матчам [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Лігі канфэрэнцыяў]] у [[Батумі]] супраць мясцовага клюбу «[[Дынама Батумі|Дынама]]».]] У чэмпіянаце БАТЭ, хоць і рухаўся няблага, але ня здолеў перашкодзіць захапіць лідэрства салігорскаму «Шахцёру», які атрымліваў перамогу за перамогай. У траўні БАТЭ другі раз запар стаў уладальнікам Кубка Беларусі, атрымаўшы ў фінале перамогу над «Іслаччу» (2:1). Выступы ў Лізе канфэрэнцыяў былі няўдалымі — пасьля гасьцявой перамогі 1:0 над батумскім «[[Дынама Батумі|Дынама]]» БАТЭ саступіў на Барысаў-Арэне зь лікам 1:4 і быў вымушаны спыніць удзел у турніры. У гэты ж час асноўны нападнік клюбу [[Максім Скавыш]] перайшоў у «Шахцёр». Пасьля БАТЭ навязваў пэўную канкурэнцыю салігарчанам, і нават у верасьні атрымаў хатнюю перамогу над «Шахцёрам» (1:0), аднак неўзабаве салігорская каманда атрымала гандыкап і замацавалася на першым радку. БАТЭ ж толькі ў апошнім туры здабыў трэція запар срэбныя мэдалі, абышоўшы менскае «Дынама». У студзені 2022 году новым галоўным трэнэрам стаў [[Аляксандар Міхайлаў]], які раней узначальваў дублюючы склад клюбу. Дружына добра пачала чэмпіянат, атрымаўшы перамогі ў пяці першых матчах запар, аднак пазьней справы пагоршыліся, БАТЭ шмат гуляў унічыю і прапусьціў наперад канкурэнтаў. У фінале Кубка Беларусі БАТЭ саступіў «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомелю]]» (1:2), а таксама выбыў зь Лігі канфэрэнцыяў, саступіўшы турэцкаму «[[Коньяспор Конья|Коньяспору]]» з агульным лікам 0:5. У жніўні празь няўдачы Міхайлаў сышоў у адстаўку, а выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнэра быў прызначаны ягоны памочнік [[Сяргей Зяневіч]], аднак пад кіраўніцтвам новага адмыслоўца сытуацыя не палепшылася, неўзабаве БАТЭ быў выкінуты з прызавой тройкі. У кастрычніку на чале каманды зноўку стаў Кірыл Альшэўскі, які вярнуў БАТЭ ў барацьбу. Барысаўчане здолелі абысьці менскае «Дынама», але салігорскі «Шахцёр» і менскі «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетык-БДУ]]» засталіся наперадзе, а БАТЭ застаўся трэцім. У Найвышэйшай лізе ў 2023 годзе БАТЭ хутка прапусьціў наперад канкурэнтаў і ня ўдзельнічаў у барацьбе за чэмпіёнства. Каманда зноў дайшла да фіналу Кубка Беларусі, дзе саступіла жодзінскаму «Тарпэда-БелАЗ» зь лікам 0:2. Пасьля адхіленьня «Шахцёра» і «Энэргетыка-БДУ» ад эўракубкаў барысаўчане атрымалі месца ў Лізе чэмпіёнаў, дзе ў першым кваліфікацыйным раўндзе перамаглі альбанскі «[[Партызані Тырана|Партызані]]», аднак пасьля пасьлядоўна выбылі зь Лігі чэмпіёнаў, Лігі Эўропы і Лігі канфэрэнцыяў, саступіўшы адпаведна кіпрскаму «[[Арыс Лімасол|Арысу]]», малдаўскаму «[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыфу]]» і косаўскаму «[[Балкані Сухарэка|Балкані]]». У чэмпіянаце БАТЭ працягваў змагацца за трэці радок, аднак у выніку фінішаваў пятым, упершыню з 2006 году застаўшыся без мэдалёў. У самым пачатку 2024 году было абвешчана, што галоўны трэнэр Альшэўскі быў звольнены з сваёй пасады. Наступнікам стаў Ігар Крывушэнка, які ўжо некалі працаваў у барысаўскім клюбе. == Дасягненьні == * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]] ** Пераможца (15): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2002 году|2002]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2006 году|2006]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2007 году|2007]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2008 году|2008]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|2010]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|2011]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] ** Другое месца (7): 1998, 2000, 2003, 2004, 2019, 2020, 2021 ** Трэцяе месца (2): 2001, 2022 * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: 2006, 2010, [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|2015]], [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|2020]], [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|2021]], [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]] * Фіналіст Кубка Беларусі: 2002, 2005, 2007, [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|2016]], [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|2018]], [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|2022]], [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]] * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2022 * [[Чэмпіянат БССР па футболе|Чэмпіён БССР]]: 1974, 1976, 1979 * Срэбны прызэр чэмпіянату БССР: 1978 * Уладальнік [[Кубак БССР па футболе|Кубка Беларускай ССР]]: 1976 == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|5|Q138752881|Аб|}} {{Гулец1|6|Q63441675|Аб|}} {{Гулец1|7|Q20711307|ПА|}} {{Гулец1|8|Q138758697|Нап|}} {{Гулец1|10|Q136815296|ПА|}} {{Гулец1|11|Q128594275|ПА|}} {{Гулец1|13|Q140575059|ПА|}} {{Гулец1|14|Q134126167|ПА|}} {{Гулец1|16|Q108845923|Бр|}} {{Гулец1|17|Q8061790|ПА|}} {{Гулец1|18|Q140369231|ПА|}} {{Гулец1|19|Q2406768|Нап|}} {{Гулец1|23|Q54860873|Аб|}} {{Гулец1|24|Q135706374|Нап|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|25|Q125472642|Аб|}} {{Гулец1|26|Q107807067|ПА|}} {{Гулец1|28|Q114029178|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]}} {{Гулец|30|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Тарас Гаглоеў||2004}} {{Гулец1|33|Q1522811|Аб|капітан}} {{Гулец1|35|Q125122348|Бр|}} {{Гулец1|37|Q136376881|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Плятэнсэ Пуэрта-Картэс|Плятэнсэ]]}} {{Гулец1|42|Q139550841|Аб|}} {{Гулец1|47|Q136653164|ПА|}} {{Гулец|51|{{Сьцяг|Расея}}|Бр|Аляксандар Рабінкін||2004}} {{Гулец1|52|Q117197012|ПА|}} {{Гулец1|55|Q33154718|ПА|}} {{Гулец1|88|Q138758248|Аб|}} {{Гулец1|—|Q111306227|Нап|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-новы}} * [[Леў Мазуркевіч]] (1973—1981) * [[Юры Пунтус]] (1996—2004) * [[Ігар Крывушэнка]] (2004—2007) * [[Віктар Ганчарэнка]] (2007—2013) * [[Аляксандар Ермаковіч]] (2013—2018)<ref>[http://www.pressball.by/news/football/147610 Александр Ермакович утвержден на посту главного тренера БАТЭ]{{Ref-ru}}</ref> * [[Алег Дулуб]] (2018)<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20220707052126/https://www.pressball.by/news/football/283603|загаловак=Олег Дулуб официально возглавил БАТЭ|url=https://www.pressball.by/news/football/283603|дата копіі=7 ліпеня 2022|мова=ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/113842.html БАТЭ уволил Дулуба]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Бага]] (2018—2019)<ref>[http://www.football.by/news/113875.html Алексей Бага назначен исполняющим обязанности главного тренера БАТЭ]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/116826.html Алексей Бага стал полноправным главным тренером БАТЭ]{{Ref-ru}}</ref> * [[Кірыл Альшэўскі]] (2019—2020) * [[Аляксандар Лісоўскі]] (2020) {{Слупок-новы}} * [[Віталь Жукоўскі]] (2020—2021) * [[Аляксандар Міхайлаў]] (2022) * [[Сяргей Зяневіч]] (2022) * [[Кірыл Альшэўскі]] (2022—2023) * [[Ігар Крывушэнка]] (студзень 2024 — жнівень 2024)<ref>{{Спасылка|url=https://football.by/news/191908|загаловак=Иван Мигаль стал исполняющим обязанности главного тренера БАТЭ, Игорь Криушенко покинул клуб|выдавец=football.by|дата публікацыі=27 жніўня 2024|мова=ru}}</ref> * Іван Мігаль (2024—2025)<ref>{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.com/-/profil/trainer/127902|загаловак=Ivan Migal - Manager profile|выдавец=Transfermarkt|мова=en|дата=9 сьнежня 2025}}</ref> * [[Арцём Канцавы]] (2025—2026)<ref>{{Спасылка|url=https://fcbate.by/news/2507|загаловак=Артем Концевой — главный тренер БАТЭ |выдавец=ФК БАТЭ|дата публікацыі=9 ліпеня 2025|мова=ru}}</ref> * [[Віталь Рагожкін]] (з 2026) {{Слупок-канец}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Сэзон !Ліга !Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- |align="center"|1996||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1996 году|Другая]]||align="center"|'''1''' {{Рост}}||28||25||2||1||79-10||77||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 1996—1997 гадоў|1/16]] |- |align="center"|1997||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1997 году|Першая]]||align="center"|'''2''' {{Рост}}||30||25||3||2||92-15||78||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 1997—1998 гадоў|1/4]] |- |align="center"|1998||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1998 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||28||18||4||6||50-25||58||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 1998—1999 гадоў|1/2]] |- |align="center"|1999||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1999 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||30||24||5||1||80-22||77||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 1999—2000 гадоў|1/8]] |- |align="center"|2000||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2000 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||30||20||4||6||68-26||64||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2000—2001 гадоў|1/4]] |- |align="center"|2001||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2001 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Бронзавы мэдаль}}||26||16||3||7||54-31||51||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2001—2002 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|2002||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2002 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||26||18||2||6||51-20||56||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2002—2003 гадоў|1/4]] |- |align="center"|2003||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2003 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||30||20||6||4||70-21||66||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2003—2004 гадоў|1/2]] |- |align="center"|2004||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2004 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||30||22||4||4||59-25||70||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2004—2005 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|2005||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2005 году|Найвышэйшая]]||align="center"|'''5'''||26||12||11||3||42-27||47||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2005—2006 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- |align="center"|2006||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2006 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||26||16||6||4||47-27||54||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2006—2007 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|2007||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2007 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||26||18||2||6||50-25||56||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2007—2008 гадоў|1/2]] |- |align="center"|2008||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2008 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||30||19||10||1||54-20||67||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2008—2009 гадоў|1/2]] |- |align="center"|2009||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||26||19||5||2||55-16||62||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2009—2010 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- |align="center"|2010||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||33||21||9||3||64-18||72||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2010—2011 гадоў|1/8]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|2011]]||align="left"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||33||18||12||3||53-20||66||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|1/8]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||30||21||5||4||51-16||68||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||32||21||4||7||61-25||67||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/4]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||32||20||11||1||68-21||71||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||26||20||5||1||44-11||65||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||30||22||4||4||73-25||70||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/2]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||30||21||5||4||61-19||68||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Залаты мэдаль}}||30||23||4||3||55-24||73||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/4]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||30||22||4||4||61-21||70||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||30||17||7||6||65-32||58||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Срэбны мэдаль}}||30||19||8||3||61-27||65||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]]||align="center"|{{Бронзавы мэдаль}}||30||16||11||3||51-21||59||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]]||align="center"| '''5''' ||28||14||5||9||49-32||47||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/4]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]]||align="center"| '''8''' ||30||11||7||12||38-38||40||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- |align="center"|[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]]||align="left"|[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]]||align="center"| '''10''' ||30||11||7||12||38-43||40||align="center"|[[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||104||37||31||36||119—150 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||63||21||11||31||75—111 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||10||2||3||5||6—19 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]]||6||4||1||1||8—2 |- |Усяго||183||64||46||73||208—282 |} [[Файл:Dynamo stadium Minsk Champions league BATE-Real Madrid.JPG|міні|Матч Лігі чэмпіёнаў супраць мадрыдзкага «Рэалу». 25 лістапада 2008 году]] {| class="wikitable" ! Сэзон ! Спаборніцтва ! Раўнд ! ! Супраціўнік ! Дома ! У гасьцёх ! Вынік |- |[[Кубак УЭФА 1999—2000 гадоў|1999/00]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Расеі}} |[[Лякаматыў Масква]] |1:7 |0:5 |'''1:12''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2000—2001 гадоў|2000/01]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Армэніі}} |[[Шырак Гюмры]] |2:1 |1:1 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Швэцыі}} |[[Гэльсынгборг (футбольны клюб)|Гэльсынгборг]] |0:3 |0:0 |'''0:3''' |- |[[Кубак УЭФА 2001—2002 гадоў|2001/02]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Грузіі}} |[[Дынама Тбілісі]] |4:0 |1:2 |'''5:2''' |- | | |1 раўнд |{{Сьцяг Італіі}} |[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |0:2 |0:4 |'''0:6''' |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 2002 году|2002]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |1 раўнд |{{Сьцяг Даніі}} |[[Акадэміск БК Капэнгаген]] |1:0 |2:0 |'''3:0''' |- | | |2 раўнд |{{Сьцяг Нямеччыны}} |[[Мюнхэн-1860 (футбольны клюб)|Мюнхэн-1860]] |4:0 |1:0 |'''5:0''' |- | | |3 раўнд |{{Сьцяг Італіі}} |[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |0:0 |0:2 |'''0:2''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2003—2004 гадоў|2003/04]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Багэміян Дублін]] |1:0 |0:3 |'''1:3''' |- |[[Кубак УЭФА 2004—2005 гадоў|2004/05]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Грузіі}} |[[Дынама Тбілісі]] |2:3 |0:1 |'''2:4''' |- |[[Кубак УЭФА 2005—2006 гадоў|2005/06]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Грузіі}} |[[Тарпэда Кутаісі]] |5:0 |1:0 |'''6:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Расеі}} |[[Крылы Саветаў Самара|Крылы Саветаў]] |0:2 |0:2 |'''0:4''' |- |[[Кубак УЭФА 2006—2007 гадоў|2006/07]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Ністру Атач]] |2:0 |1:0 |'''3:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Расеі}} |[[Рубін Казань]] |0:2 |0:3 |'''0:5''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2007—2008 гадоў|2007/08]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[АПОЭЛ Нікасія]] |3:0 ([[дадатковы час|д. ч.]]) |0:2 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Габнарф’ёрдур (футбольны клюб)|Габнарф’ёрдур]] |1:1 |3:1 |'''4:2''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Румыніі}} |[[Сьцяўа Бухарэст]] |2:2 |0:2 |'''2:4''' |- |[[Кубак УЭФА 2007—2008 гадоў|2007/08]] |[[Кубак УЭФА]] |1 раўнд |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] |0:2 |1:4 |'''1:6''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2008—2009 гадоў|2008/09]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Валюр Рэйк’явік]] |2:0 |1:0 |'''3:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Андэрлехт Брусэль]] |2:2 |2:1 |'''4:3''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Леўскі Сафія]] |1:1 |1:0 |'''2:1''' |- | | |Група H |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Рэал Мадрыд]] |0:1 |0:2 |- |- | | |Група H |{{Сьцяг Італіі}} |[[Ювэнтус Турын]] |2:2 |0:0 |- |- | | |Група H |{{Сьцяг Расеі}} |[[Зэніт Санкт-Пецярбург]] |0:2 |1:1 |- |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2009—2010 гадоў|2009/10]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Македоніі}} |[[Македонія Гёрчэ Петраў Скоп’е|Македонія Скоп’е]] |2:0 |2:0 |'''4:0''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Вэнтсьпілс (футбольны клюб)|Вэнтсьпілс]] |0:1 |2:1 |'''2:2''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|2009/10]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |Плэй-оф |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Літэкс Ловеч]] |0:1 |4:0 ([[дадатковы час|д. ч.]]) |'''4:1''' |- | | |Група I |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Бэнфіка Лісабон]] |1:2 |0:2 |- | | |Група I |{{Сьцяг Ангельшчыны}} |[[Эвэртан Лівэрпул]] |1:2 |1:0 |- | | |Група I |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[АЕК Атэны]] |2:1 |2:2 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2010—2011 гадоў|2010/11]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Габнарф’ёрдур (футбольны клюб)|Габнарф’ёрдур]] |5:1 |1:0 |'''6:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Даніі}} |[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]] |0:0 |2:3 |'''2:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|2010/11]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |Плэй-оф |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Марытыму Фуншал]] |3:0 |2:1 |'''5:1''' |- | | |Група E |{{Сьцяг Нідэрляндаў}} |[[АЗ Алькмаар]] |4:1 |0:3 |- | | |Група E |{{Сьцяг Украіны}} |[[Дынама Кіеў]] |1:4 |2:2 |- | | |Група E |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Шэрыф Тыраспаль]] |3:1 |1:0 |- | | |1/16 |{{Сьцяг Францыі}} |[[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]] |2:2 |0:0 |'''2:2''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2011—2012 гадоў|2011/12]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Паўночнай Ірляндыі}} |[[Лінфілд Бэлфаст|Лінфілд]] |2:0 |1:1 |'''3:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Летувы}} |[[Экранас Панявеж|Экранас]] |3:1 |0:0 |'''3:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Штурм Грац|Штурм]] |1:1 |2:0 |'''3:1''' |- | | |Група H |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Вікторыя Пльзень]] |0:1 |1:1 |- | | |Група H |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |0:5 |0:4 |- | | |Група H |{{Сьцяг Італіі}} |[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |1:1 |0:2 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў|2012/13]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Македоніі}} |[[Вардар Скоп’е|Вардар]] |3:2 |0:0 |'''3:2''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]] |1:1 |2:0 |'''3:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Гапаэль Іроні Кір’ят-Шмана|Гапаэль Кір’ят-Шмана]] |2:0 |1:1 |'''3:1''' |- | | |Група F |{{Сьцяг Францыі}} |[[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]] |0:2 |3:1 |- | | |Група F |{{Сьцяг Нямеччыны}} |[[Баварыя Мюнхэн]] |3:1 |1:4 |- | | |Група F |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |0:3 |2:4 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|2012/13]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1/16 |{{Сьцяг Турэччыны}} |[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]] |0:0 |0:1 |'''0:1''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2013—2014 гадоў|2013/14]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Казахстану}} |[[Шахтар Караганда]] |0:1 |0:1 |'''0:2''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2014—2015 гадоў|2014/15]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Скендэрбэў Корча]] |0:0 |1:1 |'''1:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]] |3:1 |0:1 |'''3:2''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[Слован Браціслава]] |3:0 |1:1 |'''4:1''' |- | | |Група H |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Порту (футбольны клюб)|Порту]] |0:3 |0:6 |- | | |Група H |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Атлетык Більбао]] |2:1 |0:2 |- | | |Група H |{{Сьцяг Украіны}} |[[Шахтар Данецк]] |0:7 |0:5 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2015—2016 гадоў|2015/16]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Дандолк (футбольны клюб)|Дандолк]] |2:1 |0:0 |'''2:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[Відэатон Сэкешфэхэрвар|Відэатон]] |1:0 |1:1 |'''2:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Партызан Бялград]] |1:0 |1:2 |'''2:2''' |- | | |Група E |{{Сьцяг Нямеччыны}} |[[Баер Левэркузэн]] |1:1 |1:4 |- | | |Група E |{{Сьцяг Італіі}} |[[Рома Рым]] |3:2 |0:0 |- | | |Група E |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |0:2 |0:3 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2016—2017 гадоў|2016/17]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[СІК Сэйняёкі]] |2:0 |2:2 |'''4:2''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Дандолк (футбольны клюб)|Дандолк]] |1:0 |0:3 |'''1:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|2016/17]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |Плэй-оф |{{Сьцяг Казахстану}} |[[Астана (футбольны клюб)|Астана]] |2:2 |0:2 |'''2:4''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2017—2018 гадоў|2017/18]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Армэніі}} |[[Алашкерт Ерэван]] |1:1 |3:1 |'''4:2''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Славія Прага]] |2:1 |0:1 |'''2:2''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|2017/18]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |Плэй-оф |{{Сьцяг Украіны}} |[[Александрыя (футбольны клюб)|Александрыя]] |1:1 |2:1 |'''3:2''' |- | | |Група H |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Црвена Зьвезда Бялград|Црвена Зьвезда]] |0:0 |1:1 |- | | |Група H |{{Сьцяг Ангельшчыны}} |[[Арсэнал Лёндан]] |2:4 |0:6 |- | | |Група H |{{Сьцяг Нямеччыны}} |[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]] |1:0 |2:5 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2018—2019 гадоў|2018/19]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[ХІК Хэльсынкі]] |0:0 |2:1 |'''2:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Азэрбайджану}} |[[Карабах Агдам]] |1:1 |1:0 |'''2:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Нідэрляндаў}} |[[ПСВ Эйндговэн]] |2:3 |0:3 |'''2:6''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2018—2019 гадоў|2018/19]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |Група L |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[МОЛ Відзі Сэкешфэхэрвар|МОЛ Відзі]] |2:0 |2:0 |- | | |Група L |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]] |1:4 |3:1 |- | | |Група L |{{Сьцяг Ангельшчыны}} |[[Чэлсі Лёндан|Чэлсі]] |0:1 |1:3 |- | | |1/16 фіналу |{{Сьцяг Ангельшчыны}} |[[Арсэнал Лёндан]] |1:0 |0:3 |'''1:3''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2019—2020 гадоў|2019/20]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Пяст Глівіцы]] |1:1 |2:1 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Нарвэгіі}} |[[Русэнборг Тронгэйм]] |2:1 |0:2 |'''2:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2019—2020 гадоў|2019/20]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |3 к/р |{{Сьцяг Босьніі і Герцагавіны}} |[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]] |0:0 |2:1 |'''2:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Казахстану}} |[[Астана (футбольны клюб)|Астана]] |2:0 |0:3 |'''2:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў|2020/21]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[ЦСКА Сафія|ЦСКА]] |— |0:2 |'''0:2''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2021—2022 гадоў|2021/22]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Грузіі}} |[[Дынама Батумі]] |1:4 |1:0 |'''2:4''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2022—2023 гадоў|2022/23]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Турэччыны}} |[[Коньяспор Конья|Коньяспор]] |0:3 |0:2 |'''0:5''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023/24]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Партызані Тырана|Партызані]] |2:0 |1:1 |'''3:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[Арыс Лімасол|Арыс]] |3:5 |2:6 |'''5:11''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2023—2024 гадоў|2023/24]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |3 к/р |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Шэрыф Тыраспаль|Шэрыф]] |2:2 |1:5 |'''3:7''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023/24]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |Плэй-оф |{{Сьцяг Косава}} |[[Балкані Сухарэка|Балкані]] |1:0 |1:4 |'''2:4''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Эльбасані (футбольны клюб)|Эльбасані]] |0:0 (пэн. 5:4) |1:1 |'''1:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Швайцарыі}} |[[Сіён (футбольны клюб)|Сіён]] |1:1 |0:4 |'''1:5''' |} == Стадыён == [[Файл:Borstadair.jpg|міні|200пкс|Гарадзкі стадыён у 2006 годзе]] [[Файл:BATE stadium under construct 24-03-13.jpg|міні|200пкс|Будаўніцтва новага стадыёну БАТЭ па стане на канец сакавіка 2013 году]] Да 2014 году гульні клюб праводзіў на [[Гарадзкі стадыён (Барысаў)|Барысаўскім гарадзкім стадыёне]], пабудаваным у 1963 годзе. Тады была ўзьведзена адна трыбуна — заходняя. Цяпер стадыён налічвае дзьве трыбуны, агульнай умяшчальнасьцю 5402 чалавекі. Усталяваныя мачты штучнага асьвятленьня, ёсьць электратаблё. У 2008 годзе над усходняй трыбунай быў пабудаваны казырок. Стадыён дапушчаны да правядзеньня міжнародных матчаў. Матчы групавых этапаў эўракубкаў БАТЭ праводзіў на менскім стадыёне «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]». У 2010 годзе было распачата будаўніцтва новага стадыёну ўмяшчальнасьцю каля 15 000 чалавек. Стадыён быў адкрыты 3 траўня 2014 году фінальным матчам [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] паміж салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і гарадзенскім «[[Нёман Горадня|Нёманам]]»<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=122368 «Барысаў-Арэна» адкрыецца 3 мая фінальным матчам Кубка Беларусі]</ref>. БАТЭ свой першы матч на «[[Барысаў-Арэна|Барысаў-Арэне]]» згуляў 10 траўня 2014 году супраць «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]» ў межах [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|чэмпіянату Беларусі]], БАТЭ атрымаў перамогу зь лікам 3:0<ref>[http://www.pressball.by/articles/football/belarus/86515 Тур 7. Гвоздь тура. Едут новоселы]{{Ref-ru}}</ref>. == База == Асноўная трэніравальная база ФК БАТЭ разьмешчаная ў вёсцы [[Дудзінка (Барысаўскі раён)|Дудзінка]]. == Дзейнасьць == Бюджэт ФК БАТЭ ў 2008 годзе складаў больш за 5 млн [[Даляр ЗША|даляраў ЗША]]<ref>''Крампец Г., Тутушкин А.'' Гульня ў страту{{ref-ru}} // Ведомости, № 184 (1958), 1 кастрычніка 2007</ref><ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20071007025005/http://sport.gazeta.ru/sport/rfc/2207332.shtml|праект=Газета. Ru|загаловак=Федун раскрыл карты|мова=ru|дата публікацыі=1 кастрычніка 2007|url=http://sport.gazeta.ru/sport/rfc/2207332.shtml}}</ref>. Тэхнічны фундатар у сэзоне 2008 году — страхавая кампанія «[[Белдзяржстрах]]». == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.fcbate.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Барысаў]] 548rop1r1zssxgs5akfn64jg6nwi343 0 24650 2688110 2682134 2026-09-02T17:14:56Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688110 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Тарпэда-БелАЗ Жодзін |Лягатып = ФК Тарпэда-БелАЗ.png |Заснаваны = 1962 |Горад = [[Жодзін]], [[Беларусь]] |Стадыён = «[[Тарпэда (стадыён, Жодзін)|Тарпэда]]» |Умяшчальнасьць = 6524 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Станіслаў Вазьняк |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ТарпэдаБелЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ТарпэдаБелСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ТарпэдаБел}} |Прыналежнасьць = Беларускія }} '''«Тарпэ́да»-БелАЗ''' — беларускі [[футбольны клюб]] з [[Жодзін]]а. Заснаваны ў 1962 годзе. Двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|2016]] і [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]] гадоў. З 2002 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == Першая футбольная каманда з [[Жодзін]]а ўпершыню выступіла ў [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]] у 1962 годзе. Тагачаснай назвай клюбу была «Ракета». Аднак, першы гульнявы досьвед быў няўдалым, бо каманда атрымала 15 паразаў з 16 гульняў і скончыла чэмпіянат на перадапошнім радку выніковай табліцы, толькі з-за таго, што клюб «Салют» з [[Баранавічы|Баранавічаў]] датэрмінова зьняўся з чэмпіянату. Некалькі наступных сэзонаў клюб праводзіў ужо на абласным узроўні. Толькі празь пяць гадоў іншы клюб з Жодзіна, «Аўтазаводец», паспрабаваў свае сілы ў чэмпіянаце БССР, аднак на гэты раз пачынаць камандзе прыйшлося з другога дывізіёну. Клюб заняў шостае месца ў сваёй падгрупе. Наступны сэзон быў больш удалым, каманда заняла 4 месца сярод 11 удзельнікаў. У 1969 годзе клюб зьмяніў назоў на «Тарпэда» й заняў першае месца ў сваёй зоне, пасьля чаго вынікова скончыў дадатковыя гульні за выхад у першы дывізіён, аказаўшыся мацней за ваўкавыскую «Працу», а таксама менскія «[[Трактар Менск|Трактар]]» і «[[Арбіта Менск|Арбіту]]». 1970 год стаў для клюбу чэмпіёнскім, каманда адразу зь першага заходу здолела атрымаць перамогу ў чэмпіянаце БССР, пры гэтым сем хатніх гульняў скончыўшы перамогамі й толькі аднойчы згуляўшы ўнічыю на сваім полі. У 1992 годзе каманда мела назву БелАЗ. Да 2011 году клюб меў назву «Тарпэда», а па ўваходжаньні ў лік заснавальнікаў клюбу [[Беларускі аўтамабільны завод|БелАЗу]], яна была зьмененая на «Тарпэда»-БелАЗ<ref>[https://football.by/news/25318 Жодинское «Торпедо» сменило название]{{Ref-ru}} football.by, 16 лютага 2011</ref>. ААТ [[Беларускі аўтамабільны завод|БелАЗ]] атрымала кантрольны пакет акцыяў клюбу (65%), што надало магчымасьць значна падкарэктаваць клюбны фінансавы стан<ref>[https://web.archive.org/web/20120122123819/http://goals.by/football/articles/102578 Аргументы и факты. «Торпедо-БалАЗ»]. goals.by</ref>. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|чэмпіянаце 2012 году]] клюб заняў 11 месца ў найвышэйшай лізе і трапіў у плэй-оф за месца ў найвышэйшай лізе, дзе яго супернікам быў клюб «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзея]]», але па выніках дзьвюх гульняў (0:1, 4:0) жодзінскі клюб застаўся ў найвышэйшай лізе. У верасьні 2019 году галоўным трэнэрам жодзінскай каманды стаў [[Юры Пунтус]], які ў 2020 годзе здолеў прывесьці клюб да ягоных першых у гісторыі бронзавых мэдалёў чэмпіянату Беларусі. У пачатку 2021 году фан-рух клюбу адмовіўся падтрымліваць клюб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні<ref>{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}</ref>. [[Файл:Torpedo zhodino logo.jpg|значак|Папярэдні лягатып клюбу, які выкарыстоўваўся да 2026 году.]] У кваліфікацыі [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2020—2021 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў УЭФА 2020—2021 гадоў]] клюб сустракаўся з дацкім «[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгагенам]]». Празь міжнародныя санкцыі і [[Захоп самалёта рэйсу Ryanair 4978|паветранай блякады]] «Тарпэда-БелАЗ» вымушаны быў правесьці хатнюю гульню па-за межамі Беларусі. Першапачаткова разглядаўся варыянт з [[Тула|тульскім]] стадыёнам «[[Арсэнал (стадыён, Тула)|Арсэнал]]», аднак жодзінцам адмовілі, праз гэта хатняя гульня прайшла на [[Цэнтральны (стадыён, Казань)|Цэнтральным]] стадыёне ў [[Казань|Казані]], дзе каманда саступіла зь лікам 0:5. Сэзон у чэмпіянаце Беларусі атрымаўся няўдалым, каманда хутка апынулася ў ніжняй палове табліцы. У ліпені 2021 году Пунтус пакінуў пасаду галоўнага трэнэра, якую заняў ягоны памочнік [[Сяргей Зяневіч]]. Трохі палепшыўшы вынікі ў другой палове сэзону, жодзінская каманда фінішавала на восьмым месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] жодзінская каманда пачала пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Дзьмітры Молаш|Дзьмітра Молаша]]. Пачатак чэмпіянату атрымаўся няўдалым — каманда трывала паразы ў першых трох матчах усьцяж, але неўзабаве выправіла становішча і ўзвысілася да сярэдзіны табліцы. Добрая гульня ў другой палове сэзону дазваляла змагацца за больш высокія месцы, аднак няўпэўнены фініш пакінуў жодзінцаў на восьмым радку. У 2023 годзе «Тарпэда-БелАЗ» добра пачаў чэмпіянат, хутка апынуўшыся сярод лідэраў у табліцы. 28 траўня 2023 году клюб у другі раз здабыў Кубак Беларусі, перагуляўшы ў фінале барысаўскі [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] зь лікам 2:0. Дзякуючы гэтаму жодзінцы атрымалі месца ў [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|Лізе канфэрэнцыяў УЭФА]], дзе аднак адразу саступілі кіпрскаму [[АЕК Лярнака|АЕКу]] і выбылі з далейшага розыгрышу. Няўдача ў эўракубках перакінулася на айчыннае першынство, і жодзінцы выдалі сэрыю зь нічыіх. Каманда працягвала трымаць трэці радок у табліцы, але шанец на залаты і нават срэбны мэдалі амаль зьнік. У апошнім туры, аднак, «Тарпэда-БелАЗ» мог страціць і трэці радок, але захаваў яго, не зважаючы на паразу ў апошнім матчы менскаму «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Такім чынам, у другі раз у гісторыі клюб здабыў мэдалі айчыннага чэмпіянату. == Дасягненьні == * '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]:''' ** '''Трэцяе месца''' (3): 2020, 2023, 2024 * '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''': ** '''Пераможца''' (2): [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|2016]], [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]] ** '''Фіналіст''' (2): 2010, 2025 * '''[[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубак Беларусі]]''': ** '''Пераможца''' (1): 2024 ** '''Фіналіст''' (1): 2011, 2017 * Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лігі чэмпіянату Беларусі]]: 2001 * Чэмпіён [[Чэмпіянат БССР па футболе|БССР]] (4): 1970, 1971, 1980, 1981 * Уладальнік [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]] (8): 1969, 1971, 1972, 1977, 1978, 1981, 1982, 1983 * Срэбраны прызэр [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]] (2): 1972, 1985 * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]] (2): 1975, 1982 == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q7659467|Бр|}} {{Гулец1|2|Q136463299|ПА|}} {{Гулец1|3|Q66723853|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Уладзімер Манаеў||2004}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арсень Стануль||2007}} {{Гулец1|6|Q868742|Аб|капітан}} {{Гулец1|7|Q4797412|ПА|}} {{Гулец1|8|Q130336136|ПА|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Армэнія}}|Нап|Грэнік Петрасян||2001}} {{Гулец1|10|Q112650912|Нап|}} {{Гулец1|11|Q32614615|Нап|}} {{Гулец1|12|Q138635570|Нап|}} {{Гулец1|13|Q19830749|Аб|}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Міхаіл Ладуцька||2004}} {{Гулец1|15|Q119397510|Нап|}} {{Гулец1|16|Q139580054|Нап|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|18|Q10550290|ПА|}} {{Гулец1|19|Q105947594|Аб|}} {{Гулец1|20|Q111480037|Аб|}} {{Гулец1|22|Q139900598|Аб|}} {{Гулец1|25|Q111494926|Бр|}} {{Гулец1|27|Q112652831|ПА|}} {{Гулец1|29|Q62081540|Нап|}} {{Гулец1|30|Q23891298|ПА|}} {{Гулец|47|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Уладзіслаў Налівайка||2008}} {{Гулец1|66|Q123460891|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Лякаматыў Масква|Лякаматыў]]}} {{Гулец1|68|Q112813907|ПА|}} {{Гулец1|88|Q124955257|Аб|}} {{Гулец1|89|Q111316253|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Лякаматыў Масква|Ляк.]]}} {{Гулец|90|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мікіта Матусевіч||2009}} {{Гулец1|96|Q112650877|Аб|}} {{Гулец|99|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Макар Масьленікаў||2007}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 5 || 9 || 16 || 17-39 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 32 || 12 || 6 || 14 || 33-38 || 42 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 32 || 13 || 11 || 8 || 38-30 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 31-29 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 13 || 9 || 8 || 47-33 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 14 || 9 || 7 || 43-27 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 16 || 7 || 7 || 36-18 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 13 || 6 || 11 || 41-36 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 16 || 8 || 6 || 55-37 || 56 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 10 || 6 || 14 || 38-43 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 11 || 10 || 9 || 35-32 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 28 || 12 || 13 || 3 || 33-18 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 18 || 8 || 4 || 45-21 || 62 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 13 || 10 || 7 || 43-30 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/4]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]]||10||4||3||3||11—10 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||10||2||3||5||11—21 |- |Усяго||20||6||6||8||22—31 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|2010—2011]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Фюлькір Рэйк’явік]] |3:0 |3:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[ОФК Бялград]] |0:1 |2:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2015—2016 гадоў|2015—2016]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Кукес (футбольны клюб)|Кукес]] |0:0 |0:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|2016—2017]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]] |1:0 |2:1 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Рапід Вена]] |0:0 |0:3 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2020—2021 гадоў|2020—2021]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Даніі}} |[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]] |0:5 |1:4 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023—2024]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[АЕК Лярнака|АЕК]] |2:3 |1:1 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024—2025]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Мілсамі Архэй|Мілсамі]] |2:4 |0:0 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Паўночнай Македоніі}} |[[Работнічкі Скоп’е|Работнічкі]] |3:0 |1:0 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |1:1 |0:3 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Дзьмітры Лянцэвіч]] (са сьнежня 2025) * [[Дзьмітры Молаш]] (сьнежань 2021 — сьнежань 2025)<ref>{{Спасылка|url=https://football.by/news/158911|загаловак=Дмитрий Молош стал главным тренером жодинского "Торпедо-БелАЗ"|праект=football.by|мова=ru|дата публікацыі=2 сьнежня 2021}}</ref> * [[Сяргей Зяневіч]] (ліпень — сьежань 2021)<ref name=transfermarkt>{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.world/sergey-zenevich/profil/trainer/72795|загаловак=Sergey Zenevich - Профиль тренера |выдавец=Transfermarkt|дата=18 сьнежня 2025}}</ref> * [[Юры Пунтус]] (верасень 2019 — ліпень 2021) * [[Сяргей Зяневіч]] (в. а.) (верасень 2019)<ref name=transfermarkt/> * [[Вадзім Скрыпчанка]] (з студзеня да верасьня 2019)<ref>[http://www.football.by/news/121831.html Скрипченко официально возглавил «Торпедо-БелАЗ»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Алег Кубараў]] (ліпень 2017 — сьнежань 2018)<ref>[http://www.football.by/news/102411.html Кубарев представлен в качестве главного тренера «Торпедо-БелАЗ»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Ігар Крывушэнка]] (лістапад 2012 — ліпень 2017)<ref>[http://www.pressball.by/news/football/118470 Игорь Криушенко возглавил «Торпедо»-БелАЗ]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вадзім Бразоўскі]] (травень — лістапад 2012) * [[Сяргей Гурэнка]] (да траўня 2012) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.torpedo-belaz.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Жодзін]] d7xnxfhfitd3s1owgy8cqowl4se2r1u 0 24687 2688100 2682093 2026-09-02T16:03:48Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688100 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Гомель (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Гомель |Лягатып = ФК Гомель.jpeg |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб Гомель |Горад = [[Гомель]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1959 |Стадыён = «[[Цэнтральны (стадыён)|Цэнтральны]]» |Умяшчальнасьць = 14 307 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Васіль Драздоў |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ГомельЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ГомельСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Гомель}} |Сайт = http://www.fcgomel.by/ |pattern_la1=|pattern_b1= |pattern_ra1= |leftarm1=009900|body1=009900|rightarm1=009900|shorts1=FFFFFF|socks1=009900 |pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2= |leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Гомель'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Гомель|Гомля]], заснаваны ў 1959 годзе. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]] (2003), трохразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2002, 2011, 2022), уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]] (2012). Свае хатнія матчы ладзіць на стадыёне [[Цэнтральны (стадыён)|Цэнтральным]], адным зь нешматлікіх толькі футбольных стадыёнаў. Па сваім стварэньні клюб быў адным зь нямногіх беларускіх клюбаў, якія бралі ўдзел у розыгрышы [[Чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянатаў СССР]]. Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці быў запрошаны ў першую лігу беларускага першынства, якая на той час была галоўнай у сыстэме айчыннага футболу. Выступаў спачатку пад назвай «Гомсельмаш», але няўдала. Клюб павярнуўся ў эліту клюб у 1998 годзе ўжо з сучасным назовам і адразу стаў даволі моцнай сілай. У 2003 годзе «Гомель» здабыў пакуль адзінае чэмпіёнства ў сваёй гісторыі, але працягнуць пасьпяховыя выступы ня здолеў. Зь сярэдзіны 2010-х гадоў каманду напаткала фінансавая крыза, што прывяла да сыходу добрых футбалістаў і пераарыентаваньне на выкарыстаньне маладых гульцоў. Пасьля чарговага вылету з найвышэйшай лігі ў 2019 годзе «Гомель» вярнуўся ў галоўны дывізіён, а ў 2002 годзе здабыў [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|Кубак Беларусі]], на шляху да якога перамог менскае «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]» ў чвэрцьфінале і [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] ў фінале. Доўгі час «Гомель» быў адным з самых наведвальных клюбаў у Беларусі, але з пагаршэньнем вынікаў у сярэдзіне 2010-х гадоў яна зьменшылася. Аднаўленьне лічбаў адбылося па вяртаньні ў навыйшэйшую лігу ў 2021 годзе. Гэтак два гады запар пасьля гэтага «Гомель» займаў першы радок у табліцы наведвальнасьці з паказьнікам у сярэднім каля 4,5<ref>{{Спасылка|url=https://int.soccerway.com/national/belarus/premier-league/2021/regular-season/r61317/|загаловак=Summary - Premier League 2021 - Belarus|выдавец=Soccerway|мова=en}}</ref> і 4 тысяч<ref>{{Спасылка|url=https://int.soccerway.com/national/belarus/premier-league/2022/regular-season/r66942/|загаловак=Summary - Premier League 2022 - Belarus|выдавец=Soccerway|мова=en}}</ref> за матч адпаведна. == Гісторыя == === Раньнія гады === Паводле некаторых крыніцаў упершыню гуляць у футбол у [[Беларусь|Беларусі]] пачалі ў [[Гомель|Гомлі]]<ref>{{Спасылка|url=https://abff.by/by/abff/history|загаловак=Гiсторыя|выдавец=АБФФ|дата=17 лістапада 2023}}</ref>. Здарылася гэта дзякуючы аднаму з асноўных гульцоў гульцоў зборнай [[Кіеў|Кіева]] А. Лібману, які працаваў у банку й быў пераведзены ў гомельскую філію. Увосень 1910 году была створана «Першая гімнастычная футбольная каманда», у якой трэнэрам і капітанам клюбу быў сам Лібман. Каманда была ўкамплектаваная ў асноўным навучэнцамі гімназіяў і вучэльняў. Да пачатку новага вучэбнага году ў горадзе налічвалася ўжо як мінімум чатыры каманды, то бок «Вікторыя», «Уні́тас», «Надзея». === За савецкім часам === У 1923 годзе зборная Гомеля дайшла да 1/8 фіналу [[чэмпіянат РСФСР па футболе|чэмпіянату РСФСР]], які праходзіў у [[Масква|Маскве]]. Пасьля таго, як у 1926 годзе Гомель быў перададзены ў склад [[БССР]], зборная гораду ў 1927 годзе заняла другое месца ў [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]]<ref>{{Спасылка|url=http://www.kick-off.by/abff/blr_d1win2.htm|загаловак=Чемпионат Белорусской ССР, призёры|выдавец=kick-off.by|мова=ru|дата=17 лістапада 2023}}</ref>. У 1928 годзе каманда сталася найлепшай камандай чэмпіянату<ref>{{Спасылка|url=https://www.rsssf.org/tablesw/witrhist.html|загаловак=Belarus - Championships before Independence|выдавец=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|мова=en|аўтар=Lars Kubusch, Hans Schöggl|дата публікацыі=2 лютага 2021}}</ref>. У 1959 годзе быў створаны клюб «Лякаматыў», які менавіта й стаў папярэднікам сёньняшняга клюбу «Гомель». Клюб адразу ўзяў старт у [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянаце СССР]] і быў залічаны ў 2 зону клясы «Б». Першы сэзон з-за адсутнасьцю досьведу стаўся няўдалым, каманда атрымала 21 паразу, правёўшы пры гэтым 28 матчаў, астатнія матчы гомельскі калектыў здолеў скончыць унічыю. Наступны сэзон клюб пачаў у 1 зоне, атрымаўшы роўную колькасьць перамог і паразаў за чэмпіянат, скончыўшы спаборніцтва на дзявятым радку выніковай табліцы. Сэзон 1961 году клюб скончыў на трэцім радку, а на наступны сэзон стаўся пераможцам клясы ў сваёй зоне, атрымаўшы, такім чынам, пуцёўку ў клясу «А» другой падгрупы, дзе клюб гуляў да 1991 году, толькі сэзон 1969 году правёўшы ў розыгрышы клясы «Б». У 1964 годзе клюб зьмяніў назву на «Спартак», а ў 1969 годзе быў пераназваны ў «Гомсельмаш». З 1971 году кляса «А» паводле новай схемы розыгрышу чэмпіянату СССР стала называцца другой лігай. У сэзоне 1973 годзе найлепшым бамбардзірам клюбу стаў [[Георгі Ярцаў]], які правёў у клюбе толькі два сэзоны. Сэзоны 1976 і 1977 гадоў клюб праводзіў пад назвай «Машынабудаўнік». === Першыя гады незалежнасьці === У 1992 годзе клюб узяў удзел у першым [[чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянаце Беларусі па футболе]], скончыўшы сэзон на апошнім месцы, і захаваўшы месца ў найвышэйшай лізе, толькі дзякуючы скарочанаму правядзеньню розыгрышу ў адно кола. На наступны сэзон клюб заняў дзясяты радок. У 2003 годзе «Гомель» пакуль што адзіны раз у сваёй гісторыі стаў чэмпіёнам Беларусі. У той сэзон найлепшым бамбардзірам клюбу і чэмпіянату стаў [[Генадзь Блізьнюк]], які на наступны сэзон перайшоў у расейскі «[[Сокал Саратаў|Сокал]]». У 2004 годзе клюб дэбютаваў у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]], аднак вылецеў ужо ў першым раўндзе, ня здолеўшы абысьці альбанскую «[[Тырана (футбольны клюб)|Тырану]]». У чэмпіянаце каманда таксама не захавала за сабою тытул чэмпіёну, нават ня трапіўшы ў зону мэдалёў. У наступным клюб сканчаў чэмпіянат у верхняй палове табліцы, толькі ў сэзоне 2007 году, дзякуючы гульні [[Раман Васілюк|Рамана Васілюка]], які адзначыўся галамі 24 разы, клюб заняў 2 месца. Да апошняга моманту «Гомель» не трапляў у тройку, але паразы клюбаў канкурэнтаў [[Партызан-2002 Менск|МТЗ-РІПА]] і салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]» ў апошніх двух турах, і перамогі «Гомля» над «[[Дарыда Менскі раён|Дарыдай]]» і «[[Нёман Горадня|Нёманам]]» дазволілі клюбу зь берагоў Сожу падняцца на выніковы другі радок. У наступным «Гомель» зноўку гуляў няўдала, а ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзоне 2009 году]] заняў 12 месца і ў сувязі са скарачэньнем колькасьці камандаў у эліце, быў вымушаны спусьціцца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]]. Аднак, «Гомель» здолеў захаваць асноўных гульцоў і нават умацавацца шэрагам выканаўцаў, у каманду прыйшлі гульцы з найвышэйшай лігі [[Ігар Мальцаў]] (з МТЗ-РІПА), браты [[Павал Платонаў|Павал]] і [[Дзьмітры Платонаў|Дзьмітры Платонавы]] (абодва з салігорскага «Шахцёра»), [[Павал Яўсеенка]] (з «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗу]]»). Таксама да клюбу далучыліся лідэры першалігавага клюбу «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]» [[Сяргей Казека]] і [[Міхаіл Калядка]]. З клюбу зьехалі пэрспэктыўныя бразыльцы [[Рэнан Брэсан]] і [[Майкон Каліжуры]], апошні зь якіх стаў найлепшым бамбардзірам клюбу і чэмпіянату ў няўдалым сэзоне 2009 году. Тады ж на пасаду галоўнага трэнэра быў прызначаны [[Алег Кубараў]], які папрацаваў у клюбе наступныя тры сэзоны. === Час Кубарава === [[Файл:FC Gomel 2012 against Liverpool FC.jpg|значак|зьлева|У 2012 годзе «Гомель» прымаў на сваім стадыёне ангельскі «Лівэрпул» (0:1) у матчы [[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|Лігі Эўропы 2012—2013 гадоў]].]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|Сэзон 2010 году]] ў першай лізе клюб пачаў з хатняй нічыі супраць клюбу «[[Рудзенск (футбольны клюб)|Рудзенск]]». У наступных торх гульняў клюб набраў 6 пунктаў, саступіўшы 10 траўня землякам з [[ДБК Гомель|ДБК]] 2:0. Далей, дзякуючы моцнаму складу клюбу для першай лігі гамельчукі змушалі супернікаў спраўна капітуляваць. Гэтак з 5 па 29 туры «Гомель» 26 гульняў запар сканчваў перамогай, у выніку клюб зь недасяжнай розьніцай у пунктах стаў пераможцам першай лігі. У 2011 годзе клюб стаў пераможцам [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], а ў новым сэзоне ў найвышэйшай лізе атрымаў бронзавыя мэдалі. На той момант за клюб выступалі беларускія гульцы [[Ігар Стасевіч]], [[Ільля Алексіевіч]], [[Мікалай Кашэўскі]], [[Артур Лявіцкі]], [[Уладзімер Бушма]] ды іншыя. У той сэзон найлепшым футбалістам дружыны заўзятарамі клюбу быў абраны [[Ігар Стасевіч]]<ref>[https://football.by/news/30508 Болельщики «Гомеля» назвали лучшим Стасевича]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. Ён разам з украінскім легіянэрам «Гомля» [[Максім Лісавы|Максімам Лісавым]] і абаронцам [[Сяргей Канцавы|Сяргеем Канцавым]] увайшоў у склад сымбалічнай зборнай чэмпіянату Беларусі 2011 году. Стасевіч ды [[Аляксандар Данілаў]] падпілі кантракты зь менскім «Дынама»<ref>{{Спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20131114112811/http://www.pressball.by/pbonline/football/74956|загаловак=Футбол. Игорь Стасевич поменял "Гомель" на минское "Динамо"|мова=ru|выдавец=Прессбол|url=http://www.pressball.by/pbonline/football/74956}}</ref>. Сышоў Лісавы, яго замяніў [[Вячаслаў Глеб]]. Беларускі нападнік адразу дапамог гамельчукам здабыць [[Супэркубак Беларусі па футболе 2012 году|Супэркубка Беларусі 2012 году]], двойчы ўлучыўшы мяч у браму дзейнага чэмпіёна [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. Важнай часткай клюбу ў сэзоне 2012 году стаў украінскі апорны паўабаронца [[Ігар Варанкоў]]. «Гомель» добра распачаў сэзон і пасьля некалькіх тураў нават займаў першы радок, але пазьней крыху апусьціўся, заставаючыся ў групе лідэраў. У паўфінале Кубка Беларусі 2012 году гульцы з поўдня краіны толькі ў сэрыі пэнальці саступілі наваполацкаму «Нафтану». Улетку пачаліся эўракубкавыя гульні, дзе «Гомель» спачатку перагуляў фарэрскі «[[Вікінгур Лейрвік|Вікінгур]]», а потым выбіў македонскую «[[Рэнова Джэпчыштэ|Рэнову]]». У 3-м кваліфікацыйным раўндзе «Гомель» сустрэўся з ангельскім «[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпулам]]». Першая гульня ладзілася ў Беларусі на стадыёне Цэнтральным. Гамельчукі выглядалі добра, але дружыне не шанцавала з рэалізацыяў момантаў. У выніку, адзіны гол гульцы забіў ангелец [[Ст’юарт Даўнінг]]<ref>[https://football.by/news/36203 Гомельская страсть]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. У гасьцявым матчы беларускі клюб атрымаў паразу зь лікам 3:0. У чэмпіянаце «Гомель» скончыў чацьвертым. === Вяртаньне Блізьнюка === [[Файл:Гена Близнюк.jpg|значак|Адзін з самых выбітных гульцоў «Гомля» і чэмпіён у складзе гомельскага клюбу [[Генадзь Блізьнюк]].]] Па сканчэньні сэзону з клюбу сышлі галоўны трэнэр Алег Кубараў поруч з сваім штабам, а шмат гульцоў асноўнага складу, у тым ліку Ўладзімер Бушма, [[Дзьмітры Клімовіч]], Павал Кірыльчык, [[Сяргей Мацьвейчык]], [[Дзьмітры Платонаў]] ды іншыя<ref>[https://football.by/news/40017 Еще шестеро игроков покинут «Гомель»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. Пэрспэктыўны паўабаронца Ільля Алексіевіч перайшоў у БАТЭ. З «Нафтану» быў запрошаны [[Валеры Жукоўскі]], а зь першалігавага «[[Граніт Мікашэвічы|Граніту]]» — [[Аляксандар Карніцкі]]<ref>[https://football.by/news/39961 Жуковский и Карницкий стали игроками «Гомеля»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. Дружына, ачоленая [[Аляксей Мяркулаў|Аляксеем Мяркулавым]], пачала камплектавацца маладымі гульцамі. Павярнуўся ў клюб пасьля працяглай паўзы Генадзь Блізьнюк<ref>[https://football.by/news/40190 Геннадий Близнюк: «С „Гомелем“ заключили предварительный договор»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. Таксама клюб здолеў прывабіць самага выніковага гульца «Шахцёра» [[Дзьмітры Камароўскі|Дзьмітра Камароўскага]]<ref>[https://football.by/news/41452 Дмитрий Комаровский перешел в «Гомель»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. Далучыліся да шыхтаў гамельчукоў таксама [[Міхаіл Афанасьеў]] з сталічнага «Дынама» і [[Антон Матвеенка]] з магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]», які стаў найлепшым бамбардзірам «Гомля», зарабіўшы 10 мячоў. «Гомель» у чвэрцьфінале кубка краіны саступіў «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]», а перад пачаткам другога этапу найвышэйшай лігі спыніўся на чацьвертым радку. Заканчэньне сэзону для каманды было жудасным, то бок у 10 матчах другога этапу клюб толькі двойчы здабываў перамогі, усьцяж трываючы паразы. У рэшце, «Гомель» скончыў на шостым месцы. Пасьля сыходу ў сярэдзіне сэзону ў клюб у лістападзе вярнуўся Дзьмітры Камароўскі, але з клюбу сышлі Карніцкі, Афанасьеў ды шэраг іншых футбалістаў. Сапраўдным здабыцьцём для дружыны стала пара ўкраінскіх цэнтральных паўабаронцаў — Дзьмітры Неўмывака і Вячаслаў Сярдзюк, якія сталі трывалымі гульцамі асноўнага складу. З БАТЭ да клюбу далучыліся армянін Завэн Бадаян і [[Міхаіл Сівакоў]]. У каманду з салігорскага «Шахцёру» быў запрошаны ўраджэнец Гомельшчыны [[Павал Сітко]]<ref>[https://football.by/news/51859 Ситко и Романюк подписали контракты с «Гомелем»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Сэзон 2014 году «Гомель» пачаў няўдала: у першым 6 турах былі здабытыя толькі дзьве перамогі. Пры гэтым у 3-м туры на родным стадыёне гамельчукі атрымалі паразу ад БАТЭ зь лікам 0:3. У пачатку траўня Мяркулаў з пасады трэнэра быў звольнены. На ягонае месцы быў запрошаны [[Уладзімер Гольмак]]. Вынікі «Гомля» палепшыліся і клюб здолеў учыніць дзевяціматчавую сэрыю без паразаў. У сярэдзіне лета ва ўкраінскі «[[Чарнаморац Адэса|Чарнаморац]]» сышоў Сівакоў. Пасьля першага этапу клюб зноўку займаў 4 радок, але ў другім этапе апусьціўся на выніковае шостае месца. === Заняпад === У гэты час пачалі зьяўляцца фінансавыя праблемы ў клюба<ref>[https://football.by/news/64808 Евгений Поболовец: «Господдержка обрезается, но, если нарушаются ее сроки, мы вынуждены работать в долг»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Перад пачаткам сэзону 2015 году з каманды сышоў цэлы шэраг футбалістаў, а ў клюбе зьявіліся затрымкі ў выплаце заробнай платы<ref>[https://web.archive.org/web/20230223214820/https://football.by/news/66708 Евгений Поболовец: "Невыплата зарплат по всей Беларуси происходит, а пишут только о «Гомеле»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Клюб быў вымушаны задзейнічаць маладых уласных выхаванцаў, асабліва зь якіх вылучаўся [[Аляксей Цясьлюк]]. У выніку «Гомель» заняў апошняе месца ў найвышэйшай лізе і вылецеў у першую. У канцы году з пасады дырэктар клюбу [[Яўген Пабалавец]] сышоў у адстаўку пасьля шасьці гадоў працы ў клюбе. Таксама «Гомель» пакінуў шматгадовы лідэр клюбу Блізьнюк. У сьнежні 2015 году [[Уладзімер Журавель]] быў прызначаны на пасаду галоўнага трэнэра<ref>[https://www.fcgomel.by/press-center/2847-vladimir_zhuravel_naznachen_gl.html Владимир Журавель назначен главным тренером ФК «Гомель»]{{Ref-ru}} ФК Гомель.</ref>. Ён жа ўжо ў наступным [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]] з «Гомлем» выйграў першынство ў першай лізе і павярнуў дружыну ў найвышэйшую лігу, але па сканчэньні сэзону Журавель перайшоў на працу ў берасьцейскае «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». Ягонае месца заняў [[Вячаслаў Герашчанка]]. Клюб працягнуў рабіць стаўку на маладых гульцах, але сярод навакоў клюбу вылучаліся ўкраінцы [[Аляксандар Бацішчаў]], Міхаіл Пыско і бразылец [[Нівалду Радрыгес Фэрэйра|Нівалду]], які адразу замацаваўся ў складзе, стаўшы зь пяцьцю галамі найлепшым бамбардзірам клюбу да лета. У чэрвені Нівалду далучыўся да берасьцейскага «Дынама»<ref>[https://football.by/news/101495 «Гомель» сообщил о продаже Нивалдо брестскому «Динамо»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Сэзон з клюбам пачаў Аляксандар Карніцкі, які вярнуўся ў клюб пасьля выступаў у Ізраілі, але ў чэрвені сышоў у расейскі «[[Тосна (футбольны клюб)|Тосна]]». «Гомель» скончыў чэмпіянат на 10 месцы, а найлепшым гульцом году быў абраны Карніцкі, які за першыя 10 матчаў сэзону забіў 4 галы і зрабіў тры галявыя перадачы<ref>[https://www.fcgomel.by/press-center/4061-bolel_schiki_priznali_aleksan2.html Болельщики признали Александра Карницкого лучшим игроком «Гомеля» в минувшем сезоне]{{Ref-ru}} ФК Гомель.</ref>. [[Файл:FC Orsha vs. FC Gomel (2020).png|значак|зьлева|Матч першай лігі «[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]]»—"Гомель".]] Яшчэ ў папярэдні сэзон клюб пачаў супрацоўнічаць з футбольным агентам Дзьмітром Селюком, таму ў шэрагах клюбу пачалі зьяўляцца афрыканскія футбалісты. У 2018 годзе такімі футбалістамі сталі [[Лясына Дао]], Магамэд Канатэ, Крыст Канан ды іншыя. Адным з асноўных футбалістаў стаў [[Антон Шрамчанка]], які прыяўднаўся да клюбу з магілёўскага «Дняпра». Адтуль жа прыйшоў украінскі паўабаронца [[Дзьмітры Цярэшчанка]]. Асноўным стаў брамнік з «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцка]]» [[Дзьмітры Дудар]], а зь «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебска]]» далучыўся Раман Волкаў. Перад пачаткам сэзону «Гомель» трапіў у брыдкую гісторыю. Таварыскі матч на Кіпры з расейскім «[[Урал Екацярынбург|Уралам]]», які скончыўся перамогай уральцаў зь лікам 5:2, быў угледзены некаторымі адмыслоўцамі як дамоўлены<ref>[https://euroradio.fm/gomel-padazrayuc-va-udzele-u-dziunym-matchy-budze-razbiralnictva-videa «Гомель» падазраюць ва ўдзеле ў дзіўным матчы, будзе разбіральніцтва (відэа)]. Эўрарадыё.</ref><ref>{{спасылка|копія=https://web.archive.org/web/20230224002655/https://www.pressball.by/pbonline/football/84845|загаловак="Хватит изощряться в синонимах!" В белорусском футболе сыгран очередной договорной матч?|мова=ru|выдавец=Прессбол|url=https://www.pressball.by/pbonline/football/84845}}</ref><ref>[https://www.championat.com/football/article-3339191-ural--gomel--52-byl-li-strannyj-match-komandy-tarhanova-dogovornym.html Странный матч «Урал» — «Гомель» на сборе. Что это было?]{{Ref-ru}} Чемпионат.</ref><ref>[https://www.euro-football.ru/article/29/1003879567_match_ural_-_gomel_mog_byit_dogovornyim Матч «Урал» — «Гомель» мог быть договорным]{{Ref-ru}} ЕвроФутбол.</ref>. Матч 1-га тура «Гомель» ладзіў у Бабруйску<ref>[https://football.by/news/111110 Игра 1-го тура «Гомель» — «Слуцк» пройдет в Бобруйске]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>, які скончыўся ўнічыю 0:0. Не дачакаўшыся перамог ад клюбу Мяркулаў быў звольнены 22 траўня — на наступны дзень пасьля хатняй паразы ад гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]». На пасаду быў вернуты Мяркулаў, а першая перамога была здабытая толькі ў 10-м туры, калі на стадыёне «Цэнтральны» быў пераможаны «[[Дняпро Магілёў (2019)|Прамень]]» (1:0). У чэрвені ў Гомлі клюб атрымаў важкую паразу ад берасьцейскага «Дынама» зь лікам 0:6. У другой палове лета гамельчукі здабылі тры перамогі запар, а таксама дома згулялі ўнічыю зь менскім «Дынама» (0:0), гэта дазволіла клюбу палепшыць сваю пазыцыю ў табліцы. Клюб у выніку фінішаваў на 12 месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|Сэзон 2019 году]] стаўся няўдалым для клюбу. Улічваючы, што менскае «Тарпэда» зьнялося з чэмпіянату пасярод розыгрышу, «Гомель» фінішаваў на апошнім 15 месцы і страціў сваё месца ў элітным дывізіёне. На апошняй дыстанцыі [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|чэмпіянату 2019 году]] «Гомель» ачоліў [[Аляксандар Кульчы]], які спрабаваў выцягнуць дружыну з зоны вылету і здабыў перамогі над «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебскам]]», «[[Менск (футбольны клюб)|Менскам]]» і «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеяй]]». Выцягваць каманду зь першай лігі ўзяўся [[Іван Біёнчык]]<ref>[https://football.by/news/135110 Иван Биончик: «Кроме „Гомеля“ были и другие варианты, и не только в Беларуси»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Па вылеце клюб умацаваўся шэрагам дасьведчаных спартоўцаў, як то [[Павал Чыкіда]], [[Арцём Васькоў]], [[Дзьмітры Гомза]] і адразу вярнуўся ў найвышэйную лігу, заняўшы другі радок пасьля «[[Спадарожнік Рэчыца|Спадарожніка]]». Пры гэтым «Гомель» быў пазбаўлены 5 пунктаў праз удзел каманды ў дамоўленых матчах яшчэ ў 2017—2018 гадах<ref>[https://football.by/news/138796 «Гомель» из-за договорных матчей лишен 5 очков в сезоне-2020]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. === Паляпшэньне вынікаў === [[Файл:FK Homiel-FK Isłač-24-10-2022.png|значак|300пкс|Перад матчам зь «[[Іслач Менскі раён|Іслаччу]]» 24 кастрычніка 2022 году.]] У лютым 2021 году з пасады дырэктара клюбу сышоў Віталь Кушнер<ref>[https://football.by/news/148219 Кушнер покинул «Гомель»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>, які шмат гадоў працаваў у структуры «Гомля» на розных пасадах. Новым дырэктарам Надзорная рада «Гомля» прызначыла Васіля Драздова. Каманда рыхтавалася да пачатку [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзону 2021 году]] выключна ў Беларусі. Склад дружыны асабліва не зьмяніўся, але ўмацаваўся [[Вадзім Пабудзей|Вадзімам Пабудзеем]], [[Андрэй Салавей|Андрэем Салаўём]] ды замежнікамі. «Гомель» нечакана добра пачаў чэмпіянат, а навак Салавей адзначаўся кожны тур ажно жа 5-га, а ў чацьвертым туры забіў дубль у браму «Нёмана» ў хатняй сустрэчы 11 красавіка. У 5-м туры «Гомель» перамог менскае «Дынама» зь лікам 1:2, дзякуючы галам [[Дзьмітры Гомза|Дзьмітра Гомзы]] і Вадзіма Пабудзея. Пасьля першага кола гамельчукі ўладкаваліся ў верхняй частцы табліцы. У жніўні на хатнім стадыёне «Гомель» згуляў унічыю з БАТЭ (2:2), а крыху пазьней зноўку было пераможанае сталічнае «Дынама» (2:0). Напрыканцы сэзону Гомель да апошняга змагаўся з БАТЭ, менскім «Дынама» і берасьцейскім «[[Рух Берасьце|Рухам]]» за мэдалі, але ўсё ж такі скончыў першынство на чацьвертым радку. Пасьля такога пасьпяховага сэзону Біёнчык быў запрошаны ў салігорскі «Шахцёр», а ягонае месца заняў [[Уладзімер Нявінскі]]. Новы трэнэр мусіў будаваць ужо новую дружыну, бо найлепшы гулец клюбу Салавей сышоў у салігорскі «Шахцёр», разлучыліся з клюбам Гомза і Пабудзей, таксма разьвітаўся з «Гомлем» [[Руслан Юдзянкоў]]<ref>[https://football.by/news/161827 «Ревизия-2022». От открытия сезона-2021 не осталось почти ничего: как Владимир Невинский строит новый «Гомель»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Чыкіда зьехаў у Казахстан. Гомель падмацаваўся абаронцам Янам Эманюэлем Афі, паўабаронцам [[Аляксандар Ануфрыеў|Аляксандрам Ануфрыевым]] і нападнікам [[Аляксандар Макась|Аляксандрам Макасем]]<ref>[https://football.by/news/160389 Ануфриев и Макась перешли в «Гомель». Литвяков на очереди?]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Вярнуліся колішнія гульцы «Гомля» — Сяргей Мацьвейчык і Ільля Алексіевіч. Асноўным брамнікам клюбу стаў [[Дзяніс Садоўскі (футбаліст)|Дзяніс Садоўскі]], які далучыўся да «Гомля» з расейскай «[[Том Томск|Тамі]]»<ref>[https://www.fcgomel.by/press-center/9556-denis-sadovskiy-popolnil-ryady-gomelya-.html Денис Садовский пополнил ряды «Гомеля»!]{{Ref-ru}} ФК Гомель.</ref>. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] пачаўся посьпехам у розыгрышу Кубка Беларусі 2022 году — у чвэрцьфінале гамельчукі выгулялі менскае «Дынама», а ў паўфінале быў пераможаны «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]». У красавіку да шэрагаў клюбу далучыўся [[Дзьмітры Бага]]<ref>[https://football.by/news/163020 «Гомель» объявил о подписании контракта с Дмитрием Багой]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. 21 траўня на сталічным стадыёне Дынама клюб упершыню за шмат гадоў здабыў трафэй, якім стаў Кубак Беларусі<ref>[https://www.fcgomel.by/about/ История клуба]{{Ref-ru}} ФК Гомель.</ref>. Чэмпіянат жа «Гомель» скончыў на 7 месцы. Па сканчэньні сэзону дружыну пакінулі Дзьмітры Бага, Павал Сядзько, капітан [[Ігар Кастроў]], найлепшы гулец сэзону-2022 Садоўскі ды шэраг іншых футбалістаў. Камплектаваньне «Гомля» адбывалася перадусім маладымі гульцамі. «Гомель» адразу замацаваўся ў сярэдзіне табліцы сэзону 2023 году. У ліпені з пасады галоўнага трэнэра быў звольнены Ўладзімер Нявінскі. Каманду ачоліў [[Андрэй Гараўцоў]], зь якім вынікі клюбу палепшыліся. Лідэрамі каманды ў той год былі [[Дзяніс Казлоўскі]], Аляксандар Ануфрыеў, Ільля Алексіевіч, [[Канстанцін Кучынскі]], [[Рэйманд Адэола]], а таксама [[Данііл Сілінскі]], які ўлетку далучыўся да каманды, як і першы брамнік другой паловы сэзону [[Уладзіслаў Ігнацьеў]]. «Гомель» забіваў шмат галоў у чэмпіянаце, але часта і прапускаў мячы ва ўласную браму. У выніку каманда заняла шосты радок паводле вынікаў сэзону. == Гісторыя назваў == * «Лякаматыў» (1959—1963) * «Спартак» (1964—1968) * «Гомсельмаш» (1969—1975 і 1978—1995) * «Машынабудаўнік» (1976—1977) * «Гомель» (з 1995 году) == Стадыён == Хатнія гульні гомельскіх камандаў праходзілі на стадыёнах «Лякаматыў» і «Цэнтральны». У цяперашні час хатняй арэнай клюбу зьяўляецца «[[Цэнтральны (стадыён)|Цэнтральны]]». == Дасягненьні == === Чэмпіянат СССР === * 1959—1991: 2-я ліга (кляса «Б», кляса «А»). Найлепшае дасягненьне: 1963 — 18-е месца 2-й падгрупы клясы «А» (38-я каманда [[СССР]]), 1967 — 7-е месца 1-й падгрупы 2-й групы клясы «А» (38—40-я каманда [[СССР]]). === Кубак СССР === * Найлепшае дасягненьне: 1962, 1963 — выхад у 1/16 фіналу. === Чэмпіянат Беларусі === [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая ліга]]: 1992—1994, 1998—2009, 2011—2015, 2017—2019, з 2021 * '''Чэмпіён''': [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2003 году|2003]] * '''Другое месца''': [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2007 году|2007]] * '''Трэцяе месца''': [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1999 году|1999]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|2011]] === Кубак Беларусі === * Найлепшае дасягненьне: [[Кубак Беларусі па футболе 2001—2002 гадоў|2001/2002]], [[Кубак Беларусі па футболе 2010—2011 гадоў|2010/2011]], [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|2021/2022]] — уладальнік Кубка. === Супэркубак Беларусі === * Уладальнік: 2012 === [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]] === * 2004/2005 — удзельнік турніру. === [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА / Ліга Эўропы]] === * 2000/2001, 2002/2003, 2008/2009, [[Ліга Эўропы УЭФА 2011—2012 гадоў|2011/2012]], [[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|2012/2013]] — удзельнік турніру. === [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Кубак канфэрэнцыяў]] === * [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2022—2023 гадоў|2022/2023]] — удзельнік турніру. === [[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] === * 1999/2000 — удзельнік турніру. === Неафіцыйныя турніры === * [[Кубак Норчы]]: выхад у 1/4 фіналу (2000) * [[Кубак Садружнасьці]]: удзельнік турніру (2004) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|3|Q3917234|Аб|}} {{Гулец1|4|Q2607448|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дын. Мн]]}} {{Гулец1|5|Q139710296|ПА|}} {{Гулец1|7|Q108147009|Нап|}} {{Гулец1|8|Q8050462|Нап|}} {{Гулец1|9|Q88086139|Нап|}} {{Гулец1|10|Q5257343|Нап|капітан}} {{Гулец1|11|Q118998407|Нап|}} {{Гулец1|13|Q139251363|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]}} {{Гулец1|14|Q61121943|Аб|}} {{Гулец1|16|Q105954621|Аб|}} {{Гулец1|17|Q123667856|ПА|}} {{Гулец1|19|Q108114569|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|21|Q117210454|ПА|}} {{Гулец1|22|Q111649001|Нап|}} {{Гулец1|23|Q127618396|Нап|}} {{Гулец1|27|Q127232654|ПА|}} {{Гулец1|30|Q20853409|Аб|}} {{Гулец1|33|Q92401741|ПА|}} {{Гулец1|43|Q108001504|Аб|}} {{Гулец1|44|Q75081909|Бр|}} {{Гулец1|49|Q117476273|Бр|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|77|Q100795001|ПА|}} {{Гулец1|87|Q4714410|Бр|}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Аляксандар Рыжчанка||2005}} {{Гулец1|90|Q131341183|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 14 || 8 || 8 || 39-24 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''6''' || 32 || 11 || 7 || 14 || 34-40 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''6''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 29-41 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''14''' {{Падзеньне}} || 26 || 5 || 3 || 18 || 22-41 || 18 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 26 || 19 || 6 || 1 || 48-11 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 9 || 8 || 13 || 24-25 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 7 || 7 || 16 || 16-36 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 7 || 8 || 15 || 44-50 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 26 || 18 || 5 || 3 || 60-20 || 54{{Заўвага|З клюбу былі зьнятыя 5 пунктаў за ўдзел гульцоў каманды ў дамоўленых матчах у сэзонах 2017—2018}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 17 || 8 || 5 || 57-23 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 7 || 11 || 36-37 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 28 || 11 || 8 || 9 || 45-48 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 11 || 11 || 8 || 37-28 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 12 || 7 || 11 || 35-34 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||2||1||0||1||1—2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||16||5||1||10||21—25 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||2||0||0||2||2—7 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]]||4||1||1||2||3—7 |- |Усяго||24||7||2||15||27—41 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 1999 году|1999]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |1 раўнд |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]] |1:0 |0:1 (3:1, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |- | | |2 раўнд |{{Сьцяг Швэцыі}} |[[Гамарбю Стакгольм|Гамарбю]] |2:2 |0:4 |- |[[Кубак УЭФА 2000—2001 гадоў|2000—2001]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Швэцыі}} |[[АІК Стакгольм|АІК]] |0:1 |0:2 |- |[[Кубак УЭФА 2002—2003 гадоў|2002—2003]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[ХІК Хэльсынкі|ХІК]] |1:0 |4:0 |- | | |1 раўнд |{{Сьцяг Нямеччыны}} |[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шальке-04]] |1:4 |0:4 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2004—2005 гадоў|2004—2005]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Тырана (футбольны клюб)|Тырана]] |0:2 |1:0 |- |[[Кубак УЭФА 2008—2009 гадоў|2008—2009]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Легія Варшава]] |1:4 |0:0 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2011—2012 гадоў|2011—2012]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |3 к/р |{{Сьцяг Турэччыны}} |[[Бурсаспор Бурса|Бурсаспор]] |1:3 |1:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|2012—2013]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Фарэрскіх астравоў}} |[[Вікінгур Лейрвік|Вікінгур]] |4:0 |6:0 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Македоніі}} |[[Рэнова Джэпчыштэ|Рэнова]] |0:1 |2:0 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Ангельшчыны}} |[[Лівэрпул (футбольны клюб)|Лівэрпул]] |0:1 |0:3 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2022—2023 гадоў|2022—2023]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Арыс Тэсалёнікі|Арыс]] |1:2 |1:5 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Андрэй Гараўцоў]] (ад 1 жніўня 2023)<ref name="mitarbeiterhistorie">{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.co.uk/fk-gomel/mitarbeiterhistorie/verein/10694|загаловак=FK Gomel - Current and former staff | выдавец=Transfermarkt|мова=en|дата=17 лістапада 2023}}</ref> * [[Уладзімер Нявінскі]] (10 студзеня 2022 — 27 ліпеня 2023)<ref name="mitarbeiterhistorie"/> * [[Іван Біёнчык]] (25 сьнежня 2019 — 7 сьнежня 2021)<ref name="mitarbeiterhistorie"/> * [[Аляксандар Кульчы]] (4 верасьня — 24 сьнежня 2019)<ref name="mitarbeiterhistorie"/> * [[Аляксей Мяркулаў]] (з траўня 2018 году, в. а. у траўні — ліпені 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/113473.html «Гомель» объявил о назначении Алексея Меркулова исполняющим обязанности главного тренера]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/115405.html Меркулов назначен главным тренером «Гомеля»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Герашчанка]] (студзень 2017 году — травень 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/94149.html Вячеслав Геращенко возглавил «Гомель»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Журавель]] (студзень — сьнежань 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/79624.html Владимир Журавель возглавил «Гомель»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Гольмак]] (травень 2014 году — сьнежань 2015 году)<ref>[http://www.football.by/news/57758.html Гольмак возглавил «Гомель», Меркулов остается работать в структуре клуба тренером по спортивным вопросам]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Мяркулаў]] (сьнежань 2012 году — травень 2014 году) * [[Алег Кубараў]] (сьнежань 2009 году — сьнежня 2012 году) * [[Анатоль Юрэвіч]] (студзень 2007 году — 5 жніўня 2008) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcgomel.by Афіцыйная старонка] {{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Гомлі]] 1y7lpox34tet9sltr4is61bwfkfir4b 0 24691 2688099 2682089 2026-09-02T15:57:40Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688099 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Віцебск (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Віцебск |Лягатып = FC Vitebsk Logo.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Віцебск» |Горад = [[Віцебск]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Цэнтральны спарткомплекс]] |Умяшчальнасьць = 8144 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = [[Мікалай Вайцюхоўскі]]<ref>[http://www.fc.vitebsk.by/taxonomy/term/4 Футбольный клуб «Витебск». Администрация]{{Ref-ru}}</ref> |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ВіцебскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ВіцебскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Віцебск}} |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Віцебск'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Віцебск]]у, заснаваны ў 1960 годзе. Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (1998). == Гісторыя == Каманда была створана ў 1960 годзе. У савецкія часы выступала ў другой лізе [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР]]. === Першыя гады незалежнасьці === У [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] каманда гуляла з 1992 па 2011 год, акрамя сэзонаў 2003 і 2005 гадоў. Найлепшыя сэзоны клюб праводзіў у 1990-х гадох, калі трывала вёў барацьбу за мэдалі, атрымаў перамогу ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]]. У першай палове 2000-х гадоў гульня пайшла на спад, і двойчы паводле вынікаў сэзонаў 2002 і 2004 гадоў клюб выбываў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]], але адразу вяртаўся ў вышэйшы дывізіён. Другая палова 2000-х прайшла пры чарговым уздыме віцебскага клюбу, які, хоць і не змагаўся за мэдалі, але знаходзіўся ў верхняй палове табліцы. З 2009 году пачаўся чарговы заняпад. Каманда займала месца ўнізе, недалёка ад зоны вылету. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|сэзоне 2011 году]] няўдалы фініш пакінуў каманду на перадапошнім месцы. Саступіўшы ў пераходных матчах менскаму «[[Партызан-2002 Менск|Партызану]]» (0:2 і 2:1), каманда выбыла ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]]<ref>[http://www.pressball.by/lenta.php?p=1&id=96223 Футбол. Чемпионат Беларуси. «Партизан», обыграв по сумме двух матчей «Витебск», завоевал путевку в сильнейший дивизион]{{Ref-ru}} «[[Прессбол]]», 4 сьнежня 2011</ref>. === У першай лізе === [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|Сэзон 2012 году]] каманда правяла ў барацьбе за вяртаньне ў эліту. Да апошняга моманту віцебскі клюб захоўваў шанец на другое месца, якое давала права на стыкавыя матчы за месца ў вышэйшай лізе, але ў выніку гульцы віцебскага клюбу скончылі сэзон трэцімі. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|Сэзон 2013 году]] пачаўся для каманды няўдала, але пазьней клюб выйшаў на другую пазыцыю ў турнірнай табліцы. У сярэдзіне 2013 году з-за дрэннага фінансаваньня з клюбу сышлі асноўныя гульцы, але «Віцебск» працягваў весьці барацьбу за месца ў эліце. У выніку, аднак, клюб зноўку апынуўся на трэцім месцы, ня здолеўшы вярнуцца ў найвышэйшую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] склад каманды папоўніўся моцнымі для ўзроўню першай лігі гульцамі, што дазваляла разьлічваць на добрыя вынікі ў чэмпіянаце. Але віцебскі клюб пацярпеў паразы ад асноўных канкурэнтаў і ў выніку скончыў першы этап на пятым месцы. Пасьля гэтага ў ліпені 2014 году быў звольнены галоўны трэнэр [[Юры Канаплёў]]. Разам з новым трэнэрам [[Сяргей Вехцеў|Сяргеем Вехцевым]] «Віцебск» падвысіў свае паказчыкі і неўзабаве ўзьняўся да трэцяга радку, які здолеў захаваць да канца чэмпіянату. У стыкавых матчах «Віцебск» перамог магілёўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]» (2:0, 1:1) і вярнуўся ў найвышэйшую лігу. === Узвышэньне === [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|Сэзон 2015 году]] каманда пачала ў найвышэйшай лізе, аднак ужо ўлетку праз дрэнныя паказчыкі з клюбу быў звольнены галоўны трэнэр Сяргей Вехцеў, а ў пачатку ліпеня выконваючым абавязкі быў назначаны [[Сяргей Ясінскі]], які да гэтага часу трэнэраваў дубль «Віцебску». Не зважаючы на тое, што клюб скончыў чэмпіянат на перадапошнім 13-м месцы, гульня ў цэлым і колькасьць набраных пунктаў зь Ясінскім значна палепшылася, а клюб захаваў месца ў эліце<ref>[http://www.football.by/news/75957.html До и после. Сменился ли курс со сменой рулевого? (Инфографика)]{{Ref-ru}} Football.by, 23 верасьня 2015</ref>. 23 жніўня 2015 году Ясінскі стаў паўнавартнасным галоўным трэнэрам, а ў сьнежні падоўжыў працоўнае пагадненьне з клюбам на 2 гады. У 2015 годзе клюб упершыню за апошнія гады распачаў сэзон без даўгоў. У 2016 годзе на балянс клюбу перайшоў «[[Цэнтральны спарткомплекс]]»<ref>{{Спасылка|url=https://football.by/news/79798|загаловак=На баланс ФК Витебск" передан ЦСК "Витебский"|праект=football.by|мова=ru|дата публікацыі=29 сьнежня 2015}}</ref>, на якім клюб праводзіць хатнія матчы. Паводле словаў дырэктара клюбу [[Мікалай Вайцюхоўскі|Мікалая Вайцюхоўскага]], у 2016 годзе 45% бюджэту клюбу пайшло на ўтрыманьне Цэнтральнага спарткомплексу і дзякуючы дадатковым паслугам, якія аказваюцца на базе спартовых аб’ектаў, большасьць фінансаваньня на стадыён клюб зарабляе сам<ref>{{Спасылка|url=https://vitvesti.by/sport/tcsk-vitebsk-stanovitsia-vse-bolee-vostrebovannym-u-gorozhan.html|загаловак=ЦСК «Витебск» становится все более востребованным у горожан|аўтар=Кутынко А.|дата публікацыі=5 верасьня 2017|выдавец=Витебские вести|мова=ru}}</ref>. У чэмпіянаце клюб заняў высокае 6-е месца, зрабіўшы стаўку ў тым ліку на мясцовых выхаванцаў. Найлепшым бамбардзірам клюбу стаў [[Раман Воўкаў]], кантракт зь якім клюб падпісаў напярэдадні сэзону. На рахунку нападніка мелася 9 галоў. Таксама ў сярэдзіне сэзону да клюбу далучыўся нападнік [[Кірыл Вяргейчык]], які аднак у асноўным выходзіў на замену. На новы сэзон клюб здолеў захаваць у сваім складзе лідэраў каманды, аднак сэзон распачаўся наўядала. Першую перамогу «Віцебск» атрымаў толькі ў пятым туры, калі ў гасьцёх перамог гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёман]]» зь лікам 1:4, такім чынам гэта старт стаў найгоршым для клюбу з 2011 году. Аднак у хуткім часе клюб спраўна стаў зарабляць пункты і падвысіў сваю пазыцыю ў турнірнай табліцы. Сапраўднай сэнсацыяй стала падпісаньне кантракту з былым гульцом менскага «Дынама» [[Рафаэл Ледэсма|Рафаэлам Ледэсмам]]<ref>[https://by.tribuna.com/football/1053266615.html Ледесма перешел в «Витебск»].{{ref-ru}} Tribuna.com, 24 июля 2017</ref>. Клюб амаль да апошняга меў шанец на 4-е месца, якое ў некаторых выпадках дае магчымасьць выступіць у [[Ліга Эўропы УЭФА|Лізе Эўропы]], аднак усё ж такі прапусьціў наперад канкурэнтаў і заняў выніковае 8-е месца. У 2018 годзе «Віцебск» страціў некалькіх выдатных гульцоў, як то [[Арцём Салавей|Арцёма Салаўя]], які перайшоў у менскае «Дынама», і [[Віталь Квашук|Віталя Квашука]], які перайшоў у гарадзенскі «Нёман». Аднак, такія страты клюб здолеў кампэнсаваць, падпісаўшы адразу некалькіх былых гульцоў менскага «Дынама», як то [[Бруну Фурлан]]а і [[Ненад Адамавіч|Ненада Адамавіча]]. Дзякуючы ўзмацненьню, клюб выдаў свой найлепшы старт з 2010 году, атрымаўшы дзьве перамогі і аднойчы згуляўшы ў нічыю ў трох першых турах<ref>[https://by.tribuna.com/football/1062216620.html «Витебск» выдал свой лучший старт в чемпионате с 2010 года].{{ref-ru}} Tribuna.com, 13 апреля 2018</ref>, выдатны сэзон праводзілі [[Антон Матвеенка]], [[Кірыл Вяргейчык]], [[Мікалай Золатаў]] і [[Арцём Скітоў]]. «Віцебск» увесь сэзон знаходзіўся ў групе лідэраў і нават прэтэндаваў на мэдалі турніру, але хатняя паразу ад менскага «Дынама» зь лікам 0:1 перакрэсьліла ўсе надзеі на [[п’едэстал]]. Паўночнікі ў выніку фінішавалі на 4 месцы. Паводле вынікаў году кіраўніцтва гораду падзякавала камандзе за посьпехі і пастанавіла клюбу ў новым сэзоне паўтарыць ці пераўзысьці вынік 2018 году. «Віцебск» страціў Вяргейчыка, які па сканчэньні кантракту перабраўся ў менскае «Дынама», але агулам здолеў захаваць асноўных лідэраў. === Чарговы заняпад === Пачатак сэзону склаўся ўдала, то бок паўночнікі ў розыгрышу Кубка двойчы перамаглі гомельскі «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыў]]» у 1/4 фіналу, а таксама ў двубоі былі мацней за менскіх дынамаўцаў. У фінале, які дарэчы ладзіўся ў Віцебску, дружына атрымала паразу ад салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]» зь лікам 0:2. За гульнёй каманды назіралі 7954 заўзятары. У чэмпіянаце вынікі былі кепскімі, то бок з шэрагам нічыіх клюб першую перамогу здабыў толькі ў 6 туры ў гасьцявой сустрэчы супраць «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомлю]]». Улетку дружыну чакаў яшчэ адзін благі адрэзак безь перамогаў. Гэтак жа «Віцебск» пасьля 20 гадоў павярнуўся ў эўракубкі, саступіўшы ў 1 кваліфікацыйным раўндзе фінскаму [[КуПС Куопіё|КуПСу]]. Дружына скончыла сэзон на 13 радку, а наступны сэзон 2020 году — на 12 месцы. У розыгрышы [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|Кубка Беларусі 2021—2022 гадоў]] «Віцебск» прасунуўся да паўфіналу, але там саступіў пераможцу таго турніру «Гомлю». Нягодны для клюбу апынуўся сэзон 2022 году, дружына адразу пасунулася на дно турнірнай табліцы бяз шанцаў выцягнуць сябе адтуль. У кастрычніку «Віцебск» у хатнім матчы з «Шахцёрам» саступіў зь лікам 0:5. На заканчэньне сэзону койданаўскі «Арсэнал» абышоў паўночнікаў у табліцы, у выніку чаго «Віцебск» фінішаваў на перадапошнім месцы і страціў сваё месца ў найвышэйшай лізе. З каманду напрыканцы сэзону сышоў Сяргей Ясінкі, а на ягоную пасаду быў прызначаны [[Аляксандар Паўлаў (футбаліст)|Аляксандар Паўлаў]]<ref>[https://football.by/news/169950 «Витебск» официально объявил о назначении Павлова]]{{Ref-ru}} Football.by, 28 лістапада 2022</ref>. Сэзон 2023 году «Віцебск» пачаў няўдала, то бок пасьля 8-га тура каманда займала толькі 12-ы радок у Першай лізе. Аднак, ужо апасьля гэтага калектыў здабыў 11 перамогаў запар, перагуляўшы ў тым ліку ў дэрбі «[[Макслайн Віцебск|Макслайн]]», які ў 2023 годзе пераехаў у Віцебск. Клюб узьняўся ў табліцы і доўгі час намагаўся апярэдзіць «Дняпро», каб здабыць наўпроставы квіток да Найвышэйшай лігі. Тым ня менш, клюб фінішаваў на 3-м месцы і празь пераходныя матчы супраць сталічнага [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыка»-БДУ]] прасунуўся ў элітны дывізіён. == Былыя назвы == * КІМ (1992—1994) * «Дзьвіна» (1994—1995) * «Лякаматыў-96» (1996—2002) * «Лякаматыў» (2003—2006) * «Віцебск» (з 2007) == Дасягненьні == * Срэбраны прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатаў Беларусі]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1993]] і [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1995]] гадоў. * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатаў Беларусі]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1994]] і 1997 гадоў. * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] 1998 году. * Самыя буйныя перамогі — 6:1 ([[Сьвіслач-Дах Асіпавічы|Сьвіслач-Дах]], 1999), 5:0 ([[Гомель (футбольны клюб)|Гомсельмаш]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1994/1995]]; [[Камунальнік Слонім|Камунальнік]] — 1997). * Самыя буйныя паразы — 0:6 ([[Славія Мазыр]], 2001; [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], 2002; [[МТЗ-РІПА Менск|МТЗ-РІПА]], 2004). == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q124956217|Бр|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Віктар Каржыцкі||2007}} {{Гулец1|6|Q97137228|Аб|}} {{Гулец1|7|Q94695872|ПА|}} {{Гулец1|8|Q62735777|ПА|}} {{Гулец1|9|Q19817891|Нап|}} {{Гулец1|10|Q56524972|Нап|}} {{Гулец1|11|Q4797417|Нап|}} {{Гулец1|14|Q102318127|Нап|}} {{Гулец1|15|Q125652867|Аб|}} {{Гулец1|17|Q125811114|Аб|}} {{Гулец1|18|Q113015035|Нап|}} {{Гулец1|20|Q57267580|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Аляксандар Бурнос||1999}} {{Гулец1|22|Q125080618|Аб|}} {{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Уладзіслаў Пулькач||2007}} {{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Іван Краўчанка||2006}} {{Гулец1|26|Q10540480|ПА|}} {{Гулец1|30|Q4080098|ПА|}} {{Гулец1|50|Q55625243|Бр|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніт]]}} {{Гулец|66|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Радзін||2008}} {{Гулец1|77|Q27923331|Нап|}} {{Гулец1|86|Q139792420|ПА|}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Пясьняк||2007}} {{Гулец1|91|Q19810313|Аб|}} {{Гулец1|—|Q130902141|Нап|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {| |valign="top"| {| class="toccolours" |- !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Віктар Трубіцын]]||08.1991—12.1994 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Акшаеў]]||01.1995—12.1998 |- |style="text-align:left;"|[[Віктар Трубіцын]]||01.1999—06.2000 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Ігар Гасюта]]||06.2000—11.2000 |- |style="text-align:left;"|[[Віктар Навумаў]]||11.2000—04.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Віктар Трубіцын]]||04.2002 |- |style="text-align:left;"|[[Віктар Шуганаў]]||04.2002—12.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Георгі Кандрацьеў]]||01.2003—12.2004 |- |style="text-align:left;"|[[Сяргей Ясінскі]]||01.2005—05.2006 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Андрэй Чарнышоў]]||06.2006—04.2007 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Юры Канаплёў]]||04.2007—11.2007 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Юры Канаплёў]]||12.2007—07.2008 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Хацкевіч]]||07.2008—07.2009 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Юры Канаплёў]]||08.2009—12.2010 |- |style="text-align:left;"|[[Сяргей Бароўскі]]||12.2010—08.2011 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Аляксандар Сінкавец]]||08.2011 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Сінкавец]]||08.2011—05.2012 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Юры Канаплёў]]||02.2012—07.2014<ref>[http://by.tribuna.com/football/1022355111.html Коноплев уволен с поста главного тренера «Витебска»]{{Ref-ru}}</ref> |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Сяргей Вехцеў]]||07.2014—08.2014 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Вехцеў]]||08.2014—07.2015 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Сяргей Ясінскі]]||07.2015<ref>[http://www.football.by/news/72041.html Сергей Ясинский назначен исполняющим обязанности главного тренера «Витебска»]{{Ref-ru}}</ref>—11.2015 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Ясінскі]]||12.2015—12.2020 |- |style="text-align:left;"|[[Яўген Чарнухін]]||12.2020—08.2022 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Ясінскі]]||08.2022—11.2022 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Паўлаў (футбаліст)|Аляксандар Паўлаў]]||11.2022—09.2024<ref>{{Спасылка|url=https://football.by/news/192308|загаловак=Александр Павлов: "Не стоит лепить трагедию из моего ухода из "Витебска". Главное — чтобы на меня не обижались"/|праект=football.by|мова=ru|дата публікацыі=6 верасьня 2024}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Ясінскі]]||09.2024—04.2025 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Арцём Косак]]||04.2025 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Ігар Сьлесарчук]]||04.2025—08.2025 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Максім Разумаў]]||08.2025—09.2025 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]||з 09.2025 |} |} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''3''' || 28 || 19 || 2 || 7 || 57–30 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''3''' || 30 || 16 || 7 || 7 || 40–29 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''3''' {{Рост}} || 30 || 15 || 5 || 10 || 44–30 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 26 || 4 || 9 || 13 || 21–47 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 12 || 6 || 12 || 30–26 || 42 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 12 || 7 || 11 || 35–38 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 19 || 5 || 6 || 47–20 || 62 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 8 || 7 || 15 || 24–39 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 8 || 12 || 10 || 30–38 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 9 || 10 || 11 || 37–41 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 10 || 16 || 28–49 || 22 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''3''' {{Рост}} || 32 || 23 || 4 || 5 || 68–22 || 73 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 14 || 5 || 11 || 33–25 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 9 || 4 || 17 || 37–46 || 28{{Заўвага|Рашэньнем Камітэту кантрольна-дысцыплінарнага і па этычных пытаньнях АБФФ ад 12 лістапада 2025 году зь «Віцебску» зьнялі 3 пункты.}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]]||2||0||1||1||1—3 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак уладальнікаў кубкаў]]||2||0||1||1||2—9 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]]||2||0||1||1||3—4 |- |Усяго||6||0||3||3||6—16 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА УЭФА 1998—1999 гадоў|1998—1999]] |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]] |к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Леўскі Сафія|Леўскі]] |1:1 |1:8 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 1999 году|1999]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |1 раўнд |{{Сьцяг Харватыі}} |[[Вараждзін (футбольны клюб)|Вартэкс]] |1:2 |2:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2019—2020 гадоў|2019—2020]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[КуПС Куопіё|КуПС]] |1:1 |0:2 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fc.vitebsk.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Віцебск]] isy0wbslvr4pdllcrq3rqcnbps0a3vu 0 24958 2688101 2682103 2026-09-02T16:13:53Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688101 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Дняпро (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Дняпро |Лягатып = 179px-FC Dnepr Mogilev.svg.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Дняпро Магілёў» |Горад = [[Магілёў]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1960 |Расфармаваны = 2019 |Стадыён = «[[Спартак (стадыён, Магілёў)|Спартак]]» |Умяшчальнасьць = 7350 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДняпроМагіЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДняпроМагіСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДняпроМагі}} |Сайт = http://www.fcdnepr.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Дняпро'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбол]]ьны клюб з [[Магілёў|Магілёва]], заснаваны ў 1960 годзе. У 2018 годзе быў расфармаваны, але ў хуткім часе быў закладзены ізноў, пачаўшы шлях з [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лігі]]. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]] (1998). == Гісторыя == У савецкі час граў у заходняй зоне другой лігі (Д3) [[Чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР]], найвышэйшае дасягненьне — выхад у першую лігу (Д2) (1982, у першай лізе выступаў адзін сэзон — у 1983). У 2011 годзе клюб заняў апошняе (12) месца ў найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі і вылецеў у першую. У наступным годзе клюб выйграў чэмпіянат у першай лізе і вярнуўся ў найвышэйшую лігу. У [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|2014]] годзе каманда заняла 12 месца ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]], а ў гульнях за месца ў найвышэйшай лізе саступіла «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]» і вылецела ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]]. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] годзе клюб заняў другое месца ў першай лізе і вярнуўся ў найвышэйшую лігу. У 2018 годзе «Дняпро» заняў апошняе месца ў найвышэйшай лізе і вылецеў у першую лігу. У лютым 2019 году было абвешчана пра аб’яднаньне «Дняпра» зь менскім клюбам «Прамень» у адзіную каманду пад назвай «[[Дняпро Магілёў (2019)|Дняпро]]», якая заняла месца «Промню» ў найвышэйшай лізе<ref>[http://www.football.by/news/123067.html Официально: Подписано соглашение о намерениях объединить «Луч» и «Днепр»]{{Ref-ru}}</ref>. Пасьля году аснаваньня аб’яднанага клюбу магілёўскія ўлады ня здолелі дамовіцца аб перадачы яго дзяржаве, таму быў заснаваны новы клюб пад афіцыйнай назвай «Дняпро-Магілёў», які быў працягам арыгінальнага клюбу і далучыўся да другой лігі. Выступаючы пераважна ўласнымі маладымі выхаванцамі, магілёўскі клюб упэўнена перамог у другой лізе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] каманда камплектавалася пераважна дасьведчанымі гульцамі, у тым ліку павяртала магілёўскіх выхаванцаў, далучаючы таксама некалькіх маладых футбалістаў. Пачатак сэзону атрымаўся няўдалым, і ў ліпені замест [[Ігар Чумачэнка|Ігара Чумачэнкі]] новым трэнэрам быў абраны [[Вячаслаў Ляўчук]]. Пазьней магілёўская каманда выдала некалькі неблагіх адрэзкаў, чаму паспрыялі добрыя бамбардзірскія паказьнікі нападніка Кірыла Сідарэнкі, які праз траўмы прапусьціў першую палову сэзону, а на фінішы стаў другім бамбардзірам лігі. Тым ня менш, дацягнуцца да лідэраў «Дняпро» ўжо ня здолеў, а дзьве паразы на фінішы ад сераднякоў «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыву]]» і «[[Шахцёр Петрыкаў|Шахцёра]]» канчаткова пазбавілі каманду шанцаў на выхад у найвышэйшую лігу. Сэзон «Дняпро» скончыў на 5 месцы пры 12 удзельніках. У пачатку 2022 году каманда рыхтавалася да ўдзелу ў першай лізе. Клюб пакінулі старшыня [[Дзьмітры Калачоў]] і галоўны трэнэр Вячаслаў Ляўчук, новым трэнэрам стаў [[Яўген Малчан]], які раней ачольваў каманду «Дняпро-Юні» ў другой лізе. Аднак, у канцы лютага берасьцейскі «[[Рух Берасьце|Рух]]» адмовіўся ад удзелу ў найвышэйшай лізе, і АБФФ прапанавала «Дняпру» заняць вакантнае месца. 1 сакавіка «Дняпро» афіцыйна пацьвердзіў свой удзел у найвышэйшай лізе<ref>[https://football.by/news/161756.html "Днепр" официально подтвердил свое участие в высшей лиге в сезоне-2022]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Каманда ўвайшла ў сэзон фактычна ў складзе, які рыхтаваўся яшчэ для першай лігі, і хутка стала аўтсайдэрам. У летняе трансфэранае вакно «Дняпро» таксама ня здолеў падмацавацца праз забароны на транфсэры, накладзенай [[ФІФА]] за нявыплату заробку легіянэрам яшчэ за сэзон 2018 году. У ліпені замест Малчана галоўным трэнэрам стаў ягоны памочнік Юры Лукашоў, але вынікі каманды істотна не палешыліся. У верасьні Лукашоў пакінуў клюб, і Малчан зноў стаў на чале каманды, якая неўзабаве страціла шанец на захаваньне месца ў найвышэйшай лізе і ў сэзоне 2022 году фінішавала апошняй. У пачатку 2023 году «Дняпро» ачоліў [[Вячаслаў Герашчанка]]. Каманда перадусім захавала склад, што было абумоўлена ў тым ліку і забаронай на трансфэры, якая ўсё яшчэ трывала. У Першай лізе ў сэзоне 2023 году дружына замацавалася ў верхняй палове табліцы, але страціла шмат пунктаў і адстала ад канкурэнтаў. Толькі ўлетку 2023 году «Дняпро» нарэшце здолеў запрасіць новых гульцоў, што дапамагло згуляць другую палову чэмпіянату без аніводнай паразы, што ўзьняло клюб на другі радок, які гарантаваў вяртаньне ў Найвышэйшую лігу. == Гісторыя назваў == * «Хімік» (1960—1963) * «Спартак» (1964—1973) * «Дняпро» (1974—1997, 2006—2018) * «Дняпро-Трансмаш» (1998—2005) == Дасягненьні == * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1998 году|1998]] году * Срэбраны прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] 1992 году * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] 2009 году == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|3|Q96116625|Аб|}} {{Гулец1|5|Q132860025|Аб|}} {{Гулец1|7|Q126722528|Нап|}} {{Гулец1|8|Q19805326|ПА|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Эрык Тарасян||2006}} {{Гулец1|10|Q117193745|Нап|}} {{Гулец1|11|Q35663435|ПА|}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Ластачкін||2006}} {{Гулец1|15|Q105955687|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}} {{Гулец1|17|Q61121945|ПА|}} {{Гулец1|21|Q108197586|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Крылы Саветаў Самара|Крылы Саветаў]]}} {{Гулец1|22|Q115255978|Бр|}} {{Гулец1|23|Q111314048|Аб|}} {{Гулец1|26|Q111649301|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|27|Q108934292|Нап|}} {{Гулец1|29|Q124971473|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец|31|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Глеб Алданаў||2006}} {{Гулец1|32|Q105962328|Аб|}} {{Гулец1|33|Q136036259|Бр|}} {{Гулец1|37|Q102314370|Нап|}} {{Гулец1|55|Q112040195|ПА|}} {{Гулец|66|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Мікіта Церашчук|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Ленінградзец Ленінградзкая вобласьць|Ленінградзец]]|2002}} {{Гулец|74|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Давід Чаркасаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Балтыка Калінінград|Балтыка]]|2004}} {{Гулец1|77|Q3544647|Бр|}} {{Гулец1|88|Q29784087|Нап|}} {{Гулец1|89|Q125048762|ПА|}} {{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Даніла Глушакоў||2005}} {{Гулец1|99|Q125668311|Нап|}} {{Канец складу}} == Удзел у чэмпіянатах СССР == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Дывізіён !width=30|Месца !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=60|РМ !width=45|А ![[Кубак СССР па футболе|Кубак СССР]] !Нататкі |- | 1960 ||style="background:#D0F0C0"| 2 || '''13''' || 30 || 5 || 10 || 15 || 36–54 || '''20''' || || |- | 1961 ||style="background:#D0F0C0"| 2 || '''4''' || 30 || 14 || 8 || 8 || 45–37 || '''36''' || 1/128 || |- | 1962 ||style="background:#D0F0C0"| 2 || '''6''' || 32 || 13 || 10 || 9 || 35–32 || '''36''' ||1/128 || Выбыў у дыв. 3¹ |- | 1963 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''11''' || 30 || 8 || 11 || 11 || 21–33 || '''27''' || 1/256 || |- | 1964 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''8''' || 30 || 12 || 8 || 10 || 31–25 || '''32''' || 1/1024 || |- | 1965 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''10''' || 30 || 6 || 17 || 7 || 14–18 || '''29''' || 1/128 || |- | 1966 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''9''' || 32 || 10 || 10 || 12 || 25–33 || '''30''' || || |- | 1967 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''18''' || 34 || 6 || 10 || 18 || 18–38 || '''22''' || 1/2048 || |- | 1968 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''10''' || 38 || 11 || 14 || 13 || 25–28 || '''36''' ||1/128 || |- | 1969 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''7''' || 32 || 12 || 11 || 9 || 37–23 || '''35''' ||1/8 || Выбыў у дыв. 4² |- | 1970 ||style="background:#FEC9C9"| 4 || '''3''' || 32 || 19 || 5 || 8 || 34–19 || '''43''' || || Перайшоў у дыв. 3³ |- | 1971 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''14''' || 38 || 9 || 16 || 13 || 30–40 || '''43''' || || |- | 1972 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''17''' || 38 || 9 || 13 || 16 || 25–47 || '''40''' || || |- | 1973 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''16''' || 32 || 7 || 11 || 14 || 21–38 || '''17'''⁴ || || |- | 1974 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''12''' || 40 || 14 || 10 || 16 || 37–53 || '''38''' || || |- | 1975 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''11''' || 34 || 8 || 13 || 13 || 26–42 || '''29''' || || |- | 1976 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''19''' || 38 || 8 || 9 || 21 || 34–60 || '''25''' || || |- | 1977 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''12''' || 40 || 15 || 11 || 14 || 44–41 || '''41''' || || |- | 1978 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''16''' || 46 || 15 || 10 || 21 || 51–56 || '''40''' || || |- | 1979 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''17''' || 46 || 12 || 13 || 21 || 41–62 || '''37''' || || |- | 1980 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''7''' || 32 || 9 || 9 || 14 || 37–48 || '''27''' || || |- | 1981 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''2''' || 38 || 20 || 5 || 13 || 58–39 || '''45''' || || |- |rowspan="2"| 1982 ||rowspan="2" style="background:#A3E9FF"| 3 || '''1''' || 30 || 18 || 8 || 4 || 60–32 || '''44''' ||rowspan="2"| || |- | '''1''' || 4 || 3 || 0 || 1 || 8–4 || '''6''' || Фінальны раўнд, перайшоў у дыв. 2 |- | 1983 ||style="background:#D0F0C0"| 2 || '''20''' || 42 || 12 || 13 || 17 || 40–60 || '''36''' ||1/32 || Выбыў у дыв. 3 |- | 1984 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''1''' || 34 || 22 || 6 || 6 || 71–24 || '''50''' ||1/16 || |- | 1985 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''3''' || 30 || 15 || 9 || 6 || 64–34 || '''39''' ||1/32 || |- | 1986 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''5''' || 30 || 15 || 5 || 10 || 56–31 || '''35''' ||1/64 || |- | 1987 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''6''' || 34 || 17 || 8 || 9 || 41–29 || '''42''' ||1/16 || |- | 1988 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''4''' || 34 || 19 || 8 || 7 || 49–36 || '''46''' || || |- | 1989 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''9''' || 42 || 19 || 7 || 16 || 52–47 || '''45''' || || |- | 1990 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''13''' || 42 || 17 || 6 || 19 || 58–54 || '''40''' ||1/32 || |- | 1991 ||style="background:#A3E9FF"| 3 || '''12''' || 42 || 18 || 6 || 18 || 47–37 || '''42''' || || |- | 1992 ||colspan="8"| ||1/32|| |} * ^'''1''' Выбыў з-за скарачэньня 2 лігі з 10 зонаў (150 камандаў) у 1963 годзе да адной групы з 18 камандаў у 1963. * ^'''2''' У 1970 годзе «Кляса Б» савецкага чэмпіянату зьмяніла свой статус з 3-га дывізіёну на 4-ы, а два вышэйшыя дывізіёны былі рэарганізаваныя ў тры зь меншай колькасьцю камандаў. * ^'''3''' Падняўся ў верхні дывізіён — у 1971 годзе 3-і дывізіён пашырылі з 3 да 6 тэрытарыяльных зон (з 66 да 124 камандаў) і скасавалі 4-ы дывізіён. * ^'''4''' У 1973 годзе кожная нічыя сканчалася сэрыяй пэнальці. Пераможца атрымоўваў 1 ачко, каманда, што прайграла — 0. == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80|Сэзон !width=170|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 15 || 11 || 2 || 2 || 28–4 || '''24''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1992 году|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992—1993]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 32 || 17 || 7 || 8 || 54–33 || '''41''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993—1994]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 17 || 6 || 7 || 45–22 || '''40''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1994—1995]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 12 || 9 || 9 || 44–35 || '''33''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1/2]] |- | 1995 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''6''' || 15 || 7 || 1 || 7 || 26–23 || '''22''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1995—1996 гадоў|1/8]] |- | 1996 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 11 || 6 || 13 || 33–36 || '''39''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1996—1997 гадоў|1/2]] |- | 1997 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 15 || 7 || 8 || 48–32 || '''52''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1997—1998 гадоў|1/2]] |- | 1998 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 28 || 21 || 4 || 3 || 55–12 || '''67''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1998—1999 гадоў|1/4]] |- | 1999 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 17 || 9 || 4 || 53–27 || '''60''' || [[Кубак Беларусі па футболе 1999—2000 гадоў|1/8]] |- | 2000 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 14 || 7 || 9 || 55–33 || '''49''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2000—2001 гадоў|1/8]] |- | 2001 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 26 || 8 || 7 || 11 || 29–37 || '''31''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2001—2002 гадоў|1/8]] |- | 2002 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 38–37 || '''36''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2002—2003 гадоў|1/4]] |- | 2003 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 8 || 10 || 12 || 38–46 || '''34''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2003—2004 гадоў|1/8]] |- | 2004 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 11 || 4 || 15 || 29–37 || '''37''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2004—2005 гадоў|1/4]] |- | 2005 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''6''' || 26 || 12 || 7 || 7 || 48–36 || '''43''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2005—2006 гадоў|1/16]] |- | 2006 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''12''' || 26 || 6 || 5 || 15 || 29–47 || '''23''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2006—2007 гадоў|1/8]] |- | 2007 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''13''' || 26 || 5 || 8 || 13 || 21–33 || '''23''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2007—2008 гадоў|1/4]] |- | 2008 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 9 || 11 || 10 || 45–42 || '''38''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2008—2009 гадоў|1/16]] |- | 2009 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 26 || 12 || 4 || 10 || 31–26 || '''40''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2009—2010 гадоў|1/8]] |- | 2010 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 33 || 11 || 7 || 15 || 40-53 || '''40''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2010—2011 гадоў|1/16]] |- | 2011 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''12''' {{Падзеньне}} || 33 || 6 || 14 || 13 || 29–51 || '''32''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 28 || 20 || 3 || 5 || 75–22 || '''63''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 32 || 9 || 6 || 17 || 28–42 || '''33''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|Найвышэйшая]] || '''12''' {{Падзеньне}} || 32 || 2 || 14 || 16 || 19–42 || '''20''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 30 || 17 || 5 || 8 || 48–21 || '''56''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 26 || 20 || 4 || 2 || 61–19 || '''63'''{{Заўвага|З «Дняпра» зьняты адзін пункт}}<ref>[http://www.football.by/news/91576.html С «Днепра» снято одно очко, могилевчане могут потерять еще три]{{Ref-ru}}</ref> || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 6 || 8 || 16 || 27–48 || '''26''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 7 || 20 || 17–53 || '''16''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | 2019 ||colspan="9"| — |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''1''' || 20 || 19 || 0 || 1 || 105–9 || '''57''' ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — фінальны этап || '''1''' {{Рост}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 25–3 || '''28''' |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Першая]] || '''5''' {{Рост}} || 33 || 15 || 10 || 8 || 58–38 || '''55''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 3 || 24 || 21–73 || '''12''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 32 || 22 || 7 || 3 || 75–24 || '''73''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 9 || 18 || 27–58 || '''18''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 34 || 20 || 7 || 7 || 59–37 || '''67''' || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||2||0||0||2||0—3 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]]||8||3||3||2||15—13 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]]||10||3||2||5||15—28 |- |Усяго||20||6||5||9||30—44 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 1995 году|1995]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |Група 8 |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Бэчэй (футбольны клюб)|Бэчэй]] |2:1 | |- | | | |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Погань Шчэцін]] | |3:3 |- | | | |{{Сьцяг Францыі}} |[[Кан (футбольны клюб)|Кан]] |2:2 | |- | | | |{{Сьцяг Румыніі}} |[[Фарул Канстанца]] | |0:2 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 1998 году|1998]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |1 к/р |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]] |2:4 |0:6 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 1999—2000 гадоў|1999—2000]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |2 к/р |{{Сьцяг Швэцыі}} |[[АІК Стакгольм|АІК Сольна]] |0:1 |0:2 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 2000 году|2000]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |1 к/р |{{Сьцяг Даніі}} |[[Сылькебарг (футбольны клюб)|Сылькебарг]] |2:1 |2:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Хмель Блшаны]] |0:2 |2:6 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|2010—2011]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Лячы (футбольны клюб)|Лячы]] |7:1 |1:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Нарвэгіі}} |[[Стабэк Бэкестуа|Стабэк]] |1:1 |2:2 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Банік Острава|Банік]] |1:0 |2:1 |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] |1:2 |0:5 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Яўген Капаў]] (лістапад — сьнежань 2018 году)<ref>[https://fcdnepr.by/news/ochen-nepriyatniy-moment-dlya-goroda-bolelshchikov-i-komandi «Очень неприятный момент для города, болельщиков и команды»]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Літоўчанка]] (жнівень — лістапад 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/116290.html Украинский специалист Сергей Литовченко возглавил «Днепр»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/119990.html «Днепр» расторг контракт с Литовченко]{{Ref-ru}}</ref> * [[Яўген Капаў]] (в. а. у чэрвені — ліпені 2018 году)<ref>[https://by.tribuna.com/football/1064684478.html Капов возглавил «Днепр». У специалиста нет тренерской лицензии PRO. Лукашов и Чайка войдут в тренерский штаб]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Ляўчук]] (студзень — чэрвень 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/108825.html «Днепр» возглавил Вячеслав Левчук]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/114845.html «Днепр» сообщил о расставании с Левчуком]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксандар Сяднёў]] (студзень 2016 году — сьнежань 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/80314.html Собранием акционеров могилевского «Днепра» одобрена кандидатура Александра Седнева на пост наставника клуба]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Геваркян]] (люты — сьнежань 2015 году)<ref name="football-66864">[http://www.football.by/news/66864.html Владимир Геворкян назначен главным тренером «Днепра». Валерий Стрельцов стал гендиректором клуба]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Лукашоў]] (студзень 2014 году — люты 2015 году) * [[Уладзімер Касьцюкоў]] (кастрычнік 2013 году — студзень 2014 году) * [[Вячаслаў Герашчанка]] (верасень 2011 году — кастрычніка 2013 году) * [[Андрэй Скарабагацька]] (да верасьня 2011 году) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcdnepr.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Магілёў]] hrd9k2h7jh5syjdt604m7v7nvissz2e 0 24963 2688102 2682116 2026-09-02T16:15:48Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688102 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Дынама Берасьце |Лягатып = FC Dinamo Brest.png |Горад = [[Берасьце]], [[Беларусь]] |Стадыён = АСК «[[Берасьцейскі]]» |Умяшчальнасьць = {{Лік|10169}}<ref>{{Спасылка|url=https://dynamo-brest.by/club/stadium|загаловак=Стадион | выдавец=Официальный сайт ФК "Динамо-Брест"|мова=ru|дата=24 ліпеня 2020}}</ref> |Пасада кіраўніка = Старшыня праўленьня |Кіраўнік = Аляксандар Неўдах |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаБераЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаБераСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаБера}} |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Дына́ма'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Берасьце|Берасьця]], заснаваны ў 1960 годзе. З 1992 году ўдзельнічае ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|Чэмпіён Беларусі 2019 году]]. Трохразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2007, [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|2018]]). Колеры клюбу: бела-блакітныя. Берасьцейцы разам зь менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёманам]]» зьяўляюцца адзінымі беларускімі клюбамі, якія ніколі не выляталі з [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лігі]] й гулялі ў ёй ад самага першага сэзону. == Гісторыя == Берасьцейскі клюб быў заснаваны ў 1960 годзе, калі каманда «Спартак» была залічана ў першую зону клясы «Б» [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР па футболе]]. Галоўным трэнэрам клюбу быў прызначаны мянчук Віталь Касенюк. Асноўны склад каманды быў укамплектаваны таксама прадстаўнікамі сталіцы. Першы матч чэмпіянату «Спартак» правёў у [[Бэндэры|Бэндэрах]] супраць мясцовага «Ніструл», які скончыўся перамогай беларускіх гульцоў зь лікам 5:1. У 1973 годзе клюб зьмяніў назву спачатку на «Буг», а з 1976 году быў зноўку перайменаваны ў «Дынама», што было зьвязана зь перадачай клюбу на балянс менскага спартовага таварыства «[[Дынама]]». У [[Берасьце]] прыехаў [[Эдуард Малафееў]], аднак больш чым на час правядзеньня падтрыхтоўкі да новага сэзону ён не застаўся. У тым жа сэзоне каманда дамаглася свайго галоўнага выніку за гісторыю выступаў за савецкім часам, заняўшы ў табліцы другі радок. Аднак у 1980-х гадох клюб быў сканцэнтраваны, галоўным чынам, на падрыхтоўцы гульцоў для менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Сярод выбітных футбалістаў таго пэрыяду варта адзначыць абаронцу [[Сяргей Гоманаў|Сяргея Гоманава]] (1979—1981), [[Георгі Кандрацьеў|Георгія Кандрацьева]], нападніка Валера Вялічку (1984, 1989—1990), [[Юры Антановіч|Юрыя Антановіча]], [[Юры Малееў|Юрыя Малеева]]. З 1991 году берасьцейскі клюб стала выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. Самым значным дасягненьнем да сёньняшняга часу лічыцца трэцяе месца ў самым першым сэзоне айчыннага чэмпіянату. Недастатковае фінансаваньне ў наступныя гады не дало магчымасьць клюбу паказваць добрыя вынікі. З 2003 году клюб згодна з прэзыдэнцкім загадам, быў перададзены ва ўпраўленьне РУП «[[Берасьцеэнэрга]]». Амаль утрымаўшыся ад вылету ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2003 году|сэзоне 2003 году]], у клюбе пайшлі на зьмены, быў запрошаны малавядомы латвійскі спэцыяліст Віктар Несьцярэнка на пасаду галоўнага трэнэра, а асноўны вэктар разьвіцьця быў накіраваны на вяртаньне ў каманды берасьцейскіх выхаванцаў. Гэтак у маскоўскага «[[Спартак Масква (футбольны клюб)|Спартака]]» быў арэндаваны [[Раман Васілюк]]. Аднак пачатак сэзону быў катастрафічным за першыя 7 тураў клюб зарабіў толькі 5 пунктаў, пасьля чаго Несьцярэнка быў звольнены, а на вольную пасаду быў запрошаны [[Уладзімер Курнеў|Ўладзімер Курнеў]]. Каманда загуляла лепей, аднак выніковае 8 месца не дазволіла Курневу працягнуць працу ў клюбе і новым галоўным трэнэрам стаў [[Міхаіл Мархель]]. З новым трэнэрам склад клюбу абнавіўся на 80%, пры гэтым у складзе берасьцейскіх выхаванцаў амаль не засталося, аднак гэта не дапамагло клюбу — ён зноўку скончыў чэмпіянат на 8 месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2006 году|Сэзон 2006 году]] клюб зноўку пачаў з новым трэнэрам, на гэты раз свае сілы паспрабаваў [[Сяргей Бароўскі]], зь якім было заключана пагадненьне паводле схемы 1+1. Асноўная стаўка была зроблена на моладзь, зь некаторымі вэтэранамі кантракты не былі падоўжаныя. Аднак сэзон выйшаў няўдалы, «Дынама» за ўвесь сэзон забіла толькі 17 мячоў, менш толькі ў «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]», якая заняла апошні радок. Новы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2007 году|сэзон 2007 году]] пачаўся як і папярэднія — з адстаўкі галоўнага трэнэра. Новым трэнэрам стаў [[Уладзімер Геваркян]], зь якім «Дынама» пачало вельмі пасьпяхова, у 1/4 фінала быў пераможаны салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]», у паўфінальных баталіях берасьцейцы вырвалі перамогу зь лікам 2:1 ў [[Горадня|Горадні]], калі [[Дзьмітры Мазалеўскі]] адзначыўся галявым стрэлам на 92 хвіліне. Першы матч гэтых супернікаў скончыўся нічыёй 2:2, такім чынам «Дынама» выйшла ў фінал кубку, дзе яго чакаў барысаўскі [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. 27 траўня ў Менску ў драматычным матчы толькі ў сэрыі адзінаццацімэтрвых удараў берасьцейцы сталі ўладальнікамі [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]], незважаючы на тое, што свой першы стрэл у сэрыі берасьцейцы схібілі, аднак выдатна згуляў галкіпэр «дынамаўцаў» [[Юры Цыгалка]]. Чэмпіянат, аднак, склаўся няўдала, выніковае 12 месца ўсё ж такі дазволіла клюбу застацца ў эліце. Пасьля таго як з 2012 году беларускае фізкультурна-спартовае таварыства «[[Дынама]]» вырашыла падняць кошт за выкарыстаньне назвы, было вырашына перайменаваць клюб у футбольны клюб «Берасьце»<ref>[http://www.pressball.by/news/football/98463 В новом сезоне брестское «Динамо» будет называться ФК «Брест»]{{Ref-ru}} «[[Прессбол]]», 4 студзеня 2012</ref>. На гэты конт было праведзена галасаваньне сярод заўзятараў клюбу, якое аднак мела нараканьне на конт сумленнасьці падліку галасоў<ref>{{Спасылка|url=http://goals.by/football/articles/159487|загаловак=Имени своего ради|выдавец=goals.by|мова=ru|копія=http://web.archive.org/web/20121214083614/http://goals.by/football/articles/159487|дата копіі=14 сьнежня 2012|аўтар=Калиновский, Д.|дата публікацыі=4 сьнежня 2012}}</ref>. Аднак ужо ў канцы лістапада таго ж году [[Нацыянальны цэнтар інтэлектуальнай уласнасьці]] выдаў клюбу пасьведчаньне на таварны знак «Дынама»<ref>[https://web.archive.org/web/20121219080930/http://dynamo-brest.by/index.php?option=com_content&view=article&id=682:second&catid=1:latest-news&Itemid=50 Наше имя одно — Динамо!] Афіцыйны сайт ФК «Берасьце»</ref>. У [[Чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] паводле словаў галоўнага трэнэра, некаторыя гульцы былі вымушаныя падпрацоўваць пасьля трэнаваньня гандлярамі, грузчыкамі і рамонтам дамоў<ref>[https://web.archive.org/web/20191104142807/https://www.pressball.by/news/football/223079 Футбол. Василий Сарычев: развал команды мастеров из областного центра — не просто ЧП. Это симптом и пятно на репутации]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Перад пачаткам [[Чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|чэмпіянату 2016 году]] паведамлялася аб магчымым пераходзе каманды з Найвышэйшай лігі ў Першую, аднак дапамога [[Берасьцейскі абласны выканаўчы камітэт|Берасьцейскага аблвыканкаму]] дазволіла пагасіць частку даўгоў і заявіцца ў Найвышэйшую лігу<ref>[https://web.archive.org/web/20191104142806/https://www.pressball.by/news/football/223757 Футбол. Брестское «Динамо» получило от облисполкома 500 млн рублей. Команда будет выступать в высшей лиге]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Паколькі многія гульцы ўжо пакінулі каманду, да выступаў актыўна прыцягвалі гульцоў зь іншых камандаў Берасьцейскай вобласьці і з дублю «Дынама». Улетку 2016 году клюб перайшоў пад кантроль зарэгістраванай у [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|Аб’яднаных Арабскіх Эміратах]] кампаніі «Созра Авэрсіс». Першапачаткова новым уладальнікам клюбу быў прадстаўлены нейкі шэйх Поль Даер<ref>[https://football.by/news/88950 Шейх Поль Даэр: "Один из миноритарных владельцев «Ман Сити» порекомендовал обратить внимание на «Динамо-Брест»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210123122613/https://sport.tut.by/news/football/505754.html Шейх из ОАЭ рассказал, что подвигло его на сотрудничество с брестским «Динамо»]{{Ref-ru}}. TUT.by.</ref>. Неўзабаве было абвешчана, што ўладальнікам кампаніі і клюбу ёсьць ураджэнец Берасьцейскай вобласьці [[Аляксандар Зайцаў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20191104122626/https://news.tut.by/economics/616167.html «С Румасом дружеские отношения». Бизнесмен, который привез Марадону в Брест, дал большое интервью]{{Ref-ru}}. TUT.by.</ref>. Другі раз дынамаўцы атрымалі перамогу ў Кубку Беларусі па футболе праз 10 гадоў, у 2017 годзе. Вырашальны паядынак ладзіўся 28 траўня ў Горадне. «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» адкрыў лік у сярэдзіне другога тайма. Дынамаўцы аднавілі раўнавагу на 82-й хвіліне дзякуючы дакладнаму стрэлу [[Аляксей Лягчылін|Аляксея Лягчыліна]]. У дадатковыя 30 хвілінаў лічбы на табло не зьмяніліся. У сэрыі пасьляматчавых адзінаццацімэтровых удараў аніхто не жадаў саступаць. Дзевятнаццаць стрэлаў з абодвух бакоў апынуліся трапнымі. Дваццатым да «кропкі» выйшаў абаронца «Шахцёра» [[Аляксей Янушкевіч]] і ня здолеў перагуляць галкіпэра [[Жэрэмі Малерб]]а. 15 траўня 2018 году старшынём кіраваньня клюбу стаў [[Дыега Марадона]]. Кантракт з клюбам быў разьлічаны на тры гады. Аргентынец павінен быў займацца пытаньнямі стратэгічнага разьвіцьця клюбу, а таксама мусіў узаемадзейнічаць з усімі ягонымі структурнымі падразьдзяленьнямі, уключаючы дзіцячую акадэмію. Аднак зь ліпеня Марадона больш у [[Беларусь]] не прыязджаў. [[Файл:Torpedo Minsk — Dynamo Brest (Belarusian Premier League, 02-06-2018) 01.jpg|значак|Берасьцескае «Дынама» гуляе ў [[Менск]]у супраць сталічнага «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]» ў матчы чэмпіянату Беларусі 2018 году.]] У трэці раз берасьцейцы здабылі [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|Кубак Беларусі ў 2018 годзе]]. Фінал адбыўся 19 траўня на магілёўскім стадыёне «Спартак» з [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. Барысаўчане двойчы вялі ў ліку, але дынамаўцы дзякуючы галам [[Арцём Мілеўскі|Арцёма Мілеўскага]] і [[Джоэл Фамэе|Джоэла Фамэе]] аднаўлялі раўнавагу. А на 89-й хвіліне [[Павал Няхайчык]] прынёс берасьцейцам перамогу зь лікам 3:2. Упершыню ў гісторыі турніру адной з каманд атрымалася здабыць ганаровы трафэй два гады запар. 24 лістапада 2019 году ў 29 туры [[Чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|чэмпіянату Беларусі]] берасьцейцы на сваім полі перамаглі «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]» зь лікам 1:0. У год тысячагодзьдзя гораду дынамаўцы датэрмінова здабылі залатыя мэдалі і першы чэмпіёнскі кубак у гісторыі клюбу. У 2020 годзе клюб дэбютаваў у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў|Лізе чэмпіёнаў]], які ладзіўся ў крыху нязвыклым фармаце праз пандэмію каранавіруса. Берасьцейцы перамаглі «[[Астана (футбольны клюб)|Астану]]» і «[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]]», але ў трэцім кваліфікацыйным матчы зьведалі паразу ад тэль-авіўскага «Макабі». У плэй-оф [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] каманда прагуляла баўгарскаму «[[Лудагорац Разград|Лудагорцу]]». У чэмпіянаце каманда была толькі чацьвертай, прапусьціўшы наперад «Шахцёр», БАТЭ і «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]». Напрыканцы году стала вядома, што Зайцаў пераключыўся на свой іншы праект — берасьцейскі «[[Рух Берасьце|Рух]]». Спачатку ў структуру канкурэнтнага клюбу перайшла акадэмія<ref>[https://football.by/news/146001 «Академия брестского „Динамо“ переходит „Руху“»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Пазьней у сьнежні зьявіліся чуткі аб пераходзе вялікай колькасьці гульцоў «Дынама» ў іншы берасьцейскі клюб<ref>[https://football.by/news/146608 Источник: 9-10 игроков брестского «Динамо» перейдут в «Рух»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. На чале каманды стаў [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]]. «Дынама» ў сваю чаргу трапіў пад кантроль гарадзкіх уладаў, якія значна скарацілі камандны бюджэт. З каманды зышлі амаль усе лідэры, як то [[Сяргей Крывец]], [[Арцём Мілеўскі]], [[Эліс Бакай]], [[Арцём Быкаў]], [[Сяргей Кісьляк]], [[Аляксандар Наёк]] ды іншыя. Тым ня менш, клюб здолеў узабрацца на 6 радок. «Рух» у апошнім сваім сэзоне быў вышэй за канкурэнта на адну пазыцыю. Сэзон 2022 году дружына з паўднёвага-захаду Беларусі згуляла яшчэ горш, заняўшы толькі 13-ы радок, ля самай мяжы пераходных матчаў. Выпраўляць становішча быў выкліканы [[Ігар Крывушэнка]], які ў сьнежні 2022 году быў прызначаны галоўным трэнэрам каманды<ref>[https://web.archive.org/web/20240225140633/https://dynamo-brest.by/by/igor-kriushenko-novyj-glavnyj-trener-dinamo-brest «Игорь Криушенко — новый главный тренер „Динамо-Брест“»]. Афіцыйны сайт «Дынама» Берасьце.</ref>. Ён адразу пачаў камплектаваць склад да новага сэзону. Да шэрагаў клюбы былі запрошаныя Сяргей Кісьляк, [[Аляксандар Макась]], [[Дзьмітры Бага]], [[Дзяніс Садоўскі (футбаліст)|Дзяніс Садоўскі]], [[Кірыл Сідарэнка]] ды іншыя футбалісты. Некаторыя адмыслоўцы адзначалі пасілёны склад «Дынама»<ref>[https://football.by/news/172912 «Экспертиза. Павел Кирильчик: „Шахтер“ сложит полномочия, а чемпионом станет „Динамо“»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref><ref>[https://football.by/news/172897 «15 интриг нового чемпионата. Какие вопросы можно задать, пока не стартовал первый тур»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Тым ня менш, берасьцейцы зрабілі адзін з найгоршых стартаў. «Дынама» пасьля чатырох паразаў запар замыкнула турнірную табліцу, у выніку чаго Крывушэнка ў красавіку быў звольнены з пасады<ref>[https://football.by/news/173962 «Игорь Криушенко и брестское „Динамо“. Что не срослось?»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Яго замяніў [[Аляксандар Юрэвіч]], які таксама зышоў з клюбу ў верасьні. Выконваць абавязкі галоўнага трэнэра быў высунуты [[Андрэй Чалмадзееў]]. У выніку «Дынама» спынілася на 10 месцы. У студзені 2024 году на пасаду галоўнага трэнэра быў прызначаны [[Аляксандар Бразевіч]]<ref>[https://football.by/news/182459 «Александр Бразевич возглавил брестское „Динамо“»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. == Гісторыя назваў == * «Спартак» (1960—1972) * «Буг» (1973—1975) * «Дынама» (1976—2011) * «Берасьце» (2012) * «Дынама» (з 2013) == Дасягненьні == * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянатах СССР]] — другое месца ў першай зоне 2-й лігі ў 1976 годзе * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2006—2007 гадоў|2007]], [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|2018]] * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2018, 2019 * Самая буйная перамога ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] — 7:0 ([[Тарпэда-Кадзіна Магілёў]], 1996; [[Маладэчна-2013 (футбольны клюб)|Маладэчна]], 1999) * Самая буйная параза ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] — 0:6 ([[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], 1998), 1:7 ([[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]], 1999) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q59163603|Бр|}} {{Гулец1|2|Q100989577|ПА|}} {{Гулец1|3|Q98022044|Аб|}} {{Гулец1|4|Q140354978|ПА|}} {{Гулец1|5|Q99531102|Аб|}} {{Гулец1|6|Q121735191|Аб|}} {{Гулец1|7|Q89188964|Нап|}} {{Гулец1|11|Q29348843|Аб|}} {{Гулец1|17|Q129262215|Нап|}} {{Гулец1|18|Q51617690|Аб|}} {{Гулец1|19|Q42708691|ПА|}} {{Гулец1|21|Q88399587|Бр|}} {{Гулец1|22|Q20980733|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q65030898|Аб|}} {{Гулец1|24|Q55848324|Нап|капітан}} {{Гулец1|25|Q65088522|Нап|}} {{Гулец1|35|Q121288820|Бр|}} {{Гулец1|36|Q55081316|Аб|}} {{Гулец1|37|Q123352007|Нап|}} {{Гулец1|42|Q118193291|ПА|}} {{Гулец1|44|Q51452788|ПА|}} {{Гулец1|55|Q56296874|Аб|}} {{Гулец1|77|Q27671194|Аб|}} {{Гулец1|88|Q109470559|Нап|}} {{Гулец1|99|Q116910295|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 8 || 5 || 17 || 27-38 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 32 || 11 || 7 || 14 || 32-41 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''11''' || 32 || 7 || 5 || 20 || 29-68 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 26 || 7 || 3 || 16 || 23-42 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 11 || 7 || 12 || 38-38 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 14 || 9 || 7 || 47-26 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 14 || 10 || 6 || 52-30 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 30 || 23 || 6 || 1 || 70-22 || 75 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 17 || 3 || 10 || 63-40 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 8 || 14 || 8 || 32-32 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 5 || 12 || 13 || 29-43 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 28 || 9 || 3 || 16 || 33-50 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 14 || 7 || 9 || 62-37 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 15 || 6 || 9 || 42-30 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||3||2||0||1||8—5 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||9||2||3||4||9—17 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||4||1||0||3||4—7 |- |Усяго||16||5||3||8||21—29 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак УЭФА 2007—2008 гадоў|2007—2008]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Ліепая (футбольны клюб)|Мэталюрг]] |1:2 |1:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|2017—2018]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Райндорф Альтах]] |0:3 |1:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2018—2019 гадоў|2018—2019]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Атромітас Атэны]] |4:3 |1:1 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[Апалён Лімасол]] |1:0 |0:4 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў|2020—2021]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Казахстану}} |[[Астана (футбольны клюб)|Астана]] |6:3 |— |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Босьніі і Герцагавіны}} |[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]] |2:1 |— |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Тэль-Авіў]] |— |0:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў|2020—2021]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |плэй-оф |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Лудагорац Разград|Лудагорац]] |0:2 |— |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2021—2022 гадоў|2021—2022]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Вікторыя Пльзень]] |1:2 |1:2 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Чарнагорыі}} |[[Сут’еска Нікшыч|Сут’естка]] |0:2 |2:1 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук]] (ад 2020 году)<ref>{{Спасылка|url=https://dynamo-brest.by/team/coaches/sergey-kovalchuk|загаловак=Сергей Ковальчук - Главный тренер|выдавец=Официальный сайт ФК "Динамо-Брест"|мова=ru|дата=24 ліпеня 2020}}</ref> * [[Марцэл Лічка]] (з жніўня 2018 году да 9 сьнежня 2019 году<ref>{{Cite web|url=https://www.racyja.com/sport/martsel-lichka-pakinuu-pasadu-trenera-b/|title=Марцэл Лічка пакінуў пасаду трэнера берасцейскага «Дынама» | publisher=Беларускае Радыё Рацыя|дата публікацыі=9 сьнежня 2019}}</ref>, в. а. у жніўні — сьнежні 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/116630.html Брестское «Динамо» официально подтвердило отстранение Алексея Шпилевского]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/121779.html Марцел Личка официально стал главным тренером брестского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Шпілеўскі]] (в. а. у чэрвені — жніўні 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/114900.html 30-летний Алексей Шпилевский возглавит брестское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (в. а. у траўні — чэрвені 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/112922.html Брестское «Динамо» расторгло контракт с Радославом Латалом]{{Ref-ru}}</ref> * [[Радаслаў Латал]] (студзень — травень 2018 году)<ref>[http://football.by/news/108812.html Радослав Латал официально возглавил брестское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Журавель]] (студзень — сьнежань 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/93668.html Владимир Журавель возглавил брестское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (верасень 2013 году — сьнежань 2016 году)<ref>[http://www.pressball.by/news/football/146020 Сергей Ковальчук назначен главным тренером брестского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Андрэй Пракапюк]] (в. а., верасень 2013 году) * [[Уладзімер Курнеў]] (сьнежань 2012 году — верасень 2013 году; в. а. у ліпені — сьнежні 2012 году) * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (ліпень 2011 году — ліпень 2012 году) * [[Юры Пунтус]] (верасень 2009 году — ліпень 2011 году) * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (в. а., ліпень — верасень 2009 году) * Яўген Трацюк (2008 — ліпень 2009 году) * [[Уладзімер Геваркян]] (2007—2008) * [[Сяргей Бароўскі]] (2005—2006) * [[Міхаіл Мархель]] (2005) * [[Уладзімер Курнеў]] (2004—2005) * Віктар Несьцярэнка (2004) * [[Алег Сыраквашка]] (2003—2004) == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090731215236/http://dynamo-brest.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Берасьці]] oqz88llqubneyjp1knwxuwan0sqwaec 2688117 2688102 2026-09-02T19:26:49Z Dymitr 10914 /* Вонкавыя спасылкі */ [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]] 2688117 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Дынама Берасьце |Лягатып = FC Dinamo Brest.png |Горад = [[Берасьце]], [[Беларусь]] |Стадыён = АСК «[[Берасьцейскі]]» |Умяшчальнасьць = {{Лік|10169}}<ref>{{Спасылка|url=https://dynamo-brest.by/club/stadium|загаловак=Стадион | выдавец=Официальный сайт ФК "Динамо-Брест"|мова=ru|дата=24 ліпеня 2020}}</ref> |Пасада кіраўніка = Старшыня праўленьня |Кіраўнік = Аляксандар Неўдах |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаБераЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаБераСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаБера}} |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Дына́ма'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Берасьце|Берасьця]], заснаваны ў 1960 годзе. З 1992 году ўдзельнічае ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|Чэмпіён Беларусі 2019 году]]. Трохразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2007, [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|2018]]). Колеры клюбу: бела-блакітныя. Берасьцейцы разам зь менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёманам]]» зьяўляюцца адзінымі беларускімі клюбамі, якія ніколі не выляталі з [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лігі]] й гулялі ў ёй ад самага першага сэзону. == Гісторыя == Берасьцейскі клюб быў заснаваны ў 1960 годзе, калі каманда «Спартак» была залічана ў першую зону клясы «Б» [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР па футболе]]. Галоўным трэнэрам клюбу быў прызначаны мянчук Віталь Касенюк. Асноўны склад каманды быў укамплектаваны таксама прадстаўнікамі сталіцы. Першы матч чэмпіянату «Спартак» правёў у [[Бэндэры|Бэндэрах]] супраць мясцовага «Ніструл», які скончыўся перамогай беларускіх гульцоў зь лікам 5:1. У 1973 годзе клюб зьмяніў назву спачатку на «Буг», а з 1976 году быў зноўку перайменаваны ў «Дынама», што было зьвязана зь перадачай клюбу на балянс менскага спартовага таварыства «[[Дынама]]». У [[Берасьце]] прыехаў [[Эдуард Малафееў]], аднак больш чым на час правядзеньня падтрыхтоўкі да новага сэзону ён не застаўся. У тым жа сэзоне каманда дамаглася свайго галоўнага выніку за гісторыю выступаў за савецкім часам, заняўшы ў табліцы другі радок. Аднак у 1980-х гадох клюб быў сканцэнтраваны, галоўным чынам, на падрыхтоўцы гульцоў для менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Сярод выбітных футбалістаў таго пэрыяду варта адзначыць абаронцу [[Сяргей Гоманаў|Сяргея Гоманава]] (1979—1981), [[Георгі Кандрацьеў|Георгія Кандрацьева]], нападніка Валера Вялічку (1984, 1989—1990), [[Юры Антановіч|Юрыя Антановіча]], [[Юры Малееў|Юрыя Малеева]]. З 1991 году берасьцейскі клюб стала выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. Самым значным дасягненьнем да сёньняшняга часу лічыцца трэцяе месца ў самым першым сэзоне айчыннага чэмпіянату. Недастатковае фінансаваньне ў наступныя гады не дало магчымасьць клюбу паказваць добрыя вынікі. З 2003 году клюб згодна з прэзыдэнцкім загадам, быў перададзены ва ўпраўленьне РУП «[[Берасьцеэнэрга]]». Амаль утрымаўшыся ад вылету ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2003 году|сэзоне 2003 году]], у клюбе пайшлі на зьмены, быў запрошаны малавядомы латвійскі спэцыяліст Віктар Несьцярэнка на пасаду галоўнага трэнэра, а асноўны вэктар разьвіцьця быў накіраваны на вяртаньне ў каманды берасьцейскіх выхаванцаў. Гэтак у маскоўскага «[[Спартак Масква (футбольны клюб)|Спартака]]» быў арэндаваны [[Раман Васілюк]]. Аднак пачатак сэзону быў катастрафічным за першыя 7 тураў клюб зарабіў толькі 5 пунктаў, пасьля чаго Несьцярэнка быў звольнены, а на вольную пасаду быў запрошаны [[Уладзімер Курнеў|Ўладзімер Курнеў]]. Каманда загуляла лепей, аднак выніковае 8 месца не дазволіла Курневу працягнуць працу ў клюбе і новым галоўным трэнэрам стаў [[Міхаіл Мархель]]. З новым трэнэрам склад клюбу абнавіўся на 80%, пры гэтым у складзе берасьцейскіх выхаванцаў амаль не засталося, аднак гэта не дапамагло клюбу — ён зноўку скончыў чэмпіянат на 8 месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2006 году|Сэзон 2006 году]] клюб зноўку пачаў з новым трэнэрам, на гэты раз свае сілы паспрабаваў [[Сяргей Бароўскі]], зь якім было заключана пагадненьне паводле схемы 1+1. Асноўная стаўка была зроблена на моладзь, зь некаторымі вэтэранамі кантракты не былі падоўжаныя. Аднак сэзон выйшаў няўдалы, «Дынама» за ўвесь сэзон забіла толькі 17 мячоў, менш толькі ў «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]», якая заняла апошні радок. Новы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2007 году|сэзон 2007 году]] пачаўся як і папярэднія — з адстаўкі галоўнага трэнэра. Новым трэнэрам стаў [[Уладзімер Геваркян]], зь якім «Дынама» пачало вельмі пасьпяхова, у 1/4 фінала быў пераможаны салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]», у паўфінальных баталіях берасьцейцы вырвалі перамогу зь лікам 2:1 ў [[Горадня|Горадні]], калі [[Дзьмітры Мазалеўскі]] адзначыўся галявым стрэлам на 92 хвіліне. Першы матч гэтых супернікаў скончыўся нічыёй 2:2, такім чынам «Дынама» выйшла ў фінал кубку, дзе яго чакаў барысаўскі [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. 27 траўня ў Менску ў драматычным матчы толькі ў сэрыі адзінаццацімэтрвых удараў берасьцейцы сталі ўладальнікамі [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]], незважаючы на тое, што свой першы стрэл у сэрыі берасьцейцы схібілі, аднак выдатна згуляў галкіпэр «дынамаўцаў» [[Юры Цыгалка]]. Чэмпіянат, аднак, склаўся няўдала, выніковае 12 месца ўсё ж такі дазволіла клюбу застацца ў эліце. Пасьля таго як з 2012 году беларускае фізкультурна-спартовае таварыства «[[Дынама]]» вырашыла падняць кошт за выкарыстаньне назвы, было вырашына перайменаваць клюб у футбольны клюб «Берасьце»<ref>[http://www.pressball.by/news/football/98463 В новом сезоне брестское «Динамо» будет называться ФК «Брест»]{{Ref-ru}} «[[Прессбол]]», 4 студзеня 2012</ref>. На гэты конт было праведзена галасаваньне сярод заўзятараў клюбу, якое аднак мела нараканьне на конт сумленнасьці падліку галасоў<ref>{{Спасылка|url=http://goals.by/football/articles/159487|загаловак=Имени своего ради|выдавец=goals.by|мова=ru|копія=http://web.archive.org/web/20121214083614/http://goals.by/football/articles/159487|дата копіі=14 сьнежня 2012|аўтар=Калиновский, Д.|дата публікацыі=4 сьнежня 2012}}</ref>. Аднак ужо ў канцы лістапада таго ж году [[Нацыянальны цэнтар інтэлектуальнай уласнасьці]] выдаў клюбу пасьведчаньне на таварны знак «Дынама»<ref>[https://web.archive.org/web/20121219080930/http://dynamo-brest.by/index.php?option=com_content&view=article&id=682:second&catid=1:latest-news&Itemid=50 Наше имя одно — Динамо!] Афіцыйны сайт ФК «Берасьце»</ref>. У [[Чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] паводле словаў галоўнага трэнэра, некаторыя гульцы былі вымушаныя падпрацоўваць пасьля трэнаваньня гандлярамі, грузчыкамі і рамонтам дамоў<ref>[https://web.archive.org/web/20191104142807/https://www.pressball.by/news/football/223079 Футбол. Василий Сарычев: развал команды мастеров из областного центра — не просто ЧП. Это симптом и пятно на репутации]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Перад пачаткам [[Чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|чэмпіянату 2016 году]] паведамлялася аб магчымым пераходзе каманды з Найвышэйшай лігі ў Першую, аднак дапамога [[Берасьцейскі абласны выканаўчы камітэт|Берасьцейскага аблвыканкаму]] дазволіла пагасіць частку даўгоў і заявіцца ў Найвышэйшую лігу<ref>[https://web.archive.org/web/20191104142806/https://www.pressball.by/news/football/223757 Футбол. Брестское «Динамо» получило от облисполкома 500 млн рублей. Команда будет выступать в высшей лиге]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Паколькі многія гульцы ўжо пакінулі каманду, да выступаў актыўна прыцягвалі гульцоў зь іншых камандаў Берасьцейскай вобласьці і з дублю «Дынама». Улетку 2016 году клюб перайшоў пад кантроль зарэгістраванай у [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|Аб’яднаных Арабскіх Эміратах]] кампаніі «Созра Авэрсіс». Першапачаткова новым уладальнікам клюбу быў прадстаўлены нейкі шэйх Поль Даер<ref>[https://football.by/news/88950 Шейх Поль Даэр: "Один из миноритарных владельцев «Ман Сити» порекомендовал обратить внимание на «Динамо-Брест»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210123122613/https://sport.tut.by/news/football/505754.html Шейх из ОАЭ рассказал, что подвигло его на сотрудничество с брестским «Динамо»]{{Ref-ru}}. TUT.by.</ref>. Неўзабаве было абвешчана, што ўладальнікам кампаніі і клюбу ёсьць ураджэнец Берасьцейскай вобласьці [[Аляксандар Зайцаў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20191104122626/https://news.tut.by/economics/616167.html «С Румасом дружеские отношения». Бизнесмен, который привез Марадону в Брест, дал большое интервью]{{Ref-ru}}. TUT.by.</ref>. Другі раз дынамаўцы атрымалі перамогу ў Кубку Беларусі па футболе праз 10 гадоў, у 2017 годзе. Вырашальны паядынак ладзіўся 28 траўня ў Горадне. «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» адкрыў лік у сярэдзіне другога тайма. Дынамаўцы аднавілі раўнавагу на 82-й хвіліне дзякуючы дакладнаму стрэлу [[Аляксей Лягчылін|Аляксея Лягчыліна]]. У дадатковыя 30 хвілінаў лічбы на табло не зьмяніліся. У сэрыі пасьляматчавых адзінаццацімэтровых удараў аніхто не жадаў саступаць. Дзевятнаццаць стрэлаў з абодвух бакоў апынуліся трапнымі. Дваццатым да «кропкі» выйшаў абаронца «Шахцёра» [[Аляксей Янушкевіч]] і ня здолеў перагуляць галкіпэра [[Жэрэмі Малерб]]а. 15 траўня 2018 году старшынём кіраваньня клюбу стаў [[Дыега Марадона]]. Кантракт з клюбам быў разьлічаны на тры гады. Аргентынец павінен быў займацца пытаньнямі стратэгічнага разьвіцьця клюбу, а таксама мусіў узаемадзейнічаць з усімі ягонымі структурнымі падразьдзяленьнямі, уключаючы дзіцячую акадэмію. Аднак зь ліпеня Марадона больш у [[Беларусь]] не прыязджаў. [[Файл:Torpedo Minsk — Dynamo Brest (Belarusian Premier League, 02-06-2018) 01.jpg|значак|Берасьцескае «Дынама» гуляе ў [[Менск]]у супраць сталічнага «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]» ў матчы чэмпіянату Беларусі 2018 году.]] У трэці раз берасьцейцы здабылі [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|Кубак Беларусі ў 2018 годзе]]. Фінал адбыўся 19 траўня на магілёўскім стадыёне «Спартак» з [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. Барысаўчане двойчы вялі ў ліку, але дынамаўцы дзякуючы галам [[Арцём Мілеўскі|Арцёма Мілеўскага]] і [[Джоэл Фамэе|Джоэла Фамэе]] аднаўлялі раўнавагу. А на 89-й хвіліне [[Павал Няхайчык]] прынёс берасьцейцам перамогу зь лікам 3:2. Упершыню ў гісторыі турніру адной з каманд атрымалася здабыць ганаровы трафэй два гады запар. 24 лістапада 2019 году ў 29 туры [[Чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|чэмпіянату Беларусі]] берасьцейцы на сваім полі перамаглі «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]» зь лікам 1:0. У год тысячагодзьдзя гораду дынамаўцы датэрмінова здабылі залатыя мэдалі і першы чэмпіёнскі кубак у гісторыі клюбу. У 2020 годзе клюб дэбютаваў у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў|Лізе чэмпіёнаў]], які ладзіўся ў крыху нязвыклым фармаце праз пандэмію каранавіруса. Берасьцейцы перамаглі «[[Астана (футбольны клюб)|Астану]]» і «[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]]», але ў трэцім кваліфікацыйным матчы зьведалі паразу ад тэль-авіўскага «Макабі». У плэй-оф [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] каманда прагуляла баўгарскаму «[[Лудагорац Разград|Лудагорцу]]». У чэмпіянаце каманда была толькі чацьвертай, прапусьціўшы наперад «Шахцёр», БАТЭ і «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]». Напрыканцы году стала вядома, што Зайцаў пераключыўся на свой іншы праект — берасьцейскі «[[Рух Берасьце|Рух]]». Спачатку ў структуру канкурэнтнага клюбу перайшла акадэмія<ref>[https://football.by/news/146001 «Академия брестского „Динамо“ переходит „Руху“»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Пазьней у сьнежні зьявіліся чуткі аб пераходзе вялікай колькасьці гульцоў «Дынама» ў іншы берасьцейскі клюб<ref>[https://football.by/news/146608 Источник: 9-10 игроков брестского «Динамо» перейдут в «Рух»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. На чале каманды стаў [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]]. «Дынама» ў сваю чаргу трапіў пад кантроль гарадзкіх уладаў, якія значна скарацілі камандны бюджэт. З каманды зышлі амаль усе лідэры, як то [[Сяргей Крывец]], [[Арцём Мілеўскі]], [[Эліс Бакай]], [[Арцём Быкаў]], [[Сяргей Кісьляк]], [[Аляксандар Наёк]] ды іншыя. Тым ня менш, клюб здолеў узабрацца на 6 радок. «Рух» у апошнім сваім сэзоне быў вышэй за канкурэнта на адну пазыцыю. Сэзон 2022 году дружына з паўднёвага-захаду Беларусі згуляла яшчэ горш, заняўшы толькі 13-ы радок, ля самай мяжы пераходных матчаў. Выпраўляць становішча быў выкліканы [[Ігар Крывушэнка]], які ў сьнежні 2022 году быў прызначаны галоўным трэнэрам каманды<ref>[https://web.archive.org/web/20240225140633/https://dynamo-brest.by/by/igor-kriushenko-novyj-glavnyj-trener-dinamo-brest «Игорь Криушенко — новый главный тренер „Динамо-Брест“»]. Афіцыйны сайт «Дынама» Берасьце.</ref>. Ён адразу пачаў камплектаваць склад да новага сэзону. Да шэрагаў клюбы былі запрошаныя Сяргей Кісьляк, [[Аляксандар Макась]], [[Дзьмітры Бага]], [[Дзяніс Садоўскі (футбаліст)|Дзяніс Садоўскі]], [[Кірыл Сідарэнка]] ды іншыя футбалісты. Некаторыя адмыслоўцы адзначалі пасілёны склад «Дынама»<ref>[https://football.by/news/172912 «Экспертиза. Павел Кирильчик: „Шахтер“ сложит полномочия, а чемпионом станет „Динамо“»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref><ref>[https://football.by/news/172897 «15 интриг нового чемпионата. Какие вопросы можно задать, пока не стартовал первый тур»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Тым ня менш, берасьцейцы зрабілі адзін з найгоршых стартаў. «Дынама» пасьля чатырох паразаў запар замыкнула турнірную табліцу, у выніку чаго Крывушэнка ў красавіку быў звольнены з пасады<ref>[https://football.by/news/173962 «Игорь Криушенко и брестское „Динамо“. Что не срослось?»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Яго замяніў [[Аляксандар Юрэвіч]], які таксама зышоў з клюбу ў верасьні. Выконваць абавязкі галоўнага трэнэра быў высунуты [[Андрэй Чалмадзееў]]. У выніку «Дынама» спынілася на 10 месцы. У студзені 2024 году на пасаду галоўнага трэнэра быў прызначаны [[Аляксандар Бразевіч]]<ref>[https://football.by/news/182459 «Александр Бразевич возглавил брестское „Динамо“»]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. == Гісторыя назваў == * «Спартак» (1960—1972) * «Буг» (1973—1975) * «Дынама» (1976—2011) * «Берасьце» (2012) * «Дынама» (з 2013) == Дасягненьні == * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянатах СССР]] — другое месца ў першай зоне 2-й лігі ў 1976 годзе * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2006—2007 гадоў|2007]], [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|2017]], [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|2018]] * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2018, 2019 * Самая буйная перамога ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] — 7:0 ([[Тарпэда-Кадзіна Магілёў]], 1996; [[Маладэчна-2013 (футбольны клюб)|Маладэчна]], 1999) * Самая буйная параза ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] — 0:6 ([[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], 1998), 1:7 ([[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]], 1999) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q59163603|Бр|}} {{Гулец1|2|Q100989577|ПА|}} {{Гулец1|3|Q98022044|Аб|}} {{Гулец1|4|Q140354978|ПА|}} {{Гулец1|5|Q99531102|Аб|}} {{Гулец1|6|Q121735191|Аб|}} {{Гулец1|7|Q89188964|Нап|}} {{Гулец1|11|Q29348843|Аб|}} {{Гулец1|17|Q129262215|Нап|}} {{Гулец1|18|Q51617690|Аб|}} {{Гулец1|19|Q42708691|ПА|}} {{Гулец1|21|Q88399587|Бр|}} {{Гулец1|22|Q20980733|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q65030898|Аб|}} {{Гулец1|24|Q55848324|Нап|капітан}} {{Гулец1|25|Q65088522|Нап|}} {{Гулец1|35|Q121288820|Бр|}} {{Гулец1|36|Q55081316|Аб|}} {{Гулец1|37|Q123352007|Нап|}} {{Гулец1|42|Q118193291|ПА|}} {{Гулец1|44|Q51452788|ПА|}} {{Гулец1|55|Q56296874|Аб|}} {{Гулец1|77|Q27671194|Аб|}} {{Гулец1|88|Q109470559|Нап|}} {{Гулец1|99|Q116910295|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 8 || 5 || 17 || 27-38 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 32 || 11 || 7 || 14 || 32-41 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''11''' || 32 || 7 || 5 || 20 || 29-68 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 26 || 7 || 3 || 16 || 23-42 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 11 || 7 || 12 || 38-38 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 14 || 9 || 7 || 47-26 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 14 || 10 || 6 || 52-30 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 30 || 23 || 6 || 1 || 70-22 || 75 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 17 || 3 || 10 || 63-40 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 8 || 14 || 8 || 32-32 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 5 || 12 || 13 || 29-43 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 28 || 9 || 3 || 16 || 33-50 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 14 || 7 || 9 || 62-37 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 15 || 6 || 9 || 42-30 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||3||2||0||1||8—5 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||9||2||3||4||9—17 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||4||1||0||3||4—7 |- |Усяго||16||5||3||8||21—29 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак УЭФА 2007—2008 гадоў|2007—2008]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Ліепая (футбольны клюб)|Мэталюрг]] |1:2 |1:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|2017—2018]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Райндорф Альтах]] |0:3 |1:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2018—2019 гадоў|2018—2019]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Атромітас Атэны]] |4:3 |1:1 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[Апалён Лімасол]] |1:0 |0:4 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў|2020—2021]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Казахстану}} |[[Астана (футбольны клюб)|Астана]] |6:3 |— |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Босьніі і Герцагавіны}} |[[Сараева (футбольны клюб)|Сараева]] |2:1 |— |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Тэль-Авіў]] |— |0:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў|2020—2021]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |плэй-оф |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Лудагорац Разград|Лудагорац]] |0:2 |— |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2021—2022 гадоў|2021—2022]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Вікторыя Пльзень]] |1:2 |1:2 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Чарнагорыі}} |[[Сут’еска Нікшыч|Сут’естка]] |0:2 |2:1 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук]] (ад 2020 году)<ref>{{Спасылка|url=https://dynamo-brest.by/team/coaches/sergey-kovalchuk|загаловак=Сергей Ковальчук - Главный тренер|выдавец=Официальный сайт ФК "Динамо-Брест"|мова=ru|дата=24 ліпеня 2020}}</ref> * [[Марцэл Лічка]] (з жніўня 2018 году да 9 сьнежня 2019 году<ref>{{Cite web|url=https://www.racyja.com/sport/martsel-lichka-pakinuu-pasadu-trenera-b/|title=Марцэл Лічка пакінуў пасаду трэнера берасцейскага «Дынама» | publisher=Беларускае Радыё Рацыя|дата публікацыі=9 сьнежня 2019}}</ref>, в. а. у жніўні — сьнежні 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/116630.html Брестское «Динамо» официально подтвердило отстранение Алексея Шпилевского]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/121779.html Марцел Личка официально стал главным тренером брестского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Шпілеўскі]] (в. а. у чэрвені — жніўні 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/114900.html 30-летний Алексей Шпилевский возглавит брестское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (в. а. у траўні — чэрвені 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/112922.html Брестское «Динамо» расторгло контракт с Радославом Латалом]{{Ref-ru}}</ref> * [[Радаслаў Латал]] (студзень — травень 2018 году)<ref>[http://football.by/news/108812.html Радослав Латал официально возглавил брестское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Журавель]] (студзень — сьнежань 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/93668.html Владимир Журавель возглавил брестское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (верасень 2013 году — сьнежань 2016 году)<ref>[http://www.pressball.by/news/football/146020 Сергей Ковальчук назначен главным тренером брестского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Андрэй Пракапюк]] (в. а., верасень 2013 году) * [[Уладзімер Курнеў]] (сьнежань 2012 году — верасень 2013 году; в. а. у ліпені — сьнежні 2012 году) * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (ліпень 2011 году — ліпень 2012 году) * [[Юры Пунтус]] (верасень 2009 году — ліпень 2011 году) * [[Сяргей Пятровіч Кавальчук|Сяргей Кавальчук]] (в. а., ліпень — верасень 2009 году) * Яўген Трацюк (2008 — ліпень 2009 году) * [[Уладзімер Геваркян]] (2007—2008) * [[Сяргей Бароўскі]] (2005—2006) * [[Міхаіл Мархель]] (2005) * [[Уладзімер Курнеў]] (2004—2005) * Віктар Несьцярэнка (2004) * [[Алег Сыраквашка]] (2003—2004) == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20090731215236/http://dynamo-brest.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Берасьці]] 1d7h4aofv9jzgdte931oxm3dtq9hd3l 0 24968 2688107 2683171 2026-09-02T16:56:26Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688107 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Нафтан (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Нафтан Наваполацак |Лягатып = ФК Нафтан Наваполацак.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Нафтан Наваполацак» |Горад = [[Наваполацак]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1963 |Стадыён = «[[Атлянт (стадыён, Наваполацак)|Атлянт]]» |Умяшчальнасьць = 4500 |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНаваЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНаваСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНава}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія | pattern_la1 = _naftan19h | pattern_b1 = _naftan19h | pattern_ra1 = _naftan19h | pattern_sh1 = _naftan19h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFDD00 | body1 = FFDD00 | rightarm1 = FFDD00 | shorts1 = FFDD00 | socks1 = FFFF00 | pattern_la2 = _naftan20t | pattern_b2 = _naftan20t | pattern_ra2 = _naftan20t | pattern_sh2 = _naftan20t | pattern_so2 = _naftan20t | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000CC | socks2 = FFFFFF }} «'''Нафта́н'''» — [[Беларусь|беларускі]] футбольны клюб з гораду [[Наваполацак]], заснаваны ў 1963 годзе. У 1996—2017 гадах удзельнічала ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]] (акрамя 2002 году). Двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2009, 2012). З 2018 году выступаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая лізе]] ажно да 2023 году. Дзякуючы перамозе ў розыгрышу [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першай лігі 2022 году]] клюб атрымаў права на павяртаньне ў Найвышэйшую лігу пасьля працяглай адсутнасьці. == Гісторыя == Першыя футбольныя каманды ў [[Наваполацак|Наваполацку]] зьявіліся яшчэ ў 1959 годзе, якія прадстаўлялі трэст №16 «Нафтабуд». Аднак, калі пачаў сваю працу пабудаваны [[Нафтан (завод)|нафтапераапрацоўчы завод]], клюб прадпрыемства «Нафтавік» пачаў браць удзел у абланых спаборніцтвах. Да клюбу адрызу прыйшлі посьпехі, то бок, атрымаўшы перамогу ў фінале ў гульні супраць віцебскага «[[Станкабудаўнік Віцебск|Станкабудаўніку]]», клюб стаў уладальнікам Кубка Віцебскай вобласьці. На той момант асноўны склад клюбу будаваўся на арэнбурцах, працаўніках [[Орскі нафтапераапрацоўчы завод|Орскага ПНЗ]], які прыяжджалі ў Наваполацак паводле пераводу на працу. У 1965 годзе «Нафтавік» стаўся ўладальнікам [[Кубак БССР па футболе|Кубак БССР]]. На шляху да перамогі, былі пасьлядоўна пераадолены магілёўскі «Мэталюрг», зборная [[Петрыкаў|Петрыкава]] й берасьцейскі «Лякаматыў». Аднак у [[Чэмпіянат БССР па футболе|першынстве БССР]] значных пасьпехаў клюб ня зьведаў. З 1965 па 1974 гады каманда праводзіла ў першым і другім дывізіёнах. У 1966 годзе клюб быў зьняты са спаборніцтваў з-за адсутнасьці турнірнай пэрспэктывы, а сэзоны 1969 і 1970 гадоў і наогул прапусьціў. У 1974 годзе «Нафтавік» узяў свой апошні ўдзел у чэмпіянаце БССР. У сярэдзіне 1980-х гадоў адбылося адраджэньне клюбу, што сталася заслугай працаўнікоў на прыстасаваньнях комплексу па вытворчасьці вадкіх парафінаў. Новы клюб атрымаў назву «Парэкс». Аднак, як і «Нафтавік», клюб меў аматарскі статус. Празь некалькі гадоў станаўленьня клюбу была вернута папярэдняя назва, такім чынам клюб зноўку быў вернуты ў розыгрышы нацыянальных спаборніцтваў. У 1989 годзе «Нафтавік» атрымаў бронзавыя мэдалі абласнога першынства, на наступны год клюб дамогся другога месца ў абласным спаборніцтве. У 1991 годзе клюб атрымаў назву «Нафтан», і адразу стаўся пераможцам турніру прафзьвязаў БССР. У 1992—1996 гадох каманда, атрымліваючы фінансавую падтрымку з боку нафтапераапрацоўчага заводу, канчаткова атрымала прафэсійны статус. [[Файл:FK Naftan Novopolotsk.svg|значак|зьлева|Лягатып, які выкарыстоўваўся да 2024 году.]] У 2003 годзе [[Леанід Падліпскі]] быў абраны старшынём наваполацкага клюбу. У 2004 годзе ён запрасіў [[Вячаслаў Акшаеў|Вячаслава Акшаева]] на пасаду галоўнага трэнэра. У 2004 годзе наваполацкія футбалісты занялі 10 месца, але ў наступныя сэзоне вынікі паляпшаліся. У 2005 годзе клюб узяў сабе новую назву «Нафтан», якія і дасюль выкарыстоўваецца клюбам. У 2007 годзе ачоліў клюб [[Ігар Кавалевіч]], які да таго працаваў быў з дублюючым складам каманды. Паводле вынікаў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзону 2009 году]] «Нафтан» узьняўся на выніковае 4 месца. У тым жа годзе паўночнікі здабылі [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]], перагуляўшы ў дадатковы час у фінальным матчы на менскім стадыёне [[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]] салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» зь лікам 2:1. Пераможны гол улучыў у браму салігорцаў [[Дзьмітры Верхаўцоў]]. Дзякуючы гэтаму, навапалачане атрымалі права дэбтаваць у эўракубках. Паводле лёсаваньня ў розыгрышу [[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|Лігі Эўропы 2009—2010 гадоў]] супернікам беларускаму клюбу выпала быць бэльгійскаму «[[Гент (футбольны клюб)|Генту]]». У хатнім матчы, які аднак ладзіўся ў [[Віцебск]]у празь неадпаведнасьць наваполацкага стадыёну стандартам УЭФА, «Нафтан» здабыў перамогу зь мінімальным лікам 2:1. Абодва голы запісаў на свой рахунак [[Аляксандар Дзегцяроў]]. Матч у адказ скончыўся паразай 1:0, і толькі празь перавагу ў колькасьці здабытых галоў у гасьцёх бэльгійцы рушылі далей. У 2012 годзе «Нафтан» зноўку здабыў кубак краіны, гэтым разам у фінале на тым жа стадыёне Дынама выгуляўшы «Менск» у сэрыі пэнальці. Асноўны час скончыўся зь лікам 2:2. Галы на свой рахунак запісалі [[Алег Шкабара]] і [[Фёдар Чарных]]. У наступных сэзонах вынікі клюбу пачалі пагаршацца, гэтак у сэзоне 2016 году «Нафтан» скончыў на 13 месца, а праз год заняў апошні радок і выбыў з Найвышэйшай лігі. Вярнуцца ў элітны дывізіён навапалачане доўгі час ня былі здольныя. Клюб звычайна лічыўся сярэдняком Першай лігі. У 2020 годзе шэраг гульцоў каманды былі выкрытыя ва ўдзеле ў дамоўленых матчах яшчэ ў 2017—2018 гадах<ref>[https://web.archive.org/web/20211021224536/https://www.pressball.by/articles/football/others/107593 Дело о “договорняках”. “Мы уступили 0:3. После матча Солодовников обвинил нас в сдаче игры. Мне было стыдно…”]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Усё зьмянілася калі перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзону 2022 году]] «Нафтан» запрасіў да сябе дасьведчаных гульцоў з матчамі ў Найвышэйшай лізе на сваім рахунку, як то [[Цярэнці Луцэвіч|Цярэнція Луцэвіча]], [[Артур Кац|Артура Каца]], [[Дзьмітры Ігнаценка (1988)|Дзьмітра Ігнаценка]] і [[Юры Казлоў|Юрыя Казлова]]. Апошні зь іх поруч з футбалістам петрыкаўскага «[[Шахцёр Петрыкаў|Шахцёра]]» [[Максім Кавалевіч|Максімам Кавалевічам]] стаў найлепшым бамбардзірам розыгрышу Першай лігі, зарабіўшы 13 галоў. Перад пачаткам сэзону 2023 году галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Юры Пунтус]], які, аднак, пратрымаўся толькі да траўня. Ён быў звольнены праз дрэнныя вынікі каманды. «Нафтан» ачоліў [[Альбэрт Рыбак]], які незадоўга да таго быў вызвалены з пасады галоўнага трэнэра «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]». Значна падвысіць вынікі трэнэр ня здолеў. У выніку навапалачане фінішавалі на 12 месцы. У студзені 2024 году адбылася рэарганізацыя клюбу<ref>[https://web.archive.org/web/20240225081626/https://pressball.by/news/football/predsedatel-naftana-bondarchuk-o-reorganizatsii-eto-ne-razvitie-futbola-a-unichtozhenie-novopolotskogo-futbola/ «Председатель „Нафтана“ Бондарчук о „реорганизации“: это не развитие футбола, а уничтожение новополоцкого футбола»]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref><ref>[https://football.by/news/182940 «Власти хотят удвоить бюджет „Нафтана“ и рассчитывают, что он не будет бороться за выживание»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. == Былыя назвы == * «Нафтан» (1992—1994) * «Нафтан-Дэвон» (1995—2000) * «Нафтан» (з 2001) == Дасягненьні == * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] — 4-е месца ([[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]]) * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: 2009, [[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|2012]] * Самая буйная перамога — 6:0 ([[Атака Менск]], 1997) * Самая буйная параза — 0:8 ([[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], 2000) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|5|Q502953|Аб|капітан}} {{Гулец1|6|Q140322570|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|7|Q117193969|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Менск (футбольны клюб)|Менск]]}} {{Гулец|8|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Андрэй Сьцефанішын||2004}} {{Гулец1|9|Q113514960|ПА|}} {{Гулец1|10|Q117213022|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]}} {{Гулец1|11|Q117196883|Нап|}} {{Гулец1|13|Q62913686|Бр|}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Іван Чмут||2005}} {{Гулец1|16|Q2354121|Бр|}} {{Гулец1|17|Q124953880|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Ляшчанок||2007}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Кірыл Кіркіцкі||2002}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Фяжэнка||2008}} {{Падзел складу}} {{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Селязьнёў||2007}} {{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мацьвей Суша||2007}} {{Гулец1|30|Q115214855|Нап|}} {{Гулец1|42|Q108301313|Аб|}} {{Гулец1|50|Q109621742|ПА|}} {{Гулец1|57|Q135333424|Нап|}} {{Гулец1|66|Q107293614|ПА|}} {{Гулец1|71|Q118366887|Бр|}} {{Гулец1|88|Q117212888|Аб|}} {{Гулец|94|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Васкабойнікаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2006}} {{Гулец1|97|Q131379393|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|—|Q136174643|Аб|}} {{Гулец1|—|Q26224833|ПА|}} {{Гулец1|—|Q89569679|Бр|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {| |valign="top"| {| class="toccolours" |- !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Трайдук]]||01.1992—06.2001 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Андрэй Зыгмантовіч]]||07.2001—02.2002 |- |style="text-align:left;"|[[Васіль Зайцаў]]||02.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Васіль Зайцаў]]||03.2002—05.2004 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Акшаеў]]||05.2004—05.2007 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Ігар Кавалевіч]]||05.2007—06.2007 |- |style="text-align:left;"|[[Ігар Кавалевіч]]||07.2007—12.2012 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Павал Кучараў]]||12.2012—06.2013 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||06.2013—12.2013 |- |style="text-align:left;"|[[Валеры Стрыпейкіс]]||12.2013<ref>[http://www.pressball.by/news/football/153055 Валерий Стрипейкис утвержден главным тренером «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—08.2016<ref>[http://www.football.by/news/90077.html «Нафтан» уволил Валерия Стрипейкиса]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Алег Сідарэнкаў]]||08.2016—11.2016 |- |style="text-align:left;"|[[Алег Сідарэнкаў]]||11.2016<ref>[https://by.tribuna.com/football/1046135517.html Сидоренков утвержден в качестве главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—11.2017<ref>[https://by.tribuna.com/football/1057874477.html Сидоренков уволился из «Нафтана». У всех футболистов закончились контракты]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Трайдук]]||01.2018<ref>[http://www.football.by/news/109417.html Александр Трайдук возглавил «Нафтан»]{{Ref-ru}}</ref>—08.2018<ref>[http://www.football.by/news/114382.html Александр Трайдук подал в отставку с поста главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Юры Поклад]]||06.2018<ref>[http://www.football.by/news/114789.html Юрий Поклад назначен главным тренером «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—12.2018<ref>[http://www.football.by/news/121860.html Поклад покинул пост главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Тарас Чопік]]||01.2019<ref>[http://www.football.by/news/122660.html Украинский специалист возглавил «Нафтан»]{{Ref-ru}}</ref>—05.2021 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||05.2021—07.2021 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Валеры Стрыпейкіс]]||07.2021—01.2022 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Герашчанка]]||01.2022—12.2022 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Юры Пунтус]]||12.2022—05.2023 |- |style="text-align:left;"|[[Альбэрт Рыбак]]||05.2023—09.2024 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Ігар Крывушэнка]]||09.2024—01.2026 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Герашчанка]]||01.2026—05.2026 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||05.2026—06.2026 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Храпкоўскі]]||06.2026<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-06-12 |url = https://football.by/news/219542 |загаловак = Официально: Александр Храпковский — главный тренер "Нафтана" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-12 |мова = ru}}</ref>— |} |} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 23–40 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''10''' || 32 || 9 || 10 || 13 || 29–41 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 32 || 11 || 10 || 11 || 40–43 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 26 || 8 || 6 || 12 || 34–35 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 25–46 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 6 || 20 || 18–57 || 13{{Заўвага|«Нафтан» пазбаўлены 5 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая]] || '''5''' || 28 || 10 || 11 || 7 || 28–24 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Першая]] || '''5''' || 28 || 13 || 8 || 7 || 58–43 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першая]] || '''12''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 36–43 || 21{{Заўвага|«Нафтан» пазбаўлены 15 пунктаў праз удзел гульцоў у дамоўленых матчах у 2017—2018 гадах}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Першая]] || '''8''' || 33 || 11 || 11 || 11 || 44–46 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 24 || 16 || 5 || 3 || 55–19 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 28 || 6 || 5 || 17 || 28–57 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 5 || 11 || 14 || 27–44 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 8 || 4 || 18 || 35–55 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||4||1||1||2||8—9 |- |Усяго||4||1||1||2||8—9 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|2009—2010]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |2:1 |0:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|2012—2013]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Црвена Зьвезда Бялград]] |3:4 |3:3 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080212073823/http://fcnaftan.com/ Афіцыйная старонка]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Наваполацак]] 6mxv46xp6jqfvenu5vss8q750ha3eu3 2688111 2688107 2026-09-02T17:16:46Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688111 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Нафтан (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Нафтан Наваполацак |Лягатып = ФК Нафтан Наваполацак.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Нафтан Наваполацак» |Горад = [[Наваполацак]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1963 |Стадыён = «[[Атлянт (стадыён, Наваполацак)|Атлянт]]» |Умяшчальнасьць = 4500 |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНаваЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНаваСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНава}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія | pattern_la1 = _naftan19h | pattern_b1 = _naftan19h | pattern_ra1 = _naftan19h | pattern_sh1 = _naftan19h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFDD00 | body1 = FFDD00 | rightarm1 = FFDD00 | shorts1 = FFDD00 | socks1 = FFFF00 | pattern_la2 = _naftan20t | pattern_b2 = _naftan20t | pattern_ra2 = _naftan20t | pattern_sh2 = _naftan20t | pattern_so2 = _naftan20t | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000CC | socks2 = FFFFFF }} «'''Нафта́н'''» — [[Беларусь|беларускі]] футбольны клюб з гораду [[Наваполацак]], заснаваны ў 1963 годзе. У 1996—2017 гадах удзельнічала ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]] (акрамя 2002 году). Двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2009, 2012). З 2018 году выступаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая лізе]] ажно да 2023 году. Дзякуючы перамозе ў розыгрышу [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першай лігі 2022 году]] клюб атрымаў права на павяртаньне ў Найвышэйшую лігу пасьля працяглай адсутнасьці. == Гісторыя == Першыя футбольныя каманды ў [[Наваполацак|Наваполацку]] зьявіліся яшчэ ў 1959 годзе, якія прадстаўлялі трэст №16 «Нафтабуд». Аднак, калі пачаў сваю працу пабудаваны [[Нафтан (завод)|нафтапераапрацоўчы завод]], клюб прадпрыемства «Нафтавік» пачаў браць удзел у абланых спаборніцтвах. Да клюбу адрызу прыйшлі посьпехі, то бок, атрымаўшы перамогу ў фінале ў гульні супраць віцебскага «[[Станкабудаўнік Віцебск|Станкабудаўніку]]», клюб стаў уладальнікам Кубка Віцебскай вобласьці. На той момант асноўны склад клюбу будаваўся на арэнбурцах, працаўніках [[Орскі нафтапераапрацоўчы завод|Орскага ПНЗ]], які прыяжджалі ў Наваполацак паводле пераводу на працу. У 1965 годзе «Нафтавік» стаўся ўладальнікам [[Кубак БССР па футболе|Кубак БССР]]. На шляху да перамогі, былі пасьлядоўна пераадолены магілёўскі «Мэталюрг», зборная [[Петрыкаў|Петрыкава]] й берасьцейскі «Лякаматыў». Аднак у [[Чэмпіянат БССР па футболе|першынстве БССР]] значных пасьпехаў клюб ня зьведаў. З 1965 па 1974 гады каманда праводзіла ў першым і другім дывізіёнах. У 1966 годзе клюб быў зьняты са спаборніцтваў з-за адсутнасьці турнірнай пэрспэктывы, а сэзоны 1969 і 1970 гадоў і наогул прапусьціў. У 1974 годзе «Нафтавік» узяў свой апошні ўдзел у чэмпіянаце БССР. У сярэдзіне 1980-х гадоў адбылося адраджэньне клюбу, што сталася заслугай працаўнікоў на прыстасаваньнях комплексу па вытворчасьці вадкіх парафінаў. Новы клюб атрымаў назву «Парэкс». Аднак, як і «Нафтавік», клюб меў аматарскі статус. Празь некалькі гадоў станаўленьня клюбу была вернута папярэдняя назва, такім чынам клюб зноўку быў вернуты ў розыгрышы нацыянальных спаборніцтваў. У 1989 годзе «Нафтавік» атрымаў бронзавыя мэдалі абласнога першынства, на наступны год клюб дамогся другога месца ў абласным спаборніцтве. У 1991 годзе клюб атрымаў назву «Нафтан», і адразу стаўся пераможцам турніру прафзьвязаў БССР. У 1992—1996 гадох каманда, атрымліваючы фінансавую падтрымку з боку нафтапераапрацоўчага заводу, канчаткова атрымала прафэсійны статус. [[Файл:FK Naftan Novopolotsk.svg|значак|зьлева|Лягатып, які выкарыстоўваўся да 2024 году.]] У 2003 годзе [[Леанід Падліпскі]] быў абраны старшынём наваполацкага клюбу. У 2004 годзе ён запрасіў [[Вячаслаў Акшаеў|Вячаслава Акшаева]] на пасаду галоўнага трэнэра. У 2004 годзе наваполацкія футбалісты занялі 10 месца, але ў наступныя сэзоне вынікі паляпшаліся. У 2005 годзе клюб узяў сабе новую назву «Нафтан», якія і дасюль выкарыстоўваецца клюбам. У 2007 годзе ачоліў клюб [[Ігар Кавалевіч]], які да таго працаваў быў з дублюючым складам каманды. Паводле вынікаў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзону 2009 году]] «Нафтан» узьняўся на выніковае 4 месца. У тым жа годзе паўночнікі здабылі [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]], перагуляўшы ў дадатковы час у фінальным матчы на менскім стадыёне [[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]] салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» зь лікам 2:1. Пераможны гол улучыў у браму салігорцаў [[Дзьмітры Верхаўцоў]]. Дзякуючы гэтаму, навапалачане атрымалі права дэбтаваць у эўракубках. Паводле лёсаваньня ў розыгрышу [[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|Лігі Эўропы 2009—2010 гадоў]] супернікам беларускаму клюбу выпала быць бэльгійскаму «[[Гент (футбольны клюб)|Генту]]». У хатнім матчы, які аднак ладзіўся ў [[Віцебск]]у празь неадпаведнасьць наваполацкага стадыёну стандартам УЭФА, «Нафтан» здабыў перамогу зь мінімальным лікам 2:1. Абодва голы запісаў на свой рахунак [[Аляксандар Дзегцяроў]]. Матч у адказ скончыўся паразай 1:0, і толькі празь перавагу ў колькасьці здабытых галоў у гасьцёх бэльгійцы рушылі далей. У 2012 годзе «Нафтан» зноўку здабыў кубак краіны, гэтым разам у фінале на тым жа стадыёне Дынама выгуляўшы «Менск» у сэрыі пэнальці. Асноўны час скончыўся зь лікам 2:2. Галы на свой рахунак запісалі [[Алег Шкабара]] і [[Фёдар Чарных]]. У наступных сэзонах вынікі клюбу пачалі пагаршацца, гэтак у сэзоне 2016 году «Нафтан» скончыў на 13 месца, а праз год заняў апошні радок і выбыў з Найвышэйшай лігі. Вярнуцца ў элітны дывізіён навапалачане доўгі час ня былі здольныя. Клюб звычайна лічыўся сярэдняком Першай лігі. У 2020 годзе шэраг гульцоў каманды былі выкрытыя ва ўдзеле ў дамоўленых матчах яшчэ ў 2017—2018 гадах<ref>[https://web.archive.org/web/20211021224536/https://www.pressball.by/articles/football/others/107593 Дело о “договорняках”. “Мы уступили 0:3. После матча Солодовников обвинил нас в сдаче игры. Мне было стыдно…”]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Усё зьмянілася калі перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзону 2022 году]] «Нафтан» запрасіў да сябе дасьведчаных гульцоў з матчамі ў Найвышэйшай лізе на сваім рахунку, як то [[Цярэнці Луцэвіч|Цярэнція Луцэвіча]], [[Артур Кац|Артура Каца]], [[Дзьмітры Ігнаценка (1988)|Дзьмітра Ігнаценка]] і [[Юры Казлоў|Юрыя Казлова]]. Апошні зь іх поруч з футбалістам петрыкаўскага «[[Шахцёр Петрыкаў|Шахцёра]]» [[Максім Кавалевіч|Максімам Кавалевічам]] стаў найлепшым бамбардзірам розыгрышу Першай лігі, зарабіўшы 13 галоў. Перад пачаткам сэзону 2023 году галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Юры Пунтус]], які, аднак, пратрымаўся толькі да траўня. Ён быў звольнены праз дрэнныя вынікі каманды. «Нафтан» ачоліў [[Альбэрт Рыбак]], які незадоўга да таго быў вызвалены з пасады галоўнага трэнэра «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]». Значна падвысіць вынікі трэнэр ня здолеў. У выніку навапалачане фінішавалі на 12 месцы. У студзені 2024 году адбылася рэарганізацыя клюбу<ref>[https://web.archive.org/web/20240225081626/https://pressball.by/news/football/predsedatel-naftana-bondarchuk-o-reorganizatsii-eto-ne-razvitie-futbola-a-unichtozhenie-novopolotskogo-futbola/ «Председатель „Нафтана“ Бондарчук о „реорганизации“: это не развитие футбола, а уничтожение новополоцкого футбола»]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref><ref>[https://football.by/news/182940 «Власти хотят удвоить бюджет „Нафтана“ и рассчитывают, что он не будет бороться за выживание»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. == Былыя назвы == * «Нафтан» (1992—1994) * «Нафтан-Дэвон» (1995—2000) * «Нафтан» (з 2001) == Дасягненьні == * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] — 4-е месца ([[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]]) * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: 2009, [[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|2012]] * Самая буйная перамога — 6:0 ([[Атака Менск]], 1997) * Самая буйная параза — 0:8 ([[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], 2000) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|5|Q502953|Аб|капітан}} {{Гулец1|6|Q140322570|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|7|Q117193969|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Менск (футбольны клюб)|Менск]]}} {{Гулец|8|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Андрэй Сьцефанішын||2004}} {{Гулец1|9|Q113514960|ПА|}} {{Гулец1|10|Q117213022|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]}} {{Гулец1|11|Q117196883|Нап|}} {{Гулец1|13|Q62913686|Бр|}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Іван Чмут||2005}} {{Гулец1|16|Q2354121|Бр|}} {{Гулец1|17|Q124953880|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Ляшчанок||2007}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Кірыл Кіркіцкі||2002}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Фяжэнка||2008}} {{Падзел складу}} {{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Селязьнёў||2007}} {{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мацьвей Суша||2007}} {{Гулец1|30|Q115214855|Нап|}} {{Гулец1|42|Q108301313|Аб|}} {{Гулец1|50|Q109621742|ПА|}} {{Гулец1|57|Q135333424|Нап|}} {{Гулец1|66|Q107293614|ПА|}} {{Гулец1|69|Q136174643|Аб|}} {{Гулец1|71|Q118366887|Бр|}} {{Гулец1|88|Q117212888|Аб|}} {{Гулец|94|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Васкабойнікаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2006}} {{Гулец1|97|Q131379393|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|—|Q26224833|ПА|}} {{Гулец1|—|Q89569679|Бр|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {| |valign="top"| {| class="toccolours" |- !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Трайдук]]||01.1992—06.2001 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Андрэй Зыгмантовіч]]||07.2001—02.2002 |- |style="text-align:left;"|[[Васіль Зайцаў]]||02.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Васіль Зайцаў]]||03.2002—05.2004 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Акшаеў]]||05.2004—05.2007 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Ігар Кавалевіч]]||05.2007—06.2007 |- |style="text-align:left;"|[[Ігар Кавалевіч]]||07.2007—12.2012 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Павал Кучараў]]||12.2012—06.2013 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||06.2013—12.2013 |- |style="text-align:left;"|[[Валеры Стрыпейкіс]]||12.2013<ref>[http://www.pressball.by/news/football/153055 Валерий Стрипейкис утвержден главным тренером «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—08.2016<ref>[http://www.football.by/news/90077.html «Нафтан» уволил Валерия Стрипейкиса]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Алег Сідарэнкаў]]||08.2016—11.2016 |- |style="text-align:left;"|[[Алег Сідарэнкаў]]||11.2016<ref>[https://by.tribuna.com/football/1046135517.html Сидоренков утвержден в качестве главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—11.2017<ref>[https://by.tribuna.com/football/1057874477.html Сидоренков уволился из «Нафтана». У всех футболистов закончились контракты]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Трайдук]]||01.2018<ref>[http://www.football.by/news/109417.html Александр Трайдук возглавил «Нафтан»]{{Ref-ru}}</ref>—08.2018<ref>[http://www.football.by/news/114382.html Александр Трайдук подал в отставку с поста главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Юры Поклад]]||06.2018<ref>[http://www.football.by/news/114789.html Юрий Поклад назначен главным тренером «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—12.2018<ref>[http://www.football.by/news/121860.html Поклад покинул пост главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Тарас Чопік]]||01.2019<ref>[http://www.football.by/news/122660.html Украинский специалист возглавил «Нафтан»]{{Ref-ru}}</ref>—05.2021 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||05.2021—07.2021 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Валеры Стрыпейкіс]]||07.2021—01.2022 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Герашчанка]]||01.2022—12.2022 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Юры Пунтус]]||12.2022—05.2023 |- |style="text-align:left;"|[[Альбэрт Рыбак]]||05.2023—09.2024 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Ігар Крывушэнка]]||09.2024—01.2026 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Герашчанка]]||01.2026—05.2026 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||05.2026—06.2026 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Храпкоўскі]]||06.2026<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-06-12 |url = https://football.by/news/219542 |загаловак = Официально: Александр Храпковский — главный тренер "Нафтана" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-12 |мова = ru}}</ref>— |} |} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 23–40 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''10''' || 32 || 9 || 10 || 13 || 29–41 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 32 || 11 || 10 || 11 || 40–43 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 26 || 8 || 6 || 12 || 34–35 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 25–46 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 6 || 20 || 18–57 || 13{{Заўвага|«Нафтан» пазбаўлены 5 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая]] || '''5''' || 28 || 10 || 11 || 7 || 28–24 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Першая]] || '''5''' || 28 || 13 || 8 || 7 || 58–43 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першая]] || '''12''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 36–43 || 21{{Заўвага|«Нафтан» пазбаўлены 15 пунктаў праз удзел гульцоў у дамоўленых матчах у 2017—2018 гадах}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Першая]] || '''8''' || 33 || 11 || 11 || 11 || 44–46 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 24 || 16 || 5 || 3 || 55–19 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 28 || 6 || 5 || 17 || 28–57 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 5 || 11 || 14 || 27–44 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 8 || 4 || 18 || 35–55 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||4||1||1||2||8—9 |- |Усяго||4||1||1||2||8—9 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|2009—2010]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |2:1 |0:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|2012—2013]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Црвена Зьвезда Бялград]] |3:4 |3:3 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080212073823/http://fcnaftan.com/ Афіцыйная старонка]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Наваполацак]] l0zw7lozk8ed3ncug35eqx30gf8t296 2688165 2688111 2026-09-03T08:08:47Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688165 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Нафтан (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Нафтан Наваполацак |Лягатып = ФК Нафтан Наваполацак.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Нафтан Наваполацак» |Горад = [[Наваполацак]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1963 |Стадыён = «[[Атлянт (стадыён, Наваполацак)|Атлянт]]» |Умяшчальнасьць = 4500 |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНаваЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНаваСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НафтанНава}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія | pattern_la1 = _naftan19h | pattern_b1 = _naftan19h | pattern_ra1 = _naftan19h | pattern_sh1 = _naftan19h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFDD00 | body1 = FFDD00 | rightarm1 = FFDD00 | shorts1 = FFDD00 | socks1 = FFFF00 | pattern_la2 = _naftan20t | pattern_b2 = _naftan20t | pattern_ra2 = _naftan20t | pattern_sh2 = _naftan20t | pattern_so2 = _naftan20t | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000CC | socks2 = FFFFFF }} «'''Нафта́н'''» — [[Беларусь|беларускі]] футбольны клюб з гораду [[Наваполацак]], заснаваны ў 1963 годзе. У 1996—2017 гадах удзельнічала ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]] (акрамя 2002 году). Двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (2009, 2012). З 2018 году выступаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая лізе]] ажно да 2023 году. Дзякуючы перамозе ў розыгрышу [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першай лігі 2022 году]] клюб атрымаў права на павяртаньне ў Найвышэйшую лігу пасьля працяглай адсутнасьці. == Гісторыя == Першыя футбольныя каманды ў [[Наваполацак|Наваполацку]] зьявіліся яшчэ ў 1959 годзе, якія прадстаўлялі трэст №16 «Нафтабуд». Аднак, калі пачаў сваю працу пабудаваны [[Нафтан (завод)|нафтапераапрацоўчы завод]], клюб прадпрыемства «Нафтавік» пачаў браць удзел у абланых спаборніцтвах. Да клюбу адрызу прыйшлі посьпехі, то бок, атрымаўшы перамогу ў фінале ў гульні супраць віцебскага «[[Станкабудаўнік Віцебск|Станкабудаўніку]]», клюб стаў уладальнікам Кубка Віцебскай вобласьці. На той момант асноўны склад клюбу будаваўся на арэнбурцах, працаўніках [[Орскі нафтапераапрацоўчы завод|Орскага ПНЗ]], які прыяжджалі ў Наваполацак паводле пераводу на працу. У 1965 годзе «Нафтавік» стаўся ўладальнікам [[Кубак БССР па футболе|Кубак БССР]]. На шляху да перамогі, былі пасьлядоўна пераадолены магілёўскі «Мэталюрг», зборная [[Петрыкаў|Петрыкава]] й берасьцейскі «Лякаматыў». Аднак у [[Чэмпіянат БССР па футболе|першынстве БССР]] значных пасьпехаў клюб ня зьведаў. З 1965 па 1974 гады каманда праводзіла ў першым і другім дывізіёнах. У 1966 годзе клюб быў зьняты са спаборніцтваў з-за адсутнасьці турнірнай пэрспэктывы, а сэзоны 1969 і 1970 гадоў і наогул прапусьціў. У 1974 годзе «Нафтавік» узяў свой апошні ўдзел у чэмпіянаце БССР. У сярэдзіне 1980-х гадоў адбылося адраджэньне клюбу, што сталася заслугай працаўнікоў на прыстасаваньнях комплексу па вытворчасьці вадкіх парафінаў. Новы клюб атрымаў назву «Парэкс». Аднак, як і «Нафтавік», клюб меў аматарскі статус. Празь некалькі гадоў станаўленьня клюбу была вернута папярэдняя назва, такім чынам клюб зноўку быў вернуты ў розыгрышы нацыянальных спаборніцтваў. У 1989 годзе «Нафтавік» атрымаў бронзавыя мэдалі абласнога першынства, на наступны год клюб дамогся другога месца ў абласным спаборніцтве. У 1991 годзе клюб атрымаў назву «Нафтан», і адразу стаўся пераможцам турніру прафзьвязаў БССР. У 1992—1996 гадох каманда, атрымліваючы фінансавую падтрымку з боку нафтапераапрацоўчага заводу, канчаткова атрымала прафэсійны статус. [[Файл:FK Naftan Novopolotsk.svg|значак|зьлева|Лягатып, які выкарыстоўваўся да 2024 году.]] У 2003 годзе [[Леанід Падліпскі]] быў абраны старшынём наваполацкага клюбу. У 2004 годзе ён запрасіў [[Вячаслаў Акшаеў|Вячаслава Акшаева]] на пасаду галоўнага трэнэра. У 2004 годзе наваполацкія футбалісты занялі 10 месца, але ў наступныя сэзоне вынікі паляпшаліся. У 2005 годзе клюб узяў сабе новую назву «Нафтан», якія і дасюль выкарыстоўваецца клюбам. У 2007 годзе ачоліў клюб [[Ігар Кавалевіч]], які да таго працаваў быў з дублюючым складам каманды. Паводле вынікаў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзону 2009 году]] «Нафтан» узьняўся на выніковае 4 месца. У тым жа годзе паўночнікі здабылі [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]], перагуляўшы ў дадатковы час у фінальным матчы на менскім стадыёне [[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]] салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» зь лікам 2:1. Пераможны гол улучыў у браму салігорцаў [[Дзьмітры Верхаўцоў]]. Дзякуючы гэтаму, навапалачане атрымалі права дэбтаваць у эўракубках. Паводле лёсаваньня ў розыгрышу [[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|Лігі Эўропы 2009—2010 гадоў]] супернікам беларускаму клюбу выпала быць бэльгійскаму «[[Гент (футбольны клюб)|Генту]]». У хатнім матчы, які аднак ладзіўся ў [[Віцебск]]у празь неадпаведнасьць наваполацкага стадыёну стандартам УЭФА, «Нафтан» здабыў перамогу зь мінімальным лікам 2:1. Абодва голы запісаў на свой рахунак [[Аляксандар Дзегцяроў]]. Матч у адказ скончыўся паразай 1:0, і толькі празь перавагу ў колькасьці здабытых галоў у гасьцёх бэльгійцы рушылі далей. У 2012 годзе «Нафтан» зноўку здабыў кубак краіны, гэтым разам у фінале на тым жа стадыёне Дынама выгуляўшы «Менск» у сэрыі пэнальці. Асноўны час скончыўся зь лікам 2:2. Галы на свой рахунак запісалі [[Алег Шкабара]] і [[Фёдар Чарных]]. У наступных сэзонах вынікі клюбу пачалі пагаршацца, гэтак у сэзоне 2016 году «Нафтан» скончыў на 13 месца, а праз год заняў апошні радок і выбыў з Найвышэйшай лігі. Вярнуцца ў элітны дывізіён навапалачане доўгі час ня былі здольныя. Клюб звычайна лічыўся сярэдняком Першай лігі. У 2020 годзе шэраг гульцоў каманды былі выкрытыя ва ўдзеле ў дамоўленых матчах яшчэ ў 2017—2018 гадах<ref>[https://web.archive.org/web/20211021224536/https://www.pressball.by/articles/football/others/107593 Дело о “договорняках”. “Мы уступили 0:3. После матча Солодовников обвинил нас в сдаче игры. Мне было стыдно…”]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref>. Усё зьмянілася калі перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзону 2022 году]] «Нафтан» запрасіў да сябе дасьведчаных гульцоў з матчамі ў Найвышэйшай лізе на сваім рахунку, як то [[Цярэнці Луцэвіч|Цярэнція Луцэвіча]], [[Артур Кац|Артура Каца]], [[Дзьмітры Ігнаценка (1988)|Дзьмітра Ігнаценка]] і [[Юры Казлоў|Юрыя Казлова]]. Апошні зь іх поруч з футбалістам петрыкаўскага «[[Шахцёр Петрыкаў|Шахцёра]]» [[Максім Кавалевіч|Максімам Кавалевічам]] стаў найлепшым бамбардзірам розыгрышу Першай лігі, зарабіўшы 13 галоў. Перад пачаткам сэзону 2023 году галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Юры Пунтус]], які, аднак, пратрымаўся толькі да траўня. Ён быў звольнены праз дрэнныя вынікі каманды. «Нафтан» ачоліў [[Альбэрт Рыбак]], які незадоўга да таго быў вызвалены з пасады галоўнага трэнэра «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]». Значна падвысіць вынікі трэнэр ня здолеў. У выніку навапалачане фінішавалі на 12 месцы. У студзені 2024 году адбылася рэарганізацыя клюбу<ref>[https://web.archive.org/web/20240225081626/https://pressball.by/news/football/predsedatel-naftana-bondarchuk-o-reorganizatsii-eto-ne-razvitie-futbola-a-unichtozhenie-novopolotskogo-futbola/ «Председатель „Нафтана“ Бондарчук о „реорганизации“: это не развитие футбола, а уничтожение новополоцкого футбола»]{{Ref-ru}}. Прессбол.</ref><ref>[https://football.by/news/182940 «Власти хотят удвоить бюджет „Нафтана“ и рассчитывают, что он не будет бороться за выживание»]{{Ref-ru}}. Football.by.</ref>. == Былыя назвы == * «Нафтан» (1992—1994) * «Нафтан-Дэвон» (1995—2000) * «Нафтан» (з 2001) == Дасягненьні == * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] — 4-е месца ([[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]]) * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: 2009, [[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|2012]] * Самая буйная перамога — 6:0 ([[Атака Менск]], 1997) * Самая буйная параза — 0:8 ([[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], 2000) == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|5|Q502953|Аб|капітан}} {{Гулец1|6|Q140322570|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|7|Q117193969|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Менск (футбольны клюб)|Менск]]}} {{Гулец|8|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Андрэй Сьцефанішын||2004}} {{Гулец1|9|Q113514960|ПА|}} {{Гулец1|10|Q117213022|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]}} {{Гулец1|11|Q117196883|Нап|}} {{Гулец1|13|Q62913686|Бр|}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Іван Чмут||2005}} {{Гулец1|16|Q89569679|Бр|}} {{Гулец1|17|Q124953880|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Ляшчанок||2007}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Кірыл Кіркіцкі||2002}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Фяжэнка||2008}} {{Падзел складу}} {{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Селязьнёў||2007}} {{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мацьвей Суша||2007}} {{Гулец1|30|Q115214855|Нап|}} {{Гулец1|42|Q108301313|Аб|}} {{Гулец1|50|Q109621742|ПА|}} {{Гулец1|57|Q135333424|Нап|}} {{Гулец1|66|Q107293614|ПА|}} {{Гулец1|69|Q136174643|Аб|}} {{Гулец1|71|Q118366887|Бр|}} {{Гулец1|88|Q117212888|Аб|}} {{Гулец|94|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Васкабойнікаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2006}} {{Гулец1|97|Q131379393|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|—|Q2354121|Бр|}} {{Гулец1|—|Q26224833|ПА|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {| |valign="top"| {| class="toccolours" |- !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Трайдук]]||01.1992—06.2001 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Андрэй Зыгмантовіч]]||07.2001—02.2002 |- |style="text-align:left;"|[[Васіль Зайцаў]]||02.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Васіль Зайцаў]]||03.2002—05.2004 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Акшаеў]]||05.2004—05.2007 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Ігар Кавалевіч]]||05.2007—06.2007 |- |style="text-align:left;"|[[Ігар Кавалевіч]]||07.2007—12.2012 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Павал Кучараў]]||12.2012—06.2013 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||06.2013—12.2013 |- |style="text-align:left;"|[[Валеры Стрыпейкіс]]||12.2013<ref>[http://www.pressball.by/news/football/153055 Валерий Стрипейкис утвержден главным тренером «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—08.2016<ref>[http://www.football.by/news/90077.html «Нафтан» уволил Валерия Стрипейкиса]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Алег Сідарэнкаў]]||08.2016—11.2016 |- |style="text-align:left;"|[[Алег Сідарэнкаў]]||11.2016<ref>[https://by.tribuna.com/football/1046135517.html Сидоренков утвержден в качестве главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—11.2017<ref>[https://by.tribuna.com/football/1057874477.html Сидоренков уволился из «Нафтана». У всех футболистов закончились контракты]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Трайдук]]||01.2018<ref>[http://www.football.by/news/109417.html Александр Трайдук возглавил «Нафтан»]{{Ref-ru}}</ref>—08.2018<ref>[http://www.football.by/news/114382.html Александр Трайдук подал в отставку с поста главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref> |- |style="text-align:left;"|[[Юры Поклад]]||06.2018<ref>[http://www.football.by/news/114789.html Юрий Поклад назначен главным тренером «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref>—12.2018<ref>[http://www.football.by/news/121860.html Поклад покинул пост главного тренера «Нафтана»]{{Ref-ru}}</ref> |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Тарас Чопік]]||01.2019<ref>[http://www.football.by/news/122660.html Украинский специалист возглавил «Нафтан»]{{Ref-ru}}</ref>—05.2021 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||05.2021—07.2021 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Валеры Стрыпейкіс]]||07.2021—01.2022 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Герашчанка]]||01.2022—12.2022 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Юры Пунтус]]||12.2022—05.2023 |- |style="text-align:left;"|[[Альбэрт Рыбак]]||05.2023—09.2024 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Ігар Крывушэнка]]||09.2024—01.2026 |- |style="text-align:left;"|[[Вячаслаў Герашчанка]]||01.2026—05.2026 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Валеры Стрыпейкіс]]||05.2026—06.2026 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Храпкоўскі]]||06.2026<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-06-12 |url = https://football.by/news/219542 |загаловак = Официально: Александр Храпковский — главный тренер "Нафтана" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-12 |мова = ru}}</ref>— |} |} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 23–40 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''10''' || 32 || 9 || 10 || 13 || 29–41 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 32 || 11 || 10 || 11 || 40–43 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 26 || 8 || 6 || 12 || 34–35 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 25–46 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 6 || 20 || 18–57 || 13{{Заўвага|«Нафтан» пазбаўлены 5 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая]] || '''5''' || 28 || 10 || 11 || 7 || 28–24 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Першая]] || '''5''' || 28 || 13 || 8 || 7 || 58–43 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першая]] || '''12''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 36–43 || 21{{Заўвага|«Нафтан» пазбаўлены 15 пунктаў праз удзел гульцоў у дамоўленых матчах у 2017—2018 гадах}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Першая]] || '''8''' || 33 || 11 || 11 || 11 || 44–46 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 24 || 16 || 5 || 3 || 55–19 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 28 || 6 || 5 || 17 || 28–57 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 5 || 11 || 14 || 27–44 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 8 || 4 || 18 || 35–55 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||4||1||1||2||8—9 |- |Усяго||4||1||1||2||8—9 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2009—2010 гадоў|2009—2010]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |2:1 |0:1 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў|2012—2013]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Црвена Зьвезда Бялград]] |3:4 |3:3 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080212073823/http://fcnaftan.com/ Афіцыйная старонка]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Наваполацак]] 4x0rx1xeryy31l70snheo3jrpkgah8c 0 24971 2688108 2682131 2026-09-02T17:03:54Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688108 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Нёман Горадня |Лягатып = ФК Нёман Горадня.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Нёман Горадня» |Горад = [[Горадня]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1964 |Стадыён = [[Нёман (стадыён)|ЦСК «Нёман»]] |Умяшчальнасьць = 8479<ref>«Прессбол» №25 (4246), 29 сакавіка 2019</ref> |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = Іван Варсовіч<ref>[http://www.football.by/news/65935.html Новым председателем «Немана» стал 29-летний чиновник]{{Ref-ru}}</ref> |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НёманГорадЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НёманГорадСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НёманГорад}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://www.fcneman.by/ |pattern_la1 = |pattern_b1 = _greensides_2 |pattern_ra1 = |pattern_sh1 = |leftarm1 = FFFF00 |body1 = FFFF00 |rightarm1 = FFFF00 |shorts1 = FFFF00 |socks1 = FFFF00 |pattern_la2 = |pattern_b2 = _amber sleeve seams |pattern_ra2 = |pattern_sh2 = |pattern_so2 = |leftarm2 = 60C0A0 |body2 = 60C0A0 |rightarm2 = 60C0A0 |shorts2 = 60C0A0 |socks2 = 60C0A0 }} «'''Нёман'''» — [[Беларусь|беларускі]] футбольны клюб з гораду [[Горадня|Горадні]], заснаваны ў 1964 годзе. З 1992 году ўдзельнічае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. Двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (1993, 2024). Колеры клюбу: жоўты і зялёны. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны ў 1964 годзе, калі «Нёман» быў заяўлены ў [[Чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянат СССР]] клясы «Б», якая на той час была трэцім дывізіёнам у сыстэме футбольных ліг СССР. Ужо ў 1967 годзе каманда, ачоленая трэнэрам [[Вадзім Радзішэўскі|Вадзімам Радзішэўскім]], паднялася ў дывізіён вышэй, дзе затрымалася на два гады. Пасьля рэфармаваньня сыстэмы ліг у СССР «Нёман» быў вымушаны павярнуцца ў трэці дывізіён, дзе хутка зьмяніў назву на «Хімік». Наступныя сэзоны гарадзенцы працягвалі гуляць у трэцім дывізіёне. У канцы 1980-х здарыўся прарыў у розыгрышу [[Кубак СССР па футболе|Кубка СССР]]. Пад кіраўніцтвам трэнэра Вячаслава Сівакова «Хімік» прарваўся да 1/8 фіналу, дзе ў гасьцёх у сімфэропальскай «[[Таўрыя Сімфэропаль|Таўрыі]]» саступіў зь лікам 4:3. Пасьля здабыцьця незалежнасьці ў Беларусі пачалі ладзіць уласны чэмпіянат. Улічваючы, што да гэтага «Хімік» гуляў на саюзным узроўні, гарадзенцы былі запрошаныя ў першую лігу, якая на той момант была наймацнейшым дывізіёнам у краіне. У дэбютным сэзоне айчыннага першынства каманда скончыла чэмпіянат на 5 месцы не зважаючы на вялікую колькасьць паразаў. Добры сэзон, але ўжо не дэбютны, правёў малады абаронца [[Сяргей Гурэнка]], які пазьней будзе прыцягвацца да матчаў зборнай Беларусі і пяройдзе ў расейскі «[[Лякаматыў Масква|Лякаматыў]]» у 1995 годзе. На наступны сэзон у каманды пасьля двух гадоў адсутнасьці з польскай «[[Ягелёнія Беласток|Ягелёніі]]» вярнуўся бамбардзір [[Сяргей Саладоўнікаў]], які быў абраны капітанам каманды. У тым ліку дзякуючы і яны «Нёман», які зьмяніў назва на арыгінальную, здабыў першы трафэй у сваёй гісторыі — [[Кубак Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|Кубак Беларусі]]. Яшчэ ў чвэрцьфінале гарадзенцы адолілі моцны магілёўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]», а ў паўфінале толькі дзякуючы правілу выязнога голу было скаранае менскае «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». У фінале, які ладзіўся ў Менску, зь лікам 2:1 быў пераможаны рэчацкі «[[Рэчыца-2014 (футбольны клюб)|Ведрыч]]». Галы на свой рахунак запісалі [[Алег Сысоеў]] і [[Юры Мазурчык]]. Трэнэрам на той час быў [[Станіслаў Уласевіч]]. У розыгрышы чэмпіянату, які на пэўны час перайшоў на сыстэму восень-вясна, «Нёман» падвысіў сваю пазыцыю да 4 месца. У наступныя гады гарадзенцы фінішавалі ў сярэдзіне табліцы ці крыху ніжэй за яе. У 1999 годзе «Нёман» аб’яднаўся зь іншым гарадзенскім футбольным клюбам «[[Белкард Горадня|Белкард]]», дадаўшы ягонае імя да свайго. З новай назвай «Нёман-Белкард», каманда праіснавала некалькі гадоў, а потым зноўку вярнулася да свайго звыклага назова — «Нёман». Шыкоўным стаў [[Чэмпіянаь Беларусі па футболе 2002 году|сэзон 2002 году]], калі нёманцы ўвесь чэмпіянат месьціліся ў групе лідэраў і скончылі сэзон на першым радку з аднолькавай колькасьцю пунктаў разам з [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. «Залаты» матч, які мусіў выявіць чэмпіёна, ладзіўся ў лістападаўскі дзень і скончыўся ў дадатковы час, а «залаты» гол забіў абаронца барысаўчан [[Валеры Тарасенка]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230301192918/https://www.pressball.by/news/football/426411 Футбол. 20 лет назад, 8 ноября, в чемпионате Беларуси был сыгран "золотой" матч: БАТЭ вырвал чемпионство у "Немана"]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. У тым сэзоне зьзялі зоркі такіх футбалістаў «Нёмна» як то, [[Аляксандар Суліма|Аляксандра Сулімы]], [[Дзьмітры Раўнейка|Дзьмітра Раўнейка]], [[Віталь Надзіеўскі|Віталя Надзіеўскага]], [[Аляксей Сучкоў|Аляксея Сучкова]] і [[Дзьмітры Кавалёнак|Дзьмітра Кавалёнка]], апошні зь якіх стаў найлепшым бамбардзірам дружыны. У тым жа сэзоне гарадзенскі клюб меў найвышэйшую наведвальнасьць сярод усіх клюбаў, то бок ягоныя матчы глядзелі на трыбунах стадыёну ў сярэднім блізу 6,4 тысячаў заўзятараў. Нажаль, па сканчэньні сэзону шмат лідэраў атрымалі прапановы ад іншых клюбаў і сышлі. Суліма зьехаў у тальяцінскую «[[Лада Тальяці (футбольны клюб)|Ладу]]», Раўнейка далучыўся да маскавіцкага «[[Тарпэда Масква|Тарпэда]]», а Сучкоў стаў футбалістам львоўскіх «[[Карпаты Львоў|Карпатаў]]». У наступныя гады клюб ня меў добрых вынікаў, але і здолеў захоўваць месца ў Найвышэйшай лізе. У 2011 і 2014 гадах «Нёман» дасягаў фіналаў Кубка Беларусі, але спачатку прагуляў «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомлю]]» зь лікам 0:2 на сталічным стадыёне [[Трактар (стадыён)|Трактар]], а потым у 2014 годзе на новапабудуванай [[Барысаў-Арэна|Барысаў-Арэне]] саступіў салігорскаму «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёру]]». У тым 2014 годзе галоўным трэнэрам клюбу быў некалі выдатны гарадзенскі футбаліст і капітан клюбу Сяргей Саладоўнікаў. На полі тады вылучаўся малады гулец [[Павал Савіцкі]], які ў тым жа годзе быў аддадзены ў арэнду польскай «Ягелёніі». За год да таго ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] «Нёман» фінішаваў на чацьвертым месцы ў чэмпіянаце. Акрамя Савіцкага добра гулялі брамнік [[Сяргей Чэрнік]], абаронцы [[Павал Рыбак]] і [[Максім Вітус]], а таксама паўабаронца [[Яўген Савасьцьянаў]]. У 2016 годзе галоўным трэнэрам на доўгія гады стаў [[Ігар Кавалевіч]]. «Нёман» пачаў выступаць больш стабільна, але ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзонах 2021]] і [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] гадоў вынікі пагоршыліся. Цікава, што ў 2022 годзе каманда, якая гуляла ў добры футбол, але ёй стала няшчасьціла, скончыла розыгрыш на 9 месцы, маючы на сваім рахунку ажно 13 нічыйных вынікаў. Яшчэ да пачатку сэзону каманда правяла неблагую падрыхтоўку да першынства, амаль ня страціўшы галоўных футбалістаў<ref>[https://football.by/news/172224 «„Неман“ входит в сезон с уникальной беспроигрышной серией и богатой конкуренцией почти на всех позициях. Претендент на тройку?»]. Football.by.</ref>. У выніку «Нёман» пачаў разглядацца як адзін з прэтэндэнтаў на мэдалі. Акрамя таго, адбылося ўзмацненьне дружыны паўабаронцамі [[Юры Панця|Юрыем Панцям]] і [[Міхаіл Казлоў|Міхаілам Казловым]]. Клюб, аднак адразу вылецеў з розыгрышу кубка краіны. Пагатоў, выявілася праблема з выступамі [[Яўген Ляшко|Яўгена Ляшко]], [[Раман Пасевіч|Рамана Пасевіча]], [[Валеры Жукоўскі|Валера Жукоўскага]] і [[Сяргей Курганскі|Сяргея Курганскага]]<ref>[https://football.by/news/174103 «Игорь Ковалевич: „Ждем, что все же разрешат играть Пасевичу, Лешко, Жуковскому и Курганскому. Такие обещания есть“»]. Football.by.</ref>, якім забаранілі гуляць, як мяркуецца, праз палітычныя чыньнікі. Тым ня менш, «Нёман» хутка ўладкаваўся ў верхняй частцы табліцы. Напрыканцы красавіка Кавалевіч правёў 200-ы матч на чале каманды ў Найвышэйшай лізе<ref>[https://football.by/news/174169 «Игорь Ковалевич провел 200 матчей на посту главного тренера „Немана“ в высшей лиге»]. Football.by.</ref>. Улетку выявілася, што «Нёман» мусіць прадстаўляць Беларусь у розыгрышы [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў 2023—2024 гадоў]]. Гэта сталася магчымым, бо «Шахцёр» і «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетык-БДУ]]» былі пазбаўленыя сваіх мэдалёў папярэдняга розыгрышу, «[[Іслач Менскі раён|Іслач]]» была адхіленая [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|ЎЭФА]] праз колішнюю дыскваліфікацыю за дамоўныя матчы, а «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]» і «Гомель» ня здолелі атрымаць ліцэнзію ЎЭФА. Дружына аўтобусам выправілася ў Эўропу і некалькі тыдняў праводзілся матчы ў эўракубку, выбіўшы з розыгрышу ліхтэнштайнскі «[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]]» і мальтыйскі «[[Бальцан (футбольны клюб)|Бальцан]]». Толькі славеніскі «[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]]» здолеў спыніць гарадзенцаў у далейшым прасоўваньні. У айчыннай лізе «Нёман» здолеў адарвацца ад «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», які страціў шмат пунктаў, усьцяж гуляючы ўнічыю, але ўсё яшчэ працягваў пагоню за сталічным «Дынама». У 19-м туры «нёманцы» здолелі дагнаць «дынамаўцаў», але ў матчы з сваім галоўным супернікам праз тур зьведалі ў Менску паразу зь лікам 2:1. Пасьля гэтага дружына дакрочыла да срэбных мэдалёў айчыннага першынства. == Былыя назвы == * «Нёман» (1964—1971) * «Хімік» (1972—1992) * «Нёман» (1993—1998) * «Нёман-Белкард» (1999—2001) * «Нёман» (з 2002 году) == Дасягненьні == * Срэбраны прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: 2002, 2023 * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: 1993, 2024, 2025 * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2026 * Фіналіст [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: 2011, 2014 * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянатах СССР]] — 1 месца ў восьмай зоне другой лігі (1980). * Найвышэйшае дасягненьне ў [[Кубак СССР па футболе|Кубках СССР]] — 1/8 фіналу (1986—1987). * Самая буйная перамога ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] — 8:0 («[[Камунальнік Слонім|Камунальнік]]», 2000). == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q106283281|Бр|}} {{Гулец1|2|Q133305451|Аб|}} {{Гулец1|4|Q4104530|Аб|}} {{Гулец1|6|Q121435363|ПА|}} {{Гулец1|7|Q21622489|Нап|}} {{Гулец1|8|Q20069064|Аб|}} {{Гулец1|9|Q1522226|ПА|}} {{Гулец1|10|Q105947481|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]}} {{Гулец1|14|Q29735185|Аб|}} {{Гулец1|15|Q14955841|ПА|}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Мікіта Матысюк||2007}} {{Гулец1|17|Q96978920|ПА|}} {{Гулец1|18|Q106765609|Нап|}} {{Гулец1|19|Q119948933|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|20|Q11482960|Аб|капітан}} {{Гулец1|22|Q138527179|Аб|}} {{Гулец1|23|Q138525032|ПА|}} {{Гулец1|24|Q1195624|ПА|}} {{Гулец|30|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Еднач||2008}} {{Гулец1|32|Q14946610|ПА|}} {{Гулец1|33|Q16236559|Нап|}} {{Гулец1|35|Q138529800|Бр|}} {{Гулец1|47|Q6849572|ПА|}} {{Гулец1|50|Q105947445|Аб|}} {{Гулец1|55|Q66605778|ПА|}} {{Гулец|59|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Дзевяцень||2006}} {{Гулец1|88|Q967604|Нап|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 10 || 11 || 9 || 43–36 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 32 || 13 || 8 || 11 || 34–30 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 32 || 11 || 9 || 12 || 41–36 || 42 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''8''' || 26 || 8 || 8 || 10 || 21–32 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 7 || 8 || 15 || 21–36 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 14 || 7 || 9 || 42–32 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 7 || 11 || 31–32 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 10 || 6 || 14 || 28–37 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 16 || 5 || 9 || 41–29 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 9 || 7 || 14 || 36–36 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 9 || 13 || 8 || 39–36 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 28 || 19 || 5 || 4 || 60–22 || 62 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 30 || 20 || 5 || 5 || 45–19 || 65 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 14 || 3 || 13 || 41–31 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||4||0||3||1||2—4 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||16||6||4||6||18—23 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак уладальнікаў кубкаў]]||2||1||0||1||2—6 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]]||2||0||1||1||0—1 |- |Усяго||24||7||8||9||22—34 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА 1993—1994 гадоў|1993—1994]] |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]] |к/р |{{Сьцяг Швайцарыі}} |[[Люгана (футбольны клюб)|Люгана]] |2:1 |0:5 |- |[[Кубак УЭФА 2003—2004 гадоў|2004—2004]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Румыніі}} |[[Сьцяўа Бухарэст|Сьцяўа]] |1:1 |0:0 |- |[[Кубак УЭФА Інтэртота 2005 году|2005]] |[[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] |к/р |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Фастаў Зьлін|Тэскама]] |0:1 |0:0 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|2014—2015]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Габнарф’ёрдур (футбольны клюб)|Габнарф’ёрдур]] |1:1 |0:2 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023—2024]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Ліхтэнштайну}} |[[Вадуц (футбольны клюб)|Вадуц]] |1:1 |2:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Мальты}} |[[Бальцан (футбольны клюб)|Бальцан]] |2:0 |0:0 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Славеніі}} |[[Цэле (футбольны клюб)|Цэле]] |1:4 |0:1 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024—2025]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Румыніі}} |[[ЧФР Клуж]] |0:5 |0:0 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Армэніі}} |[[Урарту Ерэван|Урарту]] |4:0 |2:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[Кошыцы (футбольны клюб)|Кошыцы]] |1:1 |3:2 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Фарэрскіх астравоў}} |[[КІ Кляксвуйк]] |2:0 (5:4, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |0:2 |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |0:1 |0:4 |} == Галоўныя трэнэры == {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-новы}} * [[Юры Мохаў]] (сакавік 1964 — студзень 1965) * [[Вадзім Радзішэўскі]] (студзень 1965 — студзень 1970) * [[Яўген Глямбоцкі]] (студзень 1970 — травень 1973) * [[Атары Дзідзігуры]] (травень 1973 — чэрвень 1974) * [[Уладзімер Забалоцкіх]] (чэрвень 1974 — верасень 1975) * [[Вячаслаў Сівакоў]] (верасень 1975 — красавік 1990) * [[Уладзімер Грышановіч]] (красавік 1990 — красавік 1992) * [[Станіслаў Уласевіч]] (красавік 1992 — верасень 1993) * [[Валеры Яначкін]] (верасень 1993 — красавік 1995) * [[Іван Ляцяга]] (красавік 1995 — травень 1996) * [[Вячаслаў Сівакоў]] (чэрвень 1996 — студзень 1997) * [[Алег Севасьцянік]] (студзень 1997 — верасень 1997) {{Слупок-новы}} * [[Сяргей Саладоўнікаў]] (верасень 1997 — люты 1998) * [[Вячаслаў Сівакоў]] (люты 1998 — травень 1998) * [[Сяргей Саладоўнікаў]] (травень 1998 — чэрвень 2005) * [[Сяргей Няфёдаў]] (чэрвень 2005 — сьнежань 2005) * [[Уладзімер Курнеў]] (2005 — сьнежань 2007) * [[Людас Румбуціс]] (студзень 2007 — сьнежань 2008) * [[Вячаслаў Акшаеў]] (студзень 2008 — ліпень 2008) * [[Алег Радушка]] (ліпень 2008 — чэрвень 2010) * [[Аляксандар Карашкоў]] (чэрвень 2010 — жнівень 2011) * [[Сяргей Саладоўнікаў]] (жнівень 2011 — красавік 2016)<ref>[http://football.by/news/28276.html Сергей Солодовников представлен в качестве нового главного тренера «Немана»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Алег Кірэня]] (в. а. красавік — чэрвень 2016)<ref>[http://www.football.by/news/84911.html Сергей Солодовников подал в отставку с поста главного тренера «Немана»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Ігар Кавалевіч]] (з чэрвеня 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/87310.html «Неман» объявил о назначении Ковалевича]{{Ref-ru}}</ref> {{Слупок-канец}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190514013105/https://www.fcneman.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20170719125909/http://www.grodnoultras.com/ Старонка фанатаў]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Гарадзенскія спартовыя клюбы]] 2nh5ao59fxnwuyqvois1x023w8df9nt 0 24975 2688184 2682386 2026-09-03T10:14:55Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688184 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Смаргонь |Лягатып = FK Smarhoń.gif |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Смаргонь» |Горад = [[Смаргонь]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1987 |Стадыён = «[[Юнацтва (стадыён)|Юнацтва]]» |Умяшчальнасьць = 3200 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Аляксандар Плюта<ref>[http://www.pressball.by/articles/football/belarus/94606 1-я и 2-я лиги. Анонс. Зуб на «Сморгонь»]{{Ref-ru}}</ref> |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СмаргоньЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СмаргоньСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Смаргонь}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://www.fc-smorgon.by/ |pattern_la1=|pattern_b1=_amber_sleeve_seams|pattern_ra1=|leftarm1=0051C8|body1=0051C8|rightarm1=0051C8|shorts1=0051C8|socks1=0051C8 |pattern_la2=|pattern_b2=_greyblue_sleeve_seams|pattern_ra2=|leftarm2=f2e200|body2=f2e200|rightarm2=f2e200|shorts2=f2e200|socks2=f2e200 }} «'''Смаргонь'''» — футбольны клюб зь Беларусі, прадстаўляе горад [[Смаргонь]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Першая каманда ў Смаргоні зьявілася ў 1978 годзе, прафэсійны футбольны клюб заснаваны ў 1987 годзе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] ўдзельнічае з 1992 году, крыху часу прапусьціўшы праз сыход у розыгрыш аматарскага чэмпіянату Гарадзенскай вобласьці. Цяпер выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. == Гісторыя == Першая каманда ў Смаргоні зьявілася ў 1978 годзе. Прафэсійны футбольны клюб пад назвай «Станкабудаўнік» быў закладзены ў 1987 годзе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянатах Беларусі]] каманда ўдзельнічала ў 1992—1994 гадах, але паказвала дрэнныя вынікі. У выніку ў 1994 годзе «Смаргонь» перайшла ў чэмпіянат вобласьці. У 1998 годзе клюб вярнуўся ў чэмпіянат краіны, а ў 2002 годзе выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. У 2003—2005 гадах «Смаргонь» тройчы спынялася ў адным кроку ад выхаду ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшую лігу]]. У 2006 годзе каманда пад кіраўніцтвам [[Георгі Кандрацьеў|Георгія Кандрацьева]] заняла другое месца і выйшла ў Найвышэйшую лігу, дзе дружына спаборнічала ў 2007—2009 гадах. Найлепшым вынікам тых часоў стала 8 месца ў 2008 годзе. У 2009 годзе «Смаргонь» заняла апошняе месца і вярнулася ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. Але і там смаргонцы апынуліся ў ніжняй палове турнірнай табліцы. Сытуацыя выправілася ў 2013 годзе. «Смаргонь» папоўніла склад шэрагам дасьведчаных гульцоў, якія дапамаглі клюбу заняць 6 месца. Адзін зь іх, [[Сяргей Крот]], стаў найлепшым бамбардзірам турніру. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] пасьля правальнага старту каманда стала трывала набіраць пункты. У другой палове сэзону «Смаргонь» актыўна ўмяшалася ў барацьбу за трэцяе месца, але ў выніку ня здолела пасунуць адтуль «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]» і скончыла сэзон на чацьвертым радку. У 2015 годзе «Смаргонь» фінішавала пятай. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]] амаль цалкам абнавіўся склад каманды, і «Смаргонь» спачатку месьцілася ў ніжняй палове табліцы, але пазьней сытуацыя выправілася, і сэзон смаргонцы зноў скончылі на пятым месцы. У пачатку 2017 году замест [[Мікалай Рындзюк|Мікалая Рындзюка]] галоўным трэнэрам каманды быў прызначаны ягоны былы памочнік [[Аляксей Дварэцкі]]. Пасьля перамог у першых двух турах вынікі «Смаргоні» рэзка пагоршыліся, і першую палову чэмпіянату каманда скончыла на апошнім месцы. Аднак, палепшыўшы вынікі ў другой палове году, «Смаргонь» выйшла з зоны вылету. Тым ня менш, толькі ў апошнім туры каманда забясьпечыла захаваньне месца ў Першай лізе, заняўшы выніковае 13 месца. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] «Смаргонь» пачала пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Мікалай Гергель|Мікалая Гергеля]]. Пасьля добрага старту каманда пазьней апусьцілася ў ніжнюю частку табліцы. У жніўні Гергель быў звольнены, і трэнэрам зноў быў прызначаны Аляксей Дварэцкі. Каманда скончыла год на 11 месцы пры ўдзеле 15 дружынаў. Пачатак [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзону 2019 году]] для «Смаргоні» атрымаўся няўдалым — каманда пацярпела шэсьць паразаў у першых шасьці турах, пасьля чаго быў звольнены Аляксей Дварэцкі, а трэнэрам быў прызначаны [[Павел Раднёнак]]. Вынікі пасьля гэтага трохі палепшыліся, улетку быў значна зьменены склад каманды, аднак пазьней каманда ізноў стала трываць паразы, у выніку дружына скончыла сэзон на перадапошнім 14 месцы, пасьля чаго Павел Раднёнак пакінуў пасаду. У 2020 годзе «Смаргонь» ачоліў [[Вячаслаў Герашчанка]], каманда ўзмацнілася добрымі выканаўцамі. У выніку атрымалася паказаць добры вынік, «Смаргонь» некаторы час рухалася ў лідэрах і ачольвала табліцу Першай лігі, але пазьней шэраг няўдачаў адкінуў каманду зь першых радкоў. Тым ня менш, клюб завяршыў сэзон на шостым месцы. У пачатку 2021 году клюб атрымаў прапанову заняць месца ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найышэйшай лізе]], якое стала вакантным пасьля адмовы «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеі]]» ад выступаў. Пасьпяхова прайшоўшы працэдуру ліцэнзаваньня, «Смаргонь» у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] далучылася да элітнага дівізіёну. Аднак, хутка назьбіраная каманда ня здолела стварыць канкурэнцыю іншым клюбам, і «Смаргонь» разам з рэчыцкім «[[Спадарожнік Рэчыца|Спадарожнікам]]» апынулася ў канцы табліцы. У ліпені «Спадарожнік» зьняўся з турніру, а «Смаргонь» добра падмацавалася і выдала неблагі адрэзак, але пазьней зноў рушылі паразы. У верасьні Герашчанка быў выпраўлены ў адстаўку, камандай стаў кіраваць ягоны памочнік [[Уладзіслаў Дукса]] разам з маладым расейскім адмыслоўцам [[Антон Міхашонак|Антонам Міхашонкам]], аднак пад іхным кіраўніцтвам смаргонская каманда атрымала дзьве буйныя паразы, пасьля чаго новым трэнэрам стаў [[Ігар Трухаў]]. Аднак і ён ня здолеў выправіць сытуацыю, хутка «Смаргонь» пазбавілася шанцаў застацца ў Найвышэйшай лізе і фінішавала на 15 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Смаргонь» значна абнавіла склад, але здолела запрасіць шэраг дасьведчаных футбалістаў і лічылася адным з магчымых фаварытаў. Старт чэмпіянату атрымаўся няўпэўненым, каманда захрасла ў сярэдзіне табліцы, аднак апасьля сэрыя з 9 перамог запар узьняла каманду на першы радок табліцы. Далейшыя страты пунктаў не перашкодзілі за чатыры туры да фінішу гарантаваць павяртаньне ў Найвышэйшую лігу. Пасьля гэтага «Смаргонь» прапусьціла наперад «[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]» і заняла выніковае 2 месца. У 2023 годзе «Смаргонь» была сапраўднай хатняй камандай, здабываючы пункты пераважна ў матчах на родным стадыёне. У першых турах былі пераможаныя «[[Белшына Бабруйск|Белшына]]», «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]», «[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]». Таксама каманда ў 11-м туры выгуляла менскае «Дынама», якое было адным зь лідэраў сэзону. Аднак, у гасьцявых матчах каманда доўгі час не давала рады. Толькі ў канцы кастрычніка дружына здолела здабыць выяздную перамогу ў матчы супраць [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыка»-БДУ]]. «Смаргонь» знаходзілася ў ніжняй палове табліцы Найвышэйшай лігі, аднак выбыцьцё ёй не пагражала праз таго, што іншыя клюбы атрымалі вялікія штрафы з вылічэньнем пунктаў. У выніку каманда скончыла сэзон на 11-м месцы пры 15 камандаў. == Былыя назвы == * «Вяльля» (1978—1987) * «Станкабудаўнік» (1987—1993) * «Камунальнік» (1993) * «Смаргонь» (з 1993 году) == Дасягненьні == '''Чэмпіянаты БССР, Рэспублікі Беларусь''' * '''[[1978 год у футболе|1978]]''': Другая зона чэмпіянату БССР — 10 месца (11 камандаў) * '''[[1979 год у футболе|1979]]''': Другая зона чэмпіянату БССР — 11 месца (11 камандаў) * '''[[1987 год у футболе|1987]]''': чэмпіянат «ДФСО прафсаюзаў БССР» — 7 месца (18 камандаў) * '''[[1988 год у футболе|1988]]''': чэмпіянат «ДФСО прафсаюзаў БССР» — 5 месца (18 камандаў) * '''[[1989 год у футболе|1989]]''': другая ліга чэмпіянату БССР — 9 месца (12 камандаў) * '''[[1990 год у футболе|1990]]''': другая ліга чэмпіянату БССР — 3 месца (16 камандаў) * '''[[1991 год у футболе|1991]]''': другая ліга чэмпіянату БССР — 5 месца (15 камандаў) * '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 16 месца (16 камандаў) * '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992—1993]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 16 месца (16 камандаў) * '''[[1993 год у футболе|1993]]''': трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі — 17 месца (18 камандаў) * '''[[1997 год у футболе|1997]]''': першая ліга чэмпіянату вобласьці — 1 месца (10 камандаў) * '''[[1998 год у футболе|1998]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 12 месца (14 камандаў) * '''[[1999 год у футболе|1999]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 6 месца (13 камандаў) * '''[[2000 год у футболе|2000]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 4 месца (24 каманды) * '''[[2001 год у футболе|2001]]''': другая ліга чэмпіянату Беларусі — 2 месца (18 камандаў) * '''[[2002 год у футболе|2002]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 14 месца (16 камандаў) * '''[[2003 год у футболе|2003]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 3 месца (16 камандаў) * '''[[2004 год у футболе|2004]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 3 месца (16 камандаў) * '''[[2005 год у футболе|2005]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 3 месца (16 камандаў) * '''[[2006 год у футболе|2006]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 2 месца (14 камандаў) * '''[[2007 год у футболе|2007]]''': найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі — 10 месца (14 камандаў) * '''[[2008 год у футболе|2008]]''': найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі — 8 месца (16 камандаў) * '''[[2009 год у футболе|2009]]''': найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі — 14 месца (14 камандаў) * '''[[2010 год у футболе|2010]]''': першая ліга чэмпіянату Беларусі — 12 месца (16 камандаў) * Найбуйнейшыя перамогі — 6:0 ([[Факел Ашмяны|Факел]] ([[Ашмяны]]) — 1989; [[Вэртыкаль Каленкавічы|Вэртыкаль]] ([[Каленкавічы]]) — 2004). * Найбуйнейшыя паразы — 0:8 ([[Шыньнік Бабруйск|Шыньнік]] ([[Бабруйск]]) — 1978; [[ЗЛіН Гомель|ЗЛіН]] ([[Гомель]]) — 1992); 1:8 ([[Тэхноляг Віцебск|Тэхноляг]] ([[Віцебск]]) — 1978). '''Кубак Беларусі''' * '''1992''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу * '''1992/93''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу * '''2004/05''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу * '''2005/06''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу * '''2006/07''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу * '''2007/08''': Кубак Беларусі — параза ў 1/16 фіналу * '''2008/09''': Кубак Беларусі — параза ў 1/8 фіналу '''Кубак Фэдэрацыі''' * 2007: Кубак Фэдэрацыі — бронза Прыватныя турніры * 2006: Кубак «Дарыды» — пераможца турніру * 2008: Кубак «Дарыды» — бронзавы прызэр турніру == Стадыён == [[Файл:Стадион "Юность".jpg|значак|Стадыён «Юнацтва» ў Смаргоні]] Стадыён «[[Юнацтва (стадыён)|Юнацтва]]» мае тры трыбуны — паўднёвую, паўночную й усходнюю — агульнай умяшчальнасьцю 3200 месцаў. Паўднёвая трыбуна накрыта навесамі. Вакол поля ёсьць гумовыя бегавыя дарожкі. У 2005 годзе па сканчэньні рэканструкцыі футбольны стадыён «Юнацтва» пасьпяхова прайшоў працэс ліцэнзаваньня [[УЭФА]], і атрымаў статус эўрапейскага стадыёну. == Колеры клюбу == За шматгадовую гісторыю колеры клюбу зьмяняліся некалькі разоў. З 1987 па 2000 год каманда гуляла ў зялёных і белых футболках. З 2001 па 2007 па большай частцы былі чырвона-чорна-белыя колеры. З 2008 году генэральны спонсар футбольнага клюбу «Смаргонь» пераапрануў каманду ў жоўта-блакітныя футболкі. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q124944161|Бр|}} {{Гулец1|2|Q107287378|Аб|капітан}} {{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Авутка|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2007}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Кірыл Ялагін||2002}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Камэрун}}|Нап|Жан-Люі Нсангу||2001}} {{Гулец1|9|Q36986510|ПА|}} {{Гулец1|10|Q29896514|Нап|}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Іван Сіўкоў||2005}} {{Гулец1|15|Q125218058|Нап|}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Данііл Пяроў||2002}} {{Гулец1|17|Q108114656|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}} {{Гулец1|18|Q18175563|Нап|}} {{Гулец1|19|Q122212641|Бр|}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Жабракоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дняпро Магілёў|Дняпро]]|2006}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Вадзім Галко||2008}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q122911178|Нап|}} {{Гулец1|25|Q14937513|ПА|}} {{Гулец1|27|Q124956428|Аб|}} {{Гулец|30|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Барыс Фартуна||2001}} {{Гулец1|33|Q18057251|Аб|}} {{Гулец|47|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Радзівон Кухлей||2006}} {{Гулец1|52|Q112913776|ПА|}} {{Гулец1|59|Q116486224|Нап|}} {{Гулец1|77|Q113785208|Аб|}} {{Гулец1|78|Q117712340|ПА|}} {{Гулец|99|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Глеб Малашэнка|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дняпро Магілёў|Дняпро]]|2007}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Арцём Цялепаў||2002}} {{Гулец1|—|Q59163892|ПА|}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Баранаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2004}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 28 || 7 || 10 || 11 || 23-32 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 30 || 13 || 7 || 10 || 45-35 || 46 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 30 || 13 || 7 || 10 || 42–32 || 46 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''5''' || 30 || 15 || 8 || 7 || 60–41 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''5''' || 26 || 10 || 8 || 8 || 40–39 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 30 || 6 || 11 || 13 || 34–50 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 28 || 6 || 10 || 12 || 19–44 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 28 || 4 || 6 || 18 || 27–63 || 18 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 29–26 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 9 || 17 || 26–66 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 24 || 16 || 4 || 4 || 46–27 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 28 || 7 || 3 || 18 || 28–59 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 7 || 11 || 12 || 33–51 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 7 || 7 || 16 || 23–43 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Павал Раднёнак]] (з траўня 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/126923.html Павел Родненок стал главным тренером «Сморгони»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Дварэцкі]] (жнівень 2018 году — травень 2019 году, в. а. у жніўні — сьнежні 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/116723.html Гергель уволен с поста главного тренера «Сморгони»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Мікалай Гергель]] (2018)<ref>[http://www.football.by/news/108189.html «Сморгонь» возглавил Николай Гергель]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Дварэцкі]] (2017)<ref>[http://www.football.by/news/96501.html Алексей Дворецкий возглавил «Сморгонь»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Мікалай Рындзюк]] (2015—2016) * [[Павал Бацюта]] (2012—2014) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20140307211905/http://www.fc-smorgon.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Смаргонь]] g083fhwztrk3f3wapr5mpl0dymvzeh3 0 25039 2688098 2682084 2026-09-02T15:52:06Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688098 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Белшына Бабруйск |Лягатып = FK Bielšyna.png |ПоўнаяНазва = Бабруйскі футбольны клюб «Белшына» |Горад = [[Бабруйск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1976 |Стадыён = [[Спартак (стадыён, Бабруйск)|Спартак]] |Умяшчальнасьць = 3709 |Пасада кіраўніка = Генэральны дырэктар |Кіраўнік = Віталь Былінін<ref>[http://www.football.by/news/120899.html В ФК «Белшина» сменился гендиректор]{{Ref-ru}}</ref> |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БелшынаБабЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БелшынаБабСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БелшынаБаб}} |Сайт = http://www.fcbelshina.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Белшына'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Бабруйск]]у, заснаваны ў 1976 годзе. З 2024 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] чэмпіянату Беларусі. У 1993—2016 гадах удзельнічаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]] (акрамя 2005 і 2007—2009 гадоў). Да 1995 году называўся «Шыньнік». Чэмпіён Беларусі (2001), трохразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (1997, 1999, 2001). Хатні стадыён — «[[Спартак (стадыён, Бабруйск)|Спартак]]». == Гісторыя == Першая футбольная каманда ў [[Бабруйск]]у была заснавана ў 1922 годзе. У 1976 годзе [[Белшына|Беларускі шынны камбінат]] стаўся заснавальнікам каманды «Шыньнік», ператворанай у 1996 годзе ў «Белшыну». Двойчы, у 1978 і 1987 гадох, «Шыньнік» станавіўся [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіёнам БССР па футболе]]. У 1976, 1980 і 1986 гадох клюб станавіўся срэбраным прызэрам рэспубліканскага першынства. У 1979 годзе «Шыньнік» стаў уладальнікам [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]], а ў 1977, 1980 і 1991 гадох выходзіў у фінал турніру. У 1988 годзе клюб стаў уладальнікам Кубка сэзону БССР, а ў 1992 годзе быў фіналістам гэтага спаборніцтва. У 1977 і 1979 гадох «Шыньнік» браў удзел у розыгрышы Кубка СССР сярод камандаў калектываў фізкультуры. У сувэрэнных турнірах чэмпіянату й Кубка краіны другой паловы 1990-х гадоў і пачатку трэцяга тысячагодзьдзя «Белшына» была ў ліку несумнеўных лідэраў беларускага футболу. Найвышэйшым дасягненьнем клюбу ў нацыянальным [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянаце Беларусі]] зьяўляецца званьне чэмпіёна, якое было здабыта ў 2001 годзе. А да гэтага клюб у 1997 годзе станавіўся срэбраным, а ў 1996 і 1998 гадох — бронзавым прызэрам чэмпіянату краіны. У складзе «Белшыны» гуляў шэраг футбалістаў, якія прадстаўлялі свой клюб у нацыянальнай [[Зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі]]: [[Андрэй Хлебасолаў]], [[Уладзімер Путраш]], [[Дзьмітры Балашоў]], [[Андрэй Хрыпач]], [[Аляксандар Сяднёў]] і [[Валер Шанталосаў]]. Найбольшую колькасьць матчаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] чэмпіянатаў Беларусі за клюб правёў [[Эдуард Градабоеў]], маючы на сваім рахунку 249 матчы за клюб. На працягу пяці сэзонаў на межы стагодзьдзяў клюб атрымліваў права прадстаўляць краіну на міжнароднай арэне, аднак за чатырнаццаць гульняў у эўрапейскіх турнірах, толькі двойчы атрымаўшы перамогі. Паводле вынікаў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2006 году|сэзону 2006 году]] бабруйская каманда выбыла ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. У першынстве 2007 году адразу тры каманды выходзілі ў Найвышэйшую лігу, аднак «Белшына» заняла толькі чацьвертае месца й ня здолела прабіцца ў наймацнейшы дывізіён краіны. Наступны сэзон клюб скончыў на трэцяй пазыцыі, якая таксама не давала магчымасьці атрымаць пуцёўку ў найвышэйшы дывізіён. Толькі ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзоне 2009 году]] «Белшына» здолела выйсьці ў дывізіён вышэй, стаўшы пераможцам розыгрышу Першай лігі. Тады ў 2009 годзе каманду ачоліў малады спэцыяліст [[Аляксандар Сяднёў]]. У Найвышэйшай лізе каманда здолела замацавацца ў сярэдзіне табліцы, рабіла стаўку пераважна на маладых гульцоў, якія не прабіліся ў іншых клюбах, а таксама на ўкраінскіх футбалістаў. Гэтак, у [[Чэмпаіянат Беларусі па футболе 2011 году|сэзоне 2011 году]] сярод найлепшых бамбардзіраў былі гульцы «Белшыны», як то [[Ягор Зубовіч]], [[Дзьмітры Коўб]] і [[Максім Лісавы]], якія пазьней перайшлі ў больш статусныя клюбы. У канцы 2011 году Аляксандар Сяднёў прыняў прапанову ўзначаліць менскае «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», замест яго галоўным трэнэрам стаў [[Сяргей Яромка]]. У ліпені 2012 году Сяднёў быў звольнены з «Дынама» й неўзабаве зноў узначаліў «Белшыну». У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] бабруйская каманда ішла ў сярэдзіне табліцы, аднак на момант падзелу каманд на дзьве шасьцёркі апынулася ў ніжняй палове й страціла шанцы на высокія месцы. У сваёй шасьцёрцы атрымлівала перамогу за перамогай і ўпэўнена заняла 7 месца, на што не паўплывала нават зьняцьцё 6 пунктаў за невыкананьне рашэньняў АБФФ. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|Сэзон 2014 году]] каманда правяла няўдала, хутка апынулася ў ніжняй палове й скончыла сэзон на 10 месцы з 12 удзельнікаў. У 2015 годзе «Белшына» таксама лічылася аўтсайдэрам, але ў выніку пасьпяхова рушыла па дыстанцыі й нават прэтэндавала на прызавыя месцы, у выніку скончыла сэзон на чацьвертым радку, што пры пэўных раскладах давала права на ўдзел у [[Ліга Эўропы УЭФА|Лізе Эўропы]]. Па заканчэньні сэзону галоўны трэнэр Аляксандар Сяднёў абвесьціў аб сваім сыходзе. У студзені 2016 году новым галоўным трэнэрам быў прызначаны памочнік Сяднёва [[Віталь Паўлаў]], які заявіў пра тое што каманда захавае большасьць гульцоў складу. Аднак літаральна праз тыдзень стала вядома аб тым, што да клюбу праяўляюць цікавасьць расейскія інвэстары з кампаніі «СТМ-Спортмэнэджмэнт», якія пастанавілі скласьці канкурэнцыю лідэрам беларускага футболу. Замест Паўлава трэнэрам стаў расеец [[Уладзімер Яжураў]], амаль цалкам быў абноўлены склад, былі запрошаныя дасьведчаныя беларускія футбалісты, а таксама маладыя расейскія, шэраг аргентынскіх і іншых замежных футбалістаў. Але станоўчых вынікаў клюбу бракавала. У чвэрцьфінале Кубка Беларусі «Белшына» саступіла наваполацкаму «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]», а ў чэмпіянаце захрасла ў сярэдзіне табліцы. У траўні па фінале Кубка Беларусі вольнае месца ў Лізе Эўропы атрымала жодзінскае «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», пакінуўшы бабруйскі клюб па-за эўракубкамі. Яшчэ ў красавіку каманду паводле сямейных абставінаў пакінуў Яжураў, кіраваць трэнавальным працэсам застаўся ягоны памочнік [[Вячаслаў Герашчанка]], а ў чэрвені футбалісты пачалі пакідаць клюб. У ліпені 2016 году супрацоўніцтва з расейскімі інвэстарамі, якія гэтак і ня здолелі дасягнуць паразуменьня зь мясцовымі кіраўнікамі, было спыненае, амаль усе прывезеныя футбалісты пакінулі Бабруйск (многія зь іх далучыліся да новага інвэстарскага праекту — беоасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]»). Галоўным трэнэрам зноўку быў прызначаны Віталь Паўлаў, які хутка зьбіраў каманду з гульцоў Першай лігі й тых, хто ня меў практыкі й іншых клюбах. З новым складам «Белшына» стала выступаць яшчэ горш і апусьцілася ўніз табліцы, а паводле вынікаў сэзону заняла перадапошняе месца й выбыла ў Першую лігу. Напрыканцы 2016 году Паўлаў перайшоў на працу ў «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]», а «Белшыну» ачоліў [[Уладзімер Гольмак]]. Аднак ён ужо ў чэрвені 2017 году пакінуў каманду, выконваць абавязкі галоўнага трэнэра да сканчэньня сэзону застаўся ягоны памочнік [[Эдуард Градабоеў]]. Каманда праваліла сэзон у Першай лізе, заняўшы толькі пятае месца. У 2018 годзе галоўным трэнэрам стаў [[Георгі Кандрацьеў]]. «Белшына» доўгі час змагалася за выхад у Найвышэйшую лігу з мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіяй]]» і менскім «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыкам-БДУ]]», аднак у выніку саступіла ім. У кастрычніку Кандрацьеў быў адпраўлены ў адстаўку, каманду зноў узначаліў Градабоеў, аднак ён выправіць сытуацыю ня здолеў і «Белшына» фінішавала трэцяй. У студзені 2019 году на пасаду галоўнага трэнэра быў запрошаны [[Юры Пунтус]], які здолеў згуртаваць баяздольны склад. «Белшына» хутка апынулася сярод лідэраў і змагалася за першы радок з «[[Смалявічы (футбольны клюб)|Смалявічамі]]». У верасьні 2019 году Пунтус прыняў прапанову ўзначаліць жодзінскае «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», пасьля чаго на чале «Белшыны» зноў стаў Эдуард Градабоеў, які завяршыў справу й выкіраваў бабруйчанаў у Найвышэйшую лігу. У 2020 годзе «Белшына» пераважна захавала першалігавы склад, істотна не ўзмацніўшыся, і ў выніку хутка апынулася сярод аўтсайдараў. У траўні 2020 году Эдуард Градабоеў быў адпраўлены на адпачынак, каманду замест яго ачоліў ягоны памочнік [[Дзьмітры Мігас]]. Пазьней Градабоеў вярнуўся да кіраўніцтва, але ў чэрвені канчаткова быў адпраўлены ў адстаўку. Дзьмітры Мігас зноў стаў на чале каманды, але ня выратаваў яе ад 15 месца й вылету ў дывізіён ніжэй. У пачатку 2021 году амаль цалкам абнавіўся склад каманды. У лютым 2021 году новым галоўным трэнэрам стаў [[Віталь Паўлаў]], але на працягу большай часткі [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзона 2021 году]] ён не працаваў з камандай, якой кіраваў ягоны памочнік [[Альбэрт Рыбак]]. Не зважаючы на дрэнны старт, хутка бабруйская каманда далучылася да лідэраў. У траўні 2021 году [[ФІФА]] пастанавіла накласьці клюбу трансфэрную забарону, бо «Белшына» да таго часу не разьлічылася з запазычанасьцю перад сваім былым легіянэрам часоў расейскіх інвэстараў<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/152190.html|title = ФИФА наложила трансферный бан на "Белшину" из-за непогшенной задолженности перед своим бывшим игроком|author = |date = 2021-06-03|work = Football.by|language = ru|accessdate =2021-05-06}}</ref>. Забарона на трансфэры была скасаваная ў канцы ліпеня<ref>{{cite web|url = https://bobruisk.ru/news/2021/08/02/futbolnaya-belshina-obygrala-krumkachej-rasskazyvaem-kak-proshel-match|title = Футбольная «Белшина» обыграла ««Крумкачей». Рассказываем, как прошел матч|author = |date = 2021-08-02|work = bobruisk.ru|language = ru|accessdate = 2021-11-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20211128112253/https://bobruisk.ru/news/2021/08/02/futbolnaya-belshina-obygrala-krumkachej-rasskazyvaem-kak-proshel-match|archivedate = 28 лістапада 2021|deadurl = yes}}</ref>. У другой палове сэзону бабруйская дружына змагалася за першае месца, але ў выніку скончыла сэзон другой, усё ж такі падвысіўшыся да Найвышэйшай лігі. У лютым 2022 году Паўлаў і Рыбак памяняліся пасадамі, і апошні ўзначаліў каманду. «Белшына» здолела захаваць сваіх лідэраў і пасьля дрэннага старту ў [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] стала зарабляць пункты, часам паказваючы неблагую гульню, хоць каманда й не ўздымалася вышэй сярэдзіны табліцы на працягу ўсяго чэмпіянату. За некалькі тураў да фінішу, гарантаваўшы сабе месца ў элітным дывізіёне на наступны сэзон, бабруйская каманда завяршыла турнір на 12 радку. 11 траўня 2023 года паводле вынікаў справы аб дамоўных матчах клюб быў пакараны пазбаўленьнем 10 пунктаў у чэмпіянаце 2023 году, а таксама 5 пунктаў у чэмпіянаце 2024 году. Таксама клюб атрымаў штраф і дыскваліфікацыі шматлікіх гульцоў і прадстаўнікоў трэнэрскага штабу. У дадатак быў ануляваны вынік матчу 30-га тура 2022 году з салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» (1:4). Абедзьвюм камандам былі прысуджаныя тэхнічныя паразы<ref name="dedication">{{cite web|title=Официально|url=https://abff.by/en/news/article/oficialno-10684|publisher=[[АБФФ]]|date=2023-05-11|access-date=2023-06-02|lang=ru}}</ref>. 22 траўня 2023 году «Белшына» была пазбаўлена яшчэ аднага пункта ў чэмпіянаце 2023 году<ref name="dedication2">{{cite web|title=Заседание Комитета по клубному лицензированию АБФФ. Итоги|url=https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-klubnomu-licenzirovaniu-abff-itogi-87046|publisher=[[АБФФ]]|date=2023-05-22|access-date=2023-06-02|lang=ru}}</ref>. У выніку каманда апынулася ў канцы табліцы, дзе змагалася зь іншымі аштрафаванымі клюбамі — «Шахцёрам» і [[Энэргетык-БДУ Менск|«Энэргетыкам»-БДУ]]. Няўдалая сэрыя бабруйчанаў у канцы турніру адкінула іх на перадапошні радок, а ў выніку сваёй перамогі ў апошнім туры «Энэргетык-БДУ» абышоў «Белшыну», якая скончыла сэзон на апошнім месцы і накіравалася ў Першую лігу. == Дасягненьні == * [[Чэмпіянат БССР па футболе|Чэмпіён БССР]] 1978, 1982 гадоў. * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2001 году|2001]] году. * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі]] 1997 году. * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі]] 1996, 1998. * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] 1997, 1999, 2001. == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|2|Q139883819|Аб|}} {{Гулец1|3|Q124951621|Аб|}} {{Гулец1|4|Q66458826|Аб|капітан}} {{Гулец1|5|Q111313598|ПА|}} {{Гулец1|6|Q140905962|Аб|}} {{Гулец1|7|Q117220145|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]]}} {{Гулец1|8|Q124947812|ПА|}} {{Гулец1|9|Q124947281|Нап|}} {{Гулец1|10|Q51203679|ПА|}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Габон}}|ПА|Шарля Абог||2005}} {{Гулец1|14|Q113652439|Аб|}} {{Гулец1|15|Q122969857|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|17|Q140188378|Аб|}} {{Гулец1|18|Q105954658|ПА|}} {{Гулец1|19|Q112742133|Аб|}} {{Гулец1|21|Q19843098|Нап|}} {{Гулец1|23|Q115119488|ПА|}} {{Гулец1|25|Q139813669|Бр|}} {{Гулец1|27|Q124812495|Нап|}} {{Гулец1|31|Q103055244|Бр|}} {{Гулец|54|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Мікіта Пацэнка||2002}} {{Гулец|66|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Кірыл Балотнікаў||2008}} {{Гулец|77|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Кавалёў||2005}} {{Гулец1|78|Q106467712|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Чэмпіянат]] і [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]] === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 7 || 9 || 14 || 26–40 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''7''' || 32 || 15 || 8 || 9 || 42–38 || 47{{Заўвага|«Белшына» пазбаўленая 6 пунктаў за сыстэматычнае невыкананьне рашэньняў камітэту па статусе і пераходах гульцоў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''10''' || 32 || 8 || 8 || 16 || 42–56 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 26 || 12 || 7 || 7 || 39–19 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 5 || 10 || 15 || 34–45 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Першая]] || '''5''' || 30 || 14 || 7 || 9 || 56–30 || 47{{Заўвага|«Белшына» пазбаўленая 2 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая]] || '''3''' || 28 || 18 || 5 || 5 || 59–23 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 28 || 21 || 5 || 2 || 74–22 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 5 || 6 || 19 || 34–71 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 33 || 19 || 6 || 8 || 69–42 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 6 || 12 || 12 || 37–50 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 28 || 3 || 5 || 20 || 21–61 || 3 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''4''' || 34 || 23 || 5 || 6 || 84–42 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''4''' {{Рост}} || 34 || 19 || 6 || 9 || 64–40 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||4||1||1||2||3—7 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак ўладальнікаў кубкаў]]||4||1||1||2||6—7 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||6||0||2||4||3—14 |- |Усяго||14||2||4||8||12—28 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак уладальнікаў Кубкаў УЭФА 1997—1998 гадоў|1997—1998]] |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]] |к/р |{{Сьцяг Эстоніі}} |[[Садам Талін]] |4:1 |1:1 |- | | |1 раўнд |{{Сьцяг Расеі}} |[[Лякаматыў Масква]] |1:2 |0:3 |- |[[Кубак УЭФА 1998—1999 гадоў|1998—1999]] |[[Кубак УЭФА]] |1 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[ЦСКА Сафія]] |1:3 |0:0 |- |[[Кубак УЭФА 1999—2000 гадоў|1999—2000]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[Амонія Нікасія]] |1:5 |0:3 |- |[[Кубак УЭФА 2001—2002 гадоў|2001—2002]] |[[Кубак УЭФА]] |к/р |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[Ружамбэрак (футбольны клюб)|Ружамбэрак]] |0:0 |1:3 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2002—2003 гадоў|2002—2003]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Паўночнай Ірляндыі}} |[[Портадаўн (футбольны клюб)|Портадаўн]] |3:2 |0:0 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |0:1 |0:4 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Дзьмітры Мігас]] (з чэрвеня 2020 году) * [[Эдуард Градабоеў]] (верасень 2019 году — чэрвень 2020 году) * [[Юры Пунтус]] (студзень — верасень 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/122732.html Юрий Пунтус возглавил «Белшину»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Эдуард Градабоеў]] (в. а., кастрычнік 2018 году — студзень 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/119445.html Кондратьев покинул пост главного тренера «Белшины»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Георгі Кандрацьеў]] (студзень — кастрычнік 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/108648.html Георгий Кондратьев официально возглавил «Белшину»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Эдуард Градабоеў]] (в. а., чэрвень — сьнежань 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/101193.html В «Белшине» смена главного тренера]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Гольмак]] (студзень — чэрвень 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/95113.html «Белшину» возглавил Владимир Гольмак]{{Ref-ru}}</ref> * [[Віталь Паўлаў]] (ліпень — сьнежань 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/88697.html Павлов подтвердил свое назначение на пост главного тренера «Белшины»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Герашчанка]] (в. а., красавік — ліпень 2016 году)<ref>[http://by.tribuna.com/football/1039015969.html Ежуров покинул «Белшину», Геращенко назначен и.о главного тренера]{{Ref-ru}}</ref> * [[Уладзімер Ежураў]] (студзень — красавік 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/80540.html «Белшина» объявила о назначении Владимира Ежурова главным тренером]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксандар Сяднёў]] (ліпень 2012 году — сьнежань 2015 году)<ref>[https://web.archive.org/web/20120824061351/http://goals.by/football/news/140200 Геннадий Варакса: «Кандидатура Седнева появилась спустя три дня после его увольнения из «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/78679.html Александр Седнев покинет пост главного тренера «Белшины»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Яромка]] (студзень — ліпень 2012) * [[Аляксандар Сяднёў]] (да 2011) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcbelshina.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Бабруйск]] 1kz19lblb3kvyd5s22btfvzhnr6i1if 0 25042 2688105 2682121 2026-09-02T16:32:05Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688105 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Менск (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Менск |Лягатып = ФК Менск.gif |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Менск» |Горад = [[Менск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 2006 |Стадыён = [[Стадыён ФК «Менск»|ФК «Менск»]] |Умяшчальнасьць = 3000 |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = Сяргей Лушчык<ref>[https://fcminsk.by/about/ ФК «Минск» — Руководство клуба]</ref> |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МенскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МенскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Менск}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://fcminsk.by/ }} «'''Менск'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбол]]ьны клюб зь [[Менск]]у. Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] ([[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|2013]]). Выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Футбольны клюб паходзіць ад футбольнай школы моладзі, якая была створана ў Менску, яшчэ ў 1954 годзе. У 1987 годзе каманда атрымала назоў «Зьмена», зьяўляючыся на той момант школай алімпійскага рэзэрву. З 1992 году, пасьля здабычы незалежнасьці рэспублікі, клюб браў удзел у розыгрышах [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]], выступаючы, аднак, толькі ў ніжэйшых лігах. У 2006 годзе на базе «Зьмены» заснаваны клюб «Менск»<ref>[https://web.archive.org/web/20230227182219/https://fcminsk.by/about/ О нас]. FCMinsk.by</ref>. Акрамя таго, дзякуючы аб’яднаньню клюб атрымаў магчымасьць праводзіць хатнія матчы на стадыёне «[[Тарпэда (стадыён, Менск)|Тарпэда]]», які месьціцца ў [[Заводзкі раён (Менск)|Заводзкім раёне]] сталіцы. Найлепшым дасягненьнем клюбу ў чэмпіянаце зьяўляецца атрыманьне трэцяга месца ў розыгрышы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|чэмпіянату Беларусі 2010 году]]. Клюб мае вялікую футбольную школу, што стала забясьпечвае каманду баяздольным калектывам. Праз футбольную школу клюбу ў свае часы праходзілі такія знакамітыя гульцы, як [[Эдуард Зарэмба]], [[Дзьмітры Падрэз]], [[Уладзімер Нявінскі]], [[Віталь Рагожкін]], [[Аляксандар Баранаў]], [[Васіль Хамутоўскі]], [[Мікалай Рындзюк]] і іншыя. Значную ролю ў станаўленьні сучаснай гісторыі клюбу адыграў ягоны шматгадовы генэральны дырэктар [[Ігар Шлойда]]<ref name="Šlojda">{{Спасылка|дата публікацыі = 2021-05-27 |url = https://fcminsk.by/igor-shlojdo-pokinul-fk-minsk/ |загаловак = Игорь Шлойдо покинул ФК «Минск» |выдавец = Афіцыйны сайт ФК «Менску» |дата доступу = 2026-06-19 |мова = ru}}</ref>. Менавіта за ягоным часам была разбудаваная дзіцяча-юнацкая акадэмія, якая стала найбуйнейшай і адной з самых эфэктыўных у краіне. Лягатып клюбу ўтрымлівае выяву [[Герб Менску|гербу гораду]]. Асноўнымі колерамі клюбу зьяўляюцца сіні й чырвоны. Акрамя мужчынскай каманды клюб мае жаночую каманду, а таксама юнацкую школу для падтрыхтоўкі дзяўчынак. == Гісторыя == === Футбольная школа моладзі === 19 чэрвеня 1954 году паводле загаду старшыні Камітэту па фізычнай культуры й спорту на базе інстытуту спорту была створана футбольная школа моладзі. Падобныя школы былі створаны й у іншых гарадах краіны, то бок у [[Масква|Маскве]], [[Ленінград]]зе, [[Кіеў|Кіеве]], [[Тбілісі]] й [[Ташкент|Ташкенце]]. Першапачаткова каманда ўдзельнічала ў спаборніцтве на прызы газэты «[[Знамя юнацтва]]», якая на той момант мела назву «Сталінская моладзь». Амаль адразу каманда ўзяла ўдзел у розыгрышу [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]], які на той момант праходзіў у тры этапы. Добра згуляўшы ў першы двух папярэдніх этапах, каанда атрымала права выступаць у фінальным розыгрышы, які праходзіў у [[Віцебск]]у, і на якім сабралася сем калектываў. Атрымаўшы пяць перамог з шасьці гульняў клюб стаў чэмпіёнам рэспублікі, а сымбалічны сьпіс найлепшых 33 гульцоў спаборніцтва траціну занялі гульцы футбольнай школы моладзі. Пасьля сэнсацыйнай перамогі, менскі «[[Спартак Менск|Спартак]]», адна з найлепшых камандаў рэспубліканскага ўзроўню, перацягнула да сябе амаль увесь асноўны склад футбольнай школы, з-за чаго на наступны год вынікі каманды значна паслабелі. У сэзоне 1956 году клюб заняў чацьвертае месца з васьмі ўдзельнікаў. Адразу пасьля рэспубліканскіх спаборніцтваў, каманда футбольнай школы ўдзельнічала ў спаборніцтве футбольных школаў, якое праходзіла ў [[Ленінград]]зе. Клюб заняў апошняе месца. Сэзон 1957 году зноўку меў паэтапны характар, клюб даволі лёгка прайшоў першы этап, атрымаўшы перамогу ў сваёй зоне, але на другім і трэцім этапе некалькі паразаў надалі магчымасьцю клюбу заняць зноўку толькі чацьвертае месца. У той жа год каманда ўзяла ўдзел у першынстве [[Савецкі Саюз|Савецкага Саюзу]] сярод футбольных школаў моладзі. Спаборніцтвы праходзілі з 4 па 29 ліпеня ў [[Харкаў|Харкаве]], і менскі калектыў заняў другое месца, адзначыўшыя пры гэтым добрай фізычнай падрыхтоўкай, аднак тэхнічанае майстэрства гульцоў было ацэнена спэцыялістамі як недастатковае. Найлепшым паўабаронцам турніру быў прызнаны гулец менскай футбольнай школы [[Эдуард Зарэмба]]. Пасьля турніру клюб зноўку зьведаў страты ў сваім складзе, то бок у менскі «Спартак» перайшлі таленавітыя гульцы Эдуард Зарэмба й Леанід Гарай. Усяго клюб разлучыўся з шаснацацю гульцамі. У сэзоне 1958 году чэмпіянату БССР каманда зноўку зь лёгкасьцю прайшла першы этап, але другі этап стаў непераадольным для калектыву, у выніку чаго каманда заняла толькі сёмы радок, пасьля чаго ўдзелу ў [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]] каманда больш не прымала. === Каманда падрыхтоўкі моладзі === З 1959 году паводле пастановы камітэту па фізычнай культуры й спорце пры камандах майстраў былі створаны групы для падрыхтоўкі маладых гульцоў. Такім чынам футбольная школа моладзі была перададзена пад кіраўніцтва Менскага гарадзкога савету зьвязу спартовых таварыстваў і арганізацыяў. Каманда займалася падрыхтоўкаў гульцоў для рэспубліканскіх камандаў, а таксама брала ўдзел у моладзевых спаборніцтвах краіны й гораду. У 1981 годзе ў Менску для футбольнай школы моладзі быў пабудаваны спартовы комплекс, які налічваў васямнаццаць футбольных пляцовак, што ня мела аналягаў у [[Савецкі Саюз|Савецкім Саюзе]]. На наступны год каманда была рэарганізаваная ў дзіцяча-спартовую школу алімпійскага рэзэрву Менгарспарткамітэту (ДСШАРМ). У 1987 годзе каманда атрымала назоў «Зьмена». У 1990 годзе была зьдзейсьнена спроба вярнуць каманду ў дарослы футбол. «Зьмена» прыняла ўдзел у розыгрышы другой лігі чэмпіянату БССР, аднак у выніку заняла толькі дванаццатае месца. У той жа час адным з трэнэрам пачаў працаваць у клюбе [[Людас Румбуціс]]. У 1991 годзе ў той жа лізе клюб заняў дзявяты радок. === «Зьмена» === Сэзон 1992 году клюб праводзіў ужо ў трэцяй лізе [[чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі па футболе]]. Сэзон склаўся вельмі ўдала, дзякуючы маладым і пэрспэктыўным гульцам, а таксама Румбуцісу, які акрамя трэнэрскіх абавязкаў, яшчэ й выходзіў гуляць за каманду ў якасьці гульца. «Зьмена» адразу заняла першае месца й атрымала права гуляць у дывізіёне вышэй. Пасьля ўдалага сэзону клюб зьведаў страты ў складзе, гэтак найбольш таленавітыя гульцы перайшлі ў іншыя клюбы, на іхнае месца прыйшла іншая моладзь. Наступны сэзон зноўку пачаўся вельмі ўдала, клюб быў адным зь лідэраў лігі да сярэдзіны чэмпіянату, аднак у другой палове сэзону, значна страціў свае пазыцыі й, у выніку, скончыў сэзон на восьмым месцы. Па заканчэньні сэзону ў менскае «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]» перайшлі [[Сяргей Паўлюковіч]] і Сяргей Шалай. Андрэй Лабанаў і [[Андрэй Шыла]] былі запрошаныя ў «[[Дынама-93 Менск|Дынама-93]]», а [[Віталь Рагожкін]] у віцебскі [[Віцебск (футбольны клюб)|КІМ]]. Новы сэзон стаўся расчараваньнем для клюбу, страціўшы вялікую колькасьць гульцоў, каманда ня здолела аказваць супраціў іншым клюбам, у выніку чаго клюб акупаваў апошні радок выніковай табліцы і быў вымушаны перайсьці ў дывізіён ніжэй. У трэцяй лізе клюб адразу стаў аўтсадэйрам, скаціўшыся на апошні радок табліцы, аднак у зімку трэнэрам клюбу стаў [[Эдуард Малафееў]], які здолеў падняць клюб на сёмы радок выніковай табліцы. Сярод гульцоў клюбу таго сэзону варта адзначыць [[Васіль Хамутоўскі|Васіля Хамутоўскага]], [[Мікалай Рындзюк|Мікалая Рындзюка]], [[Мікалай Бранфілаў|Мікалая Бранфілава]] й [[Аляксандар Баранаў|Аляксандра Баранава]], якія ў будучыні сталі гульцамі ўзроўню [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лігі]] чэмпіянату Беларусі. У 1995 годзе Малафееў зьехаў у [[Расея|Расею]], дзе яму прапанаваў месца трэнэра цюменскі «Дынама-Газавік», а тым часам каманда правяла сэзон на сярэднім узроўні, а ўжо на наступны год гульцы разышліся па розных клюбах [[Беларусь|Беларусі]]. Больш за ўсё футбалістаў «Зьмены» перайшло ў зноўку створаны клюб [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. З 1998 па 2003 гады клюб удзелу ў чэмпіянаце Беларусі ня браў, толькі аднойчы зьявіўшыся ў розыгрышы [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лігі]] чэмпіянату Беларусі, заняўшы ў ім апошні радок. === «Менск» === [[Файл:Stadyjon Tarpeda.FK Miensk-Zorka-BDU.26-07-2014.JPG|міні|290пкс|Матч «Менску» на [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]] з клюбам «[[Зорка-БДУ Менск|Зорка-БДУ]]» ў 2014 годзе]] Заснаваны ў 2006 годзе на базе клюбу «Зьмена», які на той час выступаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]], стаўшы ейным пераможцам. У сэзоне 2007 году клюб упершыню выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]], аднак заняў 14 месца й зноў выбыў у Першую лігу, адкуль вярнуўся праз год. У 2010 годзе клюб упершыню заваяваў бронзавыя мэдалі чэмпіянату Беларусі, што дазволіла клюбу дэбютаваць у эўракубках. Аднак каманда ў розыгрышы Лігі Эўропы здолела дайсьці толькі да 2-га кваліфікацыйнага раўнду, дзе саступіла турэцкаму клюбу «[[Газыянтэпспор Газыянтэп|Газыянтэпспор]]». На пачатку сэзону 2013 году галоўны трэнэр клюбу Вадзім Скрыпчанка абвесьціў, што задачай на сэзон зьяўляецца «золата» чэмпіянату й перамога ў Кубку Беларусі<ref>[http://football.by/news/43115.html Вадим Скрипченко: «Наши задачи — золото чемпионата и Кубок Беларуси. Слишком смело?»]</ref>, чым нямала зьдзівіў спэцыялістаў. Аднак кубак краіны «Менск» усё ж такі атрымаў, у фінале перайграўшы на жодзінскім стадыёне «[[Тарпэда (стадыён, Жодзін)|Тарпэда]]» менскае «Дынама» (1:1, пэн. 4:1)<ref>[http://www.pressball.by/pbonline/football/78286 Футбол. «Минск» — обладатель Кубка Беларуси. Как важно быть серьезным]{{ref-ru}} «Прессбол»</ref>. Дзякуючы гэтаму трафэю клюб у другі раз у гісторыі прыняў удзел у Лізе Эўропы, і на гэты раз больш пасьпяхова. У 2-м раўндзе менчукі былі мацней за мальтыйскую «[[Валета (футбольны клюб)|Валету]]» (1:1, 2:0). У першым матчы 3-га раўнду супраць шатляндзкага «[[Сэнт-Джонстан Пэрт|Сэнт-Джонстану]]», які праходзіў у [[Горадня|Горадні]], «Менск» трываў паразу й, як тады здавалася, страціў амаль усе шанцы на працяг эўракубкавай кампаніі. Аднак, у матчы ў адказ сэрбскі абаронца сталічнага клюбу [[Мілаш Рніч]] забіў адзіны мяч у гульні, а ў сэрыі пэнальці героем сустрэчы стаў брамнік [[Уладзімер Бушма]], дзякуючы якому каманда выйшла ў наступны раўнд. Цікава, што на наступным этапе «Менск» застаўся адзіным прадстаўнікоў Беларусі ў эўракубках, больш моцныя БАТЭ, «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» і менскае «Дынама» на той момант ужо спынілі сваю летнюю эўракубкавую кампанію. У раўндзе плэй-оф «Менск» сустракаўся з бэльгійскім «[[Стандард Льеж|Стандардам]]», які меў статус фаварыту ў гэтым супрацьстаяньні. Сэнсацыі зрабіць беларусы ня здолелі й саступілі ў абедзьвюх сустрэчах (0:2, 1:3). У сэзоне 2014 году па сыходзе [[Андрэй Скарабагацька|Андрэя Скарабагацька]] каманду ачоліў [[Андрэй Пышнік]]. Клюб зьмяніў вэктар разьвіцьця, зрабіўшы стаўку на ўласных выхаванцаў і маладых беларускіх гульцоў. Не зважаючы на нестабільныя вынікі ў чэмпіянаце, дзе каманда фінішавала ў сярэдзіне турнірнай табліцы, «Менск» працягваў заставацца трывалым серадняком Найвышэйшай лігі. Адным з ключавых гульцоў каманды быў [[Аляксандар Макась]], які сваімі галамі надаў свайму клюбу некалькі перамог у сэзоне. Эпахальнай падзеяй стала адкрыцьцё 7 траўня 2015 году ўласнага сучаснага [[Стадыён футбольнага клюбу «Менск»|стадыёну]] на вуліцы Маякоўскага, збудаванага на месцы былога стадыёну «Камвольшчык»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2015-05-07 |url = https://minsknews.by/posle-rekonstruktsii-otkryilsya-novyiy-stadion-futbolnogo-kluba-minsk/ |загаловак = После реконструкции открылся новый стадион футбольного клуба «Минск» |выдавец = Минск-новости |дата доступу = 2026-06-19 |мова = ru}}</ref>. У 2015 годзе сталічны клюб спыніўся вельмі блізка ад мэдалёў, заняўшы выніковае 6-е месца. Пры гэтым форвард сталічнікаў [[Уладзімер Хвашчынскі]] загнаў 10 галоў, стаўшы другім бамбардзірам лігі поруч з паўабаронца менскага «Дынама» [[Чыгозэ Ўдоджы]]. У той год дружына выдала сэрыю зь сямі перамог запар у сярэдзіне сэзону, што на пэўны час дало мажлівасьць узьняцца на трэці радок, але апошняя частка сэзону быда сапсаваная сэрыяй зь пяці паразаў запар. Тады ж «мяшчане» прасунулі да паўфіналу [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|сэзону 2015—2016 гадоў]], дзе ў зацятай барацьбе саступілі жодзінскаму «Тарпэда-БелАЗ». Разам з тым, важнай зьменай стала перадача ва ўласнасьць і на балянс клюбу другой на той час паводле велічыні арэны сталіцы, якой быў стадыён «[[Трактар (стадыён)|Трактар]]». Гэта дазволіла «Менску» значна пашырыць спартовую базу. Традыцыйна, штолета каманда пачала перабірацца з уласнага штучнага поля з стадыёну на вуліцы Маякоўскага на натуральны газон «Трактара», каб ладзіць хатнія матчы ў сьпякотны сэзон у больш камфортных для гульцоў умовах. У пэрыяд з 2016 па 2019 гады на пасадзе галоўнага трэнэра зьмянялі адзін аднаго розныя спэцыялісты, сярод якіх былі то жа [[Георгі Кандрацьеў]] і [[Аляксандар Лухвіч]]. Сэзон 2016 году стаў адным з найлепшых паводле выніковасьці, а каманда спынілася на 4-м месцы. Паўабаронца [[Валяр’ян Гвілія]] стаў сапраўдным лідэрам паўабароны перад сваім продажам у барысаўскі БАТЭ. Гэтыя гады характарызаваліся фінансавай ашчаднасьцю і актыўным продажам пэрспэктыўных футбалістаў, сярод якіх былі [[Валеры Грамыка]], а пазьней [[Іван Бахар]], у больш заможныя каманды чэмпіянату. У 2018 годзе «Менск» выдаў антырэкордную сэрыю з васьмі матчаў безь перамогаў на пачатку сэзону. Клюб рэгулярна займаў месцы ў ніжняй частцы табліцы ад 9-га да 14-га, аднак акадэмія «Менску» трывала пацьвярджала статус адной з найлепшых у краіне, рэгулярна накіроўваючы сваіх прадстаўнікоў у моладзевую і юнацкія зборныя Беларусі. [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Сэзон 2020 году]] аказаўся цяжкім выпрабаваньнем для каманды празь нестабільнасьць, выкліканай пошасьцю каранавірусу і зьменамі ў трэнэрскім штабе цягам сэзону. У траўні 2020 году ў камандзе зафіксавалі пошасьць [[каранавірусы|каранавірус]]у. Клюб быў вымушаны сысьці на поўны карантын, а некалькі матчаў чэмпіянату былі перанесеныя<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2020-05-11 |url = https://football.by/news/139619 |загаловак = Подозрение на наличие COVID-19. Матчи "Минска" и "Арсенала" перенесены |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-19 |мова = ru}}</ref>. Кіраўніцтву даводзілася ў хуткім рэжыме разьвязваць пытаньні ізаляцыі і трэнаваньняў. Калі ж футбалісты «Менску» вярнуліся на поле, яны фізычна не дацягвалі да патрэбнага ўзроўню, што выявілася ў сэрыі паразаў, у тым ліку праз буйную зь лікам 1:6 паразу ад берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]». Пачынаючы з жніўня каманду ўзяў пад кіраўніцтва трэнэр [[Вадзім Скрыпчанка]], які да рады ў справе захаваньня месца ў элітным дывізіёне. У траўні 2021 году па заканчэньні тэрміну кантракту Ігар Шлойда пакінуў сваю пасаду<ref name="Šlojda"/>. Паводле пазьнейшых словаў кіраўніка Менгарвыканкам даваў згоду на далейшую супрацу з клюбам, але запярэчылі працягу працы зь [[Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь|Міністэрства спорту і турызму]]. У 2021—2023 гады клюб працягваў існаваць ва ўмовах абмежаванага бюджэту. У сэзоне 2022 году яскрава выявіў свае таленты нападнік [[Ягор Багамольскі]], які пасьля праведзеных 8 галоў пераехаў у замежны чэмпіянат. Але найолепшым бамбардзірам каманды ў той год стаў Уладзімер Хвашчынскі. У сэзоне 2023 году пад кіраўніцтвам [[Сяргей Яромка|Сяргея Яромкі]] «Менск», які меў адзін з наймаладзейшых складаў у лізе, заняў 9-ы радок, дэманструючы пры гэтым яскравы і бескампрамісны футбол. Перад пачаткам [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|сэзону 2024 году]] галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Арцём Чалядзінскі]]. Каманда сутыкнулася з сур’ёзнай кадравай ратацыяй, бо большасьць лідэраў мінулага году перайшла ў іншыя клюбы. Асноўны склад зноў склалі выхаванцы ўласнай футбольнай школы. Старт чэмпіянату выдаўся катастрафічным, бо каманда пачала 15 матчаў у чэмпіянаце з бракам перамогаў, што сталася найгоршым паказьнікам у гісторыі клюбу ў Найышэйшай лізе. Аднак цягам другога кола, узмацніўшыся некалькімі дасьведчанымі выканаўцамі ў ліку [[Эдуард Жэўнэраў|Эдуарда Жэўнэрава]], [[Уладзіслаў Васільеў|Уладзіслава Васільева]], [[Аляксандар Гутар|Аляксандра Гутара]] і [[Яўген Зямко|Яўгена Зямко]], «Менск» здолеў уратавацца. [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Сэзон 2025 году]] стаў для сталічнікаў годам сапраўднага прарыву і вяртаньня ў лік найлепшых камандаў краіны. «Менск» дэманстраваў відовішчны футбол і фінішаваў на высокім 5-м месцы ў Найвышэйшай лізе, узяўшы 51 пункт у 30 матчах. Столькі ж мела і берасьцейскае «Дынама», якое абышло менчукоў толькі паводле дадатковых паказьнікаў. Галоўнымі дасягненьнямі году сталіся прынцыповая хатняя перамога над сталічным «Дынама» зь лікам 2:1 і ўпэўненая выязная перамога над барысаўскім БАТЭ зь лікам 2:0 у ліпені і лістападзе. Навабранцы і моладзь клюбу выдатна інтэграваліся ў склад, гэтак у цэнтры абароны надзейна замацаваўся малады выхаванец [[Валянцін Дзіхціеўскі]], якога заўзятары паводле вынікаў году афіцыйна абралі найлепшым футбалістам «Менску» 2025 году<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-12-29 |url = https://football.by/news/211955 |загаловак = Валентин Дихтиевский — лучший игрок "Минска" в 2025 году |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-06-19 |мова = ru}}</ref>. == Дасягненьні == * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]] ** Трэцяе месца: [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|2010]] * Уладальнікі [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|2013]] == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|2|Q120488215|Аб|}} {{Гулец1|3|Q51397146|Аб|}} {{Гулец1|4|Q29419576|Аб|}} {{Гулец1|6|Q138908022|ПА|}} {{Гулец1|7|Q69497242|Нап|}} {{Гулец1|8|Q117834098|Нап|}} {{Гулец1|9|Q61117469|Нап|}} {{Гулец1|10|Q63456213|Нап|}} {{Гулец1|11|Q135473144|Нап|}} {{Гулец1|13|Q2705610|ПА|}} {{Гулец1|15|Q66490595|Аб|}} {{Гулец1|17|Q2704191|Нап|}} {{Гулец1|19|Q67183165|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|22|Q2599762|Нап|}} {{Гулец1|23|Q113469433|ПА|}} {{Гулец1|29|Q117213093|ПА|}} {{Гулец1|30|Q2707966|Бр|капітан}} {{Гулец1|32|Q138949079|Нап|}} {{Гулец1|33|Q111941975|Аб|}} {{Гулец1|37|Q125767833|Бр|}} {{Гулец|60|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Іван Ваўчок||2007}} {{Гулец1|66|Q117136600|Аб|}} {{Гулец1|77|Q2634568|Нап|}} {{Гулец1|79|Q111573786|Аб|}} {{Гулец1|80|Q65562503|ПА|}} {{Гулец1|88|Q124363941|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 11 || 6 || 13 || 36-46 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''9''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 36-40 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''7''' || 32 || 16 || 4 || 12 || 45-36 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 26 || 12 || 4 || 10 || 29-28 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 15 || 8 || 7 || 49-24 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 3 || 14 || 13 || 19-39 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 7 || 9 || 14 || 34-42 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 9 || 9 || 12 || 36-44 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 11 || 5 || 14 || 45-57 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 32-52 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 12 || 8 || 10 || 47-43 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 28 || 8 || 9 || 11 || 21-26 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 6 || 10 || 14 || 28-44 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 15 || 6 || 9 || 48-47 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]]||10||3||3||4||10—14 |- |Усяго||10||3||3||4||10—14 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2011—2012 гадоў|2011—2012]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Азэрбайджану}} |[[АЗАЛ Баку|АЗАЛ]] |2:1 |1:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Турэччыны}} |[[Газыянтэпспор Газыянтэп|Газыянтэпспор]] |1:1 |1:4 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2013—2014 гадоў|2013—2014]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Мальты}} |[[Валета (футбольны клюб)|Валета]] |2:0 |1:1 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Шатляндыі}} |[[Сэнт-Джонстан Пэрт|Сэнт-Джонстан]] |0:1 |1:0 (3:2, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Стандард Льеж]] |0:2 |1:3 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Сяргей Яромка]] (2005—2009)<ref name=transfermarkt/> * [[Віталь Тараканаў]] (2009—2011)<ref name=transfermarkt/> * [[Андрэй Доўнар]] (в. а., 2011) * [[Вадзім Скрыпчанка]] (сьнежань 2011 — кастрычнік 2013) * [[Андрэй Скарабагацька]] (сьнежань 2013 — чэрвень 2014, в. а. у кастрычніку — сьнежні 2013) * [[Андрэй Пышнік]] (чэрвень 2014 году — сьнежань 2015 году)<ref>[http://www.football.by/news/58422.html «Минск» отправил в отставку главного тренера Андрея Скоробогатько и его помощников]{{Ref-ru}}</ref> * [[Георгі Кандрацьеў]] (студзень 2016 году — сьнежань 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/78528.html Георгий Кондратьев назначен главным тренером «Минска»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксандар Лухвіч]] (студзень 2018 году — студзень 2019 год)<ref>[http://www.football.by/news/108372.html Александр Лухвич возглавил «Минск»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Андрэй Разін]] (2019—2020)<ref>[http://www.football.by/news/122155.html «Минск» назвал имя нового главного тренера]{{Ref-ru}}</ref><ref>{{Спасылка|url=https://football.by/news/142483|загаловак=Скрипченко сменил Разина на посту главного тренера "Минска"|праект=football.by|дата публікацыі=4 жніўня 2020|мова=ru}}</ref> * Вадзім Скрыпчанка (жнівень 2020 — студзень 2021)<ref name=transfermarkt>{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.com/fk-minsk/mitarbeiterhistorie/verein/23664|загаловак=FK Minsk - Current and former staff |выдавец=Transfermarkt|мова=en|дата=24 студзеня 2026}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|url=https://fcminsk.by/|загаловак=Афіцыйны сайт|мова=ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Менску]] mj6cswkpnehwb8mf9huntc89naqnl4g 0 29166 2688140 2596937 2026-09-02T21:36:35Z Dymitr 10914 /* Фільмаграфія */ выпраўленьне спасылак 2688140 wikitext text/x-wiki {{Кінэматаграфіст |Імя = Стэнлі Кубрык |Імя (арыгінал) = Stanley Kubrick |Фота = |Подпіс = аўтапартрэт, 1940-я |Імя пры нараджэньні = |Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|26|7|1928}} |Месца нараджэньня = [[Нью-Ёрк]], [[ЗША]] |Дата сьмерці = {{Памёр|7|3|1999|гадоў=70}} |Месца сьмерці = [[Гарпэндэн]], [[Ангельшчына]] |Прафэсія = [[рэжысэр]], [[прадусар]], [[сцэнарыст]] |Гады актыўнасьці = 1951—1999 |Кірунак = |Узнагароды = |imdb_id = 0000040 |Сайт = [http://www.visual-memory.co.uk/amk/ The Kubrісk Site] }} '''Стэ́нлі Ку́брык''' ({{мова-en|Stanley Kubrick}}; 26 ліпеня 1928 — 7 сакавіка 1999) — [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|амэрыканскі]] [[кінарэжысэр]] і [[прадусар]], шырока прызнаваны адным з самых таленавітых, уплывовых, наватарскіх кінэматаграфістаў канца XX стагодзьдзя. Фільмы Кубрыка, вялікая частка якіх зьяўляюцца экранізацыямі, насычаныя тэхнічным майстэрствам, наватарскім, часта знарочыста «скупым», падыходам да апавяданьня, а таксама тонкім даўгавечным досьціпам. Характэрнымі асаблівасьцямі ягонай творчасьці таксама зьяўляюцца спэцыфічнае выкарыстаньне буйных плянаў, незвычайнага панарамаваньня, наплыву, а таксама сьмелае ўжываньне папулярнай і клясычнай музыкі. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[Нью-Ёрк]]у, у раёне [[Мангэтан]]е, у [[габрэі|габрэйска]]-[[Аўстрыя|аўстрыйскай]] сям’і выхадцаў з [[Усходняя Эўропа|Усходняй Эўропы]]. Ягоны бацька быў лекарам, захапляўся [[шахматы|шахматамі]] й [[фатаграфія]]й, чым зацікавіўся й хлопец. Ён таксама выявіў цікавасьць да [[джаз]]у й граў на [[барабан]]ах. У школе Кубрык ня быў выдатным вучнем і не атрымаў вышэйшай адукацыі. Калі яму споўнілася 17 гадоў, хлопец вырашыў заняцца фатаграфіяй. Ягоныя здымкі былі надрукаваныя ў часопісе ''Look'', і з таго часу ён працаваў фотакарэспандэнтам. Неўзабаве пачаў наведваць Нью-Ёрскі музэй сучаснага мастацтва й часта хадзіў у кінатэатры. У 1947 годзе Стэнлі Кубрык ажаніўся са старой сяброўкай Тобай Мец. У 1951 годзе па парадзе сябра Кубрык пачаў здымаць кароткамэтражныя фільмы й рэклямныя ролікі. Пазьней ён сфакусаваўся на апавядальных фільмах і зьняў ''Fear and Desіre'' (1953), пра загінуўшых жаўнераў у тыле ворага на вайне. У 1955 годзе ён пераехаў у [[Галівуд]], дзе зьняў фільм ''Kіller's Kіss'' (1954). ''The Kіllіng'' (1956) — пра баксэра Ўолтэра Карт’е ў канцы сваёй кар’еры, які патрапіў у арганізаваную злачыннасьць — стаў першым фільмам Кубрыка з удзелам прафэсійнай здымачнай брыгады; ня меў камэрцыйнага посьпеху, але атрымаў пазытыўныя водгукі ад крытыкаў. Раньнія фільмы Кубрыка фінансаваліся яго сям’ёй ды сябрамі. Неўзабаве малады рэжысэр пасябраваў зь вядомым прадусарам Джэймсам Б. Гарысам, зь якім заснаваў фірму ''Harrіs-Kubrick Productіons'', што фінансавала ягоныя наступныя фільмы. Першым фільмам Кубрыка, што здабыў камэрцыйны посьпех і быў добра прыняты крытыкамі, стаў ''Paths of Glory'' (1957), заснаваны на апавяданьні пра Першую сусьветную вайну й зьняты ў [[Нямеччына|Нямеччыне]]. Павярнуўшыся да [[ЗША]], Кубрык пачаў працаваць над фільмам ''One-Eyed Jacks'' (1961), але з-за канфлікту з [[Марлон Брандо|Марлонам Брандо]] пакінуў здымкі . Пасьля гэтага ён пісаў сцэнары й быў запрошаны акторам-прадусарам [[Керк Дуглас|Керкам Дугласам]] працаваць рэжысэрам у фільме ''Spartacus'' (1960). Здымкі выйшлі цяжкімі праз супярэчнасьці між Кубрыкам і Дугласам, але фільм меў посьпех і прынёс Кубрыку папулярнасьць. Расчараваўшыся ў Галівудзе, рэжысэр пераехаў у 1962 годзе ў [[Ангельшчына|Ангельшчыну]], дзе зьняў фільм «Лаліта» па апавяданьні [[Уладзімер Набокаў|Ўладзімера Набокава]], які быў намінаваны на прэмію [[Оскар]]. Наступны фільм Кубрыка, чорная [[камэдыя]] ''Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worryіng and Love the Bomb'' (1964) па апавяданьні ''Red Alert'' Пітэра Джорджа, стаў культавым. Потым рэжысэр цягам пяці гадоў працаваў над фільмам ''2001: A Space Odyssey'' па раману [[Артур Кларк|Артура Кларка]] — навукова-фантастычнаю стужкай з наватарскімі спэцэфэктамі. Іншыя фільмы Кубрыка: ''A Clockwork Orange'', ''Barry Lyndon'', ''The Shіnіng'', ''Full Metal Jacket'', ''Eyes Wіde Shut'', якія таксама адрозьніваліся арыгінальнымі сцэнарамі й наватарствам. Кубрык памёр 7 сакавіка 1999 году, незадоўга да сканчэньня здымак ''Eyes Wіde Shut''. У яго таксама засталася пэўная колькасьць невыдадзеных працаў. === Дадатковыя зьвесткі === * Першы кароткамэтражны фільм — «Дзень бітвы» зьявіўся ў 1951 годзе. Ён распавядаў пра баксэра Ўолтэра Карцье, які быў калісьці героем аднаго з фотарэпартажаў Кубрыка. * Рэжысэр [[Стывэн Гопкінз]] зьняў тэлевізійны фільм-фантазію, заснаваны на біяграфіі актора [[Пітэр Сэлерс|Пітэра Сэлерса]], «Жыцьцё й сьмерць Пітэра Сэлерса» з [[Джэфры Раш]]ам у галоўнай ролі, у якім распавядаецца таксама й пра ягоную сумесную працу са Стэнлі Кубрыкам на здымках фільму «Доктар Стрэйнджлаў». * Рэжысэр Браян Кук зьняў фільм «[[Пад Кубрыка]]» з [[Джон Малкавіч|Джонам Малкавічам]] у галоўнай ролі, заснаваны на рэальных падзеях пра чалавека, які працаваў на адной здымачнай пляцоўцы са Стэнлі Кубрыкам і пасьля выдаваў сябе за яго. == Фільмаграфія == * [[1951 год у кіно|1951]] — [[Лятучы падрэ (фільм)|Лятучы падрэ]] / {{мова-en|Flying Padre|скарочана}} * [[1951 год у кіно|1951]] — [[Дзень сутычкі (фільм)|Дзень сутычкі]] / {{мова-en|Day of the Fight|скарочана}} * [[1953 год у кіно|1953]] — [[Страх і пажадлівасьць (фільм)|Страх і пажадлівасьць]] / {{мова-en|Fear and Desire|скарочана}} * [[1953 год у кіно|1953]] — [[Марскія наезьнікі (фільм)|Марскія наезьнікі]] / {{мова-en|The Seafarers|скарочана}} * [[1955 год у кіно|1955]] — [[Пацалунак забойцы (фільм, 1955)|Пацалунак забойцы]] / {{мова-en|Killer’s Kiss|скарочана}} * [[1956 год у кіно|1956]] — [[Забойства (фільм, 1956)|Забойства]] / {{мова-en|The Killing|скарочана}} * [[1957 год у кіно|1957]] — [[Сьцежкі славы (фільм)|Сьцежкі славы]] {{мова-en|Paths of Glory|скарочана}} * [[1960 год у кіно|1960]] — [[Спартак (фільм, 1960)|Спартак]] / {{мова-en|Spartacus|скарочана}} * [[1962 год у кіно|1962]] — [[Лаліта (фільм, 1962)|Лаліта]] / {{мова-en|Lolita|скарочана}} * [[1964 год у кіно|1964]] — [[Доктар Стрэйнджлаў, або Як я перастаў баяцца і палюбіў бомбу (фільм)|Доктар Стрэйнджлаў, або Як я перастаў баяцца і палюбіў бомбу]] / {{мова-en|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|скарочана}} * [[1968 год у кіно|1968]] — [[Касьмічная адысэя 2001 (фільм)|Касьмічная адысэя 2001]] / {{мова-en|2001: A Space Odyssey|скарочана}} * [[1971 год у кіно|1971]] — [[Завадны апэльсін (фільм)|Завадны апэльсін]] / {{мова-en|A Clockwork Orange|скарочана}} * [[1975 год у кіно|1975]] — [[Бары Ліндан (фільм)|Бары Ліндан]] / {{мова-en|Barry Lyndon|скарочана}} * [[1980 год у кіно|1980]] — [[Зьзяньне (фільм)|Зьзяньне]] / {{мова-en|The Shining|скарочана}} * [[1987 год у кіно|1987]] — [[Суцэльнамэталічная абалонка (фільм)|Суцэльнамэталічная абалонка]] / {{мова-en|Full Metal Jacket|скарочана}} * [[1999 год у кіно|1999]] — [[З шырока заплюшчанымі вачыма]] / {{мова-en|Eyes Wide Shut|скарочана}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{imdb імя|id=0000040|імя=Стэнлі Кубрык}} * [https://web.archive.org/web/20120121085421/http://kubrickfilms.warnerbros.com/ Афіцыйная старонка]{{ref-en}} * [http://www.visual-memory.co.uk/amk/ The Kubrick Site]{{ref-en}} * [http://www.archiviokubrick.it/ Архіў С. Кубрыка]{{ref-it}} {{Фільмы Стэнлі Кубрыка}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кубрык, Стэнлі}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку]] [[Катэгорыя:Прадусары ЗША]] [[Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША]] [[Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA]] [[Катэгорыя:Фільмы Стэнлі Кубрыка| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] c9dys63l0pm7oycyi8vjiq7li4ti0u3 10 44564 2688116 2417884 2026-09-02T19:26:08Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688116 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |назва_шаблёну = Чэмпіёны Беларусі па футболе |назва = [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіёны Беларусі па футболе]] |базавы_стыль = background-color: {{Колер|Беларусь}}; |сьпіс1 = * [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] * [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] * [[Славія Мазыр|Славія]] * [[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]] * [[Белшына Бабруйск|Белшына]] * [[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] * [[Дняпро Магілёў|Дняпро-Трансмаш]] * [[Дынама Берасьце]] * [[МЛ Віцебск]] }}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Беларускі футбол]]</noinclude> 6n38tg5f89v6vfexir9j4rcx8m406m1 0 54412 2688194 2514655 2026-09-03T11:07:00Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688194 wikitext text/x-wiki {{Порнаакторка |Імя = Марына Лінчук |Арыгінал імя = |Фота =Maryna_Linchuk_crop.jpg |Подпіс =Марына Лінчук, [[15 верасьня]] [[2006]] |Сапраўднае_імя = |Дата нараджэньня = {{Нарадзілася|4|9|1987|1}} |Месца нараджэньня = [[Беларусь]] |Дата сьмерці = |Месца сьмерці = |Валасы = сьветлыя |Вочы = блакітныя |Рост = 180 см |Вага = 84 кг |Постаць = 84 – 60 – 88 |Грудзі = |Арыентацыя = [[Гетэрасэксуальнасьць|Мужалюбка]] |Сцэнічныя імёны = |Узнагароды = |Сайт = |imdb = 3739177 |afdb = |iafd = }} '''Мары́на Лінчу́к''' (нарадзілася [[4 верасьня]] [[1987]], [[Менск]]) — беларуская фотамадэль і мадэль для дарослых<ref>[https://web.archive.org/web/20240525160532/https://aktrisi-porno.ru/belarus/maryna-linchuk Сьпіс порнаакторак Беларусі]</ref><ref>[https://www.aznude.com/view/celeb/m/marynalinchuk.html Марына Лінчук без адзеньня]</ref>. == Жыцьцяпіс == У 15 гадоў Марына прыехала зь [[Менск]]у ў [[Масква|Маскву]], дзе пазнаёмілася з прадстаўніком агенцтва IQ Models. Упершыню дзяўчына выйшла на подыюм на паказе [[NinaDonis]]. Лінчук стала тварам рэклямных кампаніяў [[Benetton]], [[DSquared]], [[Escada]], [[Versace]], [[Donna Karan]], [[Dior]], [[Gap]], [[Kenneth Cole]], [[Max Mara]] і шматлікіх іншых. Здымалася для амэрыканскага, італьянскага, партугальскага і расейскага [[Vogue]]. У [[2008]] годзе яна зьявілася на [[Victoria's Secret]] Fashion Show. У 2008 годзе мадэль была адзначаная адразу некалькімі сусьветнымі фэшн-брэндамі. Спачатку яна зьявілася ў рэкляме [[Dolce&Gabbana]], дзе разам з [[Кэтрын Макніл]] склала кампанію [[Кляўдыя Шыфэр|Кляўдыі Шыфэр]]. Карпарацыя [[Gap]] залічыла Марыну Лінчук у касту знакамітасьцей-абразаў. У восеньскай рэкляме гэтага брэнду сярод «абразаў» таксама апынуліся акторка [[Ліў Тайлер]], дачка рэдактара францускага Vogue — [[Джулія Рэстуан-Ройтфэльд]] і іншыя знакамітасьці. Нараўне з [[Мэт Гордан]] і [[Валерыя Гарсія|Валерыяй Гарсія]], Лінчук зьяўляецца адным з твараў [[Escada]] Moon Sparkle пад псэўданімам Сымона.<ref>[https://web.archive.org/web/20080517101011/http://www.escada-fragrances.com/moonsparkle/en/index.html Escada Moon Sparkle]</ref> Яна таксама твар восень-зіма 2008 [[Miss Dior Cherie]]. Яна вэгетарыянка, займаецца [[ёга]]й. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons|Category:Maryna_Linchuk}} * [[Салідарнасьць (газэта)|Салідарнасьць]], [http://www.gazetaby.com/index.php?sn_nid=18764&sn_cat=39&sn_arx=&pas=1 Супермодель из Минска потеснила Жизель Бундхен]{{ref-ru}} * [https://voyeurflash.com/maryna-linchuk-nude/ Здымкі Марыны Лінчук] * [https://hotnessrater.com/infinite-scroll/885/maryna-linchuk Выявы Марыны Лінчук] * [https://thefappeningblog.com/maryna-linchuk-nude-13-photos/#more-1240568 Выявы Марыны Лінчук] * [https://www.instagram.com/marynalinchuk1/ Марына Лінчук] на [[Інстаграм]]е {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лінчук, Марына}} {{БЛДПСБЛР}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску]] [[Катэгорыя:Беларускія фотамадэлі]] [[Катэгорыя:Порнаакторкі]] [[Катэгорыя:Порнаакторкі Беларусі]] gfz4y31qw15muv2c6lrlqycoeiczymy 0 56998 2688134 2282830 2026-09-02T20:51:44Z XHCKidx 11053 2688134 wikitext text/x-wiki [[Файл:Замалёўкі Мінска 62.jpg|значак]] '''Вуліца Ленінградзкая''' — вуліца ў цэнтральнай частцы гораду [[Менск]]у, у [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкім раёне]]. Даўжыня — 400 м, абмежаваная вуліцамі [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйская]] й [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]]. == Гісторыя == Заснаваная ў [[1870-я]] як ''Ланварава-Роменская шаша''. Пазьней была названая ў гонар [[Санкт-Пецярбург]]у, мяняла свой назоў у адпаведнасьці са зьменай назову гораду. У [[1877]]—[[1914]] называлася ''Пецярбурскай'', у 1914-[[1924]] — ''Петраградзкай'', ад 1924 — сучасны назоў. На месцы сёньняшняга гарадку [[БДУ]] знаходзілася дэпо [[конка|конкі]], Цэнтральная лінія якой праходзіла па вуліцы. Фактычна вуліца мела значэньне другаснага праезду да дэпо конкі. У доме Машчынскага (цяпер Ленінградзкая 6) знаходзілася губэрнская жандарская ўправа. У 1917 Менская Рада работніцкіх і жаўнерскіх дэпутатаў, Паўночна-заходні абласны выканаўчы камітэт [[РСДРП(б)]], рэдакцыя газэты «Зьвязда». Тут працавалі [[Вільгельм Кнорын]], [[Карл Ландэр]], [[Міхаіл Фрунзэ]], [[Аляксандар Мясьнікоў]]. Пазьней тут разьмясьціўся 4-ы корпус мэдінстытуту. У [[1928]], калі быў зьнесены Маскоўскі вакзал, вуліца сталася адным з важных пад’язных шляхоў да Прывакзальнае плошчы. Падчас [[ВАВ]] вуліца была амаль цалкам зьнішчаная, а пасьля вайны ўзноўленая. == Сучаснасьць == На вуліцы разьмешчаныя жылыя дамы, навучальныя корпусы БДУ, офісы, прадстаўніцтвы фірмаў, невялічкія крамы, праходзяць [[тралейбус]]ныя лініі № 3, 5, 16, 20, 30. == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20080827234621/http://minsk-old-new.com/minsk-2697.htm Ленинградская улица] {{Вуліцы Менску}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску|Ленінградзкая]] larfg0ap9z5ushffmpq3ea35zqi6nyj 0 78471 2688127 2650985 2026-09-02T20:34:34Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Abbasid_Caliphate?oldid=1371479635 2688127 wikitext text/x-wiki {{Краіна |Назва = Халіфат Абасыдаў |НазваЎРоднымСклоне = Халіфату Абасыдаў |НазваНаДзяржаўнайМове = {{мова-ar|الخلافة العباسية|скарочана}} |Месцазнаходжаньне = Abbasid Caliphate most extant.png |ПодпісПадВыявайМесцазнаходжаньня = Халіфат Абасыдаў падчас свайго максымальнага пашырэньня |ПапярэдняяДзяржава1 = Амэядзкі халіфат |СьцягПапярэдняйДзяржавы1 = |ВыяваПапярэдняйДзяржавы1 = |ГодПачаткуІснаваньня = 750 |ГодКанцаІснаваньня = 1258 |ПэрыядІснаваньня = |НаступнаяДзяржава1 = Мангольская імпэрыя |СьцягНаступнайДзяржавы1 = |ВыяваНаступнайДзяржавы1 = |НаступнаяДзяржава2 = Мамлюцкі султанат |СьцягНаступнайДзяржавы2 = Mameluke Flag.svg |ВыяваНаступнайДзяржавы2 = |ЦяперЗьяўляеццаЧасткай = |АфіцыйнаяМова = [[Арабская мова|арабская]] |Сталіца = {{Просты сьпіс| * [[Куфа]] <small>(750—762)</small> * [[Багдад]] <small>(762—796; 809—836; 892—1258)</small> * [[Ар-Рака]] <small>(796—809)</small> * [[Самара (Ірак)|Самара]] <small>(836—892)</small> }} |НайбуйнейшыГорад = |ТыпУраду = [[Халіфат]] |ПасадыКіраўнікоў = |ІмёныКіраўнікоў = |Плошча = |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = |АдсотакВады = |ГодАцэнкіНасельніцтва = |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = |Насельніцтва = |ШчыльнасьцьНасельніцтва = |ЭтнічныСклад = |КанфэсійныСклад = |Пісьменнасьць = }} {{Гісторыя Палестыны}} '''Халіфат Абасыдаў''' ({{мова-ar|الخلافة العباسية}}) — [[Фэадалізм|фэадальная]] [[дзяржава]] з цэнтрам на землях [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]]. Існавала ў 750—945 гадах. Сталіца — [[Багдад]] (з 762). Кіроўная [[дынастыя Абасыдаў]]. У час найбольшай магутнасьці ў склад дзяржавы ўваходзілі сучасныя [[Ірак]], [[Іран]], значная частка [[Закаўказьзе|Закаўказьзя]] і [[Цэнтральная Азія|Сярэдняй Азіі]], [[Заходняя Арабія]], [[Сырыя]] з [[Палестына]]й, [[Эгіпет]] і [[Паўночная Афрыка]]. Асноўныя заняткі насельніцтва: земляробства, жывёлагадоўля, рамесьніцтва — ткацтва, гарбарства, вырабы з скуры, мэталаапрацоўка, ювэлірная справа. Вёўся пастаянны гандаль з народамі Ўсходняй Эўропы, Інданэзіі, Кітаю, Індыі. Зямля была пераважна дзяржаўнай уласнасьцю, частка яе перадавалася фэадалам у часовае карыстаньне як плата за вайсковую службу, з часам гэтыя ўладаньні пераходзілі ў спадчыну. Розны ўзровень эканамічнага разьвіцьця краінаў, што ўваходзілі ў дзяржаву, неіснаваньне моцных эканамічных і этнічных сувязяў паміж асобнымі вобласьцямі паспрыялі ўзмацненьню адасобленых уладаньняў, якія паступова ператвараліся ў самастойныя дзяржавы — [[Ідрысыды|Ідрысыдаў]] у Марока, [[Аглябіды|Аглябідаў]] у Іфрыкіі і іншых. Захоп Багдаду ў 945 годзе [[дынастыя Буідаў|Буідамі]] фактычна зьменшыў уплыў Абасыдаў. Незважаючы на тое, што панаваньне Абасыдаў над шырокай ісламскай імпэрыі паступова пачала зводзіцца да цырыманіяльнай рэлігійнай функцыі, дынастыя захавала кантроль над [[Мэсапатамія]]й. Багдад стаў цэнтрам [[навука|навукі]], [[культура|культуры]], [[філязофія|філязофіі]] і разьвіцьця вынаходніцтва падчас ісламскага Залатога веку. Гэты пэрыяд культурнага разьвіцьця скончыўся ў 1258 годзе, калі горад быў разрабаваны манголамі пад кіраўніцтвам хана [[Хулагу]]. Абасыдзкая лінія кіраўнікоў і мусульманская культура ў цэлым, сканчэнтравалася апасьля ў [[Каір]]ы ў 1261 годзе. Хоць новыя кіраўнікі ня мела вялікай улады, дынастыя працягвала прэтэндаваць на ўладу ў рэлігійных пытаньнях у рэгіёне да асманскай заваёвы Эгіпту ў 1517 годзе. == Культура == === Залаты век ісламу === {{Асноўны артыкул|Ісламскі залаты век}} [[Файл:Folio from the "Tashkent Qur'an" MET DP234018.jpg|значак|зьлева|Захаваная старонка з [[Самаркадзкі куфічны Карана|Самарканскага куфічнага Карану]], які ўважаецца за найбольш старажытным захаваным рукапісам [[Каран]]а.]] Абасыдзкі гістарычны пэрыяд, які цягнуўся да мангольскай [[Аблога Багдаду (1258)|заваёвы Багдаду]] ў 1258 годзе, уважаецца за [[Ісламскі залаты век]]{{Зноска|Abbas|2011|Abbas|9}}. Ісламскі залаты век пачаўся ў сярэдзіне VIII стагодзьдзя ўзмацненьнем Абасыдзкага халіфату і пераносам сталіцы з [[Дамаск]]у ў [[Багдад]]{{Зноска|Gregorian|2003|Gregorian}}. Абасыды былі натхнёныя каранавымі настаўленьнямі і гадысамі, што падкрэсьлівала каштоўнасьць ведаў. У гэты час мусульманскі сьвет стаў інтэлектуальным цэнтрам навукі, філязофіі, мэдыцыны і асьветы, бо Абасыды адстойвалі ідэю ведаў і заснавалі ў Багдадзе [[Дом Мудрасьці]], дзе мусульманскія і немусульманскія мысьляры імкнуліся перакласьці і сабраць усе веды сьвету, перакладаючы іх на [[арабская мова|арабскую мову]]{{Зноска|Gregorian|2003|Gregorian}}. Шмат клясычных твораў антычнасьці, якія інакш былі бы страчаныя, былі перакладзеныя на арабскую і [[пэрсыдзкая мова|пэрсыдзкую мовы]], а пазьней таксама былі перакладзеныя на [[турэцкая мова|турэцкую]], [[іўрыт|габрэйскую]] і [[лацінская мова|лацінскую]]{{Зноска|Gregorian|2003|Gregorian}}. У гэты час мусульманскі сьвет быў каўчэгам культураў, якія зьбіралі, сынтэзавалі і значна разьвівалі веды, атрыманыя ад рымскай, кітайскай, індыйскай, пэрсыдзкай, эгіпецкай, паўночнаафрыканскай, старажытнагрэцкай і сярэднявечнагрэцкай цывілізацыяў{{Зноска|Gregorian|2003|Gregorian}}. Паводле некаторых меркаваньняў, амаль у кожнай галіне навукоўцы халіфату былі наперадзе навуковага прагрэсу{{Зноска|Huff|2003|Huff|48}}. === Літаратура === Літаратурная спадчына Абасыдаў у [[Ірак]]у адлюстроўвае працяг мэсапатамскіх наратываў, асабліва традыцыі, сканцэнтраваныя на гераічных постацях і на межах, якія аддзяляюць хаос ад парадку{{Зноска|Silverstein|2014|Silverstein|293–296}}. Асноўныя матывы, якія сустракаюцца ў ''«[[Эпас пра Гільгамэша|Эпасе пра Гільгамэша]]»'', улучна з падарожжамі да межаў сьвету і ўтаймаваньнем хаосу, захоўваліся праз рэлігійныя і палітычныя зьмены і працягвалі бытаваць у позьнеантычным Іраку{{Зноска|Silverstein|2014|Silverstein|293–296}}. Бабілёнскі [[Талмуд]], складзены рабінамі з Іраку, захоўвае традыцыі пра [[Гог і Магог|Гога і Магога]] і пра ўяўныя межы сьвету, якія стрымліваюць сілы хаосу. У сукупнасьці гэтыя традыцыі ўмяшчаюць элемэнты абасыдзкай літаратуры ў мэсапатамскі наратыўны кантынуўм{{Зноска|Silverstein|2014|Silverstein|293–296}}. [[Файл:Maqamat hariri.jpg|значак|Выява [[Дом Мудрасьці|Дома Мудрасьці]] ў старажытным манускрыпце.]] Найбольш вядомым мастацкім творам ісламскага сьвету ёсьць ''«[[Тысяча і адна ноч]]»'', якая ўяўляе сабою зборнік фантастычных народных апавяданьняў, легендаў і аповесьцяў, складзены пераважна ў эпоху Абасыдаў. Лічыцца, што зборнік паходзіць з арабскага перакладу пэрсыдзкага прататыпу часоў [[Дзяржава Сасанідаў|імпэрыі Сасанідаў]], які, верагодна, меў індыйскія літаратурныя карані. Пазьней у яго былі ўлучаныя апавяданьні з арабскага, пэрсыдзкага, мэсапатамскага і эгіпецкага фальклёру і літаратуры. Мяркуецца, што эпапея аформілася ў X стагодзьдзі і займела свой канчатковы від у XIV стагодзьдзі, аднак колькасьць і тып апавяданьняў розьніліся ў розных рукапісах{{Зноска|GrantClute|1999|Grant & Clute|51}}. Гэты твор зрабіў значны ўплыў на заходнюю літаратуру ад XVIII стагодзьдзя, калі яго ўпершыню пераклаў [[Антуан Галян]]{{Зноска|de Camp|1976|de Camp|10}}. Было напісана шмат імітацыяў, асабліва ў Францыі{{Зноска|GrantClute|1999|Grant & Clute|52}}. Шэраг пэрсанажаў гэтага эпасу сталі культурнымі іконамі заходняй культуры, як то [[Алядын]], [[Сындбад-мараход|Сындбад]] і [[Алі-Баба і сорак разбойнікаў|Алі-Баба]]. Вядомым прыкладам ісламскай паэзіі пра каханьне ёсьць ''«[[Лэйла і Маджнун]]»'', якая першапачаткова была арабскай гісторыяй, але пазьней была разьвітая іранскімі, азэрбайджанскімі і іншымі паэтамі на пэрсыдзкай, азэрбайджанскай і турэцкай мовах{{Зноска|Clinton|2000|Clinton|15—16}}. Арабская паэзія дасягнула свайго найвышэйшага росквіту ў эпоху Абасыдаў, асабліва да страты цэнтральнай улады і ўзьнікненьня пэрсіянізаваных дынастыяў. Пісьменьнікі, як то [[Абу Тамам]] і [[Абу Нувас]], былі павязаныя з дваром халіфа ў Багдадзе на пачатку IX стагодзьдзя, у той час як іншыя, напрыклад [[аль-Мутанабі]], атрымлівалі патранат ад рэгіянальных двароў. За часам Гаруна аль-Рашыда Багдад славіўся сваімі кнігарнямі, якія паўсталі па зьяўленьня вытворчасьці паперы. Кітайскія папяровыя майстры былі сярод тых, каго арабы ўзялі ў палон падчас [[Талаская бітва|бітвы пры Таласе]] ў 751 годзе. Як ваеннапалонныя, іх накіравалі ў [[Самарканд]], дзе яны дапамаглі заснаваць першую арабскую [[паперня (збудаваньне)|паперню]]. Зь цягам часу папера замяніла пэргамэнт як асноўны матэрыял для пісьма, і вытворчасьць кніг значна павялічылася. Гэтыя падзеі мелі акадэмічны і грамадзкі ўплыў, які можна шырока параўнаць з вынаходзтвам [[друкарскі варштат|друкарскага варштата]] на Эўропе. Папера спрыяла разьвіцьцю банкаўскай справы і дзяржаўнай службы. У 794 годзе [[Джафар ібн Яг’я|Джафар аль-Бармак]] пабудаваў першую паперню ў Багдадзе. Гарун загадаў выкарыстоўваць паперу ў дзяржаўных справах, бо меркаваў, што тое, што было запісанае на паперы, нельга было лёгка зьмяніць або выдаліць. Урэшце цэлая вуліца ў бізнэсовым раёне Багдаду была вылучаная дзеля продажаў паперы і кніг{{Зноска|Bobrick|2012|Bobrick|78}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/Беларуская савецкая энцыкляпэдыя|1|16}} * {{кніга|імя=Tahir|прозьвішча=Abbas|спасылка=https://books.google.com/books?id=JdC90uc8PfQC&pg=PA9|загаловак=Islamic Radicalism and Multicultural Politics: The British Experience|месца=London|выдавецтва=Routledge|год=2011|isbn=978-0-4155-7225-5|ref=Abbas}} * {{кніга|імя=Benson|прозьвішча=Bobrick|загаловак=The Caliph’s Splendor: Islam and the West in the Golden Age of Baghdad|выдавецтва=Simon & Schuster|isbn=978-1-4165-6762-2|ref=Bobrick}} * {{кніга|імя=Jerome W.|прозьвішча=Clinton|загаловак=The Poetry of Nizami Ganjavi: Knowledge, Love, and Rhetoric|месца=Houndmills, UK|выдавецтва=Palgrave Macmillan|год=2000|isbn=0-3122-2810-4|ref=Clinton}} * {{кніга|імя=L. Sprague|прозьвішча=de Camp|загаловак=Literary Swordsmen and Sorcerers: The Makers of Heroic Fantasy|месца=Sauk City, WI|выдавецтва=Arkham House|год=1976|isbn=0-87054-076-9|ref=de Camp}} * {{кніга|аўтар=Grant, John; Clute, John|загаловак=Arabian fantasy|месца=New York|выдавецтва=St. Martin's Press|год=1999|isbn=0-312-19869-8|ref=GrantClute}} * {{кніга|імя=Vartan|прозьвішча=Gregorian|спасылка=https://archive.org/details/islam00vart/page/26|загаловак=Islam: A Mosaic, Not a Monolith|месца=Washington, DC|выдавецтва=Brookings Institution Press|год=2003|старонкі=[https://archive.org/details/islam00vart/page/26 26–38]|isbn=0-8157-3282-1|ref=Gregorian}} * {{кніга|імя=Toby E.|прозьвішча=Huff|загаловак=The Rise of Early Modern Science: Islam, China, and the West|месца=Cambridge|выдавецтва=Cambridge University Press|год=2003|isbn=0-5218-2302-1|ref=Huff}} * {{артыкул|імя=Adam|прозьвішча=Silverstein|загаловак=Enclosed beyond Alexander’s Barrier: On the Comparative Study of ʿAbbāsid Culture|выданьне=Journal of the American Oriental Society|том=134|нумар=2|старонкі=287—306|год=2014|DOI=10.7817/jameroriesoci.134.2.287|ref=Silverstein}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/Abassid.html Халіфат Абасыдаў (758—1258)]. Габрэйская віртуальная бібліятэка {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Абасіды}} [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Сярэднявечны Азэрбайджан]] 0i4sjkjp7ojxl88ax2iomshyfsw21gs 0 80912 2688183 2682479 2026-09-03T10:00:14Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688183 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Слуцак |Лягатып = Słucakcukar logo.png |ПоўнаяНазва = Спартовы футбольны клюб «Слуцак» |Заснаваны = 1998 |Горад = [[Слуцак]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гарадзкі стадыён (Слуцак)|Гарадзкі]] |Умяшчальнасьць = 1896<ref>[http://kurjer.info/2012/06/05/bolshoj-futbol-vozvrashhaetsya-v-sluck/ Большой футбол возвращается в Слуцк]{{ref-ru}} // ''[[Інфа-Кур’ер]]''</ref> |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = Віталь Бунас<ref>[http://www.football.by/news/104558.html В «Слуцке» вместо Караневского председателем клуба стал Бунос]{{Ref-ru}}</ref> |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлуцакЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлуцакСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слуцак}} |Сайт = http://sfc-slutsk.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія <!-- Форма/Хатнія колеры --> |узор левай рукі1 = |узор футболкі1 = |узор правай рукі1 = |узор шортаў1 = |узор шкарпэтак1 = |тып файлаў узору1 = |левая рука1 = FFFFFF |футболка1 = FFFFFF |правая рука1 = FFFFFF |шорты1 = FFFFFF |шкарпэткі1 = FFFFFF |назва1 = <!-- Форма/Выязныя колеры --> |узор левай рукі2 = |узор футболкі2 = |узор правай рукі2 = |узор шортаў2 = |узор шкарпэтак2 = |тып файлаў узору2 = |левая рука2 = 555AAA |футболка2 = 555AAA |правая рука2 = 555AAA |шорты2 = 555AAA |шкарпэткі2 = 555AAA |назва2 = }} «'''Слуцак'''» — [[Беларусь|беларускі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Слуцак]]. Хатні стадыён — гарадзкі стадыён у [[Слуцак|Слуцку]]. З 2014 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == У 2008 годзе каманда пад назвай «Слуцакцукар», упершыню заявілася ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другую лігу чэмпіянату Беларусі]]. У першым сэзоне каманда заняла годнае для першага разу 5 месца. У 2009 годзе заняў 4 пазыцыю ў другой лізе<ref name="kurj_results">[https://web.archive.org/web/20160309173227/http://kurjer.info/2009/10/27/fk-slucksaxar-statistika-minuvshego-sezona-ot-gorchichnikov-do-bombardirov/ ФК «Слуцксахар». Статистика минувшего сезона: от «горчичников» до бомбардиров], ''[[Інфа-Кур’ер]]'' {{ref-ru}}</ref><ref name="2liga_table">[http://www.football.by/stat/belarus/2009_2/ 19-й чемпионат Беларуси] Вторая лига. {{ref-ru}}</ref>. У 2010 годзе клюб заняў другое месца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі па футболе]] і выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]].<ref>[http://www.football.by/news/24248.html Слуцку сахар], ''Football.by''. {{ref-ru}}</ref> У 2011 годзе клюб быў перарэгістраваны як грамадзкае аб’яднаньне «Спартыўны футбольны клюб „Слуцак“» і афіцыйна стаў гарадзкім клюбам. З-за рэканструкцыі гарадзкога стадыёну ў Слуцку, усе хатнія матчы каманда праводзіла на стадыёне «[[Будаўнік (стадыён)|Будаўнік]]» у [[Салігорск]]у<ref>[https://web.archive.org/web/20140219022241/http://regiony.by/news/1398/ ФК «Слуцк» в этом сезоне будет играть в Солигорске], ''Regiony.by''</ref>. У дэбютным для сябе сэзоне ў першай лізе каманда заняла 5 месца. На 2012 год, хатнія матчы пачатку сэзону каманда зноўку праводзіла ў Салігорску, аднак ужо ў чэрвені пасьля ўзьвядзеньня дзьвюх дадатковых трыбунаў гарадзкі стадыён Слуцку прыняў матчы першай лігі. Паводле вынікаў сэзону каманда зноўку заняла 5 месца. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] каманда разглядалася як адзін з фаварытаў турніру, але не лічылася галоўным прэтэндэнтам на павышэньне. Пачатак турніру атрымаўся ня вельмі добры: каманда пацярпела паразы ў трэцім і чацьвертым турах. У выніку доўгі час прыйшлося даганяць галоўных канкурэнтаў: «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзею]]» і «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]». Пасьля перамогі ў 14 туры над «Віцебскам» (4:1) «Слуцак» выйшаў на другі радок, а пасьля 21 туру апярэдзіў «Гарадзею» і ўзначаліў турнірную табліцу. Пасьля перамогі ў перадапошнім туры над «Віцебскам» (1:0) «Слуцак» стаў недасягальным для супернікаў і гарантаваў сабе выхад у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшую лігу]]. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] каманда захавала асноўных гульцоў, узмацніўшыся пры гэтым шэрагам легіянэраў. У выніку, каманда апынулася ў ніжняй частцы табліцы. Пазьней, трохі выправіўшы сваё становішча, «Слуцак» узьняўся на дзявяты радок, зь якога пасьля падзелу найвышэйшай лігі на шасьцёркі трапіў у другую шасьцёрку. Яшчэ ўлетку каманда страціла аднаго са сваіх лідэраў [[Андрэй Якаўлеў|Андрэя Якаўлева]], які перайшоў у барысаўскі БАТЭ, каб узмацніць яго да [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лігі чэмпіёнаў]]. У ніжняй палове табліцы справы ў «Слуцку» пайшлі лепш, ён узьняўся на восьмае месца, але няўдалы фініш дазволіў гарадзенскаму «[[Нёман Горадня|Нёману]]» перагнаць случчанаў, пакінуўшы іх дзявятымі. У міжсэзоньні да пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзону 2015 году]] «Слуцак» стаў адным зь нешматлікіх беларускіх клюбаў, якія праводзілі зборы за мяжой, гэтак у [[Турэччына|Турэччыне]] гульцы [[Юры Крот|Юрыя Крата]] гулялі супраць клюбаў трэціх лігаў [[Данія|Даніі]] і [[Расея|Расеі]]. Тым ня менш, сэзон 2015 году дружына пачала няўдала, неўзабаве апынуўшыся на апошнім радку табліцы. У жніўні 2015 году быў выпраўлены ў адстаўку шматгадовы галоўны трэнэр каманды Юры Крот. Выконваць абавязкі галоўнага трэнэра пачаў гулец каманды [[Вячаслаў Грыгараў]]. Пад ягоным кіраўніцтвам «Слуцак» здолеў выправіць сваё становішча, і сэзон каманда скончыла на 11 месцы з 14 камандаў-удзельнікаў. У студзені 2016 году Грыгараў быў зацьверджаны ў якасьці галоўнага трэнэра. Аднак зноўку пачатак сэзону атрымаўся няўдалым, каманда апынулася ў зоне вылету. У чэрвені клюб разьвітаўся з дасьведчанымі футбалістамі і лідэрамі каманды — [[Ігар Варанкоў|Ігарам Варанковым]], [[Яўген Лашанкоў|Яўгенам Лашанковым]] і [[Сяргей Цьвяцінскі|Сяргеем Цьвяцінскім]]. У ліпені замест іх прыйшлі новыя гульцы, аднак каманда працягвала знаходзіцца ўнізе табліцы. Пасьля паразы ў верасьні ад аўтсайдэра, мікашэвіцкага «[[Граніт Мікашэвічы|Граніта]]», Грыгараў быў выпраўлены ў адстаўку, але неўзабаве кіраўніцтва клюбу вырашыла пакінуць трэнэра на пасадзе, а звольніць ягонага памочніка [[Андрэй Бас|Андрэя Баса]]. Фініш каманда здолела правесьці пасьпяхова, заняўшы выніковае 12 месца з 16 дружынаў. У студзені 2017 году новым галоўным трэнэрам замест Грыгарава быў прызначаны [[Віталь Паўлаў]]. Слуцкі клюб пасьпяхова пачаў сэзон, сягнуўшы паўфіналу [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], а ў чэмпіянаце вагаўся сярод лідэраў, скончыўшы першую палову першынства на чацьвертым месцы. Другая палова сэзону атрымалася для «Слуцка» менш удалай, і каманда заняла выніковы сёмы радок. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] дружына зноў пачала ўпэўнена і хутка апынулася сярод лідэраў. Першую палову сэзону «Слуцак» скончыў на 5 месцы. Аднак, другая палова сэзону атрымалася значна горшай. Слуцкая каманда саступіла ў апошніх дзевяці матчах, але папярэдніх посьпехаў хапіла, каб здабыць выніковы 8 радок. У гэтым сэзон адбылася знамінальная падзея для каманды, бо ейны гулец [[Яўген Шыкаўка]] стаў першым футбалістам клюбу, які быў выкліканы да шыхтаў нацыянальнай зборнай Беларусі. Нападнік згуляў у таварыскім матчы супраць [[Зборная Фінляндыі па футболе|зборнай Фінляндыі]]<ref>[https://sfc-slutsk.by/history/short «Гісторыя»]. ФК «Слуцак».</ref>. Сэзон 2019 году «Слуцак» пачаў няўдала і апынуўся недалёка ад зоны вылету, аднак добрая гульня ў сярэдзіне сэзону дазволіла ўзвысіцца да сярэдзіны табліцы. Пазьней шэраг няўдачаў зноў апусьціў каманду, аднак перамога ў апошнім туры дазволіла заняць выніковае 11 месца. Слуцкі клюб добра пачаў сэзон 2020 году, то бок каманда пасьля сямі тураў аднаасобна ўзначальвала турнірную табліцу, не зважаючы на скарачэньне фінансаваньня празь зьмены кіраўніцтва асноўнага спонсару — [[Слуцкі цукроварафінадны камбінат|Слуцкага цукроварафінаднага камбінату]] (дырэктар камбіната [[Мікалай Пруднік]], які падтрымліваў клюб, быў арыштаваны пад гэтак званай «[[Цукровая справа|цукровай справе]]»). Аднак, пазьней рушылі паразы за паразамі, і «Слуцак» апусьціўся ў ніжнюю палову табліцы, а ў канцы турніру вымушаны быў весьці барацьбу за выжываньне. Яшчэ ў чэрвені, пасьля першых няўдачаў, каманду пакінуў галоўны трэнэр Віталь Паўлаў, а выканаўцам абавязкаў трэнэра застаўся ягоны памочнік [[Аляксандар Кончыц]]. У кастрычніку «Слуцак» ачоліў [[Аляксандар Бразевіч]]. Пад ягоным кіраўніцтвам каманда заняла выніковае 14 месца, аднак у пераходных матчах за месца ў найвышэйшай лізе выгуляла «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» (2:0, 2:1) і засталася ў элітным дывізіёне. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзону 2021 году]] фан-рух «Слуцка» адмовіўся падтрымліваць клюб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні<ref>{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}</ref>. У тым годзе дружына знаходзілася пераважна ў ніжняй частцы турнірнай табліцы, і звычайна была блізкая да зоны вылету, аднак пасьпяховы фініш дазволіў заняць выніковы 9 радок. Новы сэзон слуцкі клюб пачаў няблага, доўгі час месьціўся ў сярэдзіне табліцы, аднак улетку вынікі пагоршыліся. У жніўні пасаду галоўнага трэнэра пакінуў Аляксандар Бразевіч, на чале каманды ў якасьці выканаўцы абавязкаў стаў ягоны памочнік [[Аляксандар Гурыновіч]]. Пад ягоным кіраўніцтвам становішча трохі выправілася, «Слуцак» завяршыў сэзон на 11 месцы. Перад сэзонам 2023 году Гурыновіч быў афіцыйна зацьверджаны галоўным трэнэрам каманды. «Слуцак» цягам сэзону месьціўся ў сярэдзіне табліцы і скончыў чэмпіянат на восьмым месцы. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Вадзім Цалуйка||2005}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Данііл Кірбай||2008}} {{Гулец1|5|Q135181385|Аб|}} {{Гулец1|6|Q133297693|Аб|}} {{Гулец1|8|Q130746674|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]}} {{Гулец1|9|Q98633041|ПА|}} {{Гулец1|10|Q51271525|ПА|}} {{Гулец1|11|Q29578174|Нап|}} {{Гулец1|15|Q101110870|ПА|}} {{Гулец1|16|Q112895341|Аб|}} {{Гулец1|17|Q44793263|Нап|}} {{Гулец1|19|Q107050884|Аб|}} {{Гулец1|21|Q29905451|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q117196983|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}} {{Гулец1|25|Q114779757|ПА|}} {{Гулец1|27|Q7908268|ПА|}} {{Гулец1|30|Q24244892|Бр|}} {{Гулец|35|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Мікіта Робак|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2007}} {{Гулец|44|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Андрэй Шкондзін|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2005}} {{Гулец1|45|Q134445207|Нап|}} {{Гулец1|71|Q100889607|ПА|}} {{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Багдан Куцы||2003}} {{Гулец1|77|Q55400265|ПА|}} {{Гулец1|80|Q96707040|ПА|}} {{Гулец|97|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Вячаслаў Папава||2003}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''5''' || 28 || 15 || 7 || 6 || 59–27 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 19 || 9 || 2 || 54–19 || 66 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 32 || 11 || 7 || 14 || 26–34 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 26 || 6 || 7 || 13 || 26–30 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 6 || 12 || 12 || 22–34 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 8 || 10 || 30–34 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 11 || 3 || 16 || 26–36 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 9 || 7 || 14 || 29–46 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 29{{Заўвага|Матч апошняга тура найвышэйшай лігі 2020 году «Слуцак» — «Смалявічы» паводле згоды АБФФ гэтак і ня быў згуляны ў сувязі з пошасьцю [[Каранавірусная інфэкцыя (2019)|каранавіруса]] ў табары «Слуцка».}} || 8 || 3 || 18 || 31–55 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 9 || 8 || 13 || 36–44 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 7 || 11 || 12 || 26–41 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 28 || 9 || 8 || 11 || 38–40 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 11 || 6 || 13 || 26–41 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 5 || 6 || 19 || 20–51 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Віталь Паўлаў]] (з студзеня 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/95141.html Виталий Павлов официально возглавил «Слуцк»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Грыгараў]] (жнівень 2015 году — сьнежань 2016 году, в. а. у жніўні 2015 году — студзені 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/74854.html Вячеслав Григоров назначен исполняющим обязанности главного тренера «Слуцка»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/80759.html Вячеслав Григоров официально назначен главным тренером «Слуцка»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Крот]] (2005 — жнівень 2015 году)<ref name="trener">[https://web.archive.org/web/20130928151100/http://kurjer.info/2010/04/16/fk-slucksaxar-pered-startom/ ФК «Слуцксахар» перед стартом], ''[[Інфа-Кур’ер]]'' {{ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/74730.html Юрий Крот покинул пост главного тренера «Слуцка»]{{Ref-ru}}</ref> == Глядзіце таксама == * [[Слуцкі цукроварафінадны камбінат]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://sfc-slutsk.by/ Афіцыйны сайт ФК «Слуцак»]{{ref-ru}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Слуцак]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе]] fg59i5o7ifqlm9p3k0cg0wluo9yx3hk 0 81123 2688172 2682379 2026-09-03T09:07:14Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688172 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Маладэчна-2018 |Лягатып = FK Maladečna.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Маладэчна-2013» |Заснаваны = 1989 |Расфармаваны = |Горад = [[Маладэчна]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкі]] |Умяшчальнасьць = 4800 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МаладэчнаЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МаладэчнаСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Маладэчна}} |Сайт = http://www.fcm.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія |pattern_la1=|pattern_b1=_whitesleevelinesandsides|pattern_ra1= |leftarm1=50C878|body1=50C878|rightarm1=50C878|shorts1=ffffff|socks1=50C878 |pattern_la2=|pattern_b2=_thinblacksides|pattern_ra2=|pattern_sh2=_yellowsides |leftarm2=ffff00|body2=ffff00|rightarm2=ffff00|shorts2=000000|socks2=ffff00| }} «'''Маладэчна-2018'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], з гораду [[Маладэчна]]. Свае хатнія матчы ладзіць на [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкім]] стадыёне, які здольны зьмясьціць 4800 гледачоў. Таксама зрэдку клюб гуляе на [[Школьны стадыён (Чысьць)|Школьным]] стадыёне ў [[Чысьць|Чысьці]]. == Гісторыя == === За польскім і савецкім часам === Футбол у горадзе зьявіўся падчас існаваньня [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|міжваеннай Польшчы]], калі быў сфармаваны клюб «ВКС Маладэчна». За савецкім часам клюб некалькі разоў закладваўся і спыняў сваё існаваньне, выступаючы пад назвамі «Дынама», «Маладэчна», «Спартак», «Нарач», «Чырвоны сьцяг», «Хваля», «Селена», «Мэталіст», «Праца» і «Станкабудаўнік». Клюб быў у чарговы раз створаны ў 1989 годзе пад назвай «Мэталюрг» пры падтрымцы тагачаснага дырэктара Маладэчанскага заводу парашковай мэталюргіі [[Генадзь Карпенка|Генадзя Карпенкі]]. «Мэталюрг» адразу выйшаў у наймацнейшы дывізыён чэмпіянату БССР, а ў 1991 годзе стаў апошнім пераможцам [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату]] і [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]]. === Па здабыцьці незалежнасьці === У 1992—2003 гадах гуляў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]] (акрамя 2000 году). У клюбе пачыналі кар’еру такія гульцы, як [[Аляксандар Вяжэвіч]], [[Уладзімер Карыцька]], браты [[Уладзімер Макоўскі|Ўладзімер]] і [[Міхаіл Макоўскі|Міхаіл Макоўскія]]. У сярэдзіне 2000-х празь фінансавыя праблемы клюб апусьціўся да [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лігі]], дзе стаў займаць месца ў канцы табліцы. У сэзонах 2009—2011 гадоў каманда паказвала добрыя вынікі, але не змагла атрымаць павышэньне. У 2011 клюб, які доўгі час быў вядомы пад назвай «Маладэчна», стаў менавацца «Забудова» — ад назвы спонсару. У 2012 праблемы зь фінансаваньнем прывялі да чарговага падзеньня ў ніжнюю частку табліцы. У 2013 годзе зноў зьмяніў назву на «Маладэчна-2013». У 2013 годзе ў клюбу зьявілася новая эмблема на [[беларуская мова|беларускай мове]]<ref>[http://www.pressball.by/news/football/158797 Футбол. «Молодечно-2013» сменило эмблему]</ref>, пры гэтым ад самага пачатку стварэньня было заяўлена, што эмблема клюбу будзе толькі на беларускай мове, да таго ж на эмблеме будзе ўказаны год заснаваньня — 1949<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=118367 Новая эмблема клуба «Маладзечна» — толькі на беларускай мове!]</ref>. === «Маладэчна-ДЮСШ-4» === Пасьля сэзону 2014 году клюб спыніў існаваньне, а з 2015 году ў другую лігу заявілася іншая маладэчанская каманда «[[Маладэчна-ДЮСШ-4 (футбольны клюб)|Маладэчна-ДЮСШ-4]]»<ref>[http://by.tribuna.com/football/1026400642.html «Молодечно-2013» будет ликвидировано]{{Ref-ru}}</ref>, якая фактычна ёсьць пераемніцай клюбу. У лютым 2015 году стала вядома, што «Маладэчна-ДЮСШ-4» будзе выступаць у другой лізе замест «Маладэчна-2013»<ref>[http://www.football.by/news/66371.html Команда «Молодечно-ДЮСШ-4» заявилась во вторую лигу]</ref>. Новая каманда стала выступаць значна больш пасьпяхова і адразу ачоліла табліцу групы А, дзе ў выніку перамагла. У фінальным этапе «Маладэчна-ДЮСШ-4» саступіла асноўным канкурэнтам і ня здолела выйсьці ў першую лігу, заняўшы чацьвертае месца. Перад сэзонам 2016 году «Маладэчна-ДЮСШ-4» мела мажлівасьць заявіцца ў першую лігу замест спыніўшых існаваньне камандаў, але адмовілася і працягнула выступы ў другой лізе. У сэзоне 2016 годзк клюб доўгі час рухаўся на трэцім месцы, якое забясьпечвала выхад у першую лігу, але ў двух апошніх турах атрымала паразу ад сваіх асноўных канкурэнтаў — «[[Клецак (футбольны клюб)|Клецку]]» і «[[Нёман-Агра Стоўпцы|Нёману-Агра]]» — і скончыла сэзон на пятым месцы. У сэзоне 2017 году маладэчанскі клюб стаў супрацоўнічаць з [[Андрэй Іваненка|Андрэем Іваненкам]], які раней працаваў з такімі клубамі, як «[[Дняпро Рагачоў|Рагачоў-МК]]» і «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]». Дзякуючы Іваненку каманду папоўніў шэраг гульцоў з досьведам выступаў у найвышэйшай лізе, былі арганізаваныя замежныя перадсэзонныя зборы і іншае. Аднак, у чэмпіянаце «Маладэчна-ДЮСШ-4» ня здолела адолець асноўных канкурэнтаў і заняла выніковае шостае месца. Па заканчэньні сэзону стала вядома, што маладэчанскі клюб спыняе супрацоўніцтва з Іваненкам. У сэзоне 2018 году дружына ў асноўным складалася з маладэчанскіх футбалістаў, да якіх дадалася невялікая колькасьць запрошаных гульцоў, сярод якіх быў дасьведчаны [[Алег Страхановіч]]. Доўгі час «Маладэчна-ДЮСШ-4» займала апошні радок, а першая перамога была здабытая толькі ў 13-м туры. Аднак, пазьнейшыя посьпехі дазволілі камандзе ўзьняцца ў сярэдзіну табліцы і скончыць сэзон на 9 радку з 15 дружанаў. У сэзоне 2019 году каманда стала называцца «Маладэчна». Захаваўшы лідэраў, маладэчанскі клюб умацаваўся шэрагам новых гульоў, у тым ліку з досьведам выступаў у найвышэйшай лізе. Стаўшы адным з фаварытаў, маладэчанцы дзякуючы добра праведзенай другой палове сэзону стаў трэцім, што ў сувязі з спыненьнем існаваньня менскага «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]» давала права на выхад у першую лігу. У пачатку 2020 году доўгі час заставалася адкрытым пытаньне аб удзеле «Маладэчна» ў першай лізе. У сувязі з тым, што права ўдзельнічаць у першай лізе таксама атрымаў і «[[Андэрдог Чысьць|Андэрдог]]» з Маладэчанскага раёну, у лютым зьявілася інфармацыя аб магчымым аб’яднаньні «Андэрдога» з «Маладэчнам», каб аб’яднаны клюб узяў удзел у першай лізе. Плянавалася, што бюджэт будзе фармавацца напалову з прыватнага капіталу ўласьнікаў «Андэрдога», аднак пазьней праз рознагалосьсяў «Андэрдог» увогуле зьняўся з роызыгрышаў беларускіх пяршынстваў, а «Маладэчна» заявілася ў другую лігу. Не зважаючы на дрэнны старт, «Маладэчна» зь цягам часам захапіла лідэрства ў сваёй групе і выйшла ў фінальны этап. У жніўні падчас [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2022)|пратэстаў у Беларусі]] быў знойдзены мёртвым фанат маладэчанскага клюбу [[Мікіта Крыўцоў]]<ref>{{cite web|url = https://nn.by/?c=ar&i=259077&lang=be|title = Таямнічы сведка сцвярджае, што бачыў Мікіту Крыўцова жывым, але збітым. Сябры аднавілі апошнія дні хлопца |date = 2020-09-15|work = [[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28}}</ref>. У фінальным этапе другой лігі маладэчанская каманда заняла трэцяе месца і атрымала права на пераходныя матчы супраць шацілавіцкага «[[Хімік Шацілавічы|Хіміка]]» за месца ў першай лізе на наступны сэзон, але саступіла (0:0, 0:4) і засталася ў другой лізе. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзона 2021 году]] фан-рух адмовіўся падтрымліваць «Маладэчна», пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні<ref>{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}</ref>. Маладэчанскі клюб добра ўзмацніўся і здолеў перамагчы ў Менскім дывізіёне другой лігі, аднак у плэй-оф выбыў з далейшай барацьбы ўжо на стадыі 1/8 фіналу, саступіўшы па пэнальці менскаму [[БДУ Менск|БДУ]] (0:0, 0:0, пэн. 1:4). У студзені 2022 году ў выніку недахопу камандаў для першай лігі АБФФ прапанавала «Маладэчна» месца ў другім дывізіёне<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/160220.html|title = Первая лига собрана! Не БГУ, "Стэнлес" и "Бумпром", а "Осиповичи", "Малорита" и "Молодечно"|date = 2022-01-13|work = football.by|language = ru|accessdate = 2022-03-07}}</ref>. У лютым 2022 году клуб падаў дакумэнты дзеля праходжаньня ліцэнзаваньня да ўдзелу ў першай лізе. «Маладэчна» стала серадняком турніру і завяршыла сэзон на 8 месцы з 13 клюбаў. Сэзон 2023 году «Маладэчна» таксама пераважна была ў сярэдзіне табліцы і фінішавала на 11-м месцы пры 17 удзельніках. == Папярэднія назвы == * 1989—1992: «Мэталюрг» * 1993—2000: «Маладэчна» * 2001—2003: «Маладэчна-2000» * 2004—2010: «Маладэчна» * 2011—2012: «Забудова» * 2013—2014: «Маладэчна-2013» * 2015—2018: «Маладэчна-ДЮСШ-4» * з 2019: «Маладэчна-2018» == Дасягненьні == === БССР === * Пераможца [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]]: [[Кубак БССР па футболе 1990 году|1990]], [[Кубак БССР па футболе 1991 году|1991]] * Пераможца [[Чэмпіянат БССР па футболе|Чэмпіянату БССР]]: [[Першая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1991 году|1991]] === Беларусь === * Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лігі чэмпіянату Беларусі]]: [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 году|2000]] * Найлепшае дасягненьне ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] — 4 месца ([[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1994—1995]]) * Паўфіналіст [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 1992 году|1992]], [[Кубак Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993—1994]] == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q134437354|Бр|}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Уладзіслаў Русакоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2007}} {{Гулец1|7|Q136954345|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]}} {{Гулец1|8|Q111313729|ПА|}} {{Гулец1|9|Q129811612|Нап|}} {{Гулец1|10|Q139997463|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}} {{Гулец1|11|Q119086197|Аб|}} {{Гулец1|12|Q106625438|Аб|}} {{Гулец1|14|Q117815318|Аб|}} {{Гулец1|15|Q66605853|Аб|}} {{Гулец1|17|Q138747954|Аб|}} {{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксей Петрусевіч||1996}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Бакіноўскі||2002}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|20|Q53724659|Нап|}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мацьвей Сакалоўскі|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]|2006}} {{Гулец1|22|Q107646796|ПА|}} {{Гулец1|23|Q19810304|Нап|}} {{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Карэн Вартанян||2007}} {{Гулец1|27|Q59268690|Нап|}} {{Гулец|29|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Цімур Дубовік|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}} {{Гулец|33|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Алег Дзіва||2005}} {{Гулец|49|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Іван Чарных|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]|2004}} {{Гулец1|55|Q134439823|ПА|}} {{Гулец1|77|Q134692107|ПА|}} {{Гулец|78|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Фёдар Салавей||2003}} {{Гулец|91|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімур Мамедаў||2005}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат БССР === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} |- | [[Чэмпіянат БССР па футболе 1989 году|1989]] || [[Другая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1989 году|Другая]] || '''1''' {{Рост}} || 22 || 15 || 4 || 3 || 53–19 || 34 |- | [[Чэмпіянат БССР па футболе 1990 году|1990]] || [[Першая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1990 году|Першая]] || '''4''' || 30 || 17 || 6 || 7 || 44–26 || 40 |- | [[Чэмпіянат БССР па футболе 1991 году|1991]] || [[Першая ліга чэмпіянату БССР па футболе 1991 году|Першая]] || '''1''' || 28 || 17 || 7 || 4 || 68–24 || 41 |} ===Чэмпіянат і Кубак Беларусі=== {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=80|Сэзон !width=170|Ліга !width=55|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992 году|Першая]] || '''9''' || 15 || 5 || 5 || 5 || 11–12 || 15 || [[Кубак Беларусі па футболе 1992 году|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992—1993]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|Першая]] || '''13''' || 32 || 7 || 10 || 15 || 34–40 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993—1994]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|Першая]] || '''9''' || 30 || 10 || 11 || 9 || 35–31 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1/2]] |- | 1994—1995 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|Першая]] || '''4''' || 30 || 12 || 11 || 7 || 48–30 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1/4]] |- | 1995 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1995 году|Першая]] || '''5''' || 15 || 8 || 1 || 6 || 33–19 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 1995—1996 гадоў|1/4]] |- | 1996 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1996 году|Першая]] || '''8''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 42–33 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 1996—1997 гадоў|1/8]] |- | 1997 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1997 году|Першая]] || '''13''' || 30 || 7 || 9 || 14 || 28–44 || 30 ||[[Кубак Беларусі па футболе 1997—1998 гадоў|1/4]] |- | 1998 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1998 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 28 || 4 || 4 || 20 || 21–51 || 16 ||[[Кубак Беларусі па футболе 1998—1999 гадоў|1/4]] |- | 1999 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1999 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 2 || 5 || 23 || 21–71 || 11 || [[Кубак Беларусі па футболе 1999—2000 гадоў|1/8]] |- | 2000 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 23 || 5 || 2 || 76–16 || 74 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2000—2001 гадоў|1/32]] |- | 2001 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 26 || 8 || 5 || 13 || 23–47 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2001—2002 гадоў|1/8]] |- | 2002 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 26 || 3 || 3 || 20 || 23–59 || 13 || [[Кубак Беларусі па футболе 2002—2003 гадоў|1/8]] |- | 2003 || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2003 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 7 || 20 || 19–52 || 16 || [[Кубак Беларусі па футболе 2003—2004 гадоў|1/8]] |- | 2004 || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004 году|Першая]] || '''13''' || 30 || 9 || 4 || 17 || 27–54 || 31 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2004—2005 гадоў|1/16]] |- | 2005 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005 году|Другая]] || '''12''' || 26 || 5 || 3 || 18 || 21–54 || 18 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2005—2006 гадоў|1/32]] |- | 2006 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2006 году|Другая]] || '''16''' || 32 || 5 || 5 || 22 || 33–71 || 20 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2006—2007 гадоў|1/32]] |- | 2007 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2007 году|Другая]] || '''14''' || 30 || 7 || 4 || 19 || 28–71 || 25 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2007—2008 гадоў|1/32]] |- | 2008 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008 году|Другая]] || '''8''' || 30 || 11 || 10 || 9 || 55–43 || 43 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2008—2009 гадоў|1/32]] |- | 2009 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2009 году|Другая]] || '''3''' || 26 || 15 || 3 || 8 || 55–31 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2009—2010 гадоў|1/16]] |- | 2010 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010 году|Другая]] || '''4''' || 34 || 17 || 6 || 11 || 69–52 || 57 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2010—2011 гадоў|1/16]] |- | 2011 || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011 году|Другая]] || '''4''' || 30 || 17 || 7 || 6 || 58–38 || 58 || [[Кубак Беларусі па футболе 2011—2012 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2012 году|Другая]] || '''15''' || 36 || 12 || 2 || 22 || 45–86 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2013 году|Другая]] || '''10''' || 24 || 6 || 4 || 14 || 32–51 || 22 ||[[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/64]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014 году|Другая]] || '''16''' || 24 || 10 || 1 || 13 || 47–46 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''4''' || 26 || 15 || 5 || 6 || 55–23 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''5''' || 24 || 13 || 4 || 7 || 60–22 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''6''' || 26 || 13 || 6 || 7 || 70–37 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''9''' || 28 || 8 || 7 || 13 || 46–64 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' || 28 || 22 || 1 || 5 || 91–26 || 67 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група А || '''1''' || 20 || 15 || 3 || 2 || 59–18 || 48 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/64]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 1—6 месца || '''3''' || 10 || 4 || 1 || 5 || 15–20 || |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Менскі (поўнач) || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 99–12 || 51 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0–0 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''8''' || 24 || 7 || 8 || 9 || 30–45 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''11''' || 32 || 11 || 8 || 13 || 51–56 || 29 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 34 || 23 || 7 || 4 || 62–26 || 76 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 3 || 2 || 25 || 19–63 || 11 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Аляксандар Гармаза]] (да 2012) * [[Дзяніс Мятліцкі]] (2013 — красавік 2014) * [[Дзьмітры Ганчароў]] (з красавіка 2014) * [[Аляксандар Гармаза]] (2015—2016) * [[Сяргей Дараховіч]] (2017)<ref>[https://by.tribuna.com/football/1048644410.html Дорохович возглавил «Молодечно-ДЮСШ-4»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Вергеенка]] (з 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/111265.html Вергеенко возглавит «Молодечно»]{{Ref-ru}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20140402163349/http://www.fcm.by/ Сайт клюбу] * [https://web.archive.org/web/20140730050255/http://by.tribuna.com/tags/75033660/ «Маладэчна-2013» на «Трыбуне»] {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Маладэчне]] kcg9nu7nam9tc7dxhkxm3x0sb490c20 0 87279 2688119 2569862 2026-09-02T19:30:57Z Dymitr 10914 /* Апошнія гады */ артаграфія 2688119 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік}} '''Рабіндранат Тагор''' ([[Бэнгальская мова|бэнг.]]: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর; [[Міжнародны фанэтычны альфабэт|ІРА]]: {{МФА2|ɾ|o|b|i|n̪|d̪|ɾ|o|n|a|t̪|ʰ|&nbsp;|ʈ|ʰ|a|k|u|ɾ|}}, {{мова-en|Rabindranath Tagore}}; 7 траўня 1861, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]] — 7 жніўня 1941, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]]) — [[Індыя|індыйскі]] [[паэт]], [[літаратура|пісьменьнік]], кампазытар, мастак, грамадзкі і рэлігійны дзеяч. Адна з найболей уплывовых постацяў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]] XIX і XX стагодзьдзяў. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі па літаратуры]] (1913). Аўтар дзяржаўных гімнаў Індыі і [[Банглядэш]]у. Тагор паходзіў з роду брагманаў з [[Калката|Калкаты]], а першыя вершы пачаў пісаць у васьмігадовым узросьце<ref>Tagore, Rabindranath (1984). «Some Songs and Poems from Rabindranath Tagore». East-West Publications. — С. 12. — ISBN 978-0-85692-055-4.</ref>. У веку 16 гадоў, ён выпусьціў свае першыя значныя вершы пад мянушкай ''Бганусімга'' ({{мова-be|сонечны леў|скарочана}}), якія былі ўспрынятыя літаратурнымі крытыкамі як творы нароўні клясыкі{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|27—28}}<ref>Dasgupta, T. (1993). «Social Thought of Rabindranath Tagore: A Historical Analysis». Abhinav Publications. — С. 20. — ISBN 978-81-7017-302-1.</ref>. Да 1877 году Рабіндранат скончыў свае першыя апавяданьні і драмы, якія былі апублікаваныя пад сапраўдным імем. Як гуманіст, інтэрнацыяналіст і заўзяты антынацыяналіст, ён выступаў за незалежнасьць краіны ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Творчасьць Рабіндраната Тагора згуляла выключную ролю ў станаўленьні [[бэнгальская мова|бэнгальскай літаратурнай мовы]]. Ён узбагаціў паэзію новымі формамі і вершаванымі памерамі, заклаў асновы жанру апавяданьня і разьвіў жанр сацыяльна-псыхалягічнага раману, заклаў пачатак палітычнай лірыцы. Эстэтычныя погляды Тагора адлюстраваны і ў ягоным мастацтве, то бок ён зьяўляецца аўтарам некалькіх тысячаў песьняў, 2 тысячаў малюнкаў і карцін. == Біяграфія == === Раньняе жыцьцё === Будучы пісьменьнік нарадзіўся 7 траўня 1861 году ў [[Калката|Калькуце]]<ref name="nobelprize">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/tagore-facts.html «Rabindranath Tagore — Facts»]. Nobel Foundation.</ref> ў заможнай сям’і [[Дэбэндранат Тагор|Дэбэндраната Тагора]] і ягонай жонкі Сарады Дэві. Ён быў малодшым з 13 выжылых дзяцей. [[Файл:Tagore in London 1879.jpg|значак|зьлева|Малады Тагор у [[Лёндан]]е ў 1879 годзе.]] Тагора выхоўвалі пераважна слугі, бо ягоная маці памерла, калі хлопец яшчэ быў дзіцём, а бацька шмат падарожнічаў{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. Сям’я Тагор была ў авангардзе бэнгальскага адраджэньня. Бацька Тагора запрасіў некалькіх прафэсійных музыкаў, якія выкладалі дзецям [[Індыйская клясычная музыка|індыйскую клясычную музыку]]<ref>Som, R. (2010). «Rabindranath Tagore: The Singer and His Song». Viking. — С. 16. — ISBN 978-0-670-08248-3</ref>. Старэйшы брат Тагора Дыджэндранат быў філёзафам і паэтам. Іншы брат, [[Сат’ендранат Тагор|Сат’ендранат]], быў першым індыйцам, прызначаным на элітную і раней толькі эўрапейскую індыйскую дзяржаўную службу. Яшчэ адзін брат, [[Джатырындранат Тагор|Джатырындранат]], быў музыкам, кампазытарам і драматургам. Ягоная сястра [[Сварнакумары Дэві]] сталася празаікам<ref>Sree, S. Prasanna (2003). [https://books.google.com/books?id=-bXCWuy8ccMC «Woman in the novels of Shashi Deshpande: a study»]. (1st ed.). New Delhi: Sarup & Sons. — С. 13. — ISBN 81-7625-381-2.</ref>. Жонка Джотырындранату [[Кадамбары Дэві]], якая была крыху старэйшая за Тагора, была дарагой сяброўкай Рабіндраната ды моцна на яго паўплывала. Ейнае раптоўнае самагубства ў 1884 годзе, неўзабаве пасьля таго, як Рабіндранат узяў шлюб, пакінула яго ў глыбокім засмучэньні ўсьцяж на многія гады<ref>Paul, S. K. (1.01.2006). [https://books.google.com/books?id=IproIa_rIv8C «The Complete Poems of Rabindranath Tagore’s Gitanjali: Texts and Critical Evaluation»]. Sarup & Sons. — С. 2. — ISBN 978-81-7625-660-5.</ref>. Тагор унікаў кляснага навучаньня і аддаваў перавагу блуканьню па сядзібе або паблізу Балпуру і Панігаці, якія часта наведвала ягоная сям’я{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|21—24}}<ref>[https://web.archive.org/web/20100303225602/http://www.telegraphindia.com/1090802/jsp/calcutta/story_11299031.jsp «Tagore’s Garden of Eden»]. The Telegraph.</ref>. Ягоны брат [[Гэмэндранат Тагор|Гэмэндранат]] навучаў і фізычна рыхтаваў хлопца, прымушаючы яго плыць па [[Ганг]]у або бегчы праз пагоркі, займацца гімнастыкай, дзюдо і барацьбой. Хлопцам будучы літаратар вывучаў маляваньне, анатомію, геаграфію, гісторыю, літаратуру, матэматыку, санскрыт і ангельскую мову. Замежная мова была ягоным найменш любімым прадметам{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|48—49}}. Тагор ненавідзеў фармальную адукацыю, таму ягонае навучаньне ў мясцовым [[Прэзыдэнцкі каледж (Калката)|Прэзыдэнцкім каледжы]] скончылася адным днём. Гадамі пазьней ён распавёў, што слушнае навучаньне не тлумачыць рэчы, а мусіць распальваць цікаўнасьць{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|50}}. Па абрадзе паўналецьця ў веку 11 гадоў Тагор разам з бацькам пакінулі Калькуту ў лютым 1873 году і выправіліся ў падарожжа па [[Брытанская Індыя|Індыі]] на некалькі месяцаў, наведаўшы маёнтак сваіх родзічаў ды дабраліся да гімалайскай горнага мястэчка [[Дэлгозі]]. Там Тагор чытаў біяграфіі, вывучаў гісторыю, астраномію, сучасную навуку і санскрыт, а таксама вывучаў клясычную паэзію [[Калідаса|Калідасы]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|55—56}}{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|91}}. Падчас свайго месячнага знаходжаньня ў [[Амрытсар]]ы ў 1873 годзе на яго моцна паўплывалі мэлядычныя [[гурбані]], якія сьпяваліся ў Залатым храме, дзе бацька і сын былі сталымі наведвальнікамі. Хлопец склаў 6 вершаў, зьвязаных з [[сыкхізм]]ам, і напісаў некалькі артыкулаў пра сыкхізм у бэнгальскім дзіцячым часопісе<ref>Dev, Amiya (2014). [http://www.mainstreamweekly.net/article5261.html «Tagore and Sikhism»]. Mainstream Weekly.</ref>. Тагор вярнуўся да родных местаў і да 1877 году завершыў шэраг асноўных твораў, адзін зь якіх — доўгая паэма ў стылі [[Від’япаці]]. У якасьці жарту ён сьцьвярджаў, што гэтыя творы былі страчанымі працамі нядаўна знойдзенага паэта XVII стагодзьдзя Бганусімгы{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|3}}. Тагор дэбютаваў у жанры апавяданьня з бэнгальскамоўным творам ''«[[Бгіхарыні]]»'' («Жабрачка»){{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Апублікаваная ў тым жа годзе ''«Сандн’я Сангіт»'' уключала паэму ''«Рушэньне вадаспаду»''. === Шылайдага === [[Файл:রবীন্দ্র কুঠিবাড়ি শিলাইদহ কুষ্টিয়া.jpg|значак|зьлева|Тагораў маёнтак у [[Шылайдага|Шылайдазе]].]] [[Файл:Rabindranath-Tagore-Mrinalini-Devi-1883.jpg|значак|Тагор з жонкай Мрыналіні Дэві ў 1883 годзе.]] Паколькі Дэбэндранат жадаў, каб ягоны сын стаў праўнікам, Тагор паступіў у дзяржаўную школу ў [[Брайтан і Гоўв|Брайтане]], [[Ангельшчына]], у 1878 годзе<ref name="parabaas">Ghosh, B. (2011). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pBhaswati2.html «Inside the World of Tagore’s Music»]. Parabaas.</ref>. Юнак пражыў некалькі месяцаў у доме, якім валодала сям’я Тагор, недалёка ад Брайтана і Гоўва. У 1877 годзе ягоныя пляменьнік і пляменьніца — Сурэн і [[Індыра Дэві]], дзеці брата Тагора Сат’ендраната — былі адпраўлены разам з маці, нявесткай Тагора, жыць зь ім{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|68}}. Ён нядоўга вывучаў права ва [[Лёнданскі ўнівэрсытэцкі каледж|Лёнданскім унівэрсытэцкім каледжы]], але зноў хутка скончыў навучаньне, аддаўшы перавагу самастойнаму вывучэньню п’есаў [[Ўільям Шэксьпіра|Ўільяма Шэксьпіра]] ''«[[Карыялян]]»'', ''«[[Антоніюс і Клеапатра]]»'' і ''«[[Рэлігія лекара]]»'' [[Томас Браўн|Томаса Браўна]]. Жывыя ангельскія, ірляндзкія і шатляндзкія народныя мэлёдыі ўразілі Тагора<ref name="parabaas"/>{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|31}}. У 1880 годзе ён вярнуўся ў [[Бэнгалія|Бэнгалію]] ня скончыўшы ўнівэрсытэт, але пастанавіўшы сабе ўзьяднаць эўрапейскую навізну з традыцыямі брагмы, узяўшы найлепшае ад кожнай. Па вяртаньні ў Бэнгалію Тагор рэгулярна публікаваў вершы, апавяданьні і раманы. Яны зрабілі глыбокі ўплыў у самой Бэнгаліі, але не атрымалі ўвагі ў рамках самой Індыі<ref>Guha, Ramachandra (2011). «Makers of Modern India». Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University. — С. 171.</ref>. У 1883 годзе ён узяў шлюб з 10-гадовай<ref>Dutta, Krishna; Robinson, Andrew (1997). [https://books.google.com/books?id=v08xxlHuWtUC «Selected Letters of Rabindranath Tagore»]. Cambridge University Press. — С. 13. — ISBN 978-0-521-59018-1.</ref> Мрыналіні Дэві, народжанай Бгабатарыні. Такая розьніца ва ўзросьце паміж маладымі была звычайная практыкай у той час. У іх было пяцёра дзяцей, двое зь якіх памерлі ў дзяцінстве{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|373}}. [[Файл:Tagore family boat Padma.jpg|значак|зьлева|Сямейны човен «Падма».]] У 1890 годзе Тагор пачаў кіраваць сваімі велізарнымі спадчыннымі маёнткамі ў [[Шылайдага|Шылайдазе]], якія на сёньня месьцяцца на тэрыторыі [[Банглядэш]]у. Ягоныя дзеці і жонка пераехалі да яго ў 1898 годзе. Тагор выпусьціў зборнік вершаў ''«Манасі»'' ў 1890 годзе, які зважаецца адным з самых вядомых ягоных твораў<ref>Scott, J. (2009). «Bengali Flower: 50 Selected Poems from India and Bangladesh». — ISBN 978-1-4486-3931-1.</ref>. Як [[заміндар]], Тагор перасёк раку [[Падма|Падму]], кіруючы раскошнай сямейнай баржай ''«Падма»''. Ён зьбіраў пераважна сымбалічны чынш і дабраслаўляў вяскоўцаў, якія, у сваю чаргу, ушаноўвалі яго бяседамі, ласуючы сушаным рысам і кіслым малаком{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109—111}}. Тагор сустрэў [[Гаган Гаркара|Гагана Гаркару]], празь якога пазнаёміўся з [[Лалон Шаг|Лалонам Шагам]], чые народныя песьні глыбока паўплывалі на літаратара<ref>Chowdury, A. A. (1992). «Lalon Shah». Dhaka, Bangladesh: Bangla Academy. — ISBN 984-07-2597-1.</ref>. Тагор працаваў над папулярызацыяй песень Лалона. Найбольш прадуктыўным быў час з 1891 па 1895 гады{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. У гэтыя гады ён напісаў больш за палову апавяданьняў трохтомнага ''«Галпагучга»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У ягоных іранічных апавяданьнях разглядалася беднасьць ідэалізаванай сельскай Бэнгаліі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109}}. === Шантынікетон === У 1901 годзе Тагор пераехаў у [[Шантынікетон]], каб заснаваць там [[ашрам]] з малітоўнай заляй з мармуровай падлогай і экспэрымэнтальнай школай, дзе былі гаі, сады і бібліятэка{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|133}}. Там загінула ягоная жонка і двое дзяцей. Бацька літаратара памёр у 1905 годзе. Тагор жыў на штомесячныя плацяжы ад сваёй долі спадчыны і прыбыткаў ад магараджы [[Трыпура|Трыпуры]], продажу ювэлірных вырабаў сваёй сям’і, свайго прыморскага бунгала ў [[Пуры]] і 2000 рупіяў у выглядзе аўтарскіх ганарараў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|139—140}}. Яго чыталі як бэнгальцы, гэтак і замежнікі. У 1901 годзе быў выдадзены зборнік вершаў ''«[[Наібед’я]]»'' (1901), а праз пяць гадоў — ''«Хэя»''. Таксама аўтар займаўся перакладамі вершаў. [[Файл:Tagore-THU.jpg|значак|зьлева|Літаратар ва ўнівэрсытэце [[Цынхуа (унівэрсытэт)|Цынхуа]].]] У 1912 годзе Тагор пераклаў на ангельскую мову сваю працу ''«[[Гітанджалі]]»'' 1910 году. Падчас вандроўкі ў [[Лёндан]] ён падзяліўся гэтымі вершамі з сваімі сябрамі, у тым ліку [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільямам Батлерам Ейтсам]] і [[Эзра Паўнд|Эзрам Паўндам]]. [[Лёнданскае Індыйскае таварыства]] апублікавала твор абмежаваным накладам, а амэрыканскі часопіс ''[[Poetry]]'' апублікаваў вытрымкі з ''«Гітанджалі»''<ref>[https://www.poetryfoundation.org/poets/rabindranath-tagore «Rabindranath Tagore»]. Poetry Foundation.</ref>. У лістападзе 1913 году Тагор даведаўся, што ён атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] ў [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|галіне літаратуры]]. Швэдзкая акадэмія ацаніла ідэалістычны для жыхароў Захаду і дасьціпны характар невялікай часткі ягонага перакладзенага матэрыялу з ''«Гітанджалі»''<ref>Hjärne, H. (1913). [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/press.html «The Nobel Prize in Literature 1913: Rabindranath Tagore—Award Ceremony Speech»]. Nobel Foundation</ref>. Літаратар быў уганараваны рыцарскім тытулам каралём [[Георг V|Георгам V]] у 1915 годзе, але Тагор пасьля адмовіўся ад яго пасьля [[гвалт у Джаліянвала-Багг|гвалту ў Джаліянвала-Багг]] 1919 году<ref>Anil Sethi; Guha; Khullar; Nair; Prasad; Anwar; Singh; Mohapatra, eds. (2014). «The Rowlatt Satyagraha». Our Pasts: Volume 3, Part 2. India: NCERT. — С. 148. — ISBN 978-81-7450-838-6.</ref>. Адмаўляючыся ад рыцарскага чыну, Тагор пісаў у лісьце [[Фрэдэрык Тэсыджэр (1-й выконт Чэлмзфарда)|лорду Чэлмзфарда]], тагачаснаму брытанскаму віцэ-каралю Індыі, што непрапарцыйная суровасьць пакараньняў, накладзеных на няшчасных людзей, і мэтады іхнага выкананьня, ня маюць сабе роўных у гісторыя цывілізаваных урадаў<ref>[https://web.archive.org/web/20190825105408/http://dart.columbia.edu/library/tagore-letter/letter.html «Letter from Rabindranath Tagore to Lord Chelmsford, Viceroy of India»]. Digital Anthropology Resources for Teaching, Columbia University and the London School of Economics.</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Tagore-renounced-his-Knighthood-in-protest-for-Jalianwalla-Bagh-mass-killing/articleshow/7967616.cms «Tagore renounced his Knighthood in protest for Jalianwalla Bagh mass killing»]. The Times of India.</ref>. У 1919 годзе ён быў упершыню запрошаны ў [[Сілет]] прэзыдэнтам і старшынём Анджуман-э-Ісламіі [[Саед Абдул Маджыд|Саедам Абдулам Маджыдам]]. Публічную сустрэчу наведалі больш за 5 тысячаў чалавек<ref>[https://www.thedailystar.net/when-tagore-came-to-sylhet-26407 «When Tagore came to Sylhet»]. The Daily Star.</ref>. У 1921 годзе Тагор і сельскагаспадарчы эканаміст [[Леанард Элмгэрст]] стварылі ў вёсцы Сурул недалёка ад ашрама Інстытут рэканструкцыі сельскай мясцовасьці, які пазьней быў перайменаваны ў Шрынікетон або ''«Месьціч дабрабыту»''. Зь ягонай дапамогай Тагор імкнуўся зьмякчыць пратэсты [[Магатма Гандзі|Гандзі]] і ягоную канцэпцыю [[Свараджа]], якія ён час ад часу вінаваціў у меркаваным мэнтальным і каляніяльным заняпадзе Брытанскай Індыі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|239—240}}. Ён зьвярнуўся па дапамогу да донараў, чыноўнікаў і навукоўцаў ва ўсім сьвеце, каб вызваліць вёску ад кайданоў бездапаможнасьці і невуцтва шляхам ўкараненьня здабытых ведаў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|242}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|308—309}}. У пачатку 1930-х гадоў ён нацэліўся на каставую сьвядомасьць і недатыкальнасьць. Ён чытаў лекцыі супраць іх, а таксама ў сваіх вершах і драмах апісваў герояў [[даліты|далітаў]], то бок прадстаўнікоў найніжэйшай касты Індыі. Ягоная кампанія часткова мела плён. === Апошнія гады === [[Файл:Bundesarchiv Bild 102-11643, Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|У [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] ў 1931 годзе.]] Дата і Робінсан апісваюць апошні этап жыцьця Тагора як блукальнага літаратара. Падчас візыту ў траўні 1932 году ў бэдуінскі лягер у ірацкай пустэльні правадыр племені сказаў яму, што «Наш прарок сказаў, што сапраўдны мусульманін той, чые словы і ўчынкі аніводнаму зь ягоных братоў ня могуць нашкодзіць…». Тагор прызнаўся ў сваім дзёньніку: «Я быў зьдзіўлены, пазнаўшы ў ягоных словах голас істотнай чалавечнасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. У 1934 годзе ў Бігары адбыўся землятрус, у выніку якога загінулі тысячы людзей. Гандзі разглядаў гэтую стыхію як сэйсьмічную карму ці як боскую адплату за прыгнёт далітаў. Тагор папракаў яго за гэта{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|312—313}}. Ён аплакваў вечную галечу Калькуты і сацыяльна-эканамічны заняпад Бэнгаліі і дэталёва апісаў гэтую новую плебэйскую эстэтыку ў нерыфмаванай сторадкоўнай паэме, у якой тэхніка пякучага падвойнага бачаньня стала прадвесьцем фільму [[Сат’яджыт Рай|Сат’яджыта Рая]] ''«[[Сьвет Апура]]»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|335—338}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|342}}. Літаратар працягваў плённа працаваць, то бок зьявіліся празаічна-паэтычныя творы ''«Пунашча»'' (1932), ''«Шэс Саптак»'' (1935) і ''«Патрапут»'' (1936). [[Файл:Last pic of Tagore.jpg|значак|Апошні фатаздымак літаратара.]] У апошнія гады жыцьця ў Тагора пашырылася цікавасьць да навукі, што паказальна адлюстравалася ў ягоным зборніку эсэ ''«Вісва-Парычай»'' 1937 году. Ягоная павага да законаў навукі і вывучэньня біялёгіі, фізыкі і астраноміі абумоўлівалі ягоную паэзію, якая прадэманстравала шырокі натуралізм і праўдападабенства. Ён добра ўплятаў навуковы працэс і навуковыя наратывы ў апавяданьні, як то ''«Сэ»'' (1937), ''«Тын Сангі»'' (1940) і ''«Галпасалпа»'' (1941). Ягоныя апошнія пяць гадоў былі адзначаныя хранічным болем і двума працяглымі пэрыядамі хваробы. Яны пачаліся, калі Тагор страціў прытомнасьць у канцы 1937 году ды некаторы час быў у коме і блізкі да сьмерці. У канцы 1940 году ягоны стан пагоршыў. Больш ён не акрыяў. Час працяглай агоніі скончыўся сьмерцю Тагора 7 жніўня 1941 году ў веку 80 гадоў<ref name="nobelprize"/>. Ён быў у пакоі на верхнім паверсе свайго маёнтка, у якім некалі гадаваўся{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|367}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|363}}. == Падарожжы == [[Файл:Jawaharlal Nehru and Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|Тагор з [[Джавагарлал Нэру|Джавагарлалам Нэру]] ў 1940 годзе.]] Паміж 1878 і 1932 гадамі Тагор наведаў больш чым трыццаць краінаў на пяці кантынэнтах. У 1912 годзе ён адвёз зборнік сваіх перакладзеных твораў у [[Ангельшчына|Ангельшчыну]], дзе яны прыцягнулі ўвагу місіянэра і пратэжэ Гандзі [[Чарлз Фрыр Эндрус|Чарлза Фрыра Эндруса]], ірляндзкага паэта [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільяма Батлера Ейтса]], [[Эзра Паўнд|Эзру Паўнда]], [[Робэрт Брыджэс|Робэрта Брыджэса]], [[Эрнэст Рыс|Эрнэста Рыса]], [[Томас Стэрдж Мур|Томаса Стэрджа Мура]] ды іншых{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|178—179}}. Ейтс напісаў прадмову да ангельскага перакладу ''«Гітанджалі»''. Эндрус пазьней наведаў Тагора ў Шантынікетоне. У лістападзе 1912 году Тагор пачаў гастраляваць па [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], спыніўшыся ў Батэртане зь сябрамі Эндруса з духавенства{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1—2}}. З траўня 1916 году па красавік 1917 году ён чытаў лекцыі ў [[Японія|Японіі]]<ref>Nathan, Richard (12.03.2021). [https://www.redcircleauthors.com/news-and-views/changing-nations-the-japanese-girl-with-a-book/ «Changing Nations: The Japanese Girl With a Book»]. Red Circle Authors.</ref> і ЗША{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|206}}. Ён асуджаў [[нацыяналізм]]<ref>Hogan, P. C.; Pandit, L. (2003). «Rabindranath Tagore: Universality and Tradition». Fairleigh Dickinson University Press. — С. 56—58. — ISBN 978-0-8386-3980-1.</ref>. Ягоным эсэ ''«Нацыяналізм у Індыі»'' пагарджалі, але і давалі ўхвалу. Гэтай працай захапляліся [[Рамэн Ралян]] ды іншыя пацыфісты{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|182}}. [[Файл:Rabindranath with Einstein.jpg|значак|Побач з [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]] у 1930 годзе.]] Неўзабаве па вяртаньні дадому 63-гадовы Тагор прыняў запрашэньне ўраду [[Пэру]]. Ён падарожнічаў па [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Кожны ўрад паабяцаў вылучыць сваёй школе 100 тысяч даляраў ЗША ў памяць аб наведваньнях літаратарах{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|253}}. Праз тыдзень па прыбыцьці ў [[Буэнас-Айрэс]] 6 лістапада 1924 году{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|256}} хворы Тагор пераехаў на вілу Міральрыё на распараджэньне [[Вікторыя Акампа|Вікторыі Акампа]]. Ён зьехаў дадому ў студзені 1925 году. У траўні 1926 году Тагор дабраўся да [[Нэапаль|Нэапалю]], а на наступны дзень сустрэўся з [[Бэніта Мусаліні]] ў [[Рым]]е{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|267}}. Іхныя цёплыя адносіны скончыліся, калі Тагор выказаўся аб фашысцкай вытанчанасьці дучэ{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|270—271}}. Раней ён у захапленьні называў італьянца вялікай асобай<ref>Kundu, K. (2009). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKalyan.html «Mussolini and Tagore»]. Parabaas.</ref>. 1 лістапада 1926 году Тагор прыбыў у [[Вугоршчына|Вугоршчыну]] і некаторы час бавіў на беразе возера [[Балатон]], крыяючы ад праблем з сэрцам у санаторыі. Ён пасадзіў тут дрэва, а ў 1956 годзе на гэтым месцы быў усталяваны бюст, як падарунак індыйскага ўраду. У 2005 годзе бюст быў заменены падоранай статуяй. Набярэжная на беразе возера па-ранейшаму носіць ягонае імя з 1957 году. [[Файл:Tagore Iran.jpg|значак|зьлева|Ля пэрсыдзкага мэджлісу ў [[Тэгеран]]е.]] 14 ліпеня 1927 году Тагор і два ягоныя таварышы пачалі чатырохмесячную вандроўку па [[Паўднёва-Ўсходняя Азія|Паўднёва-Ўсходняй Азіі]]. Яны наведалі [[Балі (правінцыя)|Балі]], [[Ява|Яву]], [[Куала Лумпур|Куала-Лумпур]], [[Малака|Малаку]], [[Пэнанг]], [[Тайлянд|Сіям]] і [[Сынгапур]]. Вынікам гэтага падарожжа стаў твор ''«Джатры»'', які пабачыў сьвет у 1929 годзе{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1}}. У пачатку 1930 году ён пакінуў Бэнгалію ў амаль гадавым турнэ па Эўропе і ЗША. Па вяртаньні ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] — а ягоныя карціны выстаўляліся ў [[Парыж]]ы і [[Лёндан]]е — ён пасяліўся ў бірмінггэмскім паселішчы [[квакеры|квакераў]]. Там ён выступіў на штогадовай сустрэчы квакераў у Лёндане{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|289—292}}. Зьвяртаючыся да дачыненьняў паміж брытанцамі і індыйцамі — тэмай, якую ён будзе неаднаразова закранаць цягам наступных двух гадоў — Тагор казаў пра «цёмную бездань аддаленасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|303—304}}. Ён наведаў [[Ага-Хан III|Ага-Хана III]], спыніўся ў Дартынгтан-Холе, а таксама зьдзейсьніў турнэ па [[Данія|Даніі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] з чэрвеня да сярэдзіны верасьня 1930 году. Пасьля гэтага літаратар выправіўся ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|292—293}}. У красавіку 1932 году Тагор, заінтрыгаваны пэрсыдзкім містыкам [[Гафіз]]ам, быў прыняты [[Рэза Пэглеві|Рэзам Пэглеві]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|2}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|315}}. У іншых сваіх падарожжах Тагор сустракаўся з [[Анры Бэргсон]]ам, [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]], [[Робэрт Фрост|Робэртам Фростам]], [[Томас Ман|Томасам Манам]], [[Джордж Бэрнард Шоў|Джорджам Бэрнардам Шоў]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэртам Ўэлзам]] і [[Рамэн Ралян|Рамэнам Ралянам]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|99}}{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|100—103}}. Візыты ў [[Пэрсія|Пэрсію]], [[Ірак]] (абодва ў 1932 годзе) ды [[Шры-Ланка|Шры-Ланку]] (у 1933 годзе) сталіся апошнімі замежнымі турнэ Тагора. Як вынік вандровак, ягоная непрыязнасьць да [[камуналізм]]у і нацыяналізму толькі паглыбілася{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. Колішні віцэ-прэзыдэнт Індыі [[Магамэд Гамід Ансары]] сказаў, што Рабіндранат Тагор прадвесьціў культурнае збліжэньне паміж супольнасьцямі, грамадзтвамі і нацыямі задоўга да таго, як гэта стала лібэральнай нормай паводзінаў. Тагор быў чалавекам, які апярэдзіў свой час. Ён пісаў у 1932 годзе, знаходзячыся з візытам у Пэрсіі, што «кожная краіна Азіі будзе вырашаць свае ўласныя гістарычныя праблемы ў адпаведнасьці з сваімі сіламі, прыродай і патрэбамі, але лямпы, якія кожная краіна будзе несьці на сваім шляху да прагрэсу, будуць асьвятляць агульны прамень ведаў»<ref>[https://web.archive.org/web/20120604043204/http://www.newkerala.com/news/newsplus/worldnews-17033.html «Vice President speaks on Rabindranath Tagore»]. Newkerala.</ref>. == Творчасьць == === Драмы === [[Файл:Valmiki Pratibha Indira Devi & Rabindranath Tagore.jpg|значак|Тагор выконвае галоўную ролю ў сваёй п’есе ''«Валмікі-Пратыбга»'', тады як багіню [[Лакшмы]] выканала ягоная пляменьніца [[Індыра Дэві]].]] Тагор пачаў пісаць драматычныя творы ў веку 16-ці гадоў разам з сваім братам Джатырындранатам. Сваю першую драматычную п’есу ўласна ён напісаў у веку 20-ці гадоў. Твор меў назву ''«[[Валмікі-Пратыбга]]»'', а прэзэнтаваны ён быў сярод жыхароў сямейнага маёнтку. Тагор сьцьвярджаў, што ягоны творы імкнуліся канцэнтравацца на пачуцьцях, а ня дзеях. У 1890 годзе ён напісаў ''«Вісарджан»'', якая была адаптацыяй ягонай аповесьці ''«Раджаршы»'', якая зважаецца за найлепшую ягоную драму. Тагоравы творы [[бэнгальская мова|бэнгальскай мовай]] часта ўлучалі заблытаныя падсюжэты і разгорнутыя маналёгі. Пазьней у драмах Тагора выкарыстоўвалася больш філязофска-алегарычная тэматыка. П’еса ''«[[Дак Гар]]»'' 1912 году апісвае дзіця Амала, якое кідае выклік сваім кансэрватыўным і дзіцячым абмежаваньням, урэшце «засынаючы», намякаючы на фізычную сьмерць. Гісторыя зь бязьмежнай прывабнасьцю выклікала захапленьне ў Эўропе. У ''«Дак Гары»'' сьмерць з пункту гледжаньня Тагора разглядаецца як духоўная свабода ад сьвету назапашанага багацьця і ўсталяваных веравызнаньняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|123—124}}. Іншы твор аўтара ''«Чандаліка»'' («Недатыкальная дзяўчына») быў створаны на ўзор старажытнай будыйскай легенды, якая апісвае, як Ананда, вучань [[Гаўтама Буда|Гаўтамы Буды]], просіць вады ў дзяўчыны{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|124}}. У ''«Рактакарабі»'' («Крывавыя алеандры») паказаная алегарычная барацьба супраць караля-клептакрата, які кіруе жыхарамі [[Якша (дух)|Якша]]-пуры<ref>Ray, M. K. (2007). [https://books.google.com/books?id=hptK6GTo43QC «Studies on Rabindranath Tagore»]. vol. 1. Atlantic. — С. 147—148. — ISBN 978-81-269-0308-5</ref>. ''«Чытрангада»'', ''«Чандаліка»'' і ''«Ш’яма»'' ёсьць іншымі выбітнымі п’есамі літаратара. У іх маецца танцавальна-драматычная адаптацыя. === Апавяданьні === [[Файл:Sabujpatra logo (1914-1927).jpg|значак|зьлева|Вокладка часопіса «[[Сабудж Патра]]», рэдактарам якога быў [[Прамата Чаўдгуры]].]] Тагор пачаў пісаць апавяданьні ў 1877 годзе, калі яму было 16 гадоў. Першым творам такога кшталту стаўся ''«Бгіхарыні»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Такім чынам, Тагор фактычна вынайшаў жанр апавяданьня ў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|265}}. Чатыры гады з 1891 па 1895 вядомыя як Тагораў творчы час пад назовам ''«Садгана»'', паводле назвы ягонага ўласнага часопіса. Гэты час быў адным з самых плённых для Тагора, бо менавіта ў гэты пэрыяд аўтар склаў палову апавяданьняў, якія затым увайшлі ў трохтомніку ''«Галпагучга»'', які сам па сабе ўяўляе збор з 84-х апавяданьняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У сваіх творах звычайна дэманструюцца разважаньні Тагора аб навакольным асяродзьдзі, аб сучасных і модных ідэях і цікавай мазгатні. У апавяданьнях Тагор любіў правяраць свой інтэлект. Тагор звычайна зьвязваў свае раньнія апавяданьні, да прыкладу апавяданьні часу ''«Садганы»'', з багацьцем жыцьцёвай сілы і спантаннасьці. Гэтыя характарыстыкі былі цесна занітаваныя з жыцьцём Тагора ў звычайных вёсках, калі ён кіраваў велізарнымі зямельнымі ўладаньнямі сям’і{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Там ён бачыў жыцьцё бедных і простых людзей Індыі. Тагор пачаў дасьледаваць іхнае жыцьцё з пранікнёнай глыбінёй і пачуцьцём, чаго звычайна бракавала ў індыйскай літаратурнай традыцыі{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45—46}}. У прыватнасьці, такія аповесьці, як то ''«Кабулівала»'' («Прадавец садавіны з Кабулу») 1892 году, ''«Кшудыта-пашан»'' («Галодныя камяні») 1895 году і ''«Атыці»'' («Уцякач») 1895 году ўвасаблялі гэты аналітычны фокус на прыгнечаных{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|46}}. Многія іншыя апавяданьні, якія ўвайшлі ў ''«Галпагучгу»'', былі напісаныя ў творчы час літаратара, вядомы як ''«Сабудж Патра»'' з 1914 па 1917 гады. Гэты час таксама быў названы паводле назвы іншага Тагорава часопіса{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. === Раманы === Тагор напісаў восем раманаў і чатыры навэлі, сярод якіх ''«[[Настанір]]»'' (1901), ''«[[Нукадубі]]»'' (1906), ''«[[Чатуранга (раман)|Чатуранга]]»'' (1916) і ''«[[Чар Адг’я]]»'' (1934). [[Файл:বাংলা শব্দতত্ত্ব - রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর (page 284 crop).jpg|значак|Адзін з рукапісаў літаратара.]] У ''«[[Чохэр Балі]]»'' (1902—1903) Тагор апісвае бэнгальскае грамадзтва праз гераіню, якой была мяцежная ўдава, якая імкнулася жыць толькі дзеля сябе. У гэтым творы ён крытыкуе ўкаранёны ў грамадзтве звычай вечнай жалобы з боку ўдоваў, якім не дазвалялася браць шлюб паўторна, таму былі асуджаныя да скону дзён на адасобленасьць і адзіноту. Раман ''«[[Ггарэ Бэйрэ]]»'' (1916), праз прызму ідэалістычнага героя-заміндара Ніхіла, выкрывае рост індыйскага нацыяналізму, тэрарызму і рэлігійнага запалу праз рух [[свадэшы]]. Гэты твор уяўна паказвае на супярэчлівыя настроі Тагора, якія ўзьніклі пасьля спохвату дэпрэсіі 1914 году. Раман сканчваецца індуісцка-мусульманскім гвалтам і, верагодна, сьмяротным раненьнем Ніхіла{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|192—194}}. Ягоны самы доўгі раман ''«[[Гора (раман)|Гора]]»'' (1907—1910) ўзьнімае спрэчныя пытаньні адносна індыйскай ідэнтычнасьці. Як і ў ''«Ггарэ Бэйрэ»'', пытаньні самаідэнтыфікацыі, асабістай свабоды і рэлігіі разглядаюцца ў кантэксце сямейнай гісторыі і трохкутніка каханьня{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|154—155}}. У ім ірляндзкі хлопчык, які асірацеў падчас [[Паўстаньне сыпаяў|Паўстаньня сыпаяў]], выхоўваецца [[індуізм|індуістамі]] як тытульны гора — «белы». Ня ведаючы свайго замежнага паходжаньня, ён карае індуісцкіх рэлігійных адступнікаў з любові да карэнных індыйцаў і салідарнасьці зь імі супраць сваіх гегемонаў-суайчыньнікаў. Ён закохваецца ў дзяўчыну, прымушаючы свайго прыёмнага бацьку раскрыць сваё страчанае мінулае, што спыняе запал хлопца. Як сапраўдная дыялектыка, якая вылучае аргумэнты за і супраць строгага традыцыяналізму, твор спрабуе разьвязаць каляніяльную дылему, адлюстроўваючы каштоўнасьці усіх пазыцыяў у рамках пэўнай структуры. Тагор вылучае ідэнтычнасьць, якая ўспрымаецца як [[дгарма]]<ref>Hogan, P. C. (2000). «Colonialism and Cultural Identity: Crises of Tradition in the Anglophone Literatures of India, Africa, and the Caribbean». State University of New York Press. — С. 213—214. — ISBN 978-0-7914-4460-3</ref>. У ''«[[Джогаджог]]у»'' (1929) гераіня твору Кумудыні, якая кіруецца ідэаламі [[Шыва|Шывы]]-[[Саці]], разрываецца паміж двума варагуючымі сем’ямі ды ненавідзіць свайго мужа зь сям’і супернікаў. Тагор у гэтым творы выяўляе сваю фэміністычную прыхільнасьць, а праз патас адлюстроўвае цяжкае становішча і канчатковую гібель жанчыны, якія апынуліся ў пастцы цяжарнасьці, абавязкаў і сямейнага гонару. Адначасна з гэтым ён выкрывае гніласную сутнасьць сучаснай шляхты Бэнгаліі<ref>Mukherjee, M. (2004). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/brMeenakshi.html «Yogayog („Nexus“) by Rabindranath Tagore: A Book Review»]. Parabaas.</ref>. Праца ''«[[Шэшэр Кабіта]]»'' (1929) зважаецца ягоным самы лірычным раманам зь вершамі і рытмічнымі ўрыўкамі, напісанымі галоўным героем паэта. Ён зьмяшчае элемэнты сатыры і постмадэрнізму ды шэраг стандартных пэрсанажаў, якія накідваюцца на рэпутацыю старога вядомага паэта, які мае імя Рабіндранат Тагор. Многія з раманаў пісьменьніка потым былі экранізаваныя. === Паэзія === [[Файл:Gitanjali 11 title page.jpg|значак|Вокладка надрукаванага ў Ангельшчыне зборніку ''«[[Гітанджалі]]»''.]] Самым вядомым зборнікам паэзіі аўтара зважаецца ''«[[Гітанджалі]]»'', за які ён быў ушанаваны [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміяй у галіне літаратуры]] ў 1913 годзе. Тагор стаў першым неэўрапейцам, які атрымаў Нобэлеўскую прэмію па літаратуры, і другім неэўрапейцам, які атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] пасьля [[Тэадор Рузвэлт|Тэадора Рузвэлта]]<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes «All Nobel Prizes»]. Nobel Foundation.</ref>. Акрамя ''«Гітанджалі»'', іншыя вядомыя зборнікі твораў улучаюць ''«Манасі»'', ''«[[Санар Торы]]»'' і ''«Балака»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|1}}. Тагораў паэтычны стыль, які паходзіў ад традыцыі [[вішну]]ісцкіх паэтаў XV—XVI стагодзьдзяў, вар’іруецца ад клясычнага фармалізму да камічнага, фантастычнага і экстатычнага стылю. На яго паўплываў атавістычны містыцызм [[Віяса|Віясы]] ды іншых рышы-аўтараў [[Упанішады|Упанішадаў]], а таксама працы містыка [[Кабір]]а і [[Рампрасад Сэн|Рампрасада Сэна]]<ref>Roy, B. K. (1977). «Rabindranath Tagore: The Man and His Poetry». Folcroft Library Editions. — С. 201. — ISBN 978-0-8414-7330-0.</ref>. Самая наватарская і сталая паэзія Тагора ўвасабляе ягонае знаёмства з бэнгальскай вясковай народнай музыкай, якая ўлучала містычныя балады [[баўліскія песьні|баўліскіх песень]], як то балады барда [[Лалон Шаг|Лалона Шага]]{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|94}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|18}}. Яны, наноў адкрытыя і зноў папулярызаваныя Тагорам, нагадваюць гімны Картабгаджы XIX стагодзьдзя, якія падкрэсьліваюць нутраную боскасьць і паўстаньне рэлігійных і сацыяльных каштоўнасьцяў новай бэнгальскай буржуазіі{{Зноска|Urban|2001|Urban|6—7}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|16}}. У гады жыцьця ў Шылайдага ягоныя вершы набылі лірычнае адценьне. Пазьней, з разьвіцьцём новых паэтычных ідэй у Бэнгаліі, Тагор увабраў у сябе новыя паэтычныя канцэпцыі, якія дазволілі яму надалей будаваць унікальную ідэнтычнасьць. Прыкладам гэтага ёсьць творы ''«Афрыка»'' і ''«Камалія»'', якія зважаюцца аднымі з найбольш вядомых ягоных апошніх вершаў. === Музыка === [[Файл:Tagore singing Jana Gana Mana.webm|значак|зьлева|Тагор сьпявае [[Джанаганамана|Джанаганаману]].]] Тагор быў плённым кампазытарам, а на ягоным рахунку значацца каля 2230 песень<ref>Sanjukta Dasgupta; Chinmoy Guha (2013). [https://books.google.com/books?id=8zfX4llLjyUC «Tagore-At Home in the World»]. SAGE Publications. — С. 254. — ISBN 978-81-321-1084-2.</ref>. Ягоны песьні, вядомыя як [[Рабіндра Шангіт]], плытна ўробленыя ў ягоную літаратуру, бо большасьць ягоных вершаў або частак раманаў, апавяданьняў або п’есаў былі лірычнымі. Пад уплывам стылю [[тумры]] індустанскай музыкі яны ахоплівалі ўвесь спэктар чалавечых эмоцыяў, пачынаючы ад яго раньніх гімнаў Брагма, падобных на паніхіду, да квазіэратычных кампазіцыяў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|94}}. Яны ў рознай ступені пераймалі танальны колер клясычных [[рага]]ў. Некаторыя песьні дакладна імітавалі мэлёдыю і рытм зададзенай рагі, а іншыя па-новаму спалучалі элемэнты розных рагаў<ref>Dasgupta, A. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pAnirban1.html «Rabindra-Sangeet as a Resource for Indian Classical Bandishes»]. Parabaas.</ref>. Аднак, большасьць ягоных музычных твораў спалучалі мясцовую традыцыю з фальклёрнымі элемэнтамі выбранага заходняга, індустанскага, бэнгальскага народнага ды іншага рэгіянальнага калярыту<ref name="parabaas"/>. У 1971 годзе ягоны твор [[Амар шонар Бангла]] стаў нацыянальным гімнам [[Банглядэш]]у. Жыцьцёвая іронія палягала ў тым, што гэты твор быў складзены на знак пратэсту супраць спробы падзелу Бэнгаліі ў 1905 годзе, якая мела на мэце адсячэньне Ўсходняй Бэнгаліі, пераважна населенай мусульманамі, ад Заходняй Бэнгаліі, дзе дамінуюць індуісты. Тагор разглядаў гэты падзел як хітры плян, каб спыніць рух за незалежнасьць, і таму меў на мэце аднавіць адзінства Бэнгаліі. Песьня [[Джанаганамана]] была напісаная на санскрытаванай форме бэнгальскай мовы<ref>[https://artsandculture.google.com/story/10-things-to-know-about-india-39-s-national-anthem/AgXhvvzhpjYavQ?hl=en «10 things to know about Indian national Anthem»]. Google Arts & Culture.</ref>. Упершыню твор быў прасьпяваны ў 1911 годзе на сэсіі [[Індыйскі нацыянальны кангрэс|Індыйскага нацыянальнага кангрэсу]] ў Калькуце<ref>Chatterjee, Monish R. (13.08.2003). [http://www.countercurrents.org/comm-chatterjee310803.htm «Tagore and Jana Gana Mana»]. Counter Currents.</ref> і быў прыняты ў 1950 годзе Ўстаноўчым сходам Рэспублікі Індыі ў якасьці нацыянальнага гімну. Дзяржаўны гімн Шры-Ланкі быў натхнёны ягонай працай<ref>[https://web.archive.org/web/20120510201526/http://ibnlive.in.com/news/how-tagore-inspired-sri-lankas-national-anthem/255713-40-103.html «How Tagore inspired Sri Lanka’s national anthem»]. IBN Live.</ref>. Для бэнгальцаў прывабнасьць песень Тагора, якая вынікае з спалучэньня эмацыйнай сілы і прыгажосьці, пераўзыходзіць нават паэзію Тагора{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|359}}. === Жывапіс === [[Файл:Rabindranath Tagore Woman Face.jpg|значак|«Жаночы твар». Атрамэнт на паперы.]] У шэсцьдзесят гадоў Тагор заняўся маляваньнем і жывапісам. Удалыя выставы ягоных шматлікіх твораў, якія ўпершыню зьявіліся ў Парыжы, дзякуючы мастакам, зь якімі ён пазнаёміўся на поўдні Францыі, ладзіліся ва ўсёй Эўропе. Ёсьць меркаваньне, што Тагор быў дальтонікам да чырвонага і зялёнага колераў, у выніку чаго ў працах дэманстраваліся дзіўныя каляровыя схемы і нестандартная эстэтыка. Аўтар быў натхнёны шматлікімі стылямі, у тым ліку стылем [[скрымшоў]] народа [[маланган]] з [[Папуа-Новая Гвінэя|Папуа-Новай Гвінэі]], разьбярствам [[гайда (народ)|гайда]] зь ціхаакіянскага паўночна-заходняга рэгіёну [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]] і [[дрэварыт]]ам немца [[Макс Пэхштайн|Макса Пэхштайна]]<ref>Dyson, K. K. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKetaki2.html «Rabindranath Tagore and His World of Colours»]. Parabaas.</ref>. Ягоны мастацкі стыль выявіўся ў простых мастацкіх і рытмічных ляйтматывах, якія ўпрыгожвалі крымзолі, закрэсьліваньні і макеты словаў у ягоных рукапісах. Некаторыя тэксты Тагора ў сынэстэтычным сэнсе адпавядалі асобным карцінам<ref name="parabaas"/>. Акружаны некалькімі мастакамі, Тагор заўсёды жадаў маляваць. Літаратура і музыка, драматургія і акторскае майстэрства прыйшлі да яго натуральным чынам і амаль без навучаньня, як і ў некаторых іншых ягоных сямейнікаў, і нават у большай ступені. Але з жывапісам ён ня мог даць рады. Тым ня менш, Тагор неаднаразова спрабаваў авалодаць мастацтвам, і маюцца некалькі згадак пра гэта ў ягоных раньніх лістах і ўспамінах. [[Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва (Нью-Дэлі)|Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва]] ў Індыі зьмяшчае ў сваіх калекцыях 102 творы Тагора<ref>[http://ngmaindia.gov.in/collections.asp «Collections»]. National Gallery of Modern Art.</ref>. У 1937 годзе карціны Тагора былі вывезеныя нацыстамі з бэрлінскага барочнага [[Палац кронпрынцаў|Палаца кронпрынцаў]], а пяць былі ўлучаныя ў сьпіс [[дэгенэратыўнае мастацтва|дэгенэратыўнага мастацтва]], складзеным нацыстамі ў 1941—1942 гадах<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-63651606 «Rabindranath Tagore: When Hitler purged India Nobel laureate’s paintings»]. BBC News.</ref>. == Тагор і Беларусь == У Беларусі творчасьць Тагора вядома з пачатку XX ст. Рэцэнзію на ягоны зборнік «Гітанджалі» напісаў [[Максім Багдановіч]], на беларускую мову яго перакладалі [[Якуб Колас]], [[Сяргей Грахоўскі]], [[Янка Сіпакоў]], [[Алесь Разанаў]], [[Язэп Семяжон]], Аркадзь Мардвілка. У заходнебеларускага філёзафа [[Ігнат Канчэўскі|Ігната Канчэўскага (Абдзіраловіча)]] ёсьць верш «Па матывах Рабіндраната Тагора». Мастак-дысыдэнт [[Віктар Маркавец]] стварыў вершаваны цыкль ''«На матывы Рабіндраната Тагора»''. Верш-прывітаньне на прыезд індыйскага паэта ў СССР напісаў [[Язэп Пушча]]. Нарыс яму прысьвяціў [[Міхась Лынькоў]]. Бюст Тагора працы [[Заір Азгур|Заіра Азгура]] (1956) знаходзіцца ў Палацы мастацтваў у Менску. === Беларускія пераклады === * Садоўнік. Мн., 1927. * Крушэнне. Мн., 1958. * [https://knihi.com/Rabindranat_Tahor/Vybranaje.html#1 Выбранае. Мн., 1976]. * Гітанджалі // Далягляды, 1992. Мн., 1992. * Гітанджалі. Ахвярныя песнаспевы. — Выдавец [[Зьміцер Колас]], 2018 ISBN 978-985-7164-93-6 == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Dutta, K.; Robinson, A. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: The Myriad-Minded Man |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Saint Martin’s Press |год = 1995 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-312-14030-4 |ref = DuttaRobinson }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = A Tagore Reader |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад рэд. Chakravarty, A. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Beacon Press |год = 1961 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-8070-5971-5 |ref = TagoreChakravarty }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Lover of God |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/loverofgod00rabi |адказны = Пераклад Stewart, T. K.; Twichell, C. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Lannan Literary Selections |год = 2003 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-55659-196-9 |ref = Tagore, Stewart & Twichell }} * {{Кніга |аўтар = Thompson, E. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Poet and Dramatist |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Pierides Press |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-4067-8927-0 |ref = Thompson }} * {{Кніга |аўтар = Urban, H. B. |частка = |загаловак = Songs of Ecstasy: Tantric and Devotional Songs from Colonial Bengal |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Oxford University Press |год = 2001 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-19-513901-3 |ref = Urban }} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|url=http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html|загаловак=Некалькі твораў Тагора|копія=http://web.archive.org/web/20090115213702/http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html}} * [http://www.parabaas.com/rabindranath/ Пра Рабіндраната Тагора] * [http://librivox.org/sadhana-by-rabindranath-tagore/ Аўдыё кніжкі пра Рабіндраната Тагора] * [https://web.archive.org/web/20060902135542/http://www.calcuttaweb.com/tagore/index.shtml Біяграфія Рабіндраната Тагора] {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (1901—1925)}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тагор, Рабіндранат}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Індыйскія пісьменьнікі]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Катэгорыя:Індыйскія паэты]] [[Катэгорыя:Індыйскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Індыйскія мастакі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] pqtaw7gr8w88l8qr4gp0ini6gsp4h0x 2688120 2688119 2026-09-02T19:31:19Z Dymitr 10914 /* Падарожжы */ артаграфія 2688120 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік}} '''Рабіндранат Тагор''' ([[Бэнгальская мова|бэнг.]]: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর; [[Міжнародны фанэтычны альфабэт|ІРА]]: {{МФА2|ɾ|o|b|i|n̪|d̪|ɾ|o|n|a|t̪|ʰ|&nbsp;|ʈ|ʰ|a|k|u|ɾ|}}, {{мова-en|Rabindranath Tagore}}; 7 траўня 1861, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]] — 7 жніўня 1941, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]]) — [[Індыя|індыйскі]] [[паэт]], [[літаратура|пісьменьнік]], кампазытар, мастак, грамадзкі і рэлігійны дзеяч. Адна з найболей уплывовых постацяў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]] XIX і XX стагодзьдзяў. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі па літаратуры]] (1913). Аўтар дзяржаўных гімнаў Індыі і [[Банглядэш]]у. Тагор паходзіў з роду брагманаў з [[Калката|Калкаты]], а першыя вершы пачаў пісаць у васьмігадовым узросьце<ref>Tagore, Rabindranath (1984). «Some Songs and Poems from Rabindranath Tagore». East-West Publications. — С. 12. — ISBN 978-0-85692-055-4.</ref>. У веку 16 гадоў, ён выпусьціў свае першыя значныя вершы пад мянушкай ''Бганусімга'' ({{мова-be|сонечны леў|скарочана}}), якія былі ўспрынятыя літаратурнымі крытыкамі як творы нароўні клясыкі{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|27—28}}<ref>Dasgupta, T. (1993). «Social Thought of Rabindranath Tagore: A Historical Analysis». Abhinav Publications. — С. 20. — ISBN 978-81-7017-302-1.</ref>. Да 1877 году Рабіндранат скончыў свае першыя апавяданьні і драмы, якія былі апублікаваныя пад сапраўдным імем. Як гуманіст, інтэрнацыяналіст і заўзяты антынацыяналіст, ён выступаў за незалежнасьць краіны ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Творчасьць Рабіндраната Тагора згуляла выключную ролю ў станаўленьні [[бэнгальская мова|бэнгальскай літаратурнай мовы]]. Ён узбагаціў паэзію новымі формамі і вершаванымі памерамі, заклаў асновы жанру апавяданьня і разьвіў жанр сацыяльна-псыхалягічнага раману, заклаў пачатак палітычнай лірыцы. Эстэтычныя погляды Тагора адлюстраваны і ў ягоным мастацтве, то бок ён зьяўляецца аўтарам некалькіх тысячаў песьняў, 2 тысячаў малюнкаў і карцін. == Біяграфія == === Раньняе жыцьцё === Будучы пісьменьнік нарадзіўся 7 траўня 1861 году ў [[Калката|Калькуце]]<ref name="nobelprize">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/tagore-facts.html «Rabindranath Tagore — Facts»]. Nobel Foundation.</ref> ў заможнай сям’і [[Дэбэндранат Тагор|Дэбэндраната Тагора]] і ягонай жонкі Сарады Дэві. Ён быў малодшым з 13 выжылых дзяцей. [[Файл:Tagore in London 1879.jpg|значак|зьлева|Малады Тагор у [[Лёндан]]е ў 1879 годзе.]] Тагора выхоўвалі пераважна слугі, бо ягоная маці памерла, калі хлопец яшчэ быў дзіцём, а бацька шмат падарожнічаў{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. Сям’я Тагор была ў авангардзе бэнгальскага адраджэньня. Бацька Тагора запрасіў некалькіх прафэсійных музыкаў, якія выкладалі дзецям [[Індыйская клясычная музыка|індыйскую клясычную музыку]]<ref>Som, R. (2010). «Rabindranath Tagore: The Singer and His Song». Viking. — С. 16. — ISBN 978-0-670-08248-3</ref>. Старэйшы брат Тагора Дыджэндранат быў філёзафам і паэтам. Іншы брат, [[Сат’ендранат Тагор|Сат’ендранат]], быў першым індыйцам, прызначаным на элітную і раней толькі эўрапейскую індыйскую дзяржаўную службу. Яшчэ адзін брат, [[Джатырындранат Тагор|Джатырындранат]], быў музыкам, кампазытарам і драматургам. Ягоная сястра [[Сварнакумары Дэві]] сталася празаікам<ref>Sree, S. Prasanna (2003). [https://books.google.com/books?id=-bXCWuy8ccMC «Woman in the novels of Shashi Deshpande: a study»]. (1st ed.). New Delhi: Sarup & Sons. — С. 13. — ISBN 81-7625-381-2.</ref>. Жонка Джотырындранату [[Кадамбары Дэві]], якая была крыху старэйшая за Тагора, была дарагой сяброўкай Рабіндраната ды моцна на яго паўплывала. Ейнае раптоўнае самагубства ў 1884 годзе, неўзабаве пасьля таго, як Рабіндранат узяў шлюб, пакінула яго ў глыбокім засмучэньні ўсьцяж на многія гады<ref>Paul, S. K. (1.01.2006). [https://books.google.com/books?id=IproIa_rIv8C «The Complete Poems of Rabindranath Tagore’s Gitanjali: Texts and Critical Evaluation»]. Sarup & Sons. — С. 2. — ISBN 978-81-7625-660-5.</ref>. Тагор унікаў кляснага навучаньня і аддаваў перавагу блуканьню па сядзібе або паблізу Балпуру і Панігаці, якія часта наведвала ягоная сям’я{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|21—24}}<ref>[https://web.archive.org/web/20100303225602/http://www.telegraphindia.com/1090802/jsp/calcutta/story_11299031.jsp «Tagore’s Garden of Eden»]. The Telegraph.</ref>. Ягоны брат [[Гэмэндранат Тагор|Гэмэндранат]] навучаў і фізычна рыхтаваў хлопца, прымушаючы яго плыць па [[Ганг]]у або бегчы праз пагоркі, займацца гімнастыкай, дзюдо і барацьбой. Хлопцам будучы літаратар вывучаў маляваньне, анатомію, геаграфію, гісторыю, літаратуру, матэматыку, санскрыт і ангельскую мову. Замежная мова была ягоным найменш любімым прадметам{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|48—49}}. Тагор ненавідзеў фармальную адукацыю, таму ягонае навучаньне ў мясцовым [[Прэзыдэнцкі каледж (Калката)|Прэзыдэнцкім каледжы]] скончылася адным днём. Гадамі пазьней ён распавёў, што слушнае навучаньне не тлумачыць рэчы, а мусіць распальваць цікаўнасьць{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|50}}. Па абрадзе паўналецьця ў веку 11 гадоў Тагор разам з бацькам пакінулі Калькуту ў лютым 1873 году і выправіліся ў падарожжа па [[Брытанская Індыя|Індыі]] на некалькі месяцаў, наведаўшы маёнтак сваіх родзічаў ды дабраліся да гімалайскай горнага мястэчка [[Дэлгозі]]. Там Тагор чытаў біяграфіі, вывучаў гісторыю, астраномію, сучасную навуку і санскрыт, а таксама вывучаў клясычную паэзію [[Калідаса|Калідасы]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|55—56}}{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|91}}. Падчас свайго месячнага знаходжаньня ў [[Амрытсар]]ы ў 1873 годзе на яго моцна паўплывалі мэлядычныя [[гурбані]], якія сьпяваліся ў Залатым храме, дзе бацька і сын былі сталымі наведвальнікамі. Хлопец склаў 6 вершаў, зьвязаных з [[сыкхізм]]ам, і напісаў некалькі артыкулаў пра сыкхізм у бэнгальскім дзіцячым часопісе<ref>Dev, Amiya (2014). [http://www.mainstreamweekly.net/article5261.html «Tagore and Sikhism»]. Mainstream Weekly.</ref>. Тагор вярнуўся да родных местаў і да 1877 году завершыў шэраг асноўных твораў, адзін зь якіх — доўгая паэма ў стылі [[Від’япаці]]. У якасьці жарту ён сьцьвярджаў, што гэтыя творы былі страчанымі працамі нядаўна знойдзенага паэта XVII стагодзьдзя Бганусімгы{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|3}}. Тагор дэбютаваў у жанры апавяданьня з бэнгальскамоўным творам ''«[[Бгіхарыні]]»'' («Жабрачка»){{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Апублікаваная ў тым жа годзе ''«Сандн’я Сангіт»'' уключала паэму ''«Рушэньне вадаспаду»''. === Шылайдага === [[Файл:রবীন্দ্র কুঠিবাড়ি শিলাইদহ কুষ্টিয়া.jpg|значак|зьлева|Тагораў маёнтак у [[Шылайдага|Шылайдазе]].]] [[Файл:Rabindranath-Tagore-Mrinalini-Devi-1883.jpg|значак|Тагор з жонкай Мрыналіні Дэві ў 1883 годзе.]] Паколькі Дэбэндранат жадаў, каб ягоны сын стаў праўнікам, Тагор паступіў у дзяржаўную школу ў [[Брайтан і Гоўв|Брайтане]], [[Ангельшчына]], у 1878 годзе<ref name="parabaas">Ghosh, B. (2011). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pBhaswati2.html «Inside the World of Tagore’s Music»]. Parabaas.</ref>. Юнак пражыў некалькі месяцаў у доме, якім валодала сям’я Тагор, недалёка ад Брайтана і Гоўва. У 1877 годзе ягоныя пляменьнік і пляменьніца — Сурэн і [[Індыра Дэві]], дзеці брата Тагора Сат’ендраната — былі адпраўлены разам з маці, нявесткай Тагора, жыць зь ім{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|68}}. Ён нядоўга вывучаў права ва [[Лёнданскі ўнівэрсытэцкі каледж|Лёнданскім унівэрсытэцкім каледжы]], але зноў хутка скончыў навучаньне, аддаўшы перавагу самастойнаму вывучэньню п’есаў [[Ўільям Шэксьпіра|Ўільяма Шэксьпіра]] ''«[[Карыялян]]»'', ''«[[Антоніюс і Клеапатра]]»'' і ''«[[Рэлігія лекара]]»'' [[Томас Браўн|Томаса Браўна]]. Жывыя ангельскія, ірляндзкія і шатляндзкія народныя мэлёдыі ўразілі Тагора<ref name="parabaas"/>{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|31}}. У 1880 годзе ён вярнуўся ў [[Бэнгалія|Бэнгалію]] ня скончыўшы ўнівэрсытэт, але пастанавіўшы сабе ўзьяднаць эўрапейскую навізну з традыцыямі брагмы, узяўшы найлепшае ад кожнай. Па вяртаньні ў Бэнгалію Тагор рэгулярна публікаваў вершы, апавяданьні і раманы. Яны зрабілі глыбокі ўплыў у самой Бэнгаліі, але не атрымалі ўвагі ў рамках самой Індыі<ref>Guha, Ramachandra (2011). «Makers of Modern India». Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University. — С. 171.</ref>. У 1883 годзе ён узяў шлюб з 10-гадовай<ref>Dutta, Krishna; Robinson, Andrew (1997). [https://books.google.com/books?id=v08xxlHuWtUC «Selected Letters of Rabindranath Tagore»]. Cambridge University Press. — С. 13. — ISBN 978-0-521-59018-1.</ref> Мрыналіні Дэві, народжанай Бгабатарыні. Такая розьніца ва ўзросьце паміж маладымі была звычайная практыкай у той час. У іх было пяцёра дзяцей, двое зь якіх памерлі ў дзяцінстве{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|373}}. [[Файл:Tagore family boat Padma.jpg|значак|зьлева|Сямейны човен «Падма».]] У 1890 годзе Тагор пачаў кіраваць сваімі велізарнымі спадчыннымі маёнткамі ў [[Шылайдага|Шылайдазе]], якія на сёньня месьцяцца на тэрыторыі [[Банглядэш]]у. Ягоныя дзеці і жонка пераехалі да яго ў 1898 годзе. Тагор выпусьціў зборнік вершаў ''«Манасі»'' ў 1890 годзе, які зважаецца адным з самых вядомых ягоных твораў<ref>Scott, J. (2009). «Bengali Flower: 50 Selected Poems from India and Bangladesh». — ISBN 978-1-4486-3931-1.</ref>. Як [[заміндар]], Тагор перасёк раку [[Падма|Падму]], кіруючы раскошнай сямейнай баржай ''«Падма»''. Ён зьбіраў пераважна сымбалічны чынш і дабраслаўляў вяскоўцаў, якія, у сваю чаргу, ушаноўвалі яго бяседамі, ласуючы сушаным рысам і кіслым малаком{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109—111}}. Тагор сустрэў [[Гаган Гаркара|Гагана Гаркару]], празь якога пазнаёміўся з [[Лалон Шаг|Лалонам Шагам]], чые народныя песьні глыбока паўплывалі на літаратара<ref>Chowdury, A. A. (1992). «Lalon Shah». Dhaka, Bangladesh: Bangla Academy. — ISBN 984-07-2597-1.</ref>. Тагор працаваў над папулярызацыяй песень Лалона. Найбольш прадуктыўным быў час з 1891 па 1895 гады{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. У гэтыя гады ён напісаў больш за палову апавяданьняў трохтомнага ''«Галпагучга»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У ягоных іранічных апавяданьнях разглядалася беднасьць ідэалізаванай сельскай Бэнгаліі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109}}. === Шантынікетон === У 1901 годзе Тагор пераехаў у [[Шантынікетон]], каб заснаваць там [[ашрам]] з малітоўнай заляй з мармуровай падлогай і экспэрымэнтальнай школай, дзе былі гаі, сады і бібліятэка{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|133}}. Там загінула ягоная жонка і двое дзяцей. Бацька літаратара памёр у 1905 годзе. Тагор жыў на штомесячныя плацяжы ад сваёй долі спадчыны і прыбыткаў ад магараджы [[Трыпура|Трыпуры]], продажу ювэлірных вырабаў сваёй сям’і, свайго прыморскага бунгала ў [[Пуры]] і 2000 рупіяў у выглядзе аўтарскіх ганарараў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|139—140}}. Яго чыталі як бэнгальцы, гэтак і замежнікі. У 1901 годзе быў выдадзены зборнік вершаў ''«[[Наібед’я]]»'' (1901), а праз пяць гадоў — ''«Хэя»''. Таксама аўтар займаўся перакладамі вершаў. [[Файл:Tagore-THU.jpg|значак|зьлева|Літаратар ва ўнівэрсытэце [[Цынхуа (унівэрсытэт)|Цынхуа]].]] У 1912 годзе Тагор пераклаў на ангельскую мову сваю працу ''«[[Гітанджалі]]»'' 1910 году. Падчас вандроўкі ў [[Лёндан]] ён падзяліўся гэтымі вершамі з сваімі сябрамі, у тым ліку [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільямам Батлерам Ейтсам]] і [[Эзра Паўнд|Эзрам Паўндам]]. [[Лёнданскае Індыйскае таварыства]] апублікавала твор абмежаваным накладам, а амэрыканскі часопіс ''[[Poetry]]'' апублікаваў вытрымкі з ''«Гітанджалі»''<ref>[https://www.poetryfoundation.org/poets/rabindranath-tagore «Rabindranath Tagore»]. Poetry Foundation.</ref>. У лістападзе 1913 году Тагор даведаўся, што ён атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] ў [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|галіне літаратуры]]. Швэдзкая акадэмія ацаніла ідэалістычны для жыхароў Захаду і дасьціпны характар невялікай часткі ягонага перакладзенага матэрыялу з ''«Гітанджалі»''<ref>Hjärne, H. (1913). [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/press.html «The Nobel Prize in Literature 1913: Rabindranath Tagore—Award Ceremony Speech»]. Nobel Foundation</ref>. Літаратар быў уганараваны рыцарскім тытулам каралём [[Георг V|Георгам V]] у 1915 годзе, але Тагор пасьля адмовіўся ад яго пасьля [[гвалт у Джаліянвала-Багг|гвалту ў Джаліянвала-Багг]] 1919 году<ref>Anil Sethi; Guha; Khullar; Nair; Prasad; Anwar; Singh; Mohapatra, eds. (2014). «The Rowlatt Satyagraha». Our Pasts: Volume 3, Part 2. India: NCERT. — С. 148. — ISBN 978-81-7450-838-6.</ref>. Адмаўляючыся ад рыцарскага чыну, Тагор пісаў у лісьце [[Фрэдэрык Тэсыджэр (1-й выконт Чэлмзфарда)|лорду Чэлмзфарда]], тагачаснаму брытанскаму віцэ-каралю Індыі, што непрапарцыйная суровасьць пакараньняў, накладзеных на няшчасных людзей, і мэтады іхнага выкананьня, ня маюць сабе роўных у гісторыя цывілізаваных урадаў<ref>[https://web.archive.org/web/20190825105408/http://dart.columbia.edu/library/tagore-letter/letter.html «Letter from Rabindranath Tagore to Lord Chelmsford, Viceroy of India»]. Digital Anthropology Resources for Teaching, Columbia University and the London School of Economics.</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Tagore-renounced-his-Knighthood-in-protest-for-Jalianwalla-Bagh-mass-killing/articleshow/7967616.cms «Tagore renounced his Knighthood in protest for Jalianwalla Bagh mass killing»]. The Times of India.</ref>. У 1919 годзе ён быў упершыню запрошаны ў [[Сілет]] прэзыдэнтам і старшынём Анджуман-э-Ісламіі [[Саед Абдул Маджыд|Саедам Абдулам Маджыдам]]. Публічную сустрэчу наведалі больш за 5 тысячаў чалавек<ref>[https://www.thedailystar.net/when-tagore-came-to-sylhet-26407 «When Tagore came to Sylhet»]. The Daily Star.</ref>. У 1921 годзе Тагор і сельскагаспадарчы эканаміст [[Леанард Элмгэрст]] стварылі ў вёсцы Сурул недалёка ад ашрама Інстытут рэканструкцыі сельскай мясцовасьці, які пазьней быў перайменаваны ў Шрынікетон або ''«Месьціч дабрабыту»''. Зь ягонай дапамогай Тагор імкнуўся зьмякчыць пратэсты [[Магатма Гандзі|Гандзі]] і ягоную канцэпцыю [[Свараджа]], якія ён час ад часу вінаваціў у меркаваным мэнтальным і каляніяльным заняпадзе Брытанскай Індыі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|239—240}}. Ён зьвярнуўся па дапамогу да донараў, чыноўнікаў і навукоўцаў ва ўсім сьвеце, каб вызваліць вёску ад кайданоў бездапаможнасьці і невуцтва шляхам ўкараненьня здабытых ведаў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|242}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|308—309}}. У пачатку 1930-х гадоў ён нацэліўся на каставую сьвядомасьць і недатыкальнасьць. Ён чытаў лекцыі супраць іх, а таксама ў сваіх вершах і драмах апісваў герояў [[даліты|далітаў]], то бок прадстаўнікоў найніжэйшай касты Індыі. Ягоная кампанія часткова мела плён. === Апошнія гады === [[Файл:Bundesarchiv Bild 102-11643, Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|У [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] ў 1931 годзе.]] Дата і Робінсан апісваюць апошні этап жыцьця Тагора як блукальнага літаратара. Падчас візыту ў траўні 1932 году ў бэдуінскі лягер у ірацкай пустэльні правадыр племені сказаў яму, што «Наш прарок сказаў, што сапраўдны мусульманін той, чые словы і ўчынкі аніводнаму зь ягоных братоў ня могуць нашкодзіць…». Тагор прызнаўся ў сваім дзёньніку: «Я быў зьдзіўлены, пазнаўшы ў ягоных словах голас істотнай чалавечнасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. У 1934 годзе ў Бігары адбыўся землятрус, у выніку якога загінулі тысячы людзей. Гандзі разглядаў гэтую стыхію як сэйсьмічную карму ці як боскую адплату за прыгнёт далітаў. Тагор папракаў яго за гэта{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|312—313}}. Ён аплакваў вечную галечу Калькуты і сацыяльна-эканамічны заняпад Бэнгаліі і дэталёва апісаў гэтую новую плебэйскую эстэтыку ў нерыфмаванай сторадкоўнай паэме, у якой тэхніка пякучага падвойнага бачаньня стала прадвесьцем фільму [[Сат’яджыт Рай|Сат’яджыта Рая]] ''«[[Сьвет Апура]]»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|335—338}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|342}}. Літаратар працягваў плённа працаваць, то бок зьявіліся празаічна-паэтычныя творы ''«Пунашча»'' (1932), ''«Шэс Саптак»'' (1935) і ''«Патрапут»'' (1936). [[Файл:Last pic of Tagore.jpg|значак|Апошні фатаздымак літаратара.]] У апошнія гады жыцьця ў Тагора пашырылася цікавасьць да навукі, што паказальна адлюстравалася ў ягоным зборніку эсэ ''«Вісва-Парычай»'' 1937 году. Ягоная павага да законаў навукі і вывучэньня біялёгіі, фізыкі і астраноміі абумоўлівалі ягоную паэзію, якая прадэманстравала шырокі натуралізм і праўдападабенства. Ён добра ўплятаў навуковы працэс і навуковыя наратывы ў апавяданьні, як то ''«Сэ»'' (1937), ''«Тын Сангі»'' (1940) і ''«Галпасалпа»'' (1941). Ягоныя апошнія пяць гадоў былі адзначаныя хранічным болем і двума працяглымі пэрыядамі хваробы. Яны пачаліся, калі Тагор страціў прытомнасьць у канцы 1937 году ды некаторы час быў у коме і блізкі да сьмерці. У канцы 1940 году ягоны стан пагоршыў. Больш ён не акрыяў. Час працяглай агоніі скончыўся сьмерцю Тагора 7 жніўня 1941 году ў веку 80 гадоў<ref name="nobelprize"/>. Ён быў у пакоі на верхнім паверсе свайго маёнтка, у якім некалі гадаваўся{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|367}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|363}}. == Падарожжы == [[Файл:Jawaharlal Nehru and Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|Тагор з [[Джавагарлал Нэру|Джавагарлалам Нэру]] ў 1940 годзе.]] Паміж 1878 і 1932 гадамі Тагор наведаў больш чым трыццаць краінаў на пяці кантынэнтах. У 1912 годзе ён адвёз зборнік сваіх перакладзеных твораў у [[Ангельшчына|Ангельшчыну]], дзе яны прыцягнулі ўвагу місіянэра і пратэжэ Гандзі [[Чарлз Фрыр Эндрус|Чарлза Фрыра Эндруса]], ірляндзкага паэта [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільяма Батлера Ейтса]], [[Эзра Паўнд|Эзру Паўнда]], [[Робэрт Брыджэс|Робэрта Брыджэса]], [[Эрнэст Рыс|Эрнэста Рыса]], [[Томас Стэрдж Мур|Томаса Стэрджа Мура]] ды іншых{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|178—179}}. Ейтс напісаў прадмову да ангельскага перакладу ''«Гітанджалі»''. Эндрус пазьней наведаў Тагора ў Шантынікетоне. У лістападзе 1912 году Тагор пачаў гастраляваць па [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], спыніўшыся ў Батэртане зь сябрамі Эндруса з духавенства{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1—2}}. З траўня 1916 году па красавік 1917 году ён чытаў лекцыі ў [[Японія|Японіі]]<ref>Nathan, Richard (12.03.2021). [https://www.redcircleauthors.com/news-and-views/changing-nations-the-japanese-girl-with-a-book/ «Changing Nations: The Japanese Girl With a Book»]. Red Circle Authors.</ref> і ЗША{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|206}}. Ён асуджаў [[нацыяналізм]]<ref>Hogan, P. C.; Pandit, L. (2003). «Rabindranath Tagore: Universality and Tradition». Fairleigh Dickinson University Press. — С. 56—58. — ISBN 978-0-8386-3980-1.</ref>. Ягоным эсэ ''«Нацыяналізм у Індыі»'' пагарджалі, але і давалі ўхвалу. Гэтай працай захапляліся [[Рамэн Ралян]] ды іншыя пацыфісты{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|182}}. [[Файл:Rabindranath with Einstein.jpg|значак|Побач з [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]] у 1930 годзе.]] Неўзабаве па вяртаньні дадому 63-гадовы Тагор прыняў запрашэньне ўраду [[Пэру]]. Ён падарожнічаў па [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Кожны ўрад паабяцаў вылучыць сваёй школе 100 тысяч даляраў ЗША ў памяць аб наведваньнях літаратарах{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|253}}. Праз тыдзень па прыбыцьці ў [[Буэнас-Айрэс]] 6 лістапада 1924 году{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|256}} хворы Тагор пераехаў на вілу Міральрыё на распараджэньне [[Вікторыя Акампа|Вікторыі Акампа]]. Ён зьехаў дадому ў студзені 1925 году. У траўні 1926 году Тагор дабраўся да [[Нэапаль|Нэапалю]], а на наступны дзень сустрэўся з [[Бэніта Мусаліні]] ў [[Рым]]е{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|267}}. Іхныя цёплыя адносіны скончыліся, калі Тагор выказаўся аб фашысцкай вытанчанасьці дучэ{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|270—271}}. Раней ён у захапленьні называў італьянца вялікай асобай<ref>Kundu, K. (2009). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKalyan.html «Mussolini and Tagore»]. Parabaas.</ref>. 1 лістапада 1926 году Тагор прыбыў у [[Вугоршчына|Вугоршчыну]] і некаторы час бавіў на беразе возера [[Балатон]], крыяючы ад праблем з сэрцам у санаторыі. Ён пасадзіў тут дрэва, а ў 1956 годзе на гэтым месцы быў усталяваны бюст, як падарунак індыйскага ўраду. У 2005 годзе бюст быў заменены падоранай статуяй. Набярэжная на беразе возера па-ранейшаму носіць ягонае імя з 1957 году. [[Файл:Tagore Iran.jpg|значак|зьлева|Ля пэрсыдзкага мэджлісу ў [[Тэгеран]]е.]] 14 ліпеня 1927 году Тагор і два ягоныя таварышы пачалі чатырохмесячную вандроўку па [[Паўднёва-Ўсходняя Азія|Паўднёва-Ўсходняй Азіі]]. Яны наведалі [[Балі (правінцыя)|Балі]], [[Ява|Яву]], [[Куала Лумпур|Куала-Лумпур]], [[Малака|Малаку]], [[Пэнанг]], [[Тайлянд|Сіям]] і [[Сынгапур]]. Вынікам гэтага падарожжа стаў твор ''«Джатры»'', які пабачыў сьвет у 1929 годзе{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1}}. У пачатку 1930 году ён пакінуў Бэнгалію ў амаль гадавым турнэ па Эўропе і ЗША. Па вяртаньні ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] — а ягоныя карціны выстаўляліся ў [[Парыж]]ы і [[Лёндан]]е — ён пасяліўся ў бірмінггэмскім паселішчы [[квакеры|квакераў]]. Там ён выступіў на штогадовай сустрэчы квакераў у Лёндане{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|289—292}}. Зьвяртаючыся да дачыненьняў паміж брытанцамі і індыйцамі — тэмай, якую ён будзе неаднаразова закранаць цягам наступных двух гадоў — Тагор казаў пра «цёмную бездань аддаленасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|303—304}}. Ён наведаў [[Ага-Хан III|Ага-Хана III]], спыніўся ў Дартынгтан-Холе, а таксама зьдзейсьніў турнэ па [[Данія|Даніі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] з чэрвеня да сярэдзіны верасьня 1930 году. Пасьля гэтага літаратар выправіўся ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|292—293}}. У красавіку 1932 году Тагор, заінтрыгаваны пэрсыдзкім містыкам [[Гафіз]]ам, быў прыняты [[Рэза Пэглеві|Рэзам Пэглеві]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|2}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|315}}. У іншых сваіх падарожжах Тагор сустракаўся з [[Анры Бэргсон]]ам, [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]], [[Робэрт Фрост|Робэртам Фростам]], [[Томас Ман|Томасам Манам]], [[Джордж Бэрнард Шоў|Джорджам Бэрнардам Шоў]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэртам Ўэлзам]] і [[Рамэн Ралян|Рамэнам Ралянам]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|99}}{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|100—103}}. Візыты ў [[Пэрсія|Пэрсію]], [[Ірак]] (абодва ў 1932 годзе) ды [[Шры-Ланка|Шры-Ланку]] (у 1933 годзе) сталіся апошнімі замежнымі турнэ Тагора. Як вынік вандровак, ягоная непрыязнасьць да [[камуналізм]]у і нацыяналізму толькі паглыбілася{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. Колішні віцэ-прэзыдэнт Індыі [[Магамэд Гамід Ансары]] сказаў, што Рабіндранат Тагор прадвесьціў культурнае збліжэньне паміж супольнасьцямі, грамадзтвамі і нацыямі задоўга да таго, як гэта стала лібэральнай нормай паводзінаў. Тагор быў чалавекам, які апярэдзіў свой час. Ён пісаў у 1932 годзе, знаходзячыся зь візытам у Пэрсіі, што «кожная краіна Азіі будзе вырашаць свае ўласныя гістарычныя праблемы ў адпаведнасьці з сваімі сіламі, прыродай і патрэбамі, але лямпы, якія кожная краіна будзе несьці на сваім шляху да прагрэсу, будуць асьвятляць агульны прамень ведаў»<ref>[https://web.archive.org/web/20120604043204/http://www.newkerala.com/news/newsplus/worldnews-17033.html «Vice President speaks on Rabindranath Tagore»]. Newkerala.</ref>. == Творчасьць == === Драмы === [[Файл:Valmiki Pratibha Indira Devi & Rabindranath Tagore.jpg|значак|Тагор выконвае галоўную ролю ў сваёй п’есе ''«Валмікі-Пратыбга»'', тады як багіню [[Лакшмы]] выканала ягоная пляменьніца [[Індыра Дэві]].]] Тагор пачаў пісаць драматычныя творы ў веку 16-ці гадоў разам з сваім братам Джатырындранатам. Сваю першую драматычную п’есу ўласна ён напісаў у веку 20-ці гадоў. Твор меў назву ''«[[Валмікі-Пратыбга]]»'', а прэзэнтаваны ён быў сярод жыхароў сямейнага маёнтку. Тагор сьцьвярджаў, што ягоны творы імкнуліся канцэнтравацца на пачуцьцях, а ня дзеях. У 1890 годзе ён напісаў ''«Вісарджан»'', якая была адаптацыяй ягонай аповесьці ''«Раджаршы»'', якая зважаецца за найлепшую ягоную драму. Тагоравы творы [[бэнгальская мова|бэнгальскай мовай]] часта ўлучалі заблытаныя падсюжэты і разгорнутыя маналёгі. Пазьней у драмах Тагора выкарыстоўвалася больш філязофска-алегарычная тэматыка. П’еса ''«[[Дак Гар]]»'' 1912 году апісвае дзіця Амала, якое кідае выклік сваім кансэрватыўным і дзіцячым абмежаваньням, урэшце «засынаючы», намякаючы на фізычную сьмерць. Гісторыя зь бязьмежнай прывабнасьцю выклікала захапленьне ў Эўропе. У ''«Дак Гары»'' сьмерць з пункту гледжаньня Тагора разглядаецца як духоўная свабода ад сьвету назапашанага багацьця і ўсталяваных веравызнаньняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|123—124}}. Іншы твор аўтара ''«Чандаліка»'' («Недатыкальная дзяўчына») быў створаны на ўзор старажытнай будыйскай легенды, якая апісвае, як Ананда, вучань [[Гаўтама Буда|Гаўтамы Буды]], просіць вады ў дзяўчыны{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|124}}. У ''«Рактакарабі»'' («Крывавыя алеандры») паказаная алегарычная барацьба супраць караля-клептакрата, які кіруе жыхарамі [[Якша (дух)|Якша]]-пуры<ref>Ray, M. K. (2007). [https://books.google.com/books?id=hptK6GTo43QC «Studies on Rabindranath Tagore»]. vol. 1. Atlantic. — С. 147—148. — ISBN 978-81-269-0308-5</ref>. ''«Чытрангада»'', ''«Чандаліка»'' і ''«Ш’яма»'' ёсьць іншымі выбітнымі п’есамі літаратара. У іх маецца танцавальна-драматычная адаптацыя. === Апавяданьні === [[Файл:Sabujpatra logo (1914-1927).jpg|значак|зьлева|Вокладка часопіса «[[Сабудж Патра]]», рэдактарам якога быў [[Прамата Чаўдгуры]].]] Тагор пачаў пісаць апавяданьні ў 1877 годзе, калі яму было 16 гадоў. Першым творам такога кшталту стаўся ''«Бгіхарыні»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Такім чынам, Тагор фактычна вынайшаў жанр апавяданьня ў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|265}}. Чатыры гады з 1891 па 1895 вядомыя як Тагораў творчы час пад назовам ''«Садгана»'', паводле назвы ягонага ўласнага часопіса. Гэты час быў адным з самых плённых для Тагора, бо менавіта ў гэты пэрыяд аўтар склаў палову апавяданьняў, якія затым увайшлі ў трохтомніку ''«Галпагучга»'', які сам па сабе ўяўляе збор з 84-х апавяданьняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У сваіх творах звычайна дэманструюцца разважаньні Тагора аб навакольным асяродзьдзі, аб сучасных і модных ідэях і цікавай мазгатні. У апавяданьнях Тагор любіў правяраць свой інтэлект. Тагор звычайна зьвязваў свае раньнія апавяданьні, да прыкладу апавяданьні часу ''«Садганы»'', з багацьцем жыцьцёвай сілы і спантаннасьці. Гэтыя характарыстыкі былі цесна занітаваныя з жыцьцём Тагора ў звычайных вёсках, калі ён кіраваў велізарнымі зямельнымі ўладаньнямі сям’і{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Там ён бачыў жыцьцё бедных і простых людзей Індыі. Тагор пачаў дасьледаваць іхнае жыцьцё з пранікнёнай глыбінёй і пачуцьцём, чаго звычайна бракавала ў індыйскай літаратурнай традыцыі{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45—46}}. У прыватнасьці, такія аповесьці, як то ''«Кабулівала»'' («Прадавец садавіны з Кабулу») 1892 году, ''«Кшудыта-пашан»'' («Галодныя камяні») 1895 году і ''«Атыці»'' («Уцякач») 1895 году ўвасаблялі гэты аналітычны фокус на прыгнечаных{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|46}}. Многія іншыя апавяданьні, якія ўвайшлі ў ''«Галпагучгу»'', былі напісаныя ў творчы час літаратара, вядомы як ''«Сабудж Патра»'' з 1914 па 1917 гады. Гэты час таксама быў названы паводле назвы іншага Тагорава часопіса{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. === Раманы === Тагор напісаў восем раманаў і чатыры навэлі, сярод якіх ''«[[Настанір]]»'' (1901), ''«[[Нукадубі]]»'' (1906), ''«[[Чатуранга (раман)|Чатуранга]]»'' (1916) і ''«[[Чар Адг’я]]»'' (1934). [[Файл:বাংলা শব্দতত্ত্ব - রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর (page 284 crop).jpg|значак|Адзін з рукапісаў літаратара.]] У ''«[[Чохэр Балі]]»'' (1902—1903) Тагор апісвае бэнгальскае грамадзтва праз гераіню, якой была мяцежная ўдава, якая імкнулася жыць толькі дзеля сябе. У гэтым творы ён крытыкуе ўкаранёны ў грамадзтве звычай вечнай жалобы з боку ўдоваў, якім не дазвалялася браць шлюб паўторна, таму былі асуджаныя да скону дзён на адасобленасьць і адзіноту. Раман ''«[[Ггарэ Бэйрэ]]»'' (1916), праз прызму ідэалістычнага героя-заміндара Ніхіла, выкрывае рост індыйскага нацыяналізму, тэрарызму і рэлігійнага запалу праз рух [[свадэшы]]. Гэты твор уяўна паказвае на супярэчлівыя настроі Тагора, якія ўзьніклі пасьля спохвату дэпрэсіі 1914 году. Раман сканчваецца індуісцка-мусульманскім гвалтам і, верагодна, сьмяротным раненьнем Ніхіла{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|192—194}}. Ягоны самы доўгі раман ''«[[Гора (раман)|Гора]]»'' (1907—1910) ўзьнімае спрэчныя пытаньні адносна індыйскай ідэнтычнасьці. Як і ў ''«Ггарэ Бэйрэ»'', пытаньні самаідэнтыфікацыі, асабістай свабоды і рэлігіі разглядаюцца ў кантэксце сямейнай гісторыі і трохкутніка каханьня{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|154—155}}. У ім ірляндзкі хлопчык, які асірацеў падчас [[Паўстаньне сыпаяў|Паўстаньня сыпаяў]], выхоўваецца [[індуізм|індуістамі]] як тытульны гора — «белы». Ня ведаючы свайго замежнага паходжаньня, ён карае індуісцкіх рэлігійных адступнікаў з любові да карэнных індыйцаў і салідарнасьці зь імі супраць сваіх гегемонаў-суайчыньнікаў. Ён закохваецца ў дзяўчыну, прымушаючы свайго прыёмнага бацьку раскрыць сваё страчанае мінулае, што спыняе запал хлопца. Як сапраўдная дыялектыка, якая вылучае аргумэнты за і супраць строгага традыцыяналізму, твор спрабуе разьвязаць каляніяльную дылему, адлюстроўваючы каштоўнасьці усіх пазыцыяў у рамках пэўнай структуры. Тагор вылучае ідэнтычнасьць, якая ўспрымаецца як [[дгарма]]<ref>Hogan, P. C. (2000). «Colonialism and Cultural Identity: Crises of Tradition in the Anglophone Literatures of India, Africa, and the Caribbean». State University of New York Press. — С. 213—214. — ISBN 978-0-7914-4460-3</ref>. У ''«[[Джогаджог]]у»'' (1929) гераіня твору Кумудыні, якая кіруецца ідэаламі [[Шыва|Шывы]]-[[Саці]], разрываецца паміж двума варагуючымі сем’ямі ды ненавідзіць свайго мужа зь сям’і супернікаў. Тагор у гэтым творы выяўляе сваю фэміністычную прыхільнасьць, а праз патас адлюстроўвае цяжкае становішча і канчатковую гібель жанчыны, якія апынуліся ў пастцы цяжарнасьці, абавязкаў і сямейнага гонару. Адначасна з гэтым ён выкрывае гніласную сутнасьць сучаснай шляхты Бэнгаліі<ref>Mukherjee, M. (2004). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/brMeenakshi.html «Yogayog („Nexus“) by Rabindranath Tagore: A Book Review»]. Parabaas.</ref>. Праца ''«[[Шэшэр Кабіта]]»'' (1929) зважаецца ягоным самы лірычным раманам зь вершамі і рытмічнымі ўрыўкамі, напісанымі галоўным героем паэта. Ён зьмяшчае элемэнты сатыры і постмадэрнізму ды шэраг стандартных пэрсанажаў, якія накідваюцца на рэпутацыю старога вядомага паэта, які мае імя Рабіндранат Тагор. Многія з раманаў пісьменьніка потым былі экранізаваныя. === Паэзія === [[Файл:Gitanjali 11 title page.jpg|значак|Вокладка надрукаванага ў Ангельшчыне зборніку ''«[[Гітанджалі]]»''.]] Самым вядомым зборнікам паэзіі аўтара зважаецца ''«[[Гітанджалі]]»'', за які ён быў ушанаваны [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміяй у галіне літаратуры]] ў 1913 годзе. Тагор стаў першым неэўрапейцам, які атрымаў Нобэлеўскую прэмію па літаратуры, і другім неэўрапейцам, які атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] пасьля [[Тэадор Рузвэлт|Тэадора Рузвэлта]]<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes «All Nobel Prizes»]. Nobel Foundation.</ref>. Акрамя ''«Гітанджалі»'', іншыя вядомыя зборнікі твораў улучаюць ''«Манасі»'', ''«[[Санар Торы]]»'' і ''«Балака»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|1}}. Тагораў паэтычны стыль, які паходзіў ад традыцыі [[вішну]]ісцкіх паэтаў XV—XVI стагодзьдзяў, вар’іруецца ад клясычнага фармалізму да камічнага, фантастычнага і экстатычнага стылю. На яго паўплываў атавістычны містыцызм [[Віяса|Віясы]] ды іншых рышы-аўтараў [[Упанішады|Упанішадаў]], а таксама працы містыка [[Кабір]]а і [[Рампрасад Сэн|Рампрасада Сэна]]<ref>Roy, B. K. (1977). «Rabindranath Tagore: The Man and His Poetry». Folcroft Library Editions. — С. 201. — ISBN 978-0-8414-7330-0.</ref>. Самая наватарская і сталая паэзія Тагора ўвасабляе ягонае знаёмства з бэнгальскай вясковай народнай музыкай, якая ўлучала містычныя балады [[баўліскія песьні|баўліскіх песень]], як то балады барда [[Лалон Шаг|Лалона Шага]]{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|94}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|18}}. Яны, наноў адкрытыя і зноў папулярызаваныя Тагорам, нагадваюць гімны Картабгаджы XIX стагодзьдзя, якія падкрэсьліваюць нутраную боскасьць і паўстаньне рэлігійных і сацыяльных каштоўнасьцяў новай бэнгальскай буржуазіі{{Зноска|Urban|2001|Urban|6—7}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|16}}. У гады жыцьця ў Шылайдага ягоныя вершы набылі лірычнае адценьне. Пазьней, з разьвіцьцём новых паэтычных ідэй у Бэнгаліі, Тагор увабраў у сябе новыя паэтычныя канцэпцыі, якія дазволілі яму надалей будаваць унікальную ідэнтычнасьць. Прыкладам гэтага ёсьць творы ''«Афрыка»'' і ''«Камалія»'', якія зважаюцца аднымі з найбольш вядомых ягоных апошніх вершаў. === Музыка === [[Файл:Tagore singing Jana Gana Mana.webm|значак|зьлева|Тагор сьпявае [[Джанаганамана|Джанаганаману]].]] Тагор быў плённым кампазытарам, а на ягоным рахунку значацца каля 2230 песень<ref>Sanjukta Dasgupta; Chinmoy Guha (2013). [https://books.google.com/books?id=8zfX4llLjyUC «Tagore-At Home in the World»]. SAGE Publications. — С. 254. — ISBN 978-81-321-1084-2.</ref>. Ягоны песьні, вядомыя як [[Рабіндра Шангіт]], плытна ўробленыя ў ягоную літаратуру, бо большасьць ягоных вершаў або частак раманаў, апавяданьняў або п’есаў былі лірычнымі. Пад уплывам стылю [[тумры]] індустанскай музыкі яны ахоплівалі ўвесь спэктар чалавечых эмоцыяў, пачынаючы ад яго раньніх гімнаў Брагма, падобных на паніхіду, да квазіэратычных кампазіцыяў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|94}}. Яны ў рознай ступені пераймалі танальны колер клясычных [[рага]]ў. Некаторыя песьні дакладна імітавалі мэлёдыю і рытм зададзенай рагі, а іншыя па-новаму спалучалі элемэнты розных рагаў<ref>Dasgupta, A. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pAnirban1.html «Rabindra-Sangeet as a Resource for Indian Classical Bandishes»]. Parabaas.</ref>. Аднак, большасьць ягоных музычных твораў спалучалі мясцовую традыцыю з фальклёрнымі элемэнтамі выбранага заходняга, індустанскага, бэнгальскага народнага ды іншага рэгіянальнага калярыту<ref name="parabaas"/>. У 1971 годзе ягоны твор [[Амар шонар Бангла]] стаў нацыянальным гімнам [[Банглядэш]]у. Жыцьцёвая іронія палягала ў тым, што гэты твор быў складзены на знак пратэсту супраць спробы падзелу Бэнгаліі ў 1905 годзе, якая мела на мэце адсячэньне Ўсходняй Бэнгаліі, пераважна населенай мусульманамі, ад Заходняй Бэнгаліі, дзе дамінуюць індуісты. Тагор разглядаў гэты падзел як хітры плян, каб спыніць рух за незалежнасьць, і таму меў на мэце аднавіць адзінства Бэнгаліі. Песьня [[Джанаганамана]] была напісаная на санскрытаванай форме бэнгальскай мовы<ref>[https://artsandculture.google.com/story/10-things-to-know-about-india-39-s-national-anthem/AgXhvvzhpjYavQ?hl=en «10 things to know about Indian national Anthem»]. Google Arts & Culture.</ref>. Упершыню твор быў прасьпяваны ў 1911 годзе на сэсіі [[Індыйскі нацыянальны кангрэс|Індыйскага нацыянальнага кангрэсу]] ў Калькуце<ref>Chatterjee, Monish R. (13.08.2003). [http://www.countercurrents.org/comm-chatterjee310803.htm «Tagore and Jana Gana Mana»]. Counter Currents.</ref> і быў прыняты ў 1950 годзе Ўстаноўчым сходам Рэспублікі Індыі ў якасьці нацыянальнага гімну. Дзяржаўны гімн Шры-Ланкі быў натхнёны ягонай працай<ref>[https://web.archive.org/web/20120510201526/http://ibnlive.in.com/news/how-tagore-inspired-sri-lankas-national-anthem/255713-40-103.html «How Tagore inspired Sri Lanka’s national anthem»]. IBN Live.</ref>. Для бэнгальцаў прывабнасьць песень Тагора, якая вынікае з спалучэньня эмацыйнай сілы і прыгажосьці, пераўзыходзіць нават паэзію Тагора{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|359}}. === Жывапіс === [[Файл:Rabindranath Tagore Woman Face.jpg|значак|«Жаночы твар». Атрамэнт на паперы.]] У шэсцьдзесят гадоў Тагор заняўся маляваньнем і жывапісам. Удалыя выставы ягоных шматлікіх твораў, якія ўпершыню зьявіліся ў Парыжы, дзякуючы мастакам, зь якімі ён пазнаёміўся на поўдні Францыі, ладзіліся ва ўсёй Эўропе. Ёсьць меркаваньне, што Тагор быў дальтонікам да чырвонага і зялёнага колераў, у выніку чаго ў працах дэманстраваліся дзіўныя каляровыя схемы і нестандартная эстэтыка. Аўтар быў натхнёны шматлікімі стылямі, у тым ліку стылем [[скрымшоў]] народа [[маланган]] з [[Папуа-Новая Гвінэя|Папуа-Новай Гвінэі]], разьбярствам [[гайда (народ)|гайда]] зь ціхаакіянскага паўночна-заходняга рэгіёну [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]] і [[дрэварыт]]ам немца [[Макс Пэхштайн|Макса Пэхштайна]]<ref>Dyson, K. K. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKetaki2.html «Rabindranath Tagore and His World of Colours»]. Parabaas.</ref>. Ягоны мастацкі стыль выявіўся ў простых мастацкіх і рытмічных ляйтматывах, якія ўпрыгожвалі крымзолі, закрэсьліваньні і макеты словаў у ягоных рукапісах. Некаторыя тэксты Тагора ў сынэстэтычным сэнсе адпавядалі асобным карцінам<ref name="parabaas"/>. Акружаны некалькімі мастакамі, Тагор заўсёды жадаў маляваць. Літаратура і музыка, драматургія і акторскае майстэрства прыйшлі да яго натуральным чынам і амаль без навучаньня, як і ў некаторых іншых ягоных сямейнікаў, і нават у большай ступені. Але з жывапісам ён ня мог даць рады. Тым ня менш, Тагор неаднаразова спрабаваў авалодаць мастацтвам, і маюцца некалькі згадак пра гэта ў ягоных раньніх лістах і ўспамінах. [[Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва (Нью-Дэлі)|Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва]] ў Індыі зьмяшчае ў сваіх калекцыях 102 творы Тагора<ref>[http://ngmaindia.gov.in/collections.asp «Collections»]. National Gallery of Modern Art.</ref>. У 1937 годзе карціны Тагора былі вывезеныя нацыстамі з бэрлінскага барочнага [[Палац кронпрынцаў|Палаца кронпрынцаў]], а пяць былі ўлучаныя ў сьпіс [[дэгенэратыўнае мастацтва|дэгенэратыўнага мастацтва]], складзеным нацыстамі ў 1941—1942 гадах<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-63651606 «Rabindranath Tagore: When Hitler purged India Nobel laureate’s paintings»]. BBC News.</ref>. == Тагор і Беларусь == У Беларусі творчасьць Тагора вядома з пачатку XX ст. Рэцэнзію на ягоны зборнік «Гітанджалі» напісаў [[Максім Багдановіч]], на беларускую мову яго перакладалі [[Якуб Колас]], [[Сяргей Грахоўскі]], [[Янка Сіпакоў]], [[Алесь Разанаў]], [[Язэп Семяжон]], Аркадзь Мардвілка. У заходнебеларускага філёзафа [[Ігнат Канчэўскі|Ігната Канчэўскага (Абдзіраловіча)]] ёсьць верш «Па матывах Рабіндраната Тагора». Мастак-дысыдэнт [[Віктар Маркавец]] стварыў вершаваны цыкль ''«На матывы Рабіндраната Тагора»''. Верш-прывітаньне на прыезд індыйскага паэта ў СССР напісаў [[Язэп Пушча]]. Нарыс яму прысьвяціў [[Міхась Лынькоў]]. Бюст Тагора працы [[Заір Азгур|Заіра Азгура]] (1956) знаходзіцца ў Палацы мастацтваў у Менску. === Беларускія пераклады === * Садоўнік. Мн., 1927. * Крушэнне. Мн., 1958. * [https://knihi.com/Rabindranat_Tahor/Vybranaje.html#1 Выбранае. Мн., 1976]. * Гітанджалі // Далягляды, 1992. Мн., 1992. * Гітанджалі. Ахвярныя песнаспевы. — Выдавец [[Зьміцер Колас]], 2018 ISBN 978-985-7164-93-6 == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Dutta, K.; Robinson, A. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: The Myriad-Minded Man |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Saint Martin’s Press |год = 1995 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-312-14030-4 |ref = DuttaRobinson }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = A Tagore Reader |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад рэд. Chakravarty, A. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Beacon Press |год = 1961 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-8070-5971-5 |ref = TagoreChakravarty }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Lover of God |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/loverofgod00rabi |адказны = Пераклад Stewart, T. K.; Twichell, C. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Lannan Literary Selections |год = 2003 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-55659-196-9 |ref = Tagore, Stewart & Twichell }} * {{Кніга |аўтар = Thompson, E. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Poet and Dramatist |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Pierides Press |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-4067-8927-0 |ref = Thompson }} * {{Кніга |аўтар = Urban, H. B. |частка = |загаловак = Songs of Ecstasy: Tantric and Devotional Songs from Colonial Bengal |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Oxford University Press |год = 2001 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-19-513901-3 |ref = Urban }} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|url=http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html|загаловак=Некалькі твораў Тагора|копія=http://web.archive.org/web/20090115213702/http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html}} * [http://www.parabaas.com/rabindranath/ Пра Рабіндраната Тагора] * [http://librivox.org/sadhana-by-rabindranath-tagore/ Аўдыё кніжкі пра Рабіндраната Тагора] * [https://web.archive.org/web/20060902135542/http://www.calcuttaweb.com/tagore/index.shtml Біяграфія Рабіндраната Тагора] {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (1901—1925)}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тагор, Рабіндранат}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Індыйскія пісьменьнікі]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Катэгорыя:Індыйскія паэты]] [[Катэгорыя:Індыйскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Індыйскія мастакі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] aw69u53pnln30ts3r83hxw0dqz6cfz0 2688121 2688120 2026-09-02T19:31:59Z Dymitr 10914 /* Творчасьць */ артаграфія 2688121 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік}} '''Рабіндранат Тагор''' ([[Бэнгальская мова|бэнг.]]: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর; [[Міжнародны фанэтычны альфабэт|ІРА]]: {{МФА2|ɾ|o|b|i|n̪|d̪|ɾ|o|n|a|t̪|ʰ|&nbsp;|ʈ|ʰ|a|k|u|ɾ|}}, {{мова-en|Rabindranath Tagore}}; 7 траўня 1861, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]] — 7 жніўня 1941, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]]) — [[Індыя|індыйскі]] [[паэт]], [[літаратура|пісьменьнік]], кампазытар, мастак, грамадзкі і рэлігійны дзеяч. Адна з найболей уплывовых постацяў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]] XIX і XX стагодзьдзяў. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі па літаратуры]] (1913). Аўтар дзяржаўных гімнаў Індыі і [[Банглядэш]]у. Тагор паходзіў з роду брагманаў з [[Калката|Калкаты]], а першыя вершы пачаў пісаць у васьмігадовым узросьце<ref>Tagore, Rabindranath (1984). «Some Songs and Poems from Rabindranath Tagore». East-West Publications. — С. 12. — ISBN 978-0-85692-055-4.</ref>. У веку 16 гадоў, ён выпусьціў свае першыя значныя вершы пад мянушкай ''Бганусімга'' ({{мова-be|сонечны леў|скарочана}}), якія былі ўспрынятыя літаратурнымі крытыкамі як творы нароўні клясыкі{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|27—28}}<ref>Dasgupta, T. (1993). «Social Thought of Rabindranath Tagore: A Historical Analysis». Abhinav Publications. — С. 20. — ISBN 978-81-7017-302-1.</ref>. Да 1877 году Рабіндранат скончыў свае першыя апавяданьні і драмы, якія былі апублікаваныя пад сапраўдным імем. Як гуманіст, інтэрнацыяналіст і заўзяты антынацыяналіст, ён выступаў за незалежнасьць краіны ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Творчасьць Рабіндраната Тагора згуляла выключную ролю ў станаўленьні [[бэнгальская мова|бэнгальскай літаратурнай мовы]]. Ён узбагаціў паэзію новымі формамі і вершаванымі памерамі, заклаў асновы жанру апавяданьня і разьвіў жанр сацыяльна-псыхалягічнага раману, заклаў пачатак палітычнай лірыцы. Эстэтычныя погляды Тагора адлюстраваны і ў ягоным мастацтве, то бок ён зьяўляецца аўтарам некалькіх тысячаў песьняў, 2 тысячаў малюнкаў і карцін. == Біяграфія == === Раньняе жыцьцё === Будучы пісьменьнік нарадзіўся 7 траўня 1861 году ў [[Калката|Калькуце]]<ref name="nobelprize">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/tagore-facts.html «Rabindranath Tagore — Facts»]. Nobel Foundation.</ref> ў заможнай сям’і [[Дэбэндранат Тагор|Дэбэндраната Тагора]] і ягонай жонкі Сарады Дэві. Ён быў малодшым з 13 выжылых дзяцей. [[Файл:Tagore in London 1879.jpg|значак|зьлева|Малады Тагор у [[Лёндан]]е ў 1879 годзе.]] Тагора выхоўвалі пераважна слугі, бо ягоная маці памерла, калі хлопец яшчэ быў дзіцём, а бацька шмат падарожнічаў{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. Сям’я Тагор была ў авангардзе бэнгальскага адраджэньня. Бацька Тагора запрасіў некалькіх прафэсійных музыкаў, якія выкладалі дзецям [[Індыйская клясычная музыка|індыйскую клясычную музыку]]<ref>Som, R. (2010). «Rabindranath Tagore: The Singer and His Song». Viking. — С. 16. — ISBN 978-0-670-08248-3</ref>. Старэйшы брат Тагора Дыджэндранат быў філёзафам і паэтам. Іншы брат, [[Сат’ендранат Тагор|Сат’ендранат]], быў першым індыйцам, прызначаным на элітную і раней толькі эўрапейскую індыйскую дзяржаўную службу. Яшчэ адзін брат, [[Джатырындранат Тагор|Джатырындранат]], быў музыкам, кампазытарам і драматургам. Ягоная сястра [[Сварнакумары Дэві]] сталася празаікам<ref>Sree, S. Prasanna (2003). [https://books.google.com/books?id=-bXCWuy8ccMC «Woman in the novels of Shashi Deshpande: a study»]. (1st ed.). New Delhi: Sarup & Sons. — С. 13. — ISBN 81-7625-381-2.</ref>. Жонка Джотырындранату [[Кадамбары Дэві]], якая была крыху старэйшая за Тагора, была дарагой сяброўкай Рабіндраната ды моцна на яго паўплывала. Ейнае раптоўнае самагубства ў 1884 годзе, неўзабаве пасьля таго, як Рабіндранат узяў шлюб, пакінула яго ў глыбокім засмучэньні ўсьцяж на многія гады<ref>Paul, S. K. (1.01.2006). [https://books.google.com/books?id=IproIa_rIv8C «The Complete Poems of Rabindranath Tagore’s Gitanjali: Texts and Critical Evaluation»]. Sarup & Sons. — С. 2. — ISBN 978-81-7625-660-5.</ref>. Тагор унікаў кляснага навучаньня і аддаваў перавагу блуканьню па сядзібе або паблізу Балпуру і Панігаці, якія часта наведвала ягоная сям’я{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|21—24}}<ref>[https://web.archive.org/web/20100303225602/http://www.telegraphindia.com/1090802/jsp/calcutta/story_11299031.jsp «Tagore’s Garden of Eden»]. The Telegraph.</ref>. Ягоны брат [[Гэмэндранат Тагор|Гэмэндранат]] навучаў і фізычна рыхтаваў хлопца, прымушаючы яго плыць па [[Ганг]]у або бегчы праз пагоркі, займацца гімнастыкай, дзюдо і барацьбой. Хлопцам будучы літаратар вывучаў маляваньне, анатомію, геаграфію, гісторыю, літаратуру, матэматыку, санскрыт і ангельскую мову. Замежная мова была ягоным найменш любімым прадметам{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|48—49}}. Тагор ненавідзеў фармальную адукацыю, таму ягонае навучаньне ў мясцовым [[Прэзыдэнцкі каледж (Калката)|Прэзыдэнцкім каледжы]] скончылася адным днём. Гадамі пазьней ён распавёў, што слушнае навучаньне не тлумачыць рэчы, а мусіць распальваць цікаўнасьць{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|50}}. Па абрадзе паўналецьця ў веку 11 гадоў Тагор разам з бацькам пакінулі Калькуту ў лютым 1873 году і выправіліся ў падарожжа па [[Брытанская Індыя|Індыі]] на некалькі месяцаў, наведаўшы маёнтак сваіх родзічаў ды дабраліся да гімалайскай горнага мястэчка [[Дэлгозі]]. Там Тагор чытаў біяграфіі, вывучаў гісторыю, астраномію, сучасную навуку і санскрыт, а таксама вывучаў клясычную паэзію [[Калідаса|Калідасы]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|55—56}}{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|91}}. Падчас свайго месячнага знаходжаньня ў [[Амрытсар]]ы ў 1873 годзе на яго моцна паўплывалі мэлядычныя [[гурбані]], якія сьпяваліся ў Залатым храме, дзе бацька і сын былі сталымі наведвальнікамі. Хлопец склаў 6 вершаў, зьвязаных з [[сыкхізм]]ам, і напісаў некалькі артыкулаў пра сыкхізм у бэнгальскім дзіцячым часопісе<ref>Dev, Amiya (2014). [http://www.mainstreamweekly.net/article5261.html «Tagore and Sikhism»]. Mainstream Weekly.</ref>. Тагор вярнуўся да родных местаў і да 1877 году завершыў шэраг асноўных твораў, адзін зь якіх — доўгая паэма ў стылі [[Від’япаці]]. У якасьці жарту ён сьцьвярджаў, што гэтыя творы былі страчанымі працамі нядаўна знойдзенага паэта XVII стагодзьдзя Бганусімгы{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|3}}. Тагор дэбютаваў у жанры апавяданьня з бэнгальскамоўным творам ''«[[Бгіхарыні]]»'' («Жабрачка»){{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Апублікаваная ў тым жа годзе ''«Сандн’я Сангіт»'' уключала паэму ''«Рушэньне вадаспаду»''. === Шылайдага === [[Файл:রবীন্দ্র কুঠিবাড়ি শিলাইদহ কুষ্টিয়া.jpg|значак|зьлева|Тагораў маёнтак у [[Шылайдага|Шылайдазе]].]] [[Файл:Rabindranath-Tagore-Mrinalini-Devi-1883.jpg|значак|Тагор з жонкай Мрыналіні Дэві ў 1883 годзе.]] Паколькі Дэбэндранат жадаў, каб ягоны сын стаў праўнікам, Тагор паступіў у дзяржаўную школу ў [[Брайтан і Гоўв|Брайтане]], [[Ангельшчына]], у 1878 годзе<ref name="parabaas">Ghosh, B. (2011). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pBhaswati2.html «Inside the World of Tagore’s Music»]. Parabaas.</ref>. Юнак пражыў некалькі месяцаў у доме, якім валодала сям’я Тагор, недалёка ад Брайтана і Гоўва. У 1877 годзе ягоныя пляменьнік і пляменьніца — Сурэн і [[Індыра Дэві]], дзеці брата Тагора Сат’ендраната — былі адпраўлены разам з маці, нявесткай Тагора, жыць зь ім{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|68}}. Ён нядоўга вывучаў права ва [[Лёнданскі ўнівэрсытэцкі каледж|Лёнданскім унівэрсытэцкім каледжы]], але зноў хутка скончыў навучаньне, аддаўшы перавагу самастойнаму вывучэньню п’есаў [[Ўільям Шэксьпіра|Ўільяма Шэксьпіра]] ''«[[Карыялян]]»'', ''«[[Антоніюс і Клеапатра]]»'' і ''«[[Рэлігія лекара]]»'' [[Томас Браўн|Томаса Браўна]]. Жывыя ангельскія, ірляндзкія і шатляндзкія народныя мэлёдыі ўразілі Тагора<ref name="parabaas"/>{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|31}}. У 1880 годзе ён вярнуўся ў [[Бэнгалія|Бэнгалію]] ня скончыўшы ўнівэрсытэт, але пастанавіўшы сабе ўзьяднаць эўрапейскую навізну з традыцыямі брагмы, узяўшы найлепшае ад кожнай. Па вяртаньні ў Бэнгалію Тагор рэгулярна публікаваў вершы, апавяданьні і раманы. Яны зрабілі глыбокі ўплыў у самой Бэнгаліі, але не атрымалі ўвагі ў рамках самой Індыі<ref>Guha, Ramachandra (2011). «Makers of Modern India». Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University. — С. 171.</ref>. У 1883 годзе ён узяў шлюб з 10-гадовай<ref>Dutta, Krishna; Robinson, Andrew (1997). [https://books.google.com/books?id=v08xxlHuWtUC «Selected Letters of Rabindranath Tagore»]. Cambridge University Press. — С. 13. — ISBN 978-0-521-59018-1.</ref> Мрыналіні Дэві, народжанай Бгабатарыні. Такая розьніца ва ўзросьце паміж маладымі была звычайная практыкай у той час. У іх было пяцёра дзяцей, двое зь якіх памерлі ў дзяцінстве{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|373}}. [[Файл:Tagore family boat Padma.jpg|значак|зьлева|Сямейны човен «Падма».]] У 1890 годзе Тагор пачаў кіраваць сваімі велізарнымі спадчыннымі маёнткамі ў [[Шылайдага|Шылайдазе]], якія на сёньня месьцяцца на тэрыторыі [[Банглядэш]]у. Ягоныя дзеці і жонка пераехалі да яго ў 1898 годзе. Тагор выпусьціў зборнік вершаў ''«Манасі»'' ў 1890 годзе, які зважаецца адным з самых вядомых ягоных твораў<ref>Scott, J. (2009). «Bengali Flower: 50 Selected Poems from India and Bangladesh». — ISBN 978-1-4486-3931-1.</ref>. Як [[заміндар]], Тагор перасёк раку [[Падма|Падму]], кіруючы раскошнай сямейнай баржай ''«Падма»''. Ён зьбіраў пераважна сымбалічны чынш і дабраслаўляў вяскоўцаў, якія, у сваю чаргу, ушаноўвалі яго бяседамі, ласуючы сушаным рысам і кіслым малаком{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109—111}}. Тагор сустрэў [[Гаган Гаркара|Гагана Гаркару]], празь якога пазнаёміўся з [[Лалон Шаг|Лалонам Шагам]], чые народныя песьні глыбока паўплывалі на літаратара<ref>Chowdury, A. A. (1992). «Lalon Shah». Dhaka, Bangladesh: Bangla Academy. — ISBN 984-07-2597-1.</ref>. Тагор працаваў над папулярызацыяй песень Лалона. Найбольш прадуктыўным быў час з 1891 па 1895 гады{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. У гэтыя гады ён напісаў больш за палову апавяданьняў трохтомнага ''«Галпагучга»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У ягоных іранічных апавяданьнях разглядалася беднасьць ідэалізаванай сельскай Бэнгаліі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109}}. === Шантынікетон === У 1901 годзе Тагор пераехаў у [[Шантынікетон]], каб заснаваць там [[ашрам]] з малітоўнай заляй з мармуровай падлогай і экспэрымэнтальнай школай, дзе былі гаі, сады і бібліятэка{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|133}}. Там загінула ягоная жонка і двое дзяцей. Бацька літаратара памёр у 1905 годзе. Тагор жыў на штомесячныя плацяжы ад сваёй долі спадчыны і прыбыткаў ад магараджы [[Трыпура|Трыпуры]], продажу ювэлірных вырабаў сваёй сям’і, свайго прыморскага бунгала ў [[Пуры]] і 2000 рупіяў у выглядзе аўтарскіх ганарараў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|139—140}}. Яго чыталі як бэнгальцы, гэтак і замежнікі. У 1901 годзе быў выдадзены зборнік вершаў ''«[[Наібед’я]]»'' (1901), а праз пяць гадоў — ''«Хэя»''. Таксама аўтар займаўся перакладамі вершаў. [[Файл:Tagore-THU.jpg|значак|зьлева|Літаратар ва ўнівэрсытэце [[Цынхуа (унівэрсытэт)|Цынхуа]].]] У 1912 годзе Тагор пераклаў на ангельскую мову сваю працу ''«[[Гітанджалі]]»'' 1910 году. Падчас вандроўкі ў [[Лёндан]] ён падзяліўся гэтымі вершамі з сваімі сябрамі, у тым ліку [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільямам Батлерам Ейтсам]] і [[Эзра Паўнд|Эзрам Паўндам]]. [[Лёнданскае Індыйскае таварыства]] апублікавала твор абмежаваным накладам, а амэрыканскі часопіс ''[[Poetry]]'' апублікаваў вытрымкі з ''«Гітанджалі»''<ref>[https://www.poetryfoundation.org/poets/rabindranath-tagore «Rabindranath Tagore»]. Poetry Foundation.</ref>. У лістападзе 1913 году Тагор даведаўся, што ён атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] ў [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|галіне літаратуры]]. Швэдзкая акадэмія ацаніла ідэалістычны для жыхароў Захаду і дасьціпны характар невялікай часткі ягонага перакладзенага матэрыялу з ''«Гітанджалі»''<ref>Hjärne, H. (1913). [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/press.html «The Nobel Prize in Literature 1913: Rabindranath Tagore—Award Ceremony Speech»]. Nobel Foundation</ref>. Літаратар быў уганараваны рыцарскім тытулам каралём [[Георг V|Георгам V]] у 1915 годзе, але Тагор пасьля адмовіўся ад яго пасьля [[гвалт у Джаліянвала-Багг|гвалту ў Джаліянвала-Багг]] 1919 году<ref>Anil Sethi; Guha; Khullar; Nair; Prasad; Anwar; Singh; Mohapatra, eds. (2014). «The Rowlatt Satyagraha». Our Pasts: Volume 3, Part 2. India: NCERT. — С. 148. — ISBN 978-81-7450-838-6.</ref>. Адмаўляючыся ад рыцарскага чыну, Тагор пісаў у лісьце [[Фрэдэрык Тэсыджэр (1-й выконт Чэлмзфарда)|лорду Чэлмзфарда]], тагачаснаму брытанскаму віцэ-каралю Індыі, што непрапарцыйная суровасьць пакараньняў, накладзеных на няшчасных людзей, і мэтады іхнага выкананьня, ня маюць сабе роўных у гісторыя цывілізаваных урадаў<ref>[https://web.archive.org/web/20190825105408/http://dart.columbia.edu/library/tagore-letter/letter.html «Letter from Rabindranath Tagore to Lord Chelmsford, Viceroy of India»]. Digital Anthropology Resources for Teaching, Columbia University and the London School of Economics.</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Tagore-renounced-his-Knighthood-in-protest-for-Jalianwalla-Bagh-mass-killing/articleshow/7967616.cms «Tagore renounced his Knighthood in protest for Jalianwalla Bagh mass killing»]. The Times of India.</ref>. У 1919 годзе ён быў упершыню запрошаны ў [[Сілет]] прэзыдэнтам і старшынём Анджуман-э-Ісламіі [[Саед Абдул Маджыд|Саедам Абдулам Маджыдам]]. Публічную сустрэчу наведалі больш за 5 тысячаў чалавек<ref>[https://www.thedailystar.net/when-tagore-came-to-sylhet-26407 «When Tagore came to Sylhet»]. The Daily Star.</ref>. У 1921 годзе Тагор і сельскагаспадарчы эканаміст [[Леанард Элмгэрст]] стварылі ў вёсцы Сурул недалёка ад ашрама Інстытут рэканструкцыі сельскай мясцовасьці, які пазьней быў перайменаваны ў Шрынікетон або ''«Месьціч дабрабыту»''. Зь ягонай дапамогай Тагор імкнуўся зьмякчыць пратэсты [[Магатма Гандзі|Гандзі]] і ягоную канцэпцыю [[Свараджа]], якія ён час ад часу вінаваціў у меркаваным мэнтальным і каляніяльным заняпадзе Брытанскай Індыі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|239—240}}. Ён зьвярнуўся па дапамогу да донараў, чыноўнікаў і навукоўцаў ва ўсім сьвеце, каб вызваліць вёску ад кайданоў бездапаможнасьці і невуцтва шляхам ўкараненьня здабытых ведаў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|242}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|308—309}}. У пачатку 1930-х гадоў ён нацэліўся на каставую сьвядомасьць і недатыкальнасьць. Ён чытаў лекцыі супраць іх, а таксама ў сваіх вершах і драмах апісваў герояў [[даліты|далітаў]], то бок прадстаўнікоў найніжэйшай касты Індыі. Ягоная кампанія часткова мела плён. === Апошнія гады === [[Файл:Bundesarchiv Bild 102-11643, Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|У [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] ў 1931 годзе.]] Дата і Робінсан апісваюць апошні этап жыцьця Тагора як блукальнага літаратара. Падчас візыту ў траўні 1932 году ў бэдуінскі лягер у ірацкай пустэльні правадыр племені сказаў яму, што «Наш прарок сказаў, што сапраўдны мусульманін той, чые словы і ўчынкі аніводнаму зь ягоных братоў ня могуць нашкодзіць…». Тагор прызнаўся ў сваім дзёньніку: «Я быў зьдзіўлены, пазнаўшы ў ягоных словах голас істотнай чалавечнасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. У 1934 годзе ў Бігары адбыўся землятрус, у выніку якога загінулі тысячы людзей. Гандзі разглядаў гэтую стыхію як сэйсьмічную карму ці як боскую адплату за прыгнёт далітаў. Тагор папракаў яго за гэта{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|312—313}}. Ён аплакваў вечную галечу Калькуты і сацыяльна-эканамічны заняпад Бэнгаліі і дэталёва апісаў гэтую новую плебэйскую эстэтыку ў нерыфмаванай сторадкоўнай паэме, у якой тэхніка пякучага падвойнага бачаньня стала прадвесьцем фільму [[Сат’яджыт Рай|Сат’яджыта Рая]] ''«[[Сьвет Апура]]»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|335—338}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|342}}. Літаратар працягваў плённа працаваць, то бок зьявіліся празаічна-паэтычныя творы ''«Пунашча»'' (1932), ''«Шэс Саптак»'' (1935) і ''«Патрапут»'' (1936). [[Файл:Last pic of Tagore.jpg|значак|Апошні фатаздымак літаратара.]] У апошнія гады жыцьця ў Тагора пашырылася цікавасьць да навукі, што паказальна адлюстравалася ў ягоным зборніку эсэ ''«Вісва-Парычай»'' 1937 году. Ягоная павага да законаў навукі і вывучэньня біялёгіі, фізыкі і астраноміі абумоўлівалі ягоную паэзію, якая прадэманстравала шырокі натуралізм і праўдападабенства. Ён добра ўплятаў навуковы працэс і навуковыя наратывы ў апавяданьні, як то ''«Сэ»'' (1937), ''«Тын Сангі»'' (1940) і ''«Галпасалпа»'' (1941). Ягоныя апошнія пяць гадоў былі адзначаныя хранічным болем і двума працяглымі пэрыядамі хваробы. Яны пачаліся, калі Тагор страціў прытомнасьць у канцы 1937 году ды некаторы час быў у коме і блізкі да сьмерці. У канцы 1940 году ягоны стан пагоршыў. Больш ён не акрыяў. Час працяглай агоніі скончыўся сьмерцю Тагора 7 жніўня 1941 году ў веку 80 гадоў<ref name="nobelprize"/>. Ён быў у пакоі на верхнім паверсе свайго маёнтка, у якім некалі гадаваўся{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|367}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|363}}. == Падарожжы == [[Файл:Jawaharlal Nehru and Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|Тагор з [[Джавагарлал Нэру|Джавагарлалам Нэру]] ў 1940 годзе.]] Паміж 1878 і 1932 гадамі Тагор наведаў больш чым трыццаць краінаў на пяці кантынэнтах. У 1912 годзе ён адвёз зборнік сваіх перакладзеных твораў у [[Ангельшчына|Ангельшчыну]], дзе яны прыцягнулі ўвагу місіянэра і пратэжэ Гандзі [[Чарлз Фрыр Эндрус|Чарлза Фрыра Эндруса]], ірляндзкага паэта [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільяма Батлера Ейтса]], [[Эзра Паўнд|Эзру Паўнда]], [[Робэрт Брыджэс|Робэрта Брыджэса]], [[Эрнэст Рыс|Эрнэста Рыса]], [[Томас Стэрдж Мур|Томаса Стэрджа Мура]] ды іншых{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|178—179}}. Ейтс напісаў прадмову да ангельскага перакладу ''«Гітанджалі»''. Эндрус пазьней наведаў Тагора ў Шантынікетоне. У лістападзе 1912 году Тагор пачаў гастраляваць па [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], спыніўшыся ў Батэртане зь сябрамі Эндруса з духавенства{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1—2}}. З траўня 1916 году па красавік 1917 году ён чытаў лекцыі ў [[Японія|Японіі]]<ref>Nathan, Richard (12.03.2021). [https://www.redcircleauthors.com/news-and-views/changing-nations-the-japanese-girl-with-a-book/ «Changing Nations: The Japanese Girl With a Book»]. Red Circle Authors.</ref> і ЗША{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|206}}. Ён асуджаў [[нацыяналізм]]<ref>Hogan, P. C.; Pandit, L. (2003). «Rabindranath Tagore: Universality and Tradition». Fairleigh Dickinson University Press. — С. 56—58. — ISBN 978-0-8386-3980-1.</ref>. Ягоным эсэ ''«Нацыяналізм у Індыі»'' пагарджалі, але і давалі ўхвалу. Гэтай працай захапляліся [[Рамэн Ралян]] ды іншыя пацыфісты{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|182}}. [[Файл:Rabindranath with Einstein.jpg|значак|Побач з [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]] у 1930 годзе.]] Неўзабаве па вяртаньні дадому 63-гадовы Тагор прыняў запрашэньне ўраду [[Пэру]]. Ён падарожнічаў па [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Кожны ўрад паабяцаў вылучыць сваёй школе 100 тысяч даляраў ЗША ў памяць аб наведваньнях літаратарах{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|253}}. Праз тыдзень па прыбыцьці ў [[Буэнас-Айрэс]] 6 лістапада 1924 году{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|256}} хворы Тагор пераехаў на вілу Міральрыё на распараджэньне [[Вікторыя Акампа|Вікторыі Акампа]]. Ён зьехаў дадому ў студзені 1925 году. У траўні 1926 году Тагор дабраўся да [[Нэапаль|Нэапалю]], а на наступны дзень сустрэўся з [[Бэніта Мусаліні]] ў [[Рым]]е{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|267}}. Іхныя цёплыя адносіны скончыліся, калі Тагор выказаўся аб фашысцкай вытанчанасьці дучэ{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|270—271}}. Раней ён у захапленьні называў італьянца вялікай асобай<ref>Kundu, K. (2009). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKalyan.html «Mussolini and Tagore»]. Parabaas.</ref>. 1 лістапада 1926 году Тагор прыбыў у [[Вугоршчына|Вугоршчыну]] і некаторы час бавіў на беразе возера [[Балатон]], крыяючы ад праблем з сэрцам у санаторыі. Ён пасадзіў тут дрэва, а ў 1956 годзе на гэтым месцы быў усталяваны бюст, як падарунак індыйскага ўраду. У 2005 годзе бюст быў заменены падоранай статуяй. Набярэжная на беразе возера па-ранейшаму носіць ягонае імя з 1957 году. [[Файл:Tagore Iran.jpg|значак|зьлева|Ля пэрсыдзкага мэджлісу ў [[Тэгеран]]е.]] 14 ліпеня 1927 году Тагор і два ягоныя таварышы пачалі чатырохмесячную вандроўку па [[Паўднёва-Ўсходняя Азія|Паўднёва-Ўсходняй Азіі]]. Яны наведалі [[Балі (правінцыя)|Балі]], [[Ява|Яву]], [[Куала Лумпур|Куала-Лумпур]], [[Малака|Малаку]], [[Пэнанг]], [[Тайлянд|Сіям]] і [[Сынгапур]]. Вынікам гэтага падарожжа стаў твор ''«Джатры»'', які пабачыў сьвет у 1929 годзе{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1}}. У пачатку 1930 году ён пакінуў Бэнгалію ў амаль гадавым турнэ па Эўропе і ЗША. Па вяртаньні ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] — а ягоныя карціны выстаўляліся ў [[Парыж]]ы і [[Лёндан]]е — ён пасяліўся ў бірмінггэмскім паселішчы [[квакеры|квакераў]]. Там ён выступіў на штогадовай сустрэчы квакераў у Лёндане{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|289—292}}. Зьвяртаючыся да дачыненьняў паміж брытанцамі і індыйцамі — тэмай, якую ён будзе неаднаразова закранаць цягам наступных двух гадоў — Тагор казаў пра «цёмную бездань аддаленасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|303—304}}. Ён наведаў [[Ага-Хан III|Ага-Хана III]], спыніўся ў Дартынгтан-Холе, а таксама зьдзейсьніў турнэ па [[Данія|Даніі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] з чэрвеня да сярэдзіны верасьня 1930 году. Пасьля гэтага літаратар выправіўся ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|292—293}}. У красавіку 1932 году Тагор, заінтрыгаваны пэрсыдзкім містыкам [[Гафіз]]ам, быў прыняты [[Рэза Пэглеві|Рэзам Пэглеві]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|2}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|315}}. У іншых сваіх падарожжах Тагор сустракаўся з [[Анры Бэргсон]]ам, [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]], [[Робэрт Фрост|Робэртам Фростам]], [[Томас Ман|Томасам Манам]], [[Джордж Бэрнард Шоў|Джорджам Бэрнардам Шоў]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэртам Ўэлзам]] і [[Рамэн Ралян|Рамэнам Ралянам]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|99}}{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|100—103}}. Візыты ў [[Пэрсія|Пэрсію]], [[Ірак]] (абодва ў 1932 годзе) ды [[Шры-Ланка|Шры-Ланку]] (у 1933 годзе) сталіся апошнімі замежнымі турнэ Тагора. Як вынік вандровак, ягоная непрыязнасьць да [[камуналізм]]у і нацыяналізму толькі паглыбілася{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. Колішні віцэ-прэзыдэнт Індыі [[Магамэд Гамід Ансары]] сказаў, што Рабіндранат Тагор прадвесьціў культурнае збліжэньне паміж супольнасьцямі, грамадзтвамі і нацыямі задоўга да таго, як гэта стала лібэральнай нормай паводзінаў. Тагор быў чалавекам, які апярэдзіў свой час. Ён пісаў у 1932 годзе, знаходзячыся зь візытам у Пэрсіі, што «кожная краіна Азіі будзе вырашаць свае ўласныя гістарычныя праблемы ў адпаведнасьці з сваімі сіламі, прыродай і патрэбамі, але лямпы, якія кожная краіна будзе несьці на сваім шляху да прагрэсу, будуць асьвятляць агульны прамень ведаў»<ref>[https://web.archive.org/web/20120604043204/http://www.newkerala.com/news/newsplus/worldnews-17033.html «Vice President speaks on Rabindranath Tagore»]. Newkerala.</ref>. == Творчасьць == === Драмы === [[Файл:Valmiki Pratibha Indira Devi & Rabindranath Tagore.jpg|значак|Тагор выконвае галоўную ролю ў сваёй п’есе ''«Валмікі-Пратыбга»'', тады як багіню [[Лакшмы]] выканала ягоная пляменьніца [[Індыра Дэві]].]] Тагор пачаў пісаць драматычныя творы ў веку 16-ці гадоў разам з сваім братам Джатырындранатам. Сваю першую драматычную п’есу ўласна ён напісаў у веку 20-ці гадоў. Твор меў назву ''«[[Валмікі-Пратыбга]]»'', а прэзэнтаваны ён быў сярод жыхароў сямейнага маёнтку. Тагор сьцьвярджаў, што ягоны творы імкнуліся канцэнтравацца на пачуцьцях, а ня дзеях. У 1890 годзе ён напісаў ''«Вісарджан»'', якая была адаптацыяй ягонай аповесьці ''«Раджаршы»'', якая зважаецца за найлепшую ягоную драму. Тагоравы творы [[бэнгальская мова|бэнгальскай мовай]] часта ўлучалі заблытаныя падсюжэты і разгорнутыя маналёгі. Пазьней у драмах Тагора выкарыстоўвалася больш філязофска-алегарычная тэматыка. П’еса ''«[[Дак Гар]]»'' 1912 году апісвае дзіця Амала, якое кідае выклік сваім кансэрватыўным і дзіцячым абмежаваньням, урэшце «засынаючы», намякаючы на фізычную сьмерць. Гісторыя зь бязьмежнай прывабнасьцю выклікала захапленьне ў Эўропе. У ''«Дак Гары»'' сьмерць з пункту гледжаньня Тагора разглядаецца як духоўная свабода ад сьвету назапашанага багацьця і ўсталяваных веравызнаньняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|123—124}}. Іншы твор аўтара ''«Чандаліка»'' («Недатыкальная дзяўчына») быў створаны на ўзор старажытнай будыйскай легенды, якая апісвае, як Ананда, вучань [[Гаўтама Буда|Гаўтамы Буды]], просіць вады ў дзяўчыны{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|124}}. У ''«Рактакарабі»'' («Крывавыя алеандры») паказаная алегарычная барацьба супраць караля-клептакрата, які кіруе жыхарамі [[Якша (дух)|Якша]]-пуры<ref>Ray, M. K. (2007). [https://books.google.com/books?id=hptK6GTo43QC «Studies on Rabindranath Tagore»]. vol. 1. Atlantic. — С. 147—148. — ISBN 978-81-269-0308-5</ref>. ''«Чытрангада»'', ''«Чандаліка»'' і ''«Ш’яма»'' ёсьць іншымі выбітнымі п’есамі літаратара. У іх маецца танцавальна-драматычная адаптацыя. === Апавяданьні === [[Файл:Sabujpatra logo (1914-1927).jpg|значак|зьлева|Вокладка часопіса «[[Сабудж Патра]]», рэдактарам якога быў [[Прамата Чаўдгуры]].]] Тагор пачаў пісаць апавяданьні ў 1877 годзе, калі яму было 16 гадоў. Першым творам такога кшталту стаўся ''«Бгіхарыні»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Такім чынам, Тагор фактычна вынайшаў жанр апавяданьня ў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|265}}. Чатыры гады з 1891 па 1895 вядомыя як Тагораў творчы час пад назовам ''«Садгана»'', паводле назвы ягонага ўласнага часопіса. Гэты час быў адным з самых плённых для Тагора, бо менавіта ў гэты пэрыяд аўтар склаў палову апавяданьняў, якія затым увайшлі ў трохтомніку ''«Галпагучга»'', які сам па сабе ўяўляе збор з 84-х апавяданьняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У сваіх творах звычайна дэманструюцца разважаньні Тагора аб навакольным асяродзьдзі, аб сучасных і модных ідэях і цікавай мазгатні. У апавяданьнях Тагор любіў правяраць свой інтэлект. Тагор звычайна зьвязваў свае раньнія апавяданьні, да прыкладу апавяданьні часу ''«Садганы»'', з багацьцем жыцьцёвай сілы і спантаннасьці. Гэтыя характарыстыкі былі цесна занітаваныя з жыцьцём Тагора ў звычайных вёсках, калі ён кіраваў велізарнымі зямельнымі ўладаньнямі сям’і{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Там ён бачыў жыцьцё бедных і простых людзей Індыі. Тагор пачаў дасьледаваць іхнае жыцьцё з пранікнёнай глыбінёй і пачуцьцём, чаго звычайна бракавала ў індыйскай літаратурнай традыцыі{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45—46}}. У прыватнасьці, такія аповесьці, як то ''«Кабулівала»'' («Прадавец садавіны з Кабулу») 1892 году, ''«Кшудыта-пашан»'' («Галодныя камяні») 1895 году і ''«Атыці»'' («Уцякач») 1895 году ўвасаблялі гэты аналітычны фокус на прыгнечаных{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|46}}. Многія іншыя апавяданьні, якія ўвайшлі ў ''«Галпагучгу»'', былі напісаныя ў творчы час літаратара, вядомы як ''«Сабудж Патра»'' з 1914 па 1917 гады. Гэты час таксама быў названы паводле назвы іншага Тагорава часопіса{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. === Раманы === Тагор напісаў восем раманаў і чатыры навэлі, сярод якіх ''«[[Настанір]]»'' (1901), ''«[[Нукадубі]]»'' (1906), ''«[[Чатуранга (раман)|Чатуранга]]»'' (1916) і ''«[[Чар Адг’я]]»'' (1934). [[Файл:বাংলা শব্দতত্ত্ব - রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর (page 284 crop).jpg|значак|Адзін з рукапісаў літаратара.]] У ''«[[Чохэр Балі]]»'' (1902—1903) Тагор апісвае бэнгальскае грамадзтва праз гераіню, якой была мяцежная ўдава, якая імкнулася жыць толькі дзеля сябе. У гэтым творы ён крытыкуе ўкаранёны ў грамадзтве звычай вечнай жалобы з боку ўдоваў, якім не дазвалялася браць шлюб паўторна, таму былі асуджаныя да скону дзён на адасобленасьць і адзіноту. Раман ''«[[Ггарэ Бэйрэ]]»'' (1916), праз прызму ідэалістычнага героя-заміндара Ніхіла, выкрывае рост індыйскага нацыяналізму, тэрарызму і рэлігійнага запалу праз рух [[свадэшы]]. Гэты твор уяўна паказвае на супярэчлівыя настроі Тагора, якія ўзьніклі пасьля спохвату дэпрэсіі 1914 году. Раман сканчваецца індуісцка-мусульманскім гвалтам і, верагодна, сьмяротным раненьнем Ніхіла{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|192—194}}. Ягоны самы доўгі раман ''«[[Гора (раман)|Гора]]»'' (1907—1910) ўзьнімае спрэчныя пытаньні адносна індыйскай ідэнтычнасьці. Як і ў ''«Ггарэ Бэйрэ»'', пытаньні самаідэнтыфікацыі, асабістай свабоды і рэлігіі разглядаюцца ў кантэксьце сямейнай гісторыі і трохкутніка каханьня{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|154—155}}. У ім ірляндзкі хлопчык, які асірацеў падчас [[Паўстаньне сыпаяў|Паўстаньня сыпаяў]], выхоўваецца [[індуізм|індуістамі]] як тытульны гора — «белы». Ня ведаючы свайго замежнага паходжаньня, ён карае індуісцкіх рэлігійных адступнікаў зь любові да карэнных індыйцаў і салідарнасьці зь імі супраць сваіх гегемонаў-суайчыньнікаў. Ён закохваецца ў дзяўчыну, прымушаючы свайго прыёмнага бацьку раскрыць сваё страчанае мінулае, што спыняе запал хлопца. Як сапраўдная дыялектыка, якая вылучае аргумэнты за і супраць строгага традыцыяналізму, твор спрабуе разьвязаць каляніяльную дылему, адлюстроўваючы каштоўнасьці ўсіх пазыцыяў у рамках пэўнай структуры. Тагор вылучае ідэнтычнасьць, якая ўспрымаецца як [[дгарма]]<ref>Hogan, P. C. (2000). «Colonialism and Cultural Identity: Crises of Tradition in the Anglophone Literatures of India, Africa, and the Caribbean». State University of New York Press. — С. 213—214. — ISBN 978-0-7914-4460-3</ref>. У ''«[[Джогаджог]]у»'' (1929) гераіня твору Кумудыні, якая кіруецца ідэаламі [[Шыва|Шывы]]-[[Саці]], разрываецца паміж двума варагуючымі сем’ямі ды ненавідзіць свайго мужа зь сям’і супернікаў. Тагор у гэтым творы выяўляе сваю фэміністычную прыхільнасьць, а праз патас адлюстроўвае цяжкае становішча і канчатковую гібель жанчыны, якія апынуліся ў пастцы цяжарнасьці, абавязкаў і сямейнага гонару. Адначасна з гэтым ён выкрывае гніласную сутнасьць сучаснай шляхты Бэнгаліі<ref>Mukherjee, M. (2004). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/brMeenakshi.html «Yogayog („Nexus“) by Rabindranath Tagore: A Book Review»]. Parabaas.</ref>. Праца ''«[[Шэшэр Кабіта]]»'' (1929) зважаецца ягоным самы лірычным раманам зь вершамі і рытмічнымі ўрыўкамі, напісанымі галоўным героем паэта. Ён зьмяшчае элемэнты сатыры і постмадэрнізму ды шэраг стандартных пэрсанажаў, якія накідваюцца на рэпутацыю старога вядомага паэта, які мае імя Рабіндранат Тагор. Многія з раманаў пісьменьніка потым былі экранізаваныя. === Паэзія === [[Файл:Gitanjali 11 title page.jpg|значак|Вокладка надрукаванага ў Ангельшчыне зборніку ''«[[Гітанджалі]]»''.]] Самым вядомым зборнікам паэзіі аўтара зважаецца ''«[[Гітанджалі]]»'', за які ён быў ушанаваны [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміяй у галіне літаратуры]] ў 1913 годзе. Тагор стаў першым неэўрапейцам, які атрымаў Нобэлеўскую прэмію па літаратуры, і другім неэўрапейцам, які атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] пасьля [[Тэадор Рузвэлт|Тэадора Рузвэлта]]<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes «All Nobel Prizes»]. Nobel Foundation.</ref>. Акрамя ''«Гітанджалі»'', іншыя вядомыя зборнікі твораў улучаюць ''«Манасі»'', ''«[[Санар Торы]]»'' і ''«Балака»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|1}}. Тагораў паэтычны стыль, які паходзіў ад традыцыі [[вішну]]ісцкіх паэтаў XV—XVI стагодзьдзяў, вар’іруецца ад клясычнага фармалізму да камічнага, фантастычнага і экстатычнага стылю. На яго паўплываў атавістычны містыцызм [[Віяса|Віясы]] ды іншых рышы-аўтараў [[Упанішады|Упанішадаў]], а таксама працы містыка [[Кабір]]а і [[Рампрасад Сэн|Рампрасада Сэна]]<ref>Roy, B. K. (1977). «Rabindranath Tagore: The Man and His Poetry». Folcroft Library Editions. — С. 201. — ISBN 978-0-8414-7330-0.</ref>. Самая наватарская і сталая паэзія Тагора ўвасабляе ягонае знаёмства з бэнгальскай вясковай народнай музыкай, якая ўлучала містычныя балады [[баўліскія песьні|баўліскіх песень]], як то балады барда [[Лалон Шаг|Лалона Шага]]{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|94}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|18}}. Яны, наноў адкрытыя і зноў папулярызаваныя Тагорам, нагадваюць гімны Картабгаджы XIX стагодзьдзя, якія падкрэсьліваюць нутраную боскасьць і паўстаньне рэлігійных і сацыяльных каштоўнасьцяў новай бэнгальскай буржуазіі{{Зноска|Urban|2001|Urban|6—7}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|16}}. У гады жыцьця ў Шылайдага ягоныя вершы набылі лірычнае адценьне. Пазьней, з разьвіцьцём новых паэтычных ідэй у Бэнгаліі, Тагор увабраў у сябе новыя паэтычныя канцэпцыі, якія дазволілі яму надалей будаваць унікальную ідэнтычнасьць. Прыкладам гэтага ёсьць творы ''«Афрыка»'' і ''«Камалія»'', якія зважаюцца аднымі з найбольш вядомых ягоных апошніх вершаў. === Музыка === [[Файл:Tagore singing Jana Gana Mana.webm|значак|зьлева|Тагор сьпявае [[Джанаганамана|Джанаганаману]].]] Тагор быў плённым кампазытарам, а на ягоным рахунку значацца каля 2230 песень<ref>Sanjukta Dasgupta; Chinmoy Guha (2013). [https://books.google.com/books?id=8zfX4llLjyUC «Tagore-At Home in the World»]. SAGE Publications. — С. 254. — ISBN 978-81-321-1084-2.</ref>. Ягоны песьні, вядомыя як [[Рабіндра Шангіт]], плытна ўробленыя ў ягоную літаратуру, бо большасьць ягоных вершаў або частак раманаў, апавяданьняў або п’есаў былі лірычнымі. Пад уплывам стылю [[тумры]] індустанскай музыкі яны ахоплівалі ўвесь спэктар чалавечых эмоцыяў, пачынаючы ад яго раньніх гімнаў Брагма, падобных на паніхіду, да квазіэратычных кампазіцыяў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|94}}. Яны ў рознай ступені пераймалі танальны колер клясычных [[рага]]ў. Некаторыя песьні дакладна імітавалі мэлёдыю і рытм зададзенай рагі, а іншыя па-новаму спалучалі элемэнты розных рагаў<ref>Dasgupta, A. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pAnirban1.html «Rabindra-Sangeet as a Resource for Indian Classical Bandishes»]. Parabaas.</ref>. Аднак, большасьць ягоных музычных твораў спалучалі мясцовую традыцыю з фальклёрнымі элемэнтамі выбранага заходняга, індустанскага, бэнгальскага народнага ды іншага рэгіянальнага калярыту<ref name="parabaas"/>. У 1971 годзе ягоны твор [[Амар шонар Бангла]] стаў нацыянальным гімнам [[Банглядэш]]у. Жыцьцёвая іронія палягала ў тым, што гэты твор быў складзены на знак пратэсту супраць спробы падзелу Бэнгаліі ў 1905 годзе, якая мела на мэце адсячэньне Ўсходняй Бэнгаліі, пераважна населенай мусульманамі, ад Заходняй Бэнгаліі, дзе дамінуюць індуісты. Тагор разглядаў гэты падзел як хітры плян, каб спыніць рух за незалежнасьць, і таму меў на мэце аднавіць адзінства Бэнгаліі. Песьня [[Джанаганамана]] была напісаная на санскрытаванай форме бэнгальскай мовы<ref>[https://artsandculture.google.com/story/10-things-to-know-about-india-39-s-national-anthem/AgXhvvzhpjYavQ?hl=en «10 things to know about Indian national Anthem»]. Google Arts & Culture.</ref>. Упершыню твор быў прасьпяваны ў 1911 годзе на сэсіі [[Індыйскі нацыянальны кангрэс|Індыйскага нацыянальнага кангрэсу]] ў Калькуце<ref>Chatterjee, Monish R. (13.08.2003). [http://www.countercurrents.org/comm-chatterjee310803.htm «Tagore and Jana Gana Mana»]. Counter Currents.</ref> і быў прыняты ў 1950 годзе Ўстаноўчым сходам Рэспублікі Індыі ў якасьці нацыянальнага гімну. Дзяржаўны гімн Шры-Ланкі быў натхнёны ягонай працай<ref>[https://web.archive.org/web/20120510201526/http://ibnlive.in.com/news/how-tagore-inspired-sri-lankas-national-anthem/255713-40-103.html «How Tagore inspired Sri Lanka’s national anthem»]. IBN Live.</ref>. Для бэнгальцаў прывабнасьць песень Тагора, якая вынікае з спалучэньня эмацыйнай сілы і прыгажосьці, пераўзыходзіць нават паэзію Тагора{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|359}}. === Жывапіс === [[Файл:Rabindranath Tagore Woman Face.jpg|значак|«Жаночы твар». Атрамэнт на паперы.]] У шэсьцьдзесят гадоў Тагор заняўся маляваньнем і жывапісам. Удалыя выставы ягоных шматлікіх твораў, якія ўпершыню зьявіліся ў Парыжы, дзякуючы мастакам, зь якімі ён пазнаёміўся на поўдні Францыі, ладзіліся ва ўсёй Эўропе. Ёсьць меркаваньне, што Тагор быў дальтонікам да чырвонага і зялёнага колераў, у выніку чаго ў працах дэманстраваліся дзіўныя каляровыя схемы і нестандартная эстэтыка. Аўтар быў натхнёны шматлікімі стылямі, у тым ліку стылем [[скрымшоў]] народа [[маланган]] з [[Папуа-Новая Гвінэя|Папуа-Новай Гвінэі]], разьбярствам [[гайда (народ)|гайда]] зь ціхаакіянскага паўночна-заходняга рэгіёну [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]] і [[дрэварыт]]ам немца [[Макс Пэхштайн|Макса Пэхштайна]]<ref>Dyson, K. K. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKetaki2.html «Rabindranath Tagore and His World of Colours»]. Parabaas.</ref>. Ягоны мастацкі стыль выявіўся ў простых мастацкіх і рытмічных ляйтматывах, якія ўпрыгожвалі крымзолі, закрэсьліваньні і макеты словаў у ягоных рукапісах. Некаторыя тэксты Тагора ў сынэстэтычным сэнсе адпавядалі асобным карцінам<ref name="parabaas"/>. Акружаны некалькімі мастакамі, Тагор заўсёды жадаў маляваць. Літаратура і музыка, драматургія і акторскае майстэрства прыйшлі да яго натуральным чынам і амаль без навучаньня, як і ў некаторых іншых ягоных сямейнікаў, і нават у большай ступені. Але з жывапісам ён ня мог даць рады. Тым ня менш, Тагор неаднаразова спрабаваў авалодаць мастацтвам, і маюцца некалькі згадак пра гэта ў ягоных раньніх лістах і ўспамінах. [[Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва (Нью-Дэлі)|Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва]] ў Індыі зьмяшчае ў сваіх калекцыях 102 творы Тагора<ref>[http://ngmaindia.gov.in/collections.asp «Collections»]. National Gallery of Modern Art.</ref>. У 1937 годзе карціны Тагора былі вывезеныя нацыстамі з бэрлінскага барочнага [[Палац кронпрынцаў|Палаца кронпрынцаў]], а пяць былі ўлучаныя ў сьпіс [[дэгенэратыўнае мастацтва|дэгенэратыўнага мастацтва]], складзеным нацыстамі ў 1941—1942 гадах<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-63651606 «Rabindranath Tagore: When Hitler purged India Nobel laureate’s paintings»]. BBC News.</ref>. == Тагор і Беларусь == У Беларусі творчасьць Тагора вядома з пачатку XX ст. Рэцэнзію на ягоны зборнік «Гітанджалі» напісаў [[Максім Багдановіч]], на беларускую мову яго перакладалі [[Якуб Колас]], [[Сяргей Грахоўскі]], [[Янка Сіпакоў]], [[Алесь Разанаў]], [[Язэп Семяжон]], Аркадзь Мардвілка. У заходнебеларускага філёзафа [[Ігнат Канчэўскі|Ігната Канчэўскага (Абдзіраловіча)]] ёсьць верш «Па матывах Рабіндраната Тагора». Мастак-дысыдэнт [[Віктар Маркавец]] стварыў вершаваны цыкль ''«На матывы Рабіндраната Тагора»''. Верш-прывітаньне на прыезд індыйскага паэта ў СССР напісаў [[Язэп Пушча]]. Нарыс яму прысьвяціў [[Міхась Лынькоў]]. Бюст Тагора працы [[Заір Азгур|Заіра Азгура]] (1956) знаходзіцца ў Палацы мастацтваў у Менску. === Беларускія пераклады === * Садоўнік. Мн., 1927. * Крушэнне. Мн., 1958. * [https://knihi.com/Rabindranat_Tahor/Vybranaje.html#1 Выбранае. Мн., 1976]. * Гітанджалі // Далягляды, 1992. Мн., 1992. * Гітанджалі. Ахвярныя песнаспевы. — Выдавец [[Зьміцер Колас]], 2018 ISBN 978-985-7164-93-6 == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Dutta, K.; Robinson, A. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: The Myriad-Minded Man |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Saint Martin’s Press |год = 1995 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-312-14030-4 |ref = DuttaRobinson }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = A Tagore Reader |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад рэд. Chakravarty, A. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Beacon Press |год = 1961 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-8070-5971-5 |ref = TagoreChakravarty }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Lover of God |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/loverofgod00rabi |адказны = Пераклад Stewart, T. K.; Twichell, C. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Lannan Literary Selections |год = 2003 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-55659-196-9 |ref = Tagore, Stewart & Twichell }} * {{Кніга |аўтар = Thompson, E. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Poet and Dramatist |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Pierides Press |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-4067-8927-0 |ref = Thompson }} * {{Кніга |аўтар = Urban, H. B. |частка = |загаловак = Songs of Ecstasy: Tantric and Devotional Songs from Colonial Bengal |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Oxford University Press |год = 2001 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-19-513901-3 |ref = Urban }} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|url=http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html|загаловак=Некалькі твораў Тагора|копія=http://web.archive.org/web/20090115213702/http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html}} * [http://www.parabaas.com/rabindranath/ Пра Рабіндраната Тагора] * [http://librivox.org/sadhana-by-rabindranath-tagore/ Аўдыё кніжкі пра Рабіндраната Тагора] * [https://web.archive.org/web/20060902135542/http://www.calcuttaweb.com/tagore/index.shtml Біяграфія Рабіндраната Тагора] {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (1901—1925)}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тагор, Рабіндранат}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Індыйскія пісьменьнікі]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Катэгорыя:Індыйскія паэты]] [[Катэгорыя:Індыйскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Індыйскія мастакі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 0q45m5zthghjc64u6oue5g2e5v8t0y5 2688122 2688121 2026-09-02T19:33:08Z Dymitr 10914 /* Біяграфія */ артаграфія 2688122 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік}} '''Рабіндранат Тагор''' ([[Бэнгальская мова|бэнг.]]: রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর; [[Міжнародны фанэтычны альфабэт|ІРА]]: {{МФА2|ɾ|o|b|i|n̪|d̪|ɾ|o|n|a|t̪|ʰ|&nbsp;|ʈ|ʰ|a|k|u|ɾ|}}, {{мова-en|Rabindranath Tagore}}; 7 траўня 1861, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]] — 7 жніўня 1941, [[Калката]], [[Брытанская Індыя]]) — [[Індыя|індыйскі]] [[паэт]], [[літаратура|пісьменьнік]], кампазытар, мастак, грамадзкі і рэлігійны дзеяч. Адна з найболей уплывовых постацяў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]] XIX і XX стагодзьдзяў. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі па літаратуры]] (1913). Аўтар дзяржаўных гімнаў Індыі і [[Банглядэш]]у. Тагор паходзіў з роду брагманаў з [[Калката|Калкаты]], а першыя вершы пачаў пісаць у васьмігадовым узросьце<ref>Tagore, Rabindranath (1984). «Some Songs and Poems from Rabindranath Tagore». East-West Publications. — С. 12. — ISBN 978-0-85692-055-4.</ref>. У веку 16 гадоў, ён выпусьціў свае першыя значныя вершы пад мянушкай ''Бганусімга'' ({{мова-be|сонечны леў|скарочана}}), якія былі ўспрынятыя літаратурнымі крытыкамі як творы нароўні клясыкі{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|27—28}}<ref>Dasgupta, T. (1993). «Social Thought of Rabindranath Tagore: A Historical Analysis». Abhinav Publications. — С. 20. — ISBN 978-81-7017-302-1.</ref>. Да 1877 году Рабіндранат скончыў свае першыя апавяданьні і драмы, якія былі апублікаваныя пад сапраўдным імем. Як гуманіст, інтэрнацыяналіст і заўзяты антынацыяналіст, ён выступаў за незалежнасьць краіны ад [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Творчасьць Рабіндраната Тагора згуляла выключную ролю ў станаўленьні [[бэнгальская мова|бэнгальскай літаратурнай мовы]]. Ён узбагаціў паэзію новымі формамі і вершаванымі памерамі, заклаў асновы жанру апавяданьня і разьвіў жанр сацыяльна-псыхалягічнага раману, заклаў пачатак палітычнай лірыцы. Эстэтычныя погляды Тагора адлюстраваны і ў ягоным мастацтве, то бок ён зьяўляецца аўтарам некалькіх тысячаў песьняў, 2 тысячаў малюнкаў і карцін. == Біяграфія == === Раньняе жыцьцё === Будучы пісьменьнік нарадзіўся 7 траўня 1861 году ў [[Калката|Калькуце]]<ref name="nobelprize">[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/tagore-facts.html «Rabindranath Tagore — Facts»]. Nobel Foundation.</ref> ў заможнай сям’і [[Дэбэндранат Тагор|Дэбэндраната Тагора]] і ягонай жонкі Сарады Дэві. Ён быў малодшым з 13 выжылых дзяцей. [[Файл:Tagore in London 1879.jpg|значак|зьлева|Малады Тагор у [[Лёндан]]е ў 1879 годзе.]] Тагора выхоўвалі пераважна слугі, бо ягоная маці памерла, калі хлопец яшчэ быў дзіцём, а бацька шмат падарожнічаў{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. Сям’я Тагор была ў авангардзе бэнгальскага адраджэньня. Бацька Тагора запрасіў некалькіх прафэсійных музыкаў, якія выкладалі дзецям [[Індыйская клясычная музыка|індыйскую клясычную музыку]]<ref>Som, R. (2010). «Rabindranath Tagore: The Singer and His Song». Viking. — С. 16. — ISBN 978-0-670-08248-3</ref>. Старэйшы брат Тагора Дыджэндранат быў філёзафам і паэтам. Іншы брат, [[Сат’ендранат Тагор|Сат’ендранат]], быў першым індыйцам, прызначаным на элітную і раней толькі эўрапейскую індыйскую дзяржаўную службу. Яшчэ адзін брат, [[Джатырындранат Тагор|Джатырындранат]], быў музыкам, кампазытарам і драматургам. Ягоная сястра [[Сварнакумары Дэві]] сталася празаікам<ref>Sree, S. Prasanna (2003). [https://books.google.com/books?id=-bXCWuy8ccMC «Woman in the novels of Shashi Deshpande: a study»]. (1st ed.). New Delhi: Sarup & Sons. — С. 13. — ISBN 81-7625-381-2.</ref>. Жонка Джотырындранату [[Кадамбары Дэві]], якая была крыху старэйшая за Тагора, была дарагой сяброўкай Рабіндраната ды моцна на яго паўплывала. Ейнае раптоўнае самагубства ў 1884 годзе, неўзабаве пасьля таго, як Рабіндранат узяў шлюб, пакінула яго ў глыбокім засмучэньні ўсьцяж на многія гады<ref>Paul, S. K. (1.01.2006). [https://books.google.com/books?id=IproIa_rIv8C «The Complete Poems of Rabindranath Tagore’s Gitanjali: Texts and Critical Evaluation»]. Sarup & Sons. — С. 2. — ISBN 978-81-7625-660-5.</ref>. Тагор унікаў кляснага навучаньня і аддаваў перавагу блуканьню па сядзібе або паблізу Балпуру і Панігаці, якія часта наведвала ягоная сям’я{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|21—24}}<ref>[https://web.archive.org/web/20100303225602/http://www.telegraphindia.com/1090802/jsp/calcutta/story_11299031.jsp «Tagore’s Garden of Eden»]. The Telegraph.</ref>. Ягоны брат [[Гэмэндранат Тагор|Гэмэндранат]] навучаў і фізычна рыхтаваў хлопца, прымушаючы яго плыць па [[Ганг]]у або бегчы праз пагоркі, займацца гімнастыкай, дзюдо і барацьбой. Хлопцам будучы літаратар вывучаў маляваньне, анатомію, геаграфію, гісторыю, літаратуру, матэматыку, санскрыт і ангельскую мову. Замежная мова была ягоным найменш любімым прадметам{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|48—49}}. Тагор ненавідзеў фармальную адукацыю, таму ягонае навучаньне ў мясцовым [[Прэзыдэнцкі каледж (Калката)|Прэзыдэнцкім каледжы]] скончылася адным днём. Гадамі пазьней ён распавёў, што слушнае навучаньне не тлумачыць рэчы, а мусіць распальваць цікаўнасьць{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|50}}. Па абрадзе паўналецьця ў веку 11 гадоў Тагор разам з бацькам пакінулі Калькуту ў лютым 1873 году і выправіліся ў падарожжа па [[Брытанская Індыя|Індыі]] на некалькі месяцаў, наведаўшы маёнтак сваіх родзічаў ды дабраліся да гімалайскай горнага мястэчка [[Дэлгозі]]. Там Тагор чытаў біяграфіі, вывучаў гісторыю, астраномію, сучасную навуку і санскрыт, а таксама вывучаў клясычную паэзію [[Калідаса|Калідасы]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|55—56}}{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|91}}. Падчас свайго месячнага знаходжаньня ў [[Амрытсар]]ы ў 1873 годзе на яго моцна паўплывалі мэлядычныя [[гурбані]], якія сьпяваліся ў Залатым храме, дзе бацька і сын былі сталымі наведвальнікамі. Хлопец склаў 6 вершаў, зьвязаных з [[сыкхізм]]ам, і напісаў некалькі артыкулаў пра сыкхізм у бэнгальскім дзіцячым часопісе<ref>Dev, Amiya (2014). [http://www.mainstreamweekly.net/article5261.html «Tagore and Sikhism»]. Mainstream Weekly.</ref>. Тагор вярнуўся да родных местаў і да 1877 году завершыў шэраг асноўных твораў, адзін зь якіх — доўгая паэма ў стылі [[Від’япаці]]. У якасьці жарту ён сьцьвярджаў, што гэтыя творы былі страчанымі працамі нядаўна знойдзенага паэта XVII стагодзьдзя Бганусімгы{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|3}}. Тагор дэбютаваў у жанры апавяданьня з бэнгальскамоўным творам ''«[[Бгіхарыні]]»'' («Жабрачка»){{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Апублікаваная ў тым жа годзе ''«Сандн’я Сангіт»'' уключала паэму ''«Рушэньне вадаспаду»''. === Шылайдага === [[Файл:রবীন্দ্র কুঠিবাড়ি শিলাইদহ কুষ্টিয়া.jpg|значак|зьлева|Тагораў маёнтак у [[Шылайдага|Шылайдазе]].]] [[Файл:Rabindranath-Tagore-Mrinalini-Devi-1883.jpg|значак|Тагор з жонкай Мрыналіні Дэві ў 1883 годзе.]] Паколькі Дэбэндранат жадаў, каб ягоны сын стаў праўнікам, Тагор паступіў у дзяржаўную школу ў [[Брайтан і Гоўв|Брайтане]], [[Ангельшчына]], у 1878 годзе<ref name="parabaas">Ghosh, B. (2011). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pBhaswati2.html «Inside the World of Tagore’s Music»]. Parabaas.</ref>. Юнак пражыў некалькі месяцаў у доме, якім валодала сям’я Тагор, недалёка ад Брайтана і Гоўва. У 1877 годзе ягоныя пляменьнік і пляменьніца — Сурэн і [[Індыра Дэві]], дзеці брата Тагора Сат’ендраната — былі адпраўлены разам з маці, нявесткай Тагора, жыць зь ім{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|68}}. Ён нядоўга вывучаў права ва [[Лёнданскі ўнівэрсытэцкі каледж|Лёнданскім унівэрсытэцкім каледжы]], але зноў хутка скончыў навучаньне, аддаўшы перавагу самастойнаму вывучэньню п’есаў [[Ўільям Шэксьпіра|Ўільяма Шэксьпіра]] ''«[[Карыялян]]»'', ''«[[Антоніюс і Клеапатра]]»'' і ''«[[Рэлігія лекара]]»'' [[Томас Браўн|Томаса Браўна]]. Жывыя ангельскія, ірляндзкія і шатляндзкія народныя мэлёдыі ўразілі Тагора<ref name="parabaas"/>{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|31}}. У 1880 годзе ён вярнуўся ў [[Бэнгалія|Бэнгалію]] ня скончыўшы ўнівэрсытэт, але пастанавіўшы сабе ўзьяднаць эўрапейскую навізну з традыцыямі брагмы, узяўшы найлепшае ад кожнай. Па вяртаньні ў Бэнгалію Тагор рэгулярна публікаваў вершы, апавяданьні і раманы. Яны зрабілі глыбокі ўплыў у самой Бэнгаліі, але не атрымалі ўвагі ў рамках самой Індыі<ref>Guha, Ramachandra (2011). «Makers of Modern India». Cambridge, Massachusetts: Belknap Press of Harvard University. — С. 171.</ref>. У 1883 годзе ён узяў шлюб з 10-гадовай<ref>Dutta, Krishna; Robinson, Andrew (1997). [https://books.google.com/books?id=v08xxlHuWtUC «Selected Letters of Rabindranath Tagore»]. Cambridge University Press. — С. 13. — ISBN 978-0-521-59018-1.</ref> Мрыналіні Дэві, народжанай Бгабатарыні. Такая розьніца ва ўзросьце паміж маладымі была звычайная практыкай у той час. У іх было пяцёра дзяцей, двое зь якіх памерлі ў дзяцінстве{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|373}}. [[Файл:Tagore family boat Padma.jpg|значак|зьлева|Сямейны човен «Падма».]] У 1890 годзе Тагор пачаў кіраваць сваімі велізарнымі спадчыннымі маёнткамі ў [[Шылайдага|Шылайдазе]], якія на сёньня месьцяцца на тэрыторыі [[Банглядэш]]у. Ягоныя дзеці і жонка пераехалі да яго ў 1898 годзе. Тагор выпусьціў зборнік вершаў ''«Манасі»'' ў 1890 годзе, які зважаецца адным з самых вядомых ягоных твораў<ref>Scott, J. (2009). «Bengali Flower: 50 Selected Poems from India and Bangladesh». — ISBN 978-1-4486-3931-1.</ref>. Як [[заміндар]], Тагор перасёк раку [[Падма|Падму]], кіруючы раскошнай сямейнай баржай ''«Падма»''. Ён зьбіраў пераважна сымбалічны чынш і дабраслаўляў вяскоўцаў, якія, у сваю чаргу, ушаноўвалі яго бяседамі, ласуючы сушаным рысам і кіслым малаком{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109—111}}. Тагор сустрэў [[Гаган Гаркара|Гагана Гаркару]], празь якога пазнаёміўся з [[Лалон Шаг|Лалонам Шагам]], чые народныя песьні глыбока паўплывалі на літаратара<ref>Chowdury, A. A. (1992). «Lalon Shah». Dhaka, Bangladesh: Bangla Academy. — ISBN 984-07-2597-1.</ref>. Тагор працаваў над папулярызацыяй песень Лалона. Найбольш прадуктыўным быў час з 1891 па 1895 гады{{Зноска|Thompson|1926|Thompson|20}}. У гэтыя гады ён напісаў больш за палову апавяданьняў трохтомнага ''«Галпагучга»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У ягоных іранічных апавяданьнях разглядалася беднасьць ідэалізаванай сельскай Бэнгаліі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|109}}. === Шантынікетон === У 1901 годзе Тагор пераехаў у [[Шантынікетон]], каб заснаваць там [[ашрам]] з малітоўнай заляй з мармуровай падлогай і экспэрымэнтальнай школай, дзе былі гаі, сады і бібліятэка{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|133}}. Там загінула ягоная жонка і двое дзяцей. Бацька літаратара памёр у 1905 годзе. Тагор жыў на штомесячныя плацяжы ад сваёй долі спадчыны і прыбыткаў ад магараджы [[Трыпура|Трыпуры]], продажу ювэлірных вырабаў сваёй сям’і, свайго прыморскага бунгала ў [[Пуры]] і 2000 рупіяў у выглядзе аўтарскіх ганарараў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|139—140}}. Яго чыталі як бэнгальцы, гэтак і замежнікі. У 1901 годзе быў выдадзены зборнік вершаў ''«[[Наібед’я]]»'' (1901), а празь пяць гадоў — ''«Хэя»''. Таксама аўтар займаўся перакладамі вершаў. [[Файл:Tagore-THU.jpg|значак|зьлева|Літаратар ва ўнівэрсытэце [[Цынхуа (унівэрсытэт)|Цынхуа]].]] У 1912 годзе Тагор пераклаў на ангельскую мову сваю працу ''«[[Гітанджалі]]»'' 1910 году. Падчас вандроўкі ў [[Лёндан]] ён падзяліўся гэтымі вершамі з сваімі сябрамі, у тым ліку [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільямам Батлерам Ейтсам]] і [[Эзра Паўнд|Эзрам Паўндам]]. [[Лёнданскае Індыйскае таварыства]] апублікавала твор абмежаваным накладам, а амэрыканскі часопіс ''[[Poetry]]'' апублікаваў вытрымкі з ''«Гітанджалі»''<ref>[https://www.poetryfoundation.org/poets/rabindranath-tagore «Rabindranath Tagore»]. Poetry Foundation.</ref>. У лістападзе 1913 году Тагор даведаўся, што ён атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] ў [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|галіне літаратуры]]. Швэдзкая акадэмія ацаніла ідэалістычны для жыхароў Захаду і дасьціпны характар невялікай часткі ягонага перакладзенага матэрыялу з ''«Гітанджалі»''<ref>Hjärne, H. (1913). [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/press.html «The Nobel Prize in Literature 1913: Rabindranath Tagore—Award Ceremony Speech»]. Nobel Foundation</ref>. Літаратар быў уганараваны рыцарскім тытулам каралём [[Георг V|Георгам V]] у 1915 годзе, але Тагор пасьля адмовіўся ад яго пасьля [[гвалт у Джаліянвала-Багг|гвалту ў Джаліянвала-Багг]] 1919 году<ref>Anil Sethi; Guha; Khullar; Nair; Prasad; Anwar; Singh; Mohapatra, eds. (2014). «The Rowlatt Satyagraha». Our Pasts: Volume 3, Part 2. India: NCERT. — С. 148. — ISBN 978-81-7450-838-6.</ref>. Адмаўляючыся ад рыцарскага чыну, Тагор пісаў у лісьце [[Фрэдэрык Тэсыджэр (1-й выконт Чэлмзфарда)|лорду Чэлмзфарда]], тагачаснаму брытанскаму віцэ-каралю Індыі, што непрапарцыйная суровасьць пакараньняў, накладзеных на няшчасных людзей, і мэтады іхнага выкананьня, ня маюць сабе роўных у гісторыя цывілізаваных урадаў<ref>[https://web.archive.org/web/20190825105408/http://dart.columbia.edu/library/tagore-letter/letter.html «Letter from Rabindranath Tagore to Lord Chelmsford, Viceroy of India»]. Digital Anthropology Resources for Teaching, Columbia University and the London School of Economics.</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/Tagore-renounced-his-Knighthood-in-protest-for-Jalianwalla-Bagh-mass-killing/articleshow/7967616.cms «Tagore renounced his Knighthood in protest for Jalianwalla Bagh mass killing»]. The Times of India.</ref>. У 1919 годзе ён быў упершыню запрошаны ў [[Сілет]] прэзыдэнтам і старшынём Анджуман-э-Ісламіі [[Саед Абдул Маджыд|Саедам Абдулам Маджыдам]]. Публічную сустрэчу наведалі больш за 5 тысячаў чалавек<ref>[https://www.thedailystar.net/when-tagore-came-to-sylhet-26407 «When Tagore came to Sylhet»]. The Daily Star.</ref>. У 1921 годзе Тагор і сельскагаспадарчы эканаміст [[Леанард Элмгэрст]] стварылі ў вёсцы Сурул недалёка ад ашрама Інстытут рэканструкцыі сельскай мясцовасьці, які пазьней быў перайменаваны ў Шрынікетон або ''«Месьціч дабрабыту»''. Зь ягонай дапамогай Тагор імкнуўся зьмякчыць пратэсты [[Магатма Гандзі|Гандзі]] і ягоную канцэпцыю [[Свараджа]], якія ён час ад часу вінаваціў у меркаваным мэнтальным і каляніяльным заняпадзе Брытанскай Індыі{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|239—240}}. Ён зьвярнуўся па дапамогу да донараў, чыноўнікаў і навукоўцаў ва ўсім сьвеце, каб вызваліць вёску ад кайданоў бездапаможнасьці і невуцтва шляхам укараненьня здабытых ведаў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|242}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|308—309}}. У пачатку 1930-х гадоў ён нацэліўся на каставую сьвядомасьць і недатыкальнасьць. Ён чытаў лекцыі супраць іх, а таксама ў сваіх вершах і драмах апісваў герояў [[даліты|далітаў]], то бок прадстаўнікоў найніжэйшай касты Індыі. Ягоная кампанія часткова мела плён. === Апошнія гады === [[Файл:Bundesarchiv Bild 102-11643, Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|У [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] ў 1931 годзе.]] Дата і Робінсан апісваюць апошні этап жыцьця Тагора як блукальнага літаратара. Падчас візыту ў траўні 1932 году ў бэдуінскі лягер у ірацкай пустэльні правадыр племені сказаў яму, што «Наш прарок сказаў, што сапраўдны мусульманін той, чые словы і ўчынкі аніводнаму зь ягоных братоў ня могуць нашкодзіць…». Тагор прызнаўся ў сваім дзёньніку: «Я быў зьдзіўлены, пазнаўшы ў ягоных словах голас істотнай чалавечнасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. У 1934 годзе ў Бігары адбыўся землятрус, у выніку якога загінулі тысячы людзей. Гандзі разглядаў гэтую стыхію як сэйсьмічную карму ці як боскую адплату за прыгнёт далітаў. Тагор папракаў яго за гэта{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|312—313}}. Ён аплакваў вечную галечу Калькуты і сацыяльна-эканамічны заняпад Бэнгаліі і дэталёва апісаў гэтую новую плебэйскую эстэтыку ў нерыфмаванай сторадкоўнай паэме, у якой тэхніка пякучага падвойнага бачаньня стала прадвесьцем фільму [[Сат’яджыт Рай|Сат’яджыта Рая]] ''«[[Сьвет Апура]]»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|335—338}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|342}}. Літаратар працягваў плённа працаваць, то бок зьявіліся празаічна-паэтычныя творы ''«Пунашча»'' (1932), ''«Шэс Саптак»'' (1935) і ''«Патрапут»'' (1936). [[Файл:Last pic of Tagore.jpg|значак|Апошні фатаздымак літаратара.]] У апошнія гады жыцьця ў Тагора пашырылася цікавасьць да навукі, што паказальна адлюстравалася ў ягоным зборніку эсэ ''«Вісва-Парычай»'' 1937 году. Ягоная павага да законаў навукі і вывучэньня біялёгіі, фізыкі і астраноміі абумоўлівалі ягоную паэзію, якая прадэманстравала шырокі натуралізм і праўдападабенства. Ён добра ўплятаў навуковы працэс і навуковыя наратывы ў апавяданьні, як то ''«Сэ»'' (1937), ''«Тын Сангі»'' (1940) і ''«Галпасалпа»'' (1941). Ягоныя апошнія пяць гадоў былі адзначаныя хранічным болем і двума працяглымі пэрыядамі хваробы. Яны пачаліся, калі Тагор страціў прытомнасьць у канцы 1937 году ды некаторы час быў у коме і блізкі да сьмерці. У канцы 1940 году ягоны стан пагоршыў. Больш ён не акрыяў. Час працяглай агоніі скончыўся сьмерцю Тагора 7 жніўня 1941 году ў веку 80 гадоў<ref name="nobelprize"/>. Ён быў у пакоі на верхнім паверсе свайго маёнтка, у якім некалі гадаваўся{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|367}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|363}}. == Падарожжы == [[Файл:Jawaharlal Nehru and Rabindranath Tagore.jpg|значак|зьлева|Тагор з [[Джавагарлал Нэру|Джавагарлалам Нэру]] ў 1940 годзе.]] Паміж 1878 і 1932 гадамі Тагор наведаў больш чым трыццаць краінаў на пяці кантынэнтах. У 1912 годзе ён адвёз зборнік сваіх перакладзеных твораў у [[Ангельшчына|Ангельшчыну]], дзе яны прыцягнулі ўвагу місіянэра і пратэжэ Гандзі [[Чарлз Фрыр Эндрус|Чарлза Фрыра Эндруса]], ірляндзкага паэта [[Ўільям Батлер Ейтс|Ўільяма Батлера Ейтса]], [[Эзра Паўнд|Эзру Паўнда]], [[Робэрт Брыджэс|Робэрта Брыджэса]], [[Эрнэст Рыс|Эрнэста Рыса]], [[Томас Стэрдж Мур|Томаса Стэрджа Мура]] ды іншых{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|178—179}}. Ейтс напісаў прадмову да ангельскага перакладу ''«Гітанджалі»''. Эндрус пазьней наведаў Тагора ў Шантынікетоне. У лістападзе 1912 году Тагор пачаў гастраляваць па [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], спыніўшыся ў Батэртане зь сябрамі Эндруса з духавенства{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1—2}}. З траўня 1916 году па красавік 1917 году ён чытаў лекцыі ў [[Японія|Японіі]]<ref>Nathan, Richard (12.03.2021). [https://www.redcircleauthors.com/news-and-views/changing-nations-the-japanese-girl-with-a-book/ «Changing Nations: The Japanese Girl With a Book»]. Red Circle Authors.</ref> і ЗША{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|206}}. Ён асуджаў [[нацыяналізм]]<ref>Hogan, P. C.; Pandit, L. (2003). «Rabindranath Tagore: Universality and Tradition». Fairleigh Dickinson University Press. — С. 56—58. — ISBN 978-0-8386-3980-1.</ref>. Ягоным эсэ ''«Нацыяналізм у Індыі»'' пагарджалі, але і давалі ўхвалу. Гэтай працай захапляліся [[Рамэн Ралян]] ды іншыя пацыфісты{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|182}}. [[Файл:Rabindranath with Einstein.jpg|значак|Побач з [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]] у 1930 годзе.]] Неўзабаве па вяртаньні дадому 63-гадовы Тагор прыняў запрашэньне ўраду [[Пэру]]. Ён падарожнічаў па [[Мэксыка|Мэксыцы]]. Кожны ўрад паабяцаў вылучыць сваёй школе 100 тысяч даляраў ЗША ў памяць аб наведваньнях літаратарах{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|253}}. Праз тыдзень па прыбыцьці ў [[Буэнас-Айрэс]] 6 лістапада 1924 году{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|256}} хворы Тагор пераехаў на вілу Міральрыё на распараджэньне [[Вікторыя Акампа|Вікторыі Акампа]]. Ён зьехаў дадому ў студзені 1925 году. У траўні 1926 году Тагор дабраўся да [[Нэапаль|Нэапалю]], а на наступны дзень сустрэўся з [[Бэніта Мусаліні]] ў [[Рым]]е{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|267}}. Іхныя цёплыя адносіны скончыліся, калі Тагор выказаўся аб фашысцкай вытанчанасьці дучэ{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|270—271}}. Раней ён у захапленьні называў італьянца вялікай асобай<ref>Kundu, K. (2009). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKalyan.html «Mussolini and Tagore»]. Parabaas.</ref>. 1 лістапада 1926 году Тагор прыбыў у [[Вугоршчына|Вугоршчыну]] і некаторы час бавіў на беразе возера [[Балатон]], крыяючы ад праблем з сэрцам у санаторыі. Ён пасадзіў тут дрэва, а ў 1956 годзе на гэтым месцы быў усталяваны бюст, як падарунак індыйскага ўраду. У 2005 годзе бюст быў заменены падоранай статуяй. Набярэжная на беразе возера па-ранейшаму носіць ягонае імя з 1957 году. [[Файл:Tagore Iran.jpg|значак|зьлева|Ля пэрсыдзкага мэджлісу ў [[Тэгеран]]е.]] 14 ліпеня 1927 году Тагор і два ягоныя таварышы пачалі чатырохмесячную вандроўку па [[Паўднёва-Ўсходняя Азія|Паўднёва-Ўсходняй Азіі]]. Яны наведалі [[Балі (правінцыя)|Балі]], [[Ява|Яву]], [[Куала Лумпур|Куала-Лумпур]], [[Малака|Малаку]], [[Пэнанг]], [[Тайлянд|Сіям]] і [[Сынгапур]]. Вынікам гэтага падарожжа стаў твор ''«Джатры»'', які пабачыў сьвет у 1929 годзе{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|1}}. У пачатку 1930 году ён пакінуў Бэнгалію ў амаль гадавым турнэ па Эўропе і ЗША. Па вяртаньні ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] — а ягоныя карціны выстаўляліся ў [[Парыж]]ы і [[Лёндан]]е — ён пасяліўся ў бірмінггэмскім паселішчы [[квакеры|квакераў]]. Там ён выступіў на штогадовай сустрэчы квакераў у Лёндане{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|289—292}}. Зьвяртаючыся да дачыненьняў паміж брытанцамі і індыйцамі — тэмай, якую ён будзе неаднаразова закранаць цягам наступных двух гадоў — Тагор казаў пра «цёмную бездань аддаленасьці»{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|303—304}}. Ён наведаў [[Ага-Хан III|Ага-Хана III]], спыніўся ў Дартынгтан-Холе, а таксама зьдзейсьніў турнэ па [[Данія|Даніі]], [[Швайцарыя|Швайцарыі]] і [[Ваймарская рэспубліка|Нямеччыне]] з чэрвеня да сярэдзіны верасьня 1930 году. Пасьля гэтага літаратар выправіўся ў [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|292—293}}. У красавіку 1932 году Тагор, заінтрыгаваны пэрсыдзкім містыкам [[Гафіз]]ам, быў прыняты [[Рэза Пэглеві|Рэзам Пэглеві]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|2}}{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|315}}. У іншых сваіх падарожжах Тагор сустракаўся з [[Анры Бэргсон]]ам, [[Альбэрт Айнштайн|Альбэртам Айнштайнам]], [[Робэрт Фрост|Робэртам Фростам]], [[Томас Ман|Томасам Манам]], [[Джордж Бэрнард Шоў|Джорджам Бэрнардам Шоў]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэртам Ўэлзам]] і [[Рамэн Ралян|Рамэнам Ралянам]]{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|99}}{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|100—103}}. Візыты ў [[Пэрсія|Пэрсію]], [[Ірак]] (абодва ў 1932 годзе) ды [[Шры-Ланка|Шры-Ланку]] (у 1933 годзе) сталіся апошнімі замежнымі турнэ Тагора. Як вынік вандровак, ягоная непрыязнасьць да [[камуналізм]]у і нацыяналізму толькі паглыбілася{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|317}}. Колішні віцэ-прэзыдэнт Індыі [[Магамэд Гамід Ансары]] сказаў, што Рабіндранат Тагор прадвесьціў культурнае збліжэньне паміж супольнасьцямі, грамадзтвамі і нацыямі задоўга да таго, як гэта стала лібэральнай нормай паводзінаў. Тагор быў чалавекам, які апярэдзіў свой час. Ён пісаў у 1932 годзе, знаходзячыся зь візытам у Пэрсіі, што «кожная краіна Азіі будзе вырашаць свае ўласныя гістарычныя праблемы ў адпаведнасьці з сваімі сіламі, прыродай і патрэбамі, але лямпы, якія кожная краіна будзе несьці на сваім шляху да прагрэсу, будуць асьвятляць агульны прамень ведаў»<ref>[https://web.archive.org/web/20120604043204/http://www.newkerala.com/news/newsplus/worldnews-17033.html «Vice President speaks on Rabindranath Tagore»]. Newkerala.</ref>. == Творчасьць == === Драмы === [[Файл:Valmiki Pratibha Indira Devi & Rabindranath Tagore.jpg|значак|Тагор выконвае галоўную ролю ў сваёй п’есе ''«Валмікі-Пратыбга»'', тады як багіню [[Лакшмы]] выканала ягоная пляменьніца [[Індыра Дэві]].]] Тагор пачаў пісаць драматычныя творы ў веку 16-ці гадоў разам з сваім братам Джатырындранатам. Сваю першую драматычную п’есу ўласна ён напісаў у веку 20-ці гадоў. Твор меў назву ''«[[Валмікі-Пратыбга]]»'', а прэзэнтаваны ён быў сярод жыхароў сямейнага маёнтку. Тагор сьцьвярджаў, што ягоны творы імкнуліся канцэнтравацца на пачуцьцях, а ня дзеях. У 1890 годзе ён напісаў ''«Вісарджан»'', якая была адаптацыяй ягонай аповесьці ''«Раджаршы»'', якая зважаецца за найлепшую ягоную драму. Тагоравы творы [[бэнгальская мова|бэнгальскай мовай]] часта ўлучалі заблытаныя падсюжэты і разгорнутыя маналёгі. Пазьней у драмах Тагора выкарыстоўвалася больш філязофска-алегарычная тэматыка. П’еса ''«[[Дак Гар]]»'' 1912 году апісвае дзіця Амала, якое кідае выклік сваім кансэрватыўным і дзіцячым абмежаваньням, урэшце «засынаючы», намякаючы на фізычную сьмерць. Гісторыя зь бязьмежнай прывабнасьцю выклікала захапленьне ў Эўропе. У ''«Дак Гары»'' сьмерць з пункту гледжаньня Тагора разглядаецца як духоўная свабода ад сьвету назапашанага багацьця і ўсталяваных веравызнаньняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|123—124}}. Іншы твор аўтара ''«Чандаліка»'' («Недатыкальная дзяўчына») быў створаны на ўзор старажытнай будыйскай легенды, якая апісвае, як Ананда, вучань [[Гаўтама Буда|Гаўтамы Буды]], просіць вады ў дзяўчыны{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|124}}. У ''«Рактакарабі»'' («Крывавыя алеандры») паказаная алегарычная барацьба супраць караля-клептакрата, які кіруе жыхарамі [[Якша (дух)|Якша]]-пуры<ref>Ray, M. K. (2007). [https://books.google.com/books?id=hptK6GTo43QC «Studies on Rabindranath Tagore»]. vol. 1. Atlantic. — С. 147—148. — ISBN 978-81-269-0308-5</ref>. ''«Чытрангада»'', ''«Чандаліка»'' і ''«Ш’яма»'' ёсьць іншымі выбітнымі п’есамі літаратара. У іх маецца танцавальна-драматычная адаптацыя. === Апавяданьні === [[Файл:Sabujpatra logo (1914-1927).jpg|значак|зьлева|Вокладка часопіса «[[Сабудж Патра]]», рэдактарам якога быў [[Прамата Чаўдгуры]].]] Тагор пачаў пісаць апавяданьні ў 1877 годзе, калі яму было 16 гадоў. Першым творам такога кшталту стаўся ''«Бгіхарыні»''{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Такім чынам, Тагор фактычна вынайшаў жанр апавяданьня ў [[Бэнгальская літаратура|бэнгальскай літаратуры]]{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|265}}. Чатыры гады з 1891 па 1895 вядомыя як Тагораў творчы час пад назовам ''«Садгана»'', паводле назвы ягонага ўласнага часопіса. Гэты час быў адным з самых плённых для Тагора, бо менавіта ў гэты пэрыяд аўтар склаў палову апавяданьняў, якія затым увайшлі ў трохтомніку ''«Галпагучга»'', які сам па сабе ўяўляе збор з 84-х апавяданьняў{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. У сваіх творах звычайна дэманструюцца разважаньні Тагора аб навакольным асяродзьдзі, аб сучасных і модных ідэях і цікавай мазгатні. У апавяданьнях Тагор любіў правяраць свой інтэлект. Тагор звычайна зьвязваў свае раньнія апавяданьні, да прыкладу апавяданьні часу ''«Садганы»'', з багацьцем жыцьцёвай сілы і спантаннасьці. Гэтыя характарыстыкі былі цесна занітаваныя з жыцьцём Тагора ў звычайных вёсках, калі ён кіраваў велізарнымі зямельнымі ўладаньнямі сям’і{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. Там ён бачыў жыцьцё бедных і простых людзей Індыі. Тагор пачаў дасьледаваць іхнае жыцьцё з пранікнёнай глыбінёй і пачуцьцём, чаго звычайна бракавала ў індыйскай літаратурнай традыцыі{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45—46}}. У прыватнасьці, такія аповесьці, як то ''«Кабулівала»'' («Прадавец садавіны з Кабулу») 1892 году, ''«Кшудыта-пашан»'' («Галодныя камяні») 1895 году і ''«Атыці»'' («Уцякач») 1895 году ўвасаблялі гэты аналітычны фокус на прыгнечаных{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|46}}. Многія іншыя апавяданьні, якія ўвайшлі ў ''«Галпагучгу»'', былі напісаныя ў творчы час літаратара, вядомы як ''«Сабудж Патра»'' з 1914 па 1917 гады. Гэты час таксама быў названы паводле назвы іншага Тагорава часопіса{{Зноска|TagoreChakravarty|1961|Tagore & Chakravarty|45}}. === Раманы === Тагор напісаў восем раманаў і чатыры навэлі, сярод якіх ''«[[Настанір]]»'' (1901), ''«[[Нукадубі]]»'' (1906), ''«[[Чатуранга (раман)|Чатуранга]]»'' (1916) і ''«[[Чар Адг’я]]»'' (1934). [[Файл:বাংলা শব্দতত্ত্ব - রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর (page 284 crop).jpg|значак|Адзін з рукапісаў літаратара.]] У ''«[[Чохэр Балі]]»'' (1902—1903) Тагор апісвае бэнгальскае грамадзтва праз гераіню, якой была мяцежная ўдава, якая імкнулася жыць толькі дзеля сябе. У гэтым творы ён крытыкуе ўкаранёны ў грамадзтве звычай вечнай жалобы з боку ўдоваў, якім не дазвалялася браць шлюб паўторна, таму былі асуджаныя да скону дзён на адасобленасьць і адзіноту. Раман ''«[[Ггарэ Бэйрэ]]»'' (1916), праз прызму ідэалістычнага героя-заміндара Ніхіла, выкрывае рост індыйскага нацыяналізму, тэрарызму і рэлігійнага запалу праз рух [[свадэшы]]. Гэты твор уяўна паказвае на супярэчлівыя настроі Тагора, якія ўзьніклі пасьля спохвату дэпрэсіі 1914 году. Раман сканчваецца індуісцка-мусульманскім гвалтам і, верагодна, сьмяротным раненьнем Ніхіла{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|192—194}}. Ягоны самы доўгі раман ''«[[Гора (раман)|Гора]]»'' (1907—1910) ўзьнімае спрэчныя пытаньні адносна індыйскай ідэнтычнасьці. Як і ў ''«Ггарэ Бэйрэ»'', пытаньні самаідэнтыфікацыі, асабістай свабоды і рэлігіі разглядаюцца ў кантэксьце сямейнай гісторыі і трохкутніка каханьня{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|154—155}}. У ім ірляндзкі хлопчык, які асірацеў падчас [[Паўстаньне сыпаяў|Паўстаньня сыпаяў]], выхоўваецца [[індуізм|індуістамі]] як тытульны гора — «белы». Ня ведаючы свайго замежнага паходжаньня, ён карае індуісцкіх рэлігійных адступнікаў зь любові да карэнных індыйцаў і салідарнасьці зь імі супраць сваіх гегемонаў-суайчыньнікаў. Ён закохваецца ў дзяўчыну, прымушаючы свайго прыёмнага бацьку раскрыць сваё страчанае мінулае, што спыняе запал хлопца. Як сапраўдная дыялектыка, якая вылучае аргумэнты за і супраць строгага традыцыяналізму, твор спрабуе разьвязаць каляніяльную дылему, адлюстроўваючы каштоўнасьці ўсіх пазыцыяў у рамках пэўнай структуры. Тагор вылучае ідэнтычнасьць, якая ўспрымаецца як [[дгарма]]<ref>Hogan, P. C. (2000). «Colonialism and Cultural Identity: Crises of Tradition in the Anglophone Literatures of India, Africa, and the Caribbean». State University of New York Press. — С. 213—214. — ISBN 978-0-7914-4460-3</ref>. У ''«[[Джогаджог]]у»'' (1929) гераіня твору Кумудыні, якая кіруецца ідэаламі [[Шыва|Шывы]]-[[Саці]], разрываецца паміж двума варагуючымі сем’ямі ды ненавідзіць свайго мужа зь сям’і супернікаў. Тагор у гэтым творы выяўляе сваю фэміністычную прыхільнасьць, а праз патас адлюстроўвае цяжкае становішча і канчатковую гібель жанчыны, якія апынуліся ў пастцы цяжарнасьці, абавязкаў і сямейнага гонару. Адначасна з гэтым ён выкрывае гніласную сутнасьць сучаснай шляхты Бэнгаліі<ref>Mukherjee, M. (2004). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/brMeenakshi.html «Yogayog („Nexus“) by Rabindranath Tagore: A Book Review»]. Parabaas.</ref>. Праца ''«[[Шэшэр Кабіта]]»'' (1929) зважаецца ягоным самы лірычным раманам зь вершамі і рытмічнымі ўрыўкамі, напісанымі галоўным героем паэта. Ён зьмяшчае элемэнты сатыры і постмадэрнізму ды шэраг стандартных пэрсанажаў, якія накідваюцца на рэпутацыю старога вядомага паэта, які мае імя Рабіндранат Тагор. Многія з раманаў пісьменьніка потым былі экранізаваныя. === Паэзія === [[Файл:Gitanjali 11 title page.jpg|значак|Вокладка надрукаванага ў Ангельшчыне зборніку ''«[[Гітанджалі]]»''.]] Самым вядомым зборнікам паэзіі аўтара зважаецца ''«[[Гітанджалі]]»'', за які ён быў ушанаваны [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміяй у галіне літаратуры]] ў 1913 годзе. Тагор стаў першым неэўрапейцам, які атрымаў Нобэлеўскую прэмію па літаратуры, і другім неэўрапейцам, які атрымаў [[Нобэлеўская прэмія|Нобэлеўскую прэмію]] пасьля [[Тэадор Рузвэлт|Тэадора Рузвэлта]]<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/lists/all-nobel-prizes «All Nobel Prizes»]. Nobel Foundation.</ref>. Акрамя ''«Гітанджалі»'', іншыя вядомыя зборнікі твораў улучаюць ''«Манасі»'', ''«[[Санар Торы]]»'' і ''«Балака»''{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|1}}. Тагораў паэтычны стыль, які паходзіў ад традыцыі [[вішну]]ісцкіх паэтаў XV—XVI стагодзьдзяў, вар’іруецца ад клясычнага фармалізму да камічнага, фантастычнага і экстатычнага стылю. На яго паўплываў атавістычны містыцызм [[Віяса|Віясы]] ды іншых рышы-аўтараў [[Упанішады|Упанішадаў]], а таксама працы містыка [[Кабір]]а і [[Рампрасад Сэн|Рампрасада Сэна]]<ref>Roy, B. K. (1977). «Rabindranath Tagore: The Man and His Poetry». Folcroft Library Editions. — С. 201. — ISBN 978-0-8414-7330-0.</ref>. Самая наватарская і сталая паэзія Тагора ўвасабляе ягонае знаёмства з бэнгальскай вясковай народнай музыкай, якая ўлучала містычныя балады [[баўліскія песьні|баўліскіх песень]], як то балады барда [[Лалон Шаг|Лалона Шага]]{{Зноска|TagoreStewartTwichell|2003|Tagore, Stewart & Twichell|94}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|18}}. Яны, наноў адкрытыя і зноў папулярызаваныя Тагорам, нагадваюць гімны Картабгаджы XIX стагодзьдзя, якія падкрэсьліваюць нутраную боскасьць і паўстаньне рэлігійных і сацыяльных каштоўнасьцяў новай бэнгальскай буржуазіі{{Зноска|Urban|2001|Urban|6—7}}{{Зноска|Urban|2001|Urban|16}}. У гады жыцьця ў Шылайдага ягоныя вершы набылі лірычнае адценьне. Пазьней, з разьвіцьцём новых паэтычных ідэй у Бэнгаліі, Тагор увабраў у сябе новыя паэтычныя канцэпцыі, якія дазволілі яму надалей будаваць унікальную ідэнтычнасьць. Прыкладам гэтага ёсьць творы ''«Афрыка»'' і ''«Камалія»'', якія зважаюцца аднымі з найбольш вядомых ягоных апошніх вершаў. === Музыка === [[Файл:Tagore singing Jana Gana Mana.webm|значак|зьлева|Тагор сьпявае [[Джанаганамана|Джанаганаману]].]] Тагор быў плённым кампазытарам, а на ягоным рахунку значацца каля 2230 песень<ref>Sanjukta Dasgupta; Chinmoy Guha (2013). [https://books.google.com/books?id=8zfX4llLjyUC «Tagore-At Home in the World»]. SAGE Publications. — С. 254. — ISBN 978-81-321-1084-2.</ref>. Ягоны песьні, вядомыя як [[Рабіндра Шангіт]], плытна ўробленыя ў ягоную літаратуру, бо большасьць ягоных вершаў або частак раманаў, апавяданьняў або п’есаў былі лірычнымі. Пад уплывам стылю [[тумры]] індустанскай музыкі яны ахоплівалі ўвесь спэктар чалавечых эмоцыяў, пачынаючы ад яго раньніх гімнаў Брагма, падобных на паніхіду, да квазіэратычных кампазіцыяў{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|94}}. Яны ў рознай ступені пераймалі танальны колер клясычных [[рага]]ў. Некаторыя песьні дакладна імітавалі мэлёдыю і рытм зададзенай рагі, а іншыя па-новаму спалучалі элемэнты розных рагаў<ref>Dasgupta, A. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pAnirban1.html «Rabindra-Sangeet as a Resource for Indian Classical Bandishes»]. Parabaas.</ref>. Аднак, большасьць ягоных музычных твораў спалучалі мясцовую традыцыю з фальклёрнымі элемэнтамі выбранага заходняга, індустанскага, бэнгальскага народнага ды іншага рэгіянальнага калярыту<ref name="parabaas"/>. У 1971 годзе ягоны твор [[Амар шонар Бангла]] стаў нацыянальным гімнам [[Банглядэш]]у. Жыцьцёвая іронія палягала ў тым, што гэты твор быў складзены на знак пратэсту супраць спробы падзелу Бэнгаліі ў 1905 годзе, якая мела на мэце адсячэньне Ўсходняй Бэнгаліі, пераважна населенай мусульманамі, ад Заходняй Бэнгаліі, дзе дамінуюць індуісты. Тагор разглядаў гэты падзел як хітры плян, каб спыніць рух за незалежнасьць, і таму меў на мэце аднавіць адзінства Бэнгаліі. Песьня [[Джанаганамана]] была напісаная на санскрытаванай форме бэнгальскай мовы<ref>[https://artsandculture.google.com/story/10-things-to-know-about-india-39-s-national-anthem/AgXhvvzhpjYavQ?hl=en «10 things to know about Indian national Anthem»]. Google Arts & Culture.</ref>. Упершыню твор быў прасьпяваны ў 1911 годзе на сэсіі [[Індыйскі нацыянальны кангрэс|Індыйскага нацыянальнага кангрэсу]] ў Калькуце<ref>Chatterjee, Monish R. (13.08.2003). [http://www.countercurrents.org/comm-chatterjee310803.htm «Tagore and Jana Gana Mana»]. Counter Currents.</ref> і быў прыняты ў 1950 годзе Ўстаноўчым сходам Рэспублікі Індыі ў якасьці нацыянальнага гімну. Дзяржаўны гімн Шры-Ланкі быў натхнёны ягонай працай<ref>[https://web.archive.org/web/20120510201526/http://ibnlive.in.com/news/how-tagore-inspired-sri-lankas-national-anthem/255713-40-103.html «How Tagore inspired Sri Lanka’s national anthem»]. IBN Live.</ref>. Для бэнгальцаў прывабнасьць песень Тагора, якая вынікае з спалучэньня эмацыйнай сілы і прыгажосьці, пераўзыходзіць нават паэзію Тагора{{Зноска|DuttaRobinson|1995|Dutta & Robinson|359}}. === Жывапіс === [[Файл:Rabindranath Tagore Woman Face.jpg|значак|«Жаночы твар». Атрамэнт на паперы.]] У шэсьцьдзесят гадоў Тагор заняўся маляваньнем і жывапісам. Удалыя выставы ягоных шматлікіх твораў, якія ўпершыню зьявіліся ў Парыжы, дзякуючы мастакам, зь якімі ён пазнаёміўся на поўдні Францыі, ладзіліся ва ўсёй Эўропе. Ёсьць меркаваньне, што Тагор быў дальтонікам да чырвонага і зялёнага колераў, у выніку чаго ў працах дэманстраваліся дзіўныя каляровыя схемы і нестандартная эстэтыка. Аўтар быў натхнёны шматлікімі стылямі, у тым ліку стылем [[скрымшоў]] народа [[маланган]] з [[Папуа-Новая Гвінэя|Папуа-Новай Гвінэі]], разьбярствам [[гайда (народ)|гайда]] зь ціхаакіянскага паўночна-заходняга рэгіёну [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]] і [[дрэварыт]]ам немца [[Макс Пэхштайн|Макса Пэхштайна]]<ref>Dyson, K. K. (2001). [http://www.parabaas.com/rabindranath/articles/pKetaki2.html «Rabindranath Tagore and His World of Colours»]. Parabaas.</ref>. Ягоны мастацкі стыль выявіўся ў простых мастацкіх і рытмічных ляйтматывах, якія ўпрыгожвалі крымзолі, закрэсьліваньні і макеты словаў у ягоных рукапісах. Некаторыя тэксты Тагора ў сынэстэтычным сэнсе адпавядалі асобным карцінам<ref name="parabaas"/>. Акружаны некалькімі мастакамі, Тагор заўсёды жадаў маляваць. Літаратура і музыка, драматургія і акторскае майстэрства прыйшлі да яго натуральным чынам і амаль без навучаньня, як і ў некаторых іншых ягоных сямейнікаў, і нават у большай ступені. Але з жывапісам ён ня мог даць рады. Тым ня менш, Тагор неаднаразова спрабаваў авалодаць мастацтвам, і маюцца некалькі згадак пра гэта ў ягоных раньніх лістах і ўспамінах. [[Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва (Нью-Дэлі)|Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва]] ў Індыі зьмяшчае ў сваіх калекцыях 102 творы Тагора<ref>[http://ngmaindia.gov.in/collections.asp «Collections»]. National Gallery of Modern Art.</ref>. У 1937 годзе карціны Тагора былі вывезеныя нацыстамі з бэрлінскага барочнага [[Палац кронпрынцаў|Палаца кронпрынцаў]], а пяць былі ўлучаныя ў сьпіс [[дэгенэратыўнае мастацтва|дэгенэратыўнага мастацтва]], складзеным нацыстамі ў 1941—1942 гадах<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-63651606 «Rabindranath Tagore: When Hitler purged India Nobel laureate’s paintings»]. BBC News.</ref>. == Тагор і Беларусь == У Беларусі творчасьць Тагора вядома з пачатку XX ст. Рэцэнзію на ягоны зборнік «Гітанджалі» напісаў [[Максім Багдановіч]], на беларускую мову яго перакладалі [[Якуб Колас]], [[Сяргей Грахоўскі]], [[Янка Сіпакоў]], [[Алесь Разанаў]], [[Язэп Семяжон]], Аркадзь Мардвілка. У заходнебеларускага філёзафа [[Ігнат Канчэўскі|Ігната Канчэўскага (Абдзіраловіча)]] ёсьць верш «Па матывах Рабіндраната Тагора». Мастак-дысыдэнт [[Віктар Маркавец]] стварыў вершаваны цыкль ''«На матывы Рабіндраната Тагора»''. Верш-прывітаньне на прыезд індыйскага паэта ў СССР напісаў [[Язэп Пушча]]. Нарыс яму прысьвяціў [[Міхась Лынькоў]]. Бюст Тагора працы [[Заір Азгур|Заіра Азгура]] (1956) знаходзіцца ў Палацы мастацтваў у Менску. === Беларускія пераклады === * Садоўнік. Мн., 1927. * Крушэнне. Мн., 1958. * [https://knihi.com/Rabindranat_Tahor/Vybranaje.html#1 Выбранае. Мн., 1976]. * Гітанджалі // Далягляды, 1992. Мн., 1992. * Гітанджалі. Ахвярныя песнаспевы. — Выдавец [[Зьміцер Колас]], 2018 ISBN 978-985-7164-93-6 == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Dutta, K.; Robinson, A. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: The Myriad-Minded Man |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Saint Martin’s Press |год = 1995 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-312-14030-4 |ref = DuttaRobinson }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = A Tagore Reader |арыгінал = |спасылка = |адказны = Пад рэд. Chakravarty, A. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Beacon Press |год = 1961 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-8070-5971-5 |ref = TagoreChakravarty }} * {{Кніга |аўтар = Tagore, Rabindranath |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Lover of God |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/loverofgod00rabi |адказны = Пераклад Stewart, T. K.; Twichell, C. |выданьне = |месца = |выдавецтва = Lannan Literary Selections |год = 2003 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-55659-196-9 |ref = Tagore, Stewart & Twichell }} * {{Кніга |аўтар = Thompson, E. |частка = |загаловак = Rabindranath Tagore: Poet and Dramatist |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Pierides Press |год = 1926 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-1-4067-8927-0 |ref = Thompson }} * {{Кніга |аўтар = Urban, H. B. |частка = |загаловак = Songs of Ecstasy: Tantric and Devotional Songs from Colonial Bengal |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = |выдавецтва = Oxford University Press |год = 2001 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-19-513901-3 |ref = Urban }} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка|url=http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html|загаловак=Некалькі твораў Тагора|копія=http://web.archive.org/web/20090115213702/http://ukrlib.com/RabindranathTagore.html}} * [http://www.parabaas.com/rabindranath/ Пра Рабіндраната Тагора] * [http://librivox.org/sadhana-by-rabindranath-tagore/ Аўдыё кніжкі пра Рабіндраната Тагора] * [https://web.archive.org/web/20060902135542/http://www.calcuttaweb.com/tagore/index.shtml Біяграфія Рабіндраната Тагора] {{Нобэлеўская прэмія па літаратуры (1901—1925)}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тагор, Рабіндранат}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Індыйскія пісьменьнікі]] [[Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Катэгорыя:Індыйскія паэты]] [[Катэгорыя:Індыйскія кампазытары]] [[Катэгорыя:Індыйскія мастакі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Калкаце]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] j277jcb959qeewgu89knjaabzsbnn9p 0 90244 2688139 2675473 2026-09-02T21:34:47Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688139 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт |Назва = Дубай |Статус = горад |Назва ў родным склоне = Дубаю |Назва на мове краіны = |Код мовы назвы краіны = |Краіна = Аб’яднаныя Арабскія Эміраты |Герб = |Сьцяг = Flag of Dubai.svg{{!}}border |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былыя назвы = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = Эмір |Кіраўнік = |Плошча = 4114 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 2262000 |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва= |Год падліку колькасьці = 2008 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Дадатковы парамэтар насельніцтва = |Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва = |Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва = |Часавы пас = +4 |Летні час = |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = |Паштовыя індэксы = |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Аўтамабільныя нумарныя знакі = |Назва аўтамабільных нумарных знакаў = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата паўшар’е = паўночнае |Шырата градусаў = 25 |Шырата хвілінаў = 16 |Шырата сэкундаў = 11 |Даўгата паўшар’е = усходняе |Даўгата градусаў = 55 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 34 |Назва мапы = |Альтэрнатыўная мапа = |Назва мапы2 = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = |Колер = {{Колер|ААЭ}} }} '''Дубай''' ({{мова-ar|دبيّ}}, ''dubayy'') — найбуйнейшы горад [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў]], адміністрацыйны цэнтар эмірату [[Дубай (эмірат)|Дубай]]. Эмірат разьмешчаны ў паўднёвай частцы [[Пэрсыдзкая затока|Пэрсыдзкай затоцы]] на [[Арабійскі паўвостраў|Арабійскім паўвостраве]], і мае самую вялікую колькасьць насельніцтва й зьяўляецца другой па велічыні сухапутнай тэрыторыяй па плошчы з усіх эміратаў, пасьля [[Абу-Дабі (эмірат)|Абу-Дабі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20081218043915/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-12&srt=pnan&col=aohdq&va=&pt=a «United Arab Emirates: metropolitan areas»]. World-gazetteer.com.</ref>. Дубай і Абу-Дабі зьяўляюцца толькі двума эміратамі, якія маюць права вета на крытычныя пытаньні дзяржаўнай важнасьці ў заканадаўстве краіны<ref>«The Government and Politics of the Middle East and North Africa». D Long, B Reich. p.157</ref>. Дубай разьмешчаны на паўночным узьбярэжжы эмірата. Раньняе пісьмовае згадваньне пра Дубай адносіцца да 1095 году, а раньняе паселішча вядомае як горад Дубай датуецца 1799 годам. Аднак афіцыйнай датай заставаньня гораду лічыцца 1833 год, калі шэйх [[Мактум бін Буці Аль Мактум]] пераканаў 800 чальцоў племені [[Бані Яс]], якія жылі ў тай частцы паўвострава, якая ў цяперашні час разьмешчаная ў [[Саудаўская Арабія|Саудаўскай Арабіі]], перасяліцца да [[Дубайская затока|Дубайскай затокі]]. Тэрыторыя знаходзілася пад уладаў гэтага клану, калі [[Вялікабрытанія]] ўзяла на сябе абарону Дубая ў 1892 годзе<ref>[http://www.telegraph.co.uk/expat/expatlife/8575461/Give-me-a-break-stop-knocking-Dubai.html «Give me a break: stop knocking Dubai»]. London: Telegraph. 16 June 2011.</ref>. Ягонае геаграфічнае разьмяшчэньне зрабіла горад важным цэнтрам гандлю, і да пачатку XX стагодзьдзя Дубай быў важным портам у рэгіёне. У 1966 годзе ў эміраце была выяўленая [[нафта]], пасьля чаго Дубай і эмірат [[Катар]] стварылі новую грашовую адзінку, каб замяніць [[рупі Пэрсыдзкага затокі]]. Разьвіцьцё нафтавага сэктару эканомікі прывяло да масавага прытоку замежнай працоўнай сілы, якая хутка пашырылася на 300%, а таксама прыцягнула міжнародныя нафтавыя кампаніі. Сучасны эмірат Дубай быў створаны пасьля таго, як Вялікабрытанія пакінула гэты раён у 1971 годзе, пасьля чаго Дубай разам з Абу-Дабі й чатырма іншымі эміратамі ўтворылі [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]]. У наступным годзе эмірат [[Рас эль-Хайма]] далучыўся да фэдэрацыі, у той час як Катар і [[Бахрэйн]] вырашылі застацца незалежнымі дзяржавамі. У 1973 годзе валютны зьвяз з Катарам была распушчаны, а [[дырхам ААЭ]] ўведзены на ўсёй тэрыторыі ААЭ. Зона свабоднага гандлю была пабудавана вакол порта [[Джэбэль-Алі]] ў 1979 годзе, што дазволіла замежным кампаніям мець неабмежаваны імпарт працоўнай сілы й экспарт капіталу. [[Вайна ў Пэрсыдзкім заліве]] ў 1990 годзе адмоўна паўплавала на фінансавы сэктар гораду, укладчыкі забралі свае грошы, а многія [[трэйдар]]ы адмовіліся ад свайго гандлю ў рэгіёне, але ў далейшым горад зьмяніў палітычны клімат і толькі квітнеў. Сёньня Дубай ператварыўся ў глябальны горад і бізнэсовы цэнтар<ref>[https://web.archive.org/web/20100520111037/http://www.foreignpolicy.com/articles/2008/10/15/the_2008_global_cities_index?page=0,0 «The 2008 Global Cities Index»]. Foreign Policy.</ref>. Нягледзячы на тое, што эканоміка Дубаю была пабудаваны на аснове нафтавай прамысловасьці, бізнэсовая мадэль эмірату значна падтрымлівае эканоміку, у выніку чаго ейныя асноўныя даходы ў цяперашні час атрымоўваюцца ад [[турызм]]у, рэальнай нерухомасьці й фінансавых паслугаў, як у заходніх краінах<ref name="ameinfo">[https://web.archive.org/web/20130926033757/http://www.ameinfo.com/122863.html Oil share dips in Dubai GDP]. AMEInfo.</ref>. Дубай ў апошні час прыцягвае ўвагу ўсяго сьвету сваімі інавацыйнымі буйнымі будаўнічымі праектамі й спартыўнымі мерапрыемствамі. Гэтая падвышаная ўвага высьветліла праблему з забесьпячэньнем працоўных правоў і [[правы чалавека|правоў чалавека]] ў дачыненьні да ягонай у значнай ступені працоўнай сілы з [[Паўднёвая Азія|Паўднёвай Азіі]]<ref>Mike Davis (2006) [http://newleftreview.org/?page=article&view=2635 «Fear and Money in Dubai»], New Left Review 41, pp. 47–68</ref>. Рынак нерухомасьці Дубаю адзачыўся значным пагаршэньнем у 2008 і 2009 гадох у выніку сусьветнага эканамічнага спаду пасьля фінансавай крызы 2007—2010 гадоў<ref>[http://www.propertywire.com/news/middle-east/job-losses-property-decline-dubai-200812032193.html «Job losses hasten property decline in Dubai but medium-long term outlook upbeat»]. Propertywire.com.</ref>. == Гісторыя == [[Файл:Al Fahidi Fort.jpg|значак|зьлева|Форт эль-Фагідзі, які быў пабудаваны ў 1799 годзе, цяпер гэта музэй.]] Нягледзячы на тое, што каменныя прылады былі знойдзены ў многіх гарадох, але мала вядома пра раньніх жыхароў гэтай тэрыторыі, бо толькі некалькі старажытных паселішчаў было знойдзена<ref>[https://web.archive.org/web/20130815064112/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf_2006/English_2006/eyb4.pdf «History and Traditions of the UAE»]</ref>. Шматлікія старажытныя гарады ў гэтым рэгіёне зьяўляліся гандлёвымі цэнтрамі паміж усходнім і заходнім сьветамі. Рэшткі старажытных мангравых балотаў, датаваных [[7000 да н. э.|7000 годам да н. э.]], былі выяўленыя падчас будаўніцтва каналізацыйных лініяў паблізу [[Тэхналягічны парк Дубаю|Тэхналягічнага парку Дубаю]]. Тэрыторыя пакрылася пяском каля 5000 гадоў назад, калі ўзьбярэжжа адступіла ўнутар, стаўшы часткай берагавой лініі горада<ref>[https://web.archive.org/web/20090823093718/http://archive.gulfnews.com/articles/01/10/25/30288.html «The old...turned new»]. Gulf News.</ref>. Вырабы керамікі папярэдняга даісламскага часу былі знойдзеныя ў гэтым месцы, якія датуюцца III і IV стагодзьдзямі. Да прыняцца [[іслам]]у, людзі ў гэтым рэгіёне пакланяліся паганцкаму богу [[Бажар]]у<ref>Ibrahim Al Abed, Peter Hellyer (2001). [http://books.google.com/?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA79&lpg=PA79&dq=uae+bajir&q «United Arab Emirates: A perspective»]. Trident Press. {{ISBN|978-1-900724-47-0}}.</ref>. [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыйская]] й [[Сасанідзкая імпэрыя|Сасанідзкая імпэрыі]], вялізныя дзяржавы таго часу, мелі вялізны ўплыў у гэтым рэгіёне, а Сасанідзкая імпэрыя нават кантралявала большую ягоную частку. Пасьля распаўсюджваньня ісламу ў рэгіёне ўлада Сасанідаў паслабела, а потым і зусім зьнікла й тэрыторыя сучаснага горада перайшла пад уладу [[Амэядзкі халіфат|Амэядзкага халіфату]]. Раскопкі музэю Дубаю ў раёне [[Эль-Джумайра|Эль-Джумайры]] выявілі некалькі артэфактаў пэрыяду панаваньня Амэядаў. Раньняе пісьмовае згадваньне пра Дубай датуецца 1095 годам у «Кнізе геаграфіі» [[аль-Андалюс|андалюска]]-арабскага географа [[Абу Абдула эль-Бакры]]. Купец штучнага жэмчугу [[Гаспэра Бальбі]] наведаў гэты раён у 1580 годзе й адзначыў горад, як месца здабычы жэмчугу для ягонай прамысловасьці<ref>[https://web.archive.org/web/20130116151947/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/03.pdf «The Coming of Islam and the Islamic Period in the UAE»]. King, Geoffrey R.</ref>. З 1799 году на гэтым месцы існавала паселішча, вядомае як Дубай<ref name="britannica">[https://web.archive.org/web/20130903094953/http://concise.britannica.com/dday/print?articleId=31319&fullArticle=true&tocId=9031319 «Dubayy»]. Encyclopædia Britannica. 2008</ref>. У пачатку XIX стагодзьдзя, [[Абу эль-Фаласа]] стварыў эмірат Дубай, які заставаўся залежным ад [[Абу Дабі|Абу-Дабі]] да 1833 году. 8 студзеня 1820 году, шэйх Дубаю й іншыя шэйхі ў рэгіёне падпісалі «Генэральную марскую дамову» з брытанскім урадам. У 1833 годзе, пасьля племянной варожасьці, дынастыя Аль Мактум пакінула сваю прарадзіму ля гораду Абу-Дабі й хутка заняла Дубай без супраціву<ref>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/UAE.pdf «United Arab Emirates»] (PDF)</ref>. Дубай патрапіў пад абарону [[Злучанае каралеўства|Злучанага Каралеўства]] паводле «эксклюзіўнага пагадненьня» 1892 году, у якім [[Вялікабрытанія]] дамовіліся абараніць Дубай ад [[Асманская імпэрыя|Асманскай імпэрыі]]. Дзьве катастрофы здарыліся ў горадзе на працягу 1800-х гадоў. Па-першае, у 1841 годзе, вылілася эпідэмія [[натуральная воспа|воспы]] ў населеным пункце Бар-Дубай, змушаючы жыхароў пераехаць на ўсход у горад Дэйр. Затым, у 1894 годзе, агонь ахапіў Дэйр і зьнішчыў большасьць дамоў<ref name="shindagah">Luiza Karim. [http://www.alshindagah.com/september99/architecture.htm «Modernity and tradition in Dubai architecture»]. Al Shindagah.</ref>. Тым ня менш, геаграфічнае становішча горада працягвала прыцягваць гандляроў і купцоў з усяго рэгіёну. Да таго ж эмір Дубаю, імкнучыся прыцягнуць замежных гандляроў, зьнізіў падаткі на гандлёвую дзейнасьць, якія завабілі гандляроў [[Шардж]]у й [[Бандары Лінга|Бандары Лінгі]], якія на той час зьяўляліся асноўнымі цэнтрамі гандлю ў рэгіёне. Шмат пэрсыдзкіх гандляроў пераехала ў Дубай у гэтыя часы. [[Файл:Dubai Creek 1964.jpg|значак|Узьбярэжжа Дубаю ў 1964 годзе.]] Геаграфічная блізкасьць Дубаю да [[Іран]]у дала важны штуршок да разьвіцьця гандлю. Горад Дубай быў важным портам захаду для замежных гандляроў, галоўным чынам тых з Ірану, многія зь якіх у рэшце рэшт пасяліліся ў горадзе. Да пачатку XX стагодзьдзя, гэта быў важны порт, ён быў вядомы за свой ​​экспарт [[жамчужына]]мі да 1930 году. Гандаль жамчужынамі значна скараціўся падчас [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]], а потым і [[Вялікая дэпрэсія|Вялікай дэпрэсіі]] ў 1930-х гадох. З развалам прамысловасьці перлінаў, Дубай запаў у глыбокую дэпрэсію й многія жыхары галадалі альбо мігравалі ў іншыя часткі [[Пэрсыдзкая затока|Пэрсыдзкай затокі]]. Зь першых дзён з моманту свайго стварэньня, Дубай стала меў канфлікты з Абу-Дабі. У 1947 годзе пагранічная спрэчка паміж Дубаем і Абу-Дабі ў паўночным сэктары іхняй агульнай мяжы, перарос у вайну<ref>[https://web.archive.org/web/20130505121549/http://www.archiveeditions.co.uk/titledetails.asp?tid=120 «The UAE: Internal Boundaries And The Boundary With Oman»]. Archived Editions. Walker, J.</ref>. Аднак брытанцы, якія дзейнічалі як арбітражны бок, здолелі стварыць буфэрную мяжу, што прывяло да часовага спыненьня ваенных дзеяньняў<ref>«The Middle East and North Africa». Schofield, C. p 175</ref>. Сеткі разьмеркаваньня [[электраэнэргія|электраэнэргіі]], [[тэлефон|тэлефоннай сувязі]], а таксама будаўніцтва [[аэрапорт]]а было зьдзейсьнена ў Дубаі ў 1950-х гадоў, калі брытанцы перанесьлі свае мясцовыя адміністрацыйныя памяшканьні туды з Шарджа<ref>[http://links.jstor.org/sici?sici=0016-7428%28198907%2979%3A3%3C345%3ADC%3E2.0.CO%3B2-7 «Dubai City»]. Melamid, Alexander. Jul 1989</ref>. Пасьля доўгіх гадоў дасьледаваньняў, пасьля таго як у суседнім Абу-Дабі былі зроблены буйныя знаходкі нафты, [[нафта]] была ў рэшце рэшт выяўлена й у Дубаі ў 1971 годзе, аднак і ў значна меншых колькасьцях, пасьля чаго горадам падаваліся ільготы для міжнародных нафтавых кампаніяў. Адкрыцьцё нафты прывяло да масіўнага прытоку замежных працоўных, у асноўным [[індыйцы|індыйцаў]] і [[пакістанцы|пакістанцаў]]. У пэрыяд з 1968 па 1975 гады насельніцтва горада вырасла больш чым на 300%<ref>[https://web.archive.org/web/20090326030537/http://www.ite.org/traffic/documents/AB00H5001.pdf «Historic population statistics»] (PDF)</ref>. У рамках інфраструктуры для перапампоўкі і транспартаваньня нафты з радовішча Фатэг, разьмешчанага ля берагоў раёна [[Джэбэль-Алі]] ў Дубаі, былі пабудаваныя два рэзэрвуары дзеля захоўваньня аб’ёмам 500 тысяч галёнаў<ref>{{спасылка|аўтар=Chapman, Len|спасылка=http://dubaiasitusedtobe.com/pagesnew/ChicagoBeachDubai.shtm|загаловак=How Chicago Beach got its name… then lost it!|выдавецтва=Dubai As It Used To Be|копія=https://web.archive.org/web/20160709050015/http://www.dubaiasitusedtobe.com/pagesnew/ChicagoBeachDubai.shtm|дата копіі=09.07.2016}}</ref>. Гэта стала інавацыйным рашэньнем, бо цяпер супэртанкеры маглі швартавацца ля берага нават у дрэннае надвор’е й пазьбягалі неабходнасьці пампаваць нафту трубамі на бераг<ref>{{кніга|імя=Hawley|прозьвішча=Donald.|загаловак=The Trucial States|месца=London|выдавецтва=Allen & Unwin|isbn=978-0-04-953005-8}}</ref>. У гэты час Дубай пачаў час разьвіцьця й пашырэньня інфраструктуры. Прыбыткі ад нафты, якія траплялі ў бюджэт гораду з 1969 году, падтрымлівалі гэты час росквіту, калі шэйх [[Рашыд ібн Саід аль-Мактум|Рашыд]] пачаў палітыку разьвіцьця інфраструктуры й дывэрсыфікацыі эканомікі, перш чым абмежаваныя запасы эмірату былі вычарпаныя. Нафта складала 24% ВУП у 1990 годзе, але да 2004 года ейная дзель зьнісілася да 7% ВУП<ref name="Sampler">{{кніга|прозьвішча=Sampler & Eigner|загаловак=Sand to Silicon|месца=UAE|выдавецтва=Motivate|год=2008|isbn=978-1-86063-254-9}}</ref>. [[Файл:Adi with the three rulers of Dubai.jpg|значак|зьлева|Сустрэча [[Адзі Бітар]]а, які стаў аўтарам канстытуцыі ААЭ, з шэйхамі Дубаю.]] Адным зь першых буйных праектаў, якія шэйх распачаў, калі пачалі зьяўляцца прыбыткі ад нафты, было будаўніцтва [[Порт-Рашыд|Порта-Рашыд]], то бок глыбакаводнага свабоднага порта, пабудаванага брытанскай кампаніяй Halcrow. Першапачаткова ён праектаваўся як порт з чатырма прычаламі, але падчас будаўніцтва ён быў пашыраны да шаснаццаці прычалаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.dubaiasitusedtobe.net/PortRashid1959-2008.shtml|загаловак=Port Rashid: A Brief History 1959-2008|выдавецтва=www.dubaiasitusedtobe.net|копія=https://web.archive.org/web/20241216035911/https://www.dubaiasitusedtobe.net/PortRashid1959-2008.shtml|дата копіі=16.12.2024}}</ref>. Праект меў выдатны посьпех, бо суднаходныя кампаніі з задавальненьнем карысталіся новымі аб’ектамі. Порт быў адкрыты 5 кастрычніка 1972 году, але ягоныя прычалы былі ўведзеныя ў эксплюатацыю адразу пасьля іхняй пабудовы. Порт-Рашыд павінен быў быць пашыраны ў 1975 годзе на 35 прычалаў, перш чым быў пабудаваны больш буйны порт Джэбэль-Алі<ref name="Sampler" />. Порт-Рашыд быў першым з шэрагу праектаў, прызначаных для стварэньня сучаснай гандлёвай інфраструктуры, у тым ліку дарогаў, мастоў, школаў і шпіталяў<ref>{{кніга|імя=Graeme|прозьвішча=Wilson|загаловак=Father of Dubai|месца=UAE|выдавецтва=Media Prima|год=1999|isbn=9789948856450}}</ref>. Дубай і іншыя краіны «эксклюзіўнага пагадненьня» доўгі час былі брытанскім пратэктаратам, дзе брытанскі ўрад займаўся вонкавай палітыкай і абаронай, а таксама выступаў у якасьці арбітра паміж кіраўнікамі дзяржаваў затокі. Гэта зьмянілася пасьля аб’явы прэм’ер-міністра [[Гаральд Ўілсан|Гаральда Ўілсана]] 16 студзеня 1968 году аб вывадзе ўсіх брытанскіх войскаў з Усходняга Адэну. Было пастаноўлена, што прыбярэжныя эміраты разам з [[Катар]]ам і [[Бахрэйн]]ам зладзяць перамовы, каб вызначыць будучыню рэгіёну пасьля сыходу брытанскіх войскаў<ref>{{кніга|імя=Mohammed bin Rashid|прозьвішча=Al Maktoum|загаловак=Spirit of the Union|месца=UAE|выдавецтва=Motivate|год=2012|старонкі=27–39|isbn=978-1-86063-330-0}}</ref>. [[Файл:Vereinigte Arabische Emirate - Dubai - Palm Jumeirah und Dubai Marina - im Vordergrund das Hotel Atlantis - panoramio.jpg|значак|Штучныя астравы ў Дубаі.]] Прынцып зьвязу быў упершыню ўзгоднены паміж кіраўніком [[Абу Дабі|Абу-Дабі]] шэйхам [[Заід бін Султан Аль-Нахаян|Заідам бін Султанам Аль-Нахаянам]] і шэйхам Рашыдам з Дубаю 18 лютага 1968 году на сустрэчы ў лягеры ў [[Аргуб-аль-Сэдыра]] ля Аль-Сэмэйгу на мяжы паміж двума эміратамі<ref>{{кніга|імя=Mohammed bin Rashid|прозьвішча=Maktoum|загаловак=Spirit of the Union|месца=UAE|выдавецтва=Motivate|год=2012|isbn=978-1-86063-330-0}}</ref>. Яны дамовіліся працаваць над тым, каб іншыя эміраты, у тым ліку Катар і Бахрэйн, далучыліся да зьвязу. Цягам наступных двух гадоў працягваліся перамовы й сустрэчы кіраўнікоў. 2 сьнежня 1971 году Дубай разам з Абу-Дабі, [[Шарджа]]й, [[Аджман]]ам, [[Ум-эль-Кайвайн|Ум-эль-Кайвайнам]] і [[Эль-Фуджайра|Фуджайрой]] падпісалі Акт аб аб’яднаньні, утварыўшы [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты]]. Сёмы эмірат, [[Рас-эль-Хайма]], далучыўся да ААЭ 10 лютага 1972 году пасьля анэксіі Іранам астравоў Тунб<ref>{{кніга|імя=Kourosh|прозьвішча=Ahmadi|спасылка=https://archive.org/details/islandsinternati00ahma|загаловак=Islands and International Politics in the Persian Gulf: The Abu Musa and Tunbs in Strategic Context|месца=London|выдавецтва=Routledge|год=2008|старонкі=[https://archive.org/details/islandsinternati00ahma/page/n106 96]}}</ref>. У 1973 годзе Дубай разам зь іншымі эміратамі ўвёў адзіную валюту, якой стаў [[дырхам ААЭ]]. Цягам 1970-х гадоў Дубай стала разьвіваўся, падсілкоўваючыся прыбыткамі ад нафты й гандлю, нават не зважаючы на плыню імігрантаў, якія ўцякалі ад грамадзянскай вайны ў [[Лібан]]е<ref>«Beirut Showing Signs of Recovery From Wounds of War». The New York Times. 26 траўня 1977. — С. 2.</ref>. Памежныя спрэчкі паміж эміратамі працягваліся нават па ўтварэньні ААЭ, і толькі ў 1979 годзе быў дасягнуты афіцыйны кампраміс, які паклаў канец рознагалосьсям унутры ўтварэньня<ref>Dubai. Carter, T and Dunston, L. «Lonely Planet Publications».</ref>. [[Вайна ў Пэрсыдзкай затоцы]] ў пачатку 1991 году негатыўна паўплывала на горад, бо інвэстары й трэйдары вывелі сродкі й спынілі гандаль. Але Дубай аднавіўся ў зьменлівым палітычным клімаце й заквітнеў. Пасьлядоўнае значнае павышэньне цэнаў на нафту падштурхнула Дубай працягваць засяроджвацца на свабодным гандлі й турызьме<ref>{{кніга|прозьвішча=Sampler & Eigner|загаловак=Sand to Silicon: Going Global|месца=UAE|выдавецтва=Motivate|год=2008|isbn=978-1-86063-254-9}}</ref>. У пачатку 2000-х гадоў пачалося будаўніцтва штучных астравоў ля ўзьбярэжжа Дубаю, вядомых як [[Пальмавыя астравы]] й [[Сусьветныя астравы]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://dredgebrokers.com/the-palm-and-world-islands-of-dubai/|загаловак=The Palm and World Islands of Dubai|выдавецтва=Dredge Brokers {{!}} Dredges and Dredging Equipment}}</ref>. Гмах [[Бурдж Халіфа|Бурдж-Халіфа]] адкрыўся ў Дубаі ў 2010 годзе, перасягнуўшы [[Тайбэй-101]] і стаўшы найвышэйшым хмарачосам у сьвеце<ref>{{спасылка|спасылка=https://newlistingdubai.com/burj-khalifa/|загаловак=Burj Khalifa {{!}} The Tallest Building in the World|дата публікацыі=25.09.2024}}</ref>. == Геаграфія == [[Файл:Desert of Dubai 2010.jpg|міні|220пкс|Пустэльня ў эміраце Дубай]] Дубай разьмешчаны на ўзьбярэжжы [[Пэрсыдзкая затока|Пэрсыдзкай затокі]] ў [[Аб’яднаныя Арабскія Эміраты|Аб’яднаных Арабскіх Эміратах]] і знаходзіцца прыблізна на 16 мэтраў вышэй за ўзровень мора. Дубай разьмешчаны непасрэдна ў [[Арабійская пустэльня|Арабійскай пустэльні]]. Тым ня менш, тапаграфія Дубаю значна адрозьніваецца ад паўднёвай часткі ААЭ у тым, што большая частка пэйзажу горада адзначаецца пясковымі тыпамі пустэльняў, у той час як [[жвір]] дамінуе на большай частцы пустэльняў паўднёвага рэгіёну краіны<ref>Simon Aspinall. [https://web.archive.org/web/20161220012307/http://uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/14.pdf «Environmental Development and Protection in the UAE»].</ref>. Пясок складаецца ў асноўным з дробненай абалонкі й каралаў і такім чынам ёсьць вельмі чыстым і белым. На ўсходзе ад гораду, саланчаковыя прыбярэжныя раўніны, вядомая як [[сакба]], саступаюць месца з поўначы на ​​поўдзень [[выдма]]м. Далей на ўсход выдмы ёсьць большымі і маюць адценьнем чырвонага [[аксыд]]у [[жалеза]]. Плоская пясковая пустэльня зьмяняецца на захадзе гарамі [[эль-Хаджар|Хаджар]], якія праходзяць уздоўж мяжы Дубаю з [[Аман]]ам. Заходні ланцуг Хаджар мае засушлівы, вышчэрблены пэйзаж, чые горы падымаюцца да 1300 мэтраў у некаторых месцах. Дубай не мае натуральных рэкаў ці [[аазіс]]аў, аднак, Дубай мае натуральную бухту, якая ёсьць досыць глыбокай для ўваходу ў яе вялікіх судоў. Дубай таксама мае некалькі водных крыніцаў на захадзе ў гарах эль-Хаджар. Бязьмежнае мора пясковых выдмаў ахоплівае большую частку паўднёвага Дубаю, і ў канчатковым выніку працягваецца ў пустэльні вядомай як [[Руб аль-Халі]]. Сэйсьмічна, Дубай знаходзіцца ў вельмі стабільнай зоне. Да бліжэйшай сэйсьмічнай нестабільнай зоны каля 200 км і наўрад ці ёсьць якія-небудзь сэйсьмічныя ўзьдзеяньні на Дубай<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/science/a-straight-line-to-disaster «Far enough from the fault lines»]. The National</ref>. Экспэрты таксама прагназуюць, што магчымасьці назіраньня [[цунамі]] ў рэгіёне таксама мінімальныя, таму што [[Пэрсыдзкая затока]] ня досыць глыбокая, каб выклікаць цунамі. === Клімат === Дубай мае вельмі гарачы сухі клімат. Лета ў Дубаі вельмі гарачае, ветранае й сухое, з высокай сярэдняй [[тэмпэратура]]й каля 40&nbsp;°C, а ў начныя часы мінімум каля 30&nbsp;°C. Большасьць дзён году ёсьць сонечнымі. Зіма цёплая з высокай сярэдняй тэмпэратурай ад 23&nbsp;°C да мінімум 14&nbsp;°C у начны час. Колькасьць атмасфэрных ападкаў, аднак, расьце ў апошнія некалькі дзесяцігодзьдзяў і дасягае зараз 150 мм у год<ref>[https://web.archive.org/web/20070514125152/http://www.dubaiairport.com/dubaimet/MET/Climate.aspx «Climate in Dubai across the year»]. Dubai Meteorological office.</ref>. {{Кліматычная інфармацыя | Назва_ў_родным_склоне = Дубаю | Крыніца = [http://www.dubaiairport.com/dubaimet/MET/Climate.aspx Dubai Meteorological Office] <!-- максымумы і мінімумы тэмпэратур --> | Студзень_абс_макс = 31 | Студзень_макс = 24.0 | Студзень_мін = 14.3 | Студзень_абс_мін = 8 | Люты_абс_макс = 31 | Люты_макс = 25.4 | Люты_мін = 15.4 | Люты_абс_мін = 7 | Сакавік_абс_макс = 41 | Сакавік_макс = 28.2 | Сакавік_мін = 17.6 | Сакавік_абс_мін = 11 | Красавік_абс_макс = 41 | Красавік_макс = 32.9 | Красавік_мін = 20.8 | Красавік_абс_мін = 8 | Травень_абс_макс = 45 | Травень_макс = 37.6 | Травень_мін = 24.6 | Травень_абс_мін = 17 | Чэрвень_абс_макс = 45 | Чэрвень_макс = 39.5 | Чэрвень_мін = 27.2 | Чэрвень_абс_мін = 22 | Ліпень_абс_макс = 47 | Ліпень_макс = 40.8 | Ліпень_мін = 29.9 | Ліпень_абс_мін = 25 | Жнівень_абс_макс = 48 | Жнівень_макс = 41.3 | Жнівень_мін = 30.2 | Жнівень_абс_мін = 25 | Верасень_абс_макс = 43 | Верасень_макс = 38.9 | Верасень_мін = 27.5 | Верасень_абс_мін = 22 | Кастрычнік_абс_макс = 40 | Кастрычнік_макс = 35.4 | Кастрычнік_мін = 23.9 | Кастрычнік_абс_мін = 16 | Лістапад_абс_макс = 41 | Лістапад_макс = 30.5 | Лістапад_мін = 19.9 | Лістапад_абс_мін = 13 | Сьнежань_абс_макс = 31 | Сьнежань_макс = 26.2 | Сьнежань_мін = 16.3 | Сьнежань_абс_мін = 10 | Год_абс_макс = 48 | Год_макс = 33.4 | Год_мін = 22.3 | Год_абс_мін = 7 <!-- сярэдняя тэмпэратура --> | Студзень_сяр = 19.0 | Люты_сяр = 20.0 | Сакавік_сяр = 22.5 | Красавік_сяр = 26.0 | Травень_сяр = 30.5 | Чэрвень_сяр = 33.0 | Ліпень_сяр = 34.5 | Жнівень_сяр = 35.5 | Верасень_сяр = 32.5 | Кастрычнік_сяр = 29.0 | Лістапад_сяр = 24.5 | Сьнежань_сяр = 21.0 | Год_сяр = 27.5 <!-- тэмпэратура вады --> | Студзень_вады = | Люты_вады = | Сакавік_вады = | Красавік_вады = | Травень_вады = | Чэрвень_вады = | Ліпень_вады = | Жнівень_вады = | Верасень_вады = | Кастрычнік_вады = | Лістапад_вады = | Сьнежань_вады = | Год_вада = <!-- колькасьць ападкаў --> | Студзень_ападкі = 15.6 | Люты_ападкі = 25.0 | Сакавік_ападкі = 21.0 | Красавік_ападкі = 7.0 | Травень_ападкі = 0.4 | Чэрвень_ападкі = 0.0 | Ліпень_ападкі = 0.8 | Жнівень_ападкі = 0.0 | Верасень_ападкі = 0.0 | Кастрычнік_ападкі = 1.2 | Лістапад_ападкі = 2.7 | Сьнежань_ападкі = 14.9 | Год_ападкі = 88.6 <!-- вільготнасьць --> | Студзень_вільготнасьць = | Люты_вільготнасьць = | Сакавік_вільготнасьць = | Красавік_вільготнасьць = | Травень_вільготнасьць = | Чэрвень_вільготнасьць = | Ліпень_вільготнасьць = | Жнівень_вільготнасьць = | Верасень_вільготнасьць = | Кастрычнік_вільготнасьць = | Лістапад_вільготнасьць = | Сьнежань_вільготнасьць = | Год_вільготнасьць = }} == Эканоміка == [[Файл:Jebel Ali Port 2 Imresolt.jpg|міні|Дубайскі порт [[Джэбэль-Алі]].]] Эканоміка Дубаю ёсьць адной з самых хуткарослых эканомік сьвету<ref>[http://www.thenational.ae/business/economy/dubai-enters-top-five-ranked-fastest-growing-economies «Dubai enters top five ranked fastest growing economies»]. The National.</ref>. Валавы ўнутраны прадукт гораду, як мяркуецца, складае каля 107 млрд даляраў ЗША, пры гэтым тэмп росту ў 2014 годзе складаў 6,1%<ref>[https://web.archive.org/web/20150331161429/http://www.zawya.com/story/Dubai_GDP_growth_seen_at_61_in_2014-ZAWYA20140604041903/ «Dubai's gross domestic product is expected to reach US$107.1 billion, posting a growth rate of 6.1% in 2014 and exceeding Dubai government's estimates of 5%, according to Citibank»]. Zawya Thomson Reuters.</ref>. Не зважаючы на тое, што шэраг асноўных элемэнтаў гандлёвай інфраструктуры гораду і эмірату былі пабудаваныя дзеля задавальненьня патрэбаў [[нафта]]вай прамысловасьці<ref>[https://www.usatoday.com/marketplace/ibi/dubai.htm «Dubai – Overview»]. USA Today.</ref>, прыбыткі ад нафты і [[прыродны газ|прыроднага газу]] складаюць менш за 5% усіх прыбыткаў эмірату<ref name="ameinfo"/>. Мяркуецца, што Дубай здабывае ад 50 тысяч да 70 тысяч барэляў нафты штодзень<ref>[http://www.moneycontrol.com/news/business/dubais-oil-discoverydubais-debt_440035.html «Dubai's oil discovery and Dubai's debt»]. Moneycontrol.</ref> і значную колькасьць газу з марскіх радовішчаў. Доля эмірату ў агульных прыбытках краіны ад газу складае каля 2%. Запасы нафты Дубаю значна скараціліся і, як чакаецца, будуць вычарпаныя у хуткім часе. Усноўны ўнёсак у эканоміку гораду робяць нерухомасьць і [[будаўніцтва]] (22,6%)<ref>[https://web.archive.org/web/20081219030604/http://www.ameinfo.com/66981.html «Dubai diversifies out of oil»]. AMEInfo.</ref>, [[гандаль]] (16%), [[прадпрымальніцтва]] (15%) і фінансавыя паслугі (11%)<ref>[https://web.archive.org/web/20050508223402/http://www.dcci.gov.ae/content/Bulletin/Issue10/SectorMonEn_ISSUE10.pdf «Prospects of Dubai Economic Sectors»]. Dubai Chamber of Commerce.</ref>. Зьнешнегандлёвы зварот Дубаю ў 2014 годзе складаў 362 млрд даляраў ЗША. У агульным аб’ёме гандлю [[імпарт]] займаў самую вялікую долю, дасягаючы 230 млрд даляраў, у той час як [[экспарт]] і рээкспарт у эмірат складаў 31 і 101 млрд даляраў ЗША адпаведна<ref name="emirates247">[https://www.emirates247.com/business/economy-finance/dubai-s-foreign-trade-steady-at-dh1-331-trillion-in-2014-2015-03-23-1.585144 «Dubai's foreign trade steady at Dh1.331 trillion in 2014»]. Emirates 24/7.</ref>. Да 2014 году [[Кітай]] стаў найбуйнейшым міжнародным гандлёвым партнэрам Дубаю, то бок агульны аб’ём гандлёвых плыняў склаў 47,7 млрд даляраў, падвысіўшыся на 29% у параўнаньні з 2013 годам. [[Індыя]] заняла другое месца сярод ключавых гандлёвых партнэраў места з таваразваротам у 29,7 млрд даляраў ЗША. А трэцім партнэрам сталіся [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]], трымаючыся паказчыку ў 22,62 млрд даляраў ЗША. Сярод іншых значных гульцоў варта вылучыць [[Саудаўская Арабія|Саудаўскую Арабію]], [[Нямеччына|Нямеччыну]], [[Швайцарыя|Швайцарыю]], [[Японія|Японію]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]]<ref name="emirates247"/>. Гістарычна склалася так, што Дубай і суседняе места [[Дэйра]], якое на сёньня ёсьць часткай гораду Дубай, былі важнымі портамі дзеля заходніх вытворцаў. Большасьць банкаўскіх і фінансавых цэнтраў новага гораду разьмяшчаліся ў раёне порту. Дубай захоўваў сваё значэньне як ключавы пункт на гандлёвым шляху на працягу 1970-х і 1980-х гадоў. Дубай дасюль мае свабодны гандаль золату і да 1990-х гадоў быў цэнтрам ажыўленага кантрабанднага гандлю<ref name="britannica"/> зьліткамі [[золата]] ў Індыю, дзе імпарт золата быў абмежаваны. Дубайскі порт [[Джэбэль-Алі]], пабудаваны ў 1970-х гадох, мае самую вялікую пабудаваную гавань у сьвеце і займае сёмае месца ў сьвеце паводле аб’ёму кантэйнэрнага транспартаваньня<ref>[http://aapa.files.cms-plus.com/Statistics/WORLD%20PORT%20RANKINGS%2020081.pdf «World Port Rankings – 2008»]. American Association of Port Authorities.</ref>. Акрамя таго, Дубай таксама зьяўляецца цэнтрам галіны паслугаў, як то [[інфармацыйныя тэхналёгіі]] і [[фінансы]], з адмысловымі свабоднымі зонамі па ўсім горадзе<ref>[https://web.archive.org/web/20151117021420/http://business-dubai.com/services/business-setup/Dubai-Free-zones/ «Free Zone Authorities in Dubai»]. Business-Dubai.</ref>. [[Дубай Інтэрнэт-Сіці]] поруч з [[Дубай Мэдыя-Сіці]] ёсьць часткай вольнай зоны TECOM, якая ёсьць аднім з такіх анклаваў, у склад якога ўваходзяць ІТ-кампаніі, як то [[HP]], «[[Гугл]]», [[EMC Corporation]], [[Oracle]], «[[Майкрасофт]]», «[[Дэл]]» і [[IBM]], а таксама сродкі масавай інфармацыі, як то MBC, [[CNN]], «[[Брытанская вяшчальная карпарацыя]]», «[[Ройтэрз]]», [[Sky News]] і [[Associated Press]]. У дапасаваньне да гэтага існуюць розныя адмысловыя праграмы, рэсурсы і паслугі, якія падтрымліваюць рост стартапаў у Дубаі і дапамагаюць ім далучыцца да новых бізнэсовых магчымасьцяў<ref>[https://web.archive.org/web/20210301074002/http://tradearabia.com/news/BANK_379387.html «New report highlights Dubai's startup ecosystem»]. Trade Arabia.</ref>. === Турызм і раздробны гандаль === [[Файл:Burj Khalifa lake - panoramio (1).jpg|міні|зьлева|[[Дубайскі фантан]] ля [[Бурдж Халіфа|Бурдж Халіфы]] прыцягвае ўвагу турыстаў дзякуючы сваім яскравым шоў.]] [[Турызм]] зьяўляецца важным складнікам стратэгіі ўраду Дубаю падтрыманьня прытоку замежных грашовых сродкаў у эмірат. Турысты ў Дубай пераважна прывабліваюць дзякуючы шопінгу<ref>[http://drshem.com/2012/01/05/bargain-hunting-fashionistas-descend-onto-dubai/ «Bargain-hunting Fashionistas Descend onto Dubai»]. Dr.Shem.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20131017113310/http://www.gateway-dubai.com/lifestyle-dubai/shopping/shopping-in-dubai/ «Shopping in Dubai»]. Shopping Galore in Dubai.</ref>, але таксама праз наяўнасьць старажытных і сучасных славутасьцяў<ref>[https://web.archive.org/web/20180706161851/https://www.holidayfactors.com/travel-blog/places-to-visit-in-dubai/ «104 Attractions in Dubai»]. Holiday Factors.</ref>. Паводле стану на 2018 год Дубай зьяўляецца чацьвёртым самым наведвальным горадам у сьвеце паводле колькасьці замежных наведвальнікаў. Поруч з тым, колькасьць хутка расьце, павялічыўшыся на 10,7% за апошнія часы<ref>[https://www.businessinsider.com/most-visited-cities-in-the-world-2018-9 «The 20 most visited cities around the world in 2018»]. Business Insider.</ref>. У 2016 годзе горад прыняў 14,9 мільёнаў наведвальнікаў<ref>[http://gulfnews.com/business/sectors/tourism/14-9-million-overnight-visitors-for-dubai-in-2016-1.1974824 «14.9 million overnight visitors for Dubai in 2016»]. Gulf News.</ref>. Дубай называюць сталіцай гандлю [[Блізкі Ўсход|Блізкага Ўсходу]]<ref>[https://www.forbes.com/pictures/efik45ljkd/most-visited-cities-in-the-world-2012-8/ «Most Visited Cities In The World 2012»]. Forbes.</ref>. Толькі ў Дубаі існуюць больш за 70 гандлёвых цэнтраў, у тым ліку найбуйнейшы ў сьвеце гандлёвы цэнтар [[Dubai Mall]]. Дубай таксама вядомы дзякуючы розным рынкам, які месьцяцца па абодва бакі ад рачулкі. Традыцыйна шагдлёвыя караблі з [[Усходняя Азія|Усходняй Азіі]], [[Кітай|Кітаю]], [[Шры-Ланка|Шры-Ланкі]] і [[Індыя|Індыі]] разгружаліся у портах Дубаю, а тавар зьяўляўся на мясцовых рынках. У горадзе таксама ёсьць мноства бутыкаў і ювэлірных крамаў. Дубай таксама называюць «Горадам золата», бо на Залатым рынку ў Дэйры налічваецца амаль 250 крамаў раздробнага гандлю золатам<ref>Krane, Jim (2009). [[iarchive:cityofgolddubaid0000kran|«City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism»]]. St. Martin's Press. — ISBN 978-0-312-53574-2.</ref>. У Дубаі месьцяцца шмат паркаў, як то паркі Сафа, Мушрыф, Гамрыя ды іншыя. Кожны парк ёсьць унікальным, адрозьніваючыся адно ад другога. У парку Мушрыф збудаваныя дамы ў розных стылях сьвету. Наведвальнікі могуць азнаёміцца з архітэктурнымі асаблівасьцямі як звонку, гэтак і знутры кожнага дому. Сярод самых папулярных дубайскіх пляжаў ёсьць пляжы Ум-Сукейм, Аль-Мамзар, адкрыты пляж Джумэйра, Кітэ, Пляж Чорнага палацу і Каралеўскі астраўны пляжны клюб. == Архітэктура == [[Файл:Dubai skyline 2015 (crop).jpg|міні|Выгляд на бізнэсовы раён Дубаю.]] Дубай багаты на будынкі і збудаваньні розных архітэктурных стыляў. Многія сучасныя інтэрпрэтацыі ісламскай архітэктуры можна знайсьці тут дзякуючы росквіту будаўніцтва і архітэктурных інавацыяў у арабскім сьвеце ў цэлым і ў Дубаі, у прыватнасьці, пры падтрымцы ня толькі вядучых арабскіх альбо міжнародных архітэктурна-інжынэрных дызайнэрскіх фірмаў, як то [[Аль-Гашэмі]] і [[Aedas]], але таксама ад лепшых кампаніяў [[Нью-Ёрк]]у і [[Чыкага]]<ref name="shindagah"/>. У выніку гэтага росквіту сучасная ісламская і сусьветная архітэктура была літаральна выведзеная на новыя ўзроўні ў галіне дызайну і тэхналёгіяў будаўніцтва хмарачосаў. Цяпер у Дубаі больш завершаных хмарачосаў вышынёй больш за 250 мэтраў чымсьці ў любым іншым горадзе сьвету. Кульмінацыйным пунктам была сканчэньне будаўніцтва ў 2010 годзе хмарачоса [[Бурдж Халіфа|Бурдж Халіфы]], якая зараз зьяўляецца самым высокім у сьвеце будынкам вышынёй 829,8 мэтраў. Праект Бурдж Халіфы грунтаваўся на традыцыйнай ісламскай архітэктуры. Будынак увасабляе сабой абстрактную вэрсію пустэльнай кветкі [[гімэнакаліс]]у, якая паходзіць з рэгіёну Дубай<ref>[https://web.archive.org/web/20110228235427/http://www.burjkhalifa.ae/language/en-us/the-tower/design.aspx «Design of Burj Khalifa»]. Burj Khalifa.</ref>. == Транспарт == Транспарт у Дубаі кантралюецца [[Управа дарог і транспарту (Дубай)|Управай дарог і транспарту]] (УДТ), якая ёсьць агенцыяй дубайскага ўраду, створанай указам шэйха ў 2005 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20100419010523/http://www.rta.ae/ RTA].</ref>. У мінулым сетка грамадзкага транспарту сутыкалася з праблемамі затораў і прытрымліваньня раскладу, якія былі разьвязаныя дзякуючы буйной інвэстыцыйнай праграмы, якая ўлучала выдаткі больш чым 70 мільярдаў дырхамаў ААЭ на паляпшэньне<ref>[https://web.archive.org/web/20090825202355/http://archive.gulfnews.com/articles/07/12/14/10174695.html «Gulfnews: Dubai traffic woes inflict losses of Dh4.6b a year»]. Gulf News.</ref>. У 2009 годзе, паводле статыстыкі муніцыпалітэту, у Дубаі мелася крыху больш за 1 мільён аўтамабіляў<ref>[https://web.archive.org/web/20200413093437/https://gulfnews.com/uae/environment/car-free-day-gets-under-way-in-dubai-1.584210 «Gulfnews: Public transport regains allure as Car-free Day gets under way»]. Gulf News.</ref>. У студзені 2010 году доля жыхароў Дубая, якая карыстаецца грамадзкім транспартам, складала ўсяго 6%<ref>[https://web.archive.org/web/20100124073635/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/traffic-transport/rta-wants-30-of-dubai-residents-on-public-transport-1.571138 «Gulfnews: Rta wants 30 of dubai residents on public transport»]. Gulf News.</ref>. === Дарожны === [[Файл:Dubai Road 2013.JPG|значак|зьлева|Дарога E11 у Дубаі.]] [[Файл:Tolerance Bridge.jpg|значак|Мост талерантнасьці ў [[Бізнэс-Бэй]].]] Пяць асноўных аўтадарогаў E11, E311, E44, E77 і E66<ref>[https://web.archive.org/web/20181104020335/https://gulfnews.com/news/uae/transport/dubai-al-ain-road-renamed-1.2296992 «Dubai-Al Ain Road renamed»]. WAM.</ref> пераразаюць Дубай, злучаючы места зь іншымі гарадамі і эміратамі. Акрамя таго, некалькі важных унутрыгарадзкіх маршрутаў, як то дарогі D89, D85, D75, D73, D94 і D92 злучаюць розныя часткі гораду і аэрапорт паміж сабой. Усходняя і заходняя часткі гораду злучаныя мастамі [[Аль-Мактум (мост)|Аль-Мактум]], [[Аль-Гаргуд]], [[Бізнэс-Бэй-Кросінг]] ды плывучым мостам, а таксама тунэлем Аль-Шындагга<ref>[https://web.archive.org/web/20100625002211/http://www.rta.ae/wpsv5/wps/portal/!ut/p/kcxml/04_Sj9SPykssy0xPLMnMz0vM0Y_QjzKLN4g3NvMASYGZJkb6kWhijggRX4_83FT9IH1v_QD9gtzQiHJHR0UA8kPctg!!/delta/base64xml/L3dJdyEvd0ZNQUFzQUMvNElVRS82XzBfMzZJ «Completed projects»]. RTA.</ref>. Сыстэмай грамадзкага аўтобуснага транспарту ў Дубаі кіруе УДТ. Аўтобусная сетка складаецца з 140 маршрутаў, якія за 2008 годзе перавезьлі больш за 109 мільёнаў чалавек. Усе службы таксі мусяць мець ліцэнзію ад УДТ. Дубайскія ліцэнзаваныя таксі лёгка пазнаць паводле крэмавага колеру ды розных колерах даху, якія ідэнтыфікуюць апэратара. Найбуйнейшай сеткай таксовак ёсьць [[Дубайская карпарацыя таксі|Дубайская карпарацыя таксовак]], якая ёсьць філіяй УДТ. Гэтая кампанія зважаецца найбуйнейшым апэратарам таксовак і горадзе, а іхныя самаходы маюць чырвоны дах. Асаблівай ёсьць служба таксі, якая створаная дзеля перавозак жанчынаў і жанчынаў зь дзецьмі. Аўтамабілямі гэтай кампаніі кіруюць жанчыны-кіроўцы, а дух самаходаў маюць ружовы колер. Больш за 3 тысяч таксі, якія працуюць у эміраце, зьдзяйсьняюць у сярэднім 192 тысяч паездак штодня, перавозячы блізу 385 тысячаў чалавек. === Паветраны === [[Файл:Dubai - International (DXB - OMDB) AN1204297.jpg|значак|[[Дубай (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Дубая]] зважаецца адным з самых загружаных у сьвеце.]] [[Дубай (аэрапот)|Міжнародны аэрапорт Дубая]], дзе базуецца нацыянальная авіякампанія ''[[Emirates]]'', абслугоўвае горад Дубай і іншыя эміраты краіны. Аэрапорт ёсьць трэцім паводле загружанасьці аэрапортам у сьвеце паводле колькасьці пасажыраў<ref>[https://web.archive.org/web/20100111173544/http://www.thenational.ae/article/20080429/BUSINESS/400804065 «2008 Annual Report»]. Dubai Airport.</ref>. Пагатоў, ён ёсьць шостым у сьвеце паводле загружанасьці грузавым аэрапортам у сьвеце, апрацаваўшы 2,37 мільёнаў тонаў грузаў у 2014 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20150429044632/http://www.dubaiairports.ae/corporate/media-centre/press-releases/detail/dxb-takes-over-top-spot-for-international-passenger-traffic «DXB Takes Over Top Spot for International Passenger Traffic»]. Dubai Airports.</ref>. На 2018 год ён абслугоўваў больш чым 150 напрамкаў у больш чым 70 краінаў сьвету на шасьці кантынэнтах<ref>[https://web.archive.org/web/20150512221204/http://www.emirates.com/english/destinations_offers/destinations/alldestinations.aspx «Our Destinations»]. Emirates.</ref>. У 2010 годзе пачаў сваю працу міжнародны аэрапорт [[Аль-Мактум (аэрпорт)|Аль-Мактум]]. Зважаючы на тое, што плянавалася шырока ўжываць гэтае лётнішча, у 2021 годзе толькі некалькі авіякампаніяў ажыцьцяўлялі пасажырскія перавозкі зь яго, але пераважна робячы толькі грузавыя перавозкі. === Мэтро і трамвай === [[Файл:Dubai Tram Alstom Citadis 402 near Al Sufouh.jpg|значак|зьлева|[[Дубайскі трамвай]].]] [[Дубайскі мэтрапалітэн]] складаецца зь дзьвюх лініяў (чырвонай і зялёнай), якія праходзяць празь фінансавыя і жылыя раёны гораду. Мэтрапалітэн пачаў сваю працу ў верасьні 2009 году<ref>[https://web.archive.org/web/20110617052450/http://www.zawya.com/projects/project.cfm/pid151106013921?cc «Dubai RTA»]. Zawya.</ref>, стаўшы першай сеткай гарадзкога чыгуначнага транспарту на [[Арабійскі паўвостраў|Арабійскім паўвостраве]]<ref>[https://web.archive.org/web/20090916041627/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8247330.stm «Will metro change Dubai car culture?»]. BBC News.</ref>. За ягоную эксплюатацыю адказвае брытанская міжнародная сэрвісная кампанія ''[[Serco]]''. Чырвоная лінія зважаецца асноўнай магістральлю з 29 станцыямі, зь якіх чатыры ёсьць падземнымі, 24 — надземныя, а адная станцыя стаіць на роўні зямлі. Зялёная лінія мае 20 станцыяў, зь якіх 12 пабудаваная па-над зямлёю, а 8 зь іх ёсьць падземнымі. У 2021 годзе была пашырыная чырвоная лінія, якая злучыла горад з пляцоўкай міжнароднай выставы [[Міжнародная выстава 2020 году|Экспа-2020]]. Таксама заплянаванае будаўніцтва сіняй і фіялетавай лініяў. Цягнікі цалкам аўтаматызаваныя і рухаюцца без кіроўцаў<ref>[https://web.archive.org/web/20220430121719/https://www.itsinternational.com/feature/dubai-metro-worlds-longest-automated-rail-system «Dubai metro — the world’s longest automated rail system»]. ITS International.</ref>. Манарэйкавая лінія, якая злучае [[Пальма-Джумэйра|Пальму-Джумэйру]] з мацерыком, адкрылася 30 красавіка 2009 году<ref>[https://web.archive.org/web/20100115001910/http://www.timeoutdubai.com/knowledge/news/8723-palm-monorail-tried-and-tested «Palm monorail tried and tested»]. Timeoutdubai.</ref>, стаўшы першай манарэйкавай чыгункай на [[Блізкі Ўсход|Блізкім Усходзе]]<ref>[https://web.archive.org/web/20170203075322/http://www.aeconline.ae/13/pdcnewsitem/01/69/09/index_13.html «First Monorail system in the Middle East takes first paying passengers»]. AEC Online.</ref>. [[Дубайскі трамвай]] мае працягласьць сваёй сеткі у 14,5 кілямэтраў даўжынёю, рухаючыся ўздоўж дарогі Аль-Суфу і злучаючы [[Дубай-Марына|Дубай-Марыну]] і Пальму-Джумэйру. Зь некаторых трамвайных прыпынкаў можна перасесьці на чырвоную лінію мэтрапалітэну. Сваю працу трамвай пачаў на лініі даўжынёю 10,6 кілямэтраў у 2014 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20160215035242/http://thedubaitram.com/about/ «About»]. The Dubai Tram.</ref>. == Культура == Культура ААЭ агулам перадусім адлюстроўвае традыцыйную арабскую культуру. Уплыў арабскай і ісламскай культуры на архітэктуру, музыку, адзеньне, кухню і лад жыцьця таксама вельмі прыкметны. Пяць разоў на дзень мусульманаў заклікаюць да малітвы зь мінарэтаў мячэтаў, якія раскіданыя па ўсёй краіне. Сярод галоўных сьвятаў у Дубаі вылучаецца [[Ураза-байрам|Ўраза-байрам]], які азначае канец [[Рамадан]]у, і Нацыянальны дзень, які сьвяткуецца 2 сьнежня і ўганароўвае ўтварэньне краіны<ref>[https://web.archive.org/web/20161220102503/http://gulfnews.com/guides/life/community/how-the-uae-was-born-1.1610731 «Gulf News Community»]. Gulf News.</ref>. [[Файл:Dubai Future Forum 2024 - interior 01.jpg|значак|Унутры музэю будучыні.]] Культурны адбітак гораду як невялікай, этнічна аднароднай супольнасьці здабытчыкаў перлаў зьмяніўся з прыходам іншых этнічных групаў, сярод якіх спачатку былі [[Іранцы|іранцы]] ў пачатку 1900-х гадоў, а пазьней [[індыйцы]] і [[пакістанцы]] ў 1960-х гадах. У 2005 годзе 84% насельніцтва мэтраполіі Дубаю былі замежнікамі, а прыкладна палова зь іх паходзіла зь [[Індыя|Індыі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20121012143031/http://www.migrationinformation.org/dataHub/GCMM/Dubaidatasheet.pdf «Country and Metropolitan Stats in Brief»]. Migration Information.</ref>. З 2006 па 2022 гады выходнымі днямі былі пятніца і субота, як кампраміс паміж сьвятасьцю пятніцы для мусульманаў і выходнымі ў [[Эўропа|Эўропе]] і [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]<ref>Jonathan Sheikh-Miller. [https://web.archive.org/web/20110212191741/http://www.ameinfo.com/95027.html «UAE Weekend Switchover»]. AMEinfo.</ref>. Да 2006 году выходнымі днямі былі чацьвер і пятніца. 1 студзеня 2022 году ў Дубаі быў усталяваны працоўны тыдзень у чатыры з паловаю дні, прычым выходныя пачынаюцца зь пятніцы па абедзе, і цягнуцца ўсю суботу і нядзелю<ref>[https://web.archive.org/web/20230513070512/https://www.mediaoffice.ae/en/news/2021/December/07-12/The-changes-to-the-working-week-system «The changes to the working week system»]. Government of Dubai Media Office.</ref>. Праз турыстычны падыход і высокі ўзровень жыцьця мяшчанаў культура Дубаю паступова разьвілася ў бок раскошы, багацьця і пышнасьці зь вялікай увагай да экстравагантнасьці, павязанай з вольным часам<ref>Okonkwo, Uché (2007). «Luxury Fashion Branding: Trends, Tactics, Techniques». — С. 80.</ref>. Дубай вядомы сваім начным жыцьцём. Клюбы і бары перадусім месьцяцца ў гатэлях праз законы аб [[сьпіртовы напой|алькаголі]]. Газэта [[Нью-Ёрк Таймз]] назвала Дубай «тым горадам, дзе можна сустрэць [[Майкл Джордан|Майкла Джордана]] ў бары «Буда» або натрапіць на [[Наомі Кэмпбэл]], якая сьвяткуе свой дзень нараджэньня шматдзённымі вечарынамі»<ref>Sherwood, Seth (9.12.2007). [https://web.archive.org/web/20151017084536/http://www.nytimes.com/2007/12/09/travel/09party.html «Clubs Bloom in the Desert»]. The New York Times. </ref>. Штогадовыя забаўляльныя імпрэзы, як то Дубайскі шопінг-фэстываль<ref>[https://web.archive.org/web/20110106131951/http://www.traveldealsfinder.com/travel-packages/dubai-shopping-festival «Dubai Shopping Festival 2011»]. Travel Deals Finder.</ref> і Дубайскія летнія сюрпрызы, прыцягваюць больш за 4 мільёны наведвальнікаў з усяго рэгіёну і прыносяць прыбытак больш за 2,7 мільярдаў даляраў ЗША<ref>[https://web.archive.org/web/20130508235712/http://gulfnews.com/in-focus/dubai-shopping-festival/sales-will-account-for-8-of-dubai-s-gdp-1.269917 «Sales will account for 8% of Dubai’s GDP»]. Gulf News.</ref>. Міжнародная асацыяцыя фэстываляў і імпрэзаў, то бок вядучая сусьветная гандлёвая асацыяцыя імпрэзаў, каранавала Дубай як Сусьветны горад фэстываляў і імпрэзаў 2012 году ў катэгорыі гарадоў з насельніцтвам большым за адзін мільён жыхароў<ref>[https://web.archive.org/web/20120924032330/http://khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=%2Fdata%2Fnationgeneral%2F2012%2FSeptember%2Fnationgeneral_September341.xml&section=nationgeneral «Dubai is world’s festival city»]. Khaleej Times.</ref>. === Кухня === [[Файл:Spice Souq Dubai 13.jpg|значак|зьлева|Рынак затавак у старым Дубаі.]] [[Арабская кухня]] вельмі папулярная і дасяжная паўсюль у горадзе, ад невялікіх закусачных з [[Кебаб|кебаб]]ам у Дэйры і Аль-Карама да рэстарацыяў у гатэлях Дубаю. Стравы хуткага харчаваньня, паўднёваазіяцкай і [[кітайская кухня|кітайскай кухняў]] таксама вельмі папулярныя і шырока прадстаўленыя ў Дубаі. Продаж і спажываньне сьвініны рэгулюецца і дазволена законам толькі немусульманам у адмысловых месцах супэрмаркетаў і аэрапортаў<ref>[https://web.archive.org/web/20080226222518/http://www.stat-usa.gov/agworld.nsf/505c55d16b88351a852567010058449b/898e8206171d628385256d02006df0d7/%24FILE/TC3003.PDF «Food and Agricultural Import Regulations and Standards»]. GAIN Report.</ref>. Аналягічна рэгулюецца і продаж алькагольных напояў. Дзеля куплі алькаголю патрабуецца дазвол на продаж алькаголю, але яго можна набыць у барах і рэстарацыях гатэляў<ref name="Dubai Culture">[https://web.archive.org/web/20100306150956/http://www.dubai-livethedream.com/dubai-culture.html «Dubai Culture»]. Dubai Live the Dream.</ref>. Папулярнай стравай гораду ёсьць [[бір’яні]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160207234027/https://www.zomato.com/dubai/best-biryani-restaurants «Biryani in Dubai»]. Zomato.</ref>. Першы фэстываль ежы ў Дубаі ладзіўся з 21 лютага па 15 сакавіка 2014 году<ref>[https://web.archive.org/web/20141115191601/http://www.dubaifoodfestival.com/dff-2015/ «Dubai Food Festival»]. Dubai Food Festival.</ref>. Паводле часопіса Vision, імпрэза была накіраваная на ўмацаваньне і сьвяткаваньне пазыцыяў Дубаю як гастранамічнай сталіцы рэгіёну. Фэстываль быў распрацаваны такім чынам, каб прадэманстраваць разнастайнасьць смакаў і кухняў места, прадстаўляючы кухні больш чым 200 нацыянальнасьцей<ref>East, Ben (02.2014). [https://web.archive.org/web/20141030181910/http://vision.ae/en/articles/taste_of_culture_dubai_food_festival «Taste of culture: Dubai Food Festival»]. Vision.ae.</ref>. Наступны кулінарны фэстываль праходзіў з 23 лютага па 11 сакавіка 2017 году. === Забавы і імпрэзы === [[Файл:Inside the Dubai Opera.jpg|значак|Інтэр’еры [[Дубайская опэра|Дубайскай опэры]].]] [[Дубайская опэра]] адчыніла свае дзьверы 31 жніўня 2016 году ў цэнтры гораду выступам [[Плясыда Дамінга]]. Гэты шматфункцыянальны цэнтар выканальніцкіх мастацтваў на 2 тысячы месцаў можа прымаць ня толькі тэатральныя паказы, канцэрты і опэры, але і вясельлі, гала-вячэры, банкеты і канфэрэнцыі. Арабскія фільмы папулярныя ў Дубаі і агулам у ААЭ. З 2004 году ў горадзе штогод ладзіцца [[Дубайскі міжнародны кінафэстываль]], які служыць вітрынай для арабскіх і блізкаўсходніх кінэматаграфічных талентаў<ref>[https://web.archive.org/web/20080822190629/http://www.dubaifilmfest.com/en/about-diff/what-is-diff.html «About Dubai Film Festival (DFF)»]. 7th Dubai International Film Festival.</ref>. [[Дубайскі пустэльны фэстываль рок-н-ролу|Дубайскі фэстываль рок-н-ролу ў пустэльні]] быў яшчэ адным буйным фэстывалем, які аб’ядноўваў выканаўцаў [[гэві-мэтал]]у і [[рок-музыка|року]], але ён больш ня ставіцца ў Дубаі. Адным зь менш вядомых бакоў Дубаю ёсьць важнасьць галерэйнай сцэны сучаснага мастацтва. З 2008 году ў горадзе працуюць вядучыя галерэі сучаснага мастацтва, як то Карбон-12, Грын-Арт, галерэя Ізабэль ван дэн Эйндэ. Тэатар лічбавага мастацтва Дубаю адкрыўся ў 2020 годзе і прадстаўляе лічбавае мастацтва, у тым ліку сучасныя працы<ref>Saundalkar, Aarti (6.10.2020). [https://web.archive.org/web/20230209142552/https://whatson.ae/2020/10/the-incredible-theatre-of-digital-art-open-its-doors-this-month/ «The incredible Theatre of Digital Art open its doors this month»]. UAE: What’s On.</ref>. == Спорт == [[Файл:DTC1.jpg|значак|зьлева|Тэнісны корт у Дубаі.]] Найбольш папулярнымі відамі спорту ўважаюцца [[футбол]] і [[крыкет]]. Штаб-кватэра [[Міжнародная рада па крыкеце|Міжнароднай рады па крыкеце]] знаходзіцца менавіта ў Дубаі. Тры футбольныя клюбы, як то «[[Аль-Васьль Дубай|Аль-Васьль]]», «[[Шабаб Аль-Аглі Дубай|Шабаб Аль-Аглі]]» ды «[[Аль-Наср Дубай|Аль-Наср]]», ёсьць прадстаўнікамі гораду ў [[Про Ліга чэмпіянату ААЭ па футболе|Про-Лізе ААЭ]]<ref name="Dubai Culture" />. Самым пасьпяховым з памянёных клюбаў ёсьць «Аль-Васьль». У Дубаі таксама ладзіцца штогадовы [[чэмпіянат Дубаю па тэнісе|турнір па тэнісе]], а таксама турнір па гольфе, прыцягваючы зорак спорту з усяго сьвету. Тут таксама ладзіцца этап Кубка сьвету ў скачках на чыстакроўных конях, што праводзіцца на іпадроме Мэйдан. У 2023 годзе быў створаны баскетбольны клюб пад назовам «[[Дубай (баскетбольны клюб)|Дубай]]», які ў 2025 годзе пачаў спаборнічаць у [[Эўраліга (баскетбол)|Эўралізе]]. У 2009 годзе ў Дубаі ладзіўся [[Чэмпіянат сьвету па рэгбі-7 2009 году|чэмпіянат сьвету па рэгбі-7]]. Аўтагонкі таксама ёсьць важным відам спорту ў Дубаі. На Дубайскім аўтадроме цягам году ладзяцца мноства розных спаборніцтваў. Яшчэ адной заўважнай падзеяй ёсьць Дубайскі забег, які ёсьць часткай Дубайскага фітнэсавага выпрабаваньня і ўважаецца за найбуйнейшы ў сьвеце бясплатны забег<ref>{{спасылка|аўтар=Diaz, One Carlo|спасылка=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/wellbeing/2024/10/27/dubai-run-2024-registration-details/|загаловак=Dubai Run 2024: Date, registration details, bib collection and more|выдавецтва=The National}}</ref>. Тут таксама ёсьць сучасны крыты і адкрыты картдром, папулярны сярод аматараў гонак. Спаборніцтвы па крыкеце [[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Індыі па крыкеце|Прэм’ер-лігі]] Індыі прайшлі ў ААЭ ў 2020 годзе. У 2025 годзе ўлады Дубаю зацьвердзілі «Спартовую стратэгію Дубай-2033», то бок доўгатэрміновую праграму, прызначаную для падтрымкі спартовага сэктару эмірата і ўмацаваньня ягонай пазыцыі як глябальнага спартовага цэнтру. Стратэгія акрэсьлівае ініцыятывы ў пашырэньні ўдзелу грамадзтва ў фізычнай актыўнасьці, павышэньні якасьці і колькасьці спартовых спаборніцтваў ды разьвіцьці мясцовых талентаў у розных відах спорту. Яна таксама скіраваная на павелічэньне эканамічнага ўнёску спартовай індустрыі места праз мэтанакіраваныя праграмы і разьвіцьцё інфраструктуры<ref>{{спасылка|спасылка=https://thebrewnews.com/thebrew-news/uae/dubai-sports-strategy-2033/|загаловак=Dubai Sports Strategy 2033 unveiled|выдавецтва=The Brew News|дата публікацыі=14.11.2025}}</ref>. == Гарады-сябры == {| cellpadding="11" |- valign="top" | * [[Дублін]], [[Ірляндыя]] * [[Багдад]], [[Ірак]] * [[Мадрыд]], [[Гішпанія]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130430151122/http://www.uaeinteract.com/docs/Twinning_agreement_brings_a_taste_of_Spain_to_Dubai/21927.htm «Twinning agreement brings a taste of Spain to Dubai UAE – The Official Web Site – News»]. Uaeinteract.com.</ref> * [[Бэйрут]], [[Лібан]] * [[Брысбэйн]], [[Аўстралія]] * [[Каракас]], [[Вэнэсуэла]] * [[Хэб]], [[Чэхія]] * [[Дамаск]], [[Сырыя]] * [[Дэтройт]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130430153719/http://www.uaeinteract.com/docs/Dubai_Detroit_ink_sister-city_accord/9548.htm «Dubai, Detroit ink sister-city accord UAE – The Official Web Site – News»]. Uaeinteract.com.</ref> * [[Дандзі]], [[Шатляндыя]] * [[Франкфурт-на-Майне]], [[Нямеччына]] * [[Жэнэва]], [[Швайцарыя]] * [[Голд-Кост]], [[Аўстралія]] * [[Гранада]], [[Гішпанія]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130615200359/http://www.uaeinteract.com/docs/Dubai,_Granada_discuss_cooperation/34149.htm «Dubai, Granada discuss cooperation UAE – The Official Web Site – News»]. Uaeinteract.com.</ref> || || * [[Гуанчжоў]], [[Кітай]] * [[Ганконг]] * [[Ванкувэр]], [[Канада]] * [[Стамбул]], [[Турэччына]] * [[Джыда]], [[Саудаўская Арабія]] * [[Кабул]], [[Аўганістан]] * [[Лагор]], [[Пакістан]] * востраў [[Кіш (востраў)|Кіш]], [[Іран]] * [[Кувэйт (горад)|Кувэйт]], [[Кувэйт]] * [[Лос-Анджэлес]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130430141221/http://www.uaeinteract.com/docs/Los_Angeles_cultural_body_takes_Dubai_as_sister_city/11860.htm «Los Angeles cultural body takes Dubai as sister city UAE – The Official Web Site – News»]. Uaeinteract.com.</ref> * [[Мантэрэй]], [[Мэксыка]] * [[Масква]], [[Расея]] * [[Нью-Ёрк]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] || || * [[Осака]], [[Японія]] * [[Чэнаі]], [[Індыя]] * [[Парыж]], [[Францыя]] (''партнэр'') * [[Фінікс (Арызона)|Фінікс]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]<ref>[https://web.archive.org/web/20130430134814/http://www.uaeinteract.com/docs/Dubai_partners_with_the_U.S._city_of_Phoenix_/35613.htm «Dubai partners with the U.S. city of Phoenix UAE – The Official Web Site – News»]. Uaeinteract.com.</ref> * [[Сан-Хуан]], [[Пуэрта-Рыка]] * [[Шанхай]], [[Кітай]] * [[Санкт-Пецярбург]], [[Расея]] * [[Танжэр]], [[Марока]] * [[Тэгеран]], [[Іран]] * [[Бэнгазі]], [[Лібія]] * [[Новэ-Места-над-Вагам]], [[Славаччына]] * [[Пхэньян]], [[Карэйская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка|КНДР]] * [[Пусан]], [[Рэспубліка Карэя]]<ref>[http://english.busan.go.kr/02_government/07_17.jsp «Dynamic Busan – City Government – Sister Cities – Dubai»]. English.busan.go.kr</ref> |} == Крыніцы == {{Крыніцы|1=2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.dm.gov.ae/ Афіцыйны сайт]{{Недаступная спасылка|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [[Катэгорыя:Гарады Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 1boximhgn9r2odrwbd4f1dqam8r95m8 0 91343 2688149 2581592 2026-09-03T01:50:31Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688149 wikitext text/x-wiki [[Файл:Oginski canal.jpg|міні|300пкс|справа|[[Агінскі канал]] паблізу аўтадарогі Р6, [[Беларусь]]]] '''Во́дны кана́л''' ({{мова-la|canalis — труба, жолаб}}) — штучная водная артэрыя, прызначаная для скарачэньня водных маршрутаў або для перанакіраваньня воднай плыні. Існуе два асноўных прызначэньні канала: * [[ірыгацыя|ірыгацыйнае]], канал выкарыстоўваецца для дастаўкі ці адводу вады; * каналы, якія зьдзяйсьняюць транспартныя функцыі, напрыклад для дастаўкі грузаў ці людзей. Часта каналы сумяшчаюць у сабе абедзьве функцыі. Мэтай стварэньня суднаходнага канала ёсьць злучэньне басэйнаў двух вадаёмаў у выпадку адсутнасьці такога, скарачэньне шляху паміж двума [[вадаём]]амі, забесьпячэньне гарантаванага [[суднаходзтва]], вырашэньне праблемаў транспартнай даступнасьці па водных шляхах пунктаў прызначэньня, стварэньне эканамічна выгадных шляхоў транспартаваньня. == Гісторыя == [[Файл:Canal de la Peyrade, Sète, Hérault 01.jpg|міні|Канал у горадзе [[Сэт (горад)|Сэт]], [[Францыя]].]] Транспартная ёмістасьць клуначных жывёлаў і [[вазок|вазкоў]] абмежаваная. Мулы могуць цягнуць восьм тонаў грузаў, а максымальная нагрузка на шлях, вымяраецца ў днях і тыднях, хоць можа складаць і больш пры праходзе на больш кароткія адлегласьці і з адпаведным адпачынкам. Акрамя таго, для вазкоў патрэбныя дарогі. Водны транспарт зьяўляецца значна больш эфэктыўным і эканамічна схаднейшым для вялікіх грузаў. Гісторыя выкарыстаньня вады для перавозкі грузаў узыходзіць да самых раньніх часах гісторыі чалавека. === Старажытнасьць === [[Файл:Xu Yang - Junks on the canal.jpg|міні|[[Вялікі кітайскі канал]] ля [[Сучжоў]].]] Самымі старажытнымі вядомымі каналамі былі ірыгацыйныя каналы, пабудаваныя ў [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] каля 4000 году да н. э., на тэрыторыі сучасных [[Ірак]]у і [[Іран]]у. [[Індзкая цывілізацыя|Цывілізацыя даліны Інду]] распрацавала складаныя сыстэмы паліву і захоўваньня вады, у тым ліку вадаёмы, пабудаваныя ў [[Гірнар]]ы каля 3000 году да н. э.{{Зноска|Rodda|2004|Rodda|161}} У [[Эгіпет|Эгіпце]] самыя старажытныя каналы датуюцца прынамсі часам панаваньня фараону [[Пэпі I]], які кіраваў краінай у 2332—2283 гадох да н. э. Ён загадаў пабудаваць канал для абыходу парогаў [[Ніл]]у каля [[Асуан]]а{{Зноска|Hadfield|1986|Hadfield|16}}. У Старажытным Кітаі вялікія каналы для рачнога транспарту былі створаны яшчэ ў [[пэрыяд Чуньцю]], то бок у VIII—V стагодзьдзях да н. э. Самым доўгім з каналаў гэтага пэрыяду быў канал [[Ган-Гоў]] ці Канал дзікіх гусей, які, паводле старажытнага гісторыка [[Сыма Цянь|Сыма Цяня]], зьвязаў старажытныя дзяржавы Сун, Чжан, Чэнь, Цай, Цао і Вэй{{Зноска|Needham|1971|Needham|269}}. Сыстэма каналаў [[Цаоюнь]] мела важнае значэньне для сыстэмы падаткаабкладаньня імпэратару, якое ў значнай ступені складалася з натуральных тавараў і прадугледжвала велізарныя аб’ёмы рысу і іншых збожжавых. Далей самым доўгім каналам быў [[Вялікі кітайскі канал]], дагэтуль самы доўгі канал у сьвеце і самы стары з існых на сёньня<ref>Donald Langmead (2001). [https://books.google.com/books?id=T5J6GKvGbmMC&pg=PA37 ''«Encyclopedia of Architectural and Engineering Feats»'']. ABC—CLIO. — С. 37. — {{ISBN|978-1-57607-112-0}}.</ref>. Ягоная працягласьць складае 1794 кілямэтры. Гэты канал быў пабудаваны для перавозкі імпэратару [[Ян-Гуан]]а паміж [[Пэкін|Чжуду]] і [[Ханчжоў|Юхан]]. Праект будаўніцтва быў распачаты ў 605 годзе і завершаны ў 609 годзе, не зважаючы на тое, што большая частка працы была накіравана на злучэньне паміж сабой старых каналаў, самы старажытны вучастак каналу існуе прынамсі з 486 году да н. э. Нават у самых вузкіх гарадзкіх участках ён рэдка бывае менш за 30 мэтраў у шырыню. Грэцкія інжынэры былі першымі, хто выкарыстаў канальныя [[шлюз]]ы, дзякуючы якім яны рэгулявалі паток вады ў [[Старажытны Суэцкі канал|Старажытным Суэцкім канале]] яшчэ ў III стагодзьдзі да н. э.<ref>Moore, Frank Gardner (1950): ''«Three Canal Projects, Roman and Byzantine»'', American Journal of Archaeology, выданьне. 54, нумар 2. — С. 97—111.</ref>. === Сярэднявечча === У Сярэднявеччы водны транспарт быў у некалькі разоў таннейшы і хутчэйшы за транспарт па сухазем’ю. Сухаземны транспарт, які выкарыстоўваў жывёльную цягу, ужываўся ў ваколіцах населенных пунктаў, у той час як непрыстасаваныя дарогі паміж імі патрабавалі выкарыстаньне запрэжцы зь некалькіх жывёлаў, як правіла, мулаў, якія перавозілі амаль любую масу грузаў, і ў той час як адзін мул мог перавозіць каля васьмі тонаў<ref>Ronald W. Clark (1985). ''«Works of Man»'', Viking Penguin, Inc, New York. — С. 87. — {{ISBN|0-670-80483-5}}.</ref>. Такой запрэжцы патрэбен паганяты чалавек, які будзе весьці яе. Паганятаму трэба кампэнсаваць начлег, выплаціць заробную плату і гэтак далей, што падвышала кошты на выкарыстаньне такога віду транспарту. Галоўным чыньнікам гэтага было тое, што дарогі зь вялікай працягласьцю былі неасфальтаванымі, часьцей за ўсё яны былі занадта вузкімі для запрэжцы з жывёлаў, знаходзіліся і ў дрэнным стане, праходзілі празь лясы, балоцістыя або каламутныя балоты. У тую эпоху, як і сёньня, больш вялікія грузы, асабліва сыравіна, маглі перавозіцца суднамі значна больш ашчадна ў параўнаньні з сухаземным транспартам. Да зьяўленьня [[чыгунка|чыгункі]] падчас [[індустрыяльная рэвалюцыя|прамысловай рэвалюцыі]] водны транспарт зьяўляўся залатым стандартам хуткага транспарту. Першым штучным каналам у Заходняй Эўропе стаў [[Карлсграбэн]], пабудаваны ў канцы VIII стагодзьдзя пад асабістым наглядам [[Карл Вялікі|Карла Вялікага]]. У Брытаніі, як мяркуецца, [[Гластанбэрскі канал]] стаўся першым каналам пасьля рымскага пэрыяду. Ён быў пабудаваны ў сярэдзіне Х стагодзьдзя, каб злучыць раку [[Бру (рака)|Бру]] ля Нортовэру з [[Гластанбэрскае абацтва|Гластанбэрскім абацтвам]]. Ягоная адлегласьць скалала каля 1,75 кілямэтраў. Першапачатковым прызначэньнем каналу лічылася перавозка будаўнічага каменьня для абацтва, але пазьней яго выкарыстоўвалі дзеля дастаўкі прадуктаў, у тым ліку збожжа, віна і рыбы, з аддаленых зямель падпарадкаваных абацтву. Гластанбэрскі канал заставаўся ва ўжытку прынамсі да XIV стагодзьдзя, але, магчыма, выкарыстоўваўся ажно да сярэдзіны XVI стагодзьдзя<ref>Gathercole, Clare (2003). [https://web.archive.org/web/20110715230717/http://www1.somerset.gov.uk/archives/hes/downloads/EUS_GlastonburyText.pdf ''«An archaeological assessment of Glastonbury»'']. English Heritage Extensive Urban Survey. Taunton: Somerset County Council. — С. 19—20. </ref>. Да больш працяглых і больш эканамічна прыбытковых каналаў адносіцца канал [[Навільлё-Грандэ]], пабудаваны паміж 1127 і 1257 гадамі для злучэньня [[Мілян]]у з ракой [[Тычына (рака)|Тычына]]. Ён зьяўляецца адным з самых галоўных з сыстэмы каналаў ў [[Лямбардыя|Лямбардыі]] і самым найстарэйшым дзейным каналам у Эўропе. Пазьней у [[Нідэрлянды|Нідэрляндах]] і [[Фляндрыя (гістарычная вобласьць)|Фляндрыі]] былі пабудаваны каналы для асушэньня і стварэньня [[польдэр]]аў і дапамогі ў справе перавозцы грузаў і людзей. Выкарыстаньне і будаўніцтва новых каналаў было адроджана ў XII стагодзьдзі праз разьвіцьцё гандлю. Суднаходзтва па рацэ паступова ўдасканальвалася пры дапамозе выкарыстаньня шлюзаў. Аднак, гэта прывяло ў нейкай ступені да канфліктаў з уладальнікамі млыноў, якія працавалі на выкарыстаньні воднай плыні. Каб выправіць гэта былі распрацаваны камэрныя шлюзы, якія ўпершыню зьявіліся ў XX стагодзьдзі ў [[Кітай|Кітаі]] і ў 1373 годзе ў Эўропе, а менавіта ў вёсцы Фрээсвэйк ў Нідэрляндах<ref>[https://web.archive.org/web/20130810162849/http://www.icomos.org/studies/canals.pdf ''«The International Canal Monuments List»'']. International Council on Monuments and Sites.</ref>. Яшчэ адным важным этапам разьвіцьця каналаў стала вынаходзтва шлюзных брамаў з засланкамі, якія, як мяркуецца, упершыню былі пабудаваны ў Італіі ў XVI стагодзьдзі. Гэта дазволіла будаваць больш шырокія брамы шлюзаў. === Раньні пэрыяд Новага часу === Каля 1500—1800 гадоў каналы, якія злучалі даліны рэкаў, пачалі будавацца з шлюзамі. Першым у Эўропе стаў [[Брыярскі канал]], які злучыў [[Люара|Люару]] і [[Сэна|Сэну]] ў 1642 годзе, а за ім больш амбітны [[Паўднёвы канал]], які быў пабудаваны ў 1683 годзе, які злучыў [[Атлянтычны акіян|Атлянтыку]] зь [[Міжземнае мора|Міжземным морам]]. Гэты канал уключаў шэраг з 8 шлюзаў ля [[Бэзье]], тунэлю ў 157 мэтраў і тры акведукі. Пабудова каналаў нязьменна праходзіла на Нямеччыне ў XVII і XVIII стагодзьдзях. Тры вялікія ракі, [[Эльба]], [[Одэр]] і [[Вэзэр]], былі злучаныя каналамі. У пасьлярымскае Брытаніі першым пабудаваным каналам раньняга сучаснага пэрыяду стаў [[Эксэтэрскі канал]], які быў адкрыты ў 1566 годзе<ref>David Cornforth (February 2012). [http://www.exetermemories.co.uk/em/quay.php ''«Exeter Canal and Quayside – a short history»'']. Exeter Memories.</ref>. Самым старажытным каналам у [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыцы]] пабудаваным у прамысловых мэтах стаў канал [[Матэр-Брук]] у [[Бостан]]е, які цягнуўся ад Дэдгэма да Гайд-парку і злучаў рэкі [[Чарлз (рака)|Чарлз]] і [[Нэпонсэт]]. Ён быў пабудаваны ў 1639 годзе для сілкаваньня млыноў воднай плыньню, дзеля іхнага функцыянаваньня. У Расеі агульнанацыянальная сыстэма каналаў [[Волга-Балтыйскі водны шлях|Волга-Балтыйскага воднага шляху]], якая злучала [[Балтыйскае мора|Балтыйскае]] і [[Касьпійскае мора|Касьпійскае моры]] праз рэкі [[Нява]] і [[Волга]], была адкрыта ў 1718 годзе. === Індустрыяльная рэвалюцыя === [[Файл:Pickering's Bridge, Bridgewater Canal.jpg|міні|Канал [[Брыджўотэр (канал)|Брыджўотэр]], што месьціцца ў Вялікабрытаніі.]] Сучасная сыстэма каналаў зьяўляецца ў асноўным прадуктам XVIII і пачатку XIX стагодзьдзяў. Яна ўзьнікла, як вынік прамысловай рэвалюцыі, якая распачалася ў Вялікабрытаніі ў сярэдзіне XVIII стагодзьдзя, запатрабавала ашчаднага і надзейнага спосабу транспарціроўкі тавараў у вялікіх колькасьцях. Да пачатку XVIII стагодзьдзя рачное суднаходзтва, станавілася ўсё больш складаным зь вялікай колькасьцю шлюзам на працягу ўсяго каналу. У рэшце рэшт, досьвед будаўніцтва доўгіх шматшлюзавых участкаў спарадзіў ідэю пабудаваць «чысты» канал, водны шлях, які быў зроблены чалавекам дзеля таго каб перамяшчаць грузы туды, дзе яны павінны апынуцца, а не туды, куды вядзе плынь ракі. Першым сапраўдным каналам у сучаснай Вялікабрытаніі стаў канал [[Ньюры (канал)|Ньюры]] ў [[Паўночная Ірляндыя|Паўночнай Ірляндыі]], пабудаваны [[Томас Стырс|Томасам Стырсам]] у 1741 годзе. У сярэдзіне XVIII стагодзьдзя 3-і герцаг Брыджўотэрскі [[Фрэнсіс Эгертан (трэці герцаг Брыджўотэрскі)|Фрэнсіс Эгертан]], які валодаў шэрагам вугальных шахтаў на поўначы Ангельшчыны, выказаў жаданьне надзейна перапраўляць вугаль у хутка разьвівальны індустрыяльны горад [[Манчэстэр]]. Ён даручыў інжынэру [[Джэймз Брындлі|Джэймзу Брындлі]] пабудаваць канал для гэтай мэты. Дызайн Брындлі ўключаў акведук, які дазволіў правесьці канал праз раку [[Эрўэл]]. Будаўніцтва гэтага каналу цалкам фінансавалася герцагам, а канал атрымаў назву [[Брыджўотэр (канал)|Брыджўотэр]]. Ён быў адкрыты ў 1761 годзе і стаўся першым буйным брытанскім каналам таго часу<ref name="Readers Digest">''«Reader's Digest Library of Modern Knowledge»''. London: Readers Digest. 1978. — С. 990.</ref>. Новыя каналы выявіліся вельмі пасьпяховымі. Катэры на канале цягнуліся коньмі, якія крочылі ўздоўж каналу. Гэтая конная сыстэма дазваляла заашчадзіць выдаткаваныя на перавозку грошы і стала стандартнай для ўсёй брытанскай канальнай сетцы. Камэрцыйныя катэры, рушаныя канямі, можна было пабачыць на каналах Вялікабрытаніі ажно да 1950-х гадоў, хоць да таго часу катэры на [[дызэльны рухавік|дызэльных рухавіках]], часьцяком буксіравалі другі катэр, на якім перавозіўся груз. Такі катэр, які рушыўся адным конем, мог перавозіць на канале трыццаць тонаў за адзін раз<ref name="Readers Digest"/>, што больш чым у дзесяць разоў перавышае вагу грузаў, які можна перавезьці конем возам. Праз гэтае велізарнае павелічэньне колькасьці і танажу паставак праз канал Брыджўотэр, кошты на вугаль у Манчэстэры зьнізіліся амаль на дзьве траціны за першы ж год пасьля адкрыцьця каналу. Грошы, выдаткаваныя на будаўніцтва і праектаваньне каналу, былі акупленыя ўсяго за некалькі год. Гэты посьпех даказаў жыцьцяздольнасьць канальнага транспарту, і неўзабаве прамыслоўцы ў многіх іншых частках краіны пачалі будаваць такія каналы. Пасьля каналу Брыджўотэр раньнія каналы былі пабудаваныя групамі прыватных асобаў, зацікаўленых у паляпшэньні камунікацыйнае сеткі. У [[Стафардшыр]]ы знакаміты ганчар [[Джазая Ўэдўуд]] убачыў магчымасьць даставіць гліну да сваёй фабрыцы і перавозіць крохкую гатовую прадукцыю на рынак у Манчэстэр, [[Бірмінггэм]] і далей, праз ваду, мінімізуючы біцьцё тавараў у дарозе. Празь некалькі гадоў пасьля адкрыцьця каналу Брыджўотэр зьявілася нацыянальная сетка каналаў з будаўніцтвам такіх каналаў, як то [[Оксфардзкі канал]] і [[канал Трэнту і Мэрсі]]<ref>Hadfield, Charles (1981). ''«The Canal Age»'' (Second ed.). David & Charles. {{ISBN|978-0-7153-8079-6}}.</ref>. Новая сыстэма каналаў была адначасова і чыньнікам, і следзтвам хуткай індустрыялізацыі [[Мідлэндз]]а і поўначы. Пэрыяд паміж 1770-х і 1830-х гадоў часта называюць «залатым векам» брытанскіх каналаў. == Вядомыя каналы == * [[Суэцкі канал]] * [[Панамскі канал]] * [[Кільскі канал]] * [[Беламорска-балтыйскі канал]] == Беларусь == У 1801—1806 гадох збудавалі [[Бярэзіна|Бярэзінскую]] водную сыстэму, у тым ліку ў 1806 годзе апошнім [[Чашнікі|Чашніцкі]] канал. Гэтымі каналамі стварылі суднаходны шлях з Балтыйскага ў [[Чорнае мора]]. У выніку зь [[Бярэзінскі запаведнік|Бярэзінскага лесу]] ў [[Рыга|Рыгу]] пачалі сплаўляць дубы і [[мачта]]выя сосны, якія зьвязвалі ў [[плыт]]ы. Кожны сплаў прыносіў прыбытак, які дазваляў набыць 4 каровы, але 2 месяцы даводзілася пешшу вяртацца дамоў. На Чашніцкім канале было 2 [[шлюз]]ы, а таксама [[верф]]і, дзе будавалі шырокія лодкі — «[[Лайба|лайбы]]». Уласьнік Чашнікаў Вінцэнт [[Валадковічы|Валадковіч]] сплаўляў у Рыгу [[бык]]оў, якіх разводзіў на паплавах у [[Іванск]]у. Таксама Валадковіч прадаваў з возера [[Лісікоўшчына]] ў Рыгу [[мораны дуб]] для мэблі. Папярэдне ўзімку дубы прымацоўвалі ланцугамі да берага, а ўвесну пры раставаньні лёду тыя апускаліся на дно, дзе марыліся некалькі гадоў<ref>{{Артыкул|аўтар=Ніна Шчарбачэвіч.|загаловак=Там, дзе Радзівіл Шуйскага разьбіў|спасылка=https://zviazda.by/be/news/20140602/1401741596-tam-dze-radzivil-shuyskaga-razbiu|выданьне=Ігуменскі тракт|тып=|год=3 чэрвеня 2014|нумар=[https://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2014/06/3cher-6.indd_.pdf 18 (76)]|старонкі=|issn=}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар = Rodda, J.C. |частка = |загаловак = The Basis of Civilization - Water Science? |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = International Association of Hydrological Sciences |год = 2004 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = |ref = Rodda }} * {{Кніга |аўтар = Hadfield, Charles |частка = |загаловак = World Canals: Inland Navigation Past and Present |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = David and Charles |год = 1986 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = 978-0-7153-8555-5 |ref = Hadfield }} * {{Кніга |аўтар = Needham, J. |частка = |загаловак = Science and Civilisation in China |арыгінал = |спасылка = |выданьне = |месца = |выдавецтва = C.U.P. Cambridge |год = 1971 |том = |старонкі = |старонак = |isbn = |ref = Needham }} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.canals.org/ Нацыянальны музэй каналаў] у ЗША {{ref-en}} * [http://www.canalmuseum.org.uk/ Лёнданскі музэй каналаў] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20080914101104/http://www.world-city-photos.org/Amsterdam/photos/Canals_and_Bridges/ Каналы Амстэрдаму] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20080922170409/http://www.canaldumidi.com/Canal-des-Deux-Mers.php Canal des Deux Mers] {{ref-fr}} [[Катэгорыя:Каналы| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] f03o6x16kwv9ponsldqpc0b2tpe2gqt 4 91685 2688136 2684994 2026-09-02T20:55:52Z DymitrBot 56484 робат: абнаўленьне зьвестак 2688136 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{/Уступ|02.09.2026 20:55 UTC|44,77|44,80|+0,03}}</noinclude> # [[Электрычны ток]] (<span style="color: #909090;">2579 сымб. → </span>3611 сымб.) # [[Дыхальная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">2641 сымб. → </span>3697 сымб.) # [[Харчовая соль]] (<span style="color: #909090;">2714 сымб. → </span>3800 сымб.) # [[Сьпірт]] (<span style="color: #909090;">2737 сымб. → </span>3832 сымб.) # [[Сэрца]] (<span style="color: #909090;">2738 сымб. → </span>3833 сымб.) # [[Тэатар]] (<span style="color: #909090;">2739 сымб. → </span>3835 сымб.) # [[Гук]] (<span style="color: #909090;">2761 сымб. → </span>3865 сымб.) # [[Страўнікава-кішачны тракт]] (<span style="color: #909090;">2762 сымб. → </span>3867 сымб.) # [[Кут]] (<span style="color: #909090;">2775 сымб. → </span>3885 сымб.) # [[Мір]] (<span style="color: #909090;">2801 сымб. → </span>3921 сымб.) # [[Любоў]] (<span style="color: #909090;">2804 сымб. → </span>3926 сымб.) # [[Сьвятло]] (<span style="color: #909090;">2809 сымб. → </span>3933 сымб.) # [[Піраміда (архітэктура)]] (<span style="color: #909090;">2814 сымб. → </span>3940 сымб.) # [[Горная парода]] (<span style="color: #909090;">2824 сымб. → </span>3954 сымб.) # [[Фотасынтэз]] (<span style="color: #909090;">2833 сымб. → </span>3966 сымб.) # [[Граматыка]] (<span style="color: #909090;">2858 сымб. → </span>4001 сымб.) # [[Крывяносная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">2873 сымб. → </span>4022 сымб.) # [[Свабода волі]] (<span style="color: #909090;">2890 сымб. → </span>4046 сымб.) # [[Інфрачырвонае выпраменьваньне]] (<span style="color: #909090;">2919 сымб. → </span>4087 сымб.) # [[Вірус]] (<span style="color: #909090;">2923 сымб. → </span>4092 сымб.) # [[Джаз]] (<span style="color: #909090;">2925 сымб. → </span>4095 сымб.) # [[Сіла (фізычная велічыня)]] (<span style="color: #909090;">2932 сымб. → </span>4105 сымб.) # [[Цэнтральны працэсар]] (<span style="color: #909090;">2941 сымб. → </span>4117 сымб.) # [[Тэрарызм]] (<span style="color: #909090;">2945 сымб. → </span>4123 сымб.) # [[Магабгарата]] (<span style="color: #909090;">2947 сымб. → </span>4126 сымб.) # [[Опэра]] (<span style="color: #909090;">2973 сымб. → </span>4162 сымб.) # [[Пандэмія]] (<span style="color: #909090;">2976 сымб. → </span>4166 сымб.) # [[Комікс]] (<span style="color: #909090;">2978 сымб. → </span>4169 сымб.) # [[Камэта]] (<span style="color: #909090;">3025 сымб. → </span>4235 сымб.) # [[Землятрус]] (<span style="color: #909090;">3025 сымб. → </span>4235 сымб.) # [[Фанэма]] (<span style="color: #909090;">3031 сымб. → </span>4243 сымб.) # [[Мова праграмаваньня]] (<span style="color: #909090;">3032 сымб. → </span>4245 сымб.) # [[Статыстыка]] (<span style="color: #909090;">3034 сымб. → </span>4248 сымб.) # [[Печань]] (<span style="color: #909090;">3037 сымб. → </span>4252 сымб.) # [[Электронная пошта]] (<span style="color: #909090;">3037 сымб. → </span>4252 сымб.) # [[Электронная музыка]] (<span style="color: #909090;">3064 сымб. → </span>4290 сымб.) # [[Хуткасьць]] (<span style="color: #909090;">3079 сымб. → </span>4311 сымб.) # [[Мовазнаўства]] (<span style="color: #909090;">3127 сымб. → </span>4378 сымб.) # [[Крыкет]] (<span style="color: #909090;">3132 сымб. → </span>4385 сымб.) # [[Прапаганда]] (<span style="color: #909090;">3142 сымб. → </span>4399 сымб.) # [[Журналістыка]] (<span style="color: #909090;">3145 сымб. → </span>4403 сымб.) # [[Плуг]] (<span style="color: #909090;">3146 сымб. → </span>4404 сымб.) # [[Баявыя мастацтвы]] (<span style="color: #909090;">3148 сымб. → </span>4407 сымб.) # [[Джайнізм]] (<span style="color: #909090;">3158 сымб. → </span>4421 сымб.) # [[Літар]] (<span style="color: #909090;">3176 сымб. → </span>4446 сымб.) # [[Антыбіётык]] (<span style="color: #909090;">3186 сымб. → </span>4460 сымб.) # [[Паводка]] (<span style="color: #909090;">3187 сымб. → </span>4462 сымб.) # [[Эпоха Асьветніцтва]] (<span style="color: #909090;">3197 сымб. → </span>4476 сымб.) # [[Дзяленьне ядра]] (<span style="color: #909090;">3201 сымб. → </span>4481 сымб.) # [[Хвароба]] (<span style="color: #909090;">3205 сымб. → </span>4487 сымб.) # [[Пісьменства]] (<span style="color: #909090;">3206 сымб. → </span>4488 сымб.) # [[Свойскі конь]] (<span style="color: #909090;">3209 сымб. → </span>4493 сымб.) # [[Малюскі]] (<span style="color: #909090;">3211 сымб. → </span>4495 сымб.) # [[Солі]] (<span style="color: #909090;">3211 сымб. → </span>4495 сымб.) # [[Мода]] (<span style="color: #909090;">3214 сымб. → </span>4500 сымб.) # [[Вымярэньне]] (<span style="color: #909090;">3218 сымб. → </span>4505 сымб.) # [[Рэпрадукцыйная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">3232 сымб. → </span>4525 сымб.) # [[Рэстаўрацыя Мэйдзі]] (<span style="color: #909090;">3237 сымб. → </span>4532 сымб.) # [[Тэктоніка пліт]] (<span style="color: #909090;">3261 сымб. → </span>4565 сымб.) # [[Лягарытм]] (<span style="color: #909090;">3278 сымб. → </span>4589 сымб.) # [[Амазонка]] (<span style="color: #909090;">3278 сымб. → </span>4589 сымб.) # [[Сымэтрыя]] (<span style="color: #909090;">3280 сымб. → </span>4592 сымб.) # [[Бог]] (<span style="color: #909090;">3291 сымб. → </span>4607 сымб.) # [[Склад]] (<span style="color: #909090;">3295 сымб. → </span>4613 сымб.) # [[Шыізм]] (<span style="color: #909090;">3298 сымб. → </span>4617 сымб.) # [[Скульптура]] (<span style="color: #909090;">3310 сымб. → </span>4634 сымб.) # [[Сымфонія]] (<span style="color: #909090;">3322 сымб. → </span>4651 сымб.) # [[Тэорыя лікаў]] (<span style="color: #909090;">3347 сымб. → </span>4686 сымб.) # [[Жывёлы]] (<span style="color: #909090;">3349 сымб. → </span>4689 сымб.) # [[Жанчына]] (<span style="color: #909090;">3354 сымб. → </span>4696 сымб.) # [[Флямэнка]] (<span style="color: #909090;">3367 сымб. → </span>4714 сымб.) # [[Псыхалёгія]] (<span style="color: #909090;">3373 сымб. → </span>4722 сымб.) # [[Гадзіньнік]] (<span style="color: #909090;">3376 сымб. → </span>4726 сымб.) # [[Эпістэмалёгія]] (<span style="color: #909090;">3378 сымб. → </span>4729 сымб.) # [[Страваваньне]] (<span style="color: #909090;">3378 сымб. → </span>4729 сымб.) # [[Гастраэнтэрыт]] (<span style="color: #909090;">3385 сымб. → </span>4739 сымб.) # [[Флейта]] (<span style="color: #909090;">3389 сымб. → </span>4745 сымб.) # [[Сьлепата]] (<span style="color: #909090;">3394 сымб. → </span>4752 сымб.) # [[Біялягічная клясыфікацыя]] (<span style="color: #909090;">3410 сымб. → </span>4774 сымб.) # [[Павукі]] (<span style="color: #909090;">3411 сымб. → </span>4775 сымб.) # [[Біятэхналёгія]] (<span style="color: #909090;">3424 сымб. → </span>4794 сымб.) # [[Рыс]] (<span style="color: #909090;">3438 сымб. → </span>4813 сымб.) # [[Арка]] (<span style="color: #909090;">3441 сымб. → </span>4817 сымб.) # [[Магніт]] (<span style="color: #909090;">3470 сымб. → </span>4858 сымб.) # [[Жалезны век]] (<span style="color: #909090;">3479 сымб. → </span>4871 сымб.) # [[Этыка]] (<span style="color: #909090;">3480 сымб. → </span>4872 сымб.) # [[Біяхімія]] (<span style="color: #909090;">3482 сымб. → </span>4875 сымб.) # [[Інфармацыя]] (<span style="color: #909090;">3495 сымб. → </span>4893 сымб.) # [[Паўзуны]] (<span style="color: #909090;">3496 сымб. → </span>4894 сымб.) # [[Камунізм]] (<span style="color: #909090;">3506 сымб. → </span>4908 сымб.) # [[Сунізм]] (<span style="color: #909090;">3510 сымб. → </span>4914 сымб.) # [[Закон захаваньня энэргіі]] (<span style="color: #909090;">3523 сымб. → </span>4932 сымб.) # [[Кветка]] (<span style="color: #909090;">3524 сымб. → </span>4934 сымб.) # [[Чалавек]] (<span style="color: #909090;">3526 сымб. → </span>4936 сымб.) # [[Мёд]] (<span style="color: #909090;">3529 сымб. → </span>4941 сымб.) # [[Эвалюцыя]] (<span style="color: #909090;">3534 сымб. → </span>4948 сымб.) # [[Сталь]] (<span style="color: #909090;">3537 сымб. → </span>4952 сымб.) # [[Інфармацыйныя тэхналёгіі]] (<span style="color: #909090;">3542 сымб. → </span>4959 сымб.) # [[Паўправаднік]] (<span style="color: #909090;">3556 сымб. → </span>4978 сымб.) # [[Агульная тэорыя адноснасьці]] (<span style="color: #909090;">3563 сымб. → </span>4988 сымб.) # [[Нэматоды]] (<span style="color: #909090;">3565 сымб. → </span>4991 сымб.) # [[Вікінгі]] (<span style="color: #909090;">3576 сымб. → </span>5006 сымб.) # [[Монатэізм]] (<span style="color: #909090;">3578 сымб. → </span>5009 сымб.) # [[Раўнаньне]] (<span style="color: #909090;">3583 сымб. → </span>5016 сымб.) # [[Вусякі]] (<span style="color: #909090;">3591 сымб. → </span>5027 сымб.) # [[Драўніна]] (<span style="color: #909090;">3598 сымб. → </span>5037 сымб.) # [[Шлюб]] (<span style="color: #909090;">3603 сымб. → </span>5044 сымб.) # [[Джэймз Прэскат Джоўль]] (<span style="color: #909090;">3614 сымб. → </span>5060 сымб.) # [[Цунамі]] (<span style="color: #909090;">3617 сымб. → </span>5064 сымб.) # [[Мора]] (<span style="color: #909090;">3630 сымб. → </span>5082 сымб.) # [[Тэарэма Пітагора]] (<span style="color: #909090;">3634 сымб. → </span>5088 сымб.) # [[Тоўстая кішка]] (<span style="color: #909090;">3642 сымб. → </span>5099 сымб.) # [[Аўстралія і Акіянія]] (<span style="color: #909090;">3650 сымб. → </span>5110 сымб.) # [[Моцнае ўзаемадзеяньне]] (<span style="color: #909090;">3658 сымб. → </span>5121 сымб.) # [[Паскарэньне]] (<span style="color: #909090;">3671 сымб. → </span>5139 сымб.) # [[СНІД]] (<span style="color: #909090;">3676 сымб. → </span>5146 сымб.) # [[Барабан]] (<span style="color: #909090;">3680 сымб. → </span>5152 сымб.) # [[Манархія]] (<span style="color: #909090;">3685 сымб. → </span>5159 сымб.) # [[Вялікая кітайская сьцяна]] (<span style="color: #909090;">3685 сымб. → </span>5159 сымб.) # [[Умар ібн аль-Хатаб]] (<span style="color: #909090;">3698 сымб. → </span>5177 сымб.) # [[Нанатэхналёгіі]] (<span style="color: #909090;">3707 сымб. → </span>5190 сымб.) # [[Нос]] (<span style="color: #909090;">3728 сымб. → </span>5219 сымб.) # [[Дыёд]] (<span style="color: #909090;">3747 сымб. → </span>5246 сымб.) # [[Чорнае мора]] (<span style="color: #909090;">3748 сымб. → </span>5247 сымб.) # [[Акулы]] (<span style="color: #909090;">3757 сымб. → </span>5260 сымб.) # [[Дэзоксырыбануклійная кісьля]] (<span style="color: #909090;">3760 сымб. → </span>5264 сымб.) # [[Эндакрынная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">3778 сымб. → </span>5289 сымб.) # [[Мангольская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">3783 сымб. → </span>5296 сымб.) # [[Ідэалёгія]] (<span style="color: #909090;">3790 сымб. → </span>5306 сымб.) # [[Фізыялёгія дыханьня]] (<span style="color: #909090;">3792 сымб. → </span>5309 сымб.) # [[Ганчарства]] (<span style="color: #909090;">3800 сымб. → </span>5320 сымб.) # [[Арганізм]] (<span style="color: #909090;">3814 сымб. → </span>5340 сымб.) # [[Газ]] (<span style="color: #909090;">3824 сымб. → </span>5354 сымб.) # [[Фізычная хімія]] (<span style="color: #909090;">3826 сымб. → </span>5356 сымб.) # [[Частасьць]] (<span style="color: #909090;">3827 сымб. → </span>5358 сымб.) # [[Расьліны]] (<span style="color: #909090;">3828 сымб. → </span>5359 сымб.) # [[Абрам]] (<span style="color: #909090;">3830 сымб. → </span>5362 сымб.) # [[Раман]] (<span style="color: #909090;">3838 сымб. → </span>5373 сымб.) # [[Грамадзянская вайна]] (<span style="color: #909090;">3848 сымб. → </span>5387 сымб.) # [[Паўднёва-Кітайскае мора]] (<span style="color: #909090;">3850 сымб. → </span>5390 сымб.) # [[Прамысловасьць]] (<span style="color: #909090;">3858 сымб. → </span>5401 сымб.) # [[Цяжарнасьць чалавека]] (<span style="color: #909090;">3859 сымб. → </span>5403 сымб.) # [[Хмара]] (<span style="color: #909090;">3861 сымб. → </span>5405 сымб.) # [[Юдаізм]] (<span style="color: #909090;">3866 сымб. → </span>5412 сымб.) # [[Цьвёрдае цела]] (<span style="color: #909090;">3866 сымб. → </span>5412 сымб.) # [[Каляндар]] (<span style="color: #909090;">3878 сымб. → </span>5429 сымб.) # [[Проза]] (<span style="color: #909090;">3885 сымб. → </span>5439 сымб.) # [[Веды]] (<span style="color: #909090;">3892 сымб. → </span>5449 сымб.) # [[Глухата]] (<span style="color: #909090;">3910 сымб. → </span>5474 сымб.) # [[Галаўны мозаг]] (<span style="color: #909090;">3920 сымб. → </span>5488 сымб.) # [[Выбуховае рэчыва]] (<span style="color: #909090;">3930 сымб. → </span>5502 сымб.) # [[Вялікі бар’ерны рыф]] (<span style="color: #909090;">3931 сымб. → </span>5503 сымб.) # [[Яблык]] (<span style="color: #909090;">3935 сымб. → </span>5509 сымб.) # [[Дзюдо]] (<span style="color: #909090;">3944 сымб. → </span>5522 сымб.) # [[Ісьціна]] (<span style="color: #909090;">3964 сымб. → </span>5550 сымб.) # [[Рэальнасьць]] (<span style="color: #909090;">3964 сымб. → </span>5550 сымб.) # [[Халодная вайна]] (<span style="color: #909090;">3978 сымб. → </span>5569 сымб.) # [[Самба]] (<span style="color: #909090;">3993 сымб. → </span>5590 сымб.) # [[Прыручэньне]] (<span style="color: #909090;">3999 сымб. → </span>5599 сымб.) # [[Водарасьці]] (<span style="color: #909090;">4004 сымб. → </span>5606 сымб.) # [[Лацінская мова]] (<span style="color: #909090;">4007 сымб. → </span>5610 сымб.) # [[Сьмяротная кара]] (<span style="color: #909090;">4041 сымб. → </span>5657 сымб.) # [[Грызуны]] (<span style="color: #909090;">4041 сымб. → </span>5657 сымб.) # [[Агонь]] (<span style="color: #909090;">4050 сымб. → </span>5670 сымб.) # [[Бясконцасьць]] (<span style="color: #909090;">4062 сымб. → </span>5687 сымб.) # [[Цывілізацыя]] (<span style="color: #909090;">4067 сымб. → </span>5694 сымб.) # [[Кўамэ Нкрума]] (<span style="color: #909090;">4078 сымб. → </span>5709 сымб.) # [[Функцыя (матэматыка)]] (<span style="color: #909090;">4081 сымб. → </span>5713 сымб.) # [[Інфаркт міякарда]] (<span style="color: #909090;">4107 сымб. → </span>5750 сымб.) # [[Дымны порах]] (<span style="color: #909090;">4129 сымб. → </span>5781 сымб.) # [[Права]] (<span style="color: #909090;">4130 сымб. → </span>5782 сымб.) # [[Кругазварот вады]] (<span style="color: #909090;">4130 сымб. → </span>5782 сымб.) # [[Рок-музыка]] (<span style="color: #909090;">4132 сымб. → </span>5785 сымб.) # [[Эмпайр-Стэйт-Білдынг]] (<span style="color: #909090;">4138 сымб. → </span>5793 сымб.) # [[Электрамагнітнае выпраменьваньне]] (<span style="color: #909090;">4156 сымб. → </span>5818 сымб.) # [[Матэрыялізм]] (<span style="color: #909090;">4160 сымб. → </span>5824 сымб.) # [[Тэорыя мностваў]] (<span style="color: #909090;">4162 сымб. → </span>5827 сымб.) # [[Скура]] (<span style="color: #909090;">4175 сымб. → </span>5845 сымб.) # [[Грып]] (<span style="color: #909090;">4188 сымб. → </span>5863 сымб.) # [[Квантавая мэханіка]] (<span style="color: #909090;">4188 сымб. → </span>5863 сымб.) # [[Клясычная мэханіка]] (<span style="color: #909090;">4198 сымб. → </span>5877 сымб.) # [[Трансфарматар]] (<span style="color: #909090;">4212 сымб. → </span>5897 сымб.) # [[Сат’яджыт Рай]] (<span style="color: #909090;">4217 сымб. → </span>5904 сымб.) # [[Антанін Леапольд Дворжак]] (<span style="color: #909090;">4227 сымб. → </span>5918 сымб.) # [[Гара]] (<span style="color: #909090;">4228 сымб. → </span>5919 сымб.) # [[Фэрмэнты]] (<span style="color: #909090;">4252 сымб. → </span>5953 сымб.) # [[Плоць]] (<span style="color: #909090;">4266 сымб. → </span>5972 сымб.) # [[Кандэнсатар]] (<span style="color: #909090;">4275 сымб. → </span>5985 сымб.) # [[Мастацтва вайны]] (<span style="color: #909090;">4277 сымб. → </span>5988 сымб.) # [[Вайна]] (<span style="color: #909090;">4281 сымб. → </span>5993 сымб.) # [[Аснова (хімія)]] (<span style="color: #909090;">4287 сымб. → </span>6002 сымб.) # [[Шкілет]] (<span style="color: #909090;">4288 сымб. → </span>6003 сымб.) # [[Срэбра]] (<span style="color: #909090;">4307 сымб. → </span>6030 сымб.) # [[Неарганічная хімія]] (<span style="color: #909090;">4320 сымб. → </span>6048 сымб.) # [[Вялікая дэпрэсія]] (<span style="color: #909090;">4320 сымб. → </span>6048 сымб.) # [[Акіян]] (<span style="color: #909090;">4326 сымб. → </span>6056 сымб.) # [[Кітайскае пісьмо]] (<span style="color: #909090;">4334 сымб. → </span>6068 сымб.) # [[Даасізм]] (<span style="color: #909090;">4343 сымб. → </span>6080 сымб.) # [[Сысуны]] (<span style="color: #909090;">4345 сымб. → </span>6083 сымб.) # [[Зносіны]] (<span style="color: #909090;">4364 сымб. → </span>6110 сымб.) # [[Янцзы]] (<span style="color: #909090;">4369 сымб. → </span>6117 сымб.) # [[Бактэрыі]] (<span style="color: #909090;">4370 сымб. → </span>6118 сымб.) # [[Затаўка]] (<span style="color: #909090;">4374 сымб. → </span>6124 сымб.) # [[Рэгі]] (<span style="color: #909090;">4377 сымб. → </span>6128 сымб.) # [[Камплексны лік]] (<span style="color: #909090;">4383 сымб. → </span>6136 сымб.) # [[Кампутар]] (<span style="color: #909090;">4392 сымб. → </span>6149 сымб.) # [[Музыка]] (<span style="color: #909090;">4394 сымб. → </span>6152 сымб.) # [[Нэкропаль Гізы]] (<span style="color: #909090;">4402 сымб. → </span>6163 сымб.) # [[Эмоцыя]] (<span style="color: #909090;">4412 сымб. → </span>6177 сымб.) # [[Конга (рака)]] (<span style="color: #909090;">4412 сымб. → </span>6177 сымб.) # [[Партугальская мова]] (<span style="color: #909090;">4425 сымб. → </span>6195 сымб.) # [[Апартэід]] (<span style="color: #909090;">4429 сымб. → </span>6201 сымб.) # [[Грыгарыянскі каляндар]] (<span style="color: #909090;">4435 сымб. → </span>6209 сымб.) # [[Шумэр]] (<span style="color: #909090;">4436 сымб. → </span>6210 сымб.) # [[Камары]] (<span style="color: #909090;">4440 сымб. → </span>6216 сымб.) # [[Імунная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">4443 сымб. → </span>6220 сымб.) # [[Арганічная хімія]] (<span style="color: #909090;">4446 сымб. → </span>6224 сымб.) # [[Алмаз]] (<span style="color: #909090;">4446 сымб. → </span>6224 сымб.) # [[Пальная зброя]] (<span style="color: #909090;">4454 сымб. → </span>6236 сымб.) # [[Тонкая кішка]] (<span style="color: #909090;">4462 сымб. → </span>6247 сымб.) # [[Час]] (<span style="color: #909090;">4463 сымб. → </span>6248 сымб.) # [[Плошча]] (<span style="color: #909090;">4468 сымб. → </span>6255 сымб.) # [[Зьмеі]] (<span style="color: #909090;">4473 сымб. → </span>6262 сымб.) # [[Кампутарная гульня]] (<span style="color: #909090;">4492 сымб. → </span>6289 сымб.) # [[Шпуля індуктыўнасьці]] (<span style="color: #909090;">4531 сымб. → </span>6343 сымб.) # [[Вуза]] (<span style="color: #909090;">4533 сымб. → </span>6346 сымб.) # [[Віды пад пагрозай выміраньня]] (<span style="color: #909090;">4538 сымб. → </span>6353 сымб.) # [[Вялікія азёры]] (<span style="color: #909090;">4539 сымб. → </span>6355 сымб.) # [[Глябалізацыя]] (<span style="color: #909090;">4545 сымб. → </span>6363 сымб.) # [[Палітыка]] (<span style="color: #909090;">4557 сымб. → </span>6380 сымб.) # [[Аповесьць пра Гэндзі]] (<span style="color: #909090;">4561 сымб. → </span>6385 сымб.) # [[Кот]] (<span style="color: #909090;">4575 сымб. → </span>6405 сымб.) # [[Літаратура]] (<span style="color: #909090;">4579 сымб. → </span>6411 сымб.) # [[Ёган Гутэнбэрг]] (<span style="color: #909090;">4586 сымб. → </span>6420 сымб.) # [[Паэзія]] (<span style="color: #909090;">4588 сымб. → </span>6423 сымб.) # [[Цынь Шыхуандзі]] (<span style="color: #909090;">4606 сымб. → </span>6448 сымб.) # [[Мастацкая выдумка]] (<span style="color: #909090;">4610 сымб. → </span>6454 сымб.) # [[Поліяміеліт]] (<span style="color: #909090;">4611 сымб. → </span>6455 сымб.) # [[Кантынэнт]] (<span style="color: #909090;">4625 сымб. → </span>6475 сымб.) # [[Мультыплікацыя]] (<span style="color: #909090;">4638 сымб. → </span>6493 сымб.) # [[Сэкунда]] (<span style="color: #909090;">4643 сымб. → </span>6500 сымб.) # [[Спэцыяльная тэорыя адноснасьці]] (<span style="color: #909090;">4649 сымб. → </span>6509 сымб.) # [[Зброя]] (<span style="color: #909090;">4681 сымб. → </span>6553 сымб.) # [[Мэтабалізм]] (<span style="color: #909090;">4707 сымб. → </span>6590 сымб.) # [[Падводная лодка]] (<span style="color: #909090;">4719 сымб. → </span>6607 сымб.) # [[Вікторыя (возера)]] (<span style="color: #909090;">4735 сымб. → </span>6629 сымб.) # [[Арэхі]] (<span style="color: #909090;">4741 сымб. → </span>6637 сымб.) # [[Матэматычны аналіз]] (<span style="color: #909090;">4742 сымб. → </span>6639 сымб.) # [[Сельская гаспадарка]] (<span style="color: #909090;">4745 сымб. → </span>6643 сымб.) # [[Батаніка]] (<span style="color: #909090;">4759 сымб. → </span>6663 сымб.) # [[Кніга]] (<span style="color: #909090;">4771 сымб. → </span>6679 сымб.) # [[Праграмнае забесьпячэньне]] (<span style="color: #909090;">4787 сымб. → </span>6702 сымб.) # [[Міталёгія]] (<span style="color: #909090;">4802 сымб. → </span>6723 сымб.) # [[Гольф]] (<span style="color: #909090;">4804 сымб. → </span>6726 сымб.) # [[Мінэрал]] (<span style="color: #909090;">4807 сымб. → </span>6730 сымб.) # [[Сьмерць]] (<span style="color: #909090;">4817 сымб. → </span>6744 сымб.) # [[Мурашкі (вусякі)]] (<span style="color: #909090;">4834 сымб. → </span>6768 сымб.) # [[Мэнструацыя]] (<span style="color: #909090;">4842 сымб. → </span>6779 сымб.) # [[Райн]] (<span style="color: #909090;">4842 сымб. → </span>6779 сымб.) # [[Геамэтрыя]] (<span style="color: #909090;">4845 сымб. → </span>6783 сымб.) # [[Розум]] (<span style="color: #909090;">4859 сымб. → </span>6803 сымб.) # [[Слова]] (<span style="color: #909090;">4862 сымб. → </span>6807 сымб.) # [[Археі]] (<span style="color: #909090;">4873 сымб. → </span>6822 сымб.) # [[Папера]] (<span style="color: #909090;">4873 сымб. → </span>6822 сымб.) # [[Грамадзтва]] (<span style="color: #909090;">4899 сымб. → </span>6859 сымб.) # [[Гародніна]] (<span style="color: #909090;">4911 сымб. → </span>6875 сымб.) # [[Інваліднасьць]] (<span style="color: #909090;">4919 сымб. → </span>6887 сымб.) # [[Леў Талстой]] (<span style="color: #909090;">4935 сымб. → </span>6909 сымб.) # [[Каляніялізм]] (<span style="color: #909090;">4936 сымб. → </span>6910 сымб.) # [[Мова]] (<span style="color: #909090;">4942 сымб. → </span>6919 сымб.) # [[Сьнег]] (<span style="color: #909090;">4950 сымб. → </span>6930 сымб.) # [[Цына]] (<span style="color: #909090;">4971 сымб. → </span>6959 сымб.) # [[Мая]] (<span style="color: #909090;">4978 сымб. → </span>6969 сымб.) # [[Статуя Свабоды]] (<span style="color: #909090;">5024 сымб. → </span>7034 сымб.) # [[Фэмінізм]] (<span style="color: #909090;">5031 сымб. → </span>7043 сымб.) # [[Паўднёвы полюс]] (<span style="color: #909090;">5049 сымб. → </span>7069 сымб.) # [[Вулькан]] (<span style="color: #909090;">5075 сымб. → </span>7105 сымб.) # [[Ячмень звычайны]] (<span style="color: #909090;">5080 сымб. → </span>7112 сымб.) # [[Часавы пас]] (<span style="color: #909090;">5083 сымб. → </span>7116 сымб.) # [[Віхраслуп]] (<span style="color: #909090;">5111 сымб. → </span>7155 сымб.) # [[Міжземнае мора]] (<span style="color: #909090;">5117 сымб. → </span>7164 сымб.) # [[Дыктатура]] (<span style="color: #909090;">5124 сымб. → </span>7174 сымб.) # [[Плястмаса]] (<span style="color: #909090;">5129 сымб. → </span>7181 сымб.) # [[Лёгіка]] (<span style="color: #909090;">5135 сымб. → </span>7189 сымб.) # [[Нагарджуна]] (<span style="color: #909090;">5145 сымб. → </span>7203 сымб.) # [[Джавагарлал Нэру]] (<span style="color: #909090;">5147 сымб. → </span>7206 сымб.) # [[Расізм]] (<span style="color: #909090;">5158 сымб. → </span>7221 сымб.) # [[Пісьменнасьць]] (<span style="color: #909090;">5165 сымб. → </span>7231 сымб.) # [[Кола]] (<span style="color: #909090;">5174 сымб. → </span>7244 сымб.) # [[Ганг]] (<span style="color: #909090;">5182 сымб. → </span>7255 сымб.) # [[Сьвіньня]] (<span style="color: #909090;">5228 сымб. → </span>7319 сымб.) # [[Місысыпі (рака)]] (<span style="color: #909090;">5228 сымб. → </span>7319 сымб.) # [[Вінаград (ягада)]] (<span style="color: #909090;">5230 сымб. → </span>7322 сымб.) # [[Вэнэрычныя хваробы]] (<span style="color: #909090;">5238 сымб. → </span>7333 сымб.) # [[Сэнсорная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">5263 сымб. → </span>7368 сымб.) # [[Бібліятэка]] (<span style="color: #909090;">5270 сымб. → </span>7378 сымб.) # [[Лінейная альгебра]] (<span style="color: #909090;">5289 сымб. → </span>7405 сымб.) # [[Альпы]] (<span style="color: #909090;">5309 сымб. → </span>7433 сымб.) # [[Газэта]] (<span style="color: #909090;">5314 сымб. → </span>7440 сымб.) # [[Брагмагупта]] (<span style="color: #909090;">5321 сымб. → </span>7449 сымб.) # [[Сусьветнае павуціньне]] (<span style="color: #909090;">5322 сымб. → </span>7451 сымб.) # [[Вежа]] (<span style="color: #909090;">5331 сымб. → </span>7463 сымб.) # [[Акбар Вялікі]] (<span style="color: #909090;">5363 сымб. → </span>7508 сымб.) # [[Маса]] (<span style="color: #909090;">5376 сымб. → </span>7526 сымб.) # [[Матэматыка]] (<span style="color: #909090;">5397 сымб. → </span>7556 сымб.) # [[Лекі]] (<span style="color: #909090;">5414 сымб. → </span>7580 сымб.) # [[Рэспубліка]] (<span style="color: #909090;">5454 сымб. → </span>7636 сымб.) # [[Тамаш Аквінскі]] (<span style="color: #909090;">5475 сымб. → </span>7665 сымб.) # [[Вакцына]] (<span style="color: #909090;">5478 сымб. → </span>7669 сымб.) # [[Штучны інтэлект]] (<span style="color: #909090;">5484 сымб. → </span>7678 сымб.) # [[Галакост]] (<span style="color: #909090;">5484 сымб. → </span>7678 сымб.) # [[Індуізм]] (<span style="color: #909090;">5490 сымб. → </span>7686 сымб.) # [[Плод]] (<span style="color: #909090;">5521 сымб. → </span>7729 сымб.) # [[Эль Ніньнё]] (<span style="color: #909090;">5541 сымб. → </span>7757 сымб.) # [[Прыматы]] (<span style="color: #909090;">5568 сымб. → </span>7795 сымб.) # [[Пчолы]] (<span style="color: #909090;">5589 сымб. → </span>7825 сымб.) # [[Ультрафіялетавае выпраменьваньне]] (<span style="color: #909090;">5610 сымб. → </span>7854 сымб.) # [[Фрыдрых Ніцшэ]] (<span style="color: #909090;">5699 сымб. → </span>7979 сымб.) # [[Лес]] (<span style="color: #909090;">5725 сымб. → </span>8015 сымб.) # [[Сыкхізм]] (<span style="color: #909090;">5764 сымб. → </span>8070 сымб.) # [[Імпэрыя Гупта]] (<span style="color: #909090;">5785 сымб. → </span>8099 сымб.) # [[Хімічнае злучэньне]] (<span style="color: #909090;">5797 сымб. → </span>8116 сымб.) # [[Каліграфія]] (<span style="color: #909090;">5854 сымб. → </span>8196 сымб.) # [[Мэталюргія]] (<span style="color: #909090;">5861 сымб. → </span>8205 сымб.) # [[Мужчына]] (<span style="color: #909090;">5864 сымб. → </span>8210 сымб.) # [[Нацыяналізм]] (<span style="color: #909090;">5886 сымб. → </span>8240 сымб.) # [[Жывапіс]] (<span style="color: #909090;">5913 сымб. → </span>8278 сымб.) # [[Пустэльня]] (<span style="color: #909090;">5938 сымб. → </span>8313 сымб.) # [[Інтэрнэт]] (<span style="color: #909090;">5942 сымб. → </span>8319 сымб.) # [[Хімічны элемэнт]] (<span style="color: #909090;">5999 сымб. → </span>8399 сымб.) # [[Балтыйскае мора]] (<span style="color: #909090;">6006 сымб. → </span>8408 сымб.) # [[Надвор’е]] (<span style="color: #909090;">6046 сымб. → </span>8464 сымб.) # [[Арабскае пісьмо]] (<span style="color: #909090;">6075 сымб. → </span>8505 сымб.) # [[Смак]] (<span style="color: #909090;">6079 сымб. → </span>8511 сымб.) # [[Капіталізм]] (<span style="color: #909090;">6097 сымб. → </span>8536 сымб.) # [[Абрагам Лінкальн]] (<span style="color: #909090;">6108 сымб. → </span>8551 сымб.) # [[Кулямёт]] (<span style="color: #909090;">6108 сымб. → </span>8551 сымб.) # [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў]] (<span style="color: #909090;">6126 сымб. → </span>8576 сымб.) # [[Санскрыт]] (<span style="color: #909090;">6136 сымб. → </span>8590 сымб.) # [[Гармоны]] (<span style="color: #909090;">6157 сымб. → </span>8620 сымб.) # [[Грыбы]] (<span style="color: #909090;">6182 сымб. → </span>8655 сымб.) # [[Марксізм]] (<span style="color: #909090;">6188 сымб. → </span>8663 сымб.) # [[Радыё]] (<span style="color: #909090;">6202 сымб. → </span>8683 сымб.) # [[Арабская мова]] (<span style="color: #909090;">6215 сымб. → </span>8701 сымб.) # [[Парасілавая ўстаноўка]] (<span style="color: #909090;">6231 сымб. → </span>8723 сымб.) # [[Медзь]] (<span style="color: #909090;">6239 сымб. → </span>8735 сымб.) # [[Паводзіны]] (<span style="color: #909090;">6252 сымб. → </span>8753 сымб.) # [[Нэрва]] (<span style="color: #909090;">6322 сымб. → </span>8851 сымб.) # [[Авечка]] (<span style="color: #909090;">6324 сымб. → </span>8854 сымб.) # [[Чарлз Дарвін]] (<span style="color: #909090;">6328 сымб. → </span>8859 сымб.) # [[Чжу Сі]] (<span style="color: #909090;">6353 сымб. → </span>8894 сымб.) # [[Амэрыканскі даляр]] (<span style="color: #909090;">6370 сымб. → </span>8918 сымб.) # [[Лібэралізм]] (<span style="color: #909090;">6416 сымб. → </span>8982 сымб.) # [[Плаціна]] (<span style="color: #909090;">6444 сымб. → </span>9022 сымб.) # [[Лікавы аналіз]] (<span style="color: #909090;">6454 сымб. → </span>9036 сымб.) # [[Содні]] (<span style="color: #909090;">6457 сымб. → </span>9040 сымб.) # [[Імпэрыя інкаў]] (<span style="color: #909090;">6482 сымб. → </span>9075 сымб.) # [[Валюта]] (<span style="color: #909090;">6500 сымб. → </span>9100 сымб.) # [[Клясычная музыка]] (<span style="color: #909090;">6501 сымб. → </span>9101 сымб.) # [[Цацка]] (<span style="color: #909090;">6512 сымб. → </span>9117 сымб.) # [[Індустрыяльная рэвалюцыя]] (<span style="color: #909090;">6513 сымб. → </span>9118 сымб.) # [[Недаяданьне]] (<span style="color: #909090;">6523 сымб. → </span>9132 сымб.) # [[Скрыпка]] (<span style="color: #909090;">6547 сымб. → </span>9166 сымб.) # [[Люі Пастэр]] (<span style="color: #909090;">6548 сымб. → </span>9167 сымб.) # [[Грошы]] (<span style="color: #909090;">6574 сымб. → </span>9204 сымб.) # [[Марк Твэн]] (<span style="color: #909090;">6599 сымб. → </span>9239 сымб.) # [[Лао-Цзы]] (<span style="color: #909090;">6656 сымб. → </span>9318 сымб.) # [[Брытанская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">6680 сымб. → </span>9352 сымб.) # [[Жалеза]] (<span style="color: #909090;">6721 сымб. → </span>9409 сымб.) # [[Хуанхэ]] (<span style="color: #909090;">6741 сымб. → </span>9437 сымб.) # [[Збожжа]] (<span style="color: #909090;">6784 сымб. → </span>9498 сымб.) # [[Тытунь]] (<span style="color: #909090;">6801 сымб. → </span>9521 сымб.) # [[Атлусьценьне]] (<span style="color: #909090;">6834 сымб. → </span>9568 сымб.) # [[Сафокл]] (<span style="color: #909090;">6856 сымб. → </span>9598 сымб.) # [[Падатак]] (<span style="color: #909090;">6856 сымб. → </span>9598 сымб.) # [[Беднасьць]] (<span style="color: #909090;">6879 сымб. → </span>9631 сымб.) # [[Песьня]] (<span style="color: #909090;">6914 сымб. → </span>9680 сымб.) # [[Вэнэра]] (<span style="color: #909090;">6917 сымб. → </span>9684 сымб.) # [[Рэзыстар]] (<span style="color: #909090;">6922 сымб. → </span>9691 сымб.) # [[Кроў]] (<span style="color: #909090;">6957 сымб. → </span>9740 сымб.) # [[Мяса]] (<span style="color: #909090;">6975 сымб. → </span>9765 сымб.) # [[Аднаўляльная энэргія]] (<span style="color: #909090;">7015 сымб. → </span>9821 сымб.) # [[Культура]] (<span style="color: #909090;">7031 сымб. → </span>9843 сымб.) # [[Кітайская мова]] (<span style="color: #909090;">7044 сымб. → </span>9862 сымб.) # [[Лік]] (<span style="color: #909090;">7045 сымб. → </span>9863 сымб.) # [[Іліяда]] (<span style="color: #909090;">7087 сымб. → </span>9922 сымб.) # [[Гіндустані]] (<span style="color: #909090;">7143 сымб. → </span>10000 сымб.) # [[Млечны Шлях]] (<span style="color: #909090;">7218 сымб. → </span>10105 сымб.) # [[Жытло]] (<span style="color: #909090;">7225 сымб. → </span>10115 сымб.) # [[Дынастыя Хань]] (<span style="color: #909090;">7227 сымб. → </span>10118 сымб.) # [[Дзіця]] (<span style="color: #909090;">7242 сымб. → </span>10139 сымб.) # [[Панамскі канал]] (<span style="color: #909090;">7261 сымб. → </span>10165 сымб.) # [[Марка Полё]] (<span style="color: #909090;">7267 сымб. → </span>10174 сымб.) # [[Сабака]] (<span style="color: #909090;">7271 сымб. → </span>10179 сымб.) # [[Мэтал]] (<span style="color: #909090;">7278 сымб. → </span>10189 сымб.) # [[Дагістарычны час]] (<span style="color: #909090;">7301 сымб. → </span>10221 сымб.) # [[Інсульт]] (<span style="color: #909090;">7307 сымб. → </span>10230 сымб.) # [[Сярэднявечча]] (<span style="color: #909090;">7309 сымб. → </span>10233 сымб.) # [[Цукровы дыябэт]] (<span style="color: #909090;">7319 сымб. → </span>10247 сымб.) # [[Канфуцыянства]] (<span style="color: #909090;">7323 сымб. → </span>10252 сымб.) # [[Нагіб Махфуз]] (<span style="color: #909090;">7346 сымб. → </span>10284 сымб.) # [[Дыпляматыя]] (<span style="color: #909090;">7373 сымб. → </span>10322 сымб.) # [[Рака]] (<span style="color: #909090;">7391 сымб. → </span>10347 сымб.) # [[Нэрвовая сыстэма]] (<span style="color: #909090;">7394 сымб. → </span>10352 сымб.) # [[Птушкі]] (<span style="color: #909090;">7394 сымб. → </span>10352 сымб.) # [[Дынастыя Цын]] (<span style="color: #909090;">7420 сымб. → </span>10388 сымб.) # [[Ангкор-Ват]] (<span style="color: #909090;">7421 сымб. → </span>10389 сымб.) # [[Меч]] (<span style="color: #909090;">7425 сымб. → </span>10395 сымб.) # [[Псыхічны разлад]] (<span style="color: #909090;">7457 сымб. → </span>10440 сымб.) # [[Цьвёрды дыск]] (<span style="color: #909090;">7473 сымб. → </span>10462 сымб.) # [[Аналітычная хімія]] (<span style="color: #909090;">7481 сымб. → </span>10473 сымб.) # [[Вярблюд]] (<span style="color: #909090;">7485 сымб. → </span>10479 сымб.) # [[Стыхійнае бедзтва]] (<span style="color: #909090;">7498 сымб. → </span>10497 сымб.) # [[Залежнасьць]] (<span style="color: #909090;">7524 сымб. → </span>10534 сымб.) # [[Геаграфія]] (<span style="color: #909090;">7541 сымб. → </span>10557 сымб.) # [[Карл Лінэй]] (<span style="color: #909090;">7550 сымб. → </span>10570 сымб.) # [[Байкал]] (<span style="color: #909090;">7559 сымб. → </span>10583 сымб.) # [[Канстытуцыя]] (<span style="color: #909090;">7562 сымб. → </span>10587 сымб.) # [[Душа]] (<span style="color: #909090;">7583 сымб. → </span>10616 сымб.) # [[Паветранае судна]] (<span style="color: #909090;">7590 сымб. → </span>10626 сымб.) # [[Правы чалавека]] (<span style="color: #909090;">7596 сымб. → </span>10634 сымб.) # [[Выкапнёвае паліва]] (<span style="color: #909090;">7634 сымб. → </span>10688 сымб.) # [[Трыганамэтрыя]] (<span style="color: #909090;">7659 сымб. → </span>10723 сымб.) # [[Эпас пра Гільгамэша]] (<span style="color: #909090;">7663 сымб. → </span>10728 сымб.) # [[Імануіл Кант]] (<span style="color: #909090;">7665 сымб. → </span>10731 сымб.) # [[Руаль Амундсэн]] (<span style="color: #909090;">7682 сымб. → </span>10755 сымб.) # [[Каталіцкая Царква]] (<span style="color: #909090;">7689 сымб. → </span>10765 сымб.) # [[Джон Лок]] (<span style="color: #909090;">7691 сымб. → </span>10767 сымб.) # [[Вакуўм]] (<span style="color: #909090;">7714 сымб. → </span>10800 сымб.) # [[Сорга двухколернае]] (<span style="color: #909090;">7716 сымб. → </span>10802 сымб.) # [[Плаваньне]] (<span style="color: #909090;">7718 сымб. → </span>10805 сымб.) # [[Пратысты]] (<span style="color: #909090;">7723 сымб. → </span>10812 сымб.) # [[Стэнлі Кубрык]] (<span style="color: #909090;">7778 сымб. → </span>10889 сымб.) # [[Карл Вялікі]] (<span style="color: #909090;">7814 сымб. → </span>10940 сымб.) # [[Філязофія]] (<span style="color: #909090;">7814 сымб. → </span>10940 сымб.) # [[Транзыстар]] (<span style="color: #909090;">7816 сымб. → </span>10942 сымб.) # [[Ёзэф Гайдн]] (<span style="color: #909090;">7818 сымб. → </span>10945 сымб.) # [[Сацыялізм]] (<span style="color: #909090;">7846 сымб. → </span>10984 сымб.) # [[Атлянтычны акіян]] (<span style="color: #909090;">7850 сымб. → </span>10990 сымб.) # [[Адраджэньне]] (<span style="color: #909090;">7856 сымб. → </span>10998 сымб.) # [[Канфуцый]] (<span style="color: #909090;">7858 сымб. → </span>11001 сымб.) # [[Бэйсбол]] (<span style="color: #909090;">7868 сымб. → </span>11015 сымб.) # [[Галубовыя]] (<span style="color: #909090;">7879 сымб. → </span>11031 сымб.) # [[Гравітацыя]] (<span style="color: #909090;">7881 сымб. → </span>11033 сымб.) # [[Людвіг Вітгенштайн]] (<span style="color: #909090;">7894 сымб. → </span>11052 сымб.) # [[Вадкасьць]] (<span style="color: #909090;">7894 сымб. → </span>11052 сымб.) # [[Сыстэма каардынат]] (<span style="color: #909090;">7898 сымб. → </span>11057 сымб.) # [[Труба]] (<span style="color: #909090;">7905 сымб. → </span>11067 сымб.) # [[Вуха]] (<span style="color: #909090;">7922 сымб. → </span>11091 сымб.) # [[Радыяактыўнасьць]] (<span style="color: #909090;">7928 сымб. → </span>11099 сымб.) # [[Ціхі акіян]] (<span style="color: #909090;">7960 сымб. → </span>11144 сымб.) # [[Сыма Цянь]] (<span style="color: #909090;">7967 сымб. → </span>11154 сымб.) # [[Алюмін]] (<span style="color: #909090;">7971 сымб. → </span>11159 сымб.) # [[Арабская ліга]] (<span style="color: #909090;">7982 сымб. → </span>11175 сымб.) # [[Астэроід]] (<span style="color: #909090;">7986 сымб. → </span>11180 сымб.) # [[Гімалаі]] (<span style="color: #909090;">7986 сымб. → </span>11180 сымб.) # [[Месяц (спадарожнік)]] (<span style="color: #909090;">7996 сымб. → </span>11194 сымб.) # [[Пнэўманія]] (<span style="color: #909090;">7997 сымб. → </span>11196 сымб.) # [[Земнаводныя]] (<span style="color: #909090;">8000 сымб. → </span>11200 сымб.) # [[Марыя Складоўская-Кюры]] (<span style="color: #909090;">8006 сымб. → </span>11208 сымб.) # [[Хлеб]] (<span style="color: #909090;">8006 сымб. → </span>11208 сымб.) # [[Кукуруза]] (<span style="color: #909090;">8040 сымб. → </span>11256 сымб.) # [[Макс Плянк]] (<span style="color: #909090;">8043 сымб. → </span>11260 сымб.) # [[Мастацтва]] (<span style="color: #909090;">8045 сымб. → </span>11263 сымб.) # [[Мэтар]] (<span style="color: #909090;">8089 сымб. → </span>11325 сымб.) # [[Азот]] (<span style="color: #909090;">8102 сымб. → </span>11343 сымб.) # [[Горад]] (<span style="color: #909090;">8123 сымб. → </span>11372 сымб.) # [[Абвадненьне]] (<span style="color: #909090;">8130 сымб. → </span>11382 сымб.) # [[Сафійскі сабор (Канстантынопаль)]] (<span style="color: #909090;">8131 сымб. → </span>11383 сымб.) # [[Адзеньне]] (<span style="color: #909090;">8137 сымб. → </span>11392 сымб.) # [[Фэрнан Магелан]] (<span style="color: #909090;">8148 сымб. → </span>11407 сымб.) # [[Электрамагнітнае ўзаемадзеяньне]] (<span style="color: #909090;">8155 сымб. → </span>11417 сымб.) # [[Плянэта]] (<span style="color: #909090;">8167 сымб. → </span>11434 сымб.) # [[Шруба]] (<span style="color: #909090;">8169 сымб. → </span>11437 сымб.) # [[Ўінстан Чэрчыль]] (<span style="color: #909090;">8171 сымб. → </span>11439 сымб.) # [[Франц Шубэрт]] (<span style="color: #909090;">8176 сымб. → </span>11446 сымб.) # [[Юры Гагарын]] (<span style="color: #909090;">8189 сымб. → </span>11465 сымб.) # [[Кітападобныя]] (<span style="color: #909090;">8203 сымб. → </span>11484 сымб.) # [[Інд]] (<span style="color: #909090;">8224 сымб. → </span>11514 сымб.) # [[Тымур]] (<span style="color: #909090;">8229 сымб. → </span>11521 сымб.) # [[Касьмічны палёт]] (<span style="color: #909090;">8239 сымб. → </span>11535 сымб.) # [[Пшаніца]] (<span style="color: #909090;">8295 сымб. → </span>11613 сымб.) # [[Блюз]] (<span style="color: #909090;">8321 сымб. → </span>11649 сымб.) # [[Дождж]] (<span style="color: #909090;">8324 сымб. → </span>11654 сымб.) # [[Размнажэньне]] (<span style="color: #909090;">8326 сымб. → </span>11656 сымб.) # [[Фундамэнталізм]] (<span style="color: #909090;">8338 сымб. → </span>11673 сымб.) # [[Экалёгія]] (<span style="color: #909090;">8344 сымб. → </span>11682 сымб.) # [[Адукацыя]] (<span style="color: #909090;">8356 сымб. → </span>11698 сымб.) # [[Фрыда Калё]] (<span style="color: #909090;">8357 сымб. → </span>11700 сымб.) # [[Чэ Гевара]] (<span style="color: #909090;">8379 сымб. → </span>11731 сымб.) # [[Японская мова]] (<span style="color: #909090;">8412 сымб. → </span>11777 сымб.) # [[Самагубства]] (<span style="color: #909090;">8420 сымб. → </span>11788 сымб.) # [[Фартэпіяна]] (<span style="color: #909090;">8451 сымб. → </span>11831 сымб.) # [[Тым Бэрнэрз-Лі]] (<span style="color: #909090;">8463 сымб. → </span>11848 сымб.) # [[Гішпанская мова]] (<span style="color: #909090;">8480 сымб. → </span>11872 сымб.) # [[Гай Юліюс Цэзар]] (<span style="color: #909090;">8496 сымб. → </span>11894 сымб.) # [[Арытмэтыка]] (<span style="color: #909090;">8513 сымб. → </span>11918 сымб.) # [[Партэнон]] (<span style="color: #909090;">8531 сымб. → </span>11943 сымб.) # [[Свойскі бык]] (<span style="color: #909090;">8538 сымб. → </span>11953 сымб.) # [[Гэнры Форд]] (<span style="color: #909090;">8544 сымб. → </span>11962 сымб.) # [[Слабое ўзаемадзеяньне]] (<span style="color: #909090;">8549 сымб. → </span>11969 сымб.) # [[Імавернасьць]] (<span style="color: #909090;">8575 сымб. → </span>12005 сымб.) # [[Ніл Армстранг]] (<span style="color: #909090;">8589 сымб. → </span>12025 сымб.) # [[Плятон]] (<span style="color: #909090;">8594 сымб. → </span>12032 сымб.) # [[Кіляграм]] (<span style="color: #909090;">8604 сымб. → </span>12046 сымб.) # [[Мікалай Капэрнік]] (<span style="color: #909090;">8631 сымб. → </span>12083 сымб.) # [[Іслам]] (<span style="color: #909090;">8632 сымб. → </span>12085 сымб.) # [[Рыхард Вагнэр]] (<span style="color: #909090;">8641 сымб. → </span>12097 сымб.) # [[Іўрыт]] (<span style="color: #909090;">8645 сымб. → </span>12103 сымб.) # [[Трапічны цыклён]] (<span style="color: #909090;">8646 сымб. → </span>12104 сымб.) # [[Грэцкая мова]] (<span style="color: #909090;">8648 сымб. → </span>12107 сымб.) # [[Палітычная партыя]] (<span style="color: #909090;">8656 сымб. → </span>12118 сымб.) # [[Паўночны полюс]] (<span style="color: #909090;">8660 сымб. → </span>12124 сымб.) # [[Грамадзянская вайна ў ЗША]] (<span style="color: #909090;">8678 сымб. → </span>12149 сымб.) # [[Гітара]] (<span style="color: #909090;">8705 сымб. → </span>12187 сымб.) # [[Бавоўна]] (<span style="color: #909090;">8713 сымб. → </span>12198 сымб.) # [[Каменны век]] (<span style="color: #909090;">8723 сымб. → </span>12212 сымб.) # [[Нэльсан Мандэла]] (<span style="color: #909090;">8746 сымб. → </span>12244 сымб.) # [[Рабства]] (<span style="color: #909090;">8753 сымб. → </span>12254 сымб.) # [[Тэмпэратура]] (<span style="color: #909090;">8756 сымб. → </span>12258 сымб.) # [[Сынан]] (<span style="color: #909090;">8765 сымб. → </span>12271 сымб.) # [[Джэймз Кларк Максўэл]] (<span style="color: #909090;">8784 сымб. → </span>12298 сымб.) # [[Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх]] (<span style="color: #909090;">8793 сымб. → </span>12310 сымб.) # [[Брусэльскі сталічны рэгіён]] (<span style="color: #909090;">8816 сымб. → </span>12342 сымб.) # [[Эрнан Картэс]] (<span style="color: #909090;">8835 сымб. → </span>12369 сымб.) # [[Садружнасьць нацыяў]] (<span style="color: #909090;">8836 сымб. → </span>12370 сымб.) # [[Вуглярод]] (<span style="color: #909090;">8841 сымб. → </span>12377 сымб.) # [[Арыстотэль]] (<span style="color: #909090;">8881 сымб. → </span>12433 сымб.) # [[Шакаляд]] (<span style="color: #909090;">8922 сымб. → </span>12491 сымб.) # [[Ядзерная энэргетыка]] (<span style="color: #909090;">8967 сымб. → </span>12554 сымб.) # [[Адам Сьміт]] (<span style="color: #909090;">9003 сымб. → </span>12604 сымб.) # [[Эндзі Ўоргал]] (<span style="color: #909090;">9017 сымб. → </span>12624 сымб.) # [[Фатаграфія]] (<span style="color: #909090;">9024 сымб. → </span>12634 сымб.) # [[Вайна ў Віетнаме]] (<span style="color: #909090;">9038 сымб. → </span>12653 сымб.) # [[Спорт]] (<span style="color: #909090;">9069 сымб. → </span>12697 сымб.) # [[Дыфэрэнцыйнае раўнаньне]] (<span style="color: #909090;">9071 сымб. → </span>12699 сымб.) # [[Эвэрэст]] (<span style="color: #909090;">9072 сымб. → </span>12701 сымб.) # [[Чанак’я]] (<span style="color: #909090;">9081 сымб. → </span>12713 сымб.) # [[Інгмар Бэргман]] (<span style="color: #909090;">9082 сымб. → </span>12715 сымб.) # [[Гульня]] (<span style="color: #909090;">9090 сымб. → </span>12726 сымб.) # [[Кава]] (<span style="color: #909090;">9102 сымб. → </span>12743 сымб.) # [[Дэмакратыя]] (<span style="color: #909090;">9109 сымб. → </span>12753 сымб.) # [[Вялікі выбух]] (<span style="color: #909090;">9208 сымб. → </span>12891 сымб.) # [[Від (біялёгія)]] (<span style="color: #909090;">9208 сымб. → </span>12891 сымб.) # [[Віно]] (<span style="color: #909090;">9217 сымб. → </span>12904 сымб.) # [[Мэсапатамія]] (<span style="color: #909090;">9226 сымб. → </span>12916 сымб.) # [[Марсэль Пруст]] (<span style="color: #909090;">9231 сымб. → </span>12923 сымб.) # [[Волга]] (<span style="color: #909090;">9233 сымб. → </span>12926 сымб.) # [[Рафаэль]] (<span style="color: #909090;">9238 сымб. → </span>12933 сымб.) # [[Джэймз Джойс]] (<span style="color: #909090;">9245 сымб. → </span>12943 сымб.) # [[Сярэдні Ўсход]] (<span style="color: #909090;">9254 сымб. → </span>12956 сымб.) # [[Ганс Крыстыян Андэрсэн]] (<span style="color: #909090;">9288 сымб. → </span>13003 сымб.) # [[Культурная соя]] (<span style="color: #909090;">9288 сымб. → </span>13003 сымб.) # [[Сымон Балівар]] (<span style="color: #909090;">9310 сымб. → </span>13034 сымб.) # [[Суставаногія]] (<span style="color: #909090;">9338 сымб. → </span>13073 сымб.) # [[Прырода]] (<span style="color: #909090;">9347 сымб. → </span>13086 сымб.) # [[Архітэктура]] (<span style="color: #909090;">9364 сымб. → </span>13110 сымб.) # [[Жан-Поль Сартр]] (<span style="color: #909090;">9375 сымб. → </span>13125 сымб.) # [[Нямецкая мова]] (<span style="color: #909090;">9412 сымб. → </span>13177 сымб.) # [[Малекула]] (<span style="color: #909090;">9427 сымб. → </span>13198 сымб.) # [[Тэлефон]] (<span style="color: #909090;">9454 сымб. → </span>13236 сымб.) # [[Мысьленьне]] (<span style="color: #909090;">9494 сымб. → </span>13292 сымб.) # [[Зыгмунд Фройд]] (<span style="color: #909090;">9511 сымб. → </span>13315 сымб.) # [[Хорхэ Люіс Борхэс]] (<span style="color: #909090;">9540 сымб. → </span>13356 сымб.) # [[Ровар]] (<span style="color: #909090;">9581 сымб. → </span>13413 сымб.) # [[Рымская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">9597 сымб. → </span>13436 сымб.) # [[Крыжовыя паходы]] (<span style="color: #909090;">9601 сымб. → </span>13441 сымб.) # [[Вінцэнт ван Гог]] (<span style="color: #909090;">9657 сымб. → </span>13520 сымб.) # [[Саладын]] (<span style="color: #909090;">9738 сымб. → </span>13633 сымб.) # [[Паўднёвы акіян]] (<span style="color: #909090;">9750 сымб. → </span>13650 сымб.) # [[Бэнгальская мова]] (<span style="color: #909090;">9802 сымб. → </span>13723 сымб.) # [[Джэфры Чосэр]] (<span style="color: #909090;">9808 сымб. → </span>13731 сымб.) # [[Сяргей Эйзэнштэйн]] (<span style="color: #909090;">9864 сымб. → </span>13810 сымб.) # [[Франц Кафка]] (<span style="color: #909090;">9878 сымб. → </span>13829 сымб.) # [[Агрэгатны стан]] (<span style="color: #909090;">9887 сымб. → </span>13842 сымб.) # [[Джаваньні П’ерлюіджы да Палестрына]] (<span style="color: #909090;">9900 сымб. → </span>13860 сымб.) # [[Рыбы]] (<span style="color: #909090;">9925 сымб. → </span>13895 сымб.) # [[Матэматычны доказ]] (<span style="color: #909090;">10026 сымб. → </span>14036 сымб.) # [[Марлен Дытрых]] (<span style="color: #909090;">10030 сымб. → </span>14042 сымб.) # [[Фізыка]] (<span style="color: #909090;">10030 сымб. → </span>14042 сымб.) # [[Абу Нувас]] (<span style="color: #909090;">10066 сымб. → </span>14092 сымб.) # [[Нобэлеўская прэмія]] (<span style="color: #909090;">10075 сымб. → </span>14105 сымб.) # [[Суэцкі канал]] (<span style="color: #909090;">10076 сымб. → </span>14106 сымб.) # [[Астраномія]] (<span style="color: #909090;">10084 сымб. → </span>14118 сымб.) # [[Ота фон Бісмарк]] (<span style="color: #909090;">10145 сымб. → </span>14203 сымб.) # [[Друк]] (<span style="color: #909090;">10145 сымб. → </span>14203 сымб.) # [[Джэймз Кук]] (<span style="color: #909090;">10147 сымб. → </span>14206 сымб.) # [[Кісьля]] (<span style="color: #909090;">10184 сымб. → </span>14258 сымб.) # [[Рэгбі]] (<span style="color: #909090;">10189 сымб. → </span>14265 сымб.) # [[Вадарод]] (<span style="color: #909090;">10203 сымб. → </span>14284 сымб.) # [[Міжнародны Суд ААН]] (<span style="color: #909090;">10225 сымб. → </span>14315 сымб.) # [[Дыега Вэляскес]] (<span style="color: #909090;">10226 сымб. → </span>14316 сымб.) # [[Магнітнае поле]] (<span style="color: #909090;">10236 сымб. → </span>14330 сымб.) # [[Цукар]] (<span style="color: #909090;">10276 сымб. → </span>14386 сымб.) # [[Дзяржава]] (<span style="color: #909090;">10318 сымб. → </span>14445 сымб.) # [[Кірыліца]] (<span style="color: #909090;">10322 сымб. → </span>14451 сымб.) # [[Год]] (<span style="color: #909090;">10331 сымб. → </span>14463 сымб.) # [[Луіс Армстранг]] (<span style="color: #909090;">10365 сымб. → </span>14511 сымб.) # [[Натуральная воспа]] (<span style="color: #909090;">10367 сымб. → </span>14514 сымб.) # [[Хімія]] (<span style="color: #909090;">10388 сымб. → </span>14543 сымб.) # [[Прыгажосьць]] (<span style="color: #909090;">10392 сымб. → </span>14549 сымб.) # [[Капітал]] (<span style="color: #909090;">10408 сымб. → </span>14571 сымб.) # [[Сакрат]] (<span style="color: #909090;">10419 сымб. → </span>14587 сымб.) # [[Атам]] (<span style="color: #909090;">10461 сымб. → </span>14645 сымб.) # [[Акіра Курасава]] (<span style="color: #909090;">10496 сымб. → </span>14694 сымб.) # [[Анархізм]] (<span style="color: #909090;">10515 сымб. → </span>14721 сымб.) # [[Кацусіка Хакусай]] (<span style="color: #909090;">10558 сымб. → </span>14781 сымб.) # [[Этаноль]] (<span style="color: #909090;">10559 сымб. → </span>14783 сымб.) # [[Карл Маркс]] (<span style="color: #909090;">10598 сымб. → </span>14837 сымб.) # [[Аборт]] (<span style="color: #909090;">10611 сымб. → </span>14855 сымб.) # [[Галілео Галілей]] (<span style="color: #909090;">10621 сымб. → </span>14869 сымб.) # [[Плязма]] (<span style="color: #909090;">10644 сымб. → </span>14902 сымб.) # [[Анды]] (<span style="color: #909090;">10647 сымб. → </span>14906 сымб.) # [[Эпілепсія]] (<span style="color: #909090;">10786 сымб. → </span>15100 сымб.) # [[Купал]] (<span style="color: #909090;">10798 сымб. → </span>15117 сымб.) # [[Калідаса]] (<span style="color: #909090;">10825 сымб. → </span>15155 сымб.) # [[Сям’я]] (<span style="color: #909090;">10881 сымб. → </span>15233 сымб.) # [[Ігар Стравінскі]] (<span style="color: #909090;">10894 сымб. → </span>15252 сымб.) # [[Нігер (рака)]] (<span style="color: #909090;">10900 сымб. → </span>15260 сымб.) # [[Альгарытм]] (<span style="color: #909090;">10965 сымб. → </span>15351 сымб.) # [[Альбрэхт Дурэр]] (<span style="color: #909090;">10974 сымб. → </span>15364 сымб.) # [[Джордж Вашынгтон]] (<span style="color: #909090;">11015 сымб. → </span>15421 сымб.) # [[Шагнамэ]] (<span style="color: #909090;">11037 сымб. → </span>15452 сымб.) # [[Золата]] (<span style="color: #909090;">11063 сымб. → </span>15488 сымб.) # [[Ніл]] (<span style="color: #909090;">11093 сымб. → </span>15530 сымб.) # [[Галаўны боль]] (<span style="color: #909090;">11142 сымб. → </span>15599 сымб.) # [[Тэлебачаньне]] (<span style="color: #909090;">11150 сымб. → </span>15610 сымб.) # [[Робат]] (<span style="color: #909090;">11199 сымб. → </span>15679 сымб.) # [[Карэйская мова]] (<span style="color: #909090;">11208 сымб. → </span>15691 сымб.) # [[Пэрыядычная сыстэма хімічных элемэнтаў]] (<span style="color: #909090;">11227 сымб. → </span>15718 сымб.) # [[Вока]] (<span style="color: #909090;">11331 сымб. → </span>15863 сымб.) # [[Нэптун]] (<span style="color: #909090;">11374 сымб. → </span>15924 сымб.) # [[Пі]] (<span style="color: #909090;">11387 сымб. → </span>15942 сымб.) # [[Гафіз]] (<span style="color: #909090;">11411 сымб. → </span>15975 сымб.) # [[Навука]] (<span style="color: #909090;">11432 сымб. → </span>16005 сымб.) # [[Габрыель Гарсія Маркес]] (<span style="color: #909090;">11502 сымб. → </span>16103 сымб.) # [[Фашызм]] (<span style="color: #909090;">11544 сымб. → </span>16162 сымб.) # [[Магатма Гандзі]] (<span style="color: #909090;">11560 сымб. → </span>16184 сымб.) # [[Халіфат Абасыдаў]] (<span style="color: #909090;">11609 сымб. → </span>16253 сымб.) # [[Вецер]] (<span style="color: #909090;">11636 сымб. → </span>16290 сымб.) # [[Гарбата]] (<span style="color: #909090;">11651 сымб. → </span>16311 сымб.) # [[Лёгкая атлетыка]] (<span style="color: #909090;">11693 сымб. → </span>16370 сымб.) # [[Сухоты]] (<span style="color: #909090;">11702 сымб. → </span>16383 сымб.) # [[Гален]] (<span style="color: #909090;">11707 сымб. → </span>16390 сымб.) # [[Курыца]] (<span style="color: #909090;">11730 сымб. → </span>16422 сымб.) # [[Энэргія]] (<span style="color: #909090;">11758 сымб. → </span>16461 сымб.) # [[Давід Гільбэрт]] (<span style="color: #909090;">11769 сымб. → </span>16477 сымб.) # [[Тэрмадынаміка]] (<span style="color: #909090;">11776 сымб. → </span>16486 сымб.) # [[Аль-Газалі]] (<span style="color: #909090;">11823 сымб. → </span>16552 сымб.) # [[Сок]] (<span style="color: #909090;">11844 сымб. → </span>16582 сымб.) # [[Эўклід]] (<span style="color: #909090;">11886 сымб. → </span>16640 сымб.) # [[Пэрсыдзкая мова]] (<span style="color: #909090;">11919 сымб. → </span>16687 сымб.) # [[Рухавік унутранага згараньня]] (<span style="color: #909090;">11996 сымб. → </span>16794 сымб.) # [[Мэрылін Манро]] (<span style="color: #909090;">12114 сымб. → </span>16960 сымб.) # [[Паўднёвая Амэрыка]] (<span style="color: #909090;">12121 сымб. → </span>16969 сымб.) # [[Чарлі Чаплін]] (<span style="color: #909090;">12124 сымб. → </span>16974 сымб.) # [[Нікалё Мак’явэльлі]] (<span style="color: #909090;">12142 сымб. → </span>16999 сымб.) # [[Альгебра]] (<span style="color: #909090;">12219 сымб. → </span>17107 сымб.) # [[Сонца]] (<span style="color: #909090;">12265 сымб. → </span>17171 сымб.) # [[Кароткія нарды]] (<span style="color: #909090;">12291 сымб. → </span>17207 сымб.) # [[Майсей]] (<span style="color: #909090;">12376 сымб. → </span>17326 сымб.) # [[Імпэрыялізм]] (<span style="color: #909090;">12465 сымб. → </span>17451 сымб.) # [[Малако]] (<span style="color: #909090;">12487 сымб. → </span>17482 сымб.) # [[Франсіска Гоя]] (<span style="color: #909090;">12578 сымб. → </span>17609 сымб.) # [[Атэізм]] (<span style="color: #909090;">12579 сымб. → </span>17611 сымб.) # [[Сулейман I]] (<span style="color: #909090;">12584 сымб. → </span>17618 сымб.) # [[Джэймз Ўат]] (<span style="color: #909090;">12618 сымб. → </span>17665 сымб.) # [[Геалёгія]] (<span style="color: #909090;">12624 сымб. → </span>17674 сымб.) # [[Эўра]] (<span style="color: #909090;">12800 сымб. → </span>17920 сымб.) # [[Адольф Гітлер]] (<span style="color: #909090;">12845 сымб. → </span>17983 сымб.) # [[Эрнэст Рэзэрфорд]] (<span style="color: #909090;">12937 сымб. → </span>18112 сымб.) # [[Урад]] (<span style="color: #909090;">12983 сымб. → </span>18176 сымб.) # [[Суахілі]] (<span style="color: #909090;">13063 сымб. → </span>18288 сымб.) # [[Жыцьцё]] (<span style="color: #909090;">13101 сымб. → </span>18341 сымб.) # [[Танец]] (<span style="color: #909090;">13142 сымб. → </span>18399 сымб.) # [[Малійская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">13178 сымб. → </span>18449 сымб.) # [[Зорка]] (<span style="color: #909090;">13336 сымб. → </span>18670 сымб.) # [[Людвіг ван Бэтговэн]] (<span style="color: #909090;">13344 сымб. → </span>18682 сымб.) # [[Джордж Байран]] (<span style="color: #909090;">13398 сымб. → </span>18757 сымб.) # [[Рэлігія]] (<span style="color: #909090;">13404 сымб. → </span>18766 сымб.) # [[Готфрыд Ляйбніц]] (<span style="color: #909090;">13468 сымб. → </span>18855 сымб.) # [[Чарлз Дыкенз]] (<span style="color: #909090;">13484 сымб. → </span>18878 сымб.) # [[Азартная гульня]] (<span style="color: #909090;">13553 сымб. → </span>18974 сымб.) # [[Арктычны акіян]] (<span style="color: #909090;">13705 сымб. → </span>19187 сымб.) # [[Томас Эдысан]] (<span style="color: #909090;">13856 сымб. → </span>19398 сымб.) # [[Мацуо Басё]] (<span style="color: #909090;">13925 сымб. → </span>19495 сымб.) # [[Уладзімер Ленін]] (<span style="color: #909090;">13932 сымб. → </span>19505 сымб.) # [[Колер]] (<span style="color: #909090;">13969 сымб. → </span>19557 сымб.) # [[Рак (захворваньне)]] (<span style="color: #909090;">14078 сымб. → </span>19709 сымб.) # [[Зямля]] (<span style="color: #909090;">14086 сымб. → </span>19720 сымб.) # [[Гамэр]] (<span style="color: #909090;">14188 сымб. → </span>19863 сымб.) # [[Хвароба Альцгаймэра]] (<span style="color: #909090;">14220 сымб. → </span>19908 сымб.) # [[Гіп-гоп]] (<span style="color: #909090;">14505 сымб. → </span>20307 сымб.) # [[Шкло]] (<span style="color: #909090;">14517 сымб. → </span>20324 сымб.) # [[Роза Люксэмбург]] (<span style="color: #909090;">14625 сымб. → </span>20475 сымб.) # [[Дунай]] (<span style="color: #909090;">14708 сымб. → </span>20591 сымб.) # [[Яганэс Брамс]] (<span style="color: #909090;">14858 сымб. → </span>20801 сымб.) # [[Машына]] (<span style="color: #909090;">14892 сымб. → </span>20849 сымб.) # [[Лё Карбюзье]] (<span style="color: #909090;">14959 сымб. → </span>20943 сымб.) # [[Ацтэкі]] (<span style="color: #909090;">15037 сымб. → </span>21052 сымб.) # [[Аўгустын]] (<span style="color: #909090;">15160 сымб. → </span>21224 сымб.) # [[Ібн Хальдун]] (<span style="color: #909090;">15234 сымб. → </span>21328 сымб.) # [[Ібн Батута]] (<span style="color: #909090;">15332 сымб. → </span>21465 сымб.) # [[Лацінскае пісьмо]] (<span style="color: #909090;">15342 сымб. → </span>21479 сымб.) # [[Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель]] (<span style="color: #909090;">15393 сымб. → </span>21550 сымб.) # [[Біблія]] (<span style="color: #909090;">15408 сымб. → </span>21571 сымб.) # [[Альфрэд Гічкок]] (<span style="color: #909090;">15429 сымб. → </span>21601 сымб.) # [[Тысяча і адна ноч]] (<span style="color: #909090;">15461 сымб. → </span>21645 сымб.) # [[ГЭС Тры цясьніны]] (<span style="color: #909090;">15488 сымб. → </span>21683 сымб.) # [[Сыр]] (<span style="color: #909090;">15506 сымб. → </span>21708 сымб.) # [[Ізраіль]] (<span style="color: #909090;">15645 сымб. → </span>21903 сымб.) # [[Грэцкі альфабэт]] (<span style="color: #909090;">15742 сымб. → </span>22039 сымб.) # [[Ўолт Дыснэй]] (<span style="color: #909090;">16007 сымб. → </span>22410 сымб.) # [[Міжнародны валютны фонд]] (<span style="color: #909090;">16011 сымб. → </span>22415 сымб.) # [[Канал]] (<span style="color: #909090;">16048 сымб. → </span>22467 сымб.) # [[Леанарда да Вінчы]] (<span style="color: #909090;">16107 сымб. → </span>22550 сымб.) # [[Пераклад]] (<span style="color: #909090;">16161 сымб. → </span>22625 сымб.) # [[Фёдар Дастаеўскі]] (<span style="color: #909090;">16314 сымб. → </span>22840 сымб.) # [[Фэдэрыка Фэліні]] (<span style="color: #909090;">16351 сымб. → </span>22891 сымб.) # [[Асманская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">16367 сымб. → </span>22914 сымб.) # [[Карыбскае мора]] (<span style="color: #909090;">16429 сымб. → </span>23001 сымб.) # [[Паўночнае мора]] (<span style="color: #909090;">16492 сымб. → </span>23089 сымб.) # [[Індыйскі акіян]] (<span style="color: #909090;">16554 сымб. → </span>23176 сымб.) # [[Клімат]] (<span style="color: #909090;">16615 сымб. → </span>23261 сымб.) # [[Цытрус]] (<span style="color: #909090;">16682 сымб. → </span>23355 сымб.) # [[Ядзерная зброя]] (<span style="color: #909090;">16838 сымб. → </span>23573 сымб.) # [[Электрычнасьць]] (<span style="color: #909090;">16905 сымб. → </span>23667 сымб.) # [[Аль-Харэзьмі]] (<span style="color: #909090;">17459 сымб. → </span>24443 сымб.) # [[Жанна д’Арк]] (<span style="color: #909090;">17572 сымб. → </span>24601 сымб.) # [[Шарль дэ Голь]] (<span style="color: #909090;">17630 сымб. → </span>24682 сымб.) # [[Асацыяцыя дзяржаваў Паўднёва-Ўсходняй Азіі]] (<span style="color: #909090;">17788 сымб. → </span>24903 сымб.) # [[Інжынэрная справа]] (<span style="color: #909090;">18103 сымб. → </span>25344 сымб.) # [[Сахара]] (<span style="color: #909090;">18181 сымб. → </span>25453 сымб.) # [[Мартын Гайдэгер]] (<span style="color: #909090;">18263 сымб. → </span>25568 сымб.) # [[Афрыканскі зьвяз]] (<span style="color: #909090;">18283 сымб. → </span>25596 сымб.) # [[Дыскрымінацыя]] (<span style="color: #909090;">18460 сымб. → </span>25844 сымб.) # [[Макс Вэбэр]] (<span style="color: #909090;">18464 сымб. → </span>25850 сымб.) # [[Вугляводы]] (<span style="color: #909090;">18492 сымб. → </span>25889 сымб.) # [[Аўстралія]] (<span style="color: #909090;">18599 сымб. → </span>26039 сымб.) # [[Этыёпія]] (<span style="color: #909090;">18988 сымб. → </span>26583 сымб.) # [[Ежа]] (<span style="color: #909090;">18991 сымб. → </span>26587 сымб.) # [[Базыліка Сьвятога Пятра]] (<span style="color: #909090;">19006 сымб. → </span>26608 сымб.) # [[Майкл Фарадэй]] (<span style="color: #909090;">19100 сымб. → </span>26740 сымб.) # [[Здароўе]] (<span style="color: #909090;">19381 сымб. → </span>27133 сымб.) # [[Танзанія]] (<span style="color: #909090;">19438 сымб. → </span>27213 сымб.) # [[Анры Матыс]] (<span style="color: #909090;">19497 сымб. → </span>27296 сымб.) # [[Куба]] (<span style="color: #909090;">19812 сымб. → </span>27737 сымб.) # [[Політэізм]] (<span style="color: #909090;">19829 сымб. → </span>27761 сымб.) # [[Кіліманджара]] (<span style="color: #909090;">19863 сымб. → </span>27808 сымб.) # [[Сусьвет]] (<span style="color: #909090;">19910 сымб. → </span>27874 сымб.) # [[Ум Кульсум]] (<span style="color: #909090;">19912 сымб. → </span>27877 сымб.) # [[Дантэ Аліг’еры]] (<span style="color: #909090;">19924 сымб. → </span>27894 сымб.) # [[Віетнам]] (<span style="color: #909090;">20101 сымб. → </span>28141 сымб.) # [[Дэмакратычная Рэспубліка Конга]] (<span style="color: #909090;">20336 сымб. → </span>28470 сымб.) # [[Сунь Ятсэн]] (<span style="color: #909090;">20641 сымб. → </span>28897 сымб.) # [[Касьпійскае мора]] (<span style="color: #909090;">20710 сымб. → </span>28994 сымб.) # [[Тэніс]] (<span style="color: #909090;">20780 сымб. → </span>29092 сымб.) # [[Людовік XIV]] (<span style="color: #909090;">20795 сымб. → </span>29113 сымб.) # [[Банглядэш]] (<span style="color: #909090;">20858 сымб. → </span>29201 сымб.) # [[Ёсіф Сталін]] (<span style="color: #909090;">20994 сымб. → </span>29392 сымб.) # [[Бангкок]] (<span style="color: #909090;">21000 сымб. → </span>29400 сымб.) # [[Сусьветная арганізацыя здароўя]] (<span style="color: #909090;">21115 сымб. → </span>29561 сымб.) # [[Армія]] (<span style="color: #909090;">21550 сымб. → </span>30170 сымб.) # [[Ёган Вольфганг фон Гётэ]] (<span style="color: #909090;">21557 сымб. → </span>30180 сымб.) # [[Стаматалёгія]] (<span style="color: #909090;">21592 сымб. → </span>30229 сымб.) # [[Жак Карт’е]] (<span style="color: #909090;">21603 сымб. → </span>30244 сымб.) # [[Ашока]] (<span style="color: #909090;">21736 сымб. → </span>30430 сымб.) # [[Гаўтама Буда]] (<span style="color: #909090;">21745 сымб. → </span>30443 сымб.) # [[Алан Т’юрынг]] (<span style="color: #909090;">21755 сымб. → </span>30457 сымб.) # [[Апэрацыйная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">21834 сымб. → </span>30568 сымб.) # [[Паблё Пікаса]] (<span style="color: #909090;">21867 сымб. → </span>30614 сымб.) # [[Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца]] (<span style="color: #909090;">21896 сымб. → </span>30654 сымб.) # [[Польшча]] (<span style="color: #909090;">21919 сымб. → </span>30687 сымб.) # [[Джакама Пучыні]] (<span style="color: #909090;">21956 сымб. → </span>30738 сымб.) # [[Го]] (<span style="color: #909090;">21968 сымб. → </span>30755 сымб.) # [[Сонечная сыстэма]] (<span style="color: #909090;">22009 сымб. → </span>30813 сымб.) # [[Малярыя]] (<span style="color: #909090;">22062 сымб. → </span>30887 сымб.) # [[Француская рэвалюцыя]] (<span style="color: #909090;">22064 сымб. → </span>30890 сымб.) # [[Сынгапур]] (<span style="color: #909090;">22088 сымб. → </span>30923 сымб.) # [[Леанард Ойлер]] (<span style="color: #909090;">22121 сымб. → </span>30969 сымб.) # [[Ерусалім]] (<span style="color: #909090;">22149 сымб. → </span>31009 сымб.) # [[Дыназаўр]] (<span style="color: #909090;">22169 сымб. → </span>31037 сымб.) # [[Вэргіліюс]] (<span style="color: #909090;">22172 сымб. → </span>31041 сымб.) # [[Галяктыка]] (<span style="color: #909090;">22175 сымб. → </span>31045 сымб.) # [[Фрыдэрык Шапэн]] (<span style="color: #909090;">22185 сымб. → </span>31059 сымб.) # [[Энцыкляпэдыя]] (<span style="color: #909090;">22190 сымб. → </span>31066 сымб.) # [[Віктор Юго]] (<span style="color: #909090;">22210 сымб. → </span>31094 сымб.) # [[Сымона дэ Бавуар]] (<span style="color: #909090;">22217 сымб. → </span>31104 сымб.) # [[Джон Мэйнард Кейнз]] (<span style="color: #909090;">22221 сымб. → </span>31109 сымб.) # [[Турэцкая мова]] (<span style="color: #909090;">22292 сымб. → </span>31209 сымб.) # [[Лізавета I]] (<span style="color: #909090;">22302 сымб. → </span>31223 сымб.) # [[Сатурн]] (<span style="color: #909090;">22305 сымб. → </span>31227 сымб.) # [[Канстантын I Вялікі]] (<span style="color: #909090;">22327 сымб. → </span>31258 сымб.) # [[Танк]] (<span style="color: #909090;">22331 сымб. → </span>31263 сымб.) # [[Хрысьціянства]] (<span style="color: #909090;">22341 сымб. → </span>31277 сымб.) # [[Авідыюс]] (<span style="color: #909090;">22343 сымб. → </span>31280 сымб.) # [[Піва]] (<span style="color: #909090;">22409 сымб. → </span>31373 сымб.) # [[Дынастыя Тан]] (<span style="color: #909090;">22412 сымб. → </span>31377 сымб.) # [[Сыднэй]] (<span style="color: #909090;">22417 сымб. → </span>31384 сымб.) # [[Уран]] (<span style="color: #909090;">22492 сымб. → </span>31489 сымб.) # [[Мэркурый]] (<span style="color: #909090;">22525 сымб. → </span>31535 сымб.) # [[Транспарт]] (<span style="color: #909090;">22582 сымб. → </span>31615 сымб.) # [[Француская мова]] (<span style="color: #909090;">22619 сымб. → </span>31667 сымб.) # [[Міжнародная сыстэма СІ]] (<span style="color: #909090;">22646 сымб. → </span>31704 сымб.) # [[Багдад]] (<span style="color: #909090;">22656 сымб. → </span>31718 сымб.) # [[Мухамад]] (<span style="color: #909090;">22663 сымб. → </span>31728 сымб.) # [[Сэул]] (<span style="color: #909090;">22722 сымб. → </span>31811 сымб.) # [[Ёган Кеплер]] (<span style="color: #909090;">22737 сымб. → </span>31832 сымб.) # [[Дака]] (<span style="color: #909090;">22750 сымб. → </span>31850 сымб.) # [[Лі Бо]] (<span style="color: #909090;">22869 сымб. → </span>32017 сымб.) # [[Архімэд]] (<span style="color: #909090;">22871 сымб. → </span>32019 сымб.) # [[Юпітэр]] (<span style="color: #909090;">22884 сымб. → </span>32038 сымб.) # [[Карачы]] (<span style="color: #909090;">22885 сымб. → </span>32039 сымб.) # [[Рэнэ Дэкарт]] (<span style="color: #909090;">22940 сымб. → </span>32116 сымб.) # [[Карл Фрыдрых Гаўс]] (<span style="color: #909090;">22961 сымб. → </span>32145 сымб.) # [[Мартын Лютэр Кінг]] (<span style="color: #909090;">23001 сымб. → </span>32201 сымб.) # [[Авіцэна]] (<span style="color: #909090;">23006 сымб. → </span>32208 сымб.) # [[Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі]] (<span style="color: #909090;">23062 сымб. → </span>32287 сымб.) # [[Мікелянджэлё]] (<span style="color: #909090;">23076 сымб. → </span>32306 сымб.) # [[Эканоміка]] (<span style="color: #909090;">23094 сымб. → </span>32332 сымб.) # [[Фільм]] (<span style="color: #909090;">23103 сымб. → </span>32344 сымб.) # [[Мартын Лютэр]] (<span style="color: #909090;">23104 сымб. → </span>32346 сымб.) # [[Ліпіды]] (<span style="color: #909090;">23138 сымб. → </span>32393 сымб.) # [[Антарктыда]] (<span style="color: #909090;">23198 сымб. → </span>32477 сымб.) # [[Сінтаізм]] (<span style="color: #909090;">23205 сымб. → </span>32487 сымб.) # [[Мігель Сэрвантэс]] (<span style="color: #909090;">23240 сымб. → </span>32536 сымб.) # [[Старажытны Эгіпет]] (<span style="color: #909090;">23268 сымб. → </span>32575 сымб.) # [[Токіё]] (<span style="color: #909090;">23284 сымб. → </span>32598 сымб.) # [[Анатомія]] (<span style="color: #909090;">23291 сымб. → </span>32607 сымб.) # [[Эрвін Шрэдынгер]] (<span style="color: #909090;">23320 сымб. → </span>32648 сымб.) # [[Антон Чэхаў]] (<span style="color: #909090;">23323 сымб. → </span>32652 сымб.) # [[Бізантыйская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">23333 сымб. → </span>32666 сымб.) # [[Тайлянд]] (<span style="color: #909090;">23339 сымб. → </span>32675 сымб.) # [[Калката]] (<span style="color: #909090;">23430 сымб. → </span>32802 сымб.) # [[Багата]] (<span style="color: #909090;">23542 сымб. → </span>32959 сымб.) # [[Мумбаі]] (<span style="color: #909090;">23559 сымб. → </span>32983 сымб.) # [[Дынастыя Мін]] (<span style="color: #909090;">23576 сымб. → </span>33006 сымб.) # [[Мальер]] (<span style="color: #909090;">23651 сымб. → </span>33111 сымб.) # [[Расейская мова]] (<span style="color: #909090;">23675 сымб. → </span>33145 сымб.) # [[Мэксыка]] (<span style="color: #909090;">23685 сымб. → </span>33159 сымб.) # [[Аргентына]] (<span style="color: #909090;">23702 сымб. → </span>33183 сымб.) # [[Ісак Ньютан]] (<span style="color: #909090;">23715 сымб. → </span>33201 сымб.) # [[Дамаск]] (<span style="color: #909090;">23736 сымб. → </span>33230 сымб.) # [[Рэінкарнацыя]] (<span style="color: #909090;">23764 сымб. → </span>33270 сымб.) # [[Аўганістан]] (<span style="color: #909090;">23814 сымб. → </span>33340 сымб.) # [[Дэлі]] (<span style="color: #909090;">23819 сымб. → </span>33347 сымб.) # [[Пэкін]] (<span style="color: #909090;">23821 сымб. → </span>33349 сымб.) # [[Саудаўская Арабія]] (<span style="color: #909090;">23841 сымб. → </span>33377 сымб.) # [[Старажытная Грэцыя]] (<span style="color: #909090;">23982 сымб. → </span>33575 сымб.) # [[Найробі]] (<span style="color: #909090;">24026 сымб. → </span>33636 сымб.) # [[Мост]] (<span style="color: #909090;">24055 сымб. → </span>33677 сымб.) # [[Рыю-дэ-Жанэйру]] (<span style="color: #909090;">24100 сымб. → </span>33740 сымб.) # [[Вальтэр]] (<span style="color: #909090;">24115 сымб. → </span>33761 сымб.) # [[Ўільям Шэксьпір]] (<span style="color: #909090;">24191 сымб. → </span>33867 сымб.) # [[Сальвадор Далі]] (<span style="color: #909090;">24211 сымб. → </span>33895 сымб.) # [[Бронзавы век]] (<span style="color: #909090;">24265 сымб. → </span>33971 сымб.) # [[Іран]] (<span style="color: #909090;">24270 сымб. → </span>33978 сымб.) # [[Банан (плод)]] (<span style="color: #909090;">24344 сымб. → </span>34082 сымб.) # [[Турэччына]] (<span style="color: #909090;">24349 сымб. → </span>34089 сымб.) # [[Мэхіка]] (<span style="color: #909090;">24407 сымб. → </span>34170 сымб.) # [[Будызм]] (<span style="color: #909090;">24434 сымб. → </span>34208 сымб.) # [[Электроніка]] (<span style="color: #909090;">24482 сымб. → </span>34275 сымб.) # [[Скалістыя горы]] (<span style="color: #909090;">24495 сымб. → </span>34293 сымб.) # [[Чжэн Хэ]] (<span style="color: #909090;">24644 сымб. → </span>34502 сымб.) # [[Пратэстанцтва]] (<span style="color: #909090;">24675 сымб. → </span>34545 сымб.) # [[Эўропа]] (<span style="color: #909090;">24678 сымб. → </span>34549 сымб.) # [[Тадж Магал]] (<span style="color: #909090;">24684 сымб. → </span>34558 сымб.) # [[Дзьмітры Мендзялееў]] (<span style="color: #909090;">24712 сымб. → </span>34597 сымб.) # [[Дрэва]] (<span style="color: #909090;">24747 сымб. → </span>34646 сымб.) # [[Бялкі]] (<span style="color: #909090;">24801 сымб. → </span>34721 сымб.) # [[Гандаль]] (<span style="color: #909090;">24824 сымб. → </span>34754 сымб.) # [[Арабска-ізраільскі канфлікт]] (<span style="color: #909090;">24850 сымб. → </span>34790 сымб.) # [[Джакарта]] (<span style="color: #909090;">24858 сымб. → </span>34801 сымб.) # [[Індыя]] (<span style="color: #909090;">25070 сымб. → </span>35098 сымб.) # [[Нігерыя]] (<span style="color: #909090;">25083 сымб. → </span>35116 сымб.) # [[Мэка]] (<span style="color: #909090;">25191 сымб. → </span>35267 сымб.) # [[Кітай]] (<span style="color: #909090;">25197 сымб. → </span>35276 сымб.) # [[Біялёгія]] (<span style="color: #909090;">25212 сымб. → </span>35297 сымб.) # [[Ангельская мова]] (<span style="color: #909090;">25312 сымб. → </span>35437 сымб.) # [[Карабель]] (<span style="color: #909090;">25428 сымб. → </span>35599 сымб.) # [[Зараастрызм]] (<span style="color: #909090;">25469 сымб. → </span>35657 сымб.) # [[Тлен]] (<span style="color: #909090;">25602 сымб. → </span>35843 сымб.) # [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка]] (<span style="color: #909090;">25629 сымб. → </span>35881 сымб.) # [[Марс]] (<span style="color: #909090;">25780 сымб. → </span>36092 сымб.) # [[Ватыкан]] (<span style="color: #909090;">25872 сымб. → </span>36221 сымб.) # [[Першая сусьветная вайна]] (<span style="color: #909090;">26005 сымб. → </span>36407 сымб.) # [[Антоніё Вівальдзі]] (<span style="color: #909090;">26242 сымб. → </span>36739 сымб.) # [[Эгіпет]] (<span style="color: #909090;">26395 сымб. → </span>36953 сымб.) # [[Тэгеран]] (<span style="color: #909090;">26438 сымб. → </span>37013 сымб.) # [[Аўтамабіль]] (<span style="color: #909090;">26557 сымб. → </span>37180 сымб.) # [[Хуткасьць сьвятла]] (<span style="color: #909090;">26663 сымб. → </span>37328 сымб.) # [[Георг Фрыдрых Гэндэль]] (<span style="color: #909090;">26975 сымб. → </span>37765 сымб.) # [[Лагас]] (<span style="color: #909090;">26976 сымб. → </span>37766 сымб.) # [[Судан]] (<span style="color: #909090;">27075 сымб. → </span>37905 сымб.) # [[Вашку да Гама]] (<span style="color: #909090;">27792 сымб. → </span>38909 сымб.) # [[Жан-Жак Русо]] (<span style="color: #909090;">28096 сымб. → </span>39334 сымб.) # [[Мустафа Кемаль Ататурк]] (<span style="color: #909090;">28159 сымб. → </span>39423 сымб.) # [[Японія]] (<span style="color: #909090;">29092 сымб. → </span>40729 сымб.) # [[Нацысцкая Нямеччына]] (<span style="color: #909090;">29151 сымб. → </span>40811 сымб.) # [[Паўночная Амэрыка]] (<span style="color: #909090;">29314 сымб. → </span>41040 сымб.) # [[Тэхналёгія]] (<span style="color: #909090;">29652 сымб. → </span>41513 сымб.) # [[Эўрапейскі Зьвяз]] (<span style="color: #909090;">30051 сымб. → </span>42071 сымб.) # [[Вада]] (<span style="color: #909090;">30372 сымб. → </span>42521 сымб.) # [[Баскетбол]] (<span style="color: #909090;">30657 сымб. → </span>42920 сымб.) # [[Швайцарыя]] (<span style="color: #909090;">30660 сымб. → </span>42924 сымб.) # [[Ірак]] (<span style="color: #909090;">30866 сымб. → </span>43212 сымб.) # [[Сара Бэрнар]] (<span style="color: #909090;">31391 сымб. → </span>43947 сымб.) # [[Энрыка Фэрмі]] (<span style="color: #909090;">31649 сымб. → </span>44309 сымб.) # [[Застуда]] (<span style="color: #909090;">31680 сымб. → </span>44352 сымб.) # [[Атэны]] (<span style="color: #909090;">31871 сымб. → </span>44619 сымб.) # [[The Beatles]] (<span style="color: #909090;">31882 сымб. → </span>44635 сымб.) # [[Мэдыцына]] (<span style="color: #909090;">31921 сымб. → </span>44689 сымб.) # [[Кансэрватызм]] (<span style="color: #909090;">32008 сымб. → </span>44811 сымб.) # [[Пётар Чайкоўскі]] (<span style="color: #909090;">32079 сымб. → </span>44911 сымб.) # [[Гішпанія]] (<span style="color: #909090;">32166 сымб. → </span>45032 сымб.) # [[Цягліцы]] (<span style="color: #909090;">32174 сымб. → </span>45044 сымб.) # [[Санкт-Пецярбург]] (<span style="color: #909090;">32242 сымб. → </span>45139 сымб.) # [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры]] (<span style="color: #909090;">33118 сымб. → </span>46365 сымб.) # [[Чынгісхан]] (<span style="color: #909090;">33122 сымб. → </span>46371 сымб.) # [[Азія]] (<span style="color: #909090;">33252 сымб. → </span>46553 сымб.) # [[Дыялектыка]] (<span style="color: #909090;">33477 сымб. → </span>46868 сымб.) # [[Вольфганг Амадэй Моцарт]] (<span style="color: #909090;">33873 сымб. → </span>47422 сымб.) # [[Эйфэлева вежа]] (<span style="color: #909090;">34681 сымб. → </span>48553 сымб.) # [[Аляксандар Пушкін]] (<span style="color: #909090;">34761 сымб. → </span>48665 сымб.) # [[Афрыка]] (<span style="color: #909090;">35086 сымб. → </span>49120 сымб.) # [[Бульба]] (<span style="color: #909090;">35480 сымб. → </span>49672 сымб.) # [[Масква]] (<span style="color: #909090;">35575 сымб. → </span>49805 сымб.) # [[Кір II]] (<span style="color: #909090;">35642 сымб. → </span>49899 сымб.) # [[Джэйн Остын]] (<span style="color: #909090;">35786 сымб. → </span>50100 сымб.) # [[Сусьветная гандлёвая арганізацыя]] (<span style="color: #909090;">36226 сымб. → </span>50716 сымб.) # [[Ісус Хрыстос]] (<span style="color: #909090;">36531 сымб. → </span>51143 сымб.) # [[Нікола Тэсла]] (<span style="color: #909090;">36583 сымб. → </span>51216 сымб.) # [[Стамбул]] (<span style="color: #909090;">36584 сымб. → </span>51218 сымб.) # [[Ганконг]] (<span style="color: #909090;">37507 сымб. → </span>52510 сымб.) # [[Кіншаса]] (<span style="color: #909090;">37538 сымб. → </span>52553 сымб.) # [[Глябальнае пацяпленьне]] (<span style="color: #909090;">38115 сымб. → </span>53361 сымб.) # [[Ёган Сэбастыян Бах]] (<span style="color: #909090;">38796 сымб. → </span>54314 сымб.) # [[Альбэрт Айнштайн]] (<span style="color: #909090;">38873 сымб. → </span>54422 сымб.) # [[Калізэй]] (<span style="color: #909090;">38896 сымб. → </span>54454 сымб.) # [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (<span style="color: #909090;">39963 сымб. → </span>55948 сымб.) # [[Гісторыя]] (<span style="color: #909090;">41456 сымб. → </span>58038 сымб.) # [[Алімпійскія гульні]] (<span style="color: #909090;">41477 сымб. → </span>58068 сымб.) # [[Сусьветны банк]] (<span style="color: #909090;">41676 сымб. → </span>58346 сымб.) # [[Рабіндранат Тагор]] (<span style="color: #909090;">42841 сымб. → </span>59977 сымб.) # [[Рэмбрант]] (<span style="color: #909090;">44500 сымб. → </span>62300 сымб.) # [[Мао Дзэ-дун]] (<span style="color: #909090;">44938 сымб. → </span>62913 сымб.) # [[Расея]] (<span style="color: #909090;">45417 сымб. → </span>63584 сымб.) # [[Канада]] (<span style="color: #909090;">46191 сымб. → </span>64667 сымб.) # [[Вена]] (<span style="color: #909090;">46921 сымб. → </span>65689 сымб.) # [[Фрэнк Лойд Райт]] (<span style="color: #909090;">48046 сымб. → </span>67264 сымб.) # [[Франклін Дэлана Рузвэлт]] (<span style="color: #909090;">48541 сымб. → </span>67957 сымб.) # [[Шанхай]] (<span style="color: #909090;">48989 сымб. → </span>68585 сымб.) # [[Хрыстафор Калюмб]] (<span style="color: #909090;">51150 сымб. → </span>71610 сымб.) # [[Футбол]] (<span style="color: #909090;">52261 сымб. → </span>73165 сымб.) # [[Шахматы]] (<span style="color: #909090;">53026 сымб. → </span>74236 сымб.) # [[Джузэпэ Вэрдзі]] (<span style="color: #909090;">53442 сымб. → </span>74819 сымб.) # [[Аўстрыя]] (<span style="color: #909090;">53739 сымб. → </span>75235 сымб.) # [[Рэфармацыя]] (<span style="color: #909090;">53786 сымб. → </span>75300 сымб.) # [[Бэрлін]] (<span style="color: #909090;">54057 сымб. → </span>75680 сымб.) # [[Лос-Анджэлес]] (<span style="color: #909090;">56606 сымб. → </span>79248 сымб.) # [[Дубай]] (<span style="color: #909090;">56646 сымб. → </span>79304 сымб.) # [[Альжыр]] (<span style="color: #909090;">56691 сымб. → </span>79367 сымб.) # [[Парыж]] (<span style="color: #909090;">57056 сымб. → </span>79878 сымб.) # [[Амстэрдам]] (<span style="color: #909090;">57097 сымб. → </span>79936 сымб.) # [[Густаў Малер]] (<span style="color: #909090;">58733 сымб. → </span>82226 сымб.) # [[Сан-Паўлу]] (<span style="color: #909090;">59025 сымб. → </span>82635 сымб.) # [[Нідэрлянды]] (<span style="color: #909090;">60735 сымб. → </span>85029 сымб.) # [[Кейптаўн]] (<span style="color: #909090;">61579 сымб. → </span>86211 сымб.) # [[Арганізацыя краін-экспартэраў нафты]] (<span style="color: #909090;">62400 сымб. → </span>87360 сымб.) # [[Аляксандар Македонскі]] (<span style="color: #909090;">63243 сымб. → </span>88540 сымб.) # [[Украіна]] (<span style="color: #909090;">63657 сымб. → </span>89120 сымб.) # [[Мадрыд]] (<span style="color: #909090;">66665 сымб. → </span>93331 сымб.) # [[Каір]] (<span style="color: #909090;">69502 сымб. → </span>97303 сымб.) # [[Італія]] (<span style="color: #909090;">71393 сымб. → </span>99950 сымб.) # [[Пётар I]] (<span style="color: #909090;">73782 сымб. → </span>103295 сымб.) # [[Другая сусьветная вайна]] (<span style="color: #909090;">74840 сымб. → </span>104776 сымб.) # [[Рым]] (<span style="color: #909090;">79729 сымб. → </span>111621 сымб.) # [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы]] (<span style="color: #909090;">80951 сымб. → </span>113331 сымб.) # [[Напалеон I Банапарт]] (<span style="color: #909090;">80984 сымб. → </span>113378 сымб.) # [[Актавіян Аўгуст]] (<span style="color: #909090;">83740 сымб. → </span>117236 сымб.) # [[Буэнас-Айрэс]] (<span style="color: #909090;">85028 сымб. → </span>119039 сымб.) # [[Лёндан]] (<span style="color: #909090;">87404 сымб. → </span>122366 сымб.) # [[Нямеччына]] (<span style="color: #909090;">90307 сымб. → </span>126430 сымб.) # [[Партугалія]] (<span style="color: #909090;">92459 сымб. → </span>129443 сымб.) # [[Калюмбія]] (<span style="color: #909090;">93460 сымб. → </span>130844 сымб.) # [[Пакістан]] (<span style="color: #909090;">96875 сымб. → </span>135625 сымб.) # [[Рэспубліка Карэя]] (<span style="color: #909090;">98190 сымб. → </span>137466 сымб.) # [[Вялікабрытанія]] (<span style="color: #909090;">102067 сымб. → </span>142894 сымб.) # [[Цягнік]] (<span style="color: #909090;">102352 сымб. → </span>143293 сымб.) # [[Вашынгтон (акруга Калюмбія)]] (<span style="color: #909090;">103706 сымб. → </span>145188 сымб.) # [[Нью-Ёрк]] (<span style="color: #909090;">110023 сымб. → </span>154032 сымб.) # [[Бразылія]] (<span style="color: #909090;">111143 сымб. → </span>155600 сымб.) # [[Злучаныя Штаты Амэрыкі]] (<span style="color: #909090;">116484 сымб. → </span>163078 сымб.) # [[Чорная дзірка]] (<span style="color: #909090;">117112 сымб. → </span>163957 сымб.) # [[Майкл Джэксан]] (<span style="color: #909090;">121809 сымб. → </span>170533 сымб.) # [[Францыя]] (<span style="color: #909090;">125799 сымб. → </span>176119 сымб.) # [[Філіпіны]] (<span style="color: #909090;">128250 сымб. → </span>179550 сымб.) # [[Інданэзія]] (<span style="color: #909090;">152534 сымб. → </span>213548 сымб.) # [[Пітэр Паўль Рубэнс]] (<span style="color: #909090;">154183 сымб. → </span>215856 сымб.) # [[Сьвятая Рымская імпэрыя]] (<span style="color: #909090;">162588 сымб. → </span>227623 сымб.) 436szx6xw87xn3wm7trnvi7vjs4nl0n 0 94053 2688124 1979932 2026-09-02T19:49:03Z XHCKidx 11053 2688124 wikitext text/x-wiki {{Палітык}} '''Сяргей Міронавіч Кіраў''' (сапраўднае прозьвішча '''Кострыкаў'''; {{Дата ў старым стылі|27 сакавіка|1886|15 сакавіка}}, горад [[Уржум]], [[Вяцкая губэрня]] — 1 сьнежня 1934, [[Ленінград]]) — [[СССР|савецкі]] дзяржаўны і палітычны дзяяч. Першы сакратар Ленінградзкага абласнога камітэту ВКП (б) і чалец Палітбюро ЦК ВКП (б). == Ушанаваньне памяці == * [[Вуліца Кірава (Менск)]] * [[Вуліца Кірава (Гомель)]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кіраў, Сяргей}} [[Катэгорыя:Савецкія палітыкі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў нэкропалі каля Крамлёўскай сьцяны]] [[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]] 5cni6l5zi0x204gn2sdvkqdu10ocips 2688174 2688124 2026-09-03T09:10:55Z XHCKidx 11053 /* Ушанаваньне памяці */ 2688174 wikitext text/x-wiki {{Палітык}} '''Сяргей Міронавіч Кіраў''' (сапраўднае прозьвішча '''Кострыкаў'''; {{Дата ў старым стылі|27 сакавіка|1886|15 сакавіка}}, горад [[Уржум]], [[Вяцкая губэрня]] — 1 сьнежня 1934, [[Ленінград]]) — [[СССР|савецкі]] дзяржаўны і палітычны дзяяч. Першы сакратар Ленінградзкага абласнога камітэту ВКП (б) і чалец Палітбюро ЦК ВКП (б). == Ушанаваньне памяці == * [[Вуліца Кірава (Менск)]] * [[Вуліца Кірава (Гомель)]] * Вуліца Кірава (Калодзішчы) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кіраў, Сяргей}} [[Катэгорыя:Савецкія палітыкі]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў нэкропалі каля Крамлёўскай сьцяны]] [[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]] lmtpkmwomllk5a3rv5crsw7tfojsiuy 0 104727 2688153 2351635 2026-09-03T04:22:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688153 wikitext text/x-wiki {{АЭС |Назва = Крымская АЭС |Выява = Крымская АЭС 1.jpg |Апісаньне выявы = Крымская АЭС |Краіна = Украіна |Месцазнаходжаньне = паблізу гораду [[Шчолкіна]], [[Крым]] |Пачатак будаўніцтва = 1975 |Пачатак эксплюатацыі = ніколі |Заканчэньне эксплюатацыі = 1989 (спыненае будаўніцтва) |Эксплюатуючая арганізацыя = |Колькасьць энэргаблёкаў = 0 |Будуецца энэргаблёкаў = |Тып рэактараў = [[ВВЭР-1000|ВВЭР-1000/320]] |Дзейных рэактараў = 0 |Генэруючая магутнасьць = |Узнагароды = |Сайт = |Шырата паўшар'е = паўночнае |Шырата градусаў = 45 |Шырата хвілінаў = 23 |Шырата сэкундаў = 30 |Даўгата паўшар'е = усходняе |Даўгата градусаў = 35 |Даўгата хвілінаў = 48 |Даўгата сэкундаў = 13 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = }} '''Крымская атамная электрастанцыя''' — [[Недабудаваныя АЭС СССР|недабудаваная]] [[атамная электрастанцыя]], разьмешчаная паблізу гораду [[Шчолкіна]] ў [[Крым]]у на беразе салёнага [[Актаскае вадасховішча|Актаскага вадасховішча]] (возера-ахаладжальнік). Праект станцыі аднатыпны зь дзеючай [[Балакоўская АЭС|Балакоўскай АЭС]], недаведзенай да праектнай магутнасьці [[Хмяльніцкая АЭС|Хмяльніцкай АЭС]], [[Растоўская АЭС|Растоўскай АЭС]] і [[АЭС Тэмелін]]. Крымская АЭС у высокай ступені гатоўнасьці была закінутая пасьля [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы]] на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] (гатоўнасьць першага [[энэргаблёк]]у — 80 %, другога — 18 %). == Гісторыя будаўніцтва == Першыя праектныя працы былі праведзеныя ў 1968 годзе. Будаўніцтва пачата ў 1975 годзе. Станцыя павінна была забясьпечыць электраэнэргіяй усю Крымскую паўвыспу, а таксама стварыць задатак для далейшага разьвіцьця прамысловасьці рэгіёну — мэталюргічнай, машынабудаўнічай, хімічнай. Праектная магутнасьць 2000 МВт (2 энэргаблёкі) з магчымасьцю далейшага павелічэньня да 4000 МВт: тыпавы праект прадугледжвае разьмяшчэньне на пляцоўцы станцыі 4 энэргаблёкаў з рэактарамі [[ВВЭР-1000|ВВЭР-1000/320]]. У лістападзе 1980 году будаўніцтва абвешчана рэспубліканскім ударным камсамольскім, а 26 студзеня 1984 году — усесаюзным ударным<ref>[https://web.archive.org/web/20110414012850/http://schelkino.org/pages/p6 Шчолкінскі гарадзкі савет | Гістарычная даведка | Гісторыя гораду]</ref>. Пасьля будаўніцтва гораду-спадарожніка [[Шчолкіна]], насыпу вадасховішча і дапаможных гаспадарак, з 1982 году пачалося ўзьвядзеньне непасрэдна самой станцыі. Ад керчанскай галіны чыгункі была пракладзена часовая лінія, і ў разгар будаўніцтва па ёй прыходзіла па два эшалёны будаўнічых матэрыялаў у суткі<ref>[https://web.archive.org/web/20111025075001/http://www.ufabike.ru/krim2008/atom.php Горный велосипед в Уфе]</ref>. У цэлым будаўніцтва йшло без істотных адхіленьняў ад графіку з заплянаваным пускам першага рэактара ў 1989 годзе. У рэактарным будынку першага блёку ўжо быў пастаўлены і ўсталяваны на праектнае месца ўнікальны [[Маставы кран|палярны кран]]. {{Вонкавыя мэдыяфайлы | topic = | align = | clear = none | выява1 = [http://tcfs.ru/modules.php?name=Forums&file=download&id=22966 Першы блёк АЭС з палярным кранам] | выява2 = [http://tcfs.ru/modules.php?name=Forums&file=download&id=22965 Палярны кран - выгляд з пабудовы] | выява3 = [http://tcfs.ru/modules.php?name=Forums&file=download&id=22967 Гэрмаабалёнка рэактара і палярны кран] }} З дапамогай гэтага крана павінны былі зьдзяйсьняцца далейшыя пад’ёмна-транспартныя і будаўніча-мантажныя апэрацыі ўнутры рэактарнага аддзяленьня: * у пэрыяд будаўніцтва АЭС: апэрацыі па складаваньні абсталяваньня (частак [[Ядзерны рэактар|рэактару]], корпусаў [[парагенэратар]]аў, [[кампэнсатар ціску|кампэнсатару]], галоўных цыркуляцыённых [[трубапровад]]аў і [[помпа]]ў і інш.), а затым іх усталяваньні на праектнае месца. * пасьля пуску станцыі: выконваць транспартна-тэхналягічныя і рамонтныя працы па абслугоўваньні [[Ядзерны рэактар|атамнага рэактару]]. Неспрыяльная эканамічная сытуацыя ў краіне і [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофа на чацьвёртым энэргаблёку Чарнобыльскай АЭС]] 26 красавіка 1986 году прывялі да таго, што да 1987 году будаўніцтва было спачатку прыпыненае, а ў 1989 годзе — прынятае канчатковае рашэньне адмовіцца ад пуску станцыі. Да гэтага моманту на будаўніцтва АЭС было затрачана 500 млн рублёў. Станцыю пачалі паступова расьцягваць на чорны і каляровы [[мэталалом]]. Ёсьць сьведчаньне<ref>https://web.archive.org/web/20120117042255/http://www.extreme.crimea.ua/node/514</ref>, што ў пачатку 90-х гадоў праводзіліся вышукі, мэтай якіх было «падагнаць» дадатковае геалягічнае абгрунтаваньне пад закрыцьцё Крымскай АЭС. Зрэшты, і гэта было толькі фармальнай нагодай — да канца 80-х гадоў сытуацыя ў эканоміцы СССР пагоршылася настолькі, што былі згорнуты амаль усе буйныя будаўніцтвы, як у энэргетыцы, так і ў прамысловасьці, транспарце, горадабудаўніцтве. == Падзеі, якія адбываліся пасьля прыпынку будаўнічых прац == [[Файл:Crimean Atomic Energy Station.jpg|міні|справа|Замарожаная будаўнічая пляцоўка Крымскай АЭС у 1999 годзе. У цяперашні час большасьць паказаных тут канструкцый і будаўнічай тэхнікі ўжо дэмантаваны.]] З 1995 году па 1999 год у машзале ([[паравая турбіна|турбіннага]] аддзяленьня) праводзіліся дыскатэкі фэстывалю «[[Рэспубліка KaZaнтып]]». Рэкляма абвяшчала: «Атамная вечарына ў рэактары». У 1998—2000 гадох створанае на базе [[Атамная электрастанцыя|атамнай электрастанцыі]] даччынае прадпрыемства «Ўсходне-Крымская энэргетычная кампанія» рэалізавала маёмасьці станцыі на 2,204 млн грывен. Да 1 лютага 2003 году на балянсе ДП «Усходне-Крымская энэргетычная кампанія» застаўся толькі спэцкорпус, блёк майстэрняў, рэактарнае аддзяленьне і [[аліва]]-дызэльная гаспадарка. У верасьні 2003 году Фонд маёмасьці прадаў унікальны дацкі кран «Kroll» [[K-10000]], усталяваны для мантажу ядзернага рэактара, за 310 тысячаў грыўняў пры першапачатковым кошце ў 440 тысячаў грыўняў<ref>[https://web.archive.org/web/20120117042255/http://www.extreme.crimea.ua/node/514 Арабатка, Казантип и Крымская АЭС на 8ое марта | Экстремальные виды спорта в Крыму]</ref>. Да яго дэмантажу высотны кран выкарыстоўваўся для [[бэйсджампінг]]у. Скачкі зьдзяйсьняліся зь ніжняй (80 м) і верхняй (120 м) стрэлаў крана. У цяперашні час такі ж кран «Kroll» задзейнічаны на будаўніцтве 4-га энэргаблёку [[Хмяльніцкая АЭС|Хмяльніцкай АЭС]] у горадзе [[Няцешын]], раней кранамі гэтага тыпу ўзводзіліся карпусы [[Запароская АЭС|Запароскай АЭС]] і [[Паўднёва-Ўкраінская АЭС|Паўднёва-Ўкраінскай АЭС]] (знаходзіцца на тэрыторыі станцыі ў разабраным стане)<ref>[http://tcfsforum.4bb.ru/viewtopic.php?id=45&p=3 Kroll 10000 (Строительная техника)]</ref>. У 2004 годзе [[Кабінэт міністраў Украіны]] перадаў Крымскую АЭС з загадваньня Міністэрства паліва і энэргетыкі Савету міністраў Крыма. Далей Саўмін Крыма павінен быў прадаць атрыманую маёмасьць [[Атамная электрастанцыя|атамнай электрастанцыі]], а грошы павінны былі пайсьці на рашэньне сацыяльных і эканамічных праблемаў Ленінскага раёну Крыма, і ў прыватнасьці г. Шчолкіна. {{Вонкавыя мэдыяфайлы | topic = Кран «Kroll» | align = | clear = none | выява1 = [http://static.panoramio.com/photos/original/5264941.jpg На Крымскай АЭС] | выява2 = [http://www.techstory.ru/foto2/31/kroll10000_aes_hist.jpg На будаўніцтве Запароскай АЭС] | выява3 = [http://www.techstory.ru/foto4/10/str_aes_2.jpg Там жа, ноччу.] }} Пасьля гэтага павінны былі распрадавацца астатнія часткі Крымскай АЭС: [[ядзерны рэактар|рэактарнае]] аддзяленьне, блёчная [[помпавая станцыя]], корпус майстэрняў, ахаладжальнік на Актаскім вадасховішчы, плятына Актаскага вадасховішча, канал з вадапрыёмным рэзэрвуарам, масла-дызэльная гаспадарка станцыі, [[Дызельная электрастанцыя|дызель-генэратарная станцыя]]. Далей, вядома, што ў пачатку 2005 году Прадстаўніцтва Фонду маёмасьці Крыма рэалізавала рэактарнае адьдзяленьне Крымскай АЭС за 1,1 млн грн ($207,000) юрыдычнай асобе, назва якой не распаўсюджваецца. Існуе [https://web.archive.org/web/20071130233928/http://www.schelkino.net/reactor.htm сьведчаньне], што рэактар [[ВВЭР-1000]], так і неўсталяваны ў падрыхтаванае для яго памяшканьне, быў парэзаны на лом у 2005 годзе. АЭС здымалася ў мностве фільмаў, зь якіх самым вядомым стаў «[[Населеная выспа (фільм)|Населеная выспа]]» [[Фёдар Бандарчук|Ф. Бандарчука]]<ref>[https://web.archive.org/web/20111025073540/http://www.ufabike.ru/krim2008/atom/atom36.jpg Фота станцыі ў кадры фільму]</ref>. [[Ядзернае паліва]] не завозілася, радыяцыйнай небясьпекі не існуе. == Пэрспэктывы выкарыстаньня пляцоўкі АЭС і разьвіцьцё гораду-спадарожніка == У 2006 годзе тэрыторыя былой АЭС выбрана як адно з магчымых месцаў стварэньня пілётнага праекту прамысловага парку. У 2008 пачатыя падрыхтоўчыя працы па рэалізацыі праекту прамыловага парку «Шчолкінскі [[тэхнапарк|індустрыяльны парк]]», гарадзкі савет [[Шчолкіна]] перадаў у маёмасьць «Шчолкінскаму [[тэхнапарк|індустрыяльнаму парку]]» частку аб’ектаў, якія знаходзяцца на дадзеным зямельным участку. == Інфармацыя аб энэргаблёках == {| class="wikitable" width="100%" |- ! rowspan="2" style="width: 19%; background-color: #CFCFCF;"| Энэргаблёк ! rowspan="2" style="width: 13%; background-color: #CFCFCF;"| Тып рэактараў ! colspan="2" style="width: 20%; background-color: #CFCFCF;"| Магутнасьць ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Пачатак<br />будаўніцтва ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Падключэньне да сеткі ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Увод у эксплюатацыю ! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Закрыцьцё |- ! style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;"| Чысты ! style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;"| Брута |- | Крым-1<ref>{{спасылка | author = | date = | url = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=53 | загаловак = Nuclear Power Reactor Details - CRIMEA-1 | work = Power Reactor Information System | publisher = [[IAEA]] | accessdate = 2010-09-11 | lang = en }}</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="right" | 01.12.1982 | align="center" colspan="3" | Будаўніцтва спынена 01.01.1989 |- | Крым-2<ref>{{спасылка | author = | date = | url = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=55 | загаловак = Nuclear Power Reactor Details - CRIMEA-2 | work = Power Reactor Information System | publisher = [[IAEA]] | accessdate = 2010-09-11 | lang = en }}</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="right" | 1983 год | align="center" colspan="3" | Будаўніцтва спынена 01.01.1989 |- | Крым-3<ref>{{спасылка | author = | date = | url = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=76 | загаловак = Nuclear Power Reactor Details - CRIMEA-3 | work = Power Reactor Information System | publisher = [[IAEA]] | accessdate = 2010-09-11 | lang = en }}</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="center" colspan="4" | Будаўніцтва не пачыналася |- | Крым-4<ref>{{спасылка | author = | date = | url = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=UA&refno=77 | загаловак = Nuclear Power Reactor Details - CRIMEA-4 | work = Power Reactor Information System | publisher = [[IAEA]] | accessdate = 2010-09-11 | lang = en }}</ref> | align="center" | ВВЭР-1000/320 | align="right" | 950 МВт | align="right" | 1000 МВт | align="center" colspan="4" | Будаўніцтва не пачыналася |- |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * [http://shelkino.com/forum/index.php/topic,28.0.html Фатаздымкі Крымскай АЭС у Шчолкіна] * [https://web.archive.org/web/20111026094037/http://www.e-crimea.info/2008/06/13/4193/V_SCHelkino_vedut_podgotovku_k_sozdaniyu_promyishlennogo_parka_na_baze_nedostroennoy_AES.shtml У Шчолкіна вядуць падрыхтоўку да стварэньнея прамысловага парку на базе недабудаванай АЭС] {{АЭС Украіны}} [[Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Тэхнапаркі]] [[Катэгорыя:Ядзерная энэргетыка]] [[Катэгорыя:Славутасьці Крыму]] k7keetmun0i3pusq2am8hz58gdka3ny 0 109115 2688109 2682132 2026-09-02T17:09:54Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688109 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Славія Мазыр |Лягатып = FK Slavija.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Славія-Мазыр» |Горад = [[Мазыр]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1987 |Стадыён = [[Юнацтва (стадыён, Мазыр)|Юнацтва]] |Умяшчальнасьць = 5133 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Андрэй Васілец<ref>[http://www.football.by/news/45531.html Андрей Василец стал новым директором «Славии»]{{Ref-ru}}</ref> |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлавіяМазыЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлавіяМазыСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлавіяМазы}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://www.fcslavia.by/ |pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders |leftarm1=811F2C|body1=811F2C|rightarm1=811F2C|shorts1=000000|socks1=000000 |pattern_la2=_redshoulders|pattern_b2=_redshoulders|pattern_ra2=_redshoulders |leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FF0000|socks2=FF0000 }} «'''Славія'''» — беларускі мужчынскі [[футбольны клюб]] з [[Мазыр]]у. Двухразовы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіён Беларусі]] (1996, 2000), двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (1996, 2000). У 1995—2005, 2012—2013 і 2015—2017 гадах выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. У 2018 годзе выйгралі першынство ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лізе]] і атрымалі права на ўдзел у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] ў сэзоне 2019 году. == Гісторыя == Клюб быў створаны пад назвай «Палесьсе» ў 1987 годзе. Дружына ўзяла ў тым жа годзе ўдзел у розыгрышы [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]] у зоне 2, скончыўшы сэзон на 12 радку сваёй зоны ў кроку ад вылету ў рэгіянальную лігу. Наступным годам ужо ў зоне 1 «Палесьсе» заняла перадапошняе 13 месцы. У сувязі з рэарганізацыяй структуры турніру перад [[Чэмпіянат БССР па футболе 1989 году|сэзонам 1989 году]] і падзел яго на дзьве лігі мазырскі клюб узяў удзел у другой лізе. Асаблівых посьпехаў дружына ня мела, але кожны сэзон існаваньня БССР займала месцы вышэй за папярэнія сэзоны — 8, 7 і 5 адпаведна. 1992 год быў адзначаны стартам першага ў гісторыі нацыянальнага [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]], у якім мазырскае «Палесьсе» стартавала ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лізе]], якая на той момант была другой паводле герархіі лігай краіны. У турніры прынялі ўдзел 16 камандаў. Пад кіраўніцтвам галоўнага трэнэра [[Анатоль Усенка|Анатоля Ўсенкі]] клюб фінішаваў на 7 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|сэзоне 1992—1993 гадоў]] «Палесьсе» дамаглося прыкметнага прагрэсу і заняло 2 месца. У клюбу зьявілася стабільная матэрыяльная база, былі запрошаны дасьведчаныя футбалісты. Прафэсійны падыход да справы ня мог не прынесьці дывідэнды. Атрымаўшы больш за ўсіх перамог у чэмпіянаце, мазыране ледзь ня выйшлі ў першы дывізіён. На працягу ўсяго сэзону яны вялі барацьбу за адзіную пуцёўку ў эліту з бабруйскім «[[Белшына Бабруйск|Шыньнікам]]», але ў выніку прапусьцілі яго наперад, набраўшы менш толькі на адзіны пункт. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|сэзоне 1993—1994 гадоў]] «Палесьсе» зноўку спынілася на 2 месцы. На гэты раз шлях наверх заступіў лідзкі «Абутнік». Найлепшым снайпэрам турніру стаў форвард «Палесься» [[Аляксандар Дашкевіч (футбаліст)|Аляксандар Дашкевіч]] з 12 дакладнымі стрэламі. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|Чэмпіянат Беларусі 1994—1995 гадоў]] характэрны тым, што ў клюбу зьмяніўся фундатар. З другога кола каманда атрымала новую назву — МВКЦ (Мазырскі вытворча-камэрцыйны цэнтар). Перад клюбам была пастаўлена задача выйсьці ў першы дывізіён, і мазыране пасьпяхова вырашылі яе, упэўнена выйграўшы турнір і ўпершыню ў сваёй гісторыі заваяваўшы пуцёўку ў элітную беларускую лігу. Да перамогі клюб прывёў галоўны трэнэр [[Анатоль Юрэвіч]]. Найлепшым бамбардзірам лігі стаў нападнік МВКЦ [[Сяргей Яромка]] (24 галы). Такім чынам з 1995 па 2005 гады клюб выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] чэмпіянату Беларусі. У 1998 годзе клюб зноўку зьмяніў назву на «Славія». Спыніў існаваньне пасьля няўдалага для клюбу сэзону 2005 году, які скончыўся вылетам у першую лігу. Напачатку 2006 году, у выніку аб’яднаньня ФК «ЗЛІН» Гомель і «Славіі» быў створаны новы клюб — ФК «Мазыр-ЗЛІН». Пры аб’яднаньні за аснову была ўзята каманда «ЗЛІН», пры гэтым новы клюб ствараўся ў [[Мазыр]]ы на матэрыяльнай базе «Славіі», што спыніла існаваньне. З пачатку 2007 году клюб выступаў пад назвай ФК «Мазыр». Па сканчэньні сэзону-2007 кіраўніцтвам гораду было вырашана вярнуць камандзе назву «Славія». У 2011 годзе клюб заняў першае месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] і выйшаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшую лігу]]. У найвышэйшай лізе «Славія» не паказвала добрых вынікаў. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзоне 2012 году]] мазырскі клюб доўгі час ішоў у зоне вылету, але здолеў пазьбегнуць яго, заняўшы 10 месца. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] «Славія» хутка апынулася на апошнім радку і, нягледзячы на неблагую гульню ўлетку, не змагла яго пакінуць. У выніку каманда зноўку вылецела ў першую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] зьмяніўся амаль увесь склад каманды. Новы галоўны трэнэр [[Юры Пунтус]] зрабіў стаўку на шэраг вэтэранаў і пэрспэктыўных маладых футбалістаў, многія зь якіх перайшлі да Пунтусу зь ягонага былога клюбу — «[[Смалявічы-СТІ (футбольны клюб)|Смалявічы-СТІ]]». У выніку «Славія» хутка стала аднім зь лідэраў лігі. У сярэдзіне сэзону мазыране разам зь мікашэвіцкім «[[Граніт Мікашэвічы|Гранітам]]» значна адарваліся ад канкурэнтаў. Гарантаваўшы за некалькі тураў да фінішу вяртаньне ў найвышэйшую лігу, «Славія» саступіла першае месца «Граніту». У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] «Славія» захавала склад папярэдняга году, узмацніўшыся шэрагам маладых гульцоў зь ніжэйшых ліг. Каманда добра пачала выступ у найвышэйшай лізе, апынуўшыся ў сярэдзіне табліцы. Шмат у чым гэта адбылося дзякуючы высокім бамбардзірскім паказчыкам нападніка мазыранаў [[Дзяніс Лапцеў|Дзяніса Лапцева]], які ў 13 матчах здолеў забіць 9 галоў. Улетку Лапцеў перайшоў у расейскі клюб [[Тосна (футбольны клюб)|«Тосна»]], а «Славія» стала выступаць горш, неўзабаве наблізіўшыся да зоны вылету. Толькі пасьля перамогі ў перадапошнім туры над [[Гомель (футбольны клюб)|«Гомелем»]] (3:1) мазыране гарантавалі месца ў найвышэйшай лізе на наступны сэзон. У выніку каманда скончыла чэмпіянат на 10-м радку табліцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|Сэзон 2016 году]] «Славія» прайшла роўна, але на прэтэндавала на высокія месцы, зноў спыніўшыся ў выніку на 10-м радку. Найбольш яркімі момантамі каманды сталі хатняя перамога над чэмпіёнам краіны [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] (2:1), а таксама звышвыніковыя матчы зь «[[Менск (футбольны клюб)|Менскам]]» — абодва скончыліся перамогамі гаспадароў зь лікам 6:2. Трэба адзначыць, што ў гэтым сэзоне лінія абароны выглядала вельмі нестабільна. Сярод гульцоў таго сэзону трэба вылучыць [[Уладзіслаў Жук|Уладзіслава Жука]], які дзякуючы сваёй яскрайвай гульні быў выкуплены шматразовым чэмпіёнам краіны — барысаўскім БАТЭ. Аднак ужо на пачатку сэзону 2017 году гулец вярнуўся ў клюб у выніку арэнднага пагадненьня з клюбам Менскай вобласьці. У сэзоне 2017 году каманда заняла 15 месца ў найвышэйшым дывізіёне і вылецела ў першую лігу. Перад [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзонам 2018 году]] [[Міхаіл Марціновіч]] быў зацьверджаны галоўным трэнэрам. Клюб здолеў захаваць асноўных гульцоў, у тым ліку легіянэраў [[Ігар Кастроў|Ігара Кастрова]] і [[Максім Сьлюсар|Максіма Сьлюсара]], аднак пры гэтым больш шанцаў атрымала моладзь. Не зважаючы на няўдалы старт, «Славія» хутка далучылася да шэрагу лідэраў і ў барацьбе з «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыкам-БДУ]]» і «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]» выйшла пераможцам, за тур да фінішу забясьпечыўшы сабе першы радок. «Славія» стала таксама першай камандай у найвышэйшай і першай лігах Беларусі з часу іхнага заснаваньня ў 1992 годзе, якая за сэзон не атрымала ніводнай паразы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|Сэзон 2019 году]] ў найышэйшай лізе каманда пачала добра, аднак у другой палове сэзону вынікі сталі пагаршацца. Тым ня менш, пасьпяховы фініш дазволіў «Славіі» заняць восьмы радок. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|Сэзон 2020 году]] каманда праводзіла пераважна ў ніжняй палове табліцы і ў выніку стала дзявятай. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|Сэзон 2021 году]] пачаўся для каманды дрэнна, яна доўгі час знаходзілася ў зоне вылету, пазьней добры адрэзак дазволіў адарвацца ад апошніх радкоў, але ў выніку «Славія» фінішавала на 14-м месцы і толькі дзякуючы перамозе ў пераходных матчах супраць «[[Крумкачы Менск|Крумкачоў]]» захавала месца ў найышэйшай лізе. У 2022 годзе «Славія» звычайна знаходзілася ў сярэдзіне табліцы, аднак у другой палове сэзону вынікі пагоршыліся, і пасьля няўдалай сэрыі з чатырох паразаў запар у кастрычніку замест Марціновіча новым глоўным трэнэрам быў прызначаны [[Іван Біёнчык]]. Чэмпіянат мазыране скончылі дзясятымі. Сапраўдным адкрыцьцём клюбу стаў [[Глеб Жэрдзеў]], які яшчэ на правах арэнды правёў з клюбам сэзон 2021 году, але паўнавартасным футбалістам «Славіі» стаў толькі ў 2022 годзе<ref>[https://football.by/news/161056 Жердев продолжит карьеру в "Славии"]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У чэмпіянаце Беларусі 2022 году Жэрдзеў здабыў 10 галоў і зарабіў 6 асыстэнцкіх пунктаў. У студзені 2023 году гулец склаў дамову з ізраільскім клюбам «[[Бнэй Ягуда Тэль-Авіў|Бнэй Ягудай]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20230224180820/https://www.pressball.by/news/football/432822 Футбол. Глеб Жердев заключил контракт с "Бней-Иегудой"]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. У пачатку 2023 году клюб пабудаваў добры калектыў, што дазволіла цягам сэзону знаходзіцца ў верхняй палове табліцы і часамі прэтэндаваць на бронзу, аднак у выніку «Славія» заняла сёмае месца ў чэмпіянаце пры 15 удзельніках. == Дасягненьні == '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]:''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15пкс]] '''Чэмпіён''' (2): 1996, 2000 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15пкс]] '''Срэбны прызэр''' (2): 1995, 1999 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15пкс]] '''Бронзавы прызэр''' (1): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''': * '''Пераможца''' (2): 1996, 2000 * '''Фіналіст''' (2): 1999, 2001 == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q118765733|Бр|}} {{Гулец1|2|Q2791759|Аб|}} {{Гулец1|3|Q138314427|Аб|}} {{Гулец1|4|Q88458723|Аб|}} {{Гулец1|6|Q106620793|ПА|}} {{Гулец1|7|Q133276942|ПА|}} {{Гулец1|8|Q88079636|ПА|}} {{Гулец1|9|Q7086219|ПА|}} {{Гулец1|11|Q97302453|Нап|}} {{Гулец1|14|Q101004019|ПА|}} {{Гулец1|15|Q138752674|Нап|}} {{Гулец1|16|Q57313812|Бр|}} {{Гулец1|17|Q106096081|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|18|Q45189381|Аб|}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Дзяржынскі||2007}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Вярэніч||2008}} {{Гулец1|21|Q17376080|ПА|}} {{Гулец1|22|Q111485337|Аб|}} {{Гулец1|23|Q121435498|Бр|}} {{Гулец1|27|Q51679333|Аб|капітан}} {{Гулец1|30|Q117219559|ПА|}} {{Гулец1|31|Q2913920|Нап|}} {{Гулец1|44|Q2914084|Нап|}} {{Гулец1|49|Q20287447|ПА|}} {{Гулец1|88|Q18129413|Аб|}} {{Гулец1|—|Q53717983|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 7 || 6 || 17 || 22–58 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''12''' {{Падзеньне}} || 32 || 5 || 8 || 19 || 24–47 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 30 || 18 || 6 || 6 || 55–38 || 60 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 26 || 7 || 5 || 14 || 33–50 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 9 || 8 || 13 || 33–49 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 8 || 18 || 26–50 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 28 || 21 || 7 || 0 || 69–13 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 35–40 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 10 || 9 || 11 || 41–49 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 8 || 8 || 14 || 42–50 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 42–46 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 28 || 11 || 7 || 10 || 32–30 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 8 || 11 || 11 || 28–33 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 17 || 6 || 7 || 53–32 || 57 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/2]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||8||2||3||3||11—12 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||4||0||3||1||2—3 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак уладальнікаў кубкаў]]||2||0||1||1||2—3 |- |Усяго||14||2||7||7||15—18 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА 1996—1997 гадоў|1996—1997]] |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак уладальнікаў кубкаў]] |к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Рэйк’явік (футбольны клюб)|Рэйк’явік]] |2:2 |0:1 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 1997—1998 гадоў|1997—1998]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Тыраспаль (футбольны клюб)|Канструктарул Кішынёў]] |3:2 |1:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Алімпіякос Пірэй]] |2:2 |0:5 |- |[[Кубак УЭФА 1997—1998 гадоў|1997—1998]] |[[Кубак УЭФА]] |1 раўнд |{{Сьцяг Грузіі}} |[[Дынама Тбілісі]] |1:1 |0:1 |- |[[Кубак УЭФА 2000—2001 гадоў|2000—2001]] |[[Кубак УЭФА]] |1 раўнд |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |1:1 |0:0 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2001—2002 гадоў|2001—2002]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Фарэрскіх астравоў}} |[[Вагур (футбольны клюб)|Вагур]] |5:0 |0:0 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[Інтэр Браціслава]] |0:1 |0:1 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Міхаіл Марціновіч]] (зь лістапада 2017 году, в. а. у лістападзе — сьнежні 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/107034.html В последнем туре сезона Пунтус не будет руководить «Славией»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/108694.html Михаил Мартинович возглавил «Славию»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Пунтус]] (студзень 2014 году — лістапад 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/53376.html Юрий Пунтус: «Сегодня я приступил к комплектованию команды»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Малееў]] (да студзеня 2014 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191005040218/http://fcslavia.by/ Афіцыйны сайт клюбу]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Мазыр]] ryqxxpnqp9kzussowzlkxfj52thzaja 0 121283 2688144 2147638 2026-09-02T22:42:32Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688144 wikitext text/x-wiki {{Палітык |імя = Еўна Азэф |выява = Azef_evno.jpg |памер = |подпіс_пад_выявай = Еўна Фішалевіч Азэф |пасада = |пачатак_тэрміну = |канец_тэрміну = |прэзыдэнт = |прэм'ер-міністар = |папярэднік = |наступнік = |пасада2 = |пачатак_тэрміну2 = |канец_тэрміну2 = |папярэднік2 = |наступнік2 = |прэм'ер-міністар2 = |прэзыдэнт2 = |дата_нараджэньня = 1869 |месца_нараджэньня = [[Лыскаў]], [[Гарадзенская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] |дата_сьмерці = {{Памёр|24|4|1918}} |месца_сьмерці = [[Бэрлін]], [[Нямецкая імпэрыя]] |назва_палітычнай_арганізацыі = <!-- Рух, Аб’яднаньне, і пад. Неабавязковы. Па змоўчаньні — «Партыя» --> |партыя = [[Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў]] |сужэнец = Любоў Менкіна |дзеці = |бацька = |маці = |род = |адукацыя = [[Тэхналягічны інстытут Карльсруэ|Політэхнічны інстытут (Карльсруэ)]] |подпіс = |узнагароды = }} '''Е́ўна Фі́шалевіч Азэ́ф''' (1869, [[Лыскаў]], [[Гарадзенская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] — 24 красавіка 1918, [[Бэрлін]], [[Нямецкая імпэрыя]]) — расейскі [[сацыялістычны]] [[рэвалюцыянэр]]-[[Правакацыя|правакатар]], адзін з кіраўнікоў [[Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў|партыі эсэраў]] і адначасна сакрэтны супрацоўнік [[Дэпартамэнт паліцыі Расейскай імпэрыі|Дэпартамэнту паліцыі]]. Як кіраўнік [[Баявая арганізацыя партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў|баявой арганізацыі эсэраў]], зладзіў і пасьпяхова правёў шэраг [[Тэрарыстычны акт|тэрактаў]], сярод якіх — забойства вялікага князя [[Сяргей Аляксандравіч Раманаў|Сяргея Аляксандравіча]]. У той самы час, як агент Ахоўнага аддзяленьня, выкрыў і здаў паліцыі мноства рэвалюцыянэраў. == Жыцьцяпіс == === Дзяцінства і юнацтва === [[Файл:Azef young.jpg|міні|зьлева|Фатаздымак маладога Азэфа]] Еўна Азэф нарадзіўся ў кастрычніку 1869 року ў мястэчку [[Лыскаў|Лыскаве]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] ў сям’і беднага жыда-краўца. Быў другім дзіцем зь сямі. У 1874 року сям’я пераехала ў [[Растоў-на-Доне]], дзе ў 1890 року Азэф скончыў гімназію. Пасьля працаваў журналістам і гандляром. Удзельнічаў у гуртках рэвалюцыйнай жыдоўскай моладзі. У 1892, ратуючыся ад паліцыі, скраў 800 рублёў (паводле іншай вэрсіі, прадаў скрадзеную партыю [[масла]]) і зьбег у [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччыну]], дзе ўладкаваўся вучыцца на інжынэра-электратэхніка ў [[Карльсруэ]]. У лік сакрэтных супрацоўнікаў [[Дэпартамэнт паліцыі Расейскай імпэрыі|паліцыі]] Азэф быў прыняты ў 1892 року<ref name="Сталыпін">{{Артыкул|аўтар = П. А. Столыпин.|загаловак = [[:s:ru:Речь в Государственной Думе по поводу дела Азефа 11 февраля 1909 года (Столыпин)|Речь о деле Азефа, произнесённая в Государственной Думе 11 февраля 1909 года]]|арыгінал = |спасылка = |аўтар выданьня = П. А. Столыпин|выданьне = Нам нужна великая Россия|тып = |месца = М.|выдавецтва = «Молодая гвардия»|год = 1991|выпуск = |том = |нумар = |старонкі = |isbn = }}</ref>. 4 лістапада 1893 прапанаваў Дэпартамэнту паліцыі быць [[Інфарматар|абвесьнікам]] датычна расейскіх рэвалюцыянэраў — студэнтаў [[Тэхналягічны інстытут Карльсруэ|політэхнічнага інстытута ў Карльсруэ]], і ягоная прапанова была прынятая. Першапачатковы аклад Азэфа склаў 50 рублёў{{Заўвага|У партыі эсэраў ягоны аклад як прафэсійнага рэвалюцыянэра складаў 125 рублёў}}. У 1899 ажаніўся зь Любоўю Рыгораўнай Менкінай, зь якой мелі двох дзяцей. === У партыі эсэраў і Ахоўным аддзяленьні === У 1899 року далучыўся да партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў і пераехаў у Маскву. Уладкаваўся інжынэрам-электрыкам, а ў 1903 року ачоліў [[Баявая арганізацыя партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў|тэрарыстычную групоўку эсэраў]], кіраўнік якой [[Рыгор Гершуні]] быў арыштаваны дзякуючы інфармацыі, прадастаўленай Азэфам расейскай паліцыі. Партыйныя псэўданімы Азэфа — «Іван Мікалаевіч», «Валянцін Кузьміч», «Тоўсты». У кантактах з Дэпартамэнтам паліцыі карыстаўся псэўданімам «Раскін». Створаную Гершуні баявую арганізацыю Азэф рэарганізаваў, зрабіўшы яе кампактнай, цэнтралізаванай, строга дысцыплінаванай і лёгка кіраванай. Сам Азэф з падтрымкай [[Міхаіл Гоц|Міхаіла Гоца]] актыўна прасоўваў тэрор, пры гэтым папярэджваючы некаторыя тэракты (замах на міністра ўнутраных справаў [[Пётар Дурнаво|Пятра Дурнаво]], на цара [[Мікалай II|Мікалая II]]). У той час ягоны заробак ад Ахоўнага аддзяленьня дасягаў 1000 рублёў/месяц. [[Файл:Yevno Fishelevich Azef.jpg|міні|150пкс]] [[Файл:Az prof.jpg|міні|150пкс|Фота Е. Ф. Азэфа з сакрэтнага архіву Дэпартамэнту паліцыі]] Еўна выдаў паліцыі ўвесь першы склад ЦК ПСР і некаторых эсэраў-баевікоў ([[Сьцяпан Сьлётаў|Сьцяпана Сьлётава]], [[Георгі Апокаў|Георгія Апокава]], [[Міхаіл Ведзяняпін-Штэгеман|Міхаілі Ведзяняпіна]], [[Ганна Якімава|Ганну Якімаву]], [[Зінаіда Канаплянікава|Зінаіду Канаплянікаву]] і інш.), а таксама некаторыя пляны і камунікацыі рэвалюцыянэраў. Адначасна рэалізаваў болей за 30 тэрарыстычных актаў, зьдзяйсьняў забойствы выбітных прадстаўнікоў царскага дзяржаўнага апарату, у тым ліку сваіх начальнікаў: міністра ўнутраных справаў і шэфа корпусу жандараў [[Вячаслаў Плеве|Вячаслава Плеве]] (якога лічылі галоўным арганізатарам жыдоўскага пагрому ў Кішынёве ў 1903 р.), генэрал-губэрнатара [[Масква|Масквы]] [[Сяргей Аляксандравіч Раманаў|вялікага князя Сяргея Аляксандравіча]], пецярбурскага граданачальніка [[Уладзімер фон дэр Ляўніц|Уладзімера фон дэр Ляўніца]], галоўнага ваеннага пракурора [[Уладзімер Паўлаў|Ўладзімера Паўлава]]. Для таго, каб унікнуць выкрыцьця, частку тэрактаў ён рыхтаваў таемна ад Дэпартамэнту паліцыі, прыкладаючы ўсе намаганьні для іхняга зьдзяйсьненьня. Пра іншыя плянаваныя тэракты паведамляў, і яны правальваліся. Дзякуючы гэтаму Азэфа лічылі «сваім» і сябры партыі, і паліцыя. Пасьля [[Маніфэст 1905 году|Маніфэсту 17 кастрычніка]] Азэф стаў прыхільнікам роспуску баявой арганізацыі эсэраў і ўсяляк сабатаваў ейныя дзеяньні, вынікам чаго стаўся пераход эсераў да тэрору з дапамогаю дэцэнтралізаваных лятучых атрадаў. Вынікам апошняе здрады Азэфа стаў арышт і пакараньне сьмерцю сябраў лятучага баявога атраду партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў у лютым 1908 року. Гэтая кара стала сюжэтам для Леаніда Андрэева пры стварэньні «Аповеду пра сямёх павешаных». === Выкрыцьцё === Пасьля пачатку рэакцыі Азэф рыхтаваў замах на Мікалая II, для чаго разглядаліся даволі авантурныя схемы. У прыватнасьці, з падачы Азэфа ЦК ПСР даваў сродкі на праектаваньне і будаўніцтва адмысловай падводнай лодкі і самалёту для зьдзяйсьненьня тэракту. Аднак у 1908 року Азэф быў выкрыты як правакатар публіцыстам [[Уладзімер Бурцаў|Уладзімерам Бурцавым]] (які спраўдзіў свае падазрэньні ад былога дырэктара Дэпартамэнту паліцыі [[Аляксей Лапухін|Аляксея Лапухіна]]). На ўнутрыпартыйным разьбіральніцтве ЦК ПСР прысудзіў Азэфа да сьмерці, аднак той здолеў уцячы за мяжу. Жыў у [[Бэрлін]]е пад імем [[ранцье]] Аляксандра Ноймайра ({{Мова-de|Alexander Neumayr|скарочана}}) па дакумэнтах, выдадзеных міністэрствам замежных справаў Расеі. Пільна пазьбягаў кантактаў з прадстаўнікамі царскіх улад і расейскімі рэвалюцыянэрамі. Ягоная жонка Любоў Менкіна, якая ня ведала пра ягонае падвойнае жыцьцё, разьвялася з мужам і зьехала ў Злучаныя Штаты Амэрыкі. === Апошнія рокі жыцьця === Пасьля пачатку [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] Азэф збанкрутаваў, бо ўсе сродкі трымаў у расейскіх каштоўных паперах. Каб хоць неяк выжываць, адчыніў у Бэрліне [[гарсэт]]ную майстэрню. У чэрвені 1915 арыштаваны нямецкай паліцыяй як былы расейскі сакрэтны агент. Увязьнены ў турме Маабіт, вызваліўся ў сьнежні 1917 року. У турме захварэў і 24 красавіка 1918 сканаў ад ныркавай недастатковасьці ў бэрлінскай лякарні «Krankenhaus Westend». Пахаваны ў Бэрліне ў безыменнай магіле пад № 446. Магіла не захавалася. == У культуры == Пэўны час асабовае імя Азэф нават стала назоўным для абазначэньня правакатара і даказчыка. Яно сустракаецца ў аповесьці «Рэспубліка Шкід» [[Рыгор Бялых|Рыгора Бялых]] і [[Л. Панцялееў|Л. Панцялеева]] і ў паэме [[Уладзімер Маякоўскі|Ўладзімера Маякоўскага]] «Воблака ў штанах». У [[Слоўнік Ушакова|Тлумачальным слоўніку расейскай мовы]] пад рэдакцыяй [[Дзьмітры Ўшакоў|Дзьмітрыя Ўшакова]] зафіксаванае слова «''азэфаўшчына''» ў наступным значэньні<ref>[https://web.archive.org/web/20111103125725/http://ushakovdictionary.ru/word.php?wordid=276 АЗЕФОВЩИНА // Толковый словарь Ушакова онлайн]</ref>: {{Цытата|АЗЕФОВЩИНА, ы, мн. нет, ж. (полит.). Крупная политическая провокация. [По имени провокатора с.-р. Азефа.]}} == Сачыненьні == * {{Кніга|назва = Письма Азефа, 1893—1917|адказны = Сост. Д. Б. Павлов, З. И. Перегудова|месца = М.|выдавецтва = Изд. центр «Терра»|год = 1994|старонак = 287}} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар = В. К. Агафонов.|назва = Заграничная охранка. Составлено по секретным документам заграничной агентуры и Департамента полиции|месца = Пг.|выдавецтва = Книга|год = 1918|старонак = 388}} * {{Артыкул|аўтар = М. А. Алданов.|загаловак = Азеф|спасылка = http://www.hrono.ru/libris/lib_a/aldanov_asef.html|выданьне = |месца = Париж|год = 1936|нумар = |старонкі = }} * {{Артыкул|аўтар = А. А. Аргунов.|загаловак = Азеф в партии с.-р.|спасылка =|выданьне = На чужой стороне|месца = Берлин—Прага|год = 1924|нумар = 6—7}} * {{Кніга|аўтар = В. Л. Бурцев.|назва = В погоне за провокаторами|месца =М. |выдавецтва = «Современник»|год = 1989|старонак = 272}} * {{Артыкул|аўтар = В. Л. Бурцев.|загаловак = Моя последняя встреча с Азефом. Из неопубл. материалов В. Л. Бурцева|выданьне = Иллюстрированная Россия|месца = Париж|год = 1927|нумар = 48 (133)|старонкі = 1—6}} * {{Кніга|аўтар = А. В. Герасимов.|назва = На лезвии с террористами|месца = М.|выдавецтва = Товарищество Русских художников|год = 1991|старонак = 208}} * {{Кніга|аўтар = |назва = Заключение судебно-следственной комиссии по делу Азефа|месца = Париж|выдавецтва = Издание ЦК ПСР|год = 1911|старонак = 104}} * {{Артыкул|аўтар = |загаловак = Из истории партии с.-р. Показания В. М. Чернова по делу Азефа в Следственной комиссии партии с.-р. 2 февраля 1910 г.|выданьне = Новый журнал|месца = Нью-Йорк|нумар = 101|год = 1970|старонкі = 172—197}} * {{Артыкул|аўтар = Л. А. Ратаев.|загаловак = История предательства Евно Азефа|выданьне = Провокатор: Воспоминания и документы о разоблачении Азефа|месца =Л. |год = 1929|старонкі = }} * {{Артыкул|аўтар = Павал Севярынец.|загаловак = Беларуская глыбіня. Бездань Азэфа|арыгінал = |спасылка = http://www.nn.by/?c=ar&i=69299|аўтар выданьня = |выданьне = [[Наша Ніва]]|тып = |месца = |выдавецтва = |год = 29 лютага 2012|выпуск = |том = |нумар = 8 (749)|старонкі = 12|isbn = }} * {{Кніга|аўтар = А. И. Спиридович.|назва = Записки жандарма|спасылка = http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/gendarme.htm|месца = Харьков|выдавецтва = «Пролетарий»|год =1928|старонак = 205}} * {{Артыкул|аўтар = Л. Троцкий.|загаловак = Евно Азеф|спасылка = http://www.1917.com/Marxism/Trotsky/CW/Trotsky-VIII/VIII-02-01-02.html|выданьне = Киевская Мысль|месца = Киев|год = 1911|нумар = 126|старонкі = }} * {{Артыкул|аўтар = Л. Троцкий.|загаловак = Крах террора и его партии (К делу Азефа)|спасылка = http://www.magister.msk.ru/library/trotsky/trotm049.htm|выданьне = Л. Троцкий. Сочинения.|месцы = М.-Л.|год = 1926|том = 4|страницы = }} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Азэф, Еўна Фішалевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне]] [[Катэгорыя:Беларускія жыды]] [[Катэгорыя:Палітыкі Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты]] [[Катэгорыя:Расейскія тэрарысты]] [[Катэгорыя:Расейскія рэвалюцыянэры]] [[Катэгорыя:Сябры партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў]] [[Катэгорыя:Правакатары]] [[Катэгорыя:Спэцслужбы Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Падвойныя агенты]] [[Катэгорыя:Расейскія журналісты]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Бэрліне]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Бэрліне]] p0i0g9duey74wk1vs5i8rfvb1e09so5 0 132890 2688131 2682911 2026-09-02T20:45:49Z XHCKidx 11053 /* Міхайлаўскі сквэр */ 2688131 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Вуліца Карла Маркса (неадназначнасьць)}} {{Вуліца Менску |назва = Карла Маркса |былыя назвы = {{просты сьпіс| * Kommandantur straße * Сьвярдлова * Падгорная * Базарная * Лошыцкая }} |год заснаваньня вуліцы = |статус = Вуліца |фота = Karl Marx street.jpg |подпіс = |раён1 = Ленінскі |мікрараён = |мікрараён2 = |гістарычны раён = |даўжыня = ~1330 м |мэтро = {{просты сьпіс| * [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] * [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] * [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]] }} |аўтобус = |тралейбус = |індэкс = |на мапе = |на мапе Яндекс = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%2C%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%2C%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0&sll=27.559927%2C53.899037&ll=27.559927%2C53.899037&spn=0.028753%2C0.010430&z=16&l=map |на мапе Google = https://maps.google.com/maps?q=%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0+%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0+%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA&ie=UTF-8&hq=&hnear=0x46dbcfc3d4f3972b:0x1515d2fd7ac1aa77,%D0%B2%D1%83%D0%BBi%D1%86%D0%B0+%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0,+%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA&gl=by&ei=FPJRUqiiHsil0AWVt4HQBQ&ved=0CCwQ8gEwAA }} '''Ву́ліца Ка́рла Ма́ркса''' (былая '''Ло́шыцкая''', '''База́рная''', '''Падго́рная''', '''Сьвярдло́ва''', '''Kommandantúr stráße''') — вуліца ў [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскім]] раёне [[Менск]]у, адна з цэнтральных вуліцаў гораду. Названая ў гонар [[Карл Маркс|Карла Генрыха Маркса]] (1818—1883), нямецкага філёзафа, эканаміста, палітычнага журналіста. Праходзіць ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]], нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Сьвярдлова. Перасякаецца вуліцамі [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольская]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейская]]. Сучасная вуліца ўзьнікла напрыканцы XVIII стагодзьдзя, больш выразна сфармавалася ў адпаведнасьці з праектным плянам 1797—1800 гадоў. Забудова вуліцы моцна пацярпела падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. У паваенны пэрыяд была часткова адноўленая, часткова наноў забудаваная 4—5-павярховымі жылымі й адміністрацыйнымі будынкамі<ref name="newsvm"/>. Рух транспарту на значнай частцы вуліцы Карла Маркса аднабаковы. Грамадзкі транспарт па вуліцы ня ходзіць. Побач з вуліцай знаходзяцца станцыі мэтрапалітэну [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] й [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. Уся забудова адрозьніваецца высокім архітэктурна-мастацкім узроўнем, а 25 будынкаў разьмешчаных на вуліцы ўключаныя ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref name="newsvm">[http://www.vminsk.by/news/18/37844/{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} В Минске будет свой Арбат {{ref-ru}}] «[[Вечерний Минск]]»</ref>. Сярод вядомых аб’ектаў вуліцы: [[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь]], [[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]], [[Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны Дом афіцэраў]], [[Амбасада]] [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Філялёгія|філялягічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]. == Гісторыя == [[Файл:Historical view of Karl Marx street, Minsk.jpg|міні|зьлева|Скрыжаваньне з вул. Валадарскага, 1944]] [[Файл:Minsk Karl Marx Street.jpg|міні|Пэрспэктыва вуліцы Карла Маркса са скрыжаваньня з [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцай Леніна]]]] [[Файл:Podgornaa ulica.jpg|міні|Вуліца Падгорная, 1909]] Сучасная вуліца ўзьнікла напрыканцы XVIII стагодзьдзя, больш выразна сфармавалася ў адпаведнасьці з праектным плянам 1797—1800 гадоў. Ішла ад '''Новага рынку''' да гарадзкой заставы (раён скрыжаваньня з вул. Валадарскага) і звалася '''Лошыцкай'''. З 1840-х гадоў — '''Базарнай''', таму што за гарадзкой заставай кіпеў рынак. Зь сярэдзіны XIX стагодзьдзя ранейшая драўляная забудова стала паступова замяняцца каменнай. З другой паловы XIX стагодзьдзя й да 1922 году звалася '''Падгорнай'''. У той жа час вуліцу працягнулі да скрыжаваньня зь Серпухаўскай ([[вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]]). Функцыянальны характар вуліцы зьмяніўся на адміністрацыйны напачатку XIX стагодзьдзя — на ёй разьмясьціліся аддзяленьне банку, паліцэйскае кіраваньне, абшчына Чырвонага крыжа, [[Менскі гарадзкі тэатар]], Марыінская жаночая гімназія, архірэйскі падворак і іншыя грамадзкія аб’екты<ref name="newsvm"/>. У 1920—1930-я гады да старых будынкаў падчас рэканструкцыі дабудавалі адзін-два паверхі<ref>[http://pda.sb.by/post/116594/ В поисках утраченного]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} «СБ-Беларусь Сегодня» {{ref-ru}}</ref>. У гады нямецкай акупацыі вуліца насіла назву '''Kommandantur straße'''. Забудова вуліцы моцна пацярпела падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. У паваенны пэрыяд была часткова адноўленая, часткова наноў забудаваная 4—5-павярховымі жылымі й адміністрацыйнымі будынкамі<ref name="newsvm"/>. У 2013 годзе вуліца К.Маркса заняла 2-е ў Менску месца паводле цаны прапановы жытла, якая склала $3180 за [[квадратны мэтар]]. Большасьцю [[Кватэра|кватэры]] на вуліцы набывалі мясцовыя [[арэнда]]здавальнікі і замежныя перасяленцы<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Самая дарагая вуліца Менска — Піянэрская|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20130701/1372687539-u-minsku-shtodzen-zyadayuc-kalya-60-t-maroziva|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=28 верасьня 2013|нумар=183 (27548)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/09/1380318696_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. == Апісаньне == Праходзіць у [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскім раёне]] [[Менск]]у ад мяжы з [[Маскоўскі раён (Менск)|Маскоўскім]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкім]] раёнамі да мяжы з [[Партызанскі раён (Менск)|Партызанскім раёнам]], цягнецца ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Перасякае вуліцы: * [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], * [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], * [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], * [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], * [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Ляжыць паміж [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэктам Незалежнасьці]] й [[Вуліца Кірава (Менск)|вуліцай Кірава]], практычна паралельна ім. Побач з вуліцай Карла Маркса знаходзяцца станцыі мэтрапалітэну [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] й [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. {{Панарама|Вуліца Карла Маркса Менск.png|600пкс|<big>'''Вуліца Карла Маркса і суседнія вуліцы'''</big><br /> Мапа Openstreetmap.org<ref>[http://www.openstreetmap.org/#map=17/53.90005/27.56478 Openstreetmap.org] {{ref-ru}}</ref>, кастрычнік 2013 году<br /> Каардынаты пачатку вуліцы: {{Каардынаты|53.9004709|N|27.5513951|E}} <br /> Каардынаты канца вуліцы: {{Каардынаты|53.90298|N|27.56809|E}} }} == Рух транспарту == Рух транспарту на значнай частцы вуліцы аднабаковы. Грамадзкі транспарт па вуліцы ня ходзіць. З 2012 году на летні пэрыяд вуліца на ўчастку ад [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскай]] да [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]] робіцца пешаходнай<ref>{{Спасылка | аўтар = Настасься Храловіч| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 10.05.2013 | url = http://nn.by/?c=ar&i=109471| копія = | дата копіі = | загаловак = Вуліца Карла Маркса ў Мінску зноў стала пешаходнай| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]] | дата = 9 кастрычніка 2013 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Да канца 2013 году плянавалася зрабіць вуліцу пешаходнай, але гэтага не было зроблена<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Ганна Гарустовіч]].|загаловак=Пешаходная вуліца — адзін з сімвалаў горада|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97003|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=12 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-12 89 (27204)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97000/12may-3.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2014 годзе было аб’яўлена пра тое, што на летні пэрыяд вуліца ня будзе рабіцца пешаходнай, а ўсе мерапрыемствы будуць адбывацца ў [[Высокі Рынак|Верхнім горадзе]]<ref>{{Спасылка | аўтар = Мікіта Капкоў| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 10.02.2014| url = http://nn.by/?c=ar&i=122322| копія = | дата копіі = | загаловак = Пешаходную вуліцу Карла Маркса «перанясуць» у Верхні горад| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]]| дата = 10 лютага 2014 | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Характэрныя збудаваньні == [[Файл:Belarus-Minsk-Army Palace and Tank Monument.jpg|міні|[[Дом афіцэраў (Менск)|Дом афіцэраў]] і помнік [[Т-34]]]] Нумарацыя дамоў — ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]]. Большасьць будынкаў 4-х і 5-павярховыя й пабудаваныя ў першае пасьляваеннае дзесяцігодзьдзе. Уся забудова адрозьніваецца высокім архітэктурна-мастацкім узроўнем, а 25 будынкаў зь ліку разьмешчаных на вуліцы ўключаныя ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref name="newsvm"/>. На вуліцы Карла Маркса месьціцца шэраг вышэйшых дзяржаўных установаў Беларусі ([[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], корпус № 2 [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]], Дзяржаўны сакратарыят Савету Бясьпекі Рэспублікі Беларусь, [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Канстытуцыйны суд Рэспублікі Беларусь]], [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]), амбасады, разнастайныя грамадзкія аб’екты. На скрыжаваньні з [[Вуліца Энгельса (Менск)|вуліцай Энгельса]] месьціцца [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]], на скрыжаваньні з [[Чырвонаармейская вуліца (Менск)|вуліцай Чырвонаармейскай]] — [[Дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны Дом афіцэраў]]. Паміж імі на вуліцу Карла Маркса выходзіць [[Аляксандраўскі сквэр (Менск)|Аляксандраўскі сквэр]]. === Па няцотным баку === === Ад Сьвярдлова да Валадарскага === [[Файл:Miensk, Padhornaja-Łošyckaja. Менск, Падгорная-Лошыцкая (1914).jpg|міні|Падгорная вул. (былая Лошыцкая). Будынак № 5 у якім месьцілася народная міліцыя]] Да рэвалюцыі на рагу з [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вул. Каломенскай (Сьвярдлова)]] знаходзіліся тры двухпавярховыя каменныя будынкі, у якіх месьцілася жаночая лячэбніца, пральня, бляхарня, пякарня й булачная, жылыя памяшканьні. Далей два каменныя аднапавярховыя будынкі займала Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа (вул. Падгорная № 3)<ref name="1Н"/>. Напачатку 50-х гг. XX у. старая забудова зьнесеная, пачатак участку адышоў пад праезную частку вуліцы Сьвярдлова<ref name="1Н"/>. [[Файл:Podgornaa ulica1.jpg|міні|зьлева|Пачатак вул. Карла Маркса ў паваенны час. Зьлева бачны аднапавярховы будынак Менскай абшчыны сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа]] * № 1 ''(Сьвярдлова № 5)'' — будынак (1953 год, арх. Р. Гэгарт<ref name="1Н"/>), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней на гэтым месцы месьцілася Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа, заснаваная [[Губэрнатары Менскай губэрні|губэрнатарам]] [[Аляксандар Трубяцкой|А. А. Трубяцкім]]. Пачала працаваць з 1903 году. У склад абшчыны ўваходзілі старэйшая й 14 штатных [[сёстры міласэрнасьці|сясьцёр міласэрнасьці]], якія даглядалі за хворымі ў бальніцах, ваенным лязарэце й на прыватных кватэрах. У 1904 годзе на існуючых пры абшчыне курсах адбыўся першы выпуск сясьцёр міласэрнасьці. У тым жа годзе выпускніцы адправіліся на [[Далёкі Усход]] і ў [[Самара|Самару]], куды прыбывалі параненыя з [[расейска-японская вайна|расейска-японскага фронту]]. Атрад менскіх сясьцёр міласэрнасьці ў 1908 годзе ўдзельнічаў у барацьбе з [[халера]]й у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]], у 1910 годзе змагаўся з [[тыф]]ам, [[шкарлятына]]й і [[воспа]]й у [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], у 1911 годзе выехаў на дапамогу галадаючым у [[Акмалінская губэрня|Акмалінскую]], [[Табольская губэрня|Табольскую]] і [[Закасьпійская губэрня|Закасьпійскую губэрні]]. Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа ў 1911 годзе арганізавала ў горадзе [[хуткая дапамога|хуткую дапамогу]], у 1914 годзе пабудавала для лякарні новы двухпавярховы каменны будынак на 40 месцаў. З пачаткам [[першая сусьветная вайна|першай сусьветнай вайны]] сфармавала й адправіла на фронт шпіталь на дзьвесьце коек, пазьней пашырыла яго да васьмісот<ref name="1Н"/>. : Пасьля Другой Сусьветнай вайны на месцы абшчыны сясьцёр міласэрнасьці паводле праекту архітэктара Р. Гэгарта ўзьведзены чатырохпавярховы будынак. у якім цяпер знаходзяцца [[Менскі абласны суд]] і прыёмная [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]<ref name="1Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 3.JPG|міні|Будынак № 3]] * № 3 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс">{{кніга |аўтар = склад. В.Я. Абламскі, І.М. Чарняўскі, Ю.А. Барысюк |частка = |загаловак =[[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]] |арыгінал = |спасылка = http://www.lib.ru |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = БЕЛТА |год = 2009 |том = |старонкі = |старонак = 684 |isbn = 978-985-6828-35-8 |тыраж = }}</ref>. У 1930-я гг. трохпавярховы жылы дом з бакалейнай крамай быў надбудаваны<ref name="1Н"/>. Цяпер тут месьціцца [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]. [[Файл:Вул. К. Маркса 5 -3.JPG|міні|зьлева|Чырвоны дом]] [[Файл:K. Marx street photo.JPG|міні|Будынкі № 5 і 7 на скрыжаваньні з вул. Валадарскага]] * № 5 ''(Валадарскага № 20)'' — ''будынак па былой ''Падгорнай №7'', у якім месьцілася народная міліцыя'' ці ''[[Чырвоны дом (Менск)|Чырвоны дом]]''<ref name="1Н">[https://web.archive.org/web/20160305074646/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=3 Карла Маркса (Подгорная) от Свердлова (Коломенской) до Володарского (Серпуховской)] {{ref-ru}}</ref> (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней тут месьцілася гарадзкое паліцэйскае кіраваньне, вышукное аддзяленьне, павятовая земская ўправа, адрасны стол, камітэт апякунства аб народнай цьвярозасьці й павятовы зьезд земскіх начальнікаў. Сёньня ў гэтым будынку месьціцца Кіраваньне дэпартамэнту фінансавых расьсьледаваньняў [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]<ref name="1Н"/>. ==== Ад Валадарскага да Камсамольскай ==== Да рэвалюцыі гэты квартал быў паасобны напалам Захар’еўскім завулкам, якія злучаў [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|вуліцы Захар’еўскую (пр. Незалежнасьці)]] й Падгорную (Карла Маркса). Захар’еўскі завулак цяпер не існуе. Праходзіў ён прыкладна ад пешаходнага праходу пад аркай каля крамы "Падпісныя выданьні", што на пр. Незалежнасьці, і ўздоўж левага фасаду дома № 17 па вуліцы К. Маркса. Ад Серпухаўскай (Валадарскага) да Захар’еўскага завулка на вуліцу Падгорную (К. Маркса) выходзілі два каменныя двухпавярховыя будынкі з жылымі памяшканьнямі, яткай, каўбаснай крамай і складам каўбасы<ref name="2Н">[https://web.archive.org/web/20160305035156/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?option=com_content&view=article&id=3&Itemid=6 Карла Маркса (Подгорная) от Володарского (Серпуховской) до Комсомольской (Богадельной)] {{ref-ru}}</ref>. Таксама на гэтым участку месьціліся жылыя драўляныя й каменныя хаты, гаспадарчыя пабудовы, сад. Частка дарэвалюцыйнай забудовы пры паваеннай рэканструкцыі [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай (Багадзельнай)]] адышла пад праезную частку<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. Валадарскага, 19.JPG|міні|зьлева|Будынак № 7]] * № 7 ''(Валадарскага № 19)'' — трохпавярховы будынак (канец ХIХ стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 9.JPG|міні|Будынак № 9]] * № 9 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 11 -1.JPG|міні|Будынак № 11]] * № 11 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 13а [[Файл:Вул. К. Маркса, 15 -1.JPG|міні|зьлева|Будынак № 15]] * № 15 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 17.JPG|міні|Дом Ленскага]] * № 17 — былая ''Падгорная № 21'', ''[[Дом Ленскага (Менск)|дом Ленскага]]''<ref name="глоб"/>, будынак былога ''[[Менскае таварыства аматараў прыгожых мастацтваў|Менскага таварыства аматараў прыгожых мастацтваў]]'' (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней у гэтым будынку месьціліся: Рускі грамадзкі сход, тэатральная заля, більярд, малочная крама, жылыя памяшканьні<ref name="2Н"/>. [[Менскае таварыства аматараў вытанчаных мастацтваў]] разьмясьцілася тут у 1899 годзе. З 1917 году ў гэтым будынку дзейнічала друкарня Земскага саюзу<ref name="глоб"/>. Падчас [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]] частка будынка была страчаная. У 1948 годзе ў інстытуце "Белдзяржпраект" у майстэрні В. Вараксіна архітэктарам Нікоравым выкананы праект аднаўленьня будынка, у адпаведнасьці зь якім быў надбудаваны трэці паверх<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 19 -2.JPG|зьлева|міні|Дом Мунвеза]] * № 19 — былая ''Падгорная № 21'' ''[[дом Мунвеза]]''<ref name="2Н"/> (канец XIX стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У будынку знаходзілася кіраваньне электратэхнічнай канторы "Інжынэр" (сама кантора месьцілася на рагу вуліцаў Захар’еўскай (пр. Незалежнасьці) і Петрапаўлаўскай (Энгельса), 88/26). Кантора была заснавана Першай паўночна-заходняй арцельлю тэхнікаў, інжынэраў, каморнікаў, лясьнічых, аграномаў. Абслугоўвала памешчыцкія гаспадаркі — узводзіла для іх жалезабэтонныя пабудовы<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 21.JPG|міні|Дом Кругера]] * № 21 — былая ''Падгорная № 31'', ''[[дом Кругера]]''<ref name="2Н"/> (1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У гэтым будынку месьцілася крама Ф. М. Барсука, дзе гандлявалі машынамі для цэмэнтава-пясочнай вытворчасьці, шалямі, пажарнымі інструмэнтамі, помпамі, маторамі — нафтавымі й лякамабілямі, млынавымі машынамі й інш. Ф. М. Барсук узначаліў таксама галоўную кантору па продажы мэдыка-мэханічнага зубалячэбнага абсталяваньня й мэталічных ложкаў варшаўскіх фабрыкаў<ref name="2Н"/>. * № 21а * № 23 ''(Камсамольская № 34)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. === Ад Камсамольскай да Леніна === * № 25 ''(Камсамольская № 29)'' — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1946<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=101142&post_id=402012 Пашпарт дома]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 27 — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1956<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=19598&post_id=402010 Пашпарт дома]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Марыінская жаночая гімназія.jpg|міні|Марыінская жаночая гімназія на Падгорнай вуліцы, канец XIX стагодзьдзя]] * № 29 — будынак былой [[жаночая Марыінская гімназія (Менск)|жаночай Марыінскай гімназіі]] (1879 год), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Сяміклясная Марыінская жаночая гімназія адкрыта ў 1899 годзе. Марыінскай яна звалася таму, што адносілася да ведамства ўстановаў імпэратрыцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыя Фёдараўна|Марыі Фёдараўны|ru|Мария Фёдоровна (жена Павла I)}}. У 1912 годзе ў каменным двухпавярховым будынку займалася 560 вучаніцаў. Выпускніцы атрымлівалі права працаваць хатнімі настаўніцамі й адкрываўся доступ да Вышэйшых жаночых курсаў без іспытаў<ref>[http://pda.sb.by/post/53499/{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} В поисках утраченного {{ref-ru}}]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Сярод вучаніцаў жаночай гімназіі [[народная артыстка СССР]] [[Лідзія Ржэцкая]], [[народная артыстка БССР]] [[Вера Пола]], камэрная сьпявачка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ірма Яўнзем||ru|Яунзем, Ирма Петровна}}. У 1920-х — пачатку 1930-х гадоў будынак належаў палітэхнікуму, зь сярэдзіны 30-х — Дзяржаўнай карціннай галерэі. Пасьля Другой Сусьветнай вайны быў дабудаваны трэці паверх. Цяпер у будынку — паштовая служба і [[Музэй сувязі (Менск)|Музэй сувязі]]<ref name="глоб"/>. Са сьнежня 2012 году ў будынку месьціцца прадпрыемства «[[Беларускія воблачныя тэхналёгіі]]», якое стварыла Адзіную сетку сотавай сувязі 4-га пакаленьня ў Беларусі. [[Файл:Высшая партийная школа.jpg|міні|зьлева|Від на Вышэйшую партыйную школу, 1941]] [[Файл:Белкамунбанк.jpg|міні|200пкс|Скрыжаваньне вуліцаў К. Маркса й [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], 1944]] * № 31 — будынак былой [[Менская партыйная школа|Менскай вышэйшую партыйнай школы]] (1937 год), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Менская вышэйшая партыйная школа, створаная ў 1956 годзе на базе Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ, займалася падрыхтоўкай і перападрыхтоўкай партыйных, савецкіх і камсамольскіх працаўнікоў, працаўнікоў друку, радыё і тэлебачаньня. У сувязі з забаронай [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету БССР]] дзейнасьці КПСС-КПБ на тэрыторыі Беларусі ў 1991 годзе спыніла сваю дзейнасьць<ref>[https://web.archive.org/web/20160304223024/http://ekonomika.by/index.php?option=com_content&view=article&id=22499Itemid=22547 Минская Высшая партийная школа] ЭКОНОМИКА.BY {{ref-ru}}</ref>. * № 33 ''(Леніна № 16)'' — будынак Белкамунбанку (1932, арх. Максімаў, Бранштэйн<ref name="arch">{{кніга |аўтар = А.С. Шамрук |частка = |загаловак = Архітэктура Беларусі ХХ-пачатку ХХI ст.:эвалюцыя стыляў і мастацкіх канцэпцый |арыгінал = Архитектура Беларуси ХХ-начала ХХI в.:эволюция стилей и художественных концепций |спасылка = http://www.lib.ru |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = Белорус. Наука |год = 2007 |том = |старонкі = |старонак = 335 |isbn = 978-985-08-0868-4 |тыраж = 2000 }}</ref>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Адна зь першых савецкіх новабудоўляў. Газэта «[[Звязда (газэта)|Звязда]]» 7 чэрвеня 1927 году пісала пра яго ў нататцы «Пабудова вялікага дому ў Менску»<ref name="sb2">[http://pda.sb.by/post/4451/ Война и мир в нашем доме]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>: {{цытата|Акцыянэрнае таварыства (Белкамунбанк, акрвыканкам і Мінскі гарсавет) будуе на рагу Ленінскай і вул. К.Маркса 4-павярховы каменны з 5-м паверхам у цэнтры дом. Кубатура дома - 18.000 куб. метраў. 3-й і 4-й паверхі прызначаны для кватэр з 2- і 3-х пакояў (усяго 26 кватэр)}} [[Файл:К.Маркса3.jpg|міні|зьлева|Скрыжаваньне вуліцаў К. Маркса й [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], 1939]] А 1 верасьня 1928 году газэта «Рабочий» (цяпер «Советская Белоруссия») паведаміла<ref name="sb2"/>: {{цытата|На Ленінскай вуліцы выбудаваны 4-павярховы дом Белкамунбанка}} Дом меў дробавы нумар 43/36, на першым паверсе месьцілася крама «Масла, малако, сыр»<ref name="sb2"/>. 1 чэрвеня 1935 году ў доме пачала дзейнічаць узорная гастранамічная крама Менхарчгандлю з аддзеламі: булачным, малочным, кандытарскім, рыбным. У краме быў вялікі выбар вінаў і тытунёвых вырабаў. Пры краме была адчыненая кавярня, якая працавала з 9 гадзінаў раніцы да 2 гадзінаў ночы<ref>[https://web.archive.org/web/20160304130131/http://apx-by.info/theory/books/985-04-0535-X.htm Мінск незнаемы 1920—1940] Ілья Куркоў</ref>. * № 35 ''(Леніна № 11)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), архітэктар [[М. Драздоў]], гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Bundesarchiv Bild 146-2004-232, Wilna, zerstörte Gebäude.jpg|міні|Карла Маркса № 37, на заднім пляне будынак Белкамунбанку, сьнежань 1942]] [[Файл:K. Marx Engels streets.jpeg|зьлева|міні|Скрыжаваньне вуліцаў Падгорнай і Петрапаўлаўскай. Зьлева — будынак Менскага дваранскага дэпутацкага сходу, справа — гарадзкі тэатар]] [[Файл:Sobranie 39 2.jpg|міні|Будынак Менскага дваранскага дэпутацкага сходу з боку Петрапаўлаўскай вул. (Энгельса)]] * № 37 — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Падчас вайны быў пашкоджаны і ў 1950-х перабудаваны, набыўшы сучасны выгляд. Цяпер у будынку месьціцца амбасада [[Вялікабрытанія|Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі й Паўночнай Ірляндыі]]. На [[фасад]]зе дому ўсталяваная амбасадай [[Італія|Італіі]] ў знак сяброўства копія дошкі, падараванай [[Беларусь]]сю [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскаму ўніверсытэту]] ў 1992 годзе. На дошцы выяўлены беларускі першадрукар [[Францішак Скарына]], а ніжэй адліты тэкст на [[Беларуская мова|беларускай]] ([[тарашкевіца]]) і [[італьянская мова|італьянскай мовах]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4688&post_id=353230 Фатаздымак дошкі]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {{цытата|У мурох Падуанскага ўнівэрсытэту 9 лістападу 1512 году набыў годнасьць доктара мэдыцыны першы друкар Беларусі, вялікі асьветнік, перакладчык Бібліі Францішак Скарына}} * № 37а [[Файл:Sobranie 39.jpg|міні|Фасад будынку Менскага дваранскага дэпутацкага сходу, 1930-я]] * № 39 — былая ''Падгорная № 47'' жылы будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1860-я гады на гэтым месцы быў пабудаваны будынак [[Менскі дваранскі дэпутацкі сход|Менскага дваранскага дэпутацкага сходу]], галоўным прызначэньнем якого было вядзеньне радаводных кнігаў і выдача пасьведчаньняў аб дваранстве. З 1864 году ў канцэртнай зале дваранскага сходу праходзілі тэатральныя прадстаўленьні, а ў 1894 годзе — выстаўка садоўніцтва, агародніцтва й кветкаводзтва. У 1917 годзе з-за таго, што [[Першы Усебеларускі зьезд]], які праходзіў у [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы|гарадзкім тэатры]], зацягнуўся, узьніклі праблемы з гараджанамі, якія адстойвалі сваё права на вольны час. Была прынятая пастанова: {{Цытата|Усебеларускі зьезд пастанавіў дом былога Мінскага Дваранскага Дэпутацкага сходу з усімі надворнымі пабудовамі, прыбудовамі, рухомым і нерухомым інвэнтаром з гэтага часу абвясьціць нацыянальнай уласнасьцю Беларускага народу. Прэзыдыюму даручана прыняць меры да вызваленьня дома для займаньня таго зьездам.}} У 1920—30-я гады тут месьціўся Дом камуністычнага выхаваньня імя К. Маркса. На літаратурных вечарына, які праходзілі ў ім бывалі [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Зьміцер Жылуновіч|Цішка Гартны]] й інш. Падчас вайны будынак быў зруйнаваны. У сучасным будынку ў 1960—90-х на першым паверсе месьцілася крама «Саюздрук». У 1990 годзе ўладкаваны ўваход у [[Менскі мэтрапалітэн|мэтро]] на станцыю «[[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]]»<ref name="dzedzich">[https://web.archive.org/web/20160304120549/http://dzedzich.org/wp/2009/12/20/7-primechatelnyh-faktov-o-vsebelorusskom-sezde/ 7 фактов о Всебеларуском съезде] {{ref-ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130123062004/http://minsk-old-new.com/minsk-2877.htm Улица Энгельса] {{ref-ru}}</ref>. * № 43 — Крытыя тэнісныя корты. * № 45 ''(Янкі Купалы № 15)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. === Па цотным баку === * № 2 ''(Сьвярдлова № 7)'' * № 4 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 6 ''(Валадарскага № 22)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. ---- Да рэвалюцыі квартал ад [[вуліца Валадарскага (Менск)|вуліцы Валадарскага]] да [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай]] меў № 132. На вул. Падгорную выходзілі ўчасткі № 11-17. На ўчастку № 11 стаялі драўляныя й адзін каменны аднапавярховыя дамы з жылымі памяшканьнямі, крамай бляхара, тытунёвай крамай, а за ім месьціўся сад. На ўчастку № 12 месьціліся драўляны й каменны жылыя дамы, драўляная фруктовая крама, сад займаў таксама значную частку ўчастку. На ўчастку № 13 на вуліцу выходзіў аднапавярховы драўляны дом, за якім знаходзіліся каменны двухпавярховы й драўляны аднапавярховы жылыя хаты й сад. На ўчастку № 14 комплекс будынкаў (1903—1907), якія належылі аддзяленьню Дзяржаўнага банку: будынак банку(Карла Маркса №12), жылы флігель, гаспадарчыя пабудовы, плот з брамай. На ўчастку да рэвалюцыі № 15 знаходзіліся жылы драўляны аднапавярховы дом і драўляныя павець. На ўчастку № 16 — драўляны аднапавярховы жыдоўскі малітоўны дом і драўляная павець. На ўчастку № 17 месьціўся зьмяшаны двухпавярховы дом з боку вул. Падгорнай і каменны двухпавярховы дом з боку Багадзельнай, унутры ўчастку знаходзіліся драўляны аднапавярховы дом і дзьве драўляныя павеці<ref name="ais"/>. [[Файл:Автоматическая телефонная станция.jpg|міні|180пкс|зьлева|Аўтаматычная тэлефонная станцыя, 1934]] * № 8 ''(Валадарскага № 21)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады, [[Уладзімер Вараксін]]), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1930-я гады на гэтым месцы была пабудаваная [[аўтаматычная тэлефонная станцыя]] ў стылі канструктывізму, якая распачала працу ў лістападзе 1932 году й зруйнаваная падчас [[Другая сусьветная вайна|вайны]]. У сучасным будынку месьціцца аддзяленьне [[Беларусбанк]]у, мастацкая галерэя «БелАрт», [[Беларускі саюз мастакоў]] і [[Дзіцячая мастацкая школа № 1 імя В.К. Цвірка]]. На фасадзе ўсталяваная шыльда з выявай [[Віталь Цьвірка|Віталя Цвіркі]]<ref>[http://minsk.gov.by/ru/org/8602/images/logo_58c58f9c6366538eaa0dde3624592b81.gif Дошка на доме № 8]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {{Цытата|Школа носіць імя народнага мастака Беларусі, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі БССР ВІТАЛЯ КАНСТАНЦІНАВІЧА ЦВІРКІ}} * № 8а [[Файл:Miensk-Respublikanski centar alimpijskaj padrychtoŭki pa šachmatach i šaškach.jpg|міні|Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па [[шахматы|шахматах]] і [[шашкі|шашках]]]] * № 10 — [[Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па шахматах і шашках.]] Дзякуючы стараньням чэмпіёна сьвету [[Анатоль Карпаў|Анатоля Карпава]] й ініцыятыве старшыні шахматнай фэдэрацыі БССР акадэміка М. С. Місюка, было прынятае рашэньне аб будаўніцтве ў Менску «Палаца шахмат і шашак». Шахматыстам быў перададзены двухпавярховы будынак па вул. К. Маркса, 10, дзе да гэтага быў інстытут тэхнічнай інфармацыі. Рэканструкцыя затрымалася ў сувязі з правядзеньнем у горадзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 году|турніру футбалістаў|ru|Футбол на летних Олимпийских играх 1980}} [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]]. У будынку часова месьціўся [[Алімпійскі камітэт БССР]]. Працы былі завершаныя ў 1985 годзе<ref name="mst" />. У тым жа годзе ў палацы прайшоў [[Чэмпіянат СССР па шахматах 1985|чэмпіянат СССР па шахматах]] (1-я ліга), у 1986 годзе адбыўся міжнародны шахматны турнір і паўфінальны матч прэтэндэнтаў на званьне чэмпіёна сьвету паміж Р. Ваганянам і А. Сакаловым. У 1987 годзе прайшоў фінал [[Чэмпіянат СССР па шахматах 1987|чэмпіянату СССР]] і міжнародны жаночы турнір, у 1988 годзе кубак СССР па шахматах. Акрамя таго, тут праходзілі ўсе чэмпіянаты Беларусі, чэмпіянаты спартовых таварыстваў, гораду Менску, матчавыя сустрэчы. Праводзіцца мноства спаборніцтваў па шашках. Так у лістападзе 1986 году тут адбыўся фінальны матч на званьне чэмпіёнкі сьвету па міжнародных шашках сярод жанчынаў паміж [[Алена Альтшуль|Аленай Альтшуль]] і [[З. Садоўская|З. Садоўскай]]. У 1987 годзе Палац прыняў удзельніцаў чэмпіянату сьвету па міжнародных шашках<ref name="mst">[https://web.archive.org/web/20131027172909/http://mst.by/ru/respublikanskie-centry/rc_shahmaty Учреждение «Республиканский центр олимпийской подготовки по шахматам и шашкам»] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Дзяржаўнага банка Расіі.jpg|міні|Карла Маркса № 12, аддзяленьне Дзяржаўнага банку Расеі, пачатак XX стагодзьдзя]] [[Файл:К.Маркса4.jpg|міні|зьлева|180пкс|Карла Маркса № 12, Цэнтральны Камітэт Камуністычнай партыі Беларусі, 1939]] * № 12 — ''будынак [[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага музэю гісторыі й культуры Рэспублікі Беларусь]]'' (1903—1907)<ref name="ais"/>, гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. На 1-м паверсе раней месьцілася вартавое памяшканьне, кватэры кіраўніка й служачых банку, а на другім — Менскае аддзяленьне Дзяржаўнага банку<ref name="глоб">{{Глёбус Беларусі|minsk}}</ref>. Пасьля рэвалюцыі ў будынку знаходзіўся Цэнтральны Камітэт Камуністычнай партыі Беларусі (1920—1930-я) і ЛКСМБ, народны камісарыят фінансаў БССР, рэдакцыя часопісу «Работніца і сялянка», выканкам гарсавету (з 1933) і іншыя дзяржаўныя ўстановы. У ходзе рэканструкцыі 1934 году быў надбудаваны 3-ці паверх. У будынку месьціўся [[Дзяржаўны музэй БССР]]<ref name="ais"/><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя музэю|спасылка=http://www.histmuseum.by/be/gistoryamuzeja|выдавец=[[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=|дата доступу=1 кастрычніка 2013}}</ref>. * № 12а — будынак (другая палова XIX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 14 — будынак «[[Белэнэрга]]» (1950—1952 гады, арх. [[Раман Гегарт]], [[Якаў Шапіра]]), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У ім цяпер таксама месьцяцца [[Міністэрства энэргетыкі Беларусі]] і «[[Белпалівагаз]]». ==== Ад Камсамольскай да Леніна ==== * № 16 ''(Камсамольская № 31)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1936—38 гады, арх. [[А. Дзянісаў]]; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> У будынку месьціўся [[Наркамлес БССР]]. У адпаведнасьці з праектам 1945 году ў першапачатковае архітэктурнае рашэньне былі ўнесеныя значныя зьмены<ref name="3Ч"/>. * № 18 ''(Падгорная № 28)'' — будынак (1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць<ref name="minsk1067">[http://minsk1067.livejournal.com/507320.html Новыя «каштоўнасьці» ў Менску]</ref>. У 1904 годзе ў гэтым будынку пачалі працаваць хіміка-бактэрыялягічны кабінэт і лябараторыя доктара [[Вітольд Камоцкі|Вітоляда Камоцкага]]. У лябараторыі неаднаразова рабіліся аналізы рачной і вадаправоднай вады<ref name="3Ч"/>. * № 18а * № 20 — ''дом Стравінскага''<ref name="глоб"/> (другая палова XIX стагодзьдзя; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1886 годзе тут заснаваная народніцкая арцель мэталістаў, якая дзейнічала па прынцыпе камуны. Вяла рэвалюцыйную дзейнасьць, за што падвяргалася пастаянным перасьледам паліцыі й, праіснаваўшы каля паўгады, закрылася<ref name="3Ч">[https://web.archive.org/web/20160305040219/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=13&itemid=15&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) от Комсомольской (Богадельной) до Ленина (Губернаторской)] {{ref-ru}}</ref>. * № 22 — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="3Ч"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Збудаваная як інтэрнат партшколы пры [[ЦК ВКП(б)Б]]<ref name="3Ч"/>. * № 22а * № 24 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 26 — будынак (другая палова XIX стагодзьдзя або 1902<ref name="3Ч"/>; 1932<ref name="3Ч"/>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 28 ''(Леніна № 18)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1949–1951, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="3Ч"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Пасьля вайны выкарыстоўваўся як жылы дом з авіяцыйнымі касамі й міжгародным тэлефонам на першым паверсе<ref name="Брегман">[http://ais.by/story/210 Минск архитектора Брегмана] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Miensk Marksa 01.jpg|міні|Карла Маркса № 30]] ==== Ад Леніна да Энгельса ==== [[Файл:Molchadskaya-6.jpg|міні|Карла Маркса № 30]] * № 30 ''(Леніна № 13|Губэрнатарская № 32)'' — [[дом Сьвянціцкага]]<ref name="4Ч">[https://web.archive.org/web/20160304170918/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=14&itemid=16&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) От Ленина (Губернаторской) до Энгельса (Петропавловской)]{{ref-ru}}</ref> (канец XIX стагодзьдзя — пачатак XX стагодзьдзя, арх. [[Генрык Гай]]), помнік архітэктуры ў стылі [[мадэрн]], гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Пабудаваны як [[даходны дом]]. У гэтым доме за дарэвалюцыйным часам месьцілася крама [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа|Чырвонага Крыжа]] й жылыя памяшканьні<ref name="ais"/>. У 1930-я гады дом зваўся Другім домам саветаў і быў у свой час аблюбаваны творчай, навуковай і партыйнай элітай, пра што сьведчаць шматлікія мэмарыяльныя дошкі на фасадзе будынку<ref name="Ленин">[https://web.archive.org/web/20130123062416/http://minsk-old-new.com/minsk-3229.htm Улица Ленина] {{ref-ru}}</ref>. :У жніўні — верасьні 1920 году тут спыняўся [[Фэлікс Дзяржынскі]], які займаўся ўмацаваньнем працы Менскага губчака й асобага аддзела [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. Тут таксама жылі вядомыя дзяржаўныя дзеячы [[Аляксандар Чарвякоў|А. Чарвякоў]], [[Мікалай Галадзед|М. Галадзед]], [[Панцеляймон Панамарэнка|П. Панамарэнка]], [[Кірыл Мазураў|К. Мазураў]], вучоныя [[Мікалай Нікольскі|М. Нікольскі]], [[Міхаіл Мацэпура|М. Мацэпура]], пісьменьнік [[Зьміцер Жылуновіч|Цішка Гартны]]. У гэтым доме месьціцца [[Дзяржаўны літаратурны музэй Петруся Броўкі]], дзе [[народны паэт Беларусі]], акадэмік, [[ганаровы грамадзянін Менску]] жыў i працаваў з 1951 па 1980 год<ref>[https://web.archive.org/web/20160305075703/http://news.21.by/society/2011/12/06/422587.html Построили Гай и Гайдукевич] {{ref-ru}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя музэю|спасылка=http://brouka.museum.by/be/node/23005|выдавец=[[Літаратурны музэй Петруся Броўкі]]|дата публікацыі=5 жніўня 2011|дата доступу=1 кастрычніка 2013}}</ref>. * № 32 * № 34 — пабудаваны ў (1930-я гады, арх. [[Станіслаў Гайдукевіч|С. Гайдукевіч]]<ref name="ais"/>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 34а — будынак (1930, арх. [[Станіслаў Гайдукевіч|С. Гайдукевіч]]<ref name="ais">[http://ais.by/story/1445 Улица Лошицкая — Базарная — Подгорная — Карла Маркса] Архитектура и строительство {{ref-ru}}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 36 ''(Энгельса № 16)'' — ''Дом пісьменьнікаў''<ref name="4Ч"/> (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950—1953 гады, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="ais"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Узьведзены як жылы дом [[Саюз пісьменьнікаў БССР|Саюзу пісьменьнікаў БССР]] з крамай «Палітычная кніга»<ref name="4Ч"/>. Як сьведчаць мэмарыяльныя дошкі, у гэтым доме з 1953 па 1971 год жылі выбітныя беларускія пісьменьнікі [[Янка Маўр]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4682&post_id=353227 Янка Мавр]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> і [[Уладзімер Караткевіч]]<ref name="4Ч"/>, а таксама выбітны беларускі паэт і акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН БССР]] [[Пятро Глебка]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4682&post_id=353224 П. Ф. Глебка]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 13 кастрычніка 2011 году была ўсталяваная мэмарыяльная дошка [[народны пісьменьнік Беларусі|народнаму пісьменьніку Беларусі]] [[Іван Навуменка|Івану Навуменка]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305022227/http://minsk.gov.by/ru/news/society/2011/10/13/2645/ Мемориальная доска народному писателю Беларуси Ивану Науменко открыта в Минске] {{ref-ru}}</ref>. ==== Ад Энгельса да Чырвонаармейскай ==== * № 38 — ''[[Рэзыдэнцыя прэзыдэнта Беларусі]]'', да 1994 году — будынак ''[[Цэнтральны Камітэт камуністычнай партыі Беларусі|Цэнтральнага Камітэту камуністычнай партыі Беларусі]] (ЦК КПБ)'' (1940—47, арх. [[Уладзімер Вараксін|У. Араксін]], [[Аляксандар Воінаў|А. Воінаў]]). Будаўніцтва шасьціпавярховага будынаку [[ЦК КПБ]] пачалося ў 1939—1941 гады й было завершанае пасьля Другой Сусьветнай вайны ў 1947 годзе.<ref name="сьпіс"/> Падчас акупацыі да [[Чэрвень|чэрвеня]] 1943 будынак быў дабудаваны й адрамантаваны, сюды пераехаў генкамісарыят з ''плошчы Свабоды № 23''. На 2 паверсе ў вуглавым пакоі генкамісарыяту месьціўся працоўны кабінэт [[Вільгельм Кубэ|Кубэ]], вокны якога выходзілі на драмтэатар у [[Аляксандраўскі сквэр (Менск)|Аляксандраўскім сквэры]], таксама добра была бачная алея сквэру з павешанымі [[Менскае падпольле|падпольшчыкамі Менску]].<ref name="Янчевск">[https://web.archive.org/web/20121124060938/http://www.minsk-old-new.com/minsk-3243.htm Особняк Виктора Янчевского] {{ref-ru}}</ref> :У 1980-я гады поруч яго былі ўсталяваныя бюсты [[Карл Маркс]]а й [[Ленін]]а працы вядомага беларускага скульпатара [[Заір Азгур|Заіра Азгура]], якія раптоўна зьніклі напачатку 90-х. Пасьля атрыманьня Беларусьсю незалежнасьці ў будынку месьціцца Рэзыдэнцыя [[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref name="5Ч">[https://web.archive.org/web/20160304170543/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=15&itemid=17&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) от Энгельса (Петропавловской) до Красноармейской (Скобелевской)]</ref>. :: ''Падгорная № 44'' — дом Чапскага. У будынку з 1895 году дзейнічала [[Менскае гарадзкое крэдытнае таварыства]], маючы 50 тысячаў рублёў статутнага капіталу, вылучанага таварыству гарадзкой думай. Выдавала доўгатэрміновыя пазыкі пад заклад гарадзкіх будынкаў і земляў на тэрмін ад 20 гадоў 11 месяцаў да 37 гадоў 6 месяцаў, што ў пэўнай ступені стымулявала гарадзкое будаўніцтва<ref name="5Ч"/>. :: ''Падгорная № 46 (Скобелеўская № 2)'' — палац Чапскага (былы дом Гаўсмана; 1857, арх. [[Казімер Хршчановіч|К. Хршчановіч]]). У будынку месьціўся Гарадзкі клюб зь бібліятэкай і заляй для канцэртаў і баляў. У самым вялікім з заляў праводзіліся канцэрты, ставіліся спэктаклі. Тутака ж месьціўся Грамадзкі збор. З'яўляючыся органам губэрнскага дваранства, яно абараняла інтарэсы й прывілеі нашчадкавых дваранаў. Мела права абіраць губэрнскага маршалка дваранства, чальцоў дваранскага дэпутацкага сходу, засядацеляў у дваранскую апеку, ганаровых апекуноў гімназіяў і прагімназяў і г.д. У зале грамадзкага сходу ладзіліся канцэрты, тэатральныя пастаноўкі. Тут пачынала сваю працу Менскае таварыства вытанчаных мастацтваў (1898 – 1899)<ref name="5Ч"/>. ::Палац быў зруйнаваны, відавочна, у канцы 30-х для ўзьвядзеньня будынку Цэнтральнага Камітэту КПБ, будаўніцтва якога распачалося ў 1939 годзе<ref name="5Ч"/>. ==== Ад Чырвонаармейскай да Янкі Купалы ==== [[Файл:К.Маркса40.jpg|зьлева|міні|Карла Маркса № 40]] * № 40 — чатырохпавярховы будынак (1953), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/>. Сярод іншых арганізацыяў у ім месьціцца й Цэнтральны камітэт «[[Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі|Беларускага рэспубліканскага саюзу моладзі]]». * № 42 — 120-кватэрны жылы будынак (1965—1967, [[Юры Шпіт]]).<ref>[http://ais.by/story/1812 Юрий Шпит — зодчий, ученый, педагог]{{ref-ru}}</ref> Мэмарыяльныя дошкі сьведчыць пра тое, што ў ім у 1967—2001 гадах жыў беларускі пісьменьнік, ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія Беларусі|Дзяржаўнай прэміі Беларусі]], [[заслужаны дзеяч культуры Беларусі]] [[Іван Новікаў]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=9999&post_id=400716&tag= Фатаздымак дошкі І. Р. Новікаву]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, а таксама [[Іларыён Ігнаценка]], які ўзначальваў Інстытут гісторыі Акадэміі навук БССР.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305010504/http://minsk.gov.by/ru/news/society/2009/12/23/5563/ Память академика Игнатенко увековечили в столице] {{ref-ru}}</ref> * № 50 — шасьціпавярховы жылы будынак (1958). == Паркі й сквэры == === Міхайлаўскі сквэр === {{Асноўны артыкул|Міхайлаўскі сквэр}} [[Файл:Michajlaŭski skvier.jpg|значак|справа|Міхайлаўскі сквэр]] Яшчэ ў 1901 годзе жыхары прывакзальнага раёну Менску зьвярнуліся да ўладаў з хадайніцтвам пра адкрыцьцё сквэру на «парожнім пляцы» на скрыжаваньні Каломенскай (цяпер Сьвярдлова) і Пецярбурскай ([[Вуліца Ленінградзкая (Менск)|Ленінградзкай) вуліцаў. Просьба гараджанаў была здаволеная толькі праз дванаццаць гадоў, калі ўлады змушаныя былі прызнаць, што гораду сквэру не хапае<ref>[https://web.archive.org/web/20140708002800/http://www.ekskursii.by/?exkursobj=2947 Экскурсия. Михайловский сквер]{{ref-ru}}</ref>. Новы сквэр ахрысьцілі Міхайлаўскім, бо знаходзіўся ён побач зь Міхайлаўскім завулкам і [[Вуліца Кірава (Менск)|аднайменнай вуліцай]]<ref group=~>Міхайлаўскай раней называлася частка сучаснай вуліцы Кірава ад Бабруйскай да Сьвярдлова</ref>. Афіцыйна назва замацаваная толькі ў 2007 годзе рашэньнем гарсавету<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Рашэньне гарадзкой рады № 274/22/24 аб прысваеньні назваў вуліцы, скверам і мікрараёнам г. Менска|спасылка=http://minsk.gov.by/ru/normdoc/2079|выдавец=[[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт]]|дата публікацыі=22 сьнежня 2006|дата доступу=9 кастрычніка 2013}}</ref>. Сквэр вядомы дзякуючы ўсталяваным у ім скульптурным групам «Дзяўчынка з парасонам», «Незнаёмка», «Курыльшчык» [[Уладзімер Жбанаў|Уладзімера Жбанава]]. === Бульвар на вуліцы Камсамольскай === [[Файл:Komsomol bulvar.jpg|міні|Бульвар на вуліцы Камсамольскай]] [[Бульвар]] на [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай]] быў прадугледжаны генплянам Менску, прынятым у 1946 годзе. У далейшым у распрацоўцы праектаў «Рэканструкцыя й аднаўленьне Савецкай вуліцы», «Добраўпарадкаваньне вуліцы Камсамольскай», «Рэканструкцыя й аднаўленьне Камсамольскай вуліцы», «Праект прывязкі тыпавой агароджы пры вуліцы Камсамольскай» прымалі ўдзел архітэктары [[Навум Трахтэнберг|Н. Трахтэнберг]], [[Георгі Парсаданаў|Г. Парсаданаў]], [[В. Талмачоў]], [[Р. Абразцова]], [[А. Косьціч]], [[Н. Нікора]].<ref name="сьпіс"/> Сам бульвар быў створаны ў 1948—1949 гадах. Даўжыня бульвару была ўстаноўлена ў 250—300 м, шырыня ў 15—18 м. Па абодва бакі бульвару ўладкаваныя праезды з асфальтавым пакрыцьцём і тратуары 6-мэтровай шырыні. Зроблены пасадкі акультываваных [[ліпа]]ў ва ўзросьце ад 30 да 40 гадоў. Ад праезнай часткі бульвар быў аддзелены гранітным [[борт]]ам і мастацкай мэталічнай [[рашотка]]й. Паміж дрэвамі й рашоткай праходзіць паласа [[Куст|хмызьняку]], у цэнтры ідзе 3-мятровая дарожка, па абодва бакі якой месьцяцца палосы [[кветнік]]аў. Лаўкі й урны месьцяцца зь невялікімі інтэрваламі ў «кішэнях» кветнікавых палосаў.<ref>[http://minchanin.esmasoft.com/books/osmolovsky/1952/index.html Практика советского градостроительства. Минск] {{ref-ru}}</ref> === Бульвар на вуліцы Леніна === Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] забудова ў гэтай частцы гораду моцна пацярпела. На фатаздымку, зробленым у 1944 годзе, відаць, што на [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцы Леніна]] ад праспэкту да [[Плошча Свабоды (Менск)|плошчы Свабоды]] ад многіх будынкаў засталіся толькі руіны. Бульвар на [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцы Леніна]] ад [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|вул. Інтэрнацыянальнай]] да вул. К. Маркса быў зроблены на аснове Генэральнага пляну гораду Менску 1946 году. Аўтарамі агульнага вырашэньня былі арх. [[Навум Трахтэнберг|Н. Трахтэнберг]] і [[Георгій Парсаданаў|Г. Парсаданаў]], аўтар праекту азеляненьня вуліцы Леніна арх. [[М. Н. Андросаў|М. Андросаў]]; аўтар рашоткі агароджы бульвара — арх. Шміт; у 1949 годзе архітэктарам [[Р. Абразцова]]й быў зроблены праект добраўпарадкаваньня бульвару. Да 1952 году рэканструкцыя вуліцы Леніна скончаная, вуліца была пашыраная амаль у два разы адносна першапачатковай шырыні, быў зроблены бульвар.<ref name="сьпіс"/> У 2002 годзе ўключаны ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100614104426/http://www.ctv.by/tvprogram/~news=40061 До 1930 в Минске не было ни одного городского бульвара]{{ref-ru}}</ref>. 3 ліпеня 2003 году была скончаная рэканструкцыя бульвару ([[Армен Сардараў|А. Сардараў]]). Былі створаныя два невялікія фантаны са скульптурамі, замененыя старыя й хворыя дрэвы ліпавай алеі, а таксама асфальт на ўзорыстую плітку<ref>[https://web.archive.org/web/20160305041105/http://news.tut.by/society/18322.html Бульвар на улице Ленина в Минске будет реконструирован]{{ref-ru}}</ref>. === Аляксандраўскі сквэр === {{Асноўны артыкул|Аляксандраўскі сквэр (Менск)}} [[Файл:Belarus-Minsk-Boy Playing with Swan Sculpture-1.jpg|міні|«Хлопчык зь лебедзем» (фантан выключаны)]] Аляксандраўскі сквэр (''Цэнтральны сквер'', народная назва — ''Панікоўка''<ref name="interfax">[https://web.archive.org/web/20121224071606/http://www.interfax.by/article/49737 Гарадскія легенды: чым палохаюць сябе мінчукі]</ref> быў закладзены ў 1836 годзе на месцы [[Новы рынак (Менск)|Новага рынку]] па ініцыятыве гарадзкога кіраўніка Леапольда Дэльпаца. Сваю назву сквэр атрымаў у гонар [[Аляксандар Неўскі|Аляксандра Неўскага]] (аднайменная капліца з 1869 году да 1930-х знаходзілася на месцы сучаснага ўваходу ў сквэр каля перасячэньня [[Вуліца Энгельса (Менск)|вуліцы Энгельса]] й [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]]). Адзін з самых вядомых фантанаў Менску — «[[Хлопчык зь лебедзем]]» быў пабудаваны на тэрыторыі сквэру ў 1874 годзе. У 1890 годзе ў паўднёвай частцы сквэру адкрыўся тэатар (сёньня — [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]]). Сквэр выходзіць на [[Кастрычніцкая плошча (Менск)|Кастрычніцкую плошчу]], Рэзыдэнцыю [[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]] і [[Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны дом афіцэраў]] (ЦДА). === Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага === {{Асноўны артыкул|Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)}} [[Файл:Gorki park, Minsk14.JPG|міні|зьлева|180пкс|Галоўны ўваход у парк]] Парк заснаваны ў 1805 годзе першым [[губэрнатар]]ам Менску [[Захар Карнееў|Карнеевым З. А.]] і першапачаткова зваўся як Губэрнатарскі сад<ref name="navinyby">[https://web.archive.org/web/20141012140314/http://naviny.by/rubrics/society/2006/08/04/ic_news_116_257094/ У Мінску ёсць дуб, якому больш 400 гадоў]</ref>, у гонар заснавальніка парку. Парк зьяўляўся першым грамадзкім месцам адпачынку ў [[Беларусь|Беларусі]]. Напрыканцы XIX стагодзьдзя ў парку зьявіўся першы стадыён з вэлятрэкам, пляцоўкі для лаўн-тэнісу, кракету, кегельбану. Пасьля [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]] 1917 году й утварэньня [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] парк атрымлівае назву ў духу таго часу — «Прафінтэрн». І з 1936 году за паркам замацоўваецца назва — «парк імя Максіма Горкага», як даніна новай традыцыі назваць паркі культуры й адпачынку ў найбуйнейшых гарадах [[СССР]] імем гэтага [[Пралетарыят|пралетарскага]] пісьменьніка. Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], жылыя кварталы, якія знаходзіліся каля [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]], былі разбураныя, і зьявілася магчымасьць пашырыць тэрыторыю парку. Паваенная рэканструкцыя парку ажыцьцяўлялася па праекце архітэктара І. Рудэнка. У 1960 годзе парк цалкам становіцца дзіцячым і за ім замацоўваецца яго сёньняшняя назва: «Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага». Распрацаваны новы генэральны плян парку архітэктарамі: Л. Усава, У. Вараксін, В. Герашчанка. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|713Г000110}} {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130814230023/http://news.tut.by/society/356518.html Як выглядала вуліца Карла Маркса сотню гадоў таму?]. Tut.by * [http://www.oldmensk.net/publ/vulicy/marksa_k/45 Менск. Гісторыя па фатаздымках. Вуліца Карла Маркса]. Oldmensk.net * [http://ato.by/street/415 Інфраструктура вуліцы Інтэрнацыянальнай]. Ato.by{{ref-ru}} * [http://pda.sb.by/post/53499/ У пошуках страчанага]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Савецкая Беларусія{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20141229124704/http://maps.interfax.by/minsk/gis/5267#main=search&search_query=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0 3-D мапа вуліцы Карла Маркса]. Interfax.by{{ref-ru}} {{Менск}} {{каардынаты|53|53|57.87|паўночнае|27|33|38.50|усходняе|выяўленьне=загаловак}} {{Абраны артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маркса}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] loeqafz9c7kywwq8rc4ak6t5yn3ormc 2688132 2688131 2026-09-02T20:47:03Z XHCKidx 11053 /* Міхайлаўскі сквэр */ 2688132 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Вуліца Карла Маркса (неадназначнасьць)}} {{Вуліца Менску |назва = Карла Маркса |былыя назвы = {{просты сьпіс| * Kommandantur straße * Сьвярдлова * Падгорная * Базарная * Лошыцкая }} |год заснаваньня вуліцы = |статус = Вуліца |фота = Karl Marx street.jpg |подпіс = |раён1 = Ленінскі |мікрараён = |мікрараён2 = |гістарычны раён = |даўжыня = ~1330 м |мэтро = {{просты сьпіс| * [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] * [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] * [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]] }} |аўтобус = |тралейбус = |індэкс = |на мапе = |на мапе Яндекс = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%2C%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%2C%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0&sll=27.559927%2C53.899037&ll=27.559927%2C53.899037&spn=0.028753%2C0.010430&z=16&l=map |на мапе Google = https://maps.google.com/maps?q=%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0+%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0+%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA&ie=UTF-8&hq=&hnear=0x46dbcfc3d4f3972b:0x1515d2fd7ac1aa77,%D0%B2%D1%83%D0%BBi%D1%86%D0%B0+%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0,+%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA&gl=by&ei=FPJRUqiiHsil0AWVt4HQBQ&ved=0CCwQ8gEwAA }} '''Ву́ліца Ка́рла Ма́ркса''' (былая '''Ло́шыцкая''', '''База́рная''', '''Падго́рная''', '''Сьвярдло́ва''', '''Kommandantúr stráße''') — вуліца ў [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскім]] раёне [[Менск]]у, адна з цэнтральных вуліцаў гораду. Названая ў гонар [[Карл Маркс|Карла Генрыха Маркса]] (1818—1883), нямецкага філёзафа, эканаміста, палітычнага журналіста. Праходзіць ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]], нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Сьвярдлова. Перасякаецца вуліцамі [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольская]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейская]]. Сучасная вуліца ўзьнікла напрыканцы XVIII стагодзьдзя, больш выразна сфармавалася ў адпаведнасьці з праектным плянам 1797—1800 гадоў. Забудова вуліцы моцна пацярпела падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. У паваенны пэрыяд была часткова адноўленая, часткова наноў забудаваная 4—5-павярховымі жылымі й адміністрацыйнымі будынкамі<ref name="newsvm"/>. Рух транспарту на значнай частцы вуліцы Карла Маркса аднабаковы. Грамадзкі транспарт па вуліцы ня ходзіць. Побач з вуліцай знаходзяцца станцыі мэтрапалітэну [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] й [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. Уся забудова адрозьніваецца высокім архітэктурна-мастацкім узроўнем, а 25 будынкаў разьмешчаных на вуліцы ўключаныя ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref name="newsvm">[http://www.vminsk.by/news/18/37844/{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} В Минске будет свой Арбат {{ref-ru}}] «[[Вечерний Минск]]»</ref>. Сярод вядомых аб’ектаў вуліцы: [[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь]], [[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]], [[Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны Дом афіцэраў]], [[Амбасада]] [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Філялёгія|філялягічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]. == Гісторыя == [[Файл:Historical view of Karl Marx street, Minsk.jpg|міні|зьлева|Скрыжаваньне з вул. Валадарскага, 1944]] [[Файл:Minsk Karl Marx Street.jpg|міні|Пэрспэктыва вуліцы Карла Маркса са скрыжаваньня з [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцай Леніна]]]] [[Файл:Podgornaa ulica.jpg|міні|Вуліца Падгорная, 1909]] Сучасная вуліца ўзьнікла напрыканцы XVIII стагодзьдзя, больш выразна сфармавалася ў адпаведнасьці з праектным плянам 1797—1800 гадоў. Ішла ад '''Новага рынку''' да гарадзкой заставы (раён скрыжаваньня з вул. Валадарскага) і звалася '''Лошыцкай'''. З 1840-х гадоў — '''Базарнай''', таму што за гарадзкой заставай кіпеў рынак. Зь сярэдзіны XIX стагодзьдзя ранейшая драўляная забудова стала паступова замяняцца каменнай. З другой паловы XIX стагодзьдзя й да 1922 году звалася '''Падгорнай'''. У той жа час вуліцу працягнулі да скрыжаваньня зь Серпухаўскай ([[вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]]). Функцыянальны характар вуліцы зьмяніўся на адміністрацыйны напачатку XIX стагодзьдзя — на ёй разьмясьціліся аддзяленьне банку, паліцэйскае кіраваньне, абшчына Чырвонага крыжа, [[Менскі гарадзкі тэатар]], Марыінская жаночая гімназія, архірэйскі падворак і іншыя грамадзкія аб’екты<ref name="newsvm"/>. У 1920—1930-я гады да старых будынкаў падчас рэканструкцыі дабудавалі адзін-два паверхі<ref>[http://pda.sb.by/post/116594/ В поисках утраченного]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} «СБ-Беларусь Сегодня» {{ref-ru}}</ref>. У гады нямецкай акупацыі вуліца насіла назву '''Kommandantur straße'''. Забудова вуліцы моцна пацярпела падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. У паваенны пэрыяд была часткова адноўленая, часткова наноў забудаваная 4—5-павярховымі жылымі й адміністрацыйнымі будынкамі<ref name="newsvm"/>. У 2013 годзе вуліца К.Маркса заняла 2-е ў Менску месца паводле цаны прапановы жытла, якая склала $3180 за [[квадратны мэтар]]. Большасьцю [[Кватэра|кватэры]] на вуліцы набывалі мясцовыя [[арэнда]]здавальнікі і замежныя перасяленцы<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Самая дарагая вуліца Менска — Піянэрская|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20130701/1372687539-u-minsku-shtodzen-zyadayuc-kalya-60-t-maroziva|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=28 верасьня 2013|нумар=183 (27548)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/09/1380318696_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. == Апісаньне == Праходзіць у [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскім раёне]] [[Менск]]у ад мяжы з [[Маскоўскі раён (Менск)|Маскоўскім]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкім]] раёнамі да мяжы з [[Партызанскі раён (Менск)|Партызанскім раёнам]], цягнецца ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Перасякае вуліцы: * [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], * [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], * [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], * [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], * [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Ляжыць паміж [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэктам Незалежнасьці]] й [[Вуліца Кірава (Менск)|вуліцай Кірава]], практычна паралельна ім. Побач з вуліцай Карла Маркса знаходзяцца станцыі мэтрапалітэну [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] й [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. {{Панарама|Вуліца Карла Маркса Менск.png|600пкс|<big>'''Вуліца Карла Маркса і суседнія вуліцы'''</big><br /> Мапа Openstreetmap.org<ref>[http://www.openstreetmap.org/#map=17/53.90005/27.56478 Openstreetmap.org] {{ref-ru}}</ref>, кастрычнік 2013 году<br /> Каардынаты пачатку вуліцы: {{Каардынаты|53.9004709|N|27.5513951|E}} <br /> Каардынаты канца вуліцы: {{Каардынаты|53.90298|N|27.56809|E}} }} == Рух транспарту == Рух транспарту на значнай частцы вуліцы аднабаковы. Грамадзкі транспарт па вуліцы ня ходзіць. З 2012 году на летні пэрыяд вуліца на ўчастку ад [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскай]] да [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]] робіцца пешаходнай<ref>{{Спасылка | аўтар = Настасься Храловіч| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 10.05.2013 | url = http://nn.by/?c=ar&i=109471| копія = | дата копіі = | загаловак = Вуліца Карла Маркса ў Мінску зноў стала пешаходнай| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]] | дата = 9 кастрычніка 2013 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Да канца 2013 году плянавалася зрабіць вуліцу пешаходнай, але гэтага не было зроблена<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Ганна Гарустовіч]].|загаловак=Пешаходная вуліца — адзін з сімвалаў горада|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97003|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=12 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-12 89 (27204)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97000/12may-3.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2014 годзе было аб’яўлена пра тое, што на летні пэрыяд вуліца ня будзе рабіцца пешаходнай, а ўсе мерапрыемствы будуць адбывацца ў [[Высокі Рынак|Верхнім горадзе]]<ref>{{Спасылка | аўтар = Мікіта Капкоў| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 10.02.2014| url = http://nn.by/?c=ar&i=122322| копія = | дата копіі = | загаловак = Пешаходную вуліцу Карла Маркса «перанясуць» у Верхні горад| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]]| дата = 10 лютага 2014 | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Характэрныя збудаваньні == [[Файл:Belarus-Minsk-Army Palace and Tank Monument.jpg|міні|[[Дом афіцэраў (Менск)|Дом афіцэраў]] і помнік [[Т-34]]]] Нумарацыя дамоў — ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]]. Большасьць будынкаў 4-х і 5-павярховыя й пабудаваныя ў першае пасьляваеннае дзесяцігодзьдзе. Уся забудова адрозьніваецца высокім архітэктурна-мастацкім узроўнем, а 25 будынкаў зь ліку разьмешчаных на вуліцы ўключаныя ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref name="newsvm"/>. На вуліцы Карла Маркса месьціцца шэраг вышэйшых дзяржаўных установаў Беларусі ([[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], корпус № 2 [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]], Дзяржаўны сакратарыят Савету Бясьпекі Рэспублікі Беларусь, [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Канстытуцыйны суд Рэспублікі Беларусь]], [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]), амбасады, разнастайныя грамадзкія аб’екты. На скрыжаваньні з [[Вуліца Энгельса (Менск)|вуліцай Энгельса]] месьціцца [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]], на скрыжаваньні з [[Чырвонаармейская вуліца (Менск)|вуліцай Чырвонаармейскай]] — [[Дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны Дом афіцэраў]]. Паміж імі на вуліцу Карла Маркса выходзіць [[Аляксандраўскі сквэр (Менск)|Аляксандраўскі сквэр]]. === Па няцотным баку === === Ад Сьвярдлова да Валадарскага === [[Файл:Miensk, Padhornaja-Łošyckaja. Менск, Падгорная-Лошыцкая (1914).jpg|міні|Падгорная вул. (былая Лошыцкая). Будынак № 5 у якім месьцілася народная міліцыя]] Да рэвалюцыі на рагу з [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вул. Каломенскай (Сьвярдлова)]] знаходзіліся тры двухпавярховыя каменныя будынкі, у якіх месьцілася жаночая лячэбніца, пральня, бляхарня, пякарня й булачная, жылыя памяшканьні. Далей два каменныя аднапавярховыя будынкі займала Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа (вул. Падгорная № 3)<ref name="1Н"/>. Напачатку 50-х гг. XX у. старая забудова зьнесеная, пачатак участку адышоў пад праезную частку вуліцы Сьвярдлова<ref name="1Н"/>. [[Файл:Podgornaa ulica1.jpg|міні|зьлева|Пачатак вул. Карла Маркса ў паваенны час. Зьлева бачны аднапавярховы будынак Менскай абшчыны сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа]] * № 1 ''(Сьвярдлова № 5)'' — будынак (1953 год, арх. Р. Гэгарт<ref name="1Н"/>), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней на гэтым месцы месьцілася Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа, заснаваная [[Губэрнатары Менскай губэрні|губэрнатарам]] [[Аляксандар Трубяцкой|А. А. Трубяцкім]]. Пачала працаваць з 1903 году. У склад абшчыны ўваходзілі старэйшая й 14 штатных [[сёстры міласэрнасьці|сясьцёр міласэрнасьці]], якія даглядалі за хворымі ў бальніцах, ваенным лязарэце й на прыватных кватэрах. У 1904 годзе на існуючых пры абшчыне курсах адбыўся першы выпуск сясьцёр міласэрнасьці. У тым жа годзе выпускніцы адправіліся на [[Далёкі Усход]] і ў [[Самара|Самару]], куды прыбывалі параненыя з [[расейска-японская вайна|расейска-японскага фронту]]. Атрад менскіх сясьцёр міласэрнасьці ў 1908 годзе ўдзельнічаў у барацьбе з [[халера]]й у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]], у 1910 годзе змагаўся з [[тыф]]ам, [[шкарлятына]]й і [[воспа]]й у [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], у 1911 годзе выехаў на дапамогу галадаючым у [[Акмалінская губэрня|Акмалінскую]], [[Табольская губэрня|Табольскую]] і [[Закасьпійская губэрня|Закасьпійскую губэрні]]. Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа ў 1911 годзе арганізавала ў горадзе [[хуткая дапамога|хуткую дапамогу]], у 1914 годзе пабудавала для лякарні новы двухпавярховы каменны будынак на 40 месцаў. З пачаткам [[першая сусьветная вайна|першай сусьветнай вайны]] сфармавала й адправіла на фронт шпіталь на дзьвесьце коек, пазьней пашырыла яго да васьмісот<ref name="1Н"/>. : Пасьля Другой Сусьветнай вайны на месцы абшчыны сясьцёр міласэрнасьці паводле праекту архітэктара Р. Гэгарта ўзьведзены чатырохпавярховы будынак. у якім цяпер знаходзяцца [[Менскі абласны суд]] і прыёмная [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]<ref name="1Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 3.JPG|міні|Будынак № 3]] * № 3 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс">{{кніга |аўтар = склад. В.Я. Абламскі, І.М. Чарняўскі, Ю.А. Барысюк |частка = |загаловак =[[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]] |арыгінал = |спасылка = http://www.lib.ru |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = БЕЛТА |год = 2009 |том = |старонкі = |старонак = 684 |isbn = 978-985-6828-35-8 |тыраж = }}</ref>. У 1930-я гг. трохпавярховы жылы дом з бакалейнай крамай быў надбудаваны<ref name="1Н"/>. Цяпер тут месьціцца [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]. [[Файл:Вул. К. Маркса 5 -3.JPG|міні|зьлева|Чырвоны дом]] [[Файл:K. Marx street photo.JPG|міні|Будынкі № 5 і 7 на скрыжаваньні з вул. Валадарскага]] * № 5 ''(Валадарскага № 20)'' — ''будынак па былой ''Падгорнай №7'', у якім месьцілася народная міліцыя'' ці ''[[Чырвоны дом (Менск)|Чырвоны дом]]''<ref name="1Н">[https://web.archive.org/web/20160305074646/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=3 Карла Маркса (Подгорная) от Свердлова (Коломенской) до Володарского (Серпуховской)] {{ref-ru}}</ref> (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней тут месьцілася гарадзкое паліцэйскае кіраваньне, вышукное аддзяленьне, павятовая земская ўправа, адрасны стол, камітэт апякунства аб народнай цьвярозасьці й павятовы зьезд земскіх начальнікаў. Сёньня ў гэтым будынку месьціцца Кіраваньне дэпартамэнту фінансавых расьсьледаваньняў [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]<ref name="1Н"/>. ==== Ад Валадарскага да Камсамольскай ==== Да рэвалюцыі гэты квартал быў паасобны напалам Захар’еўскім завулкам, якія злучаў [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|вуліцы Захар’еўскую (пр. Незалежнасьці)]] й Падгорную (Карла Маркса). Захар’еўскі завулак цяпер не існуе. Праходзіў ён прыкладна ад пешаходнага праходу пад аркай каля крамы "Падпісныя выданьні", што на пр. Незалежнасьці, і ўздоўж левага фасаду дома № 17 па вуліцы К. Маркса. Ад Серпухаўскай (Валадарскага) да Захар’еўскага завулка на вуліцу Падгорную (К. Маркса) выходзілі два каменныя двухпавярховыя будынкі з жылымі памяшканьнямі, яткай, каўбаснай крамай і складам каўбасы<ref name="2Н">[https://web.archive.org/web/20160305035156/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?option=com_content&view=article&id=3&Itemid=6 Карла Маркса (Подгорная) от Володарского (Серпуховской) до Комсомольской (Богадельной)] {{ref-ru}}</ref>. Таксама на гэтым участку месьціліся жылыя драўляныя й каменныя хаты, гаспадарчыя пабудовы, сад. Частка дарэвалюцыйнай забудовы пры паваеннай рэканструкцыі [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай (Багадзельнай)]] адышла пад праезную частку<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. Валадарскага, 19.JPG|міні|зьлева|Будынак № 7]] * № 7 ''(Валадарскага № 19)'' — трохпавярховы будынак (канец ХIХ стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 9.JPG|міні|Будынак № 9]] * № 9 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 11 -1.JPG|міні|Будынак № 11]] * № 11 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 13а [[Файл:Вул. К. Маркса, 15 -1.JPG|міні|зьлева|Будынак № 15]] * № 15 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 17.JPG|міні|Дом Ленскага]] * № 17 — былая ''Падгорная № 21'', ''[[Дом Ленскага (Менск)|дом Ленскага]]''<ref name="глоб"/>, будынак былога ''[[Менскае таварыства аматараў прыгожых мастацтваў|Менскага таварыства аматараў прыгожых мастацтваў]]'' (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней у гэтым будынку месьціліся: Рускі грамадзкі сход, тэатральная заля, більярд, малочная крама, жылыя памяшканьні<ref name="2Н"/>. [[Менскае таварыства аматараў вытанчаных мастацтваў]] разьмясьцілася тут у 1899 годзе. З 1917 году ў гэтым будынку дзейнічала друкарня Земскага саюзу<ref name="глоб"/>. Падчас [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]] частка будынка была страчаная. У 1948 годзе ў інстытуце "Белдзяржпраект" у майстэрні В. Вараксіна архітэктарам Нікоравым выкананы праект аднаўленьня будынка, у адпаведнасьці зь якім быў надбудаваны трэці паверх<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 19 -2.JPG|зьлева|міні|Дом Мунвеза]] * № 19 — былая ''Падгорная № 21'' ''[[дом Мунвеза]]''<ref name="2Н"/> (канец XIX стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У будынку знаходзілася кіраваньне электратэхнічнай канторы "Інжынэр" (сама кантора месьцілася на рагу вуліцаў Захар’еўскай (пр. Незалежнасьці) і Петрапаўлаўскай (Энгельса), 88/26). Кантора была заснавана Першай паўночна-заходняй арцельлю тэхнікаў, інжынэраў, каморнікаў, лясьнічых, аграномаў. Абслугоўвала памешчыцкія гаспадаркі — узводзіла для іх жалезабэтонныя пабудовы<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 21.JPG|міні|Дом Кругера]] * № 21 — былая ''Падгорная № 31'', ''[[дом Кругера]]''<ref name="2Н"/> (1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У гэтым будынку месьцілася крама Ф. М. Барсука, дзе гандлявалі машынамі для цэмэнтава-пясочнай вытворчасьці, шалямі, пажарнымі інструмэнтамі, помпамі, маторамі — нафтавымі й лякамабілямі, млынавымі машынамі й інш. Ф. М. Барсук узначаліў таксама галоўную кантору па продажы мэдыка-мэханічнага зубалячэбнага абсталяваньня й мэталічных ложкаў варшаўскіх фабрыкаў<ref name="2Н"/>. * № 21а * № 23 ''(Камсамольская № 34)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. === Ад Камсамольскай да Леніна === * № 25 ''(Камсамольская № 29)'' — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1946<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=101142&post_id=402012 Пашпарт дома]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 27 — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1956<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=19598&post_id=402010 Пашпарт дома]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Марыінская жаночая гімназія.jpg|міні|Марыінская жаночая гімназія на Падгорнай вуліцы, канец XIX стагодзьдзя]] * № 29 — будынак былой [[жаночая Марыінская гімназія (Менск)|жаночай Марыінскай гімназіі]] (1879 год), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Сяміклясная Марыінская жаночая гімназія адкрыта ў 1899 годзе. Марыінскай яна звалася таму, што адносілася да ведамства ўстановаў імпэратрыцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыя Фёдараўна|Марыі Фёдараўны|ru|Мария Фёдоровна (жена Павла I)}}. У 1912 годзе ў каменным двухпавярховым будынку займалася 560 вучаніцаў. Выпускніцы атрымлівалі права працаваць хатнімі настаўніцамі й адкрываўся доступ да Вышэйшых жаночых курсаў без іспытаў<ref>[http://pda.sb.by/post/53499/{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} В поисках утраченного {{ref-ru}}]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Сярод вучаніцаў жаночай гімназіі [[народная артыстка СССР]] [[Лідзія Ржэцкая]], [[народная артыстка БССР]] [[Вера Пола]], камэрная сьпявачка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ірма Яўнзем||ru|Яунзем, Ирма Петровна}}. У 1920-х — пачатку 1930-х гадоў будынак належаў палітэхнікуму, зь сярэдзіны 30-х — Дзяржаўнай карціннай галерэі. Пасьля Другой Сусьветнай вайны быў дабудаваны трэці паверх. Цяпер у будынку — паштовая служба і [[Музэй сувязі (Менск)|Музэй сувязі]]<ref name="глоб"/>. Са сьнежня 2012 году ў будынку месьціцца прадпрыемства «[[Беларускія воблачныя тэхналёгіі]]», якое стварыла Адзіную сетку сотавай сувязі 4-га пакаленьня ў Беларусі. [[Файл:Высшая партийная школа.jpg|міні|зьлева|Від на Вышэйшую партыйную школу, 1941]] [[Файл:Белкамунбанк.jpg|міні|200пкс|Скрыжаваньне вуліцаў К. Маркса й [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], 1944]] * № 31 — будынак былой [[Менская партыйная школа|Менскай вышэйшую партыйнай школы]] (1937 год), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Менская вышэйшая партыйная школа, створаная ў 1956 годзе на базе Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ, займалася падрыхтоўкай і перападрыхтоўкай партыйных, савецкіх і камсамольскіх працаўнікоў, працаўнікоў друку, радыё і тэлебачаньня. У сувязі з забаронай [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету БССР]] дзейнасьці КПСС-КПБ на тэрыторыі Беларусі ў 1991 годзе спыніла сваю дзейнасьць<ref>[https://web.archive.org/web/20160304223024/http://ekonomika.by/index.php?option=com_content&view=article&id=22499Itemid=22547 Минская Высшая партийная школа] ЭКОНОМИКА.BY {{ref-ru}}</ref>. * № 33 ''(Леніна № 16)'' — будынак Белкамунбанку (1932, арх. Максімаў, Бранштэйн<ref name="arch">{{кніга |аўтар = А.С. Шамрук |частка = |загаловак = Архітэктура Беларусі ХХ-пачатку ХХI ст.:эвалюцыя стыляў і мастацкіх канцэпцый |арыгінал = Архитектура Беларуси ХХ-начала ХХI в.:эволюция стилей и художественных концепций |спасылка = http://www.lib.ru |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = Белорус. Наука |год = 2007 |том = |старонкі = |старонак = 335 |isbn = 978-985-08-0868-4 |тыраж = 2000 }}</ref>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Адна зь першых савецкіх новабудоўляў. Газэта «[[Звязда (газэта)|Звязда]]» 7 чэрвеня 1927 году пісала пра яго ў нататцы «Пабудова вялікага дому ў Менску»<ref name="sb2">[http://pda.sb.by/post/4451/ Война и мир в нашем доме]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>: {{цытата|Акцыянэрнае таварыства (Белкамунбанк, акрвыканкам і Мінскі гарсавет) будуе на рагу Ленінскай і вул. К.Маркса 4-павярховы каменны з 5-м паверхам у цэнтры дом. Кубатура дома - 18.000 куб. метраў. 3-й і 4-й паверхі прызначаны для кватэр з 2- і 3-х пакояў (усяго 26 кватэр)}} [[Файл:К.Маркса3.jpg|міні|зьлева|Скрыжаваньне вуліцаў К. Маркса й [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], 1939]] А 1 верасьня 1928 году газэта «Рабочий» (цяпер «Советская Белоруссия») паведаміла<ref name="sb2"/>: {{цытата|На Ленінскай вуліцы выбудаваны 4-павярховы дом Белкамунбанка}} Дом меў дробавы нумар 43/36, на першым паверсе месьцілася крама «Масла, малако, сыр»<ref name="sb2"/>. 1 чэрвеня 1935 году ў доме пачала дзейнічаць узорная гастранамічная крама Менхарчгандлю з аддзеламі: булачным, малочным, кандытарскім, рыбным. У краме быў вялікі выбар вінаў і тытунёвых вырабаў. Пры краме была адчыненая кавярня, якая працавала з 9 гадзінаў раніцы да 2 гадзінаў ночы<ref>[https://web.archive.org/web/20160304130131/http://apx-by.info/theory/books/985-04-0535-X.htm Мінск незнаемы 1920—1940] Ілья Куркоў</ref>. * № 35 ''(Леніна № 11)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), архітэктар [[М. Драздоў]], гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Bundesarchiv Bild 146-2004-232, Wilna, zerstörte Gebäude.jpg|міні|Карла Маркса № 37, на заднім пляне будынак Белкамунбанку, сьнежань 1942]] [[Файл:K. Marx Engels streets.jpeg|зьлева|міні|Скрыжаваньне вуліцаў Падгорнай і Петрапаўлаўскай. Зьлева — будынак Менскага дваранскага дэпутацкага сходу, справа — гарадзкі тэатар]] [[Файл:Sobranie 39 2.jpg|міні|Будынак Менскага дваранскага дэпутацкага сходу з боку Петрапаўлаўскай вул. (Энгельса)]] * № 37 — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Падчас вайны быў пашкоджаны і ў 1950-х перабудаваны, набыўшы сучасны выгляд. Цяпер у будынку месьціцца амбасада [[Вялікабрытанія|Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі й Паўночнай Ірляндыі]]. На [[фасад]]зе дому ўсталяваная амбасадай [[Італія|Італіі]] ў знак сяброўства копія дошкі, падараванай [[Беларусь]]сю [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскаму ўніверсытэту]] ў 1992 годзе. На дошцы выяўлены беларускі першадрукар [[Францішак Скарына]], а ніжэй адліты тэкст на [[Беларуская мова|беларускай]] ([[тарашкевіца]]) і [[італьянская мова|італьянскай мовах]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4688&post_id=353230 Фатаздымак дошкі]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {{цытата|У мурох Падуанскага ўнівэрсытэту 9 лістападу 1512 году набыў годнасьць доктара мэдыцыны першы друкар Беларусі, вялікі асьветнік, перакладчык Бібліі Францішак Скарына}} * № 37а [[Файл:Sobranie 39.jpg|міні|Фасад будынку Менскага дваранскага дэпутацкага сходу, 1930-я]] * № 39 — былая ''Падгорная № 47'' жылы будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1860-я гады на гэтым месцы быў пабудаваны будынак [[Менскі дваранскі дэпутацкі сход|Менскага дваранскага дэпутацкага сходу]], галоўным прызначэньнем якого было вядзеньне радаводных кнігаў і выдача пасьведчаньняў аб дваранстве. З 1864 году ў канцэртнай зале дваранскага сходу праходзілі тэатральныя прадстаўленьні, а ў 1894 годзе — выстаўка садоўніцтва, агародніцтва й кветкаводзтва. У 1917 годзе з-за таго, што [[Першы Усебеларускі зьезд]], які праходзіў у [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы|гарадзкім тэатры]], зацягнуўся, узьніклі праблемы з гараджанамі, якія адстойвалі сваё права на вольны час. Была прынятая пастанова: {{Цытата|Усебеларускі зьезд пастанавіў дом былога Мінскага Дваранскага Дэпутацкага сходу з усімі надворнымі пабудовамі, прыбудовамі, рухомым і нерухомым інвэнтаром з гэтага часу абвясьціць нацыянальнай уласнасьцю Беларускага народу. Прэзыдыюму даручана прыняць меры да вызваленьня дома для займаньня таго зьездам.}} У 1920—30-я гады тут месьціўся Дом камуністычнага выхаваньня імя К. Маркса. На літаратурных вечарына, які праходзілі ў ім бывалі [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Зьміцер Жылуновіч|Цішка Гартны]] й інш. Падчас вайны будынак быў зруйнаваны. У сучасным будынку ў 1960—90-х на першым паверсе месьцілася крама «Саюздрук». У 1990 годзе ўладкаваны ўваход у [[Менскі мэтрапалітэн|мэтро]] на станцыю «[[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]]»<ref name="dzedzich">[https://web.archive.org/web/20160304120549/http://dzedzich.org/wp/2009/12/20/7-primechatelnyh-faktov-o-vsebelorusskom-sezde/ 7 фактов о Всебеларуском съезде] {{ref-ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130123062004/http://minsk-old-new.com/minsk-2877.htm Улица Энгельса] {{ref-ru}}</ref>. * № 43 — Крытыя тэнісныя корты. * № 45 ''(Янкі Купалы № 15)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. === Па цотным баку === * № 2 ''(Сьвярдлова № 7)'' * № 4 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 6 ''(Валадарскага № 22)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. ---- Да рэвалюцыі квартал ад [[вуліца Валадарскага (Менск)|вуліцы Валадарскага]] да [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай]] меў № 132. На вул. Падгорную выходзілі ўчасткі № 11-17. На ўчастку № 11 стаялі драўляныя й адзін каменны аднапавярховыя дамы з жылымі памяшканьнямі, крамай бляхара, тытунёвай крамай, а за ім месьціўся сад. На ўчастку № 12 месьціліся драўляны й каменны жылыя дамы, драўляная фруктовая крама, сад займаў таксама значную частку ўчастку. На ўчастку № 13 на вуліцу выходзіў аднапавярховы драўляны дом, за якім знаходзіліся каменны двухпавярховы й драўляны аднапавярховы жылыя хаты й сад. На ўчастку № 14 комплекс будынкаў (1903—1907), якія належылі аддзяленьню Дзяржаўнага банку: будынак банку(Карла Маркса №12), жылы флігель, гаспадарчыя пабудовы, плот з брамай. На ўчастку да рэвалюцыі № 15 знаходзіліся жылы драўляны аднапавярховы дом і драўляныя павець. На ўчастку № 16 — драўляны аднапавярховы жыдоўскі малітоўны дом і драўляная павець. На ўчастку № 17 месьціўся зьмяшаны двухпавярховы дом з боку вул. Падгорнай і каменны двухпавярховы дом з боку Багадзельнай, унутры ўчастку знаходзіліся драўляны аднапавярховы дом і дзьве драўляныя павеці<ref name="ais"/>. [[Файл:Автоматическая телефонная станция.jpg|міні|180пкс|зьлева|Аўтаматычная тэлефонная станцыя, 1934]] * № 8 ''(Валадарскага № 21)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады, [[Уладзімер Вараксін]]), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1930-я гады на гэтым месцы была пабудаваная [[аўтаматычная тэлефонная станцыя]] ў стылі канструктывізму, якая распачала працу ў лістападзе 1932 году й зруйнаваная падчас [[Другая сусьветная вайна|вайны]]. У сучасным будынку месьціцца аддзяленьне [[Беларусбанк]]у, мастацкая галерэя «БелАрт», [[Беларускі саюз мастакоў]] і [[Дзіцячая мастацкая школа № 1 імя В.К. Цвірка]]. На фасадзе ўсталяваная шыльда з выявай [[Віталь Цьвірка|Віталя Цвіркі]]<ref>[http://minsk.gov.by/ru/org/8602/images/logo_58c58f9c6366538eaa0dde3624592b81.gif Дошка на доме № 8]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {{Цытата|Школа носіць імя народнага мастака Беларусі, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі БССР ВІТАЛЯ КАНСТАНЦІНАВІЧА ЦВІРКІ}} * № 8а [[Файл:Miensk-Respublikanski centar alimpijskaj padrychtoŭki pa šachmatach i šaškach.jpg|міні|Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па [[шахматы|шахматах]] і [[шашкі|шашках]]]] * № 10 — [[Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па шахматах і шашках.]] Дзякуючы стараньням чэмпіёна сьвету [[Анатоль Карпаў|Анатоля Карпава]] й ініцыятыве старшыні шахматнай фэдэрацыі БССР акадэміка М. С. Місюка, было прынятае рашэньне аб будаўніцтве ў Менску «Палаца шахмат і шашак». Шахматыстам быў перададзены двухпавярховы будынак па вул. К. Маркса, 10, дзе да гэтага быў інстытут тэхнічнай інфармацыі. Рэканструкцыя затрымалася ў сувязі з правядзеньнем у горадзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 году|турніру футбалістаў|ru|Футбол на летних Олимпийских играх 1980}} [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]]. У будынку часова месьціўся [[Алімпійскі камітэт БССР]]. Працы былі завершаныя ў 1985 годзе<ref name="mst" />. У тым жа годзе ў палацы прайшоў [[Чэмпіянат СССР па шахматах 1985|чэмпіянат СССР па шахматах]] (1-я ліга), у 1986 годзе адбыўся міжнародны шахматны турнір і паўфінальны матч прэтэндэнтаў на званьне чэмпіёна сьвету паміж Р. Ваганянам і А. Сакаловым. У 1987 годзе прайшоў фінал [[Чэмпіянат СССР па шахматах 1987|чэмпіянату СССР]] і міжнародны жаночы турнір, у 1988 годзе кубак СССР па шахматах. Акрамя таго, тут праходзілі ўсе чэмпіянаты Беларусі, чэмпіянаты спартовых таварыстваў, гораду Менску, матчавыя сустрэчы. Праводзіцца мноства спаборніцтваў па шашках. Так у лістападзе 1986 году тут адбыўся фінальны матч на званьне чэмпіёнкі сьвету па міжнародных шашках сярод жанчынаў паміж [[Алена Альтшуль|Аленай Альтшуль]] і [[З. Садоўская|З. Садоўскай]]. У 1987 годзе Палац прыняў удзельніцаў чэмпіянату сьвету па міжнародных шашках<ref name="mst">[https://web.archive.org/web/20131027172909/http://mst.by/ru/respublikanskie-centry/rc_shahmaty Учреждение «Республиканский центр олимпийской подготовки по шахматам и шашкам»] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Дзяржаўнага банка Расіі.jpg|міні|Карла Маркса № 12, аддзяленьне Дзяржаўнага банку Расеі, пачатак XX стагодзьдзя]] [[Файл:К.Маркса4.jpg|міні|зьлева|180пкс|Карла Маркса № 12, Цэнтральны Камітэт Камуністычнай партыі Беларусі, 1939]] * № 12 — ''будынак [[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага музэю гісторыі й культуры Рэспублікі Беларусь]]'' (1903—1907)<ref name="ais"/>, гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. На 1-м паверсе раней месьцілася вартавое памяшканьне, кватэры кіраўніка й служачых банку, а на другім — Менскае аддзяленьне Дзяржаўнага банку<ref name="глоб">{{Глёбус Беларусі|minsk}}</ref>. Пасьля рэвалюцыі ў будынку знаходзіўся Цэнтральны Камітэт Камуністычнай партыі Беларусі (1920—1930-я) і ЛКСМБ, народны камісарыят фінансаў БССР, рэдакцыя часопісу «Работніца і сялянка», выканкам гарсавету (з 1933) і іншыя дзяржаўныя ўстановы. У ходзе рэканструкцыі 1934 году быў надбудаваны 3-ці паверх. У будынку месьціўся [[Дзяржаўны музэй БССР]]<ref name="ais"/><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя музэю|спасылка=http://www.histmuseum.by/be/gistoryamuzeja|выдавец=[[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=|дата доступу=1 кастрычніка 2013}}</ref>. * № 12а — будынак (другая палова XIX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 14 — будынак «[[Белэнэрга]]» (1950—1952 гады, арх. [[Раман Гегарт]], [[Якаў Шапіра]]), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У ім цяпер таксама месьцяцца [[Міністэрства энэргетыкі Беларусі]] і «[[Белпалівагаз]]». ==== Ад Камсамольскай да Леніна ==== * № 16 ''(Камсамольская № 31)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1936—38 гады, арх. [[А. Дзянісаў]]; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> У будынку месьціўся [[Наркамлес БССР]]. У адпаведнасьці з праектам 1945 году ў першапачатковае архітэктурнае рашэньне былі ўнесеныя значныя зьмены<ref name="3Ч"/>. * № 18 ''(Падгорная № 28)'' — будынак (1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць<ref name="minsk1067">[http://minsk1067.livejournal.com/507320.html Новыя «каштоўнасьці» ў Менску]</ref>. У 1904 годзе ў гэтым будынку пачалі працаваць хіміка-бактэрыялягічны кабінэт і лябараторыя доктара [[Вітольд Камоцкі|Вітоляда Камоцкага]]. У лябараторыі неаднаразова рабіліся аналізы рачной і вадаправоднай вады<ref name="3Ч"/>. * № 18а * № 20 — ''дом Стравінскага''<ref name="глоб"/> (другая палова XIX стагодзьдзя; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1886 годзе тут заснаваная народніцкая арцель мэталістаў, якая дзейнічала па прынцыпе камуны. Вяла рэвалюцыйную дзейнасьць, за што падвяргалася пастаянным перасьледам паліцыі й, праіснаваўшы каля паўгады, закрылася<ref name="3Ч">[https://web.archive.org/web/20160305040219/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=13&itemid=15&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) от Комсомольской (Богадельной) до Ленина (Губернаторской)] {{ref-ru}}</ref>. * № 22 — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="3Ч"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Збудаваная як інтэрнат партшколы пры [[ЦК ВКП(б)Б]]<ref name="3Ч"/>. * № 22а * № 24 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 26 — будынак (другая палова XIX стагодзьдзя або 1902<ref name="3Ч"/>; 1932<ref name="3Ч"/>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 28 ''(Леніна № 18)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1949–1951, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="3Ч"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Пасьля вайны выкарыстоўваўся як жылы дом з авіяцыйнымі касамі й міжгародным тэлефонам на першым паверсе<ref name="Брегман">[http://ais.by/story/210 Минск архитектора Брегмана] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Miensk Marksa 01.jpg|міні|Карла Маркса № 30]] ==== Ад Леніна да Энгельса ==== [[Файл:Molchadskaya-6.jpg|міні|Карла Маркса № 30]] * № 30 ''(Леніна № 13|Губэрнатарская № 32)'' — [[дом Сьвянціцкага]]<ref name="4Ч">[https://web.archive.org/web/20160304170918/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=14&itemid=16&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) От Ленина (Губернаторской) до Энгельса (Петропавловской)]{{ref-ru}}</ref> (канец XIX стагодзьдзя — пачатак XX стагодзьдзя, арх. [[Генрык Гай]]), помнік архітэктуры ў стылі [[мадэрн]], гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Пабудаваны як [[даходны дом]]. У гэтым доме за дарэвалюцыйным часам месьцілася крама [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа|Чырвонага Крыжа]] й жылыя памяшканьні<ref name="ais"/>. У 1930-я гады дом зваўся Другім домам саветаў і быў у свой час аблюбаваны творчай, навуковай і партыйнай элітай, пра што сьведчаць шматлікія мэмарыяльныя дошкі на фасадзе будынку<ref name="Ленин">[https://web.archive.org/web/20130123062416/http://minsk-old-new.com/minsk-3229.htm Улица Ленина] {{ref-ru}}</ref>. :У жніўні — верасьні 1920 году тут спыняўся [[Фэлікс Дзяржынскі]], які займаўся ўмацаваньнем працы Менскага губчака й асобага аддзела [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. Тут таксама жылі вядомыя дзяржаўныя дзеячы [[Аляксандар Чарвякоў|А. Чарвякоў]], [[Мікалай Галадзед|М. Галадзед]], [[Панцеляймон Панамарэнка|П. Панамарэнка]], [[Кірыл Мазураў|К. Мазураў]], вучоныя [[Мікалай Нікольскі|М. Нікольскі]], [[Міхаіл Мацэпура|М. Мацэпура]], пісьменьнік [[Зьміцер Жылуновіч|Цішка Гартны]]. У гэтым доме месьціцца [[Дзяржаўны літаратурны музэй Петруся Броўкі]], дзе [[народны паэт Беларусі]], акадэмік, [[ганаровы грамадзянін Менску]] жыў i працаваў з 1951 па 1980 год<ref>[https://web.archive.org/web/20160305075703/http://news.21.by/society/2011/12/06/422587.html Построили Гай и Гайдукевич] {{ref-ru}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя музэю|спасылка=http://brouka.museum.by/be/node/23005|выдавец=[[Літаратурны музэй Петруся Броўкі]]|дата публікацыі=5 жніўня 2011|дата доступу=1 кастрычніка 2013}}</ref>. * № 32 * № 34 — пабудаваны ў (1930-я гады, арх. [[Станіслаў Гайдукевіч|С. Гайдукевіч]]<ref name="ais"/>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 34а — будынак (1930, арх. [[Станіслаў Гайдукевіч|С. Гайдукевіч]]<ref name="ais">[http://ais.by/story/1445 Улица Лошицкая — Базарная — Подгорная — Карла Маркса] Архитектура и строительство {{ref-ru}}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 36 ''(Энгельса № 16)'' — ''Дом пісьменьнікаў''<ref name="4Ч"/> (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950—1953 гады, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="ais"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Узьведзены як жылы дом [[Саюз пісьменьнікаў БССР|Саюзу пісьменьнікаў БССР]] з крамай «Палітычная кніга»<ref name="4Ч"/>. Як сьведчаць мэмарыяльныя дошкі, у гэтым доме з 1953 па 1971 год жылі выбітныя беларускія пісьменьнікі [[Янка Маўр]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4682&post_id=353227 Янка Мавр]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> і [[Уладзімер Караткевіч]]<ref name="4Ч"/>, а таксама выбітны беларускі паэт і акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН БССР]] [[Пятро Глебка]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4682&post_id=353224 П. Ф. Глебка]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 13 кастрычніка 2011 году была ўсталяваная мэмарыяльная дошка [[народны пісьменьнік Беларусі|народнаму пісьменьніку Беларусі]] [[Іван Навуменка|Івану Навуменка]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305022227/http://minsk.gov.by/ru/news/society/2011/10/13/2645/ Мемориальная доска народному писателю Беларуси Ивану Науменко открыта в Минске] {{ref-ru}}</ref>. ==== Ад Энгельса да Чырвонаармейскай ==== * № 38 — ''[[Рэзыдэнцыя прэзыдэнта Беларусі]]'', да 1994 году — будынак ''[[Цэнтральны Камітэт камуністычнай партыі Беларусі|Цэнтральнага Камітэту камуністычнай партыі Беларусі]] (ЦК КПБ)'' (1940—47, арх. [[Уладзімер Вараксін|У. Араксін]], [[Аляксандар Воінаў|А. Воінаў]]). Будаўніцтва шасьціпавярховага будынаку [[ЦК КПБ]] пачалося ў 1939—1941 гады й было завершанае пасьля Другой Сусьветнай вайны ў 1947 годзе.<ref name="сьпіс"/> Падчас акупацыі да [[Чэрвень|чэрвеня]] 1943 будынак быў дабудаваны й адрамантаваны, сюды пераехаў генкамісарыят з ''плошчы Свабоды № 23''. На 2 паверсе ў вуглавым пакоі генкамісарыяту месьціўся працоўны кабінэт [[Вільгельм Кубэ|Кубэ]], вокны якога выходзілі на драмтэатар у [[Аляксандраўскі сквэр (Менск)|Аляксандраўскім сквэры]], таксама добра была бачная алея сквэру з павешанымі [[Менскае падпольле|падпольшчыкамі Менску]].<ref name="Янчевск">[https://web.archive.org/web/20121124060938/http://www.minsk-old-new.com/minsk-3243.htm Особняк Виктора Янчевского] {{ref-ru}}</ref> :У 1980-я гады поруч яго былі ўсталяваныя бюсты [[Карл Маркс]]а й [[Ленін]]а працы вядомага беларускага скульпатара [[Заір Азгур|Заіра Азгура]], якія раптоўна зьніклі напачатку 90-х. Пасьля атрыманьня Беларусьсю незалежнасьці ў будынку месьціцца Рэзыдэнцыя [[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref name="5Ч">[https://web.archive.org/web/20160304170543/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=15&itemid=17&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) от Энгельса (Петропавловской) до Красноармейской (Скобелевской)]</ref>. :: ''Падгорная № 44'' — дом Чапскага. У будынку з 1895 году дзейнічала [[Менскае гарадзкое крэдытнае таварыства]], маючы 50 тысячаў рублёў статутнага капіталу, вылучанага таварыству гарадзкой думай. Выдавала доўгатэрміновыя пазыкі пад заклад гарадзкіх будынкаў і земляў на тэрмін ад 20 гадоў 11 месяцаў да 37 гадоў 6 месяцаў, што ў пэўнай ступені стымулявала гарадзкое будаўніцтва<ref name="5Ч"/>. :: ''Падгорная № 46 (Скобелеўская № 2)'' — палац Чапскага (былы дом Гаўсмана; 1857, арх. [[Казімер Хршчановіч|К. Хршчановіч]]). У будынку месьціўся Гарадзкі клюб зь бібліятэкай і заляй для канцэртаў і баляў. У самым вялікім з заляў праводзіліся канцэрты, ставіліся спэктаклі. Тутака ж месьціўся Грамадзкі збор. З'яўляючыся органам губэрнскага дваранства, яно абараняла інтарэсы й прывілеі нашчадкавых дваранаў. Мела права абіраць губэрнскага маршалка дваранства, чальцоў дваранскага дэпутацкага сходу, засядацеляў у дваранскую апеку, ганаровых апекуноў гімназіяў і прагімназяў і г.д. У зале грамадзкага сходу ладзіліся канцэрты, тэатральныя пастаноўкі. Тут пачынала сваю працу Менскае таварыства вытанчаных мастацтваў (1898 – 1899)<ref name="5Ч"/>. ::Палац быў зруйнаваны, відавочна, у канцы 30-х для ўзьвядзеньня будынку Цэнтральнага Камітэту КПБ, будаўніцтва якога распачалося ў 1939 годзе<ref name="5Ч"/>. ==== Ад Чырвонаармейскай да Янкі Купалы ==== [[Файл:К.Маркса40.jpg|зьлева|міні|Карла Маркса № 40]] * № 40 — чатырохпавярховы будынак (1953), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/>. Сярод іншых арганізацыяў у ім месьціцца й Цэнтральны камітэт «[[Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі|Беларускага рэспубліканскага саюзу моладзі]]». * № 42 — 120-кватэрны жылы будынак (1965—1967, [[Юры Шпіт]]).<ref>[http://ais.by/story/1812 Юрий Шпит — зодчий, ученый, педагог]{{ref-ru}}</ref> Мэмарыяльныя дошкі сьведчыць пра тое, што ў ім у 1967—2001 гадах жыў беларускі пісьменьнік, ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія Беларусі|Дзяржаўнай прэміі Беларусі]], [[заслужаны дзеяч культуры Беларусі]] [[Іван Новікаў]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=9999&post_id=400716&tag= Фатаздымак дошкі І. Р. Новікаву]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, а таксама [[Іларыён Ігнаценка]], які ўзначальваў Інстытут гісторыі Акадэміі навук БССР.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305010504/http://minsk.gov.by/ru/news/society/2009/12/23/5563/ Память академика Игнатенко увековечили в столице] {{ref-ru}}</ref> * № 50 — шасьціпавярховы жылы будынак (1958). == Паркі й сквэры == === Міхайлаўскі сквэр === {{Асноўны артыкул|Міхайлаўскі сквэр}} [[Файл:Michajlaŭski skvier.jpg|значак|справа|Міхайлаўскі сквэр]] Яшчэ ў 1901 годзе жыхары прывакзальнага раёну Менску зьвярнуліся да ўладаў з хадайніцтвам пра адкрыцьцё сквэру на «парожнім пляцы» на скрыжаваньні Каломенскай (цяпер Сьвярдлова) і Пецярбурскай ([[Вуліца Ленінградзкая (Менск)|Ленінградзкай)]] вуліцаў. Просьба гараджанаў была здаволеная толькі праз дванаццаць гадоў, калі ўлады змушаныя былі прызнаць, што гораду сквэру не хапае<ref>[https://web.archive.org/web/20140708002800/http://www.ekskursii.by/?exkursobj=2947 Экскурсия. Михайловский сквер]{{ref-ru}}</ref>. Новы сквэр ахрысьцілі Міхайлаўскім, бо знаходзіўся ён побач зь Міхайлаўскім завулкам і [[Вуліца Кірава (Менск)|аднайменнай вуліцай]]<ref group=~>Міхайлаўскай раней называлася частка сучаснай вуліцы Кірава ад Бабруйскай да Сьвярдлова</ref>. Афіцыйна назва замацаваная толькі ў 2007 годзе рашэньнем гарсавету<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Рашэньне гарадзкой рады № 274/22/24 аб прысваеньні назваў вуліцы, скверам і мікрараёнам г. Менска|спасылка=http://minsk.gov.by/ru/normdoc/2079|выдавец=[[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт]]|дата публікацыі=22 сьнежня 2006|дата доступу=9 кастрычніка 2013}}</ref>. Сквэр вядомы дзякуючы ўсталяваным у ім скульптурным групам «Дзяўчынка з парасонам», «Незнаёмка», «Курыльшчык» [[Уладзімер Жбанаў|Уладзімера Жбанава]]. === Бульвар на вуліцы Камсамольскай === [[Файл:Komsomol bulvar.jpg|міні|Бульвар на вуліцы Камсамольскай]] [[Бульвар]] на [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай]] быў прадугледжаны генплянам Менску, прынятым у 1946 годзе. У далейшым у распрацоўцы праектаў «Рэканструкцыя й аднаўленьне Савецкай вуліцы», «Добраўпарадкаваньне вуліцы Камсамольскай», «Рэканструкцыя й аднаўленьне Камсамольскай вуліцы», «Праект прывязкі тыпавой агароджы пры вуліцы Камсамольскай» прымалі ўдзел архітэктары [[Навум Трахтэнберг|Н. Трахтэнберг]], [[Георгі Парсаданаў|Г. Парсаданаў]], [[В. Талмачоў]], [[Р. Абразцова]], [[А. Косьціч]], [[Н. Нікора]].<ref name="сьпіс"/> Сам бульвар быў створаны ў 1948—1949 гадах. Даўжыня бульвару была ўстаноўлена ў 250—300 м, шырыня ў 15—18 м. Па абодва бакі бульвару ўладкаваныя праезды з асфальтавым пакрыцьцём і тратуары 6-мэтровай шырыні. Зроблены пасадкі акультываваных [[ліпа]]ў ва ўзросьце ад 30 да 40 гадоў. Ад праезнай часткі бульвар быў аддзелены гранітным [[борт]]ам і мастацкай мэталічнай [[рашотка]]й. Паміж дрэвамі й рашоткай праходзіць паласа [[Куст|хмызьняку]], у цэнтры ідзе 3-мятровая дарожка, па абодва бакі якой месьцяцца палосы [[кветнік]]аў. Лаўкі й урны месьцяцца зь невялікімі інтэрваламі ў «кішэнях» кветнікавых палосаў.<ref>[http://minchanin.esmasoft.com/books/osmolovsky/1952/index.html Практика советского градостроительства. Минск] {{ref-ru}}</ref> === Бульвар на вуліцы Леніна === Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] забудова ў гэтай частцы гораду моцна пацярпела. На фатаздымку, зробленым у 1944 годзе, відаць, што на [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцы Леніна]] ад праспэкту да [[Плошча Свабоды (Менск)|плошчы Свабоды]] ад многіх будынкаў засталіся толькі руіны. Бульвар на [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцы Леніна]] ад [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|вул. Інтэрнацыянальнай]] да вул. К. Маркса быў зроблены на аснове Генэральнага пляну гораду Менску 1946 году. Аўтарамі агульнага вырашэньня былі арх. [[Навум Трахтэнберг|Н. Трахтэнберг]] і [[Георгій Парсаданаў|Г. Парсаданаў]], аўтар праекту азеляненьня вуліцы Леніна арх. [[М. Н. Андросаў|М. Андросаў]]; аўтар рашоткі агароджы бульвара — арх. Шміт; у 1949 годзе архітэктарам [[Р. Абразцова]]й быў зроблены праект добраўпарадкаваньня бульвару. Да 1952 году рэканструкцыя вуліцы Леніна скончаная, вуліца была пашыраная амаль у два разы адносна першапачатковай шырыні, быў зроблены бульвар.<ref name="сьпіс"/> У 2002 годзе ўключаны ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100614104426/http://www.ctv.by/tvprogram/~news=40061 До 1930 в Минске не было ни одного городского бульвара]{{ref-ru}}</ref>. 3 ліпеня 2003 году была скончаная рэканструкцыя бульвару ([[Армен Сардараў|А. Сардараў]]). Былі створаныя два невялікія фантаны са скульптурамі, замененыя старыя й хворыя дрэвы ліпавай алеі, а таксама асфальт на ўзорыстую плітку<ref>[https://web.archive.org/web/20160305041105/http://news.tut.by/society/18322.html Бульвар на улице Ленина в Минске будет реконструирован]{{ref-ru}}</ref>. === Аляксандраўскі сквэр === {{Асноўны артыкул|Аляксандраўскі сквэр (Менск)}} [[Файл:Belarus-Minsk-Boy Playing with Swan Sculpture-1.jpg|міні|«Хлопчык зь лебедзем» (фантан выключаны)]] Аляксандраўскі сквэр (''Цэнтральны сквер'', народная назва — ''Панікоўка''<ref name="interfax">[https://web.archive.org/web/20121224071606/http://www.interfax.by/article/49737 Гарадскія легенды: чым палохаюць сябе мінчукі]</ref> быў закладзены ў 1836 годзе на месцы [[Новы рынак (Менск)|Новага рынку]] па ініцыятыве гарадзкога кіраўніка Леапольда Дэльпаца. Сваю назву сквэр атрымаў у гонар [[Аляксандар Неўскі|Аляксандра Неўскага]] (аднайменная капліца з 1869 году да 1930-х знаходзілася на месцы сучаснага ўваходу ў сквэр каля перасячэньня [[Вуліца Энгельса (Менск)|вуліцы Энгельса]] й [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]]). Адзін з самых вядомых фантанаў Менску — «[[Хлопчык зь лебедзем]]» быў пабудаваны на тэрыторыі сквэру ў 1874 годзе. У 1890 годзе ў паўднёвай частцы сквэру адкрыўся тэатар (сёньня — [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]]). Сквэр выходзіць на [[Кастрычніцкая плошча (Менск)|Кастрычніцкую плошчу]], Рэзыдэнцыю [[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]] і [[Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны дом афіцэраў]] (ЦДА). === Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага === {{Асноўны артыкул|Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)}} [[Файл:Gorki park, Minsk14.JPG|міні|зьлева|180пкс|Галоўны ўваход у парк]] Парк заснаваны ў 1805 годзе першым [[губэрнатар]]ам Менску [[Захар Карнееў|Карнеевым З. А.]] і першапачаткова зваўся як Губэрнатарскі сад<ref name="navinyby">[https://web.archive.org/web/20141012140314/http://naviny.by/rubrics/society/2006/08/04/ic_news_116_257094/ У Мінску ёсць дуб, якому больш 400 гадоў]</ref>, у гонар заснавальніка парку. Парк зьяўляўся першым грамадзкім месцам адпачынку ў [[Беларусь|Беларусі]]. Напрыканцы XIX стагодзьдзя ў парку зьявіўся першы стадыён з вэлятрэкам, пляцоўкі для лаўн-тэнісу, кракету, кегельбану. Пасьля [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]] 1917 году й утварэньня [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] парк атрымлівае назву ў духу таго часу — «Прафінтэрн». І з 1936 году за паркам замацоўваецца назва — «парк імя Максіма Горкага», як даніна новай традыцыі назваць паркі культуры й адпачынку ў найбуйнейшых гарадах [[СССР]] імем гэтага [[Пралетарыят|пралетарскага]] пісьменьніка. Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], жылыя кварталы, якія знаходзіліся каля [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]], былі разбураныя, і зьявілася магчымасьць пашырыць тэрыторыю парку. Паваенная рэканструкцыя парку ажыцьцяўлялася па праекце архітэктара І. Рудэнка. У 1960 годзе парк цалкам становіцца дзіцячым і за ім замацоўваецца яго сёньняшняя назва: «Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага». Распрацаваны новы генэральны плян парку архітэктарамі: Л. Усава, У. Вараксін, В. Герашчанка. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|713Г000110}} {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130814230023/http://news.tut.by/society/356518.html Як выглядала вуліца Карла Маркса сотню гадоў таму?]. Tut.by * [http://www.oldmensk.net/publ/vulicy/marksa_k/45 Менск. Гісторыя па фатаздымках. Вуліца Карла Маркса]. Oldmensk.net * [http://ato.by/street/415 Інфраструктура вуліцы Інтэрнацыянальнай]. Ato.by{{ref-ru}} * [http://pda.sb.by/post/53499/ У пошуках страчанага]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Савецкая Беларусія{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20141229124704/http://maps.interfax.by/minsk/gis/5267#main=search&search_query=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0 3-D мапа вуліцы Карла Маркса]. Interfax.by{{ref-ru}} {{Менск}} {{каардынаты|53|53|57.87|паўночнае|27|33|38.50|усходняе|выяўленьне=загаловак}} {{Абраны артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маркса}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] 2ne0srbts8eizkfs1pb0bb232dmlrdb 2688133 2688132 2026-09-02T20:49:06Z XHCKidx 11053 2688133 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Вуліца Карла Маркса (неадназначнасьць)}} {{Вуліца Менску |назва = Карла Маркса |былыя назвы = {{просты сьпіс| * Kommandantur straße * Сьвярдлова * Падгорная * Базарная * Лошыцкая }} |год заснаваньня вуліцы = |статус = Вуліца |фота = Karl Marx street.jpg |подпіс = |раён1 = Ленінскі |мікрараён = |мікрараён2 = |гістарычны раён = |даўжыня = ~1330 м |мэтро = {{просты сьпіс| * [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] * [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] * [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]] }} |аўтобус = |тралейбус = |індэкс = |на мапе = |на мапе Яндекс = http://maps.yandex.ru/?text=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C%2C%20%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%2C%20%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0%20%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0&sll=27.559927%2C53.899037&ll=27.559927%2C53.899037&spn=0.028753%2C0.010430&z=16&l=map |на мапе Google = https://maps.google.com/maps?q=%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B0+%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0+%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0+%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA&ie=UTF-8&hq=&hnear=0x46dbcfc3d4f3972b:0x1515d2fd7ac1aa77,%D0%B2%D1%83%D0%BBi%D1%86%D0%B0+%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0+%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0,+%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA&gl=by&ei=FPJRUqiiHsil0AWVt4HQBQ&ved=0CCwQ8gEwAA }} '''Ву́ліца Ка́рла Ма́ркса''' (былая '''Ло́шыцкая''', '''База́рная''', '''Падго́рная''', '''Сьвярдло́ва''', '''Kommandantúr stráße''') — вуліца ў [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскім]] раёне [[Менск]]у, адна з цэнтральных вуліцаў гораду. Названая ў гонар [[Карл Маркс|Карла Генрыха Маркса]] (1818—1883), нямецкага філёзафа, эканаміста, палітычнага журналіста. Праходзіць ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]], нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Сьвярдлова. Перасякаецца вуліцамі [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольская]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейская]]. Сучасная вуліца ўзьнікла напрыканцы XVIII стагодзьдзя, больш выразна сфармавалася ў адпаведнасьці з праектным плянам 1797—1800 гадоў. Забудова вуліцы моцна пацярпела падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. У паваенны пэрыяд была часткова адноўленая, часткова наноў забудаваная 4—5-павярховымі жылымі й адміністрацыйнымі будынкамі<ref name="newsvm"/>. Рух транспарту на значнай частцы вуліцы Карла Маркса аднабаковы. Грамадзкі транспарт па вуліцы ня ходзіць. Побач з вуліцай знаходзяцца станцыі мэтрапалітэну [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] й [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. Уся забудова адрозьніваецца высокім архітэктурна-мастацкім узроўнем, а 25 будынкаў разьмешчаных на вуліцы ўключаныя ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref name="newsvm">[http://www.vminsk.by/news/18/37844/{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=June 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} В Минске будет свой Арбат {{ref-ru}}] «[[Вечерний Минск]]»</ref>. Сярод вядомых аб’ектаў вуліцы: [[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь]], [[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]], [[Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны Дом афіцэраў]], [[Амбасада]] [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]], [[Філялёгія|філялягічны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]]. == Гісторыя == [[Файл:Historical view of Karl Marx street, Minsk.jpg|міні|зьлева|Скрыжаваньне з вул. Валадарскага, 1944]] [[Файл:Minsk Karl Marx Street.jpg|міні|Пэрспэктыва вуліцы Карла Маркса са скрыжаваньня з [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцай Леніна]]]] [[Файл:Podgornaa ulica.jpg|міні|Вуліца Падгорная, 1909]] Сучасная вуліца ўзьнікла напрыканцы XVIII стагодзьдзя, больш выразна сфармавалася ў адпаведнасьці з праектным плянам 1797—1800 гадоў. Ішла ад '''Новага рынку''' да гарадзкой заставы (раён скрыжаваньня з вул. Валадарскага) і звалася '''Лошыцкай'''. З 1840-х гадоў — '''Базарнай''', таму што за гарадзкой заставай кіпеў рынак. Зь сярэдзіны XIX стагодзьдзя ранейшая драўляная забудова стала паступова замяняцца каменнай. З другой паловы XIX стагодзьдзя й да 1922 году звалася '''Падгорнай'''. У той жа час вуліцу працягнулі да скрыжаваньня зь Серпухаўскай ([[вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]]). Функцыянальны характар вуліцы зьмяніўся на адміністрацыйны напачатку XIX стагодзьдзя — на ёй разьмясьціліся аддзяленьне банку, паліцэйскае кіраваньне, абшчына Чырвонага крыжа, [[Менскі гарадзкі тэатар]], Марыінская жаночая гімназія, архірэйскі падворак і іншыя грамадзкія аб’екты<ref name="newsvm"/>. У 1920—1930-я гады да старых будынкаў падчас рэканструкцыі дабудавалі адзін-два паверхі<ref>[http://pda.sb.by/post/116594/ В поисках утраченного]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} «СБ-Беларусь Сегодня» {{ref-ru}}</ref>. У гады нямецкай акупацыі вуліца насіла назву '''Kommandantur straße'''. Забудова вуліцы моцна пацярпела падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. У паваенны пэрыяд была часткова адноўленая, часткова наноў забудаваная 4—5-павярховымі жылымі й адміністрацыйнымі будынкамі<ref name="newsvm"/>. У 2013 годзе вуліца К.Маркса заняла 2-е ў Менску месца паводле цаны прапановы жытла, якая склала $3180 за [[квадратны мэтар]]. Большасьцю [[Кватэра|кватэры]] на вуліцы набывалі мясцовыя [[арэнда]]здавальнікі і замежныя перасяленцы<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Самая дарагая вуліца Менска — Піянэрская|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20130701/1372687539-u-minsku-shtodzen-zyadayuc-kalya-60-t-maroziva|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=28 верасьня 2013|нумар=183 (27548)|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2013/09/1380318696_2.pdf 2]|issn=1990-763x}}</ref>. == Апісаньне == Праходзіць у [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскім раёне]] [[Менск]]у ад мяжы з [[Маскоўскі раён (Менск)|Маскоўскім]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкім]] раёнамі да мяжы з [[Партызанскі раён (Менск)|Партызанскім раёнам]], цягнецца ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Перасякае вуліцы: * [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], * [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], * [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], * [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], * [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Ляжыць паміж [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэктам Незалежнасьці]] й [[Вуліца Кірава (Менск)|вуліцай Кірава]], практычна паралельна ім. Побач з вуліцай Карла Маркса знаходзяцца станцыі мэтрапалітэну [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] й [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. {{Панарама|Вуліца Карла Маркса Менск.png|600пкс|<big>'''Вуліца Карла Маркса і суседнія вуліцы'''</big><br /> Мапа Openstreetmap.org<ref>[http://www.openstreetmap.org/#map=17/53.90005/27.56478 Openstreetmap.org] {{ref-ru}}</ref>, кастрычнік 2013 году<br /> Каардынаты пачатку вуліцы: {{Каардынаты|53.9004709|N|27.5513951|E}} <br /> Каардынаты канца вуліцы: {{Каардынаты|53.90298|N|27.56809|E}} }} == Рух транспарту == Рух транспарту на значнай частцы вуліцы аднабаковы. Грамадзкі транспарт па вуліцы ня ходзіць. З 2012 году на летні пэрыяд вуліца на ўчастку ад [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскай]] да [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]] робіцца пешаходнай<ref>{{Спасылка | аўтар = Настасься Храловіч| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 10.05.2013 | url = http://nn.by/?c=ar&i=109471| копія = | дата копіі = | загаловак = Вуліца Карла Маркса ў Мінску зноў стала пешаходнай| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]] | дата = 9 кастрычніка 2013 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Да канца 2013 году плянавалася зрабіць вуліцу пешаходнай, але гэтага не было зроблена<ref>{{Артыкул|аўтар=[[Ганна Гарустовіч]].|загаловак=Пешаходная вуліца — адзін з сімвалаў горада|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=97003|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=12 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-12 89 (27204)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/97000/12may-3.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. У 2014 годзе было аб’яўлена пра тое, што на летні пэрыяд вуліца ня будзе рабіцца пешаходнай, а ўсе мерапрыемствы будуць адбывацца ў [[Высокі Рынак|Верхнім горадзе]]<ref>{{Спасылка | аўтар = Мікіта Капкоў| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 10.02.2014| url = http://nn.by/?c=ar&i=122322| копія = | дата копіі = | загаловак = Пешаходную вуліцу Карла Маркса «перанясуць» у Верхні горад| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Наша Ніва]]| дата = 10 лютага 2014 | мова = | камэнтар = }}</ref>. == Характэрныя збудаваньні == [[Файл:Belarus-Minsk-Army Palace and Tank Monument.jpg|міні|[[Дом афіцэраў (Менск)|Дом афіцэраў]] і помнік [[Т-34]]]] Нумарацыя дамоў — ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вуліцы Сьвярдлова]]. Большасьць будынкаў 4-х і 5-павярховыя й пабудаваныя ў першае пасьляваеннае дзесяцігодзьдзе. Уся забудова адрозьніваецца высокім архітэктурна-мастацкім узроўнем, а 25 будынкаў зь ліку разьмешчаных на вуліцы ўключаныя ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref name="newsvm"/>. На вуліцы Карла Маркса месьціцца шэраг вышэйшых дзяржаўных установаў Беларусі ([[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], корпус № 2 [[Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь]], Дзяржаўны сакратарыят Савету Бясьпекі Рэспублікі Беларусь, [[Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Канстытуцыйны суд Рэспублікі Беларусь]], [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]), амбасады, разнастайныя грамадзкія аб’екты. На скрыжаваньні з [[Вуліца Энгельса (Менск)|вуліцай Энгельса]] месьціцца [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]], на скрыжаваньні з [[Чырвонаармейская вуліца (Менск)|вуліцай Чырвонаармейскай]] — [[Дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны Дом афіцэраў]]. Паміж імі на вуліцу Карла Маркса выходзіць [[Аляксандраўскі сквэр (Менск)|Аляксандраўскі сквэр]]. === Па няцотным баку === === Ад Сьвярдлова да Валадарскага === [[Файл:Miensk, Padhornaja-Łošyckaja. Менск, Падгорная-Лошыцкая (1914).jpg|міні|Падгорная вул. (былая Лошыцкая). Будынак № 5 у якім месьцілася народная міліцыя]] Да рэвалюцыі на рагу з [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|вул. Каломенскай (Сьвярдлова)]] знаходзіліся тры двухпавярховыя каменныя будынкі, у якіх месьцілася жаночая лячэбніца, пральня, бляхарня, пякарня й булачная, жылыя памяшканьні. Далей два каменныя аднапавярховыя будынкі займала Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа (вул. Падгорная № 3)<ref name="1Н"/>. Напачатку 50-х гг. XX у. старая забудова зьнесеная, пачатак участку адышоў пад праезную частку вуліцы Сьвярдлова<ref name="1Н"/>. [[Файл:Podgornaa ulica1.jpg|міні|зьлева|Пачатак вул. Карла Маркса ў паваенны час. Зьлева бачны аднапавярховы будынак Менскай абшчыны сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа]] * № 1 ''(Сьвярдлова № 5)'' — будынак (1953 год, арх. Р. Гэгарт<ref name="1Н"/>), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней на гэтым месцы месьцілася Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа, заснаваная [[Губэрнатары Менскай губэрні|губэрнатарам]] [[Аляксандар Трубяцкой|А. А. Трубяцкім]]. Пачала працаваць з 1903 году. У склад абшчыны ўваходзілі старэйшая й 14 штатных [[сёстры міласэрнасьці|сясьцёр міласэрнасьці]], якія даглядалі за хворымі ў бальніцах, ваенным лязарэце й на прыватных кватэрах. У 1904 годзе на існуючых пры абшчыне курсах адбыўся першы выпуск сясьцёр міласэрнасьці. У тым жа годзе выпускніцы адправіліся на [[Далёкі Усход]] і ў [[Самара|Самару]], куды прыбывалі параненыя з [[расейска-японская вайна|расейска-японскага фронту]]. Атрад менскіх сясьцёр міласэрнасьці ў 1908 годзе ўдзельнічаў у барацьбе з [[халера]]й у [[Мазырскі павет|Мазырскім павеце]], у 1910 годзе змагаўся з [[тыф]]ам, [[шкарлятына]]й і [[воспа]]й у [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], у 1911 годзе выехаў на дапамогу галадаючым у [[Акмалінская губэрня|Акмалінскую]], [[Табольская губэрня|Табольскую]] і [[Закасьпійская губэрня|Закасьпійскую губэрні]]. Менская абшчына сясьцёр міласэрнасьці Чырвонага Крыжа ў 1911 годзе арганізавала ў горадзе [[хуткая дапамога|хуткую дапамогу]], у 1914 годзе пабудавала для лякарні новы двухпавярховы каменны будынак на 40 месцаў. З пачаткам [[першая сусьветная вайна|першай сусьветнай вайны]] сфармавала й адправіла на фронт шпіталь на дзьвесьце коек, пазьней пашырыла яго да васьмісот<ref name="1Н"/>. : Пасьля Другой Сусьветнай вайны на месцы абшчыны сясьцёр міласэрнасьці паводле праекту архітэктара Р. Гэгарта ўзьведзены чатырохпавярховы будынак. у якім цяпер знаходзяцца [[Менскі абласны суд]] і прыёмная [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]<ref name="1Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 3.JPG|міні|Будынак № 3]] * № 3 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс">{{кніга |аўтар = склад. В.Я. Абламскі, І.М. Чарняўскі, Ю.А. Барысюк |частка = |загаловак =[[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]] |арыгінал = |спасылка = http://www.lib.ru |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = БЕЛТА |год = 2009 |том = |старонкі = |старонак = 684 |isbn = 978-985-6828-35-8 |тыраж = }}</ref>. У 1930-я гг. трохпавярховы жылы дом з бакалейнай крамай быў надбудаваны<ref name="1Н"/>. Цяпер тут месьціцца [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]. [[Файл:Вул. К. Маркса 5 -3.JPG|міні|зьлева|Чырвоны дом]] [[Файл:K. Marx street photo.JPG|міні|Будынкі № 5 і 7 на скрыжаваньні з вул. Валадарскага]] * № 5 ''(Валадарскага № 20)'' — ''будынак па былой ''Падгорнай №7'', у якім месьцілася народная міліцыя'' ці ''[[Чырвоны дом (Менск)|Чырвоны дом]]''<ref name="1Н">[https://web.archive.org/web/20160305074646/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?option=com_content&view=article&id=2&Itemid=3 Карла Маркса (Подгорная) от Свердлова (Коломенской) до Володарского (Серпуховской)] {{ref-ru}}</ref> (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней тут месьцілася гарадзкое паліцэйскае кіраваньне, вышукное аддзяленьне, павятовая земская ўправа, адрасны стол, камітэт апякунства аб народнай цьвярозасьці й павятовы зьезд земскіх начальнікаў. Сёньня ў гэтым будынку месьціцца Кіраваньне дэпартамэнту фінансавых расьсьледаваньняў [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь]]<ref name="1Н"/>. ==== Ад Валадарскага да Камсамольскай ==== Да рэвалюцыі гэты квартал быў паасобны напалам Захар’еўскім завулкам, якія злучаў [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|вуліцы Захар’еўскую (пр. Незалежнасьці)]] й Падгорную (Карла Маркса). Захар’еўскі завулак цяпер не існуе. Праходзіў ён прыкладна ад пешаходнага праходу пад аркай каля крамы "Падпісныя выданьні", што на пр. Незалежнасьці, і ўздоўж левага фасаду дома № 17 па вуліцы К. Маркса. Ад Серпухаўскай (Валадарскага) да Захар’еўскага завулка на вуліцу Падгорную (К. Маркса) выходзілі два каменныя двухпавярховыя будынкі з жылымі памяшканьнямі, яткай, каўбаснай крамай і складам каўбасы<ref name="2Н">[https://web.archive.org/web/20160305035156/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?option=com_content&view=article&id=3&Itemid=6 Карла Маркса (Подгорная) от Володарского (Серпуховской) до Комсомольской (Богадельной)] {{ref-ru}}</ref>. Таксама на гэтым участку месьціліся жылыя драўляныя й каменныя хаты, гаспадарчыя пабудовы, сад. Частка дарэвалюцыйнай забудовы пры паваеннай рэканструкцыі [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай (Багадзельнай)]] адышла пад праезную частку<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. Валадарскага, 19.JPG|міні|зьлева|Будынак № 7]] * № 7 ''(Валадарскага № 19)'' — трохпавярховы будынак (канец ХIХ стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 9.JPG|міні|Будынак № 9]] * № 9 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 11 -1.JPG|міні|Будынак № 11]] * № 11 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 13а [[Файл:Вул. К. Маркса, 15 -1.JPG|міні|зьлева|Будынак № 15]] * № 15 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 17.JPG|міні|Дом Ленскага]] * № 17 — былая ''Падгорная № 21'', ''[[Дом Ленскага (Менск)|дом Ленскага]]''<ref name="глоб"/>, будынак былога ''[[Менскае таварыства аматараў прыгожых мастацтваў|Менскага таварыства аматараў прыгожых мастацтваў]]'' (пачатак XX стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Раней у гэтым будынку месьціліся: Рускі грамадзкі сход, тэатральная заля, більярд, малочная крама, жылыя памяшканьні<ref name="2Н"/>. [[Менскае таварыства аматараў вытанчаных мастацтваў]] разьмясьцілася тут у 1899 годзе. З 1917 году ў гэтым будынку дзейнічала друкарня Земскага саюзу<ref name="глоб"/>. Падчас [[Другая Сусьветная вайна|Другой Сусьветнай вайны]] частка будынка была страчаная. У 1948 годзе ў інстытуце "Белдзяржпраект" у майстэрні В. Вараксіна архітэктарам Нікоравым выкананы праект аднаўленьня будынка, у адпаведнасьці зь якім быў надбудаваны трэці паверх<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 19 -2.JPG|зьлева|міні|Дом Мунвеза]] * № 19 — былая ''Падгорная № 21'' ''[[дом Мунвеза]]''<ref name="2Н"/> (канец XIX стагодзьдзя), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У будынку знаходзілася кіраваньне электратэхнічнай канторы "Інжынэр" (сама кантора месьцілася на рагу вуліцаў Захар’еўскай (пр. Незалежнасьці) і Петрапаўлаўскай (Энгельса), 88/26). Кантора была заснавана Першай паўночна-заходняй арцельлю тэхнікаў, інжынэраў, каморнікаў, лясьнічых, аграномаў. Абслугоўвала памешчыцкія гаспадаркі — узводзіла для іх жалезабэтонныя пабудовы<ref name="2Н"/>. [[Файл:Вул. К. Маркса, 21.JPG|міні|Дом Кругера]] * № 21 — былая ''Падгорная № 31'', ''[[дом Кругера]]''<ref name="2Н"/> (1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурныя каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У гэтым будынку месьцілася крама Ф. М. Барсука, дзе гандлявалі машынамі для цэмэнтава-пясочнай вытворчасьці, шалямі, пажарнымі інструмэнтамі, помпамі, маторамі — нафтавымі й лякамабілямі, млынавымі машынамі й інш. Ф. М. Барсук узначаліў таксама галоўную кантору па продажы мэдыка-мэханічнага зубалячэбнага абсталяваньня й мэталічных ложкаў варшаўскіх фабрыкаў<ref name="2Н"/>. * № 21а * № 23 ''(Камсамольская № 34)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. === Ад Камсамольскай да Леніна === * № 25 ''(Камсамольская № 29)'' — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1946<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=101142&post_id=402012 Пашпарт дома]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 27 — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1956<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=19598&post_id=402010 Пашпарт дома]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Марыінская жаночая гімназія.jpg|міні|Марыінская жаночая гімназія на Падгорнай вуліцы, канец XIX стагодзьдзя]] * № 29 — будынак былой [[жаночая Марыінская гімназія (Менск)|жаночай Марыінскай гімназіі]] (1879 год), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Сяміклясная Марыінская жаночая гімназія адкрыта ў 1899 годзе. Марыінскай яна звалася таму, што адносілася да ведамства ўстановаў імпэратрыцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыя Фёдараўна|Марыі Фёдараўны|ru|Мария Фёдоровна (жена Павла I)}}. У 1912 годзе ў каменным двухпавярховым будынку займалася 560 вучаніцаў. Выпускніцы атрымлівалі права працаваць хатнімі настаўніцамі й адкрываўся доступ да Вышэйшых жаночых курсаў без іспытаў<ref>[http://pda.sb.by/post/53499/{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=January 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недаступная спасылка|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} В поисках утраченного {{ref-ru}}]{{Недаступная спасылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Сярод вучаніцаў жаночай гімназіі [[народная артыстка СССР]] [[Лідзія Ржэцкая]], [[народная артыстка БССР]] [[Вера Пола]], камэрная сьпявачка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ірма Яўнзем||ru|Яунзем, Ирма Петровна}}. У 1920-х — пачатку 1930-х гадоў будынак належаў палітэхнікуму, зь сярэдзіны 30-х — Дзяржаўнай карціннай галерэі. Пасьля Другой Сусьветнай вайны быў дабудаваны трэці паверх. Цяпер у будынку — паштовая служба і [[Музэй сувязі (Менск)|Музэй сувязі]]<ref name="глоб"/>. Са сьнежня 2012 году ў будынку месьціцца прадпрыемства «[[Беларускія воблачныя тэхналёгіі]]», якое стварыла Адзіную сетку сотавай сувязі 4-га пакаленьня ў Беларусі. [[Файл:Высшая партийная школа.jpg|міні|зьлева|Від на Вышэйшую партыйную школу, 1941]] [[Файл:Белкамунбанк.jpg|міні|200пкс|Скрыжаваньне вуліцаў К. Маркса й [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], 1944]] * № 31 — будынак былой [[Менская партыйная школа|Менскай вышэйшую партыйнай школы]] (1937 год), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Менская вышэйшая партыйная школа, створаная ў 1956 годзе на базе Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ, займалася падрыхтоўкай і перападрыхтоўкай партыйных, савецкіх і камсамольскіх працаўнікоў, працаўнікоў друку, радыё і тэлебачаньня. У сувязі з забаронай [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савету БССР]] дзейнасьці КПСС-КПБ на тэрыторыі Беларусі ў 1991 годзе спыніла сваю дзейнасьць<ref>[https://web.archive.org/web/20160304223024/http://ekonomika.by/index.php?option=com_content&view=article&id=22499Itemid=22547 Минская Высшая партийная школа] ЭКОНОМИКА.BY {{ref-ru}}</ref>. * № 33 ''(Леніна № 16)'' — будынак Белкамунбанку (1932, арх. Максімаў, Бранштэйн<ref name="arch">{{кніга |аўтар = А.С. Шамрук |частка = |загаловак = Архітэктура Беларусі ХХ-пачатку ХХI ст.:эвалюцыя стыляў і мастацкіх канцэпцый |арыгінал = Архитектура Беларуси ХХ-начала ХХI в.:эволюция стилей и художественных концепций |спасылка = http://www.lib.ru |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = Белорус. Наука |год = 2007 |том = |старонкі = |старонак = 335 |isbn = 978-985-08-0868-4 |тыраж = 2000 }}</ref>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Адна зь першых савецкіх новабудоўляў. Газэта «[[Звязда (газэта)|Звязда]]» 7 чэрвеня 1927 году пісала пра яго ў нататцы «Пабудова вялікага дому ў Менску»<ref name="sb2">[http://pda.sb.by/post/4451/ Война и мир в нашем доме]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>: {{цытата|Акцыянэрнае таварыства (Белкамунбанк, акрвыканкам і Мінскі гарсавет) будуе на рагу Ленінскай і вул. К.Маркса 4-павярховы каменны з 5-м паверхам у цэнтры дом. Кубатура дома - 18.000 куб. метраў. 3-й і 4-й паверхі прызначаны для кватэр з 2- і 3-х пакояў (усяго 26 кватэр)}} [[Файл:К.Маркса3.jpg|міні|зьлева|Скрыжаваньне вуліцаў К. Маркса й [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], 1939]] А 1 верасьня 1928 году газэта «Рабочий» (цяпер «Советская Белоруссия») паведаміла<ref name="sb2"/>: {{цытата|На Ленінскай вуліцы выбудаваны 4-павярховы дом Белкамунбанка}} Дом меў дробавы нумар 43/36, на першым паверсе месьцілася крама «Масла, малако, сыр»<ref name="sb2"/>. 1 чэрвеня 1935 году ў доме пачала дзейнічаць узорная гастранамічная крама Менхарчгандлю з аддзеламі: булачным, малочным, кандытарскім, рыбным. У краме быў вялікі выбар вінаў і тытунёвых вырабаў. Пры краме была адчыненая кавярня, якая працавала з 9 гадзінаў раніцы да 2 гадзінаў ночы<ref>[https://web.archive.org/web/20160304130131/http://apx-by.info/theory/books/985-04-0535-X.htm Мінск незнаемы 1920—1940] Ілья Куркоў</ref>. * № 35 ''(Леніна № 11)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), архітэктар [[М. Драздоў]], гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. [[Файл:Bundesarchiv Bild 146-2004-232, Wilna, zerstörte Gebäude.jpg|міні|Карла Маркса № 37, на заднім пляне будынак Белкамунбанку, сьнежань 1942]] [[Файл:K. Marx Engels streets.jpeg|зьлева|міні|Скрыжаваньне вуліцаў Падгорнай і Петрапаўлаўскай. Зьлева — будынак Менскага дваранскага дэпутацкага сходу, справа — гарадзкі тэатар]] [[Файл:Sobranie 39 2.jpg|міні|Будынак Менскага дваранскага дэпутацкага сходу з боку Петрапаўлаўскай вул. (Энгельса)]] * № 37 — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Падчас вайны быў пашкоджаны і ў 1950-х перабудаваны, набыўшы сучасны выгляд. Цяпер у будынку месьціцца амбасада [[Вялікабрытанія|Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі й Паўночнай Ірляндыі]]. На [[фасад]]зе дому ўсталяваная амбасадай [[Італія|Італіі]] ў знак сяброўства копія дошкі, падараванай [[Беларусь]]сю [[Падуанскі ўнівэрсытэт|Падуанскаму ўніверсытэту]] ў 1992 годзе. На дошцы выяўлены беларускі першадрукар [[Францішак Скарына]], а ніжэй адліты тэкст на [[Беларуская мова|беларускай]] ([[тарашкевіца]]) і [[італьянская мова|італьянскай мовах]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4688&post_id=353230 Фатаздымак дошкі]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {{цытата|У мурох Падуанскага ўнівэрсытэту 9 лістападу 1512 году набыў годнасьць доктара мэдыцыны першы друкар Беларусі, вялікі асьветнік, перакладчык Бібліі Францішак Скарына}} * № 37а [[Файл:Sobranie 39.jpg|міні|Фасад будынку Менскага дваранскага дэпутацкага сходу, 1930-я]] * № 39 — былая ''Падгорная № 47'' жылы будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1860-я гады на гэтым месцы быў пабудаваны будынак [[Менскі дваранскі дэпутацкі сход|Менскага дваранскага дэпутацкага сходу]], галоўным прызначэньнем якого было вядзеньне радаводных кнігаў і выдача пасьведчаньняў аб дваранстве. З 1864 году ў канцэртнай зале дваранскага сходу праходзілі тэатральныя прадстаўленьні, а ў 1894 годзе — выстаўка садоўніцтва, агародніцтва й кветкаводзтва. У 1917 годзе з-за таго, што [[Першы Усебеларускі зьезд]], які праходзіў у [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы|гарадзкім тэатры]], зацягнуўся, узьніклі праблемы з гараджанамі, якія адстойвалі сваё права на вольны час. Была прынятая пастанова: {{Цытата|Усебеларускі зьезд пастанавіў дом былога Мінскага Дваранскага Дэпутацкага сходу з усімі надворнымі пабудовамі, прыбудовамі, рухомым і нерухомым інвэнтаром з гэтага часу абвясьціць нацыянальнай уласнасьцю Беларускага народу. Прэзыдыюму даручана прыняць меры да вызваленьня дома для займаньня таго зьездам.}} У 1920—30-я гады тут месьціўся Дом камуністычнага выхаваньня імя К. Маркса. На літаратурных вечарына, які праходзілі ў ім бывалі [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Зьміцер Жылуновіч|Цішка Гартны]] й інш. Падчас вайны будынак быў зруйнаваны. У сучасным будынку ў 1960—90-х на першым паверсе месьцілася крама «Саюздрук». У 1990 годзе ўладкаваны ўваход у [[Менскі мэтрапалітэн|мэтро]] на станцыю «[[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]]»<ref name="dzedzich">[https://web.archive.org/web/20160304120549/http://dzedzich.org/wp/2009/12/20/7-primechatelnyh-faktov-o-vsebelorusskom-sezde/ 7 фактов о Всебеларуском съезде] {{ref-ru}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130123062004/http://minsk-old-new.com/minsk-2877.htm Улица Энгельса] {{ref-ru}}</ref>. * № 43 — Крытыя тэнісныя корты. * № 45 ''(Янкі Купалы № 15)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. === Па цотным баку === * № 2 ''(Сьвярдлова № 7)'' * № 4 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 6 ''(Валадарскага № 22)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. ---- Да рэвалюцыі квартал ад [[вуліца Валадарскага (Менск)|вуліцы Валадарскага]] да [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай]] меў № 132. На вул. Падгорную выходзілі ўчасткі № 11-17. На ўчастку № 11 стаялі драўляныя й адзін каменны аднапавярховыя дамы з жылымі памяшканьнямі, крамай бляхара, тытунёвай крамай, а за ім месьціўся сад. На ўчастку № 12 месьціліся драўляны й каменны жылыя дамы, драўляная фруктовая крама, сад займаў таксама значную частку ўчастку. На ўчастку № 13 на вуліцу выходзіў аднапавярховы драўляны дом, за якім знаходзіліся каменны двухпавярховы й драўляны аднапавярховы жылыя хаты й сад. На ўчастку № 14 комплекс будынкаў (1903—1907), якія належылі аддзяленьню Дзяржаўнага банку: будынак банку(Карла Маркса №12), жылы флігель, гаспадарчыя пабудовы, плот з брамай. На ўчастку да рэвалюцыі № 15 знаходзіліся жылы драўляны аднапавярховы дом і драўляныя павець. На ўчастку № 16 — драўляны аднапавярховы жыдоўскі малітоўны дом і драўляная павець. На ўчастку № 17 месьціўся зьмяшаны двухпавярховы дом з боку вул. Падгорнай і каменны двухпавярховы дом з боку Багадзельнай, унутры ўчастку знаходзіліся драўляны аднапавярховы дом і дзьве драўляныя павеці<ref name="ais"/>. [[Файл:Автоматическая телефонная станция.jpg|міні|180пкс|зьлева|Аўтаматычная тэлефонная станцыя, 1934]] * № 8 ''(Валадарскага № 21)'' — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады, [[Уладзімер Вараксін]]), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1930-я гады на гэтым месцы была пабудаваная [[аўтаматычная тэлефонная станцыя]] ў стылі канструктывізму, якая распачала працу ў лістападзе 1932 году й зруйнаваная падчас [[Другая сусьветная вайна|вайны]]. У сучасным будынку месьціцца аддзяленьне [[Беларусбанк]]у, мастацкая галерэя «БелАрт», [[Беларускі саюз мастакоў]] і [[Дзіцячая мастацкая школа № 1 імя В.К. Цвірка]]. На фасадзе ўсталяваная шыльда з выявай [[Віталь Цьвірка|Віталя Цвіркі]]<ref>[http://minsk.gov.by/ru/org/8602/images/logo_58c58f9c6366538eaa0dde3624592b81.gif Дошка на доме № 8]{{Недаступная спасылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: {{Цытата|Школа носіць імя народнага мастака Беларусі, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі БССР ВІТАЛЯ КАНСТАНЦІНАВІЧА ЦВІРКІ}} * № 8а [[Файл:Miensk-Respublikanski centar alimpijskaj padrychtoŭki pa šachmatach i šaškach.jpg|міні|Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па [[шахматы|шахматах]] і [[шашкі|шашках]]]] * № 10 — [[Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па шахматах і шашках.]] Дзякуючы стараньням чэмпіёна сьвету [[Анатоль Карпаў|Анатоля Карпава]] й ініцыятыве старшыні шахматнай фэдэрацыі БССР акадэміка М. С. Місюка, было прынятае рашэньне аб будаўніцтве ў Менску «Палаца шахмат і шашак». Шахматыстам быў перададзены двухпавярховы будынак па вул. К. Маркса, 10, дзе да гэтага быў інстытут тэхнічнай інфармацыі. Рэканструкцыя затрымалася ў сувязі з правядзеньнем у горадзе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 году|турніру футбалістаў|ru|Футбол на летних Олимпийских играх 1980}} [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]]. У будынку часова месьціўся [[Алімпійскі камітэт БССР]]. Працы былі завершаныя ў 1985 годзе<ref name="mst" />. У тым жа годзе ў палацы прайшоў [[Чэмпіянат СССР па шахматах 1985|чэмпіянат СССР па шахматах]] (1-я ліга), у 1986 годзе адбыўся міжнародны шахматны турнір і паўфінальны матч прэтэндэнтаў на званьне чэмпіёна сьвету паміж Р. Ваганянам і А. Сакаловым. У 1987 годзе прайшоў фінал [[Чэмпіянат СССР па шахматах 1987|чэмпіянату СССР]] і міжнародны жаночы турнір, у 1988 годзе кубак СССР па шахматах. Акрамя таго, тут праходзілі ўсе чэмпіянаты Беларусі, чэмпіянаты спартовых таварыстваў, гораду Менску, матчавыя сустрэчы. Праводзіцца мноства спаборніцтваў па шашках. Так у лістападзе 1986 году тут адбыўся фінальны матч на званьне чэмпіёнкі сьвету па міжнародных шашках сярод жанчынаў паміж [[Алена Альтшуль|Аленай Альтшуль]] і [[З. Садоўская|З. Садоўскай]]. У 1987 годзе Палац прыняў удзельніцаў чэмпіянату сьвету па міжнародных шашках<ref name="mst">[https://web.archive.org/web/20131027172909/http://mst.by/ru/respublikanskie-centry/rc_shahmaty Учреждение «Республиканский центр олимпийской подготовки по шахматам и шашкам»] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Дзяржаўнага банка Расіі.jpg|міні|Карла Маркса № 12, аддзяленьне Дзяржаўнага банку Расеі, пачатак XX стагодзьдзя]] [[Файл:К.Маркса4.jpg|міні|зьлева|180пкс|Карла Маркса № 12, Цэнтральны Камітэт Камуністычнай партыі Беларусі, 1939]] * № 12 — ''будынак [[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага музэю гісторыі й культуры Рэспублікі Беларусь]]'' (1903—1907)<ref name="ais"/>, гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. На 1-м паверсе раней месьцілася вартавое памяшканьне, кватэры кіраўніка й служачых банку, а на другім — Менскае аддзяленьне Дзяржаўнага банку<ref name="глоб">{{Глёбус Беларусі|minsk}}</ref>. Пасьля рэвалюцыі ў будынку знаходзіўся Цэнтральны Камітэт Камуністычнай партыі Беларусі (1920—1930-я) і ЛКСМБ, народны камісарыят фінансаў БССР, рэдакцыя часопісу «Работніца і сялянка», выканкам гарсавету (з 1933) і іншыя дзяржаўныя ўстановы. У ходзе рэканструкцыі 1934 году быў надбудаваны 3-ці паверх. У будынку месьціўся [[Дзяржаўны музэй БССР]]<ref name="ais"/><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя музэю|спасылка=http://www.histmuseum.by/be/gistoryamuzeja|выдавец=[[Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=|дата доступу=1 кастрычніка 2013}}</ref>. * № 12а — будынак (другая палова XIX стагодзьдзя), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 14 — будынак «[[Белэнэрга]]» (1950—1952 гады, арх. [[Раман Гегарт]], [[Якаў Шапіра]]), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У ім цяпер таксама месьцяцца [[Міністэрства энэргетыкі Беларусі]] і «[[Белпалівагаз]]». ==== Ад Камсамольскай да Леніна ==== * № 16 ''(Камсамольская № 31)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1936—38 гады, арх. [[А. Дзянісаў]]; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> У будынку месьціўся [[Наркамлес БССР]]. У адпаведнасьці з праектам 1945 году ў першапачатковае архітэктурнае рашэньне былі ўнесеныя значныя зьмены<ref name="3Ч"/>. * № 18 ''(Падгорная № 28)'' — будынак (1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць<ref name="minsk1067">[http://minsk1067.livejournal.com/507320.html Новыя «каштоўнасьці» ў Менску]</ref>. У 1904 годзе ў гэтым будынку пачалі працаваць хіміка-бактэрыялягічны кабінэт і лябараторыя доктара [[Вітольд Камоцкі|Вітоляда Камоцкага]]. У лябараторыі неаднаразова рабіліся аналізы рачной і вадаправоднай вады<ref name="3Ч"/>. * № 18а * № 20 — ''дом Стравінскага''<ref name="глоб"/> (другая палова XIX стагодзьдзя; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. У 1886 годзе тут заснаваная народніцкая арцель мэталістаў, якая дзейнічала па прынцыпе камуны. Вяла рэвалюцыйную дзейнасьць, за што падвяргалася пастаянным перасьледам паліцыі й, праіснаваўшы каля паўгады, закрылася<ref name="3Ч">[https://web.archive.org/web/20160305040219/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=13&itemid=15&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) от Комсомольской (Богадельной) до Ленина (Губернаторской)] {{ref-ru}}</ref>. * № 22 — будынак (першая палова XX стагодзьдзя; 1940—1950-я гады, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="3Ч"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Збудаваная як інтэрнат партшколы пры [[ЦК ВКП(б)Б]]<ref name="3Ч"/>. * № 22а * № 24 — будынак (пачатак XX стагодзьдзя; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 26 — будынак (другая палова XIX стагодзьдзя або 1902<ref name="3Ч"/>; 1932<ref name="3Ч"/>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. * № 28 ''(Леніна № 18)'' — будынак (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1949–1951, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="3Ч"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня<ref name="сьпіс"/>. Пасьля вайны выкарыстоўваўся як жылы дом з авіяцыйнымі касамі й міжгародным тэлефонам на першым паверсе<ref name="Брегман">[http://ais.by/story/210 Минск архитектора Брегмана] {{ref-ru}}</ref>. [[Файл:Miensk Marksa 01.jpg|міні|Карла Маркса № 30]] ==== Ад Леніна да Энгельса ==== [[Файл:Molchadskaya-6.jpg|міні|Карла Маркса № 30]] * № 30 ''(Леніна № 13|Губэрнатарская № 32)'' — [[дом Сьвянціцкага]]<ref name="4Ч">[https://web.archive.org/web/20160304170918/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=14&itemid=16&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) От Ленина (Губернаторской) до Энгельса (Петропавловской)]{{ref-ru}}</ref> (канец XIX стагодзьдзя — пачатак XX стагодзьдзя, арх. [[Генрык Гай]]), помнік архітэктуры ў стылі [[мадэрн]], гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Пабудаваны як [[даходны дом]]. У гэтым доме за дарэвалюцыйным часам месьцілася крама [[Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа|Чырвонага Крыжа]] й жылыя памяшканьні<ref name="ais"/>. У 1930-я гады дом зваўся Другім домам саветаў і быў у свой час аблюбаваны творчай, навуковай і партыйнай элітай, пра што сьведчаць шматлікія мэмарыяльныя дошкі на фасадзе будынку<ref name="Ленин">[https://web.archive.org/web/20130123062416/http://minsk-old-new.com/minsk-3229.htm Улица Ленина] {{ref-ru}}</ref>. :У жніўні — верасьні 1920 году тут спыняўся [[Фэлікс Дзяржынскі]], які займаўся ўмацаваньнем працы Менскага губчака й асобага аддзела [[Рабоча-Сялянская Чырвоная Армія|Чырвонай Арміі]]. Тут таксама жылі вядомыя дзяржаўныя дзеячы [[Аляксандар Чарвякоў|А. Чарвякоў]], [[Мікалай Галадзед|М. Галадзед]], [[Панцеляймон Панамарэнка|П. Панамарэнка]], [[Кірыл Мазураў|К. Мазураў]], вучоныя [[Мікалай Нікольскі|М. Нікольскі]], [[Міхаіл Мацэпура|М. Мацэпура]], пісьменьнік [[Зьміцер Жылуновіч|Цішка Гартны]]. У гэтым доме месьціцца [[Дзяржаўны літаратурны музэй Петруся Броўкі]], дзе [[народны паэт Беларусі]], акадэмік, [[ганаровы грамадзянін Менску]] жыў i працаваў з 1951 па 1980 год<ref>[https://web.archive.org/web/20160305075703/http://news.21.by/society/2011/12/06/422587.html Построили Гай и Гайдукевич] {{ref-ru}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Гісторыя музэю|спасылка=http://brouka.museum.by/be/node/23005|выдавец=[[Літаратурны музэй Петруся Броўкі]]|дата публікацыі=5 жніўня 2011|дата доступу=1 кастрычніка 2013}}</ref>. * № 32 * № 34 — пабудаваны ў (1930-я гады, арх. [[Станіслаў Гайдукевіч|С. Гайдукевіч]]<ref name="ais"/>; 1950-я гады), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 34а — будынак (1930, арх. [[Станіслаў Гайдукевіч|С. Гайдукевіч]]<ref name="ais">[http://ais.by/story/1445 Улица Лошицкая — Базарная — Подгорная — Карла Маркса] Архитектура и строительство {{ref-ru}}</ref>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> * № 36 ''(Энгельса № 16)'' — ''Дом пісьменьнікаў''<ref name="4Ч"/> (канец XIX стагодзьдзя; 1930-я гады; 1950—1953 гады, арх. [[Аркадзь Брэгман]]<ref name="ais"/>), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/> Узьведзены як жылы дом [[Саюз пісьменьнікаў БССР|Саюзу пісьменьнікаў БССР]] з крамай «Палітычная кніга»<ref name="4Ч"/>. Як сьведчаць мэмарыяльныя дошкі, у гэтым доме з 1953 па 1971 год жылі выбітныя беларускія пісьменьнікі [[Янка Маўр]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4682&post_id=353227 Янка Мавр]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> і [[Уладзімер Караткевіч]]<ref name="4Ч"/>, а таксама выбітны беларускі паэт і акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН БССР]] [[Пятро Глебка]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=4682&post_id=353224 П. Ф. Глебка]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 13 кастрычніка 2011 году была ўсталяваная мэмарыяльная дошка [[народны пісьменьнік Беларусі|народнаму пісьменьніку Беларусі]] [[Іван Навуменка|Івану Навуменка]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305022227/http://minsk.gov.by/ru/news/society/2011/10/13/2645/ Мемориальная доска народному писателю Беларуси Ивану Науменко открыта в Минске] {{ref-ru}}</ref>. ==== Ад Энгельса да Чырвонаармейскай ==== * № 38 — ''[[Рэзыдэнцыя прэзыдэнта Беларусі]]'', да 1994 году — будынак ''[[Цэнтральны Камітэт камуністычнай партыі Беларусі|Цэнтральнага Камітэту камуністычнай партыі Беларусі]] (ЦК КПБ)'' (1940—47, арх. [[Уладзімер Вараксін|У. Араксін]], [[Аляксандар Воінаў|А. Воінаў]]). Будаўніцтва шасьціпавярховага будынаку [[ЦК КПБ]] пачалося ў 1939—1941 гады й было завершанае пасьля Другой Сусьветнай вайны ў 1947 годзе.<ref name="сьпіс"/> Падчас акупацыі да [[Чэрвень|чэрвеня]] 1943 будынак быў дабудаваны й адрамантаваны, сюды пераехаў генкамісарыят з ''плошчы Свабоды № 23''. На 2 паверсе ў вуглавым пакоі генкамісарыяту месьціўся працоўны кабінэт [[Вільгельм Кубэ|Кубэ]], вокны якога выходзілі на драмтэатар у [[Аляксандраўскі сквэр (Менск)|Аляксандраўскім сквэры]], таксама добра была бачная алея сквэру з павешанымі [[Менскае падпольле|падпольшчыкамі Менску]].<ref name="Янчевск">[https://web.archive.org/web/20121124060938/http://www.minsk-old-new.com/minsk-3243.htm Особняк Виктора Янчевского] {{ref-ru}}</ref> :У 1980-я гады поруч яго былі ўсталяваныя бюсты [[Карл Маркс]]а й [[Ленін]]а працы вядомага беларускага скульпатара [[Заір Азгур|Заіра Азгура]], якія раптоўна зьніклі напачатку 90-х. Пасьля атрыманьня Беларусьсю незалежнасьці ў будынку месьціцца Рэзыдэнцыя [[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref name="5Ч">[https://web.archive.org/web/20160304170543/http://bogdanov.student.ipk.by/index.php?id=15&itemid=17&option=com_content&view=article Карла Маркса (Подгорная) от Энгельса (Петропавловской) до Красноармейской (Скобелевской)]</ref>. :: ''Падгорная № 44'' — дом Чапскага. У будынку з 1895 году дзейнічала [[Менскае гарадзкое крэдытнае таварыства]], маючы 50 тысячаў рублёў статутнага капіталу, вылучанага таварыству гарадзкой думай. Выдавала доўгатэрміновыя пазыкі пад заклад гарадзкіх будынкаў і земляў на тэрмін ад 20 гадоў 11 месяцаў да 37 гадоў 6 месяцаў, што ў пэўнай ступені стымулявала гарадзкое будаўніцтва<ref name="5Ч"/>. :: ''Падгорная № 46 (Скобелеўская № 2)'' — палац Чапскага (былы дом Гаўсмана; 1857, арх. [[Казімер Хршчановіч|К. Хршчановіч]]). У будынку месьціўся Гарадзкі клюб зь бібліятэкай і заляй для канцэртаў і баляў. У самым вялікім з заляў праводзіліся канцэрты, ставіліся спэктаклі. Тутака ж месьціўся Грамадзкі збор. З'яўляючыся органам губэрнскага дваранства, яно абараняла інтарэсы й прывілеі нашчадкавых дваранаў. Мела права абіраць губэрнскага маршалка дваранства, чальцоў дваранскага дэпутацкага сходу, засядацеляў у дваранскую апеку, ганаровых апекуноў гімназіяў і прагімназяў і г.д. У зале грамадзкага сходу ладзіліся канцэрты, тэатральныя пастаноўкі. Тут пачынала сваю працу Менскае таварыства вытанчаных мастацтваў (1898 – 1899)<ref name="5Ч"/>. ::Палац быў зруйнаваны, відавочна, у канцы 30-х для ўзьвядзеньня будынку Цэнтральнага Камітэту КПБ, будаўніцтва якога распачалося ў 1939 годзе<ref name="5Ч"/>. ==== Ад Чырвонаармейскай да Янкі Купалы ==== [[Файл:К.Маркса40.jpg|зьлева|міні|Карла Маркса № 40]] * № 40 — чатырохпавярховы будынак (1953), гісторыка-культурная каштоўнасьць рэгіянальнага значэньня.<ref name="сьпіс"/>. Сярод іншых арганізацыяў у ім месьціцца й Цэнтральны камітэт «[[Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі|Беларускага рэспубліканскага саюзу моладзі]]». * № 42 — 120-кватэрны жылы будынак (1965—1967, [[Юры Шпіт]]).<ref>[http://ais.by/story/1812 Юрий Шпит — зодчий, ученый, педагог]{{ref-ru}}</ref> Мэмарыяльныя дошкі сьведчыць пра тое, што ў ім у 1967—2001 гадах жыў беларускі пісьменьнік, ляўрэат [[Дзяржаўная прэмія Беларусі|Дзяржаўнай прэміі Беларусі]], [[заслужаны дзеяч культуры Беларусі]] [[Іван Новікаў]]<ref>[http://maps.interfax.by/details/galleryItem.view?city_id=4&type=1&object_id=9999&post_id=400716&tag= Фатаздымак дошкі І. Р. Новікаву]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, а таксама [[Іларыён Ігнаценка]], які ўзначальваў Інстытут гісторыі Акадэміі навук БССР.<ref>[https://web.archive.org/web/20160305010504/http://minsk.gov.by/ru/news/society/2009/12/23/5563/ Память академика Игнатенко увековечили в столице] {{ref-ru}}</ref> * № 50 — шасьціпавярховы жылы будынак (1958). == Паркі й сквэры == === Міхайлаўскі сквэр === {{Асноўны артыкул|Міхайлаўскі сквэр}} [[Файл:Michajlaŭski skvier.jpg|значак|справа|Міхайлаўскі сквэр]] Яшчэ ў 1901 годзе жыхары прывакзальнага раёну Менску зьвярнуліся да ўладаў з хадайніцтвам пра адкрыцьцё сквэру на «парожнім пляцы» на скрыжаваньні Каломенскай (цяпер Сьвярдлова) і Пецярбурскай ([[Вуліца Ленінградзкая (Менск)|Ленінградзкай)]] вуліцаў. Просьба гараджанаў была здаволеная толькі праз дванаццаць гадоў, калі ўлады змушаныя былі прызнаць, што гораду сквэру не хапае<ref>[https://web.archive.org/web/20140708002800/http://www.ekskursii.by/?exkursobj=2947 Экскурсия. Михайловский сквер]{{ref-ru}}</ref>. Новы сквэр ахрысьцілі Міхайлаўскім, бо знаходзіўся ён побач зь Міхайлаўскім завулкам і [[Вуліца Кірава (Менск)|аднайменнай вуліцай]]<ref group=~>Міхайлаўскай раней называлася частка сучаснай вуліцы Кірава ад Бабруйскай да Сьвярдлова.</ref>. Афіцыйна назва замацаваная толькі ў 2007 годзе рашэньнем гарсавету<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Рашэньне гарадзкой рады № 274/22/24 аб прысваеньні назваў вуліцы, скверам і мікрараёнам г. Менска|спасылка=http://minsk.gov.by/ru/normdoc/2079|выдавец=[[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт]]|дата публікацыі=22 сьнежня 2006|дата доступу=9 кастрычніка 2013}}</ref>. Сквэр вядомы дзякуючы ўсталяваным у ім скульптурным групам «Дзяўчынка з парасонам», «Незнаёмка», «Курыльшчык» [[Уладзімер Жбанаў|Уладзімера Жбанава]]. === Бульвар на вуліцы Камсамольскай === [[Файл:Komsomol bulvar.jpg|міні|Бульвар на вуліцы Камсамольскай]] [[Бульвар]] на [[Вуліца Камсамольская (Менск)|вуліцы Камсамольскай]] быў прадугледжаны генплянам Менску, прынятым у 1946 годзе. У далейшым у распрацоўцы праектаў «Рэканструкцыя й аднаўленьне Савецкай вуліцы», «Добраўпарадкаваньне вуліцы Камсамольскай», «Рэканструкцыя й аднаўленьне Камсамольскай вуліцы», «Праект прывязкі тыпавой агароджы пры вуліцы Камсамольскай» прымалі ўдзел архітэктары [[Навум Трахтэнберг|Н. Трахтэнберг]], [[Георгі Парсаданаў|Г. Парсаданаў]], [[В. Талмачоў]], [[Р. Абразцова]], [[А. Косьціч]], [[Н. Нікора]].<ref name="сьпіс"/> Сам бульвар быў створаны ў 1948—1949 гадах. Даўжыня бульвару была ўстаноўлена ў 250—300 м, шырыня ў 15—18 м. Па абодва бакі бульвару ўладкаваныя праезды з асфальтавым пакрыцьцём і тратуары 6-мэтровай шырыні. Зроблены пасадкі акультываваных [[ліпа]]ў ва ўзросьце ад 30 да 40 гадоў. Ад праезнай часткі бульвар быў аддзелены гранітным [[борт]]ам і мастацкай мэталічнай [[рашотка]]й. Паміж дрэвамі й рашоткай праходзіць паласа [[Куст|хмызьняку]], у цэнтры ідзе 3-мятровая дарожка, па абодва бакі якой месьцяцца палосы [[кветнік]]аў. Лаўкі й урны месьцяцца зь невялікімі інтэрваламі ў «кішэнях» кветнікавых палосаў.<ref>[http://minchanin.esmasoft.com/books/osmolovsky/1952/index.html Практика советского градостроительства. Минск] {{ref-ru}}</ref> === Бульвар на вуліцы Леніна === Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] забудова ў гэтай частцы гораду моцна пацярпела. На фатаздымку, зробленым у 1944 годзе, відаць, што на [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцы Леніна]] ад праспэкту да [[Плошча Свабоды (Менск)|плошчы Свабоды]] ад многіх будынкаў засталіся толькі руіны. Бульвар на [[Вуліца Леніна (Менск)|вуліцы Леніна]] ад [[Вуліца Інтэрнацыянальная (Менск)|вул. Інтэрнацыянальнай]] да вул. К. Маркса быў зроблены на аснове Генэральнага пляну гораду Менску 1946 году. Аўтарамі агульнага вырашэньня былі арх. [[Навум Трахтэнберг|Н. Трахтэнберг]] і [[Георгій Парсаданаў|Г. Парсаданаў]], аўтар праекту азеляненьня вуліцы Леніна арх. [[М. Н. Андросаў|М. Андросаў]]; аўтар рашоткі агароджы бульвара — арх. Шміт; у 1949 годзе архітэктарам [[Р. Абразцова]]й быў зроблены праект добраўпарадкаваньня бульвару. Да 1952 году рэканструкцыя вуліцы Леніна скончаная, вуліца была пашыраная амаль у два разы адносна першапачатковай шырыні, быў зроблены бульвар.<ref name="сьпіс"/> У 2002 годзе ўключаны ў [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100614104426/http://www.ctv.by/tvprogram/~news=40061 До 1930 в Минске не было ни одного городского бульвара]{{ref-ru}}</ref>. 3 ліпеня 2003 году была скончаная рэканструкцыя бульвару ([[Армен Сардараў|А. Сардараў]]). Былі створаныя два невялікія фантаны са скульптурамі, замененыя старыя й хворыя дрэвы ліпавай алеі, а таксама асфальт на ўзорыстую плітку<ref>[https://web.archive.org/web/20160305041105/http://news.tut.by/society/18322.html Бульвар на улице Ленина в Минске будет реконструирован]{{ref-ru}}</ref>. === Аляксандраўскі сквэр === {{Асноўны артыкул|Аляксандраўскі сквэр (Менск)}} [[Файл:Belarus-Minsk-Boy Playing with Swan Sculpture-1.jpg|міні|«Хлопчык зь лебедзем» (фантан выключаны)]] Аляксандраўскі сквэр (''Цэнтральны сквер'', народная назва — ''Панікоўка''<ref name="interfax">[https://web.archive.org/web/20121224071606/http://www.interfax.by/article/49737 Гарадскія легенды: чым палохаюць сябе мінчукі]</ref> быў закладзены ў 1836 годзе на месцы [[Новы рынак (Менск)|Новага рынку]] па ініцыятыве гарадзкога кіраўніка Леапольда Дэльпаца. Сваю назву сквэр атрымаў у гонар [[Аляксандар Неўскі|Аляксандра Неўскага]] (аднайменная капліца з 1869 году да 1930-х знаходзілася на месцы сучаснага ўваходу ў сквэр каля перасячэньня [[Вуліца Энгельса (Менск)|вуліцы Энгельса]] й [[Праспэкт Незалежнасьці (Менск)|праспэкту Незалежнасьці]]). Адзін з самых вядомых фантанаў Менску — «[[Хлопчык зь лебедзем]]» быў пабудаваны на тэрыторыі сквэру ў 1874 годзе. У 1890 годзе ў паўднёвай частцы сквэру адкрыўся тэатар (сёньня — [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]]). Сквэр выходзіць на [[Кастрычніцкая плошча (Менск)|Кастрычніцкую плошчу]], Рэзыдэнцыю [[Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь]] і [[Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)|Цэнтральны дом афіцэраў]] (ЦДА). === Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага === {{Асноўны артыкул|Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага (Менск)}} [[Файл:Gorki park, Minsk14.JPG|міні|зьлева|180пкс|Галоўны ўваход у парк]] Парк заснаваны ў 1805 годзе першым [[губэрнатар]]ам Менску [[Захар Карнееў|Карнеевым З. А.]] і першапачаткова зваўся як Губэрнатарскі сад<ref name="navinyby">[https://web.archive.org/web/20141012140314/http://naviny.by/rubrics/society/2006/08/04/ic_news_116_257094/ У Мінску ёсць дуб, якому больш 400 гадоў]</ref>, у гонар заснавальніка парку. Парк зьяўляўся першым грамадзкім месцам адпачынку ў [[Беларусь|Беларусі]]. Напрыканцы XIX стагодзьдзя ў парку зьявіўся першы стадыён з вэлятрэкам, пляцоўкі для лаўн-тэнісу, кракету, кегельбану. Пасьля [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]] 1917 году й утварэньня [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] парк атрымлівае назву ў духу таго часу — «Прафінтэрн». І з 1936 году за паркам замацоўваецца назва — «парк імя Максіма Горкага», як даніна новай традыцыі назваць паркі культуры й адпачынку ў найбуйнейшых гарадах [[СССР]] імем гэтага [[Пралетарыят|пралетарскага]] пісьменьніка. Падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], жылыя кварталы, якія знаходзіліся каля [[Сьвіслач (басэйн Дняпра)|Сьвіслачы]], былі разбураныя, і зьявілася магчымасьць пашырыць тэрыторыю парку. Паваенная рэканструкцыя парку ажыцьцяўлялася па праекце архітэктара І. Рудэнка. У 1960 годзе парк цалкам становіцца дзіцячым і за ім замацоўваецца яго сёньняшняя назва: «Цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага». Распрацаваны новы генэральны плян парку архітэктарамі: Л. Усава, У. Вараксін, В. Герашчанка. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Заўвагі == {{reflist|group="~"}} == Вонкавыя спасылкі == {{Гісторыка-культурная каштоўнасьць Рэспублікі Беларусь|713Г000110}} {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130814230023/http://news.tut.by/society/356518.html Як выглядала вуліца Карла Маркса сотню гадоў таму?]. Tut.by * [http://www.oldmensk.net/publ/vulicy/marksa_k/45 Менск. Гісторыя па фатаздымках. Вуліца Карла Маркса]. Oldmensk.net * [http://ato.by/street/415 Інфраструктура вуліцы Інтэрнацыянальнай]. Ato.by{{ref-ru}} * [http://pda.sb.by/post/53499/ У пошуках страчанага]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Савецкая Беларусія{{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20141229124704/http://maps.interfax.by/minsk/gis/5267#main=search&search_query=%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%20%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81%D0%B0 3-D мапа вуліцы Карла Маркса]. Interfax.by{{ref-ru}} {{Менск}} {{каардынаты|53|53|57.87|паўночнае|27|33|38.50|усходняе|выяўленьне=загаловак}} {{Абраны артыкул}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Маркса}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] o1a4vokkz589nm45eorosya2jtnb5i5 0 134186 2688089 2687758 2026-09-02T12:38:23Z Дамінік 64057 2688089 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Карастышаў |Статус = места |Назва ў родным склоне = Карастышава |Арыгінальная назва = Коростишів |Лацінка = Karastyšaŭ |Герб = Korostyshiv coat of arms.svg |Сьцяг = Korostyyv prapor.png |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = перад 1481 годам |Статус з = 1938 |Магдэбурскае права = 1779 |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 9.74 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 24129 |Год падліку колькасьці = 2022 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref>[http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_Сhuselnist.pdf Колькасьць насельніцтва Украіны на 1 студзеня 2022 г.]</ref> |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = [[украінцы]] – 92.76%<br> [[расейцы]] – 5.00%<br> [[палякі]] – 1.36% |Год падліку нацыянальнага складу= 2001 |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 12500—12509 |Тэлефонны код = +380-4130 |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 19 |Шырата сэкундаў = 7 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 3 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = |Лацінка = Karastyšaŭ }} '''Карасты́шаў''' ({{мова-uk|Коростишів}}) — [[горад|места]] ў [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Плошча 9,74 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2022 году — 24129 чал. [[Файл:Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.png|значак|зьлева|150px|Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.]][[Файл:Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра др. пал. XV ст.png|значак|зьлева|150px|Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра канца XV ст.]] [[Файл:POL COA Chorągwie Kmitów II.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Харугва роду Кмітаў]] [[Файл:Згадка пра Карастышаў крыштафа Кмітыча ў 1545 г.png|значак|зьлева|150px|Карастышаў у 1545 г.]] [[Файл:Скончылася служба замкавых путных баяраў.png|значак|зьлева|150px|Асабістыя прыбыткі важней, чым замкавая служба.]] [[Файл:Kyiv and Zhytomyr Polissia on Beauplan map.jpg|значак|зьлева|150px||Карастышаў на мапе Боплана. 1648 г.]] [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|зьлева|150px|Карастышаў у люстрацыі 1683 г.]] [[Файл:Прывілей Карастышаву на кірмашы 1771 г.png|значак|зьлева|150px|Урывак з прывілею на кірмашы ў Карастышаве 1771 г.]] == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === У рэвізіі Жытомірскага замку 1545 году паведамляецца, што яшчэ за часоў караля [[Казімер Ягелончык|Казімера]] (†1492), перад зруйнаваньнем места і навакольляў [[чамбул]]амі хана [[Мэнглі I Гірэй|Мэнглі Гірэя]] ў 1481 годзе<ref>Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1895. T. XIV. S. 905</ref>, жыхары сяла Карастышаў, сярод іншых, дапамагалі мяшчанам ў адпраўцы {{падказка|стацыяў|стацыі — павіннасьць у выглядзе натуральнага пабору на ўтрыманьне вялікага князя, як бы той наведаў, альбо і не наведаў воласьць}} і {{падказка|падводаў|падводы — бярэма павазовае, павіннасьць па перавозцы гаспадарчых грузаў да прыстаняў і інш.}} да [[Чуднаў|Чуднава]] і [[Зьвягель|Зьвягеля]], як і да [[Кіеў|Кіева]]. Пасьля навалы кароль вызваліў іх ад гэтых павіннасьцяў<ref name="fn1">Литовська метрика. Книга 561. Ревізії українських замків 1545 року. / Підготував Володимир Кравченко. — Київ, 2005. С. 241, 243, 250, 253</ref>. У недатаваным{{заўвага|Павіннасьці Кастэшава і іншых паселішчаў, яшчэ не раздадзеных зямянам, але без стацыяў і падводаў (часова вызваленыя пасьля татарскіх наездаў?), меркавана ўказваюць на канец XV ст., да 1498 г. уключна. Супрацоўнікі Кіеўскай археаграфічнай камісіі лягічна назвалі дакумэнт «Люстрацыяй Кіеўскай зямлі» і прывязалі яго да часу ўтварэньня Кіеўскага ваяводзтва ў 1471 г. («каля 1471 г.»)<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 2. Акты о заселении юго-западной России. — Киев, 1890. С. 1—9</ref>. Незразумела толькі, чаму ў кнізе 3 Мэтрыкі ВКЛ ён зьмешчаны сярод матэрыялаў 1490-х гг.}} «Апісаньні места Жытоміра» названы гаспадарскі двор Кастэшаў з ворыўнымі землямі. Ягоныя насельнікі выконвалі розныя замкавыя павіннасьці, сярод якіх ужо не было падводаў і стацыяў<ref>Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440—1498). / Parenzė L. Anužutė ir A. Baliulis.- Vilnius, 1998. № 41</ref>. 26-м сакавіка 1499 году датаваны «''Привилеi панȣ Кмите Александровичȣ на село Коростешово а на данники ȣ Житомирскомъ повете''»<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. № 289</ref>{{заўвага|Расейскія аўтары найноўшага выданьня кнігі 6 Мэтрыкі ВКЛ у 2012 г. абралі старое імпэрскае найменьне для краю — «Западная Россия». Такое рэальнае стаўленьне да суседзяў нават у асяродзьдзі навукоўцаў.}}:{{пачатак цытаты}}Самъ [[Аляксандар Ягелончык|Александръ]], бож(е)ю м(и)л(о)стью._Билъ намъ чолом пан Кмита Александровичъ и просил в насъ села ȣ Житомирскомъ повете на имѧ Коростешова и данниковъ наших Гȣрина а Василѧ и их товаришовъ. И поведил перед нами, што ж тыи даньники дают намъ дани тол(ь)ко пол третѧ ведра медȣ а ωсмъ ведеръ полюдьѩ._Ино мы тое село Коростешово и тых даньниковъ Гȣрина а Василѩ и их товаришов емȣ дали со всими ихъ землѧми и зъ данью и со всимъ с тым, што здавна к томȣ селу Коростешову слȣшало._П(и)сан ȣ Вил(ь)ни, мар(та) 26 день. Индиктъ 2._Ѩнȣшко писар.{{канец цытаты}} Згодна з рэвізіяй Жытомірскага замку 1545 году, пан Крыштаф Кмітыч, трымаючы добра Карастышаў з 8 падданымі — выслугу ягонага бацькі, мусіў, роўна як і іншыя паны-шляхта, «мѣти и ωправовати» замкавую гародню. Сказана яшчэ, што гэты ўладальнік раздаў усе ўгодзьдзі даньнікам дзеля ўласнага прыбытку, пасьля чаго колішнія абавязкі — паслугі, дачкі, старожа гарадавая — 18 путных слуг на карысьць замку цалкам перасталі выконвацца<ref name="fn1"/>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Карастышаў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Паводле тарыфу падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, з 40 дымоў (×6 — каля 240 асобаў) [[Асадныя сяляне|osiadłych]] і з 10 (каля 60 асобаў) [[Агароднікі|агароднікаў]] Старога і Новага Карастышава пана Людвіка Алізара Валчкевіча выбіралася адпаведна па 6 злотых і па 2 зл. 12 грошаў польскіх; з 2 колаў млыновых па 9 зл. 18 гр., з 3 рудніцкіх колаў па 24 зл., з 2 папоў па 12 зл.<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Оп. 1. Спр. 1. А. 616; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 409</ref>. Згодна з люстрацыяй падымнага падатку Жытомірскага і Оўруцкага паветаў Кіеўскага ваяводзтва, у 1683 годзе з 30 дымоў (каля 180 жыхароў) часткі места Карастышаў пана Яна Аляксандра Алізара, падсудка кіеўскага, выбіралася 9 злотых; тая сума і з 30 дымоў што да часткі Карастышава пані Сачковай<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742зв.; Архив ЮЗР. — С. 497</ref>. Паводле тарыфу 1754 года, з 190 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł dyma», «szesnastka», «puł szesnastki» а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 1140 жыхароў) места Карастышава вяльможных Алізараў «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіралася 29 злотых і 21 грош, «do skarbu» — 118 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 156</ref>. Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў, што ў цэлым Карастышаўскім кагале налічвалася 620 плацельшчыкаў пагалоўшчыны, зь іх у самым месьце – 316 чалавек. У 1775 годзе колькасьць głow у кагале павялічылася да 842, у Карастышаве – 123 дамы, 509 głow. У 1778 годзе адпаведна – 1188 głow, 176 і 625. У 1784 годзе – 1127, 142 і 499. У 1787 годзе – 1081, 159 і 590. У 1789 годзе ў Карастышаўскім кагале (парафіі) налічвалася 1029 душ, у месьце – 533 душы, зь якіх 265 мужчынскага і 268 жаночага полу. Сярод іх: шынкароў або карчмароў – 144 мужчыны, 150 жанчын, дзяцей – 104; гандляроў – 21 мужчына, 27 жанчын, 17 дзяцей; рамесьнікаў – 25 мужчын, 27 жанчын, 12 дзяцей; служак – 4 мужчыны, 2 дзяўчынкі. На 30 траўня 1791 году ў месьце Карастышаў было 163 габрэйскія дамы з 615 душамі, з іх 234 мужчыны, 249 жанчын з 63 сынамі і 69 дачкамі<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 57—58, 223—224, 311—312, 383—384, 508—509, 623, 689</ref>. 30 жніўня 1771 году{{заўвага|У польскіх аўтараў М. Балінскага, Т. Ліпінскага, а ў сьлед за імі і Эд. Рулікоўскага (спасылкі на працы ёсьць на старонцы), памылкова пададзены 1777 г.}} кароль [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслаў Аўгуст]] пацьвердзіў панам Юзафу, падкамораму надворнаму, і Філіпу, падчашаму [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], Алізарам права на 6 кірмашоў у мястэчку Карастышаў і дазволіў праводзіць яшчэ 2 новыя кірмашы<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 1. Акты о городах (1432—1798). — Киев, 1869. С. 422—424</ref>. У 1779 годзе манарх надаў месту Карастышаў паноў Алізараў [[Магдэбургскае права|Магдэбурскае права]]<ref>Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana przez Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego. Wyd. drugie, poprawione i uzupełnione przez F. K. Martynowskiego. – Warszawa, 1885. T. II. S. 637</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карастышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === * 1938: атрымаў статус места. == Насельніцтва == === Колькасьць === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAAA;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва <small>(чал.)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm Cities & towns of Ukraine]{{ref-en}}{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#EEEEEE" ! 1897 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2001 !! 2018 |- bgcolor="#FFFFFF" | align=center| 7863 | align=center| 16 690 | align=center| 21 153 | align=center| 24 420 | align=center| 28 046 | align=center| 26 068 | align=center| 25 445 |} === Мова === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAFF" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва па роднай мове <small>(2001)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp Банк даних Державної служби статистики України]{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#eeeeff" ! украінская&nbsp;мова !! расейская |- bgcolor="#f7f9ff" | align=center|94.42% | align=center|5.27% |} == Асобы == * [[Сяргей Возьняк]] — беларускі палітык == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Korosteszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1883. T. IV. S. 415—420 == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{Жытомірская вобласьць}} [[Катэгорыя:Гарады Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] 3c3nt2w79qw88fuat27ozqqj3t54ha4 2688090 2688089 2026-09-02T12:41:55Z Дамінік 64057 2688090 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Карастышаў |Статус = места |Назва ў родным склоне = Карастышава |Арыгінальная назва = Коростишів |Лацінка = Karastyšaŭ |Герб = Korostyshiv coat of arms.svg |Сьцяг = Korostyyv prapor.png |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = перад 1481 годам |Статус з = 1938 |Магдэбурскае права = 1779 |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 9.74 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 24129 |Год падліку колькасьці = 2022 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref>[http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_Сhuselnist.pdf Колькасьць насельніцтва Украіны на 1 студзеня 2022 г.]</ref> |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = [[украінцы]] – 92.76%<br> [[расейцы]] – 5.00%<br> [[палякі]] – 1.36% |Год падліку нацыянальнага складу= 2001 |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 12500—12509 |Тэлефонны код = +380-4130 |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 19 |Шырата сэкундаў = 7 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 3 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = |Лацінка = Karastyšaŭ }} '''Карасты́шаў''' ({{мова-uk|Коростишів}}) — [[горад|места]] ў [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Плошча 9,74 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2022 году — 24129 чал. [[Файл:Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.png|значак|зьлева|150px|Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.]][[Файл:Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра др. пал. XV ст.png|значак|зьлева|150px|Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра канца XV ст.]] [[Файл:POL COA Chorągwie Kmitów II.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Харугва роду Кмітаў]] [[Файл:Згадка пра Карастышаў крыштафа Кмітыча ў 1545 г.png|значак|зьлева|150px|Карастышаў у 1545 г.]] [[Файл:Скончылася служба замкавых путных баяраў.png|значак|зьлева|150px|Асабістыя прыбыткі важней, чым замкавая служба.]] [[Файл:Карастышаў у пабаровым рэестры 1628 г.jpg|значак|зьлева|150px||Карастышаў у пабаровым рэестры 1628 г.]] [[Файл:Kyiv and Zhytomyr Polissia on Beauplan map.jpg|значак|зьлева|150px||Карастышаў на мапе Боплана. 1648 г.]] [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|зьлева|150px|Карастышаў у люстрацыі 1683 г.]] [[Файл:Прывілей Карастышаву на кірмашы 1771 г.png|значак|зьлева|150px|Урывак з прывілею на кірмашы ў Карастышаве 1771 г.]] == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === У рэвізіі Жытомірскага замку 1545 году паведамляецца, што яшчэ за часоў караля [[Казімер Ягелончык|Казімера]] (†1492), перад зруйнаваньнем места і навакольляў [[чамбул]]амі хана [[Мэнглі I Гірэй|Мэнглі Гірэя]] ў 1481 годзе<ref>Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1895. T. XIV. S. 905</ref>, жыхары сяла Карастышаў, сярод іншых, дапамагалі мяшчанам ў адпраўцы {{падказка|стацыяў|стацыі — павіннасьць у выглядзе натуральнага пабору на ўтрыманьне вялікага князя, як бы той наведаў, альбо і не наведаў воласьць}} і {{падказка|падводаў|падводы — бярэма павазовае, павіннасьць па перавозцы гаспадарчых грузаў да прыстаняў і інш.}} да [[Чуднаў|Чуднава]] і [[Зьвягель|Зьвягеля]], як і да [[Кіеў|Кіева]]. Пасьля навалы кароль вызваліў іх ад гэтых павіннасьцяў<ref name="fn1">Литовська метрика. Книга 561. Ревізії українських замків 1545 року. / Підготував Володимир Кравченко. — Київ, 2005. С. 241, 243, 250, 253</ref>. У недатаваным{{заўвага|Павіннасьці Кастэшава і іншых паселішчаў, яшчэ не раздадзеных зямянам, але без стацыяў і падводаў (часова вызваленыя пасьля татарскіх наездаў?), меркавана ўказваюць на канец XV ст., да 1498 г. уключна. Супрацоўнікі Кіеўскай археаграфічнай камісіі лягічна назвалі дакумэнт «Люстрацыяй Кіеўскай зямлі» і прывязалі яго да часу ўтварэньня Кіеўскага ваяводзтва ў 1471 г. («каля 1471 г.»)<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 2. Акты о заселении юго-западной России. — Киев, 1890. С. 1—9</ref>. Незразумела толькі, чаму ў кнізе 3 Мэтрыкі ВКЛ ён зьмешчаны сярод матэрыялаў 1490-х гг.}} «Апісаньні места Жытоміра» названы гаспадарскі двор Кастэшаў з ворыўнымі землямі. Ягоныя насельнікі выконвалі розныя замкавыя павіннасьці, сярод якіх ужо не было падводаў і стацыяў<ref>Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440—1498). / Parenzė L. Anužutė ir A. Baliulis.- Vilnius, 1998. № 41</ref>. 26-м сакавіка 1499 году датаваны «''Привилеi панȣ Кмите Александровичȣ на село Коростешово а на данники ȣ Житомирскомъ повете''»<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. № 289</ref>{{заўвага|Расейскія аўтары найноўшага выданьня кнігі 6 Мэтрыкі ВКЛ у 2012 г. абралі старое імпэрскае найменьне для краю — «Западная Россия». Такое рэальнае стаўленьне да суседзяў нават у асяродзьдзі навукоўцаў.}}:{{пачатак цытаты}}Самъ [[Аляксандар Ягелончык|Александръ]], бож(е)ю м(и)л(о)стью._Билъ намъ чолом пан Кмита Александровичъ и просил в насъ села ȣ Житомирскомъ повете на имѧ Коростешова и данниковъ наших Гȣрина а Василѧ и их товаришовъ. И поведил перед нами, што ж тыи даньники дают намъ дани тол(ь)ко пол третѧ ведра медȣ а ωсмъ ведеръ полюдьѩ._Ино мы тое село Коростешово и тых даньниковъ Гȣрина а Василѩ и их товаришов емȣ дали со всими ихъ землѧми и зъ данью и со всимъ с тым, што здавна к томȣ селу Коростешову слȣшало._П(и)сан ȣ Вил(ь)ни, мар(та) 26 день. Индиктъ 2._Ѩнȣшко писар.{{канец цытаты}} Згодна з рэвізіяй Жытомірскага замку 1545 году, пан Крыштаф Кмітыч, трымаючы добра Карастышаў з 8 падданымі — выслугу ягонага бацькі, мусіў, роўна як і іншыя паны-шляхта, «мѣти и ωправовати» замкавую гародню. Сказана яшчэ, што гэты ўладальнік раздаў усе ўгодзьдзі даньнікам дзеля ўласнага прыбытку, пасьля чаго колішнія абавязкі — паслугі, дачкі, старожа гарадавая — 18 путных слуг на карысьць замку цалкам перасталі выконвацца<ref name="fn1"/>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Карастышаў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Паводле тарыфу падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, з 40 дымоў (×6 — каля 240 асобаў) [[Асадныя сяляне|osiadłych]] і з 10 (каля 60 асобаў) [[Агароднікі|агароднікаў]] Старога і Новага Карастышава пана Людвіка Алізара Валчкевіча выбіралася адпаведна па 6 злотых і па 2 зл. 12 грошаў польскіх; з 2 колаў млыновых па 9 зл. 18 гр., з 3 рудніцкіх колаў па 24 зл., з 2 папоў па 12 зл.<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Оп. 1. Спр. 1. А. 616; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 409</ref>. Згодна з люстрацыяй падымнага падатку Жытомірскага і Оўруцкага паветаў Кіеўскага ваяводзтва, у 1683 годзе з 30 дымоў (каля 180 жыхароў) часткі места Карастышаў пана Яна Аляксандра Алізара, падсудка кіеўскага, выбіралася 9 злотых; тая сума і з 30 дымоў што да часткі Карастышава пані Сачковай<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742зв.; Архив ЮЗР. — С. 497</ref>. Паводле тарыфу 1754 года, з 190 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł dyma», «szesnastka», «puł szesnastki» а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 1140 жыхароў) места Карастышава вяльможных Алізараў «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіралася 29 злотых і 21 грош, «do skarbu» — 118 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 156</ref>. Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў, што ў цэлым Карастышаўскім кагале налічвалася 620 плацельшчыкаў пагалоўшчыны, зь іх у самым месьце – 316 чалавек. У 1775 годзе колькасьць głow у кагале павялічылася да 842, у Карастышаве – 123 дамы, 509 głow. У 1778 годзе адпаведна – 1188 głow, 176 і 625. У 1784 годзе – 1127, 142 і 499. У 1787 годзе – 1081, 159 і 590. У 1789 годзе ў Карастышаўскім кагале (парафіі) налічвалася 1029 душ, у месьце – 533 душы, зь якіх 265 мужчынскага і 268 жаночага полу. Сярод іх: шынкароў або карчмароў – 144 мужчыны, 150 жанчын, дзяцей – 104; гандляроў – 21 мужчына, 27 жанчын, 17 дзяцей; рамесьнікаў – 25 мужчын, 27 жанчын, 12 дзяцей; служак – 4 мужчыны, 2 дзяўчынкі. На 30 траўня 1791 году ў месьце Карастышаў было 163 габрэйскія дамы з 615 душамі, з іх 234 мужчыны, 249 жанчын з 63 сынамі і 69 дачкамі<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 57—58, 223—224, 311—312, 383—384, 508—509, 623, 689</ref>. 30 жніўня 1771 году{{заўвага|У польскіх аўтараў М. Балінскага, Т. Ліпінскага, а ў сьлед за імі і Эд. Рулікоўскага (спасылкі на працы ёсьць на старонцы), памылкова пададзены 1777 г.}} кароль [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслаў Аўгуст]] пацьвердзіў панам Юзафу, падкамораму надворнаму, і Філіпу, падчашаму [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], Алізарам права на 6 кірмашоў у мястэчку Карастышаў і дазволіў праводзіць яшчэ 2 новыя кірмашы<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 1. Акты о городах (1432—1798). — Киев, 1869. С. 422—424</ref>. У 1779 годзе манарх надаў месту Карастышаў паноў Алізараў [[Магдэбургскае права|Магдэбурскае права]]<ref>Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana przez Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego. Wyd. drugie, poprawione i uzupełnione przez F. K. Martynowskiego. – Warszawa, 1885. T. II. S. 637</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карастышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === * 1938: атрымаў статус места. == Насельніцтва == === Колькасьць === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAAA;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва <small>(чал.)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm Cities & towns of Ukraine]{{ref-en}}{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#EEEEEE" ! 1897 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2001 !! 2018 |- bgcolor="#FFFFFF" | align=center| 7863 | align=center| 16 690 | align=center| 21 153 | align=center| 24 420 | align=center| 28 046 | align=center| 26 068 | align=center| 25 445 |} === Мова === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAFF" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва па роднай мове <small>(2001)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp Банк даних Державної служби статистики України]{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#eeeeff" ! украінская&nbsp;мова !! расейская |- bgcolor="#f7f9ff" | align=center|94.42% | align=center|5.27% |} == Асобы == * [[Сяргей Возьняк]] — беларускі палітык == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Korosteszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1883. T. IV. S. 415—420 == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{Жытомірская вобласьць}} [[Катэгорыя:Гарады Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] ftxb3y79yy92i5hszhd51ashxbv3c5g 2688091 2688090 2026-09-02T12:42:44Z Дамінік 64057 2688091 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Карастышаў |Статус = места |Назва ў родным склоне = Карастышава |Арыгінальная назва = Коростишів |Лацінка = Karastyšaŭ |Герб = Korostyshiv coat of arms.svg |Сьцяг = Korostyyv prapor.png |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = перад 1481 годам |Статус з = 1938 |Магдэбурскае права = 1779 |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Жытомірскі раён|Жытомірскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = 9.74 |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 24129 |Год падліку колькасьці = 2022 |Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref>[http://db.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/ukr/publ_new1/2022/zb_Сhuselnist.pdf Колькасьць насельніцтва Украіны на 1 студзеня 2022 г.]</ref> |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = [[украінцы]] – 92.76%<br> [[расейцы]] – 5.00%<br> [[палякі]] – 1.36% |Год падліку нацыянальнага складу= 2001 |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 12500—12509 |Тэлефонны код = +380-4130 |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 19 |Шырата сэкундаў = 7 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 3 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = |Лацінка = Karastyšaŭ }} '''Карасты́шаў''' ({{мова-uk|Коростишів}}) — [[горад|места]] ў [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. Плошча 9,74 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2022 году — 24129 чал. [[Файл:Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.png|значак|зьлева|150px|Зьвестка пра Карастышаў да татарскага наезду 1481 г.]][[Файл:Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра др. пал. XV ст.png|значак|зьлева|150px|Двор Кастэшаў у Апісаньні места Жытоміра канца XV ст.]] [[Файл:POL COA Chorągwie Kmitów II.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Харугва роду Кмітаў]] [[Файл:Згадка пра Карастышаў крыштафа Кмітыча ў 1545 г.png|значак|зьлева|150px|Карастышаў у 1545 г.]] [[Файл:Скончылася служба замкавых путных баяраў.png|значак|зьлева|150px|Асабістыя прыбыткі важней, чым замкавая служба.]] [[Файл:Карастышаў у пабаровым рэестры 1628 г.jpg|значак|зьлева|150px||Карастышаў у пабаровым рэестры 1628 г.]] [[Файл:Kyiv and Zhytomyr Polissia on Beauplan map.jpg|значак|зьлева|150px||Карастышаў на мапе Боплана. 1648 г.]] [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|150px|Карастышаў у люстрацыі 1683 г.]] [[Файл:Прывілей Карастышаву на кірмашы 1771 г.png|значак|зьлева|150px|Урывак з прывілею на кірмашы ў Карастышаве 1771 г.]] == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === У рэвізіі Жытомірскага замку 1545 году паведамляецца, што яшчэ за часоў караля [[Казімер Ягелончык|Казімера]] (†1492), перад зруйнаваньнем места і навакольляў [[чамбул]]амі хана [[Мэнглі I Гірэй|Мэнглі Гірэя]] ў 1481 годзе<ref>Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1895. T. XIV. S. 905</ref>, жыхары сяла Карастышаў, сярод іншых, дапамагалі мяшчанам ў адпраўцы {{падказка|стацыяў|стацыі — павіннасьць у выглядзе натуральнага пабору на ўтрыманьне вялікага князя, як бы той наведаў, альбо і не наведаў воласьць}} і {{падказка|падводаў|падводы — бярэма павазовае, павіннасьць па перавозцы гаспадарчых грузаў да прыстаняў і інш.}} да [[Чуднаў|Чуднава]] і [[Зьвягель|Зьвягеля]], як і да [[Кіеў|Кіева]]. Пасьля навалы кароль вызваліў іх ад гэтых павіннасьцяў<ref name="fn1">Литовська метрика. Книга 561. Ревізії українських замків 1545 року. / Підготував Володимир Кравченко. — Київ, 2005. С. 241, 243, 250, 253</ref>. У недатаваным{{заўвага|Павіннасьці Кастэшава і іншых паселішчаў, яшчэ не раздадзеных зямянам, але без стацыяў і падводаў (часова вызваленыя пасьля татарскіх наездаў?), меркавана ўказваюць на канец XV ст., да 1498 г. уключна. Супрацоўнікі Кіеўскай археаграфічнай камісіі лягічна назвалі дакумэнт «Люстрацыяй Кіеўскай зямлі» і прывязалі яго да часу ўтварэньня Кіеўскага ваяводзтва ў 1471 г. («каля 1471 г.»)<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 2. Акты о заселении юго-западной России. — Киев, 1890. С. 1—9</ref>. Незразумела толькі, чаму ў кнізе 3 Мэтрыкі ВКЛ ён зьмешчаны сярод матэрыялаў 1490-х гг.}} «Апісаньні места Жытоміра» названы гаспадарскі двор Кастэшаў з ворыўнымі землямі. Ягоныя насельнікі выконвалі розныя замкавыя павіннасьці, сярод якіх ужо не было падводаў і стацыяў<ref>Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 3 (1440—1498). / Parenzė L. Anužutė ir A. Baliulis.- Vilnius, 1998. № 41</ref>. 26-м сакавіка 1499 году датаваны «''Привилеi панȣ Кмите Александровичȣ на село Коростешово а на данники ȣ Житомирскомъ повете''»<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. № 289</ref>{{заўвага|Расейскія аўтары найноўшага выданьня кнігі 6 Мэтрыкі ВКЛ у 2012 г. абралі старое імпэрскае найменьне для краю — «Западная Россия». Такое рэальнае стаўленьне да суседзяў нават у асяродзьдзі навукоўцаў.}}:{{пачатак цытаты}}Самъ [[Аляксандар Ягелончык|Александръ]], бож(е)ю м(и)л(о)стью._Билъ намъ чолом пан Кмита Александровичъ и просил в насъ села ȣ Житомирскомъ повете на имѧ Коростешова и данниковъ наших Гȣрина а Василѧ и их товаришовъ. И поведил перед нами, што ж тыи даньники дают намъ дани тол(ь)ко пол третѧ ведра медȣ а ωсмъ ведеръ полюдьѩ._Ино мы тое село Коростешово и тых даньниковъ Гȣрина а Василѩ и их товаришов емȣ дали со всими ихъ землѧми и зъ данью и со всимъ с тым, што здавна к томȣ селу Коростешову слȣшало._П(и)сан ȣ Вил(ь)ни, мар(та) 26 день. Индиктъ 2._Ѩнȣшко писар.{{канец цытаты}} Згодна з рэвізіяй Жытомірскага замку 1545 году, пан Крыштаф Кмітыч, трымаючы добра Карастышаў з 8 падданымі — выслугу ягонага бацькі, мусіў, роўна як і іншыя паны-шляхта, «мѣти и ωправовати» замкавую гародню. Сказана яшчэ, што гэты ўладальнік раздаў усе ўгодзьдзі даньнікам дзеля ўласнага прыбытку, пасьля чаго колішнія абавязкі — паслугі, дачкі, старожа гарадавая — 18 путных слуг на карысьць замку цалкам перасталі выконвацца<ref name="fn1"/>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Карастышаў з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === Паводле тарыфу падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, з 40 дымоў (×6 — каля 240 асобаў) [[Асадныя сяляне|osiadłych]] і з 10 (каля 60 асобаў) [[Агароднікі|агароднікаў]] Старога і Новага Карастышава пана Людвіка Алізара Валчкевіча выбіралася адпаведна па 6 злотых і па 2 зл. 12 грошаў польскіх; з 2 колаў млыновых па 9 зл. 18 гр., з 3 рудніцкіх колаў па 24 зл., з 2 папоў па 12 зл.<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Оп. 1. Спр. 1. А. 616; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 409</ref>. Згодна з люстрацыяй падымнага падатку Жытомірскага і Оўруцкага паветаў Кіеўскага ваяводзтва, у 1683 годзе з 30 дымоў (каля 180 жыхароў) часткі места Карастышаў пана Яна Аляксандра Алізара, падсудка кіеўскага, выбіралася 9 злотых; тая сума і з 30 дымоў што да часткі Карастышава пані Сачковай<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742зв.; Архив ЮЗР. — С. 497</ref>. Паводле тарыфу 1754 года, з 190 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł dyma», «szesnastka», «puł szesnastki» а 1 дым тады — 320 двароў.}} (каля 1140 жыхароў) места Карастышава вяльможных Алізараў «do grodu» (Жытомірскага замку) выбіралася 29 злотых і 21 грош, «do skarbu» — 118 злотых, 24 грошы<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 156</ref>. Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў, што ў цэлым Карастышаўскім кагале налічвалася 620 плацельшчыкаў пагалоўшчыны, зь іх у самым месьце – 316 чалавек. У 1775 годзе колькасьць głow у кагале павялічылася да 842, у Карастышаве – 123 дамы, 509 głow. У 1778 годзе адпаведна – 1188 głow, 176 і 625. У 1784 годзе – 1127, 142 і 499. У 1787 годзе – 1081, 159 і 590. У 1789 годзе ў Карастышаўскім кагале (парафіі) налічвалася 1029 душ, у месьце – 533 душы, зь якіх 265 мужчынскага і 268 жаночага полу. Сярод іх: шынкароў або карчмароў – 144 мужчыны, 150 жанчын, дзяцей – 104; гандляроў – 21 мужчына, 27 жанчын, 17 дзяцей; рамесьнікаў – 25 мужчын, 27 жанчын, 12 дзяцей; служак – 4 мужчыны, 2 дзяўчынкі. На 30 траўня 1791 году ў месьце Карастышаў было 163 габрэйскія дамы з 615 душамі, з іх 234 мужчыны, 249 жанчын з 63 сынамі і 69 дачкамі<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. – Киев, 1890. С. 57—58, 223—224, 311—312, 383—384, 508—509, 623, 689</ref>. 30 жніўня 1771 году{{заўвага|У польскіх аўтараў М. Балінскага, Т. Ліпінскага, а ў сьлед за імі і Эд. Рулікоўскага (спасылкі на працы ёсьць на старонцы), памылкова пададзены 1777 г.}} кароль [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслаў Аўгуст]] пацьвердзіў панам Юзафу, падкамораму надворнаму, і Філіпу, падчашаму [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]], Алізарам права на 6 кірмашоў у мястэчку Карастышаў і дазволіў праводзіць яшчэ 2 новыя кірмашы<ref>Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 1. Акты о городах (1432—1798). — Киев, 1869. С. 422—424</ref>. У 1779 годзе манарх надаў месту Карастышаў паноў Алізараў [[Магдэбургскае права|Магдэбурскае права]]<ref>Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym opisana przez Michała Balińskiego i Tymoteusza Lipińskiego. Wyd. drugie, poprawione i uzupełnione przez F. K. Martynowskiego. – Warszawa, 1885. T. II. S. 637</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Карастышаў апынуўся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === * 1938: атрымаў статус места. == Насельніцтва == === Колькасьць === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAAA;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва <small>(чал.)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20120626112438/http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm Cities & towns of Ukraine]{{ref-en}}{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#EEEEEE" ! 1897 !! 1959 !! 1970 !! 1979 !! 1989 !! 2001 !! 2018 |- bgcolor="#FFFFFF" | align=center| 7863 | align=center| 16 690 | align=center| 21 153 | align=center| 24 420 | align=center| 28 046 | align=center| 26 068 | align=center| 25 445 |} === Мова === {| border="0" cellspacing="2" cellpadding="5" style="border:1px solid #AAAAAA;" |-bgcolor="#AAAAFF" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Насельніцтва па роднай мове <small>(2001)</small><ref>[https://web.archive.org/web/20140731182036/http://database.ukrcensus.gov.ua/Mult/Database/Census/databasetree_uk.asp Банк даних Державної служби статистики України]{{ref-uk}}</ref> |-bgcolor="#eeeeff" ! украінская&nbsp;мова !! расейская |- bgcolor="#f7f9ff" | align=center|94.42% | align=center|5.27% |} == Асобы == * [[Сяргей Возьняк]] — беларускі палітык == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * Edward Rulikowski. Korosteszów // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1883. T. IV. S. 415—420 == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} {{Жытомірская вобласьць}} [[Катэгорыя:Гарады Ўкраіны]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] rtzfzzeeyyq8fedwaesys8ytcpzlimd 0 136067 2688186 2682387 2026-09-03T10:21:09Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688186 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Хваля |Лягатып = FK Chvalia Pinsk.gif |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Хваля» |Горад = [[Пінск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1987 |Стадыён = «[[Хваля (стадыён)|Хваля]]» |Умяшчальнасьць = 3136 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Уладзімер Мамаеў |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ХваляПінскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ХваляПінскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ХваляПінск}} |Сайт = http://www.fcvolna-pinsk.by |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Хваля'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], базуецца ў горадзе [[Пінск]]у. Заснаваны ў 1987 годзе. З 2017 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] чэмпіянату Беларусі. == Гісторыя == Першыя футбольныя матчы ў [[Пінск]]у адбыліся ў 1915 годзе. 27 ліпеня мясцовыя каманды «Спарта» і «Штацкая» правялі таварыскую гульню, дзе мацней аказалася першая з камандаў зь лікам 11:0. Пасьля сканчэньня [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]] горад увайшоў у склад [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], а ягоныя клюбы былі далучаны да спаборніцтваў Люблінскай акругі. У 1929 годзе сыстэма польскіх лігаў была перайначана, то бок створаны новыя акругі, сярод якіх была створаная Палеская з цэнтрам у [[Берасьце|Берасьці]]. Да сярэдзіны 1930-х гадоў чэмпіёнамі акругі станавіліся берасьцейскія клюбы, аднак іхную гегемонію перарваў пінскі клюб «Котвіца» ў 1935 годзе, такім чынам пінчукі ўпершыню выйшлі ў адборачны турнір да польскага першынства. Аднак клюб згуляў ня вельмі ўдала, заняўшы апошні трэці радок адбору, пры тым што апошнія матчы клюб прапусьціў з-за адсутнасьці турнірных пэрспэктываў. У 1936 годзе сытуацыя паўтарылася, аднак адбор на гэты раз праводзіўся па кубкавай сыстэме. Пінчукі двойчы атрымалі паразу ад валынскага клюбу «Галерчык» і сышлі з турніру. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|Сэзон 2013 году]] «Хваля» пачала выдатна, здабыўшы на старце 5 перамог запар. Пасьля першага кола каманда замацавалася на чацьвертым месцы. Але ў другім коле вынікі пагоршылі. Дружына выдала дзесяціматчавую сэрыю без перамогаў. Не зважаючы на тое, што сэрыя была пераірваная ў апошнім туры перамогай над «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебскам]]» (1:0), «Хваля» скончыла сэзон толькі на 12 месцы, што стала найгоршым вынікам з 2006 году. Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзону 2014 году]] каманда страціла сваіх лідэраў, замест якіх у каманду вярнуўся шэраг дасьведчаных гульцоў-пінчукоў. Таксама дружына дапоўнілі маладыя гульцы зь іншых клюбаў. У выніку, каманда ад самага пачатку турніру апынулася ў канцы табліцы, доўгі час «Хваля» змагалася за выжываньне супраць «[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слоніму]]». У тым сэзоне Першую лігу мусіў быў пакінуць адзін клюб. Цяжкім ударам для пінчукоў стала сьмерць брамніка [[Мікалай Адамец|Мікалая Адамца]] ў верасьні 2014 году. У кастрычніку 2014 году, пасьля ўдалай сэрыі «Слоніма», «Хваля» затрымалася на апошнім радку і ўжо за некалькі тураў да сканчэньня першынства страціла шанец захаваць сваё месца ў другім дывізіёне. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] «Хвалю» прадстаўлялі ў асноўным уласныя выхаванцы. Камандзе ставілася задача вярнуцца ў Першую лігу, але гульня ў чэмпіянаце рабілася неналежным чынам — пінчукі саступілі сваім асноўным канкурэнтам. У ліпені 2015 году [[Вадзім Бяленка|Вадзіма Бяленку]] на трэнэрскай пасадзе замяніў [[Сяргей Шульжык]], аднак ён ня здолеў выправіць сытуацыю. Толькі ў канцы турніру каманда стала трывала здабываць перамогі, аднак гэта ня выратавала яе ад пятага месца. Клюб ня трапіў у фінальны этап. Перад [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзонам 2016 году]] камандзе было зноўку пастаноўлена павярнуцца ў Першую лігу. «Хваля» была відавочным фаварытам чэмпіянату і ў выніку ўпэўнена атрымала перамогу ў Другой лізе, забясьпечыўшы першае месца за некалькі тураў да фінішу. Па выхадзе ў Першую лігу каманда захавала асноўных гульцоў, да якіх далучыўся шэраг навабранцаў з досьведам выступу ў Найвышэйшай лізе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзоне 2017 году]] дружына амаль адразу замацавалася ў цэнтры табліцы і ў выніку скончыла сэзон на сёмым месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] атрымаўся для «Хвалі» няўдалым, каманда хутка апынулася ў ніжняй частцы табліцы. У ліпені Сяргей Шульжык выправіўся ў адстаўку, аднак пры новым трэнэры [[Віталь Кірылка|Віталі Кірылку]] сытуацыя не зьмянілася, і каманда скончыла сэзон на 13 месцы пры 15 удзельніках. У пачатку 2019 году каманду ўзначаліў [[Алег Кароль]], які прывёў шмат гульцоў з свайго былога клюбу «Слоніма-2017». Каманда ставіла на мэту заняць месца ў верхняй палове табліцы. Спачатку «Хваля» месьцілася ў сярэдзіне табліцы, але хутка шэраг няўдачаў адкінуў яе бліжэй да зоны вылету. У верасьні Кароль пакінуў каманду, на ягонае месца быў прызначаны [[Вадзім Бяленка]], аднак істотна гэта сытуацыю не выправіла, пінская каманда скончыла сэзон на 12 месцы. У 2020 годзе каманду папоўніла свае шэрагі гульцамі з досьведам выступу ў Найвышэйшай лізе. Большую частку сэзону «Хваля» знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і, не зважаючы на няўдалы фініш турніру. Пры аніводнай перамогі ў васьмі апошніх матчах пінская дружына заняла выніковае 9 месца. У пачатку 2021 году новым галоўным трэнэрам стаў пінчук [[Сяргей Ясковіч]], які перад гэтым пасьпяхова ачольваў койданаўскі «[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]». Каманда працягвала ўзмацоўвацца дасьведчанымі гульцамі. Гэта дало свой плён, то бок «Хваля» хутка замацавалася ў верхняй палове табліцы і часам прэтэндавала на прызавыя месцы. Толькі паводле вынікаў апошняга тура пінская каманда страціла шанец на прасоўваньне у Найвышэйшую лігу, фінішаваўшы чацьвертай. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Хваля» лічылася аднім з фаварытаў і добра пачала, але пасьля рушылі няўдачы. Не зважаючы на шэраг перамог над канкурэнтамі, паразы працягваліся, і неўзабаве пінская каманда апусьцілася ў сярэдзіну табліцы. «Хваля» яшчэ магла змагацца за выхад у Найвышэйшую лігу, але няўдалы фініш пакінуў каманду на сёмым месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|сэзоне 2023 году]] «Хваля» пераважна знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і скончыла чэмпіянат на восьмым месцы пры 17 удзельніках. == Былыя назовы == * «Камунальнік» (1987—1996) * «Пінск-900» (1997—2005) == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арсень Асонаў||2006}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Данііл Пракапчук||2000}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Курадавец||2005}} {{Гулец1|6|Q117193630|Аб|}} {{Гулец1|7|Q14404861|Аб|}} {{Гулец1|8|Q117197157|ПА|}} {{Гулец1|9|Q128826420|ПА|}} {{Гулец1|10|Q19862541|ПА|}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Ткачык||2002}} {{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Станіслаў Ляцко||2001}} {{Гулец1|15|Q3646627|Нап|капітан}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Сяргей Кірыковіч||2008}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|17|Q65030897|Аб|}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Кірыл Кавалевіч||2004}} {{Гулец1|21|Q64781797|ПА|}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Самуйлік|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2006}} {{Гулец1|25|Q128825210|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]}} {{Гулец1|33|Q129254571|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}} {{Гулец1|55|Q113016351|ПА|}} {{Гулец|62|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Станіслаў Балук||2008}} {{Гулец|77|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Ягор Нікіпаронак||2002}} {{Гулец1|91|Q111805260|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]]}} {{Гулец1|97|Q96149137|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''8''' || 28 || 8 || 10 || 10 || 24–45 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 30 || 11 || 6 || 13 || 30–41 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''16''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 8 || 18 || 26–62 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''9''' || 20 || 11 || 5 || 4 || 49–19 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''1''' {{Рост}} || 24 || 19 || 3 || 2 || 87–20 || 60 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 30 || 13 || 4 || 13 || 48–48 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 28 || 6 || 7 || 15 || 23–49 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 28 || 5 || 6 || 17 || 29–49 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 26 || 6 || 7 || 13 || 41–52 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 33 || 16 || 8 || 9 || 49–39 || 56 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 24 || 10 || 6 || 8 || 44–35 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''8''' || 32 || 12 || 7 || 13 || 41–49 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''5''' || 34 || 21 || 3 || 10 || 70–43 || 66 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''11''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 65–55 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Сяргей Ясковіч]] (з 21 студзеня 2021)<ref name="staff">{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.co.uk/volna-pinsk/mitarbeiterhistorie/verein/24177|загаловак=Volna Pinsk - Current and former staff | вылавец=Transfermarkt|мова=en}}</ref> * [[Вадзім Бяленка]] (з 1 кастрычніка 2019 да 20 студзеня 2021)<ref name="staff"/> * [[Алег Кароль]] (з студзеня да 30 верасьня 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/122195.html Олег Король возглавил «Волну»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Віталь Кірылка]] (в. а., ліпень — сьнежань 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/115420.html Сергей Шульжик подал в отставку с поста главного тренера «Волны»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Шульжык]] (ліпень 2015 году — ліпень 2018 году)<ref>[http://by.tribuna.com/football/1031145686.html Беленко ушел с поста главного тренера «Волны»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вадзім Бяленка]] (студзень — ліпень 2015 году)<ref>[http://by.tribuna.com/football/1026305491.html Беленко будет главным тренером «Волны» в предстоящем сезоне]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Чэпкі]] (верасень 2012 году — студзень 2015 году) * [[Сяргей Шульжык]] (ліпень 2010 — верасень 2012) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.fcvolna-pinsk.by Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Пінск]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1987 годзе]] t8kdbrnqdvuwf7d51hfjcj7oeipw65e 0 140332 2688190 2654179 2026-09-03T10:33:20Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688190 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Алег Патоцкі''' ({{Н}} 24 чэрвеня 1991 году) — беларускі футбаліст, паўабронца менскага «[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]». == Кар’ера == === Клюбная === З 2008 году гуляў за дубль барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], потым пачаў праходзіць у асноўны склад. Сэзон 2012 году правёў у арэндзе ў магілёўскім «[[Дняпро Магілёў|Дняпры]]», дапамог клюбу перамагчы ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. У студзені 2013 году перайшоў у «Дняпро» на трывалай аснове<ref>[http://www.football.by/news/41293.html Олег Патоцкий перейдет в "Днепр"]</ref>, але ўжо ня меў месца ў першым складзе. Пад канец сэзону пачаў часьцей зьяўляцца ў стартавым складзе, звычайна на пазыцыі цэнтральнага атакуючага паўабароцы. У сакавіку 2014 году кантракт з «Дняпром» быў скасаваны на ўзаемную згоду<ref>[http://football.by/news/56022.html "Днепр" расторг контракт с Патоцким]</ref>, і неўзабаве Алег стаў гульцом «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеі]]»<ref>[http://football.by/news/56091.html Патоцкий будет играть за "Городею"]</ref>. Першую палову сэзону 2014 году прапусьціў праз траўмы, пазьней замацаваўся ў асноўным складзе «Гарадзеі». У студзені 2015 году быў на праглядзе ў «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», але беспасьпяхова<ref>[http://www.football.by/news/66346.html Патоцкий, Шидловский и Якимов не подошли "Торпедо-БелАЗ"]</ref>. Пазьней цягам значага пэрыяду знаходзіўся ў табары бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]», аднак у сакавіку пакінуў Бабруйск<ref>[http://www.football.by/news/67751.html Олег Патоцкий покинул тренировочный лагерь "Белшины"]</ref>. Праз траўмы прапусьціў пачатак сэзону 2015 году, а ў траўні склаў кантракт зь першалігавай «[[Іслач Менскі раён|Іслаччу]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20150702224450/http://fcisloch.by/arhiv-novostey/igrok-uchastvuyushhij-v-lige-chempionov-popolnil-ryady-islochi/ Игрок, участвовавший в Лиге Чемпионов, пополнил ряды «Ислочи»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150702224450/http://fcisloch.by/arhiv-novostey/igrok-uchastvuyushhij-v-lige-chempionov-popolnil-ryady-islochi/ |date=2 ліпеня 2015 }}</ref>. У сэзоне 2015 году зрэдку зьяўляўся на полі, аднаўляючыся пасьля траўмаў. У першай палове сэзону 2016 году трывала гуляў у пачатковым складзе «Іслачы», якая прабілася ў Найвышэйшую лігу, але ў жніўні атрымаў чарговую траўму і выбыў да канца сэзону. У студзені 2017 году падоўжыў кантракт з клюбам<ref>[http://football.by/news/95326.html Бубнов и Патоцкий продлили контракты с "Ислочью"]</ref>. У пачатку сэзона 2017 году гуляў за дубль, пазьней вярнуў месца ў першай адзінаццатцы і ў выніку быў прызнаны найлепшым гульцом каманды ў сэзоне. У студзені 2018 году выявілася, што Патоцкі працягне выступаць за «Іслач»<ref>[http://football.by/news/108898.html Олег Патоцкий продолжит играть за "Ислочь"]</ref>. У сэзоне 2018 году быў трывалым гульцом стартавага складу. У пачатку 2019 году таксама разглядаўся як гулец асноўнага складу, аднак 14 сакавіка ў кубкавым матчы супраць БАТЭ атрымаў цяжкую траўму, празь якую выбыў на працяглы тэрмін. Вярнуўся на гульнявую пляцоўку толькі ў канцы верасьня таго ж году. У лістападзе 2019 году падоўжыў кантракт зь «Іслаччу»<ref>[http://football.by/news/133616.html Олег Патоцкий продлил контракт с "Ислочью"]</ref>. У сэзоне 2020 году быў трывалым гульцом стартавага складу каманды. У пачатку 2021 году быў адным зь нешматлікіх дасьведчаных гульцоў, якія засталіся ў камандзе пасьля таго, як яна ўзяла курс на амаладжэньне. У сэзоне 2021 году гуляў пераважна ў пачатковым складзе, часам адсутнічаў праз траўмы. У студзені 2022 году падоўжыў кантракт зь «Іслаччу» на год<ref>[https://football.by/news/160400.html Патоцкий продлил контракт с "Ислочью"]</ref>. У сьнежні 2022 году яшчэ раз працягнуў супрацу з клюбам на наступны сэзон<ref>{{cite web|date = 2022-12-16|url = https://football.by/news/170530 |title = "Ислочь" продлила контракт с Патоцким |publisher = football.by|accessdate = 2022-12-16|language = ru}}</ref>. У сакавіку 2024 году абвесьціў пра завяршэньне кар’еры<ref>{{cite web|date = 2022-03-20|url = https://football.by/news/185412 |title = Олег Патоцкий завершил карьеру |website = football.by|access-date = 2024-03-22|language = ru}}</ref>. === Міжнародная === Некалькі гадоў абараняў колеры [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевай зборнай Беларусі]]. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- |rowspan="9"| [[Іслач Менскі раён|Іслач]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Першая ліга]] || 10 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая ліга]] || 12 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая ліга]] || 21 || 1 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая ліга]] || 28 || 1 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая ліга]] || 4 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая ліга]] || 28 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая ліга]] || 19 || 3 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая ліга]] || 15 || 1 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая ліга]] || 19 || 2 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130919031315/http://fcbate.by/ru/history/players/id4562 Профіль на сайце БАТЭ]{{Ref-ru}} * [http://www.pressball.by/footballstat/oleg_patotski/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Патоцкі, Алег}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] gjzsjpg85zjk724upys18thi43g1l6s 0 140534 2688126 2651440 2026-09-02T20:06:23Z XHCKidx 11053 2688126 wikitext text/x-wiki {{Вуліца Менску |назва = Прывакзальная плошча |былыя назвы = Плошча 25 кастрычніка |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Train station square, Minsk 2010.jpg |подпіс = Прывакзальная плошча ў 2010 г. |раён1 = |раён2 = |мікрараён1 = |мікрараён2 = |гістарычны раён = |даўжыня = |мэтро = [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] |аўтобус = |тралейбус = |трамвай = |індэкс = |на мапе = |на мапе Яндекс = |на мапе Google = |Commons = }} [[Файл:Belarus-Minsk-Railway Station Square-4.jpg|міні|260пкс|Вароты Менску]] '''Прывакзальная плошча''' — плошча ў [[Менск]]у, прымыкае да [[Менскі чыгуначны вакзал|вакзалу чыгуначнай станцыі Менск-Пасажырскі]]. Сучасная плошча мае простакутную форму, выцягнутую ўздоўж вуліцы [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]]. Яе называюць плошчай трох вакзалаў. Тут разьмешчаны [[Аўтавакзал Цэнтральны (Менск)|аўтавакзал «Цэнтральны»]] й чыгуначныя пасажырскія вакзалы далёкага й прыгараднага руху. Плошчу ўпрыгожвае [[шкло|шкляны]] [[фасад]] галоўнага корпусу чыгуначнага вакзалу. Комплекс кварталаў, якія месьцяцца насупраць будынку вакзалу, успрымаецца як парадны ўезд у горад з боку чыгуначнага й аўтобуснага вакзалаў. Такое ўспрыманьне ўзмацняецца дзьвюма адзінаццаціпавярховымі вежамі па вуглах пяціпавярховых жылых дамоў, якія месьцяцца сымэтрычна. Гэтыя вежы атрымалі назву «Вароты горада» або «Менскія вароты». Дамы былі пабудаваныя ў стылі сталінскага клясыцызму па праекце ленінградзкага [[архітэктар]] а Барыса Рубаненка. На адной вежы месьціцца найбуйнейшы ў рэспубліцы [[гадзіньнік]], [[дыямэтар]] яго [[цыфэрблят]]у складае больш за 3,5 [[мэтар|мэтру]]. Гэты гадзіньнік быў створаны больш за сто гадоў таму ў [[Нямеччына|Нямеччыне]] й у Беларусь трапіў як ваенны трафэй пасьля Другой сусьветнай вайны. На другой вежы — герб былой БССР. == Характарыстыка == Акрамя чыгуначнага вакзала, на плошчы месьцяцца таксама: * [[Аўтавакзал Цэнтральны (Менск)|аўтавакзал «Цэнтральны»]], * комплекс будынкаў [[БДУ|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]], * «Вароты Менску» — два 11-павярховыя будынкі-[[вежа|вежы]], якія месьцяцца сымэтрычна адзін да аднога па цэнтры плошчы. Сыстэма падземных пераходаў пад плошчай злучае паміж сабой вакзал, пасадачныя плятформы й [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|станцыю мэтро «Плошча Леніна»]]. == Гісторыя == [[Файл:Vilenski vakzał z boku čyhunki, Miensk, Biełaruś.jpg|thumb|Лібава-Роменскі (Віленскі) вакзал, 1890-я]] Фармаваньне плошчы пачалося ў 1871—1874 гадах з будаўніцтва [[Віленскі вакзал (Менск)|Віленскага вакзалу]] (да нашых дзён не захаваўся). У 1890 годзе паміж драўлянымі пабудовамі быў узьведзены мураваны будынак вакзалу. === Курлоўскі расстрэл === З Прывакзальнай плошчы таксама зьвязаная гістарычная падзея, вядомая як «[[курлоўскі расстрэл]]». 31 кастрычніка 1905 году ў будынку вакзалу адбыўся мітынг чыгуначнікаў і іншых рабочых горада. Для падаўленьня страйку менскі губэрнатар [[Павал Курлоў|П. Р. Курлоў]] даў загад прымяніць зброю. У выніку больш за 80 чалавек былі забітыя, некалькі сотняў параненыя. Пад ціскам грамадскасьці Курлоў быў пераведзены царскім урадам у [[Санкт-Пецярбург]]. Па ініцыятыве чыгуначнікаў Гарадзкая дума ў 1905 годзе прыняла рашэньне аб будаўніцтве на Прывакзальнай плошчы на сродкі гораду й грамадзкіх арганізацыяў помніка ахвярам курлоўскага расстрэлу. Узьведзены помнік уяўляў сабой масіўны крыж на пастамэнце. З чатырох бакоў стаялі слупкі, злучаныя [[ланцуг]]амі. Да нашых дзён не захаваўся. === Пасьля кастрычніцкага перавароту === Пасьля [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]] плошча насіла назву — «Плошча 25 кастрычніка». У 1939—1940 гадах праводзілася рэканструкцыя прывакзальнага раёну. === Пасьляваенны пэрыяд === [[Файл:Привокзальная площадь (Минск).jpg|міні|зьлева|Прывакзальная плошча з новага будынку БДУ]] У 1946 годзе быў адноўлены будынак вакзалу, зруйнаванага падчас [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. Сучасны выгляд прывакзальнай плошчы склаўся ў 1948—1956 гадах. Да пачатку 1960-х на месцы дзе стаяў аўтавакзал «Цэнтральны» стаяла воданапорная вежа. У канцы 1990-х у сувязі з будаўніцтвам новага будынку вакзалу плошча (дакладней яе месца з боку будынка чыгуначнага вакзалу) значна зьмянілася. У пачатку 2000-х пасунутыя трамвайныя рэйкі. == Літаратура == * Минск: путеводитель / Н. А. Чирский, Е. Н. Чирский. — Минск : Вышэйшая школа, 2005. — 96 с.: фотогр. — {{ISBN|985-06-1058-1}}{{ref-ru}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20130407033047/http://www.minsk-old-new.com/minsk-2714.htm Стары-новы Менск]{{ref-ru}} {{Менск}} [[Катэгорыя:Плошчы Менску]] p07wx1pjsbzsuc1o6jvt59jlrpz8ti2 0 141488 2688171 2682378 2026-09-03T09:02:01Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688171 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Футбольны клюб |Назва = Ліда |Лягатып = FK Lida.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Ліда» |Горад = [[Ліда]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1962 |Стадыён = «[[Старт (стадыён, Ліда)|Старт]]» |Умяшчальнасьць = 2960 |Пасада кіраўніка = Старшыня |Кіраўнік = Іван Дубатоўка |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЛідаЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЛідаСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Ліда}} |Сайт = http://fclida.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Ліда'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]]. Заснаваны ў 1962 годзе. Базуецца ў месьце [[Ліда|Лідзе]], якое знаходзяцца ў [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Адзін з наймацнейшых клюбаў часоў [[БССР]], 4-разовы [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіён БССР]] (1983, 1985, 1986, 1989), а таксама пераможца й прызэр розных турніраў БССР. У 1990-х гадох клюб часьцяком выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] айчыннага чэмпіянату, апошні раз датуецца [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000 году|сэзонам 2000 году]]. На сёньня каманда гуляе ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] [[чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі па футболе]]. == Гісторыя == === За савецкім часам === [[Файл:Abutnik 1989.jpg|міні|зьлева|250пкс|Чэмпіёнскі склад «Абутніку» ў 1989 годзе]] Клюб у горадзе [[Ліда]] быў утвораны ў 1962 годзе пад назвай «Чырвоны сьцяг». Назва пратрымалася ўсяго год і ў 1963 годзе клюб быў перайменаваны ў «Вымпел». Пагуляўшы пад гэтым імем 8 сэзонаў, у 1971 годзе каманда надоўга атрымала назву «Абутнік». Назвай каманда была абавязана свайму спонсару [[Лідзкая абутковая фабрыка|Лідзкай абутковай фабрыцы]]. Каманда выступала ў розных турнірах Беларускай ССР. Першы значны посьпех прыйшоў у 1972 годзе. «Абутнік» выйшаў у фінал [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]], але саступіў «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда]]» (Жодзін) зь лікам 0:2. Празь дзесяць гадоў жодзінцы зноўку абыгралі лідчанаў у фінале Кубка БССР зь лікам 3:0. У 1983 годзе «Абутнік» у [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]] выйшаў у фінал, дзе сустрэўся зь менскай «[[Арбіта Менск|Арбітай]]». Першы матч у Лідзе скончыўся зь лікам 0:0, а сустрэча ў [[Менск]]у завяршылася ўнічыю 1:1, такім чынам, гол забіты на чужым полі, прынёс лідчанам золата. У 1984 годзе «Абутнік» быў мацнейшы за жодзінскае «Тарпэда» ў фінале [[Супэркубак БССР па футболе|Супэркубку БССР]]. У 1985 годзе лідчане ў групе чэмпіянату БССР набралі 36 пунктаў, а паказчык мячоў склаў 58:12. У фінале «Ліда» прымала ў сябе «Тарпэда» й атрымала перамогу зь лікам 2:0. У матчы ў адказ у Жодзіне «Абутнік» атрымаў паразу — 1:2, але дзякуючы агульнаму ліку стаў двухразовым чэмпіёнам БССР. У 1986 годзе ў фінале Супэркубка БССР быў абыграны салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]». У чэмпіянаце каманда зноўку прабілася ў фінал. У саперніках быў бабруйскі «[[Шыньнік Бабруйск|Шыньнік]]». Перамогшы на выезьдзе й дома 1:0, лідчане заваявалі трэцяе чэмпіёнства. У 1987 годзе менскі «[[Спадарожнік Менск|Спадарожнік]]» набраў столькі ж пунктаў як і «Абутнік», але вырваў выхад у фінал дзякуючы лепшай розьніцы мячоў. У наступным годзе каманда зноўку фінішавала другой, трохі саступіўшы ўсё таму ж «Спадарожніку». У 1989 годзе ў Ліду прыйшоў апошні вялікі футбольны посьпех, чэмпіянат упершыню праводзіўся выключна па колавай сыстэме, без стыкавых матчаў і групаў. «Абутнік» апярэдзіў «Спадарожнік» у выніковай табліцы на адзін пункт і стаў чатырохразовым чэмпіёнам БССР. === Часы незалежнасьці === Здабыцьцё [[Беларусь]]сю незалежнасьці аўтаматычна азначала ўзмацненьне чэмпіянату, таму што самыя моцныя каманды больш не гулялі ў турнірах СССР, ва ўсіх быў адзіны турнір — [[чэмпіянат Беларусі па футболе]]. З моманту стварэньня ў 1992 годзе па 2000 год прафэсійным футбольным клюбам кіраваў [[Іван Прохараў]]. У першым нацыянальным чэмпіянаце, які адбыўся ў 1992 годзе, «Абутнік» фінішаваў на 12 месцы з 16 камандаў. Каманда паказвала добры футбол са знакамітымі супернікамі. У другім чэмпіянаце каманда ня здолела ўтрымацца ў найвышэйшым дывізіёне. Стаўшы ў наступным турніры чэмпіёнамі [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]], каманда вярнулася ў Найвышэйшую лігу й паказала ў сэзоне 1994—1995 гадоў найлепшы вынік у сваёй гісторыі — 8 месца, маючы на сваім рахунку 10 перамог, 10 нічыіх і 10 паразаў. У наступным сэзоне лідчане захавалі месца ў Найвышэйшай лізе, а ў 1996 годзе гэтае зрабіць былі няздольныя. У 1997 годзе каманда з новай назвай «Ліда» заняла трэцяе месца ў Першай лізе, а ў 1998 годзе клюб стаў чэмпіёнам Першай лігі, усталяваўшы абсалютны рэкорд усіх чэмпіянатаў Першай лігі, прайшоўшы са старту 20 тураў без паразаў. Затым два наступныя сэзоны «Ліда» правяла ў Найвышэйшай лізе, атрымаўшы ў 1999 годзе яскравыя перамогі над [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] й менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Зоркамі каманды ў той час былі [[Вітольд Хахлач]], [[Сяргей Петрушэўскі]] і толькі пачынаўшы ў той час свой зорны шлях у дарослым футболе будучы капітан БАТЭ й гулец [[Зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі]] [[Аляксандар Юрэвіч]], а таксама галоўны форвард [[Зьвіяд Бурдзэнідзэ]], які за два гады ў Першай лізе вызначыўся 36 разоў. У 2000 годзе «Ліда» ў апошні раз гуляла ў Найвышэйшай лізе. Калі да 2005 году каманда ставіла перад сабой задачу выхаду ў Найвышэйшую лігу, але пасьля пачала змагацца за выжываньне ў Першай лізе. Гэтак у 2006 годзе ўпершыню «Ліда» апусьцілася ў клясе ніжэй за Першую лігу. У 2007 годзе каманда вярнулася ў Першую лігу, але ў 2010 годзе зноўку была паніжаная ў клясе. У 2011 годзе дзякуючы намаганьням [[Дзьмітры Дзенісюк|Дзьмітрыя Дзенісюка]], які забіў 30 мячоў, «Лідзе» атрымалася заняць першае месца й вярнуцца ў Першую лігу. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзону 2012 году]] клюб прабіўся ў 1/4 фіналу [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]], дзе саступіў наваполацкаму «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]», а ў чэмпіянаце ўдалося замацавацца ў Першай лізе, заняўшы выніковае 11 месца. У пачатку 2013 году быў адкрыты новы стадыён «[[Старт (стадыён, Ліда)|Старт]]», дзе «Ліда» стала ладзіць свае хатнія матчы нароўні з ранейшым стадыёнам «[[Юнацтва (стадыён, Ліда)|Юнацтва]]». У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] «Ліда» мела добры склад, у якім галоўным чынам выступалі ўласныя выхаванцы. Дружына мела добры старт, не атрымаўшы аніводнай паразы за першыя 10 тураў. Шмат у чым гэта адбылося дзякуючы намаганьням нападніка [[Ігар Крывабок|Ігара Крывабока]], які хутка ачоліў табліцу бамбардзіраў усёй Першай лігі. Але ў ліпені Крывабок перайшоў у наваполацкі «[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]]», а «Ліда» згуляла некалькі дрэнных матчаў, у тым ліку прыгуляла ў розыгрышы Кубка Беларусі ад «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоні]]» 0:5. У жніўні гульня каманды зноў уладкавалася. Замест Крывабока лідэрства ў камандзе ўзяў іншы вэтэран — [[Дзьмітры Кавалёнак]]. У выніку «Ліда» выйшла на чацьвертае месца і нават навязвала барацьбу «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]» за трэці радок. Тым ня менш, у канцы турніру камандзе прыйшлося бараніць сваё чацьвертае месца ад «[[Бяроза-2010 (футбольны клюб)|Бярозы-2010]]». Толькі дзякуючы перамозе ў апошнім туры над «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзеяй]]» зь лікам 2:0 «Ліда» здолела заняць чацьвертае месца, якое сталася найлепшым для каманды з 2001 году. Узімку 2014 году «Ліду» пакінулі дасьведчаныя гульцы, як то [[Віталь Надзіеўскі]] і [[Віталь Тарашчык]] завяршылі кар’еру, а ўжо перад самым пачаткам сэзона ў склад гарадзенскага «[[Нёман Горадня|«Нёмна]]» павярнуўся Кавалёнак. У выніку каманда, хоць і захавала большую частку гульцоў, ужо ня здолела змагацца за высокія месцы і большую частку сэзонк правяла ў сярэдзіне табліцы. Але, правальны канец сэзонк адкінуў «Ліду» на 14 месца пры 16 удзельніках. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] ў «Лідзе» адбылася зьмена на трэнэрскай пасадзе, то бок замест Андрэя Пятрова каманду ачоліў былы брамнік клюбу [[Максім Лычоў]], які раней уваходзіў у трэнэрскі штаб. Не зважаючы на тое, што з клюбу сышла значная колькасьць футбалістаў, гэта было кампэнсавана запрашэньнем шэрагу выканаўцаў, як то [[Эдуард Чудноўскі]] і [[Сяргей Кавалюк]]. «Ліда» няўдала пачала сэзон, атрымаўшы дзьве паразы на пачатку, але потым стала здабываць перамогі, і першае кола дружына скончыла на трэцім месцы, якое давала мажлівасьць прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. Падчас летняга трансфэрнага вакна Кавалюк перайшоў у гарадзенскі «Нёман», і другое кола «Ліда» правяла няўдала, хутка выбыўшы з барацьбы за мэдалі. Сэзон каманда скончыла на шостым месцы. У пачатку [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзона 2016 году]] галоўным трэнэрам «Ліды» быў прызначаны [[Віталь Тарашчык]]. Аднак, ужо ў чэрвені ён пакінуў сваю пасаду, на той момант каманда знаходзілася ў сярэдзіне табліцы. У жніўні 2016 году новым трэнэрам стаўся [[Вячаслаў Герашчанка]]. Пры ім «Ліда» доўгі час знаходзілася ў ніжняй палове, але пасьпяховы фініш дазволіў камандзе ўзьняцца на шосты радок. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|Сэзон 2017 году]] «Ліда» пачала пад кіраўніцтвам [[Пётар Качура|Пятра Качуры]]. Пасьля неблагога пачатку каманда стала трываць паразы, а некаторы час «Ліда» нават займала апошні радок табліцы. Улетку замест Качуры новым трэнэрам стаў [[Сяргей Саладоўнікаў]]. Лідзкі клюб паводле вынікаў сэзону заняў 14 месца і захаваў месца ў Першай лізе. Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзону 2018 году]] «Ліда» істотна ўзмацніла склад, запрасіўшы шмат гульцоў з досьведам гульні ў Найвышэйшай лізе. Дружына разглядалася як адзін з прэтэндэнтаў на барацьбу за выхад у Найвышэйшую лігу. Аднак, ад самага пачатку турніру «Ліда» стала саступаць асноўным канкурэнтам. Далей сэзон прайшоў даволі пасьпяхова, каманда ўпэўнена замацавалася на чацьвертым радку і ў канцы амаль нагнала «[[Белшына Бабруйск|Белшыну]]», але ўсё ж фінішавала на чацьвертым месцы. У пачатку 2019 году «Ліду» пакінула большая частка гульцоў, каманду замест Сяргея Саладоўнікава зноў узначаліў Вячаслаў Герашчанка. Склад быў назьбіраны ў асноўным з маладых гульцоў, а таксама выхаванцаў лідзкага футболу. Дружына не разглядалася як прэтэндэнт на высокія месцы, аднак здолела добра распачаць сэзон, доўгі час месьцілася ўверсе табліцы. У ліпені 2019 году Герашчанка стаў галоўным трэнэрам летувіскай «[[Паланга (футбольны клюб)|Палангі]]», кіраваць «Лідай» застаўся ягоны памочнік [[Юры Каратай]]. У другой палове сэзону «Ліда» мела горшыя вынікі і фінішавала ў чэмпіянаце сёмай. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] ў каманды значна абнавіўся склад, былі запрошаны ў асноўным маладыя гульцы, а таксама расейскія выканаўцы. Трэнэрам быў зацьверджаны Юры Каратай. Каманда пачала турнір з штрафам у тры пункты за ўдзел у дамоўленых матчах у сэзонах 2017 і 2018 гадоў. На працягу сэзону «Ліда» замацавалася ў сярэдзіне табліцы, паказваючы нестабільныя вынікі, то бок перамогі над камандамі верхняй паловы чаргаваліся з паразамі і матчамі ўнічыю з аўтсайдэрамі. У кастрычніку Каратай быў адхілены ад трэнэрскай пасады, а ягоныя абавязкі стаў выконваць [[Сяргей Петрушэўскі]]. Каманда зноўку скончыла сэзон на сёмым месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] камандай працягваў кіраваць Сяргей Петрушэўскі. Клюб страціў асноўных футбалістаў, якіх зноў зьмянілі маладыя, пераважна гарадзенскія гульцы. Год пачаўся для каманды няблага, але пазьней клюб трапіў у ніжнюю частку табліцы. Адначасова адбылося пагаршэньне фінансавага становішча, праз што ўлетку каманду пакінула некалькі дасьведчаных майстроў, а пазьней, у кастрычніку, празь нявыплату заробку былому трэнэру клюбу Паўлу Лісоўскаму на «Ліду» была накладзеная забарона на трансфэры<ref>[https://web.archive.org/web/20230308191237/https://www.pressball.by/news/football/398282 Футбол. На "Лиду" наложен запрет на трансферы]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. Апошняя траціна турніру была праваленая, каманда трывала паразы і скончыла сэзон на 11 месцы пры 12 удзельніках. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] «Ліда» пачала пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Віталь Рашкевіч|Віталя Рашкевіча]]. Дружына апынулася ўнізе табліцы, аднак часам адбірала пункты ў фаварытаў. У ліпені Рашкевіч быў звольнены, а выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнэра стаў ягоны памочнік [[Аляксей Дабравольскі]]. Чэмпіянат лідзкая каманда скончыла на 10 месцы пры 13 удзельніках. Сэзон 2023 году «Ліда» пракрочыла ў сярэдзіне табліцы, паўтарыўшы вынік папярэдняга сэзону. == Былыя назовы == * «Чырвоны сьцяг» (1962—1963) * «Вымпел» (1963—1971) * «Абутнік» (1971—1996) * «Ліда» (з 1997 году) == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q19810293|Бр|}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Палуянаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Іслач Менскі раён|Іслач]]|2008}} {{Гулец1|3|Q4738617|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Міхаіл Арахво||2007}} {{Гулец1|5|Q14512810|Аб|}} {{Гулец|6|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Кацынель|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2005}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Драздовіч||1998}} {{Гулец|8|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арсень Галушка||2003}} {{Гулец1|9|Q130588557|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]}} {{Гулец|10|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксей Чарнадараў||2001}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Данііл Чаргейка|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]|2008}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Яўген Карповіч||2001}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзяніс Хадыка||2005}} {{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Салыга||2002}} {{Падзел складу}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арцём Янушка||2007}} {{Гулец|17|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Аляксандар Пузач||1995}} {{Гулец|18|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Захар Дзятлаў||2007}} {{Гулец1|20|Q108669024|ПА|}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Сяргей Журневіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2007}} {{Гулец1|23|Q138562056|ПА|}} {{Гулец|24|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Ягор Зайцаў||2007}} {{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Грэмза||1995}} {{Гулец1|27|Q111313859|Нап|}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Вадзім Іваноўскі||2003}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Эдуард Карасталёў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарп.-БелАЗ]]|2004}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Рыгор Бялоў||2007}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мікіта Зайцаў||2008}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзяніс Хвастовіч||2001}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 28 || 8 || 6 || 14 || 32–49 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 30 || 15 || 7 || 8 || 53–38 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 30 || 10 || 1 || 19 || 46–64 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 30 || 15 || 5 || 10 || 65–53 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 26 || 11 || 5 || 10 || 26–33 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 30 || 6 || 10 || 14 || 28–39 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''4''' || 28 || 18 || 4 || 6 || 45–18 || 58 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 28 || 12 || 8 || 8 || 49–32 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 26 || 9 || 7 || 10 || 37–42 || 31{{Заўвага|«Ліда» пазбаўленая 3 пунктаў праз удзел гульцоў у дамоўленых матчах у 2017—2018 гадах}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 33 || 4 || 9 || 20 || 33–75 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 24 || 6 || 8 || 10 || 35–43 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''10''' || 32 || 12 || 5 || 15 || 44–48 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 15 || 7 || 12 || 48–40 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''5''' || 34 || 19 || 2 || 13 || 74–44 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Юры Каратай]] (в. а. зь ліпеня 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/128831.html «Лиду» покинули главный тренер и лучший бомбардир]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Герашчанка]] (студзень — ліпень 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/122308.html Вячеслав Геращенко стал новым главным тренером ФК «Лида»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Саладоўнікаў]] (жнівень 2017 году — студзень 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/102740.html Сергей Солодовников подписал контракт с «Лидой»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/122054.html Сергей Солодовников покинул «Лиду»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Пётар Качура]] (студзень — ліпень 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/94718.html Петр Качуро возглавил «Лиду»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Герашчанка]] (жнівень — сьнежань 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/89271.html Вячеслав Геращенко возглавил «Лиду»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Каратай]] (в. а. у ліпені 2016 году)<ref>[http://by.tribuna.com/football/1041612456.html Таращик покинул пост главного тренера «Лиды»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Віталь Тарашчык]] (люты — чэрвень 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/81005.html Виталий Таращик назначен главным тренером «Лиды»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Дзьмітры Макаранка]] (в. а. у кастрычніку 2015 году — студзені 2016 году)<ref>[http://www.football.by/news/77138.html Максим Лычев покинул пост главного тренера «Лиды»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Максім Лычоў]] (люты 2015 году — кастрычнік 2015 году)<ref>[http://www.football.by/news/66587.html Максим Лычев — новый главный тренер «Лиды»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Андрэй Пятроў]] (да лютага 2015 году) == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://fclida.by/ Афіцыйная старонка]{{ref-ru}} * [http://www.youtube.com/user/FCLida Канал на YouTube]{{ref-ru}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Ліда]] mrvlu1svsn7eetj76e58qdv2zf58lgn 0 143043 2688182 2682384 2026-09-03T09:55:34Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688182 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Слонім (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Слонім-2017 |Лягатып = FK Słonim.jpg |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = 2009 |Горад = [[Слонім]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Юнацтва (стадыён, Слонім)|Юнацтва]] |Умяшчальнасьць = 2220 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Сяргей Салдаценка |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слонім2017Ліга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слонім2017Сэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Слонім2017}} |Сайт = http://fcslonim.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Слонім-2017'''» — беларускі футбольны клюб з гораду [[Слонім]]у. Заснаваны ў 2009 годзе. З 2013 году выступае ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] годзе «Белтрансгаз» заняў другое месца ў Другой лізе і атрымаў права выступаць у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] годзе ў Першай лізе. Пад назвай «Слонім» каманда пачала выступаць з 2013 году, калі да слонімскага «Белтрансгазу» быў далучаны слонімскі «[[Камунальнік Слонім|Камунальнік]]». Амаль увесь сэзон 2013 году дружына правяла ўнізе табліцы. «Слонім» 13 разоў згуляў унічыю — болей за ўсіх у чэмпіянаце. Толькі пад сканчэньне турніру дружына стала трывала набіраць пункты, але ўзьняцца вышэй за канкурэнтаў ня здолела. У выніку — 13 месца. Перад сэзонам 2014 году з каманды сышлі амаль усе асноўныя гульцы. Замест іх склад «Слоніма» папоўнілі мясцовыя футбалісты, а таксама гульцы, якія апынуліся незапатрабаванымі ў сваіх клюбах. У выніку «Слонім» амаль адразу апынуўся ў канцы табліцы, дзе доўгі час змагаўся зь пінскай «Хваляй» за захаваньне месца ў Першай лізе. Увосень 2014 году «Слонім» выступаў пасьпяхова, што дазволіла камандзе за некалькі тураў да фінішу выратавацца ад вылету ў Другую лігу, але вышэй 15 месца ўзьняцца яна гэтак і ня здолела. У сэзоне 2015 году «Слонім» здолеў умацавацца шэрагам дасьведчаных гульцоў, дзякуючы чаму скончыў сэзон на 9 месцы, аднак у наступным сэзоне апусьціўся на 11 радок. Перад [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзонам 2017 году]] назва клюбу зьмененая на «Слонім-2017»<ref>[http://www.football.by/news/95756.html «Слоним» сменил владельцев и переименован в «Слоним 2017»]{{Ref-ru}}</ref>. Пад кіраўніцтвам новага трэнэра слонімскі клюб пасьпяхова пачаў сэзон 2017 году. Атрымаўшы некалькі перамог над фаварытамі, каманда скончыла першую палову сэзону на трэцім месцы. Аднак, у жніўні 2017 году [[Вячаслаў Царук]] пакінуў пасаду галоўнага трэнэра «Слоніма-2017», і другую палову чэмпіянату клюб правёў значна горш, апусьціўшыся на выніковае 11 месца. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|Сэзон 2018 году]] каманда правяла роўна, знаходзячыся ў сярэдзіне табліцы, і ў выніку скончыла сэзон на сёмым месцы. Першая палова [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзона 2019 году]] атрымалася для слонімскай каманды няўдалай, добра была распачатая другая палова чэмпіянату, аднак хутка вынікі зноў пагоршыліся. У выніку «Слонім-2017» стаў трынаццатым. У 2020 годзе слонімская каманда амаль увесь час ішла ў сярэдзіне табліцы і скончыла сэзон восьмай. У 2021 годзе ў камандзе гулялі пераважна маладыя футбалісты, многія зь якіх былі ўзятыя ў арэнду ў іншых клюбах. Няблага пачаўшы сэзон, каманда неўзабаве апусьцілася ўніз, а пасьля апынулася на апошнім 12 радку, дзе засталася да заканчэньня турніру. Праз плянаванае пашырэньне лігі, аднак, апошняя каманда не выбывала ў Другую лігу, і «Слонім-2017» застаўся ў Першай лізе. У пачатку 2022 году новым галоўным трэнэрам стаў [[Ігар Латаш]]. Каманда дрэнна пачала чэмпіянат і доўгі час ішла на апошнім радку, аднак у другой палове сэзону вынікі палепшыліся, і ў выніку «Слонім-2017» фінішаваў 11 месцы пры 13 удзельніках. У верасьні 2023 году быў звольнены галоўны трэнэр Ігар Латаш, каманду ў якасьці выканаўцы абавязкаў галоўнага трэнэра прыняў ягоны памочнік [[Георгі Татарашвілі]]<ref>{{cite web|url = https://t.me/fcslonim2017_official/507|title = Временно исполняющим обязанности главного тренера ФК "Слоним 2017"|first = |last = |author = |date = 2023-09-01|work = [[Telegram-канал]] ФК "Слоним-2017"/FC "Slonim-2017"|language = ru|trans_title = |accessdate = 2023-12-05}}</ref>, аднак гэта толькі часова дапамагло выправіць вынікі. Каманда скончыла сэзон на 15-м месцы пры 17 удзельніках. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Дзяніс Міськевіч||2005}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Кірыл Крутарожкін||2000}} {{Гулец1|3|Q111292289|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мікіта Чуйко||2006}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Вячорка|капітан|2001}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Максім Клунок||2000}} {{Гулец|8|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Раман Мушулаў||2005}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арсень Жукоўскі||2005}} {{Гулец|10|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Павал Аленчаў||2005}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Артур Старавойтаў||2004}} {{Гулец|12|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Іван Сёмін||2002}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Артур Чуйко||2006}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Віктар Берг||1994}} {{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Сьцяпан Гоманаў||2005}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Дзьмітры Сай||1996}} {{Падзел складу}} {{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арсень Сокал||2005}} {{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Максім Ткацэвіч||2001}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Конеў||2004}} {{Гулец1|20|Q130442419|Аб|}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Вадзім Шчарбакоў||2004}} {{Гулец|27|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Іван Фурманаў||2006}} {{Гулец|37|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Андрэй Болван||2006}} {{Гулец|44|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Андрэй Агапаў||1998}} {{Гулец|76|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзяніс Куцко||1983}} {{Гулец1|77|Q87114637|ПА|}} {{Гулец1|99|Q125772367|Нап|}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Даніла Гарбуз||2004}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Віталь Пара||2004}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Турук||1996}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Марат Дзукаеў||2005}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''2''' {{Рост}} || 36 || 24 || 6 || 6 || 95–35 || 78 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 30 || 7 || 13 || 10 || 38–45 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''15''' || 30 || 6 || 12 || 12 || 32–50 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 13 || 2 || 15 || 41–55 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 26 || 6 || 6 || 14 || 36–49 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 33–46 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 28 || 9 || 9 || 10 || 37–37 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 28 || 4 || 9 || 15 || 18–47 || 21 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''8''' || 26 || 8 || 6 || 12 || 22–32 || 30 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 33 || 3 || 7 || 23 || 27–62 || 16 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''11''' || 24 || 5 || 3 || 16 || 24–53 || 18 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''15''' || 32 || 5 || 7 || 20 || 26–63 || 22 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''16''' || 34 || 6 || 8 || 20 || 26–65 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''18''' || 34 || 6 || 2 || 26 || 31–79 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/8]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Леанід Лагун]] (зь лютага 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/122820.html Леонид Лагун возглавил «Слоним-2017»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Алег Кароль]] (жнівень 2017 году — студзень 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/103834.html Олег Король назначен на пост главного тренера «Слонима-2017»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/122056.html Король ушел с поста главного тренера «Слонима-2017» и, вероятно, возглавит «Волну»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксандар Кадоўбік]] (в. а. у жніўні 2017 году)<ref>[http://www.pressball.by/articles/football/belarus/99380 Первая лига. Тур 17. «Слоним» без Царюка]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вячаслаў Царук]] (студзень — жнівень 2017 году)<ref name="f95149">[http://www.football.by/news/95149.html Новым главным тренером «Слонима» стал Вячеслав Царюк]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Шубянок]] (да 2016 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20160502062716/http://fcslonim.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Слонім]] nn8fk6x0zrduisti0ms7rjuozn0knio 0 143594 2688104 2682120 2026-09-02T16:27:36Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688104 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Іслач |Лягатып = ФК Іслач.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Іслач» |Заснаваны = 2007 |Горад = [[Тарасава (Менская вобласьць)|Тарасава]], [[Менскі раён]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Стадыён ФК «Менск»|ФК «Менск»]], [[Менск]] |Умяшчальнасьць = 3000 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Ігар Смальянінаў<ref>[https://fcisloch.by/show.asp?t=rukovodstvo ФК Иcлочь. Клуб. Руководство]{{Ref-ru}}</ref> |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенск}} |Сайт = http://fcisloch.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія |pattern_la1= |pattern_b1=___vneckyellow |pattern_ra1= |pattern_sh1= |pattern_so1= |leftarm1=0000FF |body1=0000FF |rightarm1=0000FF |socks1=0000FF |shorts1 = 0000FF |pattern_la2= |pattern_b2= |pattern_ra2= |pattern_sh2= |leftarm2= white |body2= white |rightarm2= white |shorts2 = white |socks2= white }} «'''Іслач'''» — беларускі футбольны клюб зь вёскі [[Тарасава (Менская вобласьць)|Тарасава]] [[Менскі раён|Менскага раёну]]. Заснаваны ў 2007 годзе. З 2016 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == === Першыя гады === Быў заснаваны як калектыў фізычнай культуры, спачатку ўдзельнічаў у абласных чэмпіянатах. Першую гульню каманда правяла 6 чэрвеня 2007 году ў чэмпіянаце Менскага раёну супраць клюбу «Міханавічы»<ref>[http://www.football.by/news/100626.html 6 июня «Ислочи» исполнилось 10 лет!]{{Ref-ru}}</ref>. У 2007—2011 гадах каманда выступала ў чэмпіянаце Менскай вобласьці. У 2011 годзе клюб атрымаў перамогу ў аматарскім [[Рэгіянальны Кубак Беларусі|Рэгіянальным Кубкам Беларусі]]. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзоне 2012 году]] «Іслач» заявілася ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі. У дэбютным сэзоне клюб адразу заняў трэцяе месца і атрымаў месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. Таксама, пасьпяхова згуляўшы ў адборачных матчах, клюб трапіў у фінальную частку [[Эўрапейскі рэгіянальны кубак|Эўрапейскага рэгіянальнага кубка]]. У чэрвені 2013 году «Іслач» прыняла ўдзел у фінальным турніры Кубка Рэгіёнаў УЭФА ў італьянскім рэгіёне [[Вэнэта]]. Заняўшы другое месца ў групе, з адной паразай і дзьвюма перамогамі, каманда атрымала выніковае трэцяе месца. У Першай лізе «Іслач» спачатку выступала ўпэўнена і прэтэндавала на высокія месцы, але старт другога кола быў правалены. У выніку каманда спынілася на 9 месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|Сэзон 2014 году]] каманда распачала выдатна, пасьля 5 тураў знаходзілася на першым радку. Але потым пайшоў шэраг няўдач, і першае кола каманда скончыла ўжо ў няжняй палове табліцы. Пасьля няўдачаў улетку 2014 году быў значна зьменены склад каманды, да якога далучыліся гульцы з досьведам выступаў у Найвышэйшай лізе. У выніку «Іслач» здолела ўмяшацца ў барацьбу за трэцяе месца, якое давала права на стыкавыя матчы за месца ў Найвышэйшай лізе. Але, згуляўшы ўнічыю ў чатырох апошніх турах, «Іслач» засталася на сёмым месцы. === Прасоўваньне ў Найвышэйшую лігу === У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] годзе «Іслач» выйграла першынство ў Першай лізе і атрымала права на ўдзел у Найвышэйшай лізе ў наступным сэзоне. Калі ў Першай лізе «Іслач» свае хатнія матчы ладзіла на штучным полі менскага САК «[[Алімпійскі (спартова-аздараўляльны комплекс)|Алімпійскага]]», па выхадзе ў Найвышэйшую лігу каманда Менскага раёну пераехала на маладэчанскі [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкі стадыён]]. Дэбютны сэзон у Найвышэйшай лізе для каманды пачаўся пасьпяхова, «Іслач» апынулася сярод лідэраў і доўгі час трымалася ўверсе табліцы. У другой палове чэмпіянату вынікі пагоршыліся, каманда апусьцілася ніжэй, але пасьпяховы фініш дазволіў скончыць сэзон на 7 месцы. Цяжкі ўдар па «Іслачы» быў нанесены скандалам з дамоўленым матчам. Як паведамлялася, 30 красавіка ў матчы пятага тура «Іслач» саступіла берасьцейскаму «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» зь лікам 2:4, але пазьней вынік быў ануляваны і «Іслачы» прысуджаная параза зь лікам 0:3. У дадатак клюб быў пазбаўлены 7 пунктаў на наступны [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзон 2017 году]]. Пачаўшы сэзон з штрафнымі пунктамі, дружына доўгі час на магла зарабіць аніводнага пункту, гне заважаючы на няблагі футбол. За першую палову сэзону «Іслач» зарабіла тыя самыя 7 пунктаў, усталяваўшы на сваім балянсе 0 пунктаў агулам. За восем тураў да сканчэньня адставаньне ад выратавальнага 14 месца складала 11 пунктаў. У рэшце, клюб выдатна правёў фінальны этап, атрымаўшы ў васьмі матчах шэсьць перамог, за тур да фінішу забясьпечыўшы захаваньне месца ў лізе. У выніку «Іслач» скончыла сэзон на 11 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] «Іслач» знаходзілася ў ніжняй частцы табліцы, ня маючы магчымасьці ўзьняцца вышэй. Няўдалы адрэзак у пачатку другой паловы турніру, калі каманда апусьцілася блізка да зоны вылету, атрымалася пераадолець дзякуючы перамогам над лідэрамі — салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. У выніку «Іслач» скончыла сэзон на дзясятым радку. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]] дружына вырашыла змагацца за больш высокія месцы, галоўны трэнэр [[Віталь Жукоўскі]] агучыў задачу ў 50 набраных пунктаў у Найвышэйшай лізе і барацьбу за эўракубкавыя месцы. Значна абнавіўся склад, былі запрошаныя дасьведчаныя гульцы, а таксама шэраг пэрспэктыўных легіянэраў. Асабліва вылучаўся гвінэец [[Мамо Янсанэ]]. У выніку каманда добра пачала сэзон, узьняўшыся ўверх табліцы, а ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] выбіла ў чвэрцьфінале БАТЭ. У паўфінале клюб толькі ў дадатковы час саступіў «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёру]]». Пазьней вынікі ў чэмпіянаце пагоршыліся, асноўным стала змаганьне за чацьверты радок, аднак у выніковай табліцы «Іслач» заняла 5 месца. У 2020 годзе «Іслач» стала больш увагі надаваць маладым гульцам, якія запрашаліся зь іншых клюбаў, таксама да асноўнай каманды падцягваліся ўласныя дублёры. Пры гэтым клуб захаваў асноўных футбалістаў і ўзмацніўся шэрагам дасьведчаных выканаўцаў. У турнірнай табліцы каманда амаль увесь час знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і ў выніку скончыла сэзон на 7 радку. На заканчэньне году стала вядома, што шматгадовы галоўны трэнэр каманды Віталь Жукоўскі сыдзе з каманды і ачоліць барысаўскі БАТЭ. === Па сыходзе Жукоўскага === У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзон 2021 году]] клюб рушыў з новым галоўным трэнэрам [[Арцём Радзькоў|Арцёмам Радзьковым]]<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/147321.html|title = Артем Радьков возглавил "Ислочь"|author = |date = 2021-01-04|work = Football.by|language = ru|accessdate =2021-09-27}}</ref>. Каманда значна зьмяніла склад, клюб пакінулі амаль усе дасьведчаныя гульцы, якіх замянілі маладыя выканаўцы, у тым ліку замежнікі. У пачатку сэзону «Іслач» дайшла да фіналу [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Кубка Беларусі]], дзе атрымала паразу ад барысаўскага БАТЭ, які яшчэ на той момант ачольваў Жукоўскі. Чэмпіянат краіны для клюбу пачаўся нестабільна, а ў новым розыгрышу кубка каманда адразу ў 1/8 фіналу саступіла гомельскаму «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыву]]» ў сэрыі пасьляматчавых пэнальці (3:3, па пэнальці 4:2). Тым ня менш каманда часам выдавала добрыя адрэзкі і знаходзілася пераважна ў сярэдзіне табліцы, аднак няўдалы фініш пакінуў «Іслач» на 10 радку. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Іслач» працягвала кіравацца працай з маладымі гульцамі, у тым ліку набывала іх у арэнду ў іншых клюбаў, дзе футбалісты ня мелі трывалага месца ў складзе. «Іслач» правяла першую палову чэмпіянату нестабільна. Гэтак дружына перамагла ў матчах з асноўнымі прэтэндэнтамі на мэдалі, як то з БАТЭ, «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыкам-БДУ]]» і менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», аднак саступала камандам зь сярэдзіны табліцы. Турнірнае становішча ў сярэдзіне сэзону пагоршылі чатыры паразы запар, але затым «Іслач» перамагла пяць разоў і павярнулася ў барацьбу за мэдалі. Прапусьціўшы наперад канкурэнтаў, каманда фінішавала на пятым месцы, паўтарыўшы сваё найлепшае дасягненьне ў Найвышэйшай лізе. Галоўны трэнэр «Іслачы» Арцём Радзькоў паводле вынікаў сэзону быў прызнаны найлепшым трэнэрам айчыннага першынства. Новым галоўным трэнэрам каманды па Радзькове быў прызначаны [[Дзьмітры Камароўскі]]. Сэзон 2023 году каманда правяла ў верхняй частцы табліцы, беручы ўдзел у змаганьні за бронзавыя мэдалі. Улетку «Іслач» мела магчымасьць дэбютаваць у эўракубках у выніку адхіленьня «Шахцёру» і «Энэргетыка-БДУ» ў сувязі з дамоўнымі матчамі. Тым ня менш, па разглядзе апэляцыйнай рады [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]] было пастаноўлена не даваць клюбу зь Менскага раёну месца на ўдзел у [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Лізе канфэрэнцыяў]], бо клюб некалькі ўдзельнічаў у дамоўным матчах у 2016 годзе. У выніку месца ў кубку атрымаў гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёман]]». Тым часам напрыканцы розыгрышу айчыннага чэмпіянату «Іслач» набрала неблагую хаду, усталяваўшы сяміматчавую сэрыю без паразаў. Ажно да апошняга матчу каманда прэтэндавала на бронзавыя мэдалі, але параза ад «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» ў апошнім туры зашкодзіла здабыцьцю мэдалёў. Аднак, дружына фінішавала на рэкордным для сябе чацьвертым месцы. == Дасягненьні == * Аматарскі [[Рэгіянальны Кубак Беларусі]]: 2011 * Бронзавы прызэр Кубку Рэгіёнаў УЭФА: 2013 == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q1848919|Бр|}} {{Гулец1|3|Q126709748|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Шулуноў||2009}} {{Гулец1|5|Q56876938|ПА|}} {{Гулец1|7|Q64167925|ПА|}} {{Гулец1|8|Q3618885|Нап|}} {{Гулец1|10|Q2635624|Нап|}} {{Гулец1|11|Q111549972|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арэнбург (футбольны клюб)|Арэнбург]]}} {{Гулец1|15|Q52714817|ПА|}} {{Гулец1|17|Q138784119|ПА|}} {{Гулец1|18|Q138779538|Аб|}} {{Гулец1|19|Q136745925|Нап|}} {{Гулец1|21|Q115125344|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Павал Шаўчэнка||2006}} {{Гулец1|23|Q117198163|Нап|}} {{Гулец1|25|Q106625277|Аб|}} {{Гулец1|28|Q60793332|Бр|}} {{Гулец1|29|Q113645211|Нап|}} {{Гулец|32|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімафей Шкурдзюк||2008}} {{Гулец1|33|Q51235496|Аб|}} {{Гулец1|70|Q122184908|Нап|}} {{Гулец1|74|Q102311348|ПА|}} {{Гулец1|77|Q125472427|ПА|}} {{Гулец|81|{{Сьцяг|Расея}}|Бр|Іван Ярохін||2006}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Мікіта Фадзееў||2003}} {{Гулец1|99|Q63169593|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' {{Рост}} || 36 || 21 || 7 || 8 || 61–30 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 39–37 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 30 || 11 || 12 || 7 || 39–35 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 20 || 9 || 1 || 76–24 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 33–39 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 10 || 4 || 16 || 27–46 || 27{{Заўвага|«Іслач» пазбаўленая 7 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 20–37 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 13 || 8 || 9 || 42–36 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 13 || 6 || 11 || 47–46 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 9 || 7 || 14 || 38–47 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 16 || 6 || 8 || 51–33 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 28 || 14 || 5 || 9 || 40–29 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 36–30 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 13 || 5 || 45–26 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/4]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||2||1||0||1||1—1 |- |Усяго||2||1||0||1||1—1 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024—2025]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Сан-Марына}} |[[Ля Фіярыта Монтэджардана|Ля Фіярыта]] |0:1 (пэн. 2:4) |1:0 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190426030943/http://fcisloch.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Менскі раён]] inyk0zi3tvlala8x0qknyxof631d2he 0 153907 2688181 2682383 2026-09-03T09:45:34Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688181 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = СКА-1938 |Лягатып = SKA-1938 logo.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = 1996 |Горад = [[Менск]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[РЦАП-БДУ]] |Умяшчальнасьць = 1500 |Прэзыдэнт = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЭнэргетыкБЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЭнэргетыкБСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЭнэргетыкБ}} |Сайт = http://energetikbgu.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''СКА-1938'''» — беларускі футбольны клюб зь [[Менск]]у. Заснаваны ў 1996 годзе. У 2002—2005 гадах выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Клюб мае сярод сваіх выхаванцаў такіх футбалістаў, як [[Аляксандар Быліна]], [[Аляксей Сквярнюк]], [[Валеры Апанас]] і некаторых іншых. У 2018 годзе каманда заняла другое месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] і атрымала права на ўдзел у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Паводле вынікаў сэзону 2023 году каманда страціла месца ў элітным дывізіёне, вярнуўшыся ў Першую лігу. Раней клюб насіў назвы «Зорка», «Зорка»-ВА-БДУ, «Зорка»-БДУ і «Энэргетык»-БДУ. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны ў 1996 годзе і заявіўся ў [[другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другую лігу]], адкуль празь некалькі гадоў падвысіўся спачатку да [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай]], а потым і да [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лігі]]. У эліце беларускага футболу клюб правёў чатыры гады, увесь час знаходзіўся ў зоне вылету і нарэшце вярнуўся ў Першую, а потым і ў другую лігу, дзе выступаў з 2008 па 2013 гады. У сэзоне 2013 году клюб вёў барацьбу за выхад у Першую лігу, але ў канцы сэзону саступіў другі радок мастоўскаму «[[Нёман-Мастадрэў Масты|Нёману]]», а сам апынуўся на трэцім месцы. Тым ня менш, пасьля адмовы «Нёману» ад павышэньня ў лютым 2014 году менчукі ўсё ж такі атрымалі магчымасьць выступіць у Першай лізе<ref>[http://by.tribuna.com/football/157462538.html?comments=1 «Звезда-БГУ» может выступить в первой лиге в сезоне-2014]. By.Tribuna.com{{ref-ru}}</ref>. У сакавіку 2014 году «Зорка-БДУ» афіцыйна атрымала месца ў другім па ранзе дывізіёне<ref>[http://www.football.by/news/56108.html Всем 16 командам первой лиги сегодня были выданы лицензии для участия в чемпионате Беларуси]. Football.by{{ref-ru}}</ref>. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] склад каманды амаль не зьмяніўся ў параўнаньні з папярэднім. Стаўка рабілася на ўласных маладых выхаванцаў. Калі не лічыць капітана каманды, дасьведчанага [[Валеры Апанас|Валерыя Апанаса]], то ўзрост гульцоў не пераўзыходзіў 27 гадоў, а пасьля зыходу ўлетку 2014 году з каманды лідэраў, [[Сяргей Русецкі|Сяргея Русецкага]] і [[Аляксей Хадневіч|Аляксея Хадневіча]], якія адправіліся ў магілеўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]», увогуле 23 гадоў. Доўгі час каманда знаходзілася ўнізе турнірнай табліцы. Але, набраўшыся вопыту, маладыя гульцы бліжэй да канцу чэмпіянату сталі набіраць усё больш пунктаў, і ў выніку каманда скончыла сэзон на 9 месцы. Пры гэтым, паводле колькасьці забітых галоў (50 у 30 турах) «Зорка-БДУ» апынулася на другім месцы ў лізе пасьля мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]». На [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзон 2015 году]] ў каманду зноўку вярнуліся [[Сяргей Русецкі]] і [[Аляксей Хадневіч]]. Таксама, клюб дапоўнілі дасьведчаныя гульцы [[Аляксандар Быліна]], які выступаў за клюб яшчэ ў часы знаходжаньня «Зоркі-БДУ» ў Найвышэйшай лізе, і найлепшы бамбардзір у гісторыі Першай лігі [[Юры Мархель]], які таксама раней выступаў за менскі клюб. Дзякуючы такому ўзмацненьню «Зорка-БДУ» на старце сэзону разглядаецца спэцыялістамі як адзін з асноўных прэтэндэнтаў на падвышэньне ў клясе<ref>[https://web.archive.org/web/20160305054647/http://offside.by/articles/1069/ Второй вагон. Анонс старта Первой лиги]. Offside.by{{ref-ru}}</ref>. Новы сэзон каманда пачала зь перамогі на родным стадыёне [[РЦАП-БДУ]] над клюбам «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]]» зь лікам 4:2. Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзону 2017 году]] назва «Зорка»-БДУ была зьмененая на «Энэргетык»-БДУ<ref>[http://www.football.by/news/97820.html «Звезда-БГУ» переименована в «Энергетик-БГУ»]{{Ref-ru}}</ref>. Пасьля няўдалага пачатку каманда стала набіраць пункты, першую палову чэмпіянату «Энэргетык-БДУ» скончыў на пятым месцы. Пазьней справы пайшлі горш, і клуб апусьціўся ў сярэдзіну табліцы, аднак пасьпяховы фініш дазволіў атрымаць выніковы шосты радок. [[Файл:FK Zorka-BDU.gif|значак|зьлева|Клюбны лягатып, які выкарыстоўваўся з 2017 па 2025 гады.]] У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] каманда працягвала рабіць стаўку на ўласных выхаванцаў, хоць некаторыя зь іх і былі запрошаныя ў клюбы Найвышэйшай лігі. З самага пачатку турніру «Энэргетык-БДУ» ўпэўнена ішоў па дыстанцыі і месьціўся сярод лідэраў. Барацьба з мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіяй]]» і бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]» скончылася для сталічнага клюбу другім месцам і вяртаньнем у Найвышэйшую лігу праз трынаццаць гадоў. Перад пачаткам сэзону ў Найвышэйшай лізе «Энэргетык-БДУ» захаваў асноўных гульцоў, запрасіўшы таксама шэраг маладых футбалістаў, а таксама легіянэраў. Каманда гуляла ў атакуючы футбол, забівала шмат галоў, аднак пры гэтым яшчэ больш прапускала. Доўгі час «Энэргетык-БДУ» знаходзіўся ў канцы табліцы, змагаючыся за захаваньне месца ў элітным дывізіёне, аднак пасьпяховы фініш дазволіў камандзе заняць выніковае дванаццатае месца. Нападнік «Энэргетыка-БДУ» [[Ільля Шкурын]] зь дзевятнаццаццю галамі стаў найлепшым бамбардзірам лігі. Паколькі стадыён РЦАП-БДУ не падыходзіў, то свае матчы дружына ладзіла на гарадзкім стадыёне ў [[Маладэчна|Маладэчне]]. Каманда добра пачала сэзон, ішла сярод лідэраў турніру. Летам каманду пакінулі лідэры, [[Жасурбэк Яхшыбоеў]] і [[Дэйвід Твэ]], якія перайшлі ў салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» і берасьцейскае «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» адпаведна. У другой палове сэзону «Энэргетык-БДУ» стаў часьцей атрымліваць паразы, у выніку трапіў у сярэдзіну табліцы і скончыў сэзон на 10-м месцы, якое тым ня менш стала найлепшым у гісторыі. У сьнежні 2020 году памёр заснавальнік і нязьменны кіраўнік клюбу [[Уладзімер Пігулеўскі|Ўладзімер Пігулеўскі]]. У сэзоне 2021 году каманда працягвала рабіць стаўку на іншаземных (пераважна ўзбэцкіх і афрыканскіх), а таксама маладых беларускіх гульцоў. З траўня хатнія матчы клюб праводзіў на [[Гарадзкі стадыён (Барысаў)|гарадзкім стадыёне]] ў [[Барысаў|Барысаве]]. Большую частку сэзону «Энэргетык-БДУ» знаходзіўся ў ніжняй палове табліцы, у канцы нават трапляў у зону вылету, але скончыў сэзон на 13-м месцы. У пачатку 2022 году клюб пакінулі лідэры, якіх замянілі маладыя выканаўцы, таксама былі запрошаныя футбалісты з [[Узбэкістан]]у. У лютым клюб пакінуў галоўны трэнэр [[Уладзімер Бяляўскі]], на ягонае месца заступіў [[Павал Раднёнак]], але пры гэтым фактычна падчас матчаў гульнёй кіраваў [[Аляксандар Паўлаў (футбаліст)|Аляксандар Паўлаў]], а агулам за трэніравальным працэсам працягваў наглядаць [[Анатоль Юрэвіч]]. У чэмпіянаце клюб выступаў пасьпяхова і хутка стаў аднім зь лідэраў, да канца сэзона змагаючыся за першы радок. У выніку «Энэргетык-БДУ» сэнсацыйна здабыў срэбраныя мэдалі, а нападнік клюбу [[Бабур Абдыхалікаў]] з 26 галамі стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату. У пачатку 2023 году клюб пакінула значная колькасьць гульцоў, якія былі лідэрамі каманды ў мінулым годзе. Яны перайшлі ў больш статусныя клюбы. Сэзон каманда пачала няўпэўнена і хутка апынулася ў ніжняй палове табліцы. 11 траўня 2023 году Камітэт кантрольна-дысцыплінарных і этычных пытаньняў [[Беларуская фэдэрацыя футболу|Беларускай фэдэрацыі футболу]] пазбавіў футбольны клюб «Энэргетык-БДУ» [[Срэбраны мэдаль|срэбраных мэдалёў]]. На падставе зьвестак [[Сьледчы камітэт Беларусі|Сьледчага камітэту Беларусі]] і апытаньня 20 асобаў выявілі ладжаньне кіраўніцтвам салігорскага клюбу «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» дамоўных гульняў у ходзе [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|першынства Беларусі 2022 году]] на падставе подкупу каманды «Энэргетык-БДУ» ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшай лізе]]. За гэта «Энэргетык-БДУ» і «Шахцёр» таксама адхілілі ад удзелу ў эўрапейскіх кубкавых турнірах 2023—2024 гадоў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=«Шахцёр» і «Энэргетык-БДУ» адхілены ад удзелу ў эўракубкавых турнірах|спасылка=https://blr.belta.by/sport/view/shahtser-i-energetyk-bdu-adhileny-ad-udzelu-u-eurakubkavyh-turnirah-127883-2023/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=11 траўня 2023|дата доступу=12 траўня 2023}}</ref>. [[Файл:Rcop-stadium-minsk.webp|значак|Хатні стадыён клюбу [[РЦАП-БДУ]].]] Клюб страціў на вырак 20 пунктаў у чэмпіянаце 2023 года і 10 пунктаў у чэмпіянаце 2024 году, а таксама атрымаў грашовы штраф. У дадатак дыскваліфікацыі і штрафы таксама атрымалі прадстаўнікі клюбу, як то [[Анатоль Юрэвіч]] і [[Арам Абд-аль-Маджыд]]<ref name="dedication">{{cite web|title=Официально|url=https://abff.by/en/news/article/oficialno-10684|publisher=[[АБФФ]]|date=2023-05-11|access-date=2023-06-02|lang=ru}}</ref>. 22 траўня 2023 году «Энэргетык-БДУ» быў пазбаўлены яшчэ 3 пунктаў у чэмпіянаце 2023 году<ref name="dedication2">{{cite web|title=Заседание Комитета по клубному лицензированию АБФФ. Итоги|url=https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-klubnomu-licenzirovaniu-abff-itogi-87046|publisher=[[АБФФ]]|date=2023-05-22|access-date=2023-06-02|lang=ru}}</ref>. У выніку штрафаў каманда апынулася ў канцы табліцы, дзе змагалася зь іншымі аштрафаванымі клюбамі — салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]». Прапусьціўшы наперад «Шахцёр», сталічны клюб пэўны час знаходзіўся на апошнім радку, і толькі перамога ў апошнім туры дазволіла «Энэргетыку-БДУ» абысьці «Белшыну» і заняць перадапошняе месца. Пасьля паразы ў стыкавых матчах ад «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебска]]» каманда апусьцілася ў Першую лігу. Пазьней каманда страціла месца і там, трапіўшы ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]]. Паводле вынікаў паўфінальных матчаў Другой лігі клюб здолеў атрымаць права на вяртаньне ў Першую лігу<ref>{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/energetik-bgu-primet-uchastie-v-maxline-pervoy-ligi-v-sleduyushchem-sezone|загаловак=«Энергетик-БГУ» вернулся в Первую лигу|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=16.11.2025|копія=https://web.archive.org/web/20251214050432/https://bel.football/news/energetik-bgu-primet-uchastie-v-maxline-pervoy-ligi-v-sleduyushchem-sezone|дата копіі=14.12.2025}}</ref>. Таксама зьявілася інфармацыя, што з новага сэзону клюб чакае на вялікія зьмены, у тым ліку і зьмену назвы на СКА<ref>{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/energetik-bgu-vskore-smenit-nazvanie|загаловак=«Энергетик-БГУ» вскоре сменит название|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=16.11.2025|копія=https://web.archive.org/web/20251207182432/https://bel.football/news/energetik-bgu-vskore-smenit-nazvanie|дата копіі=07.12.2025}}</ref>. У фінале Другой лігі 22 лістапада 2025 году быў пераможаны дубль жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», тым самым каманда заваявала залатыя мэдалі чэмпіянату<ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/210467|загаловак=Вторая лига. Финал. "Энергетик-БГУ" разгромил "Торпедо-БелАЗ-2"|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=22.11.2025}}</ref>. У студзені 2026 году клюб афіцыйна замяніў назоў на СКА-1938<ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/210467|загаловак=Вторая лига. Финал. "Энергетик-БГУ" разгромил "Торпедо-БелАЗ-2"|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=22.11.2025}}</ref>. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Дзяніс Селядцоў||2003}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Саковіч||2006}} {{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Фёдар Федаровіч||2006}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзяніс Ройка||2008}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Арсень Мядзьведзеў||2005}} {{Гулец1|6|Q126134534|ПА|капітан}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мацьвей Нікіфарэнка||2008}} {{Гулец|8|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Лукашэнка||2005}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мірон Карыцька||2007}} {{Гулец1|10|Q113469568|Нап|}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Жлобіч||2007}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Уладзіслаў Мацкевіч||2006}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ільля Казакоў||2005}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Узбэкістан}}|Нап|Абдулох Юнусаў||2006}} {{Гулец|17|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Алі Картоеў||2005}} {{Падзел складу}} {{Гулец|18|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Фёдар Ягіпцаў||2009}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Вадзім Казлоўскі||2005}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арцём Холюсеў||2005}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксей Каняхін||2006}} {{Гулец1|22|Q108103548|ПА|}} {{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Яскевіч||2008}} {{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Цімафей Бабовік||2009}} {{Гулец|26|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Цімафей Канцавы||2009}} {{Гулец|27|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Раман Сілкін||2008}} {{Гулец|77|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Кірыл Пармонаў||2004}} {{Гулец1|80|Q132860019|Аб|}} {{Гулец|98|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Аляксей Сьлівін||2003}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Яраслаў Шабан||2009}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Аляксандар Мазько||2004}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімур Ісаеў||2009}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''7''' || 36 || 18 || 4 || 14 || 54–41 || 58 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' || 24 || 14 || 7 || 3 || 45–16 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 12 || 4 || 14 || 50–48 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 30 || 10 || 10 || 10 || 47–47 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 26 || 9 || 6 || 11 || 33–41 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''6''' || 30 || 12 || 8 || 10 || 39–30 || 44 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 28 || 21 || 4 || 3 || 69–24 || 67 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''12''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 52–66 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 11 || 5 || 14 || 43–46 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''13''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 35–42 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || — || 30 || 18 || 6 || 6 || 50–27 || 60 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''14''' {{Падзеньне}} || 28 || 7 || 6 || 15 || 25–42 || 4 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Павал Раднёнак]] (з 2022 году)<ref>«Прессбол» №25 (4246), 29 сакавіка 2019</ref> * [[Уладзімер Бяляўскі]] (2019—2022)<ref>«Прессбол» №25 (4246), 29 сакавіка 2019</ref> * [[Анатоль Юрэвіч]] (2018)<ref>«Прессбол» №26 (4145), 6 красавіка 2018</ref> * [[Уладзімер Бяляўскі]] (2017)<ref>[http://www.football.by/news/94902.html Владимир Белявский сменил Анатолия Шкляра на посту наставника «Звезды-БГУ»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Анатоль Шкляр]] (да 2016 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190413190903/http://energetikbgu.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20180329231617/http://www.football.bsu.by/ Сайт РЦАП-БДУ]{{Ref-ru}} * [http://football.by/stat/belarus/2013_2/teams/43/ Інфармацыя пра каманду на football.by]{{Ref-ru}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Менску]] f9iyfg22u5e6c9f83eknzxfa8y3d46q 0 154246 2688173 2660440 2026-09-03T09:08:01Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688173 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Эдуа́рд Жэ́ўнераў''' ({{Н}} 1 лістапада 1987 году) — беларускі футбаліст, абаронца. == Кар’ера == === Клюбная === У 2006 годзе Жаўнерава запрыкмеціў у першынстве гораду Магілёва [[Аляксандар Сяднёў]], які зьбіраў новую каманду. Такім чынам Эдуард трапіў у склад «[[Савіт Магілёў|Савіту]]», зь якім дакрочыў да Найвышэйшай лігі. У 2009 годзе, пасьля таго як «Савіт» спыніў існаваньне, перайшоў у магілёўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]», разам зь якім узяў бронзавыя мэдалі чэмпіянату, а на наступны сэзон прасунуўся да раўнда плэй-оф [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]]. У студзені 2011 году далучыўся да менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Наўзамен у адваротным напрамку накіраваўся [[Антон Матвеенка]]. З траўня 2011 году, калі трэнэрам дынамаўцаў стаў [[Сяргей Аўчыньнікаў]], Жаўнераў пачаў трывала выходзіць у стартавым складзе «Дынама» на пазвцыі цэнтральнага абаронцы, але ў канцы сэзону сеў на лаўку. У выніку першую палову сэзону 2012 году правёў у арэндзе ў «Дняпры», але і там ня здолеў замацавацца. Улетку 2012 году скасаваў кантракт з «Дынама» і прыяднаўся да «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]», але згуляў за яе ўсяго ў двух матчах. У пачатку 2013 году стаў гульцом мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]», але згуляў толькі некалькі матчаў за дубль, пасьля чаго апынуўся ў арэндзе ў «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]», які на той момант гуляў у Першай лізе. У віцебскім клюбе стаў асноўным цэнтральным абаронцам. У сакавіку 2014 году падпісаў кантракт зь берасьцейскім «[[Дынама Берасьце|Дынама]]»<ref>[http://by.tribuna.com/football/158999203.html Брестское «Динамо» подписало контракты с Дударем, Кондратьевым, Жевнеровым и Кириллом Вергейчиком]{{Ref-ru}}</ref>, дзе ўлетку таго ж году канчаткова замацаваўся ў цэнтры абароны. У лютым 2015 году падоўжыў кантракт зь берасьцейцамі<ref>{{cite web|date = 2015-02-13|url = https://football.by/news/66716 |title = Владимир Юрченко и Андрей Цеван заключили контракты с брестским "Динамо" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. У сэзоне 2015 году заставаўся асноўным гульцом дынамаўцаў, але па заканчэньні сэзону пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2015-11-30|url = https://football.by/news/78710 |title = Перепечко, Челядко, Щербо и еще пять игроков покинули брестское "Динамо" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. У лютым 2016 году перайшоў у магілёўскі «[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]»<ref>[http://football.by/news/81571.html Эдуард Жевнеров подписал контракт с «Днепром»]{{Ref-ru}}</ref>. У ліпені 2016 году падпісаў кантракт з бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]»<ref>[http://by.tribuna.com/football/1042461808.html Дечко, Жевнеров и Бобух подписали контракты с «Белшиной»]{{Ref-ru}}</ref>. У студзені 2017 году, пакінуўшы Бабруйск, накіраваўся на прагляд у «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]]», але не падышоў клюбу. У сакавіку 2017 году перайшоў у клюб «[[Янава (футбольны клюб)|Янава]]»<ref>[http://www.football.by/news/96704.html Чухлей и Жевнеров стали одноклубниками Алексияна в «Йонаве»]{{Ref-ru}}</ref>. У лютым 2018 году падпісаў кантракт з бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]»<ref>[http://www.football.by/news/109465.html Жевнеров и Тупчий подписали контракты с «Белшиной», Моталыго и Верас продлили соглашения]{{Ref-ru}}</ref>. У сьнежні 2018 году перайшоў у клюб «[[Смалявічы (футбольны клюб)|Смалявічы]]»<ref>[http://www.football.by/news/121679.html Жевнеров и Шепелев стали игроками «Смолевичей»]{{Ref-ru}}</ref>. У пачатку сэзона 2019 году быў абраны капітанам каманды. У якасьці трывалага гульца пачатковага складу дапамог смалявіцкаму клюбу вярнуць месца ў Найвышэйшай лізе. У студзені 2020 году падоўжыў кантракт з «Смалявічамі»<ref>{{cite web|date = 2020-01-10|url = https://vk.com/@fcsmolevichi09-smolevichi-vyshli-iz-otpuska |title = «Смолевичи» вышли из отпуска! |publisher = Афіцыйная старонка «Смалявічаў» на vk.com |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. У 2020 годзе заставаўся асноўным абаронцам і капітанам каманды, але ня здолеў выратаваць яе ад вылету з Найвышэйшай лігі. У сьнежні 2020 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Смалявічы»<ref>{{cite web|date = 2020-12-08|url = https://football.by/news/146626 |title = Футболисты покидают "Смолевичи" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. У студзені 2021 году падпісаў кантракт з «Слуцкам»<ref>{{cite web|date = 2021-01-25|url = https://football.by/news/147927 |title = "Слуцк" продлил контракт с Анюкевичем и подписал соглашение с Жевнеровым |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. Замацаваўся ў першай адзінаццатцы каманды. У студзені 2022 году падоўжыў кантракт з слуцкім клюбам<ref>{{cite web|date = 2022-01-13|url = https://football.by/news/160206 |title = Жевнеров и Образов продлили контракты со "Слуцком" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. У ліпені 2022 году пакінуў «Слуцак»<ref>{{cite web|date = 2022-07-07|url = https://football.by/news/165640 |title = Жевнеров покидает "Слуцк" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref> і хутка далучыўся да «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]»<ref>{{cite web|date = 2022-07-14|url = https://football.by/news/165830 |title = Эдуард Жевнеров сменил "Слуцк" на "Минск" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>, дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У сьнежні 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў сталічны клюб<ref>{{cite web|date = 2022-12-01|url = https://www.pressball.by/news/football/428289|title = Футбол. "Минск" объявил об уходе 16 футболистов. Среди них Хващинский и Шрамченко|website = pressball.by |access-date = 2022-12-19|language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20221219135815/https://www.pressball.by/news/football/428289|archive-date = 2022-12-19|deadurl = yes}}</ref>. У студзені 2023 году выправіўся на прагляд у «[[Іслач Менскі раён|Іслач]]» і ў лютым падпісаў паўгадавы кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2023-02-01|url = https://football.by/news/171697 |title = Эдуард Жевнеров стал новобранцем "Ислочи" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. Аднак, у складзе каманды толькі ў адным афіцыйным матчы заставаўся на лаўцы запасных, і ўжо ў сакавіку 2023 году пакінуў клуб<ref>{{cite web|date = 2023-03-27|url = https://football.by/news/173252 |title = Жевнеров покинул "Ислочь" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>, хутка далучыўся да койданаўскага «[[Арсэнал Койданаў|Арсэнала]]»<ref>{{cite web|date = 2023-03-28|url = https://football.by/news/173281 |title = Жевнеров и Хаджиев пополнили ряды "Арсенала" |website = football.by |access-date = 2023-12-05 |language = ru}}</ref>. Паводле вынікаў сэзону 2023 году дапамог «Арсэналу» вярнуцца ў Найвышэйшую лігу. У студзені 2024 года падоўжыў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2024-01-30|url = https://football.by/news/183381 |title = Эдуард Жевнеров остается в дзержинском "Арсенале" |website = football.by |access-date = 2024-02-14 |language = ru}}</ref>. У ліпені 2024 году пакінуў «Арсэнал»<ref>{{cite web|date = 2024-07-20|url = https://football.by/news/190378 |title = Эдуард Жевнеров, Станислав Атрашкевич и Андрей Левковец покинули "Арсенал" |website = football.by |access-date = 2024-08-05 |language = ru}}</ref> і неўзабаве стаў гульцом «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]»<ref>{{cite web|date = 2024-07-26|url = https://football.by/news/190644 |title = Жевнеров стал игроком "Минска" |website = football.by |access-date = 2024-08-05 |language = ru}}</ref>. Дапамог камандзе выправіць гаротны стан у турнірнай табліцы, стаўшы адным зь лідэраў сярод маладых гульцоў. У сьнежні зьявіліся зьвесткі, што Жэўнэраў сышоў з каманды, але ўжо ў наступным месяцы стала вядома, што футбаліст застаецца ў камандзе<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-01-20 |url = https://football.by/news/197457 |загаловак = Эдуард Жевнеров остается в "Минске" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-09 |мова = ru}}</ref><ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-01-20 |url = https://bel.football/news/eduard-zhevnerov-vernulsya-v-minsk-spustya-mesyats-posle-ukhoda |загаловак = Эдуард Жевнеров вернулся в «Минск» спустя месяц, как покинул команду |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-09 |мова = ru}}</ref>. Перад пачаткам сэзону 2026 году стаў футбалістам першалігавага клюбу «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-02-11 |url = https://football.by/news/213949 |загаловак = Эдуард Жевнеров стал игроком "Молодечно" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-03-01 |мова = ru}}</ref>, але ў сярэдзіне сэзону пакінуў клюб<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-14 |url = https://football.by/news/222676 |загаловак = Эдуард Жевнеров покинул "Молодечно" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-03 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === 11 жніўня 2010 году згуляў свой адзіны матч у складзе [[Зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі]], выйшаў на замену ў таварыскай гульні супраць [[Зборная Летувы па футболе|зборнай Летувы]]. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- | [[Дынама Берасьце]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая ліга]] || 25 || 0 |- | [[Дняпро Магілёў]] ||rowspan="2"| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Першая ліга]] || 9 || 0 |- | [[Белшына Бабруйск|Белшына]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая ліга]] || 9 || 0 |- | [[Белшына Бабруйск|Белшына]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая ліга]] || 28 || 2 |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.pressball.by/footballstat/eduard_zhevnerov/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * [http://int.soccerway.com/players/eduard-zhevnerov/80540/ Профіль на soccerway.com]{{Ref-en}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Жэўнераў, Эдуард}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] d841rmbtzafnqi1yijctarxr66t44xi 0 155608 2688096 2682078 2026-09-02T15:34:37Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688096 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Баранавічы (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Баранавічы |Лягатып = ФК Баранавічы.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = 1912 |Горад = [[Баранавічы]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Лякаматыў (стадыён, Баранавічы)|Лякаматыў]] |Умяшчальнасьць = 3750 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Міхаіл Шолахаў |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БаранавічыЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|БаранавічыСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Баранавічы}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Баранавічы'''» — беларускі футбольны клюб з гораду [[Баранавічы]]. Заснаваны ў 1912 годзе пад назвай Арыён. У 2004—2011 гадах выступаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лізе]], дзе найлепшым вынікам было 6 месца ў сэзонах [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]] і [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|2010]] гадоў. З 2015 году ізноў выступае ў першай лізе зь перапынкам у [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]]. == Гісторыя == У 1912 годзе [[Баранавічы]] знаходзіліся пад [[Расейская імпэрыя|Расейскай Імпэрыяй]]. [[Жыды]] былі дамінуючай часткай насельніцтва ў горадзе. На пачатку XX стагодзьдзя спорт пачаў распаўсюджвацца ва Ўсходняй Эўропе. Тады, у 1912 годзе, было вырашана заснаваць спартовы клюб пад назвай «Арыён».<ref>https://web.archive.org/web/20241204043302/https://1871.by/2017/05/06/istoriya-baranovichskogo-futbola-1911-1945-gg/</ref>. Гэтая першая баранавіцкая каманда складалася з навучэнцаў тэхнічнай вучэльні. Матч адбыўся 15 ліпеня 1913 году ў Ратамцы, дзе «Арыён» гуляў супраць менскай каманды «Алімп». Матч скончыўся зь лікам 2:1 на карысьць футбалістаў каманды «Алімп».<ref>https://web.archive.org/web/20241204043302/https://1871.by/2017/05/06/istoriya-baranovichskogo-futbola-1911-1945-gg/</ref>. З пачаткам Першай сусьветнай вайны клюб зьнік з футбольнай мапы. За савецкім часам клюб шматкроць зьмяняў назоў, але гуляў пераважна ў ніжэйшых лігах чэмпіянату БССР. З 1993 клюб пачаў выступаць у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лізе чэмпіянату Беларусі]]. У 2003 годзе клюб ачоліў каманду ўраджэнец Баранавічаў, вядомы ў мінулым нападнік [[Андрэй Хлебасолаў]]. Ён запрасіў у «Баранавічы» дасьведчаных гульцоў, разам зь якімі выступаў раней. З памянёных футбалістаў найбольшую вядомасьць у аматараў клюбу набыў [[Сяргей Сергель]]. У выніку клюб упэўнена перамог у другой лізе і выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першую лігу]]. У першай лізе «Баранавічы» спачатку займалі месца ў сярэдзіне табліцы. Пасьля клуб выступаў больш упэўнена, то бок [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзонах 2009]] і [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|2010 гадоў]] дружына займала выніковае 6 месца, а гулец «Баранавічаў» [[Міхаіл Калядка]] стаў найлепшым бамбардзірам у 2009 годзе. Але ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|сэзоне 2011 году]] клюб зь фінансавых чыньнікаў пакінулі асноўныя футбалісты, і, не атрымаўшы аніводнай перамогі за сэзон, «Баранавічы» зноўку выбылі ў другую лігу. [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|Сэзон 2012 году]] «Баранавічы» скончылі ў ніжняй палове табліцы другой лігі. У 2013 годзе клюб выступаў больш пасьпяхова, заняўшы 5 месца. У [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] каманда пасьля ўпартай барацьбы атрымала перамогу ў групе Б і выйшла ў фінальны раўнд. У фінале «Баранавічы» спачатку знаходзіліся па-за межамі першай тройкі, якая выходзіла ў першую лігу. Але, атрымаўшы шэраг перамог у апошніх турах, каманда здолела заняць першае месца і праз тры гады павярнуцца ў першую лігу. Па вяртаньні баранавіцкі клюб працягваў выступаць пераважна мясцовымі футбалістамі, у выніку ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзонах 2015]] і [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016 гадоў]] займаў месца ў ніжняй палове табліцы. У пачатку 2017 году галоўным трэнэрам «Баранавічаў» стаў [[Аляксей Вяргеенка]], які раней працаваў зь юнацкімі зборнымі Беларусі. У камандзе зьявілася шмат маладых гульцоў, многія зь якіх былі ўзятыя ў арэнду з клюбаў найвышэйшай лігі. Аднак, вынікі каманды істотна не палепшыліся, «Баранавічы» ў [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзоне 2017 году]] занялі 12 месца пры 16 удзельніках. У 2018 годзе трэнэрам стаў нядаўні асыстэнт Вяргеенкі [[Іван Крутаў]], які яшчэ больш амаладзіў каманду, запрасіўшы больш футбалістаў з салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]». Аднак справы ў чэмпіянаце зноў складваліся няўдала, каманда апынулася ў канцы табліцы. У жніўні Крутаў перайшоў на працу ў мазырскую «[[Славія Мазыр|Славію]]», каманду ачоліў [[Андрэй Кіпра]], аднак вынікі не палепшыліся. Здолеўшы абысьці «[[Чысьць (футбольны клюб)|Чысьць]]», «Баранавічы» занялі перадапошні 14 радок, што дазволіла захаваць месца ў першай лізе. На наступны год галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Дзяніс Яцына]]. Каманда ізноў амаль напоўніцу абнавіла склад, дзе ў асноўным засталіся гульцы, незапатрабаваныя ў іншых клюбах. «Баранавічы» хутка сталі аўтсайдэрам турніру і замацаваліся на апошнім радку, за некалькі тураў да фінішу пазбавіўшыся шанцаў на захаваньне месца ў першай лізе. У верасьні 2019 году Яцына пакінуў каманду, да канца сэзону абавязкі галоўнага трэнэра выконваў Андрэй Хлебасолаў. Свае адзіныя дзьве перамогі ў сэзоне «Баранавічы» здабылі ў двух апошніх турах чэмпіянату. У [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] ў другой лізе камандай працягваў кіраваць Андрэй Хлебасолаў, стаўка рабілася у асноўным на ўласных выхаванцаў і маладых запрошаных футбалістаў, якія ня здолелі замацавацца ў іншых клюбах. «Баранавічы» былі аднымі з фаварытаў і змагаліся за высокія месцы, аднак фінішавалі пятымі. Тым ня менш, дзякуючы адмове некалькіх клюбаў першай лігі працягваць удзел у турніры, клюб атрымаў прапанову і далучыўся да першай лігі. Галоўным трэнэрам у [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] ў першай лізе стаў [[Алег Кароль]], які раней працаваў у мікашэвіцкім «[[Граніт Мікашэвічы|Граніце]]». Ён прывёў у каманду шмат гульцоў з свайго колішняга клюбу «[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слоніма-2017]]», таксама далучыліся і іншыя маладыя выканаўцы, аднак пераважную большасьць працягвалі складаць мясцовыя футбалісты. У сувязі з пачаткам рэканструкцыі баранавіцкага стадыёну «[[Лякаматыў (стадыён, Баранавічы)|Лякаматыў]]» клюб правёў усе матчы першага кола ў гасьцёх, а пасьля, паколькі рэканструкцыя ня скончылася, стаў ладзіць хатнія матчы ў суседніх Івацэвічах. «Баранавічы» дрэнна пачалі сэзон, зарабіўшы першы пункт толькі ажно ў сёмым туры, але пасьля добра згуляная сярэдзіна сэзону дазволіла камандзе ўзьняцца з апошняга радка і заняць выніковае 10 месца пры 12 удзельніках. [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] «Баранавічы» пачалі зь дзьвюх перамог, аднак пазьней сытуацыя пагоршылася, каманда трывала шэраг паразаў. У жніўні замест Алега Караля новым галоўным трэнэрам быз прызначаны [[Андрэй Кіпра]], але гэта ня выправіла сытуацыю. За некалькі тураў да фінішу баранавіцкая каманда апусьцілася на апошні 13 радок табліцы, дзе і фінішавала. Толькі тое, што пераход зь першай лігі ў другую адсутнічаў захавала «Баранавічы» ў другім дывізіёне. [[чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|Сэзон 2023 году]] «Баранавічы» пачалі выдатна, здабыўшы ў першых васьмі турах сем перамог. Пазьней вынікі пачаў пагаршацца і каманда хутка выбыла з барацьбы за прасоўваньне ў Найвышэйшую лігу, аднак усё ж скончыла сэзон на шостым месцы пры 17 удзельніках, што сталася найлепшым паказьнікам з 2010 году. == Папярэднія назвы == {{Слупок-пачатак}} {{Слупок-новы}} * 1945: «Лякаматыў» * 1946: в/ч Баранавічы * 1947—1949: «Дынама» * 1950—1952: «Лякаматыў» * 1953—1956: «Харчавік» * 1957—1959: «Баранавічы» * 1960: «Прамкамбінат» * 1961: «Лякаматыў» * 1962: «Салют» {{Слупок-новы}} * 1963—1964: «Лякаматыў» * 1965—1967: «Тэкстыльшчык» * 1968—1984: «Лякаматыў» * 1985—1989: «Тэкстыльшчык» * 1990: «Баранавічы» * 1991: «Хімік» * 1993: «Тэкстыльшчык» * 1993—1994: «Мэтапол» * з 1995: «Баранавічы» {{Слупок-канец}} == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|2|Q139563763|Аб|}} {{Гулец1|4|Q117212505|Аб|}} {{Гулец1|5|Q140128208|Аб|}} {{Гулец1|6|Q111384360|ПА|}} {{Гулец1|7|Q57242701|ПА|}} {{Гулец1|8|Q18011487|ПА|}} {{Гулец1|9|Q117193880|ПА|капітан}} {{Гулец1|10|Q113519208|ПА|}} {{Гулец1|11|Q114840010|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}} {{Гулец1|12|Q96504303|Бр|}} {{Гулец1|17|Q125246188|Нап|}} {{Гулец1|19|Q108117313|Аб|}} {{Гулец1|22|Q129320119|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Берасьце|Дынама Бр]]}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q139564359|Аб|}} {{Гулец1|26|Q77588354|Бр|}} {{Гулец1|29|Q99627073|Нап|}} {{Гулец1|33|Q138836308|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]}} {{Гулец1|34|Q39356467|Нап|}} {{Гулец1|45|Q124710113|Нап|}} {{Гулец1|77|Q56855481|Нап|}} {{Гулец|80|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзьмітры Наканечны||2007}} {{Гулец1|88|Q125662161|Нап|}} {{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Артур Дрэсманіс||2007}} {{Гулец1|96|Q56257711|ПА|}} {{Гулец|97|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Цімафей Ткачоў||2007}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=170|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''13''' || 36 || 10 || 10 || 16 || 33–42 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''5''' || 24 || 11 || 3 || 10 || 37–33 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 20 || 7 || 3 || 71–24 || 67 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 30 || 8 || 8 || 14 || 36–49 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 26 || 4 || 8 || 14 || 33–52 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''12''' || 30 || 7 || 10 || 13 || 34–47 || 31 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''14''' || 28 || 4 || 7 || 17 || 17–42 || 19 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 28 || 2 || 3 || 23 || 12–80 || 9 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група А || '''2''' || 20 || 14 || 2 || 4 || 74–24 || 44 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — фінальны этап || '''4''' {{Рост}} || 10 || 2 || 4 || 4 || 14–23 || 10 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''10''' || 33 || 7 || 7 || 19 || 38–72 || 28 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''13''' || 24 || 3 || 3 || 18 || 25–69 || 12 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''6''' || 32 || 14 || 6 || 12 || 46–49 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''13''' || 34 || 9 || 7 || 18 || 30–60 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 34 || 23 || 5 || 6 || 75–29 || 74 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Дзяніс Яцына]] (з сакавіка 2019 году)<ref>[https://by.tribuna.com/football/1072395480.html Яцына возглавит «Барановичи»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Андрэй Кіпра]] (жнівень 2018 году — студзень 2019 году)<ref>[http://www.football.by/news/116571.html Иван Крутов покинул пост главного тренера «Барановичей» и стал помощником Мартиновича в «Славии»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/122831.html Кипра покинул пост наставника «Барановичей»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Іван Крутаў]] (лістапад 2017 году — жнівень 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/106921.html Новым главным тренером «Барановичей» стал Иван Крутов]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксей Вергеенка]] (люты — лістапад 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/96321.html Алексей Вергеенко возглавил «Барановичи»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Андрэй Хлебасолаў]] (жнівень 2016 году — люты 2017 году)<ref>[http://by.tribuna.com/football/1042790693.html Главным тренером «Барановичей» стал Андрей Хлебосолов]{{Ref-ru}}</ref> * [[Сяргей Каток]] (в. а. у ліпені 2016 году) * [[Ігар Кунаш]] (2015 — чэрвень 2016 году) * [[Андрэй Хлебасолаў]] (да 2014 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Баранавічы (футбольны клюб)]] 63tpuhyrt3g4xcnfa5c0qai9wvugv98 0 157805 2688185 2683058 2026-09-03T10:16:33Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688185 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Рама́н Грыбо́ўскі''' ({{Н}} 17 ліпеня 1995 году) — беларускі футбаліст, нападнік «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоні]]». == Кар’ера == Пачынаў займацца футболам у родным Магілёве, пазьней вучыўся ў менскім РДВАР. З 2012 году выступаў за клюбны дубль «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]». 5 ліпеня 2014 году дэбютаваў у асноўнай камандзе бабруйчанаў, выйшаўшы на замену на 79-й хвіліне ў матчы супраць «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]» (0:1). У сэзоне 2015 году працягваў выступаць за дубль, але стаў часьцей зьяўляцца ў асноўным складзе, шэсьць разоў выйшаўшы на замену ў матчах Найвышэйшай лігі. Зь лютага 2016 году знаходзіўся на праглядзе ў магілёўскім «[[Дняпро Магілёў|Дняпры]]». 11 сакавіка 2016 году склаў дамову з клюбам<ref>[http://www.football.by/news/82705.html Экс-форвард "Белшины" перешел в "Днепр"]</ref>. Паводле вынікаў сэзону 2016 году дапамог магілёўцам вярнуцца ў Найвышэйшую лігу. У лютым 2017 году стала вядома, што Грыбоўскі пакідае «Дняпро»<ref>[http://football.by/news/95674.html Шесть потенциальных новичков тренируются в составе "Днепра"]</ref>. У лютым 2017 году праходзіў прагляд у «[[Нафтан Наваполацак|Нафтане]]», але клюбу не спадабаўся<ref>[https://by.tribuna.com/football/1048866554.html Шесть игроков покинули расположение «Нафтана»]</ref>. У сакавіку прыбыў да табару «[[Ліда (футбольны клюб)|Ліды]]» і неўзабаве падпісаў кантракт<ref>[http://www.football.by/news/97027.html Роман Грибовский подписал контракт с "Лидой"]</ref>. Паводле вынікаў сэзону 2017 году з 8 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды. У студзені 2018 году накіраваўся на прагляд у менскі «[[Прамень Менск|Прамень]]». У лютым 2018 году пакінуў «Ліду»<ref>[http://football.by/news/109513.html "Лида" рассталась с Тулаем и Грибовским]</ref> і пазьней склаў угоду з сталічным клюбам<ref>[http://football.by/news/110055.html Роман Грибовский подписал контракт с «Лучом»]</ref>. Замацаваўся ў якасьці асноўнага нападніка менчукоў, з 6 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў сэзоне. У пачатку 2019 году ў сувязі зь пераездам «Промня» ў [[Магілёў]] і аб’яднаньнем зь мясцовым «[[Дняпро Магілёў|Дняпром]]» стаў гульцом аб’яднанае каманды, якая атрымала назву «Дняпро». Пачынаў сэзон 2019 году ў аснове магілёўцаў, аднак у красавіку атрымаў пашкоджаньне, вярнуўся на поле ў ліпені. Хутка замацаваўся ў пачатковым складзе, але ня выратаваў каманду ад вылету з Найвышэйшае лігі. У студзені 2020 году праходзіў прагляд у казаскім клюбе «[[Кызылжар Петрапаўл|Кызылжар]]», аднак бакі не паразумеліся наконт умоваў<ref>[https://football.by/news/136146.html Источник: Грибовский не договорился с "Кызыл-Жаром"]</ref>. У лютым стаў трэнавацца з «[[Менск (футбольны клюб)|Менскам]]» і неўзабаве падпісаў кантракт<ref>[http://football.by/news/136404.html Роман Грибовский будет играть за "Минск"]</ref>. У сэзоне 2020 году трывала зьяўляўся ў стартавым складзе менчукоў. У студзені 2021 году праходзіў прагляд у гарадзенскім «[[Нёман Горадня|Нёмане]]» і неўзабаве афіцыйна стаў гульцом каманды<ref>[https://football.by/news/148069.html Грибовский продолжит карьеру в "Немане"]</ref>. У пачатку сэзону 2021 году праз траўму ня меў трывалага месца ў аснове, а зь ліпеня замацаваўся першай адзінаццатцы, з 7 галамі стаўшы найлепшым бамбардзірам «Нёмана» ў сэзоне. У лютым 2022 году падоўжыў супрацу з гарадзенскім клюбам<ref>[https://football.by/news/160841.html "Неман" продлил соглашение с Грибовским]</ref>. Сэзон 2022 году амаль цалкам прапусьціў праз пашкоджаньне. Вярнуўшыся да шыхтаў 2023 годзе, выходзіў пераважна на замены. У студзені 2024 году далучыўся да мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{cite web|date = 2024-01-12|url = https://football.by/news/182695 |title = Роман Грибовский продолжит карьеру в мозырской "Славии" |website = football.by|access-date = 2024-01-16|language = ru}}</ref>. У ліпені 2024 году пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2024-07-30|url = https://football.by/news/190806 |title = "Славия" рассталась с Грибовским |website = football.by|access-date = 2024-08-05|language = ru}}</ref> і неўзабаве далучыўся да магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]»<ref>{{cite web|date = 2024-08-01|url = https://football.by/news/190886 |title = Роман Грибовский вернулся в "Днепр" |website = football.by|access-date = 2024-08-05|language = ru}}</ref>, дзе замацавацца ня здолеў. У канцы сакавіка вярнуўся ў склад «Ліды», дзе некалі згуляў адзін сэзон<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-03-22 |url = https://pressball.by/news/football/roman-gribovskij-zaklyuchil-kontrakt-s-lidoj/ |загаловак = Роман Грибовский заключил контракт с "Лидой" |выдавец = Прессбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref><ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-03-22 |url = https://football.by/news/199815 |загаловак = Роман Грибовский подписал контракт с "Лидой" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>. У жніўні 2026 году спыніў супрацу зь лідзкім клюбам<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-07 |url = https://football.by/news/222332 |загаловак = Роман Грибовский расстался с "Лидой" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-08-09 |мова = ru}}</ref>, але неўзабаве далучыўся да «[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргоні]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-16 |url = https://football.by/news/222780 |загаловак = Роман Грибовский перешел в "Сморгонь" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-03 |мова = ru}}</ref>. == Дасягненьні == * Срэбны прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: 2023 == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- | [[Белшына Бабруйск|Белшына]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая ліга]] || 6 || 0 |- | [[Дняпро Магілёў]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Першая ліга]] || 23 || 2 |- | [[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Першая ліга]] || 27 || 8 |- | [[Прамень Менск|Прамень]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая ліга]] || 26 || 5 |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20141006114455/http://www.fcbelshina.by/komanda/roman_gribovskij.html Профіль на сайце «Белшыны»]{{Ref-ru}} * [http://www.pressball.by/footballstat/roman_gribovski/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Грыбоўскі, Раман}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] oyoepcvy2uu9ab2tqpjq4q3garn3cpm 0 166288 2688166 2682375 2026-09-03T08:26:11Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688166 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні/варыянты|Асіпавічы (неадназначнасьць)|Асіповічы (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Асіпавічы |Лягатып = FK Asipovičy.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = 1994 |Горад = [[Асіпавічы]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Юнацтва (стадыён, Асіпавічы)|Юнацтва]] |Умяшчальнасьць = 2500 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АсіпавічыЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АсіпавічыСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Асіпавічы}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Асіпавічы'''» — беларускі футбольны клюб з гораду [[Асіпавічы|Асіпавічаў]]. Заснаваны ў 1994 годзе. У 1999 годзе клюб выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]], дзе заняў 15 месца і апусьціўся ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]]. У 2003 годзе каманда пад ужо сучаснай назвай трапіла ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]], дзе і праводзіла большую частку сваёй гісторыі. У 2022 годзе зноўку павярнулася ў Першую лігу. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны ў 1994 годзе і першапачаткова меў назву КРЗ, пазьней у 1996 годзе атрымаў назву «Сьвіслач-Дах». У 1998 годзе клюб выйшаў у [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]], а на наступны год дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Выступ у найвышэйшым дывізіёне, аднак, быў нядоўгім, то бок клюб заняў апошняе месца і апусьціўся назад у Першую лігу. Найлепшымі бамбардзірамі той каманды былі [[Сяргей Крот]], [[Ігар Паркулевіч]] і [[Максім Самушчык]], кожны зь якіх запісаў 4 галы на свой рахунак у чэмпіянаце. «Сьвіслач-Дах» у тым сэзоне двойчы вырагуляў «Маладэчна», а таксама здабыў перамогі над «[[Тарпэда Магілёў|Тарпэда-Кадзіна]]» і «[[Ліда (футбольны клюб)|Лідай]]». Праз тры гады ўвогуле апынуўся ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]]. З 2002 году клюб мае сучасную назву. [[Файл:FK Asipavičy-FK Homiel-23-07-2023.png|значак|зьлева|Гульцы «Асіпавічаў» у матчы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]».]] У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|сэзоне 2016 году]], пасьля доўгіх безвыніковых гадоў у трэцім дывізіёне, «Асіпавічы» сталіся адным з асноўных прэтэндэнтаў на павышэньне ў клясе. Каманда амаль увесь сэзон трымала другое месца ў табліцы і, не зважаючы на няўдалы фініш, здолела захаваць яго паводле вынікаў чэмпіянату і прасунуцца ў Першую лігу. Па вяртаньні ў другі дывізіён дружына з пачатку турніру апынулася ў зоне вылету. У другой палове сэзону «Асіпавічы» замацаваліся на перадапошнім месцы і, не зважаючы на барацьбу да апошняга тура, выбылі ў Другую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] ў Другой лізе каманда месьцілася ў верхняй частцы табліцы, але не прэтэндавала на прызавыя месцы, і скончыла сэзон на шостым радку. Сытуацыя захавалася і ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]], калі «Асіпавічы» сталі восьмымі. Паводле вынікаў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзону 2021 году]] асіпавіцкі клюб скончыў першынство на пятымі радку і ў пачатку 2021 году атрымалі прапанову заявіцца ў Першую лігу замест камандаў, якія адмовіліся ад удзелу, аднак у сакавіку 2021 году клюб вырашыў працягнуць свае выступы ў Другой лізе<ref>[https://football.by/news/149216.html "Осиповичи" заявили, что не пойдут в первую лигу]{{Ref-ru}}. Football.by</ref>. «Асіпавічы» выйшлі ў плэй-оф Другой лігі, дзе ў выніку занялі чацьвертае месца ў атрымалі месца ў Першай лізе. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] ў Першай лізе клюб быў сярод аўтсайдэраў, аднак за некалькі тураў да фінішу здолеў пакінуць апошні радок і фінішаваць на 12 месцы перад «Баранавічамі». == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q123413394|Бр|}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Дзяніс Сорын||2004}} {{Гулец1|3|Q106697445|ПА|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Жордачкін||2004}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Мінкевіч||2006}} {{Гулец1|6|Q84497963|ПА|}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Максім Азараў||2001}} {{Гулец1|8|Q124971190|Нап|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Данііл Кулікоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Белшына Бабруйск|Белшына]]|2007}} {{Гулец1|10|Q111313786|ПА|}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Цімафей Кавардаеў||2006}} {{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Грынь||2003}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Цімур Мінец|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2006}} {{Падзел складу}} {{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Алег Пятроўскі|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2006}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Рустам Гурыновіч||2006}} {{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Аляксандар Емяльянаў|капітан|1995}} {{Гулец|18|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Андрэй Хаджыеў||2006}} {{Гулец1|19|Q109660000|ПА|}} {{Гулец1|21|Q11789499|ПА|}} {{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Андрэй Кухоцкаволец||2005}} {{Гулец1|25|Q115119424|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Белшына Бабруйск|Белшына]]}} {{Гулец1|27|Q124754218|ПА|}} {{Гулец|29|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Марат Васількевіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Нёман Горадня|Нёман]]|2005}} {{Гулец1|31|Q121985357|Аб|}} {{Гулец|33|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ярашэвіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}} {{Гулец1|—|Q113481161|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=190|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''18''' || 36 || 8 || 9 || 19 || 47–74 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''9''' || 24 || 5 || 8 || 11 || 28–35 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''11''' || 24 || 9 || 6 || 9 || 32–33 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/64]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''8''' || 26 || 12 || 1 || 13 || 48–45 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''2''' {{Рост}} || 24 || 13 || 6 || 5 || 50–29 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 6 || 7 || 17 || 30–62 || 25 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''6''' || 28 || 11 || 7 || 10 || 51–42 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''8''' || 28 || 10 || 5 || 13 || 32–48 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/32]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''3''' || 20 || 12 || 1 || 7 || 44–35 || 37 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — фінальны этап || '''5''' || 10 || 3 || 0 || 7 || 14–27 || 9 |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Магілёўскі || '''2''' || 18 || 12 || 3 || 3 || 60–16 || 39 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''4''' {{Рост}} || 7 || 3 || 2 || 2 || 12–12 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''12''' || 24 || 3 || 4 || 17 || 21–53 || 13 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''17''' {{Падзеньне}} || 32 || 1 || 2 || 29 || 21–85 || 5 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Другая]] — Магілёўскі || '''1''' || 18 || 18 || 0 || 0 || 102–9 || 54 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф (Група Г) || '''3''' {{Рост}} || 3 || 1 || 1 || 1 || 4–4 || 4 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''17''' || 34 || 6 || 6 || 22 || 41–78 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Аляксандар Кавалеўскі]] (з 2019 году) * [[Вадзім Чэчат]] (верасень — сьнежань 2018 году)<ref>[https://www.pressball.by/articles/football/belarus/102868 Вторая лига. 24 тур. Брожение в райцентрах]{{Недаступная спасылка|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Канстанцін Чахаў]] (ліпень — верасень 2018 году)<ref>[http://www.football.by/news/115766.html «Осиповичи» возглавил Константин Чахов]{{Ref-ru}}</ref> * [[Дзяніс Дрыгалёў]] (красавік 2017 году — ліпень 2018 году)<ref>[https://by.tribuna.com/football/1050048633.html Дригалев стал играющим главным тренером «Осиповичей»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Аляксандар Кончыц]] (да 2016 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Асіпавічы]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе]] 6lymrwzxmcjm1ky70ulo4mcb0qbimuo 0 169173 2688106 2684466 2026-09-02T16:39:47Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688106 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Макслайн |Лягатып = FC Maxline Logo.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Віцебск]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Цэнтральны спарткомплекс]] |Умяшчальнасьць = 8144 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МакслайнВіЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МакслайнВіСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МакслайнВі}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Макслайн'''» — беларускі футбольны клюб зь [[Віцебск]]у. Клюб гістарычна павязаны з рагачоўскім «[[Дняпро Рагачоў|Дняпром]]» і першы час таксама базаваўся ў [[Рагачоў|Рагачове]], аднак у 2023 годзе пераехаў на поўнач краіны. У 2025 годзе клюб дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] і адразу стаў пераможцам турніру. Здабыцьцё тытула чэмпіёнаў краіны ў першы ж сэзон пасьля прасоўваньні ў найвышэйшы дывізіён раней не ўдавалася аніводнаму беларускаму клюбу. == Гісторыя == Гісторыя клюбу цесна павязаная з рагачоўскім «[[Дняпро Рагачоў|Дняпром]]» і [[Андрэй Іваненка|Андрэем Іваненкам]], які доўгі час працаваў з рагачоўцамі. У пачатку 2021 году клюб перайшоў у прыватнае валоданьне Іваненкі, які запрасіў спонсараў і зьмяніў назву на «Макслайн» паводле назвы асноўнага спонсару каманды. Яшчэ больш узмацніўшы склад, рагачоўскі клюб у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] ўпэўнена перамог у Гомельскім дывізіёне, а ў плэй-оф другой лігі дайшоў да фіналу, дзе ў дадатковы час саступіў «[[Астравец (футбольны клюб)|Астраўцу]]» (1:3). Другое месца дазволіла камандзе выйсьці ў першую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Макслайн» значна ўзмацніўся, запрасіўшы сярод іншых былога футбаліста зборнай Беларусі [[Сяргей Балановіч|Сяргея Балановіча]]. Галоўным трэнэрам каманды стаў малады [[Піліп Палякоў]], але ўжо ў траўні ён пакінуў клюб, і ягонае месца заняў [[Леанід Лагун]]. Рагачоўскі клюб добра пачаў сэзон, але пазьней шэраг няўдачаў адкінуў каманду ў сярэдзіну табліцы. У ліпені Лагун быў звольнены, а галоўным трэнэрам быў прызначаны дасьведчаны [[Юры Пунтус]]. Пад ягоным кіраўніцтвам «Макслайн» здолеў вярнуцца ў барацьбу за выхад у найвышэйшую лігу. Разграміўшы ў перадапошнім туры «Астравец» (5:0), рагачоўская каманда забясьпечыла чацьвертае месца і стыкавыя матчы за месца ў найвышэйшай лізе супраць койданаўскага «[[Арсэнал Койданаў|Арсеналу]]», дзе перамагла (2:3, 3:1) і выйшла ў элітны дывізіён. Аднак, 28 лістапада 2022 году на паседжаньні выканкаму АБФФ клюбу было адмоўлена ў допуску да праходжаньня ліцэнзаваньня на ўдзел у найвышэйшай лізе праз тое, што клюб зьяўляецца сябрам фэдэрацыі меней за належныя два гады<ref>{{cite web|date = 2022-11-28|url = https://football.by/news/169969 |title = "Макслайн" не может играть в высшей лиге в сезоне-2023. Зачем было проводить "стыки"? |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>. 30 лістапада АБФФ выпусьціла афіцыйную заяву наконт адмовы<ref>{{cite web|date = 2022-11-30|url = https://football.by/news/170030 |title = АБФФ о "Макслайне": "Данный клуб полностью не соответствует требованиям, предъявляемым к клубам высшей лиги" |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>. 19 сьнежня 2022 году арбітраж АБФФ адхіліў апэляцыю «Макслайна» на вырак выканкаму, такім чынам яно стала канчатковым<ref>{{cite web|date = 2022-12-19|url = https://football.by/news/170626 |title = "Макслайн" VS арбитраж — 0:1. Хроника борьбы Рогачева за элитную прописку |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>. У студзені 2023 году на паседжаньні рады фундатараў і спонсараў клюбу было пастаноўлена, што «Макслайн» у сэзоне 2023 году возьме ўдзел у першай лізе, пры гэтым перабазуецца ў іншы горад<ref>{{cite web|date = 2023-01-10|url = https://football.by/news/171068 |title = "Макслайн" остается в первой лиге и переезжает в другой город |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>, якім стаў [[Віцебск]]. Каманда пасьпела добра ўзмацніцца перад пачаткам сэзону. Галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Глеб Кулебін]], аднак ужо ў траўні 2023 году пасьля шэрагу няўдачаў ён быў звольнены, і неўзабаве «Макслайн» зноў ачоліў Юры Пунтус. У ліпені 2023 году «Макслайн» пакінуў Андрэй Іваненка<ref>{{cite web|date = 2023-07-07|url = https://football.by/news/176436 |title = Андрей Иваненко покидает пост директора "Макслайна": "Две хозяйки на одной кухне не уживутся" |website = football.by|access-date = 2024-02-16|language = ru}}</ref>. Клюб яшчэ спрабаваў змагацца за месца ў Найвышэйшай лізе, але ня здолеў вытрымаць канкурэнцыі з боку магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]» і «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]», у выніку скончыў сэзон на 5-м месцы пры 17 удзельніках. == Дасягненьні == ''' [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15пкс]] '''Чэмпіён''': [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q38700922|Бр|}} {{Гулец1|2|Q20035765|ПА|}} {{Гулец1|3|Q111995942|Аб|}} {{Гулец1|4|Q117469751|ПА|}} {{Гулец1|5|Q17523896|Аб|}} {{Гулец1|6|Q113516721|Аб|}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Цімур Іваноў||2005}} {{Гулец1|8|Q30003687|ПА|}} {{Гулец1|9|Q106218645|Нап|}} {{Гулец1|10|Q75406282|Нап|}} {{Гулец1|12|Q98801416|Нап|}} {{Гулец1|15|Q99531479|ПА|}} {{Гулец1|18|Q23769589|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|20|Q29419385|Аб|}} {{Гулец1|21|Q7035091|Аб|}} {{Гулец1|22|Q102320509|Аб|}} {{Гулец1|23|Q2559792|Аб|капітан}} {{Гулец1|27|Q33296333|ПА|}} {{Гулец1|30|Q105953923|Бр|}} {{Гулец1|45|Q107806586|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арсэнал Тула|Арс. Т.]]}} {{Гулец1|55|Q19921512|ПА|}} {{Гулец1|66|Q17047362|Аб|}} {{Гулец1|80|Q42741462|Нап|}} {{Гулец1|90|Q124883248|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}} {{Гулец1|99|Q126724527|Нап|}} {{Гулец1|—|Q124947616|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=130|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 14 || 12 || 1 || 1 || 62–11 || 37 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''2''' {{Рост}} || 7 || 4 || 1 || 2 || 18–10 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''4''' || 24 || 12 || 5 || 7 || 45–34 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''5''' || 32 || 19 || 4 || 9 || 84–52 || 61 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 34 || 23 || 4 || 7 || 75–27 || 73 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 30 || 21 || 5 || 4 || 53–18 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/2]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||2||0||0||2||1—5 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||4||3||0||1||7—3 |- |Усяго||6||3||0||3||8—8 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Спаборніцтва ! Раўнд ! ! Супраціўнік ! Дома ! У гасьцёх ! Вынік |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг|Румынія}} |[[Унівэрсытаця Краёва]] |1:4 |0:1 |'''1:5''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг|Чарнагорыя}} |[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]] |3:0 |2:1 |'''5:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг|Босьнія і Герцагавіна}} |[[Борац Баня-Лука|Борац]] |2:1 (2:4, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |0:1 |'''2:2''' |} == Галоўныя трэнэры == * [[Уладзімер Сіманенка]] (да 2016 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://football.by/stat/belarus/2016_2/teams/771/ Профіль на football.by]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Віцебск]] 2uv0m4cibo5rgpaviymff4slqnv4bk0 2688118 2688106 2026-09-02T19:27:26Z Dymitr 10914 /* Вонкавыя спасылкі */ [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]] 2688118 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Макслайн |Лягатып = FC Maxline Logo.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Віцебск]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Цэнтральны спарткомплекс]] |Умяшчальнасьць = 8144 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МакслайнВіЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МакслайнВіСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|МакслайнВі}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Макслайн'''» — беларускі футбольны клюб зь [[Віцебск]]у. Клюб гістарычна павязаны з рагачоўскім «[[Дняпро Рагачоў|Дняпром]]» і першы час таксама базаваўся ў [[Рагачоў|Рагачове]], аднак у 2023 годзе пераехаў на поўнач краіны. У 2025 годзе клюб дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] і адразу стаў пераможцам турніру. Здабыцьцё тытула чэмпіёнаў краіны ў першы ж сэзон пасьля прасоўваньні ў найвышэйшы дывізіён раней не ўдавалася аніводнаму беларускаму клюбу. == Гісторыя == Гісторыя клюбу цесна павязаная з рагачоўскім «[[Дняпро Рагачоў|Дняпром]]» і [[Андрэй Іваненка|Андрэем Іваненкам]], які доўгі час працаваў з рагачоўцамі. У пачатку 2021 году клюб перайшоў у прыватнае валоданьне Іваненкі, які запрасіў спонсараў і зьмяніў назву на «Макслайн» паводле назвы асноўнага спонсару каманды. Яшчэ больш узмацніўшы склад, рагачоўскі клюб у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзоне 2021 году]] ўпэўнена перамог у Гомельскім дывізіёне, а ў плэй-оф другой лігі дайшоў да фіналу, дзе ў дадатковы час саступіў «[[Астравец (футбольны клюб)|Астраўцу]]» (1:3). Другое месца дазволіла камандзе выйсьці ў першую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Макслайн» значна ўзмацніўся, запрасіўшы сярод іншых былога футбаліста зборнай Беларусі [[Сяргей Балановіч|Сяргея Балановіча]]. Галоўным трэнэрам каманды стаў малады [[Піліп Палякоў]], але ўжо ў траўні ён пакінуў клюб, і ягонае месца заняў [[Леанід Лагун]]. Рагачоўскі клюб добра пачаў сэзон, але пазьней шэраг няўдачаў адкінуў каманду ў сярэдзіну табліцы. У ліпені Лагун быў звольнены, а галоўным трэнэрам быў прызначаны дасьведчаны [[Юры Пунтус]]. Пад ягоным кіраўніцтвам «Макслайн» здолеў вярнуцца ў барацьбу за выхад у найвышэйшую лігу. Разграміўшы ў перадапошнім туры «Астравец» (5:0), рагачоўская каманда забясьпечыла чацьвертае месца і стыкавыя матчы за месца ў найвышэйшай лізе супраць койданаўскага «[[Арсэнал Койданаў|Арсеналу]]», дзе перамагла (2:3, 3:1) і выйшла ў элітны дывізіён. Аднак, 28 лістапада 2022 году на паседжаньні выканкаму АБФФ клюбу было адмоўлена ў допуску да праходжаньня ліцэнзаваньня на ўдзел у найвышэйшай лізе праз тое, што клюб зьяўляецца сябрам фэдэрацыі меней за належныя два гады<ref>{{cite web|date = 2022-11-28|url = https://football.by/news/169969 |title = "Макслайн" не может играть в высшей лиге в сезоне-2023. Зачем было проводить "стыки"? |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>. 30 лістапада АБФФ выпусьціла афіцыйную заяву наконт адмовы<ref>{{cite web|date = 2022-11-30|url = https://football.by/news/170030 |title = АБФФ о "Макслайне": "Данный клуб полностью не соответствует требованиям, предъявляемым к клубам высшей лиги" |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>. 19 сьнежня 2022 году арбітраж АБФФ адхіліў апэляцыю «Макслайна» на вырак выканкаму, такім чынам яно стала канчатковым<ref>{{cite web|date = 2022-12-19|url = https://football.by/news/170626 |title = "Макслайн" VS арбитраж — 0:1. Хроника борьбы Рогачева за элитную прописку |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>. У студзені 2023 году на паседжаньні рады фундатараў і спонсараў клюбу было пастаноўлена, што «Макслайн» у сэзоне 2023 году возьме ўдзел у першай лізе, пры гэтым перабазуецца ў іншы горад<ref>{{cite web|date = 2023-01-10|url = https://football.by/news/171068 |title = "Макслайн" остается в первой лиге и переезжает в другой город |website = football.by|accessdate = 2023-02-27|language = ru}}</ref>, якім стаў [[Віцебск]]. Каманда пасьпела добра ўзмацніцца перад пачаткам сэзону. Галоўным трэнэрам быў прызначаны [[Глеб Кулебін]], аднак ужо ў траўні 2023 году пасьля шэрагу няўдачаў ён быў звольнены, і неўзабаве «Макслайн» зноў ачоліў Юры Пунтус. У ліпені 2023 году «Макслайн» пакінуў Андрэй Іваненка<ref>{{cite web|date = 2023-07-07|url = https://football.by/news/176436 |title = Андрей Иваненко покидает пост директора "Макслайна": "Две хозяйки на одной кухне не уживутся" |website = football.by|access-date = 2024-02-16|language = ru}}</ref>. Клюб яшчэ спрабаваў змагацца за месца ў Найвышэйшай лізе, але ня здолеў вытрымаць канкурэнцыі з боку магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]» і «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебску]]», у выніку скончыў сэзон на 5-м месцы пры 17 удзельніках. == Дасягненьні == ''' [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15пкс]] '''Чэмпіён''': [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q38700922|Бр|}} {{Гулец1|2|Q20035765|ПА|}} {{Гулец1|3|Q111995942|Аб|}} {{Гулец1|4|Q117469751|ПА|}} {{Гулец1|5|Q17523896|Аб|}} {{Гулец1|6|Q113516721|Аб|}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Цімур Іваноў||2005}} {{Гулец1|8|Q30003687|ПА|}} {{Гулец1|9|Q106218645|Нап|}} {{Гулец1|10|Q75406282|Нап|}} {{Гулец1|12|Q98801416|Нап|}} {{Гулец1|15|Q99531479|ПА|}} {{Гулец1|18|Q23769589|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|20|Q29419385|Аб|}} {{Гулец1|21|Q7035091|Аб|}} {{Гулец1|22|Q102320509|Аб|}} {{Гулец1|23|Q2559792|Аб|капітан}} {{Гулец1|27|Q33296333|ПА|}} {{Гулец1|30|Q105953923|Бр|}} {{Гулец1|45|Q107806586|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арсэнал Тула|Арс. Т.]]}} {{Гулец1|55|Q19921512|ПА|}} {{Гулец1|66|Q17047362|Аб|}} {{Гулец1|80|Q42741462|Нап|}} {{Гулец1|90|Q124883248|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}} {{Гулец1|99|Q126724527|Нап|}} {{Гулец1|—|Q124947616|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=130|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 14 || 12 || 1 || 1 || 62–11 || 37 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''2''' {{Рост}} || 7 || 4 || 1 || 2 || 18–10 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''4''' || 24 || 12 || 5 || 7 || 45–34 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''5''' || 32 || 19 || 4 || 9 || 84–52 || 61 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 34 || 23 || 4 || 7 || 75–27 || 73 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 30 || 21 || 5 || 4 || 53–18 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/2]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||2||0||0||2||1—5 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||4||3||0||1||7—3 |- |Усяго||6||3||0||3||8—8 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Спаборніцтва ! Раўнд ! ! Супраціўнік ! Дома ! У гасьцёх ! Вынік |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг|Румынія}} |[[Унівэрсытаця Краёва]] |1:4 |0:1 |'''1:5''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг|Чарнагорыя}} |[[Сут’еска Нікшыч|Сут’еска]] |3:0 |2:1 |'''5:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг|Босьнія і Герцагавіна}} |[[Борац Баня-Лука|Борац]] |2:1 (2:4, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |0:1 |'''2:2''' |} == Галоўныя трэнэры == * [[Уладзімер Сіманенка]] (да 2016 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://fcml.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} * [http://football.by/stat/belarus/2016_2/teams/771/ Профіль на football.by]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Віцебск]] 3chfcn88e11ny9bqu8gntr3af7i6qu6 0 176786 2688189 2612514 2026-09-03T10:30:51Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688189 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Алякса́ндар Кро́таў''' ({{Н}} 19 красавіка 1995 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца. == Кар’ера == Пачынаў займацца футболам у родным пасёлку [[Дружны (Менская вобласьць)|Дружны]] Пухавіцкага раёну. Пазьней трапіў у барысаўскую вучэльню алімпійскай рэзэрвы, адтуль — у юнацкую каманду [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. Адначасова гуляў у аматарскіх лігах у Менску, дзе быў заўважаны трэнэрам «[[Іслач Менскі раён|Іслачы]]» [[Уладзімер Макоўскі|Уладзімерам Макоўскім]] і запрошаны ў каманду зь Менскага раёну, за якую пачаў выступаць з 2014 году. У 2014—2015 гадах правёў за «Іслач» 33 матчы ў Першай лізе, дапамог камандзе ў сэзоне 2015 году атрымаць перамогу ў другім дывізіёне і прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. Да сэзону 2016 году рыхтаваўся разам зь «Іслаччу», а ў сакавіку 2016 году быў аддадзены ў арэнду ў менскае «[[Тарпэда Менск|Тарпэда]]»<ref>{{cite web|date = 2016-03-22|url = https://football.by/news/83191 |title = "Ислочь" отправила еще одного нападающего в минское "Торпедо" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. У ліпені таго ж году быў адкліканы з арэнды ў «Іслач»<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1042205071.html |title = Кротов вернулся в «Ислочь» |website = by.tribuna.com |access-date = |language = ru}}</ref>. 30 ліпеня 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]» (2:0). У далейшым працягваў зьяўляцца на полі за асноўную каманду, звычайна выходзячы на замену. У першай палове сэзону 2017 году выступаў пераважна за дубль, у асноўнай камандзе толькі аднойчы зьявіўся на полі. У ліпені 2017 году быў аддадзены ў арэнду бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшыне]]»<ref>{{cite web|date = 2017-07-14|url = https://football.by/news/102030 |title = "Ислочь" отдала Кротова в аренду "Белшине" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. У складзе бабруйскага клюбу пачаў пераважна выходзіць на замену. Па заканчэньні сэзону ў сьнежні 2017 году вярнуўся ў «Іслач»<ref>{{cite web|date = 2017-12-05|url = https://fcisloch.by/article.asp?id=Aleksandr-Krotov-vernulsja-iz-arendy-299 |title = Александр Кротов вернулся из аренды |work = Афіцыйны сайт «Іслачы» |access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>, аднак у студзені 2018 году зноў трэнаваўся зь «Белшынай» і ў выніку быў паўторна арандаваны бабруйчанамі<ref>{{cite web|date = 2018-01-25|url = https://football.by/news/109258 |title = "Ислочь" отдала Кротова в аренду "Белшине" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. Сэзон 2018 пачынаў у асноўным складзе бабаруйскага клюбу, аднак улетку атрымаў траўму, празь якую прапусьціў амаль усю другую палову сэзону. У лістападзе 2018 году вярнуўся з арэнды ў «Іслач»<ref>{{cite web|date = 2018-11-15|url = https://football.by/news/120314 |title = Кротов, Тараканов и Федотов вернулись в "Ислочь" из аренды |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>, а ў сьнежні па заканчэньні кантракта пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2018-12-07|url = https://football.by/news/121113 |title = Букаткин, Туранок и еще пять игроков покинули "Ислочь" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. У студзені 2019 году склаў аднагадовы кантракт зь берасьцейскім «[[Рух Берасьце|Рухам]]»<ref>{{cite web|date = 2019-01-09|url = https://football.by/news/121999 |title = "Рух" подписал соглашение с Кротовым |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>, аднак ужо ў ліпені 2019 году пакінуў каманду<ref>{{cite web|date = 2019-07-25|url = https://football.by/news/129425 |title = "Рух" расстался с Кротовым и Хутко |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>, а ў жніўні ўзмоцніў склад «[[Андэрдог Чысьць|Андэрдога]]»<ref>{{cite web|date = 2019-08-06|url = https://football.by/news/129915 |title = Кротов стал игроком "Андердога" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. У пачатку 2020 году рыхтаваўся да новага сэзону з «Андэрдогам», аднак клюб ня быў дапушчаны да Першай лігі, пасьля чаго ў сакавіку нападнік далучыўся ад складу «[[Ашмяны-БДУФК (футбольны клюб)|Ашмянаў-БДУФК]]», дзе замацаваўся ў пачатковым складзе. У пачатку 2021 году далучыўся да наваполацкага «Нафтану», дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У пачатку 2022 году праходзіў прагляд у рагачоўскім «[[Макслайн Рагачоў|Макслайне]]», а пазьней трэнаваўся зь «[[Ліда (футбольны клюб)|Лідай]]» і ў красавіку афіцыйна быў далучаны да складу каманды<ref>{{cite web|date = 2022-04-05|url = https://football.by/news/162839 |title = Исход "Барановичей", тайна "Орши", подкрепление "Осиповичей". Аутсайдеры первой лиги (+ таблица трансферов) |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. Рэгулярна зьяўляўся ў першай адзінаццатцы лідзкай каманды. Пакінуў «Ліду» па заканчэньні сэзону 2022 году. У лютым 2023 году стаў гульцом «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]]»<ref>{{cite web|date = 2023-02-21|url = https://football.by/news/172232 |title = Кротов перешел в "Молодечно-2018" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 году падоўжыў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2024-01-30|url = https://football.by/news/183373 |title = Александр Кротов продлил контракт с "Молодечно-2018" |website = football.by|access-date = 2024-01-31|language = ru}}</ref>. У летні перапынак сышоў з клюбу і стаў футбалістам другалігавага «[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-08-02 |url = https://football.by/news/190906 |загаловак = "Юни Икс Лабс" усилился игроком, недавно покинувшим "Молодечно" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-04-21 |мова = ru}}</ref>, які паводле вынікаў сэзону ўпершыню ў гісторыі прабіўся ў Першую лігу. == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- | [[Тарпэда Менск]] ||rowspan="2"| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Першая ліга]] || 12 || 0 |- |rowspan="2"| [[Іслач Менскі раён|Іслач]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая ліга]] || 10 || 1 |- |rowspan="2"| [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая ліга]] || 1 || 0 |- |rowspan="2"| [[Белшына Бабруйск|Белшына]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Першая ліга]] || 17 || 5 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Першая ліга]] || 15 || 3 |} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.pressball.by/footballstat/aleksandr_krotov/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Кротаў, Аляксандар}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] b4q4g0oymkz19lgg9418o4w2r1nisaz 0 180999 2688150 2175629 2026-09-03T02:26:49Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688150 wikitext text/x-wiki [[Файл:Carboxylic-acid.svg|thumb|150px|Карбонавыя кісьлі]] '''Карбонавыя кісьлі'''<ref>https://web.archive.org/web/20170507140651/http://www.xumuk.ru/encyklopedia/1894.html</ref> (карбонавыя квасы) — кляса [[Арганічныя рэчывы|арганічных рэчываў]], [[Малекула|малекулы]] якіх утрымліваюць адну ці некалькі -COOH групаў. Большасьць арганічных квасаў зьяўляюцца слабымі. == Клясыфікацыя == У залежнасьці ад наяўнасьці пэўнага радыкалу ў складзе квасу карбонавыя квасы падзяляюць на наступныя групы: * араматычныя ([[Бэнзойная кісьля|бэнзойны квас]]) * аліфатычныя (насычаныя ([[Капронавая кісьля|капронавы квас]]) і ненасычаныя ([[Акрылявая кісьля|акрылявы квас]])) * аліцыклічныя * гетэрацыклічныя ([[Нікатынавая кісьля|нікатынавы квас]]). Па колькасьці карбаксыльных групаў квасы могуць быць: * аднаасноўнымі ([[Воцатная кісьля|воцатны квас]]) * дзьвюхасноўнымі ([[Шчаўевая кісьля|шчаўевы квас]]) * шматасноўнымі ([[Цытрынавая кісьля|цытрынавы квас]]). Пры наяўнасьці ў складзе малекулы іншых функцыянальных групаў (напрыклад, -ОН, =CO, -NH₂ ды іншых) утвараюцца оксы-, кета-, [[Амінакісьлі|амінаквасы]] і іншыя злучэньні. == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Карбонавыя кісьлі| ]] 6a4oljhto50pyue4j9q7sj2ne21xh2o 0 181639 2688143 2179011 2026-09-02T22:07:18Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688143 wikitext text/x-wiki '''Дыцукрыды'''<ref>https://web.archive.org/web/20130606145853/http://www.xumuk.ru/bse/877.html</ref> ([[Грэцкая мова|па-старагрэцку]]: δύο — «два» и σάκχαρον — «[[цукар]]») — [[арганічныя рэчывы]], адна з асноўных групаў [[Вугляводы|вугляводаў]]. == Будова малекул ды фізычныя ўласьцівасьці == [[Малекула|Малекулы]] дыцукрыдаў складаюцца зь дзьвюх рэштак [[Монацукрыды|монацукрыдаў]], якія злучаны адзін з адным пры дапамозе ўзаемадзеяньня гідраксыльных групаў — гліказыднай сувязі. Ня маюць агульную формулу, але найчасьцей сустракаецца формула C₁₂H₂₂O₁₁. Дыцукрыды ёсьць цьвёрдымі, крышталічнымі рэчывамі, ад ледзь белага да рудага колеру, якія вельмі добра [[Рашчына|рашчыняюцца]] ў вадзе ды ў 45—48°-градусным [[Сьпірт|сьпірце]], але кепска рашчыняюцца ў 96-градусным [[Этаноль|сьпірце]], салодкія на смак. == Прыклады дыцукрыдаў == * [[Ляктоза]] — складаецца з рэштак [[Глюкоза|глюкозы]] й [[Галяктоза|галяктозы]]. * [[Цукроза]] — складаецца з рэштак глюкозы й [[Фруктоза|фруктозы]]. * [[Мальтоза]] — складаецца зь дзьвюх рэштак глюкозы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Парады артыкулу|няма крыніцаў|кароткі артыкул|няма выяваў|няма націску}} [[Катэгорыя:Двуцукрыды| ]] qh2euybak6bi6f2f9wfbwwe3ono0k00 0 183376 2688088 2688045 2026-09-02T12:29:15Z Dymitr 10914 /* Вонкавыя спасылкі */ [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]] 2688088 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Новая Зэляндыя |Лягатып = New Zealand Football Crest.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[Канфэдэрацыя футболу Акіяніі]] |Трэнэр = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = Новая Зэляндыя 3:1 {{Футбол Аўстралія|няма}}<br />([[Данэдын]], [[Новая Зэляндыя]]; 17 чэрвеня 1922) |Перамога = Новая Зэляндыя 13:0 {{Футбол Фіджы|няма}}<br />([[Оклэнд]], [[Новая Зэляндыя]]; 16 жніўня 1981) |Параза = Новая Зэляндыя 0:10 {{Футбол Аўстралія|няма}}<br />([[Вэлінгтан]], [[Новая Зэляндыя]]; 11 ліпеня 1936) |Удзелаў у ЧС = 3 |Першы ЧС = 1982 |Дасягненьні ў ЧС = групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1982 году|1982]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году|2010]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Кубак нацыяў АФК]] |Удзелаў у ЧР = 11 |Першы ЧР = [[Кубак нацыяў АФК 1973 году|1973]] |Дасягненьні ў ЧР = чэмпіён ([[Кубак нацыяў АФК 1973 году|1973]], [[Кубак нацыяў АФК 1998 году|1998]], [[Кубак нацыяў АФК 2002 году|2002]], [[Кубак нацыяў АФК 2008 году|2008]], [[Кубак нацыяў АФК 2016 году|2016]], [[Кубак нацыяў АФК 2024 году|2024]]) | pattern_la1 = _nzl26h | pattern_b1 = _nzl26h | pattern_ra1 = _nzl26h | pattern_sh1 = _nzl26h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _nze26a | pattern_b2 = _nze26a | pattern_ra2 = _nze26a | pattern_sh2 = _nze26a | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 }} '''Мужчы́нская збо́рная Но́вай Зэля́ндыі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Новая Зэляндыя|Новую Зэляндыю]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Новазэляндзкая футбольная фэдэрацыя]]. == Гісторыя == Першы міжнародны футбольны матч зборнай Новай Зэляндыі быў згуляны ў [[Данідын]]е на старым стадыёне Каледоніян Граўнд 23 ліпеня 1904 году супраць каманды, якая прадстаўляла каманду аўстралійскага штату Новага Паўднёвага Ўэйлзу. Навазэляндзкая каманда прагуляла з адзіным голам у матчы, але празь сем дзён згуляла з той жа камандай унічыю 3:3 на Атлетык Парку ў [[Вэлінгтан]]е<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesn/nsw-nz-1904.html|загаловак=New South Wales Tour of New Zealand 1904|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=29.11.2018|дата доступу=10.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20220912190821/https://www.rsssf.org/tablesn/nsw-nz-1904.html|дата копіі=12.09.2022}}</ref>. Наступным годам дружына выправілася ў тур па [[Аўстралія|Аўстраліі]], падчас якога згуляла адзінаццаць матчаў супраць розных камандаў, у тым ліку тры «тэставыя матчы» супраць зборнай Новага Паўднёвага Ўэйлзу. З гэтых трох матчаў адзін скончыўся перамогай, яшчэ адзін быў зьведзены ўнічыю і яшчэ адзін прагуляны. [[Файл:Newzealand australia football 1922.jpg|значак|зьлева|Навазэляндзкія футбалісты ў матчы супраць зборнай Аўстраліі ў 1922 годзе.]] Больш зборная Новай Зэляндыі не гуляла ажно да 1922 году, калі правяла тры афіцыйныя міжнародныя матчы супраць [[Мужчынская зборная Аўстраліі па футболе|зборнай Аўстраліі]]. Дзьве сустрэчы скончыліся перамогай навазэляндцаў зь лікам 3:1 і адзін матч скончыўся зь лікам 1:1<ref>{{кніга|аўтар=Hilton, Tony; Smith, Barry|загаловак=An Association with Soccer: The NZFA Celebrates Its First 100 Years|выдавецтва=New Zealand Football|год=1991|старонкі=143–144|isbn=978-0473012915}}</ref>. У 1927 годзе [[Мужчынская зборная Канады па футболе|зборная Канады]] стала другой камандай, якая прыехала ў Новую Зэляндыю, згуляўшы зь мясцовай зборнай чатыры афіцыйныя матчы<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.canadiansoccerhistory.com/Canadiantoursabroad/NZ_tour1927.html|загаловак=Overseas Tours by Canadian Teams: New Zealand Tour, 1927|выдавецтва=Canadian Soccer History|дата доступу=10.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20170525040625/http://www.canadiansoccerhistory.com/Canadiantoursabroad/NZ_tour1927.html|дата копіі=25.05.2017}}</ref>. Новазэляндзкая футбольная фэдэрацыя стала адной з заснавальніцаў [[Канфэдэрацыя футболу Акіяніі|Канфэдэрацыі футболу Акіяніі]] ў 1966 годзе, якую заснавалі [[Чарлі Дэмпсі]] і ягоны аўстралійскі калега [[Джым Баюцьці]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.oceaniafootball.com/about-ofc/history/|загаловак=History|выдавецтва=Oceania Football Confederation|дата публікацыі=08.12.2016|дата доступу=10.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20190325042410/https://www.oceaniafootball.com/about-ofc/history/|дата копіі=25.03.2019}}</ref>. На пачатку 1980-х гадоў каманда мела пасьпяховы адрэзак, стаўшы ў тым ліку пераможцам першага [[Кубак нацыяў АФК 1973 году|Кубка нацыяў АФК 1973 году]]. Кампанія 1980 году была правальнай. Бо зборная прагуляла зь лікам 1:3 [[Мужчынская зборная Таіці па футболе|зборнай Таіці]], а зь лікам 0:4 навазэляндцы саступілі [[Мужчынская зборная Фіджы па футболе|зборнай Фіджы]]. У апошнім туры, ужо ня маючы шанцаў кваліфікавацца ў фінал, дружына перамагла [[Мужчынская зборная Саламонавых астравоў па футболе|зборную Саламонавых астравоў]] 6:1. Зборная ўпершыню кваліфікавалася на [[чэмпіянат сьвету па футболе 1982 году|чэмпіянат сьвету 1982 году]], прайшоўшы ўдала адбор у агульным турніры Канфэдэрацыі футболу Акіяніі і [[Азіяцкая канфэдэрацыя футболу|Азіяцкай канфэдэрацыі футболу]]. Да 1980-х гадоў каманду крытыкавалі за вялікую колькасьць брытанскіх гульцоў. З 22 футбалістаў у заяўцы на чэмпіянат сьвету 1982 году 11 былі народжаныя ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. Сярод іх былі капітан [[Стыў Самнэр]] і нападнік [[Стыў Ўудын]], якія абодва гулялі ў ангельскіх клюбах перад іміграцыяй. На турніры каманда зазнала тры паразы, прапусьціўшы 12 мячоў і загнаўшы толькі 2. У наступныя дзесяцігодзьдзі склад нацыянальнай зборнай зьмяніўся<ref>{{спасылка|спасылка=https://teara.govt.nz/en/football/page-1|загаловак=Football in New Zealand|выдавецтва=New Zealand Ministry for Culture and Heritage Te Manatu|дата доступу=19.12.2019|копія=https://web.archive.org/web/20180803020055/https://teara.govt.nz/en/football/page-1|дата копіі=03.08.2018}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.nzfootball.co.nz/ Афіцыйны сайт] Новазэляндзкай футбольнай фэдэрацыі. {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Новай Зэляндыі на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Новая Зэляндыя}}; |Новая Зэляндыя на ЧС-2026 }} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Новазэляндзкі футбол]] [[Катэгорыя:Футбольныя зборныя|Новая Зэляндыя]] p9asggqtl8d2qvjew8cia49lfp6vw84 0 192289 2688177 2682435 2026-09-03T09:17:50Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688177 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Паперпрам |Лягатып = ФК Паперпрам.svg |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Гомель]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гомсельмаш (стадыён)|Гомсельмаш]] |Умяшчальнасьць = 3500 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГ}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Паперпрам'''» — беларускі футбольны клюб з [[Гомель|Гомля]]. У 2018 годзе выступаў у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. У сэзоне 2023 году «Паперпрам» дэбютаваў у розыгрышы [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]]. == Гісторыя == Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў [[футзал]]е. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомля і зь першай спробы атрымаў у ім перамогу. У канцы 2017 году стала вядома пра намер клюбу заявіцца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 году «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакумэнты дзеля ўдзелу<ref>[https://www.football.by/news/108720.html "Бумпром" отправил документы для участия во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У Другой лізе клюб стаў аўтсайдэрам і ў сэзоне 2018 году заняў апошні 15 радок, здабыўшы толькі дзьве перамогі, у тым ліку адну тэхнічную, і двойчы згуляўшы ўнічыю. У студзені 2019 году каманда адмовілася ад удзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі і перайшла ў чэмпіянат Гомельскай вобласьці<ref>[http://www.football.by/news/122480.html «Бумпром» в 2019 году не сыграет во второй лиге]{{Ref-ru}}</ref>. Празь перафарматаваньне Другой лігі, якая значна павялічыла колькасьць удзельнікаў і прадстаўніцтва абласьцей, у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Паперпрам» павярнуўся на рэспубліканскі ўзровень<ref>[http://football.by/news/138491.html Утвержден формат проведения чемпионата страны во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У пачатку 2021 году «Паперпрам» абвесьціў аб пераходзе на прафэсійны ўзровень, запрасіў дасьведчаных футбалістаў, многія зь якіх выступалі ў Найвышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсьці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым ня менш, праз адмовы некаторых клюбаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэньне, аднак у студзені 2022 году АБФФ паміж «Паперпрамам» і «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчнам]]» абрала дзеля ўдзелу ў Першай лізе маладэчанскі клюб<ref>[https://football.by/news/160269.html Что такое "Бумпром"? И почему федерация выбрала не его, а "Молодечно"?]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У лютым 2022 году, пасьля таго як «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]], гомельскі клюб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе<ref>[https://football.by/news/160973.html "Бумпром" отказался идти в первую лигу]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Новым галоўным трэнэрам тады быў прызначаны [[Аляксей Краўчанка]]. У сэзоне 2022 году дружына паўтарыла выніка папярэдняга сэзону, саступіўшы на стадыі 1/8 фіналу плэй-оф Другой лігі. Тым ня менш, АБФФ запрасіла клюб да ўдзелу ў Першай лізе. Дэбютны сэзон у Першай лізе прынёс камандзе 13-е месца пры 17 удзельніках. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|ЗША}}|Бр|Тымаці Сырэль||2003}} {{Гулец1|2|Q133696389|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Сяргей Кружылін||2003}} {{Гулец1|5|Q51202414|Аб|}} {{Гулец1|8|Q26207537|ПА|капітан}} {{Гулец1|9|Q23767580|Нап|}} {{Гулец1|11|Q119949623|Нап|}} {{Гулец1|17|Q106662617|Нап|}} {{Гулец1|19|Q111904778|Аб|}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Міхаіл Казімір||2001}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Аўсянік||2004}} {{Падзел складу}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Украіна}}|Аб|Ігар Ягораў||2003}} {{Гулец1|29|Q111306252|ПА|}} {{Гулец1|33|Q97768041|Аб|}} {{Гулец1|47|Q119040245|ПА|}} {{Гулец|59|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Жаўнярэнка||2003}} {{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аліхан Фазылаў||2000}} {{Гулец1|77|Q107506532|Нап|}} {{Гулец1|79|Q119267110|ПА|}} {{Гулец1|91|Q106555023|Нап|}} {{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ісачанка||2006}} {{Гулец1|95|Q133288456|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=150|Ліга !width=55|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''15''' || 28 || 2 || 2 || 24 || 20–93 || 8 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/64]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''8''' || 20 || 7 || 3 || 10 || 29–51 || 24 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 15 месца || '''16''' || 2 || 0 || 1 || 1 || 2–3 || |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гомельскі || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 41–5 || 35 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 1–7 || |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 165–11 || 51 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 0 || 2 || 0–1 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''13''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 45–62 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 50–37 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 16 || 11 || 7 || 56–36 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Кірыл Яшчанка]] (2018) == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Гомлі]] 42qiq4mhx940cbjfwa5g6oui6usm285 0 198479 2688169 2665539 2026-09-03T08:43:30Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688169 wikitext text/x-wiki '''Літаратурная прэмія імя Натальлі Арсеньневай''' ушаноўвае аўтара ці аўтарку найлепшай паэтычнай кнігі на беларускай мове, выдадзенай у папярэднім Прэміі годзе. Арганізатары прэміі — [[Беларускі ПЭН-цэнтар]], ГА «[[Саюз беларускіх пісьменьнікаў]]» і [[Згуртаваньне беларусаў сьвету Бацькаўшчына|Згуртаваньне беларусаў сьвету «Бацькаўшчына»]]. Узнагарода ўручаецца пры падтрымцы Фонду культуры і адукацыі Орса-Рамана і Харытатыўнага фонду Згуртаваньня беларусаў Вялікай Брытаніі. Прэмія заснаваная ў 2017 годзе ў гонар беларускай паэткі [[Натальля Арсеньнева|Натальлі Арсеньневай]] (1903—1997) і ўручаецца за найлепшую паэтычную кнігу на беларускай мове. Першым ляўрэатам прэміі стаў [[Уладзімер Някляеў]] за зборнік паэзіі «Толькі вершы». З 2021 году арганізацыяй гэтай падзеі займаюцца Беларускі ПЭН і [[Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://penbelarus.org/arsenneva.html|title=Прэмія імя Натальлі Арсеньневай|website=Беларускі ПЭН|date=2019-03-17|access-date=2024-12-31}}</ref>. == Ляўрэаты == * 2017 — [[Уладзімер Някляеў]], зборнік паэзіі «Толькі вершы»<ref>[https://euroradio.fm/ru/pervym-laureatom-premii-imeni-arsenevoy-stal-neklyaev Первым лауреатом премии имени Арсеньевой стал Некляев] Эўрарадыё, 6-12-2017</ref> * 2018 — [[Алесь Разанаў]], паэтычная кніга «Перавыбранае»<ref>[https://web.archive.org/web/20190921221233/https://pen-centre.by/2018/09/20/zhury-prem-arsennevay-nazvala-naylepshuyu-kngu-paez.html Журы прэміі Арсенневай назвала найлепшую кнігу паэзіі], сайт ПЭН-цэнтру, 20-09-2018</ref> * 2019 — [[Марыя Мартысевіч]] з кнігай «Сарматыя»<ref name=":0" /> * 2020 — [[Андрэй Хадановіч]] з кнігай «Школа травы»<ref name=":0" /> * 2021 — [[Алеся Башарымава]] з кнігай «Расамаха»<ref name=":0" /> * 2022 — [[Дар’я Бялькевіч]] з кнігай «Слёзы на вецер»<ref name=":0" /> * 2023 — [[Наста Кудасава]] з кнігай «Побач»<ref>{{Cite web|url=https://budzma.org/news/nazvanyya-peramozhtsy-paetychnay-premii-natalli-arsennevay.html|title=Абвешчаны пераможцы паэтычнай прэміі імя Наталлі Арсенневай|website=budzma.org|access-date=2024-12-31}}</ref> * 2024 — [[Ганна Шакель]] з кнігай «Цела мігдалу»<ref>{{Cite web|url=https://penbelarus.org/2024/09/20/abveshchana-najlepshaya-paetychnaya-kniga-2023-goda-czela-migdalu-ganny-shakel.html|title=Абвешчана найлепшая паэтычная кніга 2023 года: «Цела мігдалу» Ганны Шакель|website=Беларускі ПЭН|date=2024-09-20|access-date=2024-12-31}}</ref> * 2025 — [[Сяргей Прылуцкі]] з кнігай «Нічога нястрашнага»<ref name=":0" /> == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Літаратурныя прэміі Беларусі}} [[Катэгорыя:Прэмія імя Натальлі Арсеньневай]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2017 годзе]] mmg3d0dh0xe46oi4deaif04ylfp2r3x 0 210633 2688095 2682075 2026-09-02T15:26:01Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688095 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Арсэнал Койданаў |Лягатып = FK Arsenal Kojdanaŭ.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = 2019 |Горад = [[Койданаў]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гарадзкі стадыён (Койданаў)|Гарадзкі]] |Умяшчальнасьць = 1100 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АрсэналКойЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АрсэналКойСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АрсэналКой}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Арсэна́л'''» — беларускі футбольны клюб з [[Койданаў|Койданава]]. Клюб хутка прайшоў шлях ад найніжэйшых дывізіёнай да Найвышэйшай лігі, у якой дэбютаваў у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]]. Па выніках першага году ў элітным дывізіёне клюб страціў сваё месца, прагуляўшы ў пераходных матчах рагачоўскаму «[[Макслайн Рагачоў|Макслайну]]». З 2024 году клюб зноў спаборнічае ў Найвышэйшай лізе. == Гісторыя == Заснаваны ў 2019 годзе беларускім бізнэсоўцам Аляксеем Меляшэвічам разам з Алексам Русгальмам, прэзыдэнтам швэдзкай «[[Эскільстуна (футбольны клюб)|Эскільстуны]]»<ref>[https://by.tribuna.com/tribuna/blogs/footboll/2359781.html «Арсенал» из Дзержинска — очень амбициозный проект. Клуб заинтересовал даже младшего Глеба]{{Ref-ru}}</ref>. Аб стварэньні новага клюбу стала вядома ў студзені 2019 году<ref>[https://by.tribuna.com/football/1070914703.html В Беларуси появится новый футбольный клуб – «Арсенал» из Дзержинска. С командой уже тренируются Вячеслав Глеб и Осипенко]</ref>. Каманда, складзеная ў асноўным зь нядаўніх дублёраў клюбаў найвышэйшай лігі, а таксама зь некалькіх дасьведчаных вэтэранаў і мясцовых гульцоў, адразу заявілася ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]]. Дружына пасьпяхова прайшла дыстанцыю, выйграла барацьбу з «[[Ашмяны-БДУФК (футбольны клюб)|Ашмянамі-БДУФК]]» за першы радок і стала чэмпіёнам Другой лігі. У 2020 годзе каманда працягвала камплектавацца маладымі футбалістамі, а таксама некалькімі дасьведчанымі выканаўцамі. Празь неадпаведнасьць стадыёну ў Койданаве патрабаваньням хатнія матчы «Арсэнал» ладзіў на стадыёне РЦАР-БДУ ў Менску. Каманда добра пачала выступы ў Першай лізе, доўгі час вёў барацьбу за высокія месцы і магчымае прасоўваньне ў Найвышэйшую лігу, але пазьней стаў саступаць канкурэнтам і ў выніку стаў чацьвертым. У верасьні пасаду галоўнага трэнэра пакінуў [[Сяргей Ясковіч]], замест яго кіраваць камандай стаў абаронца [[Павал Кірыльчык]]. У сэзоне 2021 году камандай працягваў кіраваць Павал Кірыльчык. Хатнія матчы «Арсэнал» стаў праводзіць на стадыёне «[[Гарадзея (стадыён)|Гарадзея]]». Каманда хутка захапіла лідэрства ў табліцы і, не зважаючы на шэраг няўдалых адрэзкаў, захавала першы радок да канца турніру і выйшла ў найвышэйшую лігу. У сэзоне 2022 году клюб захаваў асноўных гульцоў. У найвышэйшай лізе клюб стаў адным з аўтсайдэраў і доўгі час рухаваў у зоне вылету, аднак пасьпяховы фініш дазволіў скончыць чэмпіянат на 14 месцы з 16. У пераходных матчах за месца ў найвышэйшай лізе на наступны сэзон «Арсэнал» саступіў рагачоўскаму «[[Макслайн Рагачоў|Макслайну]]» (3:2, 1:3) і выбыў у першую лігу. У пачатку 2023 году новым трэнэрам каманды быў прызначаны [[Сяргей Паўлюковіч]], якога ў ліпені замяніў [[Аляксандар Бразевіч]]. «Арсэнал» выдатна пачаў сэзон у Першай лізе, здабыўшы перамогі ў першых дзесяці турах, і ў далейшым захаваў першы радок да канца турніру. За тры туры да фінішу забясьпечыўшы вяртаньне ў Найвышэйшую лігу. У канцы сьнежня зьявіліся зьвесткі, што клюб можа ня даць рады ў фінансавым складніку, каб узяць удзел у розыгрышы Найвышэйшай лігі<ref>[https://football.by/news/182237 «Андрей Василевич: „Арсенал“ и еще один клуб могут не справиться с критериями лицензирования»]{{Ref-ru}} Football.by</ref>. У наступныя месяцы стала вядома, што па дапамогу клюб зьвярнуўся да маскавіцкага «[[Лякаматыў Масква|Лякаматыва]]», які склаў дамову аб супрацы з койданаўскім клюбам<ref>[https://football.by/news/183794 «А как там „Арсенал“? Из „Локомотива“ к „канонирам“ приехал не только тренер, но и игроки»]{{Ref-ru}} Football.by</ref>. Новым галоўным трэнэрам быў прызначаны расеец [[Вячаслаў Вашкевіч]]<ref>[https://web.archive.org/web/20240225095045/https://pressball.by/pbonline/football/ne-byt-lifterami-dzerzhinskij-arsenal-s-novym-trenerom-gotovitsya-vojti-v-odnu-i-tu-zhe-reku-vtoroj-raz/ «Не быть „лифтерами“. Дзержинский „Арсенал“ с новым тренером готовится войти в одну и ту же реку второй раз»].{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. == Склад == : ''Актуальны на 2 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q124969635|Бр|}} {{Гулец1|2|Q133728836|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]}} {{Гулец1|4|Q138678443|Аб|}} {{Гулец1|8|Q24452285|ПА|}} {{Гулец1|9|Q131316623|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Факел Варонеж|Факел]]}} {{Гулец1|10|Q66476608|ПА|}} {{Гулец1|11|Q111103267|Нап|}} {{Гулец1|13|Q124969707|Аб|}} {{Гулец|16|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Арцём Вашчанка||2008}} {{Гулец1|18|Q138863181|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Фартуна Менск|Фартуна]]}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Аляксандар Вераценьнікаў||2009}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|23|Q2634592|Аб|}} {{Гулец1|26|Q125360162|ПА|}} {{Гулец1|30|Q793507|Бр|}} {{Гулец1|31|Q4185191|Аб|}} {{Гулец1|33|Q51546220|Нап|}} {{Гулец1|41|Q117211788|Нап|}} {{Гулец1|46|Q135537017|Аб|}} {{Гулец|71|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Максім Мацьвееў||2002}} {{Гулец1|77|Q125822655|ПА|}} {{Гулец1|79|Q125178364|ПА|}} {{Гулец1|90|Q27506623|Нап|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Другая]] || '''1''' {{Рост}} || 28 || 25 || 1 || 2 || 119–14 || 76 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Першая]] || '''4''' || 26 || 13 || 7 || 6 || 41–28 || 46 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 33 || 20 || 8 || 5 || 59–22 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''14''' {{Падзеньне}} || 30 || 5 || 8 || 17 || 18–42 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 32 || 26 || 3 || 3 || 86–30 || 81 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 10 || 8 || 12 || 29–36 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 7 || 12 || 11 || 27–35 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/4]] |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Койданаў]] m7o70k558rx3vmjwok8ld1h4u60v2bn 0 215947 2688154 2638273 2026-09-03T04:42:05Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688154 wikitext text/x-wiki {{Заканадаўчы акт |від = [[кодэкс]] |назва = Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь |нумар = 275-З |прыняты = [[Палата прадстаўнікоў Беларусі|Палатай прадстаўнікоў]]<br>{{Дата пачатку|2|6|1999|1}} |галасаваньне ніжняй палаты = |ухвалены = [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Саветам Рэспублікі]]<br>{{Дата пачатку|24|6|1999|1}} |галасаваньне верхняй палаты = |падпісаны = [[Прэзыдэнт Беларусі|прэзыдэнтам Беларусі]]<br>{{Дата пачатку|9|7|1999|1}}<ref name="а"/> |набыў моц = {{Дата пачатку|1|1|2001|1}} |апублікаваны = {{Дата пачатку|15|10|1999|1}}<br>[[Ведамасьці Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]], 1999 г., № 24, ст. 420<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь ад 9 ліпеня 1999 г. № 275-З|спасылка=https://pravo.by/document/?guid=3961&p0=HK9900275|выдавец=Нацыянальны прававы партал Беларусі|мова=ru|дата публікацыі=15 сьнежня 2022|дата доступу=13 студзеня 2023}}</ref> |Вікікрыніцы = Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь }} '''Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь''' — звод [[заканадаўства]] Беларусі аб падставах і ўмовах крымінальнай [[Адказнасьць|адказнасьці]] за [[Злачынства|злачынствы]], які набыў моц у студзені 2001 году. Паводле 1-га артыкула, «вызначае, якія небясьпечныя [[Грамадзтва|грамадзтву]] дзеяньні ёсьць злачынствамі, замацоўвае падставы і ўмовы крымінальнай адказнасьці, усталёўвае [[Пакараньне|пакараньні]] і іншыя захады [[Крымінальная адказнасьць|крымінальнай адказнасьці]], што могуць быць прымененыя да асобаў, якія ўчынілі злачынствы, а таксама [[прымус]]овыя захады [[Бясьпека|бясьпекі]] і лячэньня ў дачыненьні асобаў, якія ўчынілі небясьпечныя грамадзтву дзеяньні». На 2023 год налічваў 446 артыкулаў і падзяляўся на Агульную частку зь 5 разьдзелаў і Асаблівую частку зь 10 разьдзелаў<ref name="а"/>. Замяніў сабой Крымінальны кодэкс [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]] ад 29 сьнежня 1960 году<ref>{{Навіна|загаловак=Закон Рэспублікі Беларусь ад 18 ліпеня 2000 г. № 424-З «Аб увядзеньні ў дзеяньне Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь»|спасылка=http://pravo.levonevsky.org/bazaby11/republic45/text032.htm|выдавец=[[Валеры Леванеўскі]]|мова=ru|дата публікацыі=лістапада 2011|дата доступу=13 студзеня 2023}}</ref>. На 2023 год Крымінальны кодэкс Беларусі дзейнічаў з 82-ма штогадовымі зьмяненьнямі і дапаўненьнямі, за выняткам 2020 году. 11 кастрычніка 2022 году Экспэртная рада ў пытаньнях [[пераклад]]у заканадаўчых актаў на беларускую мову, якая дзейнічала пры [[Нацыянальны цэнтар прававой інфармацыі|Нацыянальным цэнтры прававой інфармацыі Беларусі]], ухваліла Пратаколам № 3 пераклад яго рэдакцыі паводле Закону ад 13 траўня 2022 г. № 165-З<ref name="а">{{Навіна|аўтар=А. Лукашэнка|загаловак=Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь ад 9 ліпеня 1999 г. № 275-З|спасылка=https://pravo.by/document/pdf/kodeksibel/kriminalni_kodeks_rb_1999_bel|выдавец=[[Нацыянальны прававы партал Беларусі]]|дата публікацыі=11 кастрычніка 2021|дата доступу=13 студзеня 2023}}</ref>. == Агульная частка == Агульная частка Крымінальнага кодэксу Беларусі налічвала 121 артыкул у складзе 5 разьдзелаў: 1) «Крымінальны закон», 2) «Падставы і ўмовы крымінальнай [[Адказнасьць|адказнасьці]]», 3) «[[Крымінальная адказнасьць]]», 4) «Прымусовыя захады [[Бясьпека|бясьпекі]] і лячэньня», 5) «Асаблівасьці крымінальнай адказнасьці асобаў, якія ўчынілі [[Злачынства|злачынствы]] ў веку да 18 гадоў». Найбольшым быў 3-і разьдзел зь 56 артыкулаў (44—99). Паводле 2-га артыкула, Крымінальны кодэкс Беларусі мае задачай ахову [[мір]]у і бясьпекі [[чалавецтва]], [[чалавек]]а, яго [[Правы чалавека|правоў]] і [[свабода]]ў, [[Уласнасьць|уласнасьці]], правоў [[Юрыдычная асоба|юрыдычных асобаў]], [[Прырода|прыроднага]] асяродзьдзя, грамадзкіх і [[Дзяржава|дзяржаўных]] інтарэсаў, [[Канстытуцыя Беларусі|канстытуцыйнага ладу Рэспублікі Беларусь]], а таксама ўсталяванага [[Правапарадак|правапарадку]] ад злачынных [[замах]]аў. Сярод іншага, Крымінальны кодэкс Беларусі мае дапамагаць прадухіленьню злачынных замахаў і [[Выхаваньне|выхаваньню]] грамадзянаў у духу выкананьня заканадаўства Беларусі<ref name="а"/>. Згодна з 3-м артыкулам крымінальная адказнасьць у Беларусі грунтуецца на прынцыпах законнасьці, [[Роўнасьць перад законам|роўнасьці]] грамадзян перад законам, непазьбежнасьці адказнасці, асабістай [[віна]]ватай адказнасьці, [[Справядлівасьць|справядлівасьці]] і [[гуманізм]]у. Адпаведна «ніхто ня можа быць прызнаны вінаватым ва ўчыненьні злачынства і падвергнуты крымінальнай адказнасьці інакш як паводле [[вырак]]у [[суд]]а і ў адпаведнасьці з [[Закон (права)|законам]]». Пры гэтым «прымяненьне крымінальнага закону паводле [[Аналёгія|аналёгіі]] не дапускаецца». Злачынцы «падлягаюць крымінальнай адказнасьці незалежна ад [[Плоць|плоці]], [[Раса|расы]], [[Народнасьць|нацыянальнасьці]], [[Мова|мовы]], паходжаньня, [[Маёмасьць|маёмаснага]] і службовага становішча, месца жыхарства, стаўленьня да [[Рэлігія|рэлігіі]], [[Перакананьне|перакананьняў]], прыналежнасьці да [[Грамадзкае аб’яднаньне|грамадзкіх аб’яднаньняў]]». Пры гэтым «асоба падлягае крымінальнай адказнасьці толькі за тыя ўчыненыя ёй небясьпечныя грамадзтву дзеяньні і небясьпечныя грамадзтву наступствы, што надышлі», у дачыненьні якіх выяўлена яе віна, гэта значыць [[намер]] або неасьцярожнасць. Не дарускаецца крымінальная адказнасьць за бязьвіннае прычыненьне [[Шкода|шкоды]]. Сярод іншага, «ніхто ня можа несьці крымінальную адказнасьць двойчы за адно і тое самае злачынства». Крымінальны кодэкс служыць забесьпячэньню цялеснай і душэўнай, матэрыяльнай і [[Экалёгія|экалягічнай]] бясьпекі чалавека. Злачынцу маюць прызначыць патрэбнае і дастатковае для выпраўленьня пакараньне. Урэшце, пакараньне і іншыя захады крымінальнай адказнасьці ня маюць на [[Мэта|мэце]] прычыненьне цялесных [[пакута]]ў або [[Зьнявага|зьнявагу]] чалавечай годнасці<ref name="а"/>. === Крымінальны закон === Першы разьдзел Крымінальнага кодэксу Беларусі ўлучаў 9 артыкулаў у складзе 2-х главаў: 1) «Агульныя палажэньні», 2) «Дзеяньне крымінальнага закону ў [[Прастора|прасторы]] і [[час]]е». Большай была 2-я глава зь 5 артыкулаў. Паводле 5-га артыкула, злачынства прызнаецца ўчыненым на тэрыторыі Беларусі, калі яно пачата, працягвалася, або было скончана на яе тэрыторыі, або ўчынена ў межах Беларусі ў саўдзеле з асобай, якая ўчыніла злачынства на тэрыторыі замежнай дзяржавы. Згодна з 6-м артыкулам [[грамадзянін]] Беларусі або асоба без грамадзянства, што пастаянна пражывае ў краіне, якія ўчынілі злачынствы па-за межамі Беларусі, падлягаюць адказнасьці паводле гэтага Кодэксу, калі ўчыненыя імі дзеяньні прызналі злачынствамі ў дзяржаве, на тэрыторыі якой іх ўчынілі, і калі яны не панесьлі крымінальнай адказнасьці ў гэтай дзяржаве. У 7-м артыкуле згадвалася, што грамадзянін Беларусі ня можа быць выдадзены замежнай дзяржаве, калі іншае не прадугледжана міжнароднымі дамовамі Беларусі<ref name="а"/>. Паводле 9-га артыкула, злачыннасьць і каральнасьць дзеяньня вызначаюцца законам, які дзейнічаў падчас учыненьня гэтага дзеяньня. Часам учыненьня дзеяньня прызнаецца час ажыцьцяўленьня небясьпечнага грамадзтву дзеяньня незалежна ад часу надыходу наступстваў. Пры гэтым закон, што ліквідуе злачыннасьць дзеяньня, зьмякчае пакаранне або іншым чынам паляпшае становішча злачынцы, мае адваротную сілу. Гэта значыць, што ён распаўсюджваецца на асобаў, якія ўчынілі адпаведнае дзеяньне да набыцьця чыннасьці такім законам, у тым ліку на асобаў, якія адбываюць пакараньне або адбылі пакаранне, але маюць [[судзімасьць]]. З дня набыцьця моцы законам, што ліквідуе злачыннасьць дзеяньня, адпаведнае дзеяньне, учыненае да яго ўступленьня ў сілу, не лічыцца злачынным. Калі новы крымінальны закон зьмякчае каральнасьць дзеяньня, за якое асоба адбывае пакараньне, суд прызначае пакараньне ў адпаведнасьці з умовамі новага крымінальнага закону. І наадварот, закон, што усталёўвае злачыннасьць дзеяньня, узмацняе пакараньне або іншым чынам пагаршае становішча асобы, якая ўчыніла гэтае дзеяньне, адваротнай сілы ня мае<ref name="а"/>. === Падставы і ўмовы адказнасьці === Другі разьдзел Крымінальнага кодэксу зьмяшчаў 34 артыкулы ў складзе 5 главаў: 1) «Злачыннае дзеяньне», 2) «[[Віна]]», 3) «Умовы крымінальнай адказнасьці», 4) «Акалічнасьці, якія выключаюць злачыннасьць дзеяньня», 5) «Множнасьць злачынстваў». Найбольшай была першая глава з 11 артыкулаў (10—20) пра: злачынства як падстава крымінальнай адказнасьці, паняцьце і катэгорыі злачынства, падрыхтоўку да і замах на злачынства, добраахвотную адмову ад злачынства і саўдзел у ім, учыненьне злачынства групай і арганізаваную групу, [[Злачынная арганізацыя|злачынную арганізацыю]] і вызваленьне ад адказнасьці ўдзельніка [[Банда|банды]]. Паводле 10-га артыкула, падставай для адказнасьці ёсьць ўчыненьне: 1) скончанага злачынства; 2) падрыхтоўкі да ўчыненьня злачынства; 3) замаху на ўчыненьне злачынства; 4) саўдзелу ва ўчыненьні злачынства. Згодна з 11-м артыкулам злачынствы ў залежнасці ад характару і ступені грамадзкай [[Пагроза|небясьпекі]] падраздзяляюцца на злачынствы, якія не ўяўляюць вялікай грамадзкай небясьпекі, менш цяжкія, цяжкія і асабліва цяжкія. Да злачынстваў, што не ўяўляюць вялікай грамадзкай небясьпекі, адносяцца наўмысныя злачынствы і злачынствы, учыненыя паводле неасьцярожнасьці, за якія законам прадугледжана пакараньне ў выглядзе [[Пазбаўленьне волі|пазбаўленьня волі]] на тэрмін да 2-х гадоў. Менш цяжкія злачынствы прадугледжваюць зьняволеньне да 6 гадоў, цяжкія — да 20 гадоў, а асабліва цяжкія — звыш 20 гадоў<ref name="а"/>. У 13-м артыкуле прадугледжвалася, што падрыхтоўкай да злачынства прызнаюцца пошукі або прыстасоўваньне сродкаў або прыладаў ці іншае наўмыснае стварэньне ўмоваў для ўчыненьня канкрэтнага злачынства. Пры гэтым крымінальнай адказнасьці ня цягне падрыхтоўка да злачынства, якое не ўяўляе вялікай грамадзкай небясьпекі. Паводле 14-га артыкула, замахам на злачынства прызнаюцца наўмыснае дзеяньне або бязьдзейнасьць асобы, непасрэдна накіраваныя на ўчыненьне злачынства, калі пры гэтым злачынства не было даведзена да канца паводле незалежных ад гэтай асобы акалічнасьцяў. Згодна зь 15-м артыкулам добраахвотнай адмовай ад злачынства прызнаецца спыненне асобай падрыхтоўчых дзеяньняў або спыненьне дзеяньня ці бязьдзейнасьці, непасрэдна накіраваных на ўчыненьне злачынства, калі асоба ўсьведамляла магчымасьць давядзеньня злачынства да канца. Пры гэтым дзеяньне, у дачыненьні якога ажыцьцёўлена добраахвотная адмова, ня цягне крымінальнай адказнасьці. У 16-м артыкуле згадвалася, што саўдзельнікамі злачынства разам з выканаўцамі прызнаюцца арганізатары, падбухторшчыкі і памагатыя. Паводле 17-га артыкулам злачынства прызнаецца ўчыненым групай асобаў, калі хоць бы 2 асобы сумесна ўдзельнічалі ва ўчыненьні гэтага злачынства ў якасьці яго выканаўцаў<ref name="а"/>. Згодна з 18-м артыкулам злачынства прызнаецца ўчыненым арганізаванай групай, калі яно ўчынена 2-ма або больш асобамі, якія спачатку аб’ядналіся ў кіраваную ўстойлівую групу для сумеснай злачыннай дзейнасьці. Кіраўнікі арганізаванай групы нясуць адказнасць за ўсе ўчыненыя групай злачынствы, калі гэтыя злачынствы ахопліваліся іх намерам. Іншыя ўдзельнікі арганізаванай групы нясуць адказнасць толькі за злачынствы, у падрыхтоўцы або ўчыненьні якіх яны ўдзельнічалі. У 19-м артыкуле вызначалася, што злачыннай арганізацыяй прызнаецца аб’яднаньне арганізаваных групаў або іх кіраўнікоў, іншых удзельнікаў для распрацоўкі або ажыцьцяўленьні злачыннай дзейнасьці ці стварэньні ўмоваў для яе падтрыманьня і разьвіцьця. Пры гэтым злачынства прызнаецца ўчыненым злачыннай арганізацыяй, калі яно ўчынена ўдзельнікам такой арганізацыі для выкананьня яе злачынных мэтаў або паводле заданьня злачыннай арганізацыі асобай, якая не бярэ ўдзелу ў гэтай арганізацыі. Паводле 20-га артыкула, удзельнік злачыннай арганізацыі, які добраахвотна заявіў пра яе існаваньне і садзейнічаў яе выкрыцьцю, вызваляецца ад крымінальнай адказнасьці за ўдзел у ёй і ўчыненыя ім у яе складзе злачынствы, за выняткам асабліва цяжкіх або цяжкіх злачынстваў, зьвязаных з замахам на [[жыцьцё]] ці [[здароўе]] чалавека<ref name="а"/>. === Крымінальная адказнасьць === Трэці разьдзел Кодэксу налічваў 56 артыкулаў (44—99) у складзе 6 главаў: 1) «Агульныя палажэньні аб крымінальнай адказнасьці», 2) «Пакараньне і яго віды», 3) «Прызначэньне пакараньня», 4) «Іншыя захады крымінальнай адказнасьці», 5) «Вызваленьне ад крымінальнай адказнасьці і пакараньня», 6) «Пагашэньне і зьняцьце судзімасьці». Найбольшай была пятая глава зь 15 артыкулаў (82—96). Паводе 82-га артыкула, калі ў якасьці ўмовы вызваленьня ад крымінальнай адказнасьці прадугледжана выплата крымінальна-прававой кампэнсацыі, рашэньне аб вызваленьні асобы прымаецца пасьля яе ўнясеньня на [[дэпазыт]]ны рахунак органа, які вядзе крымінальны працэс. Выплата кампэнсацыі не вызваляе асобу ад абавязку пакрыць прычыненую злачынствам шкоду і заплаціць [[даход]], атрыманы злачынным шляхам, калі згаданыя ўмовы прадугледжаныя ў якасьці такіх для прыняцьця рашэньня аб вызваленьні. У выпадку вызваленьня асобы[[грошы]], унесеныя на дэпазытны [[Банкаўскі рахунак|рахунак]] органа, які вядзе крымінальны працэс, перадаюцца ў даход дзяржавы. У выпадку адхіленьня [[хадайніцтва]] аб вызваленьні грошы вяртаюцца асобе, якая іх унесла. Згодна з 83-м артыкулам тэрмін даўнасьці вылічваецца з дня ўчыненьня злачынства да дня ўступленьня ў законную сілу выраку [[суд]]а. Цячэньне тэрмінаў даўнасьці прыпыняецца, калі асоба, якая ўчыніла злачынства, зьнікне ад органа крымінальнага перасьледу або суду. Асоба вызваляецца ад крымінальнай адказнасьці, калі з дня ўчыненьня злачынства мінула: # 2 гады — пры ўчыненьні злачынства, што не ўяўляе вялікай грамадзкай небясьпекі; # 5 гадоў — пры ўчыненьні менш цяжкага злачынства; # 10 гадоў — пры ўчыненьні цяжкага злачынства; # 15 гадоў — пры ўчыненьні асабліва цяжкага злачынства<ref name="а"/>. У 84-м артыкуле згадвалася, што асоба вызваляецца ад асноўнага і дадатковага пакараньняў, калі абвінаваўчы вырак ня быў прыведзены ў выкананьне ў наступныя тэрміны, лічачы з дня ўступленьня яго ў законную сілу: * 1 год — пры асуджэньні да пакараньня, не зьвязанага з пазбаўленьнем волі; * 2 гады — пры асуджэньні да [[арышт]]у або пазбаўленьня волі да 2-х гадоў; * 5 гадоў — пры асуджэньні да пазбаўленьня волі да 5 гадоў; * 10 гадоў — пры асуджэньні да пазбаўленьня волі да 10 гадоў; * 15 гадоў — пры асуджэньні да больш строгага пакараньня<ref name="а"/>. Паводле 86-га артыкула, асоба, якая ўпершыню ўчыніла злачынства, што не ўяўляе вялікай грамадзкай небясьпекі, або менш цяжкае злачынства і пакрыла шкоду, або заплаціла даход, атрыманы злачынным шляхам, або іншым чынам загладзіла нанесеную злачынствам шкоду, можа быць вызваленая ад крымінальнай адказнасьці з прыцягненьнем да [[Адміністрацыйная адказнасьць|адміністрацыйнай адказнасьці]], калі будзе прызнана, што для яе выпраўленьня дастаткова прымяненьня захадаў адміністрацыйнага [[Спагнаньне|спагнаньня]]. Такімі захадамі служаць: 1) [[штраф]] ад 5 да 30 [[Базавая велічыня|базавых велічыняў]]; 2) [[адміністрацыйны арышт]] да 15 содняў; 3) пазбаўленьне адмысловага права ад 3-х месяцаў да 3-х гадоў. Згодна з 87-м артыкулам ад адказнасьці за менш цяжкае злачынства могуць вызваліць, «калі будзе прызнана, што ''з прычыны зьмяненьня абстаноўкі'' ажыцьцёўленае ёй дзеяньне страціла характар небяспечнага грамадзтву або гэта асоба перастала быць небясьпечнай грамадству». У 88-м артыкуле прадугледжвалася, што пры першым учыненьні менш цяжкага злачынства ад адказнасьці маглі вызваліць, калі злачынец пасьля ўчыненьня злачынства добраахвотна зьявіўся з [[пакаяньне]]м або дзейна садзейнічаў выяўленьню і раскрыцьцю злачынства, пакрыў прычыненую злачынствам шкоду, вярнуў беспадстаўнае абагачэньне, заплаціў даход, атрыманы злачынным шляхам, і ўнёс на дэпазытны рахунак органа, які вядзе крымінальны працэс, крымінальна-прававую кампэнсацыю ў памеры 50 % прычыненай злачынствам шкоды, але ня менш за 15 базавых велічыняў<ref name="а"/>. Згодна зь 90-м артыкулам да асобаў, якія адбываюць пакараньне ў выглядзе пазбаўленьня права займаць пэўныя пасады або займацца пэўнай дзейнасьцю, папраўчых працаў, абмежаваньня па [[Вайсковая служба|вайсковай службе]], абмежаваньня свабоды або пазбаўленьня волі, можа быць прыменена ўмоўна-датэрміновае вызваленьне ад пакараньня. Пры гэтым асоба можа быць вызвалена і ад дадатковага пакараньня. Пры гэтым умоўна-датэрміновае вызваленьне могуць прымяніць да асуджанага толькі пры яго узорных [[Паводзіны|паводзінах]], якія даказваюць выпраўленьне асобы, пасьля адбыцьця прынамсі: * паловы тэрміну пакараньня, прызначанага судом за злачынства, што не ўяўляе вялікай грамадзкай небясьпекі, або менш цяжкае злачынства; * 2/3 тэрміну пакараньня, прызначанага судом за цяжкае злачынства, а таксама калі раней асоба асуджалася да пазбаўленьня волі за наўмыснае злачынства або раней умоўна-датэрмінова вызвалялася ад пакараньня; * 3/4 тэрміну пакараньня, прызначанага судом за асабліва цяжкае злачынства, а таксама пакараньня, прызначанага асобе, якая раней умоўна-датэрмінова вызвалялася ад пакараньня або раней вызвалялася ад пакараньня з заменай неадбытай часткі пакараьння больш мяккім пакараньнем і ўчыніла новае злачынства на працягу неадбытай часткі пакараньня<ref name="а"/>. Пры гэтым тэрмін фактычна адбытага асобай пакараньня ў выглядзе пазбаўленьня волі ня можа быць меншы за 6 месяцаў. Пагатоў, суд можа ўскласьці на асуджанага выкананьне на працягу неадбытай часткі пакараньня наступных абавязкаў: # не мяняць месца жыхарства бяз згоды органа, які ажыцьцяўляе нагляд за паводзінамі асуджанага; # не выязджаць паводле асабістых справаў на тэрмін большы за месяц за межы раёна месца жыхарства бяз згоды гэтага органа; # пэрыядычна зьяўляцца ў гэты орган для ўліку; # знаходзіцца пасьля наступленmня пэўнага часу паводле месца жыхарства; # не наведваць пэўныя месцы; # у пэўны тэрмін паступіць на працу; # праягнуць курс лячэньня ад хранічнага [[алькагалізм]]у, [[Нарказалежнасьць|нарказалежнасьці]] і [[Таксікаманія|таксікаманіі]]; # пакрыць цалкам або часткова з улікам матэрыяльнага становішча асуджанага прычыненую злачынствам шкоду ў выпадку яе непакрыцьця на дзень прыняцьця рашэньня пра умоўна-датэрміновые вызваленьне<ref name="а"/>. === Прымусовыя захады === Чацьверты разьдзел Крымінальнага кодэксу ўлучаў 8 артыкулаў (100—107), якія акрэсьлівалі: прымусовыя захады бясьпекі і лячэньня да душэўна хворых, падставы іх прызначэньня, іх зьмяненьне і спыненьне; прыцягненьне да адказнасьці і пакараньня пасьля такіх захадаў, залік часу прымяненьня такіх захадаў, прымяненьне адпаведных захадаў да асобаў са зьменшанай наяўнасьцю [[Сьвядомасьць|сьвядомасьці]], а таксама да хворых на алькагалізм, нарказалежнасьць і таксікаманію. Паводле 101-га артыкула, асобам, якія ўчынілі небясьпечныя грамадзтву дзеяньні ў стане [[Бесьсьвядомасьць|бесьсьвядомасьці]] або ўчынілі злачынствы, але захварэлі да пастановы выраку або падчас адбываньня пакараньня на [[душэўны разлад]], што пазбаўляе іх магчымасьці ўсведамляць значэньне сваіх дзеяньняў або кіраваць імі, калі гэтыя асобы паводле свайго душўнага стану і з улікам характару ўчыненага імі дзеяньня ўяўляюць небясьпеку для грамадзтва, судом прызначаюцца: прымусовае амбуляторнае назіраньне і лячэньне ў [[Псыхіятрыя|псыхіятра]] або прымусовае лячэньне ў псыхіятрычным стацыянары са звычайным, узмоцненым ці строгім назіраньнем. Згодна са 105-м артыкулам дзень прымусовых захадаў адпавядае аднаму дню пазбаўленьня волі<ref name="а"/>. === Адказнасьць непаўналетніх === Пяты разьдзел Кодэксу зьмяшчаў 14 (108—121) артыкулаў у складзе 2-х главаў: 1) «Пакараньне і яго прызначэньне асобам, якія ўчынілі злачынства ў веку да 18 гадоў», 2) «Вызваленьне ад крымінальнай адказнасьці і пакараньня асобаў, якія ўчынілі злачынства ў веку да 18 гадоў». Большай была першая глава зь 10 артыкулаў. У 109-м артыкуле прадугледжвалася, што да непаўналетніх злачынцаў маглі прымяніць: 1) грамадзкія працы; 2) штраф; 3) пазбаўленьне права займацца пэўнай дзейнасьцю; 4) папраўчыя працы; 5) арышт; 6) абмежаваньне волі; 6) пазбаўленьне волі. Згодна са 110-м артыкулам грамадзкія працы прызначалі асуджанаму, які дасягнуў 16 гадоў да дня пастановы выраку, на тэрмін ад 30 да 180 гадзінаў і заключаліся ў выкананьні пасільных для такой асобы працаў. Працягласьць грамадзкіх працаў магла складаць да 3-х гадзінаў на дзень і да 3-х дзён на тыдзень. Пры гэтым асуджаныя, якія атрымлівалі [[Адукацыя ў Беларусі|адукацыю]] або мелі пастаяннае месца працы, адбывалі грамадзкія працы ў вольны ад навучаньня або асноўнай працы час. Паводле 111-га артыкула, штраф прызначаўся за злачынства ў веку да 18 гадоў у памеры ад 5 да 50 базавых велічыняў, калі злачынец меў самастойны заробак або маёмасьць<ref name="а"/>. Згодна са 112-м артыкулам права займацца пэўнай дзейнасьцю маглі пазбавіць на тэрмін ад году да 3-х гадоў пры дасягненьні 16 гадоў да дня пастановы выраку. У 113-м артыкуле згадвалася магчымасьць папраўчых працаў з 16 гадоў паводле месца працы на тэрмін ад 2-х месяцаў да году. Пры гэтым з заробку асуджанага маглі вылічыць у даход дзяржавы ад 5 да 15 % згодна з выракам суду. Паводле 114-га артыкула, з 16 гадоў арышт мог складаць ад аднаго да 2-х месяцаў. Згодна артыкулам 114-1 [[абмежаваньне волі]] да 18 гадоў магло скласьці ад 6 месяцаў ад 3-х гадоў без накіраваньня ў адкрытую папраўчую ўстанову. Паводле 115 артыкула, пазбаўленьне волі не прызначалі да 18 гадоў за злачынства безь вялікай грамадзкай небясьпекі. За менш цяжкае злачынства тэрмін пазбаўленьня волі мог складаць да 3-х гадоў, за цяжкае — да 7 гадоў, за асабліва цяжкае — да 10 гадоў, а за асабліва цяжкае ў спалучэньні з наўмысным замахам на жыцьцё чалавека або зь незаконным абаротам [[дурман]]аў, псыхатропных рэчываў, іх [[прэкурсар]]аў або аналягаў — да 12 гадоў. Пры гэтым да 18 гадоў пазбаўленьне волі прызначалі ў выхаваўчай калёніі, а пазьней — у папраўчай калёніі агульнага рэжыму<ref name="а"/>. Паводле 117-га артыкула, суд можа прымяніць да [[Падлетак|непаўналетняй]] асобы прымусовыя захады выхаваўчага кшталту, калі выявіць магчымасьць выпраўленьня без пакараньня за злачынства безь вялікай грамадзкай небясьпекі або першае ўчыненьне менш цяжкага злачынства. Такімі захадамі выхаваньня могуць служыць: * перасьцярога праз тлумачэньне наступстваў паўторнага злачынства; * абавязак прылюднага прынясеньня прабачэньня пацярпеламу; * абавязак у веку ад 15 гадоў пакрыць сваімі сродкамі або ліквідаваць сваёй працай прычыненую шкоду пры наяўнасьці самастойнага заробку памерам больш за тую шкоду; * абмежаваньне вольнага часу ад аднаго да 6 месяцаў праз знаходжаньне дома, зьяўленьне ў орган нагляду і некіраваньне самаходам; * зьмяшчэньне ў адмысловую навучальна- або лекава-выхаваўчую ўстанову да 2-х гадоў<ref name="а"/>. == Асаблівая частка == Асаблівая частка Крымінальнага кодэксу Беларусі налічвала 325 (73 %) артыкулаў у складзе 10 разьдзелаў: 1) «Злачынствы супраць міру, бясьпекі чалавецтва і [[Ваеннае злачынства|ваенныя злачынствы]]», 2) «Злачынствы супраць чалавека», 3) «Злачынствы супраць уласнасьці і парадку ажыцьцяўленьня эканамічнай дзейнасьці», 4) «Злачынствы супраць [[Экалягічная бясьпека|экалягічнай бясьпекі]], [[Навакольнае асяродзьдзе|навакольнага асяродзьдзя]] і парадку прыродакарыстаньня», 5) «Злачынствы супраць [[Грамадзкая бясьпека|грамадзкай бясьпекі]] і здароўя [[насельніцтва]]», 6) «Злачынствы супраць грамадзкага парадку і грамадзкай [[мараль]]насьці», 7) «Злачынствы супраць [[кампутар]]най бясьпекі», 8) «Злачынствы супраць дзяржавы і парадку ажыцьцяўленьня [[Улада|ўлады]] і кіраваньня», 9) «Злачынствы супраць парадку выкананьня [[Вайсковы абавязак|вайсковага абавязку]], накіраваньня і праходжаньня альтэрнатыўнай службы», 10) «Заключныя палажэньні». Найбольшым быў 8-ы разьдзел зь 78 артыкулаў (356—433). === Мір і ваенныя злачынствы === Шосты разьдзел Кодэксу зьмяшчаў 17 артыкулаў (122—138) у складзе 2-х главаў: 1) «Злачынствы супраць міру і бясьпекі чалавецтва», 2) «Ваенныя злачынствы і іншыя парушэньні законаў і [[Звычай|звычаяў]] вядзеньня [[Вайна|вайны]]». Большай была першая глава зь 10 артыкулаў (122—131), дзе апісваліся падрыхтоўка або вядзеньне [[Агрэсія (палітыка)|агрэсіўнай]] вайны, [[прапаганда]] вайны, акт [[тэрарызм]]у ў дачыненьні прадстаўніка замежнай дзяржавы або [[Міжнародная арганізацыя|міжнароднай арганізацыі]], напад на ўстановы пад міжнароднай аховай, акт міжнароднага тэрарызму; [[генацыд]], злачынствы супраць бясьпекі чалавецтва; вытворчасьць, назапашваньне або распаўсюд забароненых сродкаў вядзеньня вайны; распальваньне расавай, нацыянальнай, рэлігійнай або іншай сацыяльнай варожасьці або разладу; рэабілітацыя [[нацызм]]у, адмаўленьне генацыду [[беларус]]кага [[народ]]у і [[экацыд]]. Паводле 122-га артыкула планаваньне і падрыхтоўка агрэсіўнай вайны мелі карацца [[зьняволеньне]]м ад 5 да 15 гадоў, а разьвязваньне і вядзеньне агрэсіўнай вайны — зьняволеньнем ад 7 да 25 гадоў, або пажыцьцёвым пазбаўленьнем волі, ці [[Сьмяротная кара|сьмяротнай карай]]. Згодна са 123-м артыкулам распаўсюд поглядаў і заклікаў з мэтай выклікаць агрэсію адной краіны супраць іншай прадугледжваў штраф або зьняволеньне да 3-х гадоў. Такая самая прапаганда вайны найвышэйшымі дзяржаўнымі [[чыноўнік]]амі мела карацца зьняволеньнем ад 2-х да 5 гадоў. У 124-м артыкуле за гвалт да прадстаўніка замежнай дзяржавы або міжнароднай арганізацыі, яго захоп і ўтрыманьне ў якасьці [[закладнік]]а, [[выкраданьне]] і зьняволеньне дзеля выкліку міжнародных ускладненьняў або вайны ці разладу грамадзкага парадку ў замежнай дзяржаве прадугледжвалася зьняволеньне ад 8 да 15 гадоў. Забойства такога прадстаўніка мела карацца зьняволеньнем ад 10 да 25 гадоў, або пажыцьцёвым зьняволеньнем, ці сьмяротнай карай<ref name="а"/>. Паводле 125-га артыкула, за напад на службовыя і жылыя [[Памяшканьне|памяшканьні]] ўстановаў пад міжнароднай аховай, або на транспартныя сродкі гэтых установаў дзеля выкліку міжнародных ускладненьняў або вайны мелі караць абмежаваньнем волі ад 3-х да 5 гадоў або пазбаўленьнем волі ад 3-х да 7 гадоў. Калі такое дзеяньне выклікала паводле неасьцярожнасьці сьмерць чалавека, або прычыненьне цяжкага цялеснага пашкоджаньня, ці спалучалася з наўмысным зьнішчэньнем маёмасьці або важных дакумэнтаў, мела карацца зьняволеньнем ад 3-х да 13 гадоў. Згодна са 126-м артыкулам зьняволеньне ад 8 да 15 гадоў прадугледжвалі за [[выбух]], [[падпал]] і затапленьне ў замежнай дзяржаве або ў яе [[Амбасада|амбасадзе]] ці консульстве ў Беларусі, якія стваралі пагрозу згубы людзей і прычыненьня ім цялесных пашкоджаньняў дзеля выкліку вышэйзгаданых міжнародных наступстваў. Ад 8 да 20 гадоў зьняволеньня пагражала за паўторны міжнародны тэрарызм, або ўчынены групай асобаў паводле папярэдняй [[Змова|змовы]], ці ў спалучэньні з прычыненьнем цяжкіх цялесных пашкоджаньняў. Ад 10 да 25 гадоў зьняволеньня, або пажыцьцёвае зьняволеньне, ці сьмяротная кара мелі прымяняцца за [[забойства]] замежнага грамадзкага або дзяржаўнага дзеяча, а таксама за міжнародны тэракт арганізаванай групы, або з выкарыстаньнем [[Атамная электрастанцыя|атамнай электрастанцыі]], радыёактыўных рэчываў ці ядзерных матэрыялаў, атрутных хімічных або біялягічных рэчываў ці ў спалучэньні з забойствам чалавека<ref name="а"/>. === Злачынствы супраць чалавека === Сёмы разьдзел Кодэксу налічваў 66 артыкулаў (139—204) у складзе 5 главаў: 1) «Злачынствы супраць жыцьця і здароўя», 2) «Злачынствы супраць плоцевай недатыкальнасьці або плоцевай свабоды», 3) «Злачынствы супраць укладу [[Сям’я|сямейных]] адносін і інтарэсаў непаўналетніх», 4) «Злачынствы супраць асабістай свабоды, [[гонар]]у і годнасьці», 5) «Злачынствы супраць [[Канстытуцыя|канстытуцыйных]] правоў і свабодаў чалавека і [[грамадзянін]]а». Найбольшай была першая глава з 27 артыкулаў (139—165), дзе згадваліся: [[забойства]], у тым ліку мацерай нованароджанага дзіцяці, учыненае ў стане [[Афэкт|жарсьці]], пры перавышэньні захадаў для затрыманьня злачынца і межаў патрэбнай абароны; прычыненьне сьмерці паводле неасьцярожнасьці, давядзеньне і схіленьне да [[самагубства]]; наўмыснае прычыненьне цялеснага пашкоджаньня, у тым ліку ў стане жарсьці і пры перавышэньні захадаў для затрыманьня злачынца ды межаў патрэбнай абароны; наўмыснае пазбаўленьне прафэсійнай працаздольнасьці, [[катаваньне]], прычыненьне цялеснага пашкоджаньня паводле неасьцярожнасьці, незаконны [[спарон]], заражэньне [[Вэнэрычныя хваробы|плоцевай хваробай]], у тым ліку [[Вірус імунадэфіцыту чалавека|вірусам імунадэфіцыту чалавека]]; пакіданьне ў небясьпецы, неаказаньне капітанам судна дапамогі пацярпелым бедзтва, неаказаньне лекавай дапамогі хворай асобе, неналежнае выкананьне прафэсійных абавязкаў мэдычным працаўніком; прымус да дачы органаў і [[Тканка|тканак]] для перасадкі, парушэньне ўмоваў і парадку забору і перасадкі органаў і тканак чалавека; невыкананьне або неналежнае выкананьне абавязкаў захаваньня бясьпекі жыцьця малалетняга<ref name="а"/>. Паводле 139-га артыкула, забойства каралася зьняволеньнем ад 6 да 15 гадоў. Ад 8 да 25 гадоў зьняволеньня, пажыцьцёвае зьняволеньне і сьмяротная кара прадугледжваліся за забойства: * 2-х і больш асобаў; * заведама малалетняй, састарэлай або бездапаможнай асобы; * заведама [[Цяжарнасьць|цяжарнай]] жанчыны; * спалучанае з [[выкраданьне]]м чалавека або захопам [[закладнік]]а; * учыненае агульнанебясьпечным чынам; * учыненае з асаблівай [[Лютасьць|жорсткасьцю]]; * спалучанае са [[згвалтаваньне]]м або гвалтоўнымі дзеяньнямі плоцевага кшталту; * з мэтай утаіць іншае злачынства або аблягчыць яго ўчыненьне; * з мэтай атрыманьня трансплянтата або выкарыстаньня частак [[труп]]а; * асобы або яе [[Родзіч|блізкіх]] у сувязі са службовай дзейнасьцю або выкананьнем грамадскага [[Абавязак|абавязку]]; * асобы або яе блізкіх за адмову гэтай асобы ад удзелу ва ўчыненьні злачынства; * з карысьлівых намераў, або паводле [[найм]]у, або спалучанае з [[Разбой|разбоем]], [[вымаганьне]]м ці [[бандытызм]]ам; * з [[хуліган]]скіх намераў; * паводле [[Матыў|матываў]] расавай, нацыянальнай, рэлігійнай варожасьці або разладу, палітычнай або [[Ідэалёгія|ідэалягічнай]] варожасьці, а таксама паводле матываў варожасці або разладу ў дачыненьні якой-небудзь сацыяльнай групы; * учыненае групай асобаў; * учыненае асобай, якая раней учыніла забойства<ref name="а"/>. Згодна са 141-м артыкулам абмежаваньне волі да 5 гадоў або зьняволеньне да 4-х гадоў вызначалася за забойства ў стане раптоўнага моцнага душэўнага хваляваньня, выкліканага гвалтам, зьдзекам, цяжкай [[зьнявага]]й або іншым незаконным ці грубым амаральным дзеяньнем пацярпелага або працяглымі [[Душэўная траўма|душэўнатраўмавальнымі]] абставінамі, узьніклымі ў сувязі з пасьлядоўнымі супрацьпраўнымі або амаральнымі паводзінамі пацярпелага. У 142-м артыкуле абмежаваньне або пазбаўленьне волі да 3-х гадоў прадугледжвалася за забойства пры перавышэньні захадаў [[Затрыманьне|затрыманьня]] злачынца. Паводле 143-га артыкула, да 2-х гадоў папраўчых працаў, абмежаваньня або пазбаўленьня волі прызначалася за забойства пры перавышэньні межаў патрэбнай абароны<ref name="а"/>. === Уласнасьць і гаспадараньне === Восьмы разьдзел Кодэксу ўлучаў 58 артыкулаў (205—262) у складзе 2-х главаў: 1) «Злачынствы супраць уласнасьці», 2) «Злачынствы супраць парадку ажыцьцяўленьня эканамічнай дзейнасьці». Большай была другая глава з 42-х артыкулаў (221—262), дзе вызначаліся: выраб, захоўваньне і збыт [[Падробка|падробленых]] грошай і [[Каштоўная папера|каштоўных папераў]], незаконны абарот сродкаў аплаты і прыладаў, парушэньне правілаў пра [[Угода|ўгоды]] з [[Каштоўныя мэталы|каштоўнымі мэталамі]] і [[Каштоўныя камяні|камянямі]]; невяртаньне грошай з-за мяжы, незаконны выпуск каштоўных папераў, незаконнае выкарыстаньне і разгалошваньне звестак з Рэестру уладальнікаў каштоўных папераў і пра вынікі фінансава-гаспадарчай дзейнасьці эмітэнта; незаконныя дзеяньне з простымі і перводнымі [[Вэксэль|вэксэлямі]], [[маніпуляваньне]] рынкам каштоўных папераў, [[падлог]] рашэньня пра выпуск або праспэкта выпуску каштоўных папераў, [[кантрабанда]], незаконнае перамяшчэньне тавараў праз [[Мытня|мытную]] мяжу; незаконны [[Экспарт|вываз]] прадметаў нагляду, невяртаньне [[Славутасьць|гісторыка-культурных каштоўнасьцяў]] у Беларусь, ухіленьне ад выплаты мытных плацяжоў, [[прадпрымальніцтва]] без дазволу, адмываньне сродкаў, атрыманых злачынным шляхам; набыцьцё і збыт матэрыяльных каштоўнасьцяў, здабытых заведама злачынным шляхам, незаконнае атрыманьне [[Пазыка|пазыкі]] або [[Субсідыя|субсідыі]], непраўдзівая і наўмысная [[неплатаздольнасьць]], утойваньне неплатаздольнасьці, перашкода пакрыцьцю стратаў крэдытору; ухіленьне ад пагашэньня [[Крэдыторская запазычанасьць|крэдыторскай запазычанасьці]], выплаты падаткаў і выкананьня абавязкаў падатковага агента для пералічэньня падаткаў; падатковае [[махлярства]], ухіленьне ад выплаты [[Страхаваньне|страхавых]] унёскаў, усталяваньне і падтрыманьне [[Манаполія|манапольных]] цэнаў, прымус да ўгоды або адмовы ад яе, распаўсюд непраўдзівых зьвестак пра [[тавар]] і [[Паслуга|паслугу]], зрыў грамадзкага торгу, камэрцыйны [[подкуп]], подкуп удзельнікаў і арганізатараў спартовых [[спаборніцтва]]ў і відовішчных камэрцыйных [[конкурс]]аў, камэрцыйны [[шпіянаж]], разгалошваньне [[Камэрцыйная таямніца|камэрцыйнай таямніцы]]; незаконны выраб, выкарыстаньне і збыт дзяржаўных прабірных клеймаў і падробленых [[акцыз]]ных марак Беларусі<ref name="а"/>. === Прыродакарыстаньне === Дзявяты разьдзел Кодэксу зьмяшчаў 22 артыкулы (263—284) пра: наўмысныя зьнішчэньне або пашкоджаньне каштоўных прыродных комплексаў або аб'ектаў [[Прыродаахоўная тэрыторыя|асабліва ахаваных прыродных тэрыторыяў]] (ААПТ), парушэньне аховы і выкарыстаньня ААПТ, парушэньне патрабаванняў экалягічнай бясьпекі, прыёмку ў эксплюатацыю пабудовах з заведамым невыкананьнем гэтых патрабаваньняў; неліквідацыю наступстваў парушэньняў заканадаўства аб ахове навакольнага асяродзьдзя, утойваньне або наўмыснае скажэньне звестак пра забруджаньне навакольнага асяродзьдзя, пашкоджанне земляў, зьнішчэньне або пашкоджаньне [[тарфянік]]аў, парушэньне правілаў аховы [[Нетры|нетраў]]; забруджаньне або засьмечаньне [[Вада|водаў]], забруджаньне атмасфэрнага [[паветра]], [[лес]]у і асяродзьдзя вырастаньня дрэвава-[[хмызьняк]]овай расьліннасьці, у тым ліку паводле неасьцярожнасьці; незаконную высечку, незаконныя зьнішчэньне, выдаленьне і пашкоджаньне дрэвава-хмызьняковай расьліннасьці, парушэньне правілаў бясьпекі пры абыходжаньні з [[Трансгенны арганізм|генна-інжынэрнымі арганізмамі]], біялягічнымі і хімічнымі рэчывамі, мікрабіялагічнымі і іншымі біялагічнымі агентамі або [[таксін]]амі; парушэньне правілаў барацьбы з [[пустазельле]]м, хваробамі і шкоднікамі расьлінаў, незаконную здабыча [[рыбы]] і водных жывёлаў, незаконьнае [[паляваньне]]; незаконныя перамяшчэньне і разьбіраньне дзікіх жывёл, парушэнне патрабаваньняў у галіне [[Вэтэрынарыя|вэтэрынарыі]]<ref name="а"/>. === Грамадзкая бясьпека і здароўе === Дзясяты разьдзел Кодэксу налічваў 54 артыкулы (285—338) у складзе 3-х главаў: 1) «Злачынствы супраць грамадзкай бясьпекі», 2) «Злачынствы супраць бясьпекі руху і эксплюатацыі транспарту», 3) «Злачынствы супраць здароўя насельніцтва». Найбольшай была першая глава з 24-х артыкулаў (285—308), дзе згадваліся: стварэньне [[Злачынная арганізацыя|злачыннай арганізацыі]] або ўдзел у ёй, [[бандытызм]], стварэньне незаконнага ўзброенага фармаваньня, прымус асобы да ўдзелу ў злачыннай дзейнасьці, акт тэрарызму і пагроза яго ўчыненьня, фінансаваньне і садзейнічаньне тэрарызму, праходжаньне навучаньня або іншай падрыхтоўкі для ўдзелу ў тэрарыстызьме; стварэньне і ладжаньне дзейнасьці тэрарыстычнай арганізацыі або ўдзел у ёй, захоп закладніка, [[Будынак|будынка]] і пабудовы, масавы беспарадак; [[крадзеж]] і незаконныя дзеяньні ў дачыненьні пальнай зброі, [[боепрыпас]]аў і выбухоўкі, незаконныя дзеяньні з паляўнічнай [[Пальная зброя|пальнай]] гладкарульнай зброяй, падробка і наўмыснае зьнішчэньне маркіроўкі пальнай зброі, незаконныя дзеяньні з гаручымі рэчывамі, [[Халодная зброя|халоднай зброяй]], газавай, пнэўматычнай і кідальнай зброяй; неналежная ахова зброі, боепрыпасаў, выбуховых рэчываў і прыстасаваньняў, парушэньне правілаў абыходжаньня з пальнай зброяй, выбухованебясьпечных, лёгкаўзагарльнымі, едкімі рэчывамі і [[Піратэхніка|піратэхнічнымі]] вырабамі; неналежнае захоўваньне пальнай зброі, парушэньне правілаў вытворча-тэхнічнай дысцыпліны і правілаў бясьпекі на [[Атамная электрастанцыя|атамнай электрастанцыі]] і выбухованебясьпечным [[Прадпрыемства|прадпрыемстве]], у адпаведным [[цэх]]у і правілаў бясьпекі адпаведнай працы; парушэньне правілаў бясьпекі горнай працы і [[будаўніцтва]], патрабаваньня [[пажар]]най бясьпекі, праектаў для выкананьня тэхнічны [[Нарматыўны прававы акт|нарматыўных прававых актаў]] пры правядзеньне будаўніча-[[мантаж]]най працы; парушэньне правілаў аховы працы, непрыняцьце захадаў [[Ратаваньне|ратаваньня]] людзей і непаведамленьне зьвестак пра пагрозу для жыцьця людзей<ref name="а"/>. == Асаблівасьці == Крымінальны кодэкс Беларусі шмат у чым заснаваны на палажэньнях Мадэльнага Крымінальнага кодэксу для дзяржаваў — удзельніц [[СНД]]<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 17 лютага 1996| url = http://www.cisatc.org/1289/135/154/241| копія = | дата копіі = | загаловак = Модельный Уголовный кодекс| фармат = | назва праекту = | выдавец = Антытэрарыстычны цэнтар СНД| дата доступу = 2 жніўня 2019 | мова = ru| камэнтар = }}</ref>; таксама многія нормы запазычаныя з Крымінальнага кодэксу Расеі 1996 року, хоць у цэлым кодэкс характарызуецца спэцыялістамі як досыць самастойны і тэарэтычна прадуманы. Першым адметным адрозьненьнем ад кодэксаў іншых дзяржаваў СНД ёсьць наяўнасьць «тэрміналягічнай» часткі (артыкул 4), у якой тлумачацца тэрміны, якія далей выкарыстоўваюцца ў тэксьце кодэксу. Кодэкс улічвае досьвед [[Міжнароднае права|міжнароднага права]], усталёўваючы адказнасьць за злачынствы, прадугледжаныя міжнароднымі дамовамі і канвэнцыямі: [[гандаль людзьмі]]; [[выкраданьне чалавека]]; вярбоўку людзей для эксплюатацыі; [[Адмываньне грошай|легалізацыю («адмываньне») матэрыяльных каштоўнасьцяў]], набытых злачынным шляхам; [[тэрарызм]], захоп закладнікаў. У адрозьненьне ад іншых краінаў Эўропы й СНД, у Крымінальным кодэксе Беларусі прадугледжанае [[сьмяротнае пакараньне]] за асабліва цяжкія злачынствы, зьвязаныя з наўмысным пазбаўленьнем жыцьця. У Асаблівай частцы Кодэксу ўведзеныя такія спэцыфічныя злачынства, як паклёп на прэзыдэнта Рэспублікі Беларусі (арт. 367), абраза прэзыдэнта Рэспублікі Беларусі (арт. 368) ды інш. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Літаратура/БелЭн|8|513}} * {{Артыкул|аўтар=А. В. Барков.|загаловак= Десять лет Уголовному кодексу Республики Беларусь: история разработки и принятия|спасылка=https://core.ac.uk/download/pdf/38541572.pdf|мова=ru|адказны=редкол.: А.В. Барков и др.|выданьне=Правосудие и прокурорский надзор в Республике Беларусь: законодательство и практика применения: сб. науч. трудов.|месца=Минск|выдавецтва= БГУФК|год=2010|старонкі=26—42|isbn=}} == Вонкавыя спасылкі == * Новикова Е. В. [https://web.archive.org/web/20200618225149/https://elib.bsu.by/handle/123456789/54425 Кодификация уголовного закона Беларуси: экскурс в историю] {{ref-ru}} {{Кодэксы Беларусі}} [[Катэгорыя:Кодэксы Беларусі]] [[Катэгорыя:Крымінальнае права Беларусі]] [[Катэгорыя:1999 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:1999 год у праве]] [[Катэгорыя:Крымінальныя кодэксы]] 2xaekg6vfekrb79a8aiokphua2ph1wu 0 222291 2688152 2312117 2026-09-03T03:43:58Z ~2026-47777-46 99878 2688152 wikitext text/x-wiki '''[[Атэізм]] у [[Беларусь|Беларусі]]''' — сукупнасьць грамадзян і нефармальных аб’яднаньняў, усьведамляючыя сябе нярэлігійнымі. Згодна з Канстытуцыяй краіны, Беларусь зьяўляецца сьвецкай дзяржавай, дзе рэлігія аддзеленая ад дзяржавы.<ref>[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 Канстытуцыя РБ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161118232954/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 |date=20161118232954 }} '''Разьдзел 1.''' Артыкулы: 4, 12, 16, 31, 95,</ref> == Гісторыя == Першым беларускім атэістам зьяўляецца [[Казімер Лышчынскі]], які напісаў трактат «[[Аб неіснаваньні Бога]]».<ref>Из истории философской и общественно-политической мысли Белоруссии: Избранные произведения XVI — нач. XIX в. Мн., 1962. С. 285—286. Пер. з латыні на маскальскую мову.</ref> Асаблівую папулярнасьць атэізм у Беларусі набыў у часы [[БССР]], пасьля «{{нп|Дэкрэт аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|Дэкрэта аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|ru|Декрет об отделении церкви от государства и школы от церкви}}», які падпісаў [[Уладзімер Ленін]] для ўсяго [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Затым дэкрэт страціў сілу ў 1990 годзе. Прэзыдэнт Беларусі — [[Аляксандар Лукашэнка]], згодна сваім словам, зьяўляецца праваслаўным атэістам, але ня гледзячы на ​​гэтае, ён хацеў арганізаваць сустрэчу [[Папа|Папы Рымскага]] і [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Расеі]] на тэрыторыі Беларусі ў 2017 годзе. На што Патрыярх адказаў яму адмовай. Прэзыдэнт патлумачыў свой учынак тым, што хацеў зрабіць Беларусь «сьвятой зямлёй». У 2013 годзе, у ходзе сацапытаньня, толькі 4% беларусаў лічаць сябе атэістамі, 8% не адносяць сябе ні да якога веравызнаньня, і 3 % не змаглі адказаць.<ref>[https://news.tut.by/society/349182.html Опрос: лишь 4 % белорусов считают себя атеистами] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070239/https://news.tut.by/society/349182.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе каля 250 жыхароў [[Віцебск]]у аказалі супраціў пабудове [[Царква|праваслаўнага храма]] на тэрыторыі парку. Гэта магло сур’ёзна нашкодзіць парку і гістарычнай каштоўнасьці месца.<ref>[https://news.tut.by/society/513639.html Около 250 витеблян подписали письмо к президенту с просьбой не строить собор в парке] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе было праведзенае новае сацапытваньне сярод дарослага насельніцтва краіны. У ходзе сацыялягічнага дасьледаваньня адзначылі, што верыць у Бога 63,5 % апытаных жыхароў рэспублікі, яшчэ 5% — у звышнатуральныя сілы. Не змаглі адназначна вызначыць свае стаўленьні да веры 22% апытаных, а 8,5% паказалі, што не зьяўляюцца вернікамі.<ref>[http://www.belta.by/society/view/verjat-v-boga-635-zhitelej-belarusi-esche-5-v-sverhjestestvennye-sily-179084-2016/ Вераць у Бога 63,5 % жыхароў Беларусі, яшчэ 5 % — у звышнатуральныя сілы]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == [http://www.a-theism.com/ Атэісьцічны сайт Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=20180428164130 }} [[Катэгорыя:Атэізм]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі]] f5f8oa3ye3lhnfmpimwmd72txxc8vo8 2688163 2688152 2026-09-03T07:26:55Z Dymitr 10914 /* Спасылкі */ ВП:СТРАЗ 2688163 wikitext text/x-wiki '''[[Атэізм]] у [[Беларусь|Беларусі]]''' — сукупнасьць грамадзян і нефармальных аб’яднаньняў, усьведамляючыя сябе нярэлігійнымі. Згодна з Канстытуцыяй краіны, Беларусь зьяўляецца сьвецкай дзяржавай, дзе рэлігія аддзеленая ад дзяржавы.<ref>[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 Канстытуцыя РБ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161118232954/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 |date=20161118232954 }} '''Разьдзел 1.''' Артыкулы: 4, 12, 16, 31, 95,</ref> == Гісторыя == Першым беларускім атэістам зьяўляецца [[Казімер Лышчынскі]], які напісаў трактат «[[Аб неіснаваньні Бога]]».<ref>Из истории философской и общественно-политической мысли Белоруссии: Избранные произведения XVI — нач. XIX в. Мн., 1962. С. 285—286. Пер. з латыні на маскальскую мову.</ref> Асаблівую папулярнасьць атэізм у Беларусі набыў у часы [[БССР]], пасьля «{{нп|Дэкрэт аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|Дэкрэта аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|ru|Декрет об отделении церкви от государства и школы от церкви}}», які падпісаў [[Уладзімер Ленін]] для ўсяго [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Затым дэкрэт страціў сілу ў 1990 годзе. Прэзыдэнт Беларусі — [[Аляксандар Лукашэнка]], згодна сваім словам, зьяўляецца праваслаўным атэістам, але ня гледзячы на ​​гэтае, ён хацеў арганізаваць сустрэчу [[Папа|Папы Рымскага]] і [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Расеі]] на тэрыторыі Беларусі ў 2017 годзе. На што Патрыярх адказаў яму адмовай. Прэзыдэнт патлумачыў свой учынак тым, што хацеў зрабіць Беларусь «сьвятой зямлёй». У 2013 годзе, у ходзе сацапытаньня, толькі 4% беларусаў лічаць сябе атэістамі, 8% не адносяць сябе ні да якога веравызнаньня, і 3 % не змаглі адказаць.<ref>[https://news.tut.by/society/349182.html Опрос: лишь 4 % белорусов считают себя атеистами] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070239/https://news.tut.by/society/349182.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе каля 250 жыхароў [[Віцебск]]у аказалі супраціў пабудове [[Царква|праваслаўнага храма]] на тэрыторыі парку. Гэта магло сур’ёзна нашкодзіць парку і гістарычнай каштоўнасьці месца.<ref>[https://news.tut.by/society/513639.html Около 250 витеблян подписали письмо к президенту с просьбой не строить собор в парке] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе было праведзенае новае сацапытваньне сярод дарослага насельніцтва краіны. У ходзе сацыялягічнага дасьледаваньня адзначылі, што верыць у Бога 63,5 % апытаных жыхароў рэспублікі, яшчэ 5% — у звышнатуральныя сілы. Не змаглі адназначна вызначыць свае стаўленьні да веры 22% апытаных, а 8,5% паказалі, што не зьяўляюцца вернікамі.<ref>[http://www.belta.by/society/view/verjat-v-boga-635-zhitelej-belarusi-esche-5-v-sverhjestestvennye-sily-179084-2016/ Вераць у Бога 63,5 % жыхароў Беларусі, яшчэ 5 % — у звышнатуральныя сілы]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == [http://www.a-theism.com/ Атэісьцічны сайт Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=20180428164130 }} [[Катэгорыя:Атэізм]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі]] dammr6ojq24wpqpxqkbm3wcvykqjlj0 2688164 2688163 2026-09-03T07:27:12Z Dymitr 10914 /* Вонкавыя спасылкі */ артаграфія 2688164 wikitext text/x-wiki '''[[Атэізм]] у [[Беларусь|Беларусі]]''' — сукупнасьць грамадзян і нефармальных аб’яднаньняў, усьведамляючыя сябе нярэлігійнымі. Згодна з Канстытуцыяй краіны, Беларусь зьяўляецца сьвецкай дзяржавай, дзе рэлігія аддзеленая ад дзяржавы.<ref>[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 Канстытуцыя РБ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161118232954/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 |date=20161118232954 }} '''Разьдзел 1.''' Артыкулы: 4, 12, 16, 31, 95,</ref> == Гісторыя == Першым беларускім атэістам зьяўляецца [[Казімер Лышчынскі]], які напісаў трактат «[[Аб неіснаваньні Бога]]».<ref>Из истории философской и общественно-политической мысли Белоруссии: Избранные произведения XVI — нач. XIX в. Мн., 1962. С. 285—286. Пер. з латыні на маскальскую мову.</ref> Асаблівую папулярнасьць атэізм у Беларусі набыў у часы [[БССР]], пасьля «{{нп|Дэкрэт аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|Дэкрэта аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|ru|Декрет об отделении церкви от государства и школы от церкви}}», які падпісаў [[Уладзімер Ленін]] для ўсяго [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Затым дэкрэт страціў сілу ў 1990 годзе. Прэзыдэнт Беларусі — [[Аляксандар Лукашэнка]], згодна сваім словам, зьяўляецца праваслаўным атэістам, але ня гледзячы на ​​гэтае, ён хацеў арганізаваць сустрэчу [[Папа|Папы Рымскага]] і [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Расеі]] на тэрыторыі Беларусі ў 2017 годзе. На што Патрыярх адказаў яму адмовай. Прэзыдэнт патлумачыў свой учынак тым, што хацеў зрабіць Беларусь «сьвятой зямлёй». У 2013 годзе, у ходзе сацапытаньня, толькі 4% беларусаў лічаць сябе атэістамі, 8% не адносяць сябе ні да якога веравызнаньня, і 3 % не змаглі адказаць.<ref>[https://news.tut.by/society/349182.html Опрос: лишь 4 % белорусов считают себя атеистами] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070239/https://news.tut.by/society/349182.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе каля 250 жыхароў [[Віцебск]]у аказалі супраціў пабудове [[Царква|праваслаўнага храма]] на тэрыторыі парку. Гэта магло сур’ёзна нашкодзіць парку і гістарычнай каштоўнасьці месца.<ref>[https://news.tut.by/society/513639.html Около 250 витеблян подписали письмо к президенту с просьбой не строить собор в парке] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе было праведзенае новае сацапытваньне сярод дарослага насельніцтва краіны. У ходзе сацыялягічнага дасьледаваньня адзначылі, што верыць у Бога 63,5 % апытаных жыхароў рэспублікі, яшчэ 5% — у звышнатуральныя сілы. Не змаглі адназначна вызначыць свае стаўленьні да веры 22% апытаных, а 8,5% паказалі, што не зьяўляюцца вернікамі.<ref>[http://www.belta.by/society/view/verjat-v-boga-635-zhitelej-belarusi-esche-5-v-sverhjestestvennye-sily-179084-2016/ Вераць у Бога 63,5 % жыхароў Беларусі, яшчэ 5 % — у звышнатуральныя сілы]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == [http://www.a-theism.com/ Атэістычны сайт Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=20180428164130 }} [[Катэгорыя:Атэізм]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі]] j15b1b7dk3ozslt4m3z65td6qutowqs 0 232006 2688196 2346861 2026-09-03T11:47:59Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688196 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт |Назва = Маёр Буратавіч |Статус = мястэчка |Назва ў родным склоне = Маёра Буратавіча |Назва на мове краіны = Mayor Buratovich |Код мовы назвы краіны = es |Краіна = Аргентына |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = {{Дата пачатку|27|4|1913|але}} |Першыя згадкі = |Статус з = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Правінцыі Аргентыны|Правінцыя]] |Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Файл:Bandera Buenos Aires.svg|24пкс]] [[Буэнас-Айрэс (правінцыя)|Буэнас-Айрэс]] |Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = [[Раёны правінцыі Буэнас-Айрэсу|Раён]] |Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = [[Вільярына (раён)|Вільярына]] |Від адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі = |Год падліку колькасьці аглямэрацыі = |Крыніца колькасьці аглямэрацыі = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Часавы пас = UTC-3 |Летні час = |Сьпіс тэлефонных кодаў = |Тэлефонны код = |Паштовы індэкс = [[ISO 3166-2:AR|B]] 8146 |Назва лічбавага клясыфікатару = |Лічбавы клясыфікатар = |Аўтамабільны нумарны знак = |Назва аўтамабільнага нумарнога знаку = |Выява = Estación-Buratovich-FCGR.jpg |Апісаньне выявы = Чыгуначная станцыя Маёр Буратавіч |Шырата паўшар’е = паўднёвае |Шырата градусаў = 39 |Шырата хвілінаў = 15 |Шырата сэкундаў = 29 |Даўгата паўшар’е = заходняе |Даўгата градусаў = 62 |Даўгата хвілінаў = 36 |Даўгата сэкундаў = 38 |Назва мапы2 = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Маёр Буратавіч''' ({{Мова-гішп|Mayor Buratovich}}) — [[мястэчка]] ў [[Аргентына|аргентынскай]] правінцыі [[Буэнас-Айрэс (правінцыя)|Буэнас-Айрэс]], у [[Раёны правінцыі Буэнас-Айрэсу|раёне]] [[Вільярына (раён)|Вільярына]]. Знаходзіцца за 58&nbsp;км на поўдзень ад раённага цэнтру [[Мэданас (Буэнас-Айрэс)|Мэданас]]у і за 92&nbsp;км на поўдзень ад [[Баія-Блянка|Баія-Блянкі]]. Названы ў гонар [[Харватыя|харвацкага]] вайсковага інжынэра {{Не перакладзена|Якаў Буратавіч|Сант’яга Буратавіча|hr|Jakov Buratović}}, які працаваў на будоўлі [[Суэцкі канал|Суэцкага каналу]]. У Аргентыне ён пракладаў тэлеграфныя і чыгуначныя лініі, разам з аргентынскай арміяй браў удзел у [[Заваяваньне пустыні|заваёве індзейскіх земляў]]. У 1912 року Якаў Буратавіч дабіўся адкрыцьця чыгуначнай станцыі на месцы цяперашняга гораду. У 1913 року станцыя была названая ягоным імем за заслугі Буратавіча перад Аргентынай. Асноўны занятак жыхароў — [[сельская гаспадарка]], пераважна вырошчваньне цыбулі на [[экспарт]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20200720232216/http://www.villarino.gob.ar/category/mayor-buratovich/ Мястэчка] {{ref-es}} на бачыне раёну Вільярына [[Катэгорыя:Населеныя пункты правінцыі Буэнас-Айрэсу]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1913 годзе]] [[Катэгорыя:1913 год у Аргентыне]] caz2s5ii5k8uomrj2i7qye2xlg1v5yp 0 232471 2688151 2617236 2026-09-03T03:43:25Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688151 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Кобузі |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Кобузяў |Трансьлітараваная назва = Kobuzi |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]] |Сельсавет = [[Вязынскі сельсавет|Вязынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 27 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 5 |Даўгата сэкундаў = 45 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ко́бузі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Вялейскі раён|Вялейскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Вязынскі сельсавет|Вязынскага сельсавету]]. == Гісторыя == У 1866 годзе вёска ў складзе [[Вялейскі павет (Расейская імпэрыя)|Вялейскага павету]] Расейскай імпэрыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь [[Вялейскі павет (Польская Рэспубліка)|Вялейскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231124205349/https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1961-47-253,16785144.html</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 275 чалавек<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 89.</ref>. * 1931 год — 288 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 29</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вязынскі сельсавет}} {{Вялейскі раён}} [[Катэгорыя:Вязынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]] 43jlo9pdnubhvrjigvjehcttw20i6le 0 232592 2688156 2617508 2026-09-03T05:17:54Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688156 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Кухты |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Кухтаў |Трансьлітараваная назва = Kuchty |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]] |Сельсавет = [[Вязынскі сельсавет|Вязынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 22 |Шырата сэкундаў = 31 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 10 |Даўгата сэкундаў = 40 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ку́хты'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Вялейскі раён|Вялейскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Вязынскі сельсавет|Вязынскага сельсавету]]. == Гісторыя == У 1866 годзе вёска ў складзе [[Вялейскі павет (Расейская імпэрыя)|Вялейскага павету]] Расейскай імпэрыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь [[Вялейскі павет (Польская Рэспубліка)|Вялейскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231124205349/https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1961-47-253,16785144.html</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 212 чалавек<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 89.</ref>. * 1931 год — 215 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 29</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{SgKP|XV_cz.2|188|Kuchty, wieś, powiat wilejski, gmina Wiazyń}} {{Вязынскі сельсавет}} {{Вялейскі раён}} [[Катэгорыя:Вязынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]] fkaohbgdl5w8hxe283xj6ujfd7j6ulg 0 232593 2688142 2617235 2026-09-02T21:51:58Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688142 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|тып=варыянты|Дуравічы|Зялёная}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Дуравічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Дуравічаў |Трансьлітараваная назва = Дуравічы |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Зялёная |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]] |Сельсавет = [[Вязынскі сельсавет|Вязынскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 20 |Шырата сэкундаў = 50 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 8 |Даўгата сэкундаў = 9 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ду́равічы'''<ref>{{Літаратура/СННП/Менская вобласьць}} С. 91, 112</ref><ref name="pravo.by">[https://web.archive.org/web/20201025134807/https://www.pravo.by/pdf/2007-34/2007-34(016-079).pdf «О переименовании сельского населенного пункта деревня Зеленая Вязынского сельского Совета в сельский населенный пункт деревня Дуровичи Вязынского сельского Совета». Решение Вилейского районного Совета депутатов от 5 января 2007 г. № 147]{{Ref-ru}}</ref> — [[вёска]] ў [[Вялейскі раён|Вялейскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Вязынскі сельсавет|Вязынскага сельсавету]]. == Гісторыя == У 1866 годзе вёска ў складзе [[Вялейскі павет (Расейская імпэрыя)|Вялейскага павету]] Расейскай імпэрыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь [[Вялейскі павет (Польская Рэспубліка)|Вялейскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231124205349/https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1961-47-253,16785144.html</ref>. У 1978 годзе вёску, з-за «немілагучнасьці», савецкія ўлады перайменавалі ў Зялёную<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref>. У часы незалежнасьці мясцовыя жыхары запатрабавалі вярнуць вёсцы гістарычную назву<ref>[https://naviny.by/rubrics/society/2013/02/18/ic_articles_116_180881 Дома сумна. Падарожжа чацвёртае. Дуравічы]{{Недаступная спасылка|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Беларускія навіны</ref> і 5 студзеня 2007 году вёсцы вярнулі назву Дуравічы<ref name="pravo.by" />. == Насельніцтва == * 1921 год — 110 чалавек<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 89.</ref>. * 1931 год — 93 чалавекі<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 29</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{SgKP|II|229|Durowicze, wieś, powiat wilejski, gmina Wiazyń}} {{Вязынскі сельсавет}} {{Вялейскі раён}} [[Катэгорыя:Вязынскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]] g3sw295xnz19fg2xndq8s1hfw9m0ca2 0 233267 2688147 2617065 2026-09-03T00:52:37Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688147 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Кавалі |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Кавалёў |Трансьлітараваная назва = Kavali |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]] |Сельсавет = [[Ільлянскі сельсавет|Ільлянскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 28 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 15 |Даўгата сэкундаў = 46 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Кавалі́'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Вялейскі раён|Вялейскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Ільлянскі сельсавет|Ільлянскага сельсавету]]. == Гісторыя == У 1866 годзе вёска ў складзе [[Вялейскі павет (Расейская імпэрыя)|Вялейскага павету]] Расейскай імпэрыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь [[Вялейскі павет (1921—1940)|Вялейскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231124205349/https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1961-47-253,16785144.html</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 225 чалавек<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 89.</ref>. * 1931 год — 223 чалавекі<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 29</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Ільлянскі сельсавет}} {{Вялейскі раён}} [[Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]] nv413eb3je2vpn293eijszflic7q9gw 0 233268 2688148 2617066 2026-09-03T01:15:50Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688148 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Калодчына |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Калодчына |Трансьлітараваная назва = Kalodčyna |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]] |Сельсавет = [[Ільлянскі сельсавет|Ільлянскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 26 |Шырата сэкундаў = 18 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 10 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Кало́дчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Вялейскі раён|Вялейскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Ільлянскі сельсавет|Ільлянскага сельсавету]]. == Гісторыя == У 1866 годзе вёска ў складзе [[Вялейскі павет (Расейская імпэрыя)|Вялейскага павету]] Расейскай імпэрыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь [[Вялейскі павет (1921—1940)|Вялейскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231124205349/https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1961-47-253,16785144.html</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 295 чалавек<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 89.</ref>. * 1931 год — 338 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 29</ref>. == Асобы == * [[Язэп Гаўрылік]] (1893-1937) — дзеяч беларускага руху ў Заходняй Беларусі == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Ільлянскі сельсавет}} {{Вялейскі раён}} [[Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]] bhp1kzvdsc2qfhn8g179e1ncdfsp4sh 0 233311 2688155 2617090 2026-09-03T04:43:36Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688155 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Крыніца}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Крыніца 1 |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Крыніцы 1 |Трансьлітараваная назва = Krynica 1 |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]] |Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]] |Сельсавет = [[Ільлянскі сельсавет|Ільлянскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 54 |Шырата хвілінаў = 26 |Шырата сэкундаў = 58 |Даўгата градусаў = 27 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 4 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Крыні́ца 1'''<ref name="daviednik">{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> (таксама сустракаецца — ''Пе́ршая Крыні́ца''<ref name="daviednik"/>) — [[вёска]] ў [[Вялейскі раён|Вялейскім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Ільлянскі сельсавет|Ільлянскага сельсавету]]. == Гісторыя == У 1866 годзе вёска ў складзе [[Вялейскі павет (Расейская імпэрыя)|Вялейскага павету]] Расейскай імпэрыі. У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь [[Вялейскі павет (Польская Рэспубліка)|Вялейскaга павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1926—1939)|Віленскага ваяводзтва]] [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 60.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220427214757/https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/70/plik/m-631.pdf</ref><ref>https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3950665</ref><ref>Piotr Eberhardt, ''Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej'', «Dzieje Najnowsze», Rocznik L — 2018 (2), 2018, s. 95-100.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20231124205349/https://www.prawo.pl/akty/dz-u-1961-47-253,16785144.html</ref>. == Насельніцтва == * 1921 год — 85 чалавек<ref name="skorowidz2">Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej — Tom VII — Część II — Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923, s 89.</ref>. * 1931 год — 116 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1938, wolumin — 1, s. 29</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Ільлянскі сельсавет}} {{Вялейскі раён}} [[Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]] rjrkxxbii7032xs4l98rmjfwtsbzp0x 0 237867 2688125 2343014 2026-09-02T19:49:30Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688125 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Мова арыгіналу = беларуская }} '''«Дзе́ці Алінда́ркі»''' — [[раман]] беларускага пісьменьніка [[Альгерд Бахарэвіч|Альгерда Бахарэвіча]], выдадзены ў 2014 годзе ў выдавецтве «Галіяфы». == Сюжэт == Беларускія нацыяналісты загуляліся ў «Мову» і «Гісторыю». Яны ня хочуць прымаць рэчаіснасьці, у якой ніякай «Мовы» няма, а пануе адзін непахісны «Язык». Больш за тое: валоданьне «Мовай» лічыцца псыхічным і фізыялягічным адхіленьнем — наступствамі пухліны пад языком, якую можна купаваць у раньнім дзяцінстве. У бацькоў, якія таемна вучаць малых размаўляць [[Беларуская мова|па-беларуску]], спэцыяльныя службы забіраюць дзяцей, высылаючы іх у папраўчыя піянэрлягеры, дзе на дзяржаўныя гранты праводзіць свае экспэрымэнты доктар-самавук. Адзін з бацькоў выкрадае сына і дачку з папраўчага лягеру і праз сваю нядбаласьць пакідае адных у цёмным лесе. Далей мы бачым рэчаіснасьць пераважна праз прызму карціны сьвету хлопчыка і дзяўчынкі, у якіх на вуснах перамяшаліся «Мова» ды «Язык», а таксама тыя ідэалягемы, якія з дапамогай гэтых малаткоў забілі ў іх галовы дарослыя. Кампазыцыя раману сабраная вакол цэнтральнай лініі, у якасьці якой Альгерд Бахарэвіч узяў кананічны сюжэт з казкі [[Браты Грым|братоў Грым]] [[Гэнзэль і Грэтэль|«Гэнзэль і Грэтэль»]]. Гэтая [[фабула]] выкарыстоўваецца для таго, каб ізноў падняць тэму беларускай гістарычнай траўмы — экспансіі моўнага [[імпэрыялізм]]у, суіснуе з карыкатурным афіцыйным патрыятызмам і іранічна апісаным [[нацыяналізм]]ам. == Узнагароды == * Ляўрэат прэміі [[Беларускі ПЭН-цэнтар|Беларускага ПЭН-цэнтру]] «Кніга году—2014» у намінацыі «Проза»<ref>[https://web.archive.org/web/20200317201730/https://pen-centre.by/kniga.html Вынікі прэміі Кніга году 2014]</ref>, * Трэцяе месца [[Літаратурная прэмія імя Ежы Гедройца|Літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца]] 2015 году<ref>[https://web.archive.org/web/20210124155933/https://pen-centre.by/2015/06/01/uruchanaya-premya-gedroyca-2015.html Уручаная прэмія Гедройца 2015]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.youtube.com/watch?v=1rsquUspyVo/ Альгерд Бахарэвіч чытае ўрывак з кнігі «Дзеці Аліндаркі»] * [https://www.svaboda.org/a/26872853.html/ Рэцэнзія Ціхана Чарнякевіча] * [https://nn.by/?c=ar&i=143929&lang=ru/ Рэцэнзія Марыі Мартысевіч] * [https://web.archive.org/web/20190809142933/http://journalby.com/news/literaturnyy-konstruktor-dlya-detey-alindarki-364 Рэцэнзія Кацярыны Рускевіч] * [https://web.archive.org/web/20200921153646/https://budzma.by/news/alhyerd-bakharevich-knizhka.html Інтэрв’ю з Альгердам Бахарэвічам з нагоды выхаду кнігі «Дзеці Аліндаркі»] [[Катэгорыя:Творы Альгерда Бахарэвіча]] [[Катэгорыя:Раманы на беларускай мове]] [[Катэгорыя:Кнігі 2014 году]] [[Катэгорыя:Творы 2014 году]] 95z2f14bq4az4pigmxbdu0mw7ltsevs 0 242431 2688085 2659760 2026-09-02T12:01:20Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2688085 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Малочкі}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Малочкі |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Малочкаў |Назва па-расейску = |Лацінка = Małočki |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1671 годам{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 449</ref>.}} |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 33 |Шырата сэкундаў = 51 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 58 |Даўгата сэкундаў = 51 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Малочкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Прыпяць|Прыпяці]]. Уваходзілі ў склад [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 47 км на поўдзень ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]], каля аўтамабільнай дарогі [[Даўляды]] — Хвойнікі. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|зьлева|150px|Малочкі ў люстрацыі 1683 г.]] 30 кастрычніка 1671 года кароль польскі і вялікі князь літоўскі [[Міхал Вішнявецкі|Міхал Карыбут Вішнявецкі]] пацьвердзіў правы Сьвята-Міхайлаўскага (Залатаверхага) манастыра ў Кіеве на валоданьне шэрагам добраў, у тым ліку, Малочкамі і [[Баршчоўка (Хвойніцкі раён)|Баршчоўкай]] на Палесьсі<ref>Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ-ХVІІІ ст. з фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Автори-укладачі: Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк; Нац. акад. наук України, Нац. б-ка України ім. В. І. Вернадського, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського (далей: Документальна спадщина.). — Київ, 2011. № 27</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку [[Оўруч|Оўруцкага павету]] [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]] 1683 году, з 7 дымоў вёскі Малочкі Міхайлаўскага манастыра мусіла выплачвацца 4 злотых <ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742зв.; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 497</ref>. 12 сакавіка 1685 году кароль [[Ян Сабескі]] сваім прывілеем забараніў усім войскам спыняцца на пастой у добрах духоўных, сярод якіх «Моłoczki, [[Пагоннае|Pohonoie]], [[Лясок (Гомельская вобласьць)|Łyski]]… w wojewodztwie Kijowskim, powiecie Owruckim, za rzeką Prypiecią pod Brahyniem leżące{{заўвага|Арыенціры даўніх часоў. Ад тых вёсак да Брагіна больш за паўсотню кілямэтраў.}}»<ref>Документальна спадщина. — № 28</ref>. Згаданыя Малочкі ў рэестры рэвізіі 1686 году палескіх вёсак [[Кіеўская мітраполія|Кіеўскай мітраполіі]] і Кіева-Пячэрскай архімандрыі пры прыняцьці іх ад пана Журакоўскага, войскага галіцкага<ref>Описание архива западнорусских униатских митрополитов (далей: Описание архива). Т. 1. 1470–1700. – С.-Петербург, 1897. № 986</ref>. 30 сакавіка 1688 году кароль Ян выдаў прывілей, паводле якога вёскі Малочкі, Рудка і Пагоннае, раней прыналежныя Міхайлаўскаму манастыру, аддаваліся «на вечныя часы» (пры ўмове нясеньня вайсковай службы) шляхцічу Стэфану Крыніцкаму. Згодна з умовамі «вечнага міру» (1686) паміж Рэччу Паспалітай і Расеяй, левабярэжная Украіна і Кіеў заставаліся за апошняй. Крыніцы, дзедзічны маёнтак С. Крыніцкага, дасталіся Міхайлаўскаму манастыру. Манарх і кампэнсаваў шляхцічу яго страту падараваньнем былых манастырскіх вёсак<ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648–1798). – Киев, 1871. С. 78 – 80</ref>. Але папярэднія {{падказка|пасэсары|часовыя ўладальнікі}} епіскап львоўскі Іосіф Шумлянскі і брат яго Самуіл Шумлянскі, чашнік падольскі, не сьпяшаліся ад іх адступацца. Таму, калі С. Крыніцкі з панамі шляхтай Аляксандрам Казінскім, Янам Грыўскім і чэлядзю 12 чэрвеня заехалі ў падараваныя каралём вёскі{{заўвага|Тут, акрамя згаданых у каралеўскім прывілеі, названыя яшчэ і [[Дронькі|Дронкі (Дронькі)]].}} і па-гаспадарску ў тых сялянаў, якіх не разагналі адразу, забралі збожжа, спустошылі борці, даніну і чынш, належныя епіскапу, прыўласьнілі, староста Беласароцкай воласьці Ян Пэнскі 19 жніўня 1688 году, ад імя епіскапа і чашніка Шумлянскіх, падаў скаргу ў Оўруцкі гродзкі суд<ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 10. – Киев, 1904. С. 364 – 365</ref>. 11 чэрвеня 1706 году оўруцкі гродзкі рэгент Даніэль Ляўкоўскі падаў скаргу ў суд на кіеўскага падчашага Крыштафа Манецкага. Апошні, трымаючы ў пасэсіі Шапеліцкі маёнтак, у складзе якога былі і Малочкі з Пагонным і Дронькамі, аддаў яго Ляўкоўскаму ў трохгадовую (ад сьвята нараджэньня Яна Хрысьціцеля 1705 г.) арэнду за немалую суму – 4047 злотых у талерах бітых і ў чырвоных злотых. Але надалей сам Манецкі, яго слугі і чэлядзь, таксама і сужэнцы Пясецкія ўсяляк перашкаджалі Ляўкоўскаму атрымліваць з той арэнднай пасэсіі належныя прыбыткі. А яшчэ і палкоўнікі Стэфан Трашчынскі і Герцык, сотнік Дайнэка з сваімі казакамі, ідучы з-за Дняпра да Літвы, вялікія шкоды пачынілі ў добрах падаўца скаргі<ref>Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679–1716). – Киев, 1868. С. 689–695</ref>. 16 днём чэрвеня 1707 году датаваная скарга падчашага Крыштафа Манецкага на кіраўніка маёнткаў берасьцейскага харунжага князя Дамініка Шуйскага Зыгмунта Шукшту за зьбіцьцё ім разам зь сялянамі князя сялян падаўца скаргі, рабаўніцтва іх маёмасьці, патраву палёў, захоп паташу і інш. у сёлах Малочкі, Пагоннае і Дронькі на рацэ Прыпяці, нарэшце, за наезд узброенага адзьдзелу ў 500 чалавек зь сялянаў, стральцоў і казакоў Д. Шуйскага на сяло Варахобавічы, за зьбіцьцё і раненьне казака і слуг пацярпелага, за намер забіць яго самога<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: ОАК). – № 26 / Сост. А. Т. Белоусов – Киев: Университетская типография, 1881. С. 9</ref>. 11 студзеня 1723 году актыкаваны застаўны запіс кіеўскага падчашага Крыштафа Манецкага мельніцкаму войскаму Аляксандру Бандынэлі на тры сяла маёнтку Шапелічы – Малочкі, Дронькі і (пустое селішча) Пагоннае<ref>ОАК. – № 37 / Сост. Е. П. Дьяковский – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1906. С. 48</ref>. У судовым дэкрэце ад 2 верасьня 1732 года па справе оўруцкага архімандрыта Андрэя Бянецкага, які быў і кіеўскім {{падказка|афіцыялам|афіцыял – святар, які кіраваў касцельным судом і забяспечваў судовы працэс}}, падчашы пан Крыштаф Манецкі, дорпацкі падкаморы пан Аляксандар Бандынэлі, пан Андрэй Мадалінскі даводзілі, што добры Шапелічы з прылегласьцямі (у ліку іх і вёска Малочкі) ніколі не належаі ані Кіеўскай мітраполіі, ані Оўруцкай архімандрыі, але – Мікольскаму Пустынскаму манастыру. Пазьней жа былі перададзеныя каралём прыватным асобам на ўзамен іхных маёнткаў, якія адышлі да Масквы<ref>Описание архива западнорусских униатских митрополитов (далей: Описание архива). Т. 2. 1701–1839. – С.-Петербург, 1907. № 1299</ref>. На 1734 год вёска Малочкі знаходзілася ў пасэсіі ў Кімбараўскага кляштару айцоў-цыстэрцыянаў<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У жніўні 1750 г. у Хвойніках былі схопленыя краснасельскія сяляне Саўка Лутчанка, Лук'ян Кананенка, Ігнат, войтаў сын, Селівон, Іванаў унук, Цімох і Іван Панчанкі і "''іншыя''", а таксама атаман іхны Кулешык, абвінавачаныя ў гайдамацтве – нападзе на Малочкі і зрабаваньні (забралі 20 тыс. грывень) тамтэйшага арандатара Бэні Ізраэлевіча<ref>Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 3: Акты о гайдамаках (1700 – 1768). – Киев, 1876. С. 511 – 512</ref>. У 1754 годзе з 12 двароў (каля 72 жыхароў) вёскі Малочкі выплачваліся «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 1 злоты і 26 грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 7 злотых і 14 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 178</ref>. 11 жніўня 1756 году ў кнігах Оўруцкага гродзкага суда актыкаваны запіс аб уводзе абата мясцовых базылянаў Андрэя Бянецкага ў валоданьне добрамі Шапелічы Старыя і Новыя, Пагоннае, Малочкі, Дронькі і інш.<ref>Описание архива. – № 1671</ref>. Як засьведчыў вікары Оўруцкага абацтва Бэнэдыкт Арачэўскі, у 1786 годзе каля вёсак Дрункі і Малочкі ў балотах знойдзеная пярэдняя частка вялікага карабля, акаваная жалезам<ref>Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении. Литовское и Белорусское Полесье. Репринтное воспроизведение издания 1882 года. — Минск: БЭ, 1993. С. 339 — 340</ref>. Пэўна, судна затанула яшчэ тады, калі ў балота была сувязь з ракою Прыпяць. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Малочкі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёска Малочкі належала Оўруцкаму абацтву базылянаў у асобе іх галавы Юзафа Ахоцкага<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Малочкі ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. == Забудова == Плян Малочкаў складаецца з простай, амаль мэрыдыяннай арыентацыі вуліцы, забудаванай з двух бакоў драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Стралічаўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] g7jwcjho2hcoddnvxmorcjxj375ghdn 0 242448 2688086 2678380 2026-09-02T12:07:33Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2688086 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Пагоннае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Пагоннага |Трансьлітараваная назва = Pahonnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Пагоны, Пагонная |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 57 |Даўгата сэкундаў = 29 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Пагоннае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіла ў склад [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзілася за 48 км на поўдзень ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]], каля аўтамабільнай дарогі [[Даўляды]] — Хвойнікі; на тэрыторыі [[Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніку]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[File:Kiev stmichael May 2010.JPG|значак|зьлева|150px|Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр. Сучасны выгляд.]] Найранейшую згадку пра паселішча{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 452—453</ref>.}} ўтрымлівае памятны запіс 1526 году ігумена [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Сьвята-Міхайлаўскага (Залатаверхага) манастыра]] ў [[Кіеў|Кіеве]] Макарыя – «''купилъ есми у Марка'' [папраўдзе: Макара] ''Орменина Киевского две службе, у-въ [[Аравічы|Оревицкой]] волости{{заўвага|Воласьць тая, пэўна, — [[Белая Сарока|Беласароцкая]], бо Аравіцкай ніколі не існавала.}} [[Лясок (Хвойніцкі раён)|Лысковщину]] а Погоны{{заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей, а значыць у Лыскаўшчыне і Пагонах было, прынамсі ня менш, як 4 двары.}}, дани идетъ: чотыри кади меду, а осмьдесятъ грошеи серебра, бочка рыбы; а далъ есми за тое 5 копъ грошеи и сорокъ копъ грошеи Литовское личбы''». І ў пацьвярджальнай грамаце манастыру караля [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], датаванай 30 днём сьнежня 1543 году, сказана: «''Били намъ чоломъ игуменъ Филаретъ зо всими чернцы манастыря святого Михаила Золотоверхого, у Киеве, и поведили передъ нами, ижъ которыи две службе людей, на Припяти, у Воревичохъ, на имя Лысковщину и Погонную купилъ игуменъ святого Михаила небожчикъ Макарей за сто копъ грошеи Литовское монеты у {{падказка|толмача|перакладчыка}} нашого Макара Орменина''...». Ігумену і чарняцам спатрэбіўся адмысловы каралеўскі ліст, бо хутка пасьля набыцьця прывілей на ўладаньне і прадажныя лісты ваявода кіеўскі [[Андрэй Неміровіч]] «''до скарбу своего взялъ''», а прызначаны пазьней ігумен Падапрысьвет «''мешкавши съ полгода у манастыри, и утекъ прочь, и великие шкоды церкви Божьи починилъ, и тыи листы зъ собою побралъ, або ихъ неведомо где поделъ''». Дзякуючы сведчаньню спраўцы ваяводзтва Кіеўскага Андрэя Сангушкавіча і кіеўскіх зямянаў, неаднаразова бачыўшых арыгіналы дакумэнтаў, кароль пацьвердзіў манастыру яго права на валоданьне службамі Лыскаўшчынай і Пагоннай<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 2. (1506 – 1544). – С.-Петербург, 1848. №. 140, 228</ref>. Аднак, 10 жніўня 1544 году ваявода кіеўскі князь Януш Гальшанскі вымушаны быў асобным дэкрэтам пацьведзіць выключнае права ігумена Філарэта і чарняцоў на валоданьне згаданымі службамі. Зяць талмача Макара Івашкавіча, дзесятнік роты кіеўскай Лаўрын, адмаўляючы продаж цесьцем-нябожчыкам Лыскаўшчыны і Пагоннага манастыру, «''моцно кгвалтом побрал''» зь іх даніну мядовую на ўласны пажытак. Сьцьвярджаў, нібы мае права рабіць тое і надалей. Але ваявода, сабраўшы аргумэнты бакоў, «''дали были есмо то на вырок всих их листи панов рад гспдрских Великого князства Литовского''». Паны радныя «''игумена михайловского Филарета правост знашли, а Лаврина винного и тое имене, вышей реченное, к манастыру Свтго Михайла Золотоверхого вечне держати присудили''»<ref>Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ-ХVІІІ ст. з фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Автори-укладачі: Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк; Нац. акад. наук України, Нац. б-ка України ім. В. І. Вернадського, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського (далей: Документальна спадщина.). — Київ, 2011. № 288</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Пагоннае з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:POL COA Hołobok.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Hołobok роду Барэцкіх мітрапаліта Іова.]] 4 чэрвеня 1570 году каралём Жыгімонтам Аўгустам выдадзена чарговая пацьвярджальная грамата Міхайлаўскаму манастыру: «...''ижъ две службы людей на Припяти у въ Оревичахъ на имя Лысковщину и Погонную, то есть вышеймененое селищо и землицу{{заўвага|У дакумэнце дзіўным чынам спалучаныя «селищо и землица» зь дзьвюма службамі. Пра першыя вялося ў лісьце караля Жыгімонта Старога, датаваным яшчэ 14 днём траўня 1516 году<ref>Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 9 (1511–1518). — Vilnius: Žara, 2002 [2004]. № 204</ref>:{{пачатак цытаты}}......Би''л'' на''м'' чоло''м'' армени''н'' киевски''и'', то''л''мач н(а)шь тата''р''скии Мака''р'' Ивашкови''ч'' и поведи''л'' пере''д'' нами, што мы перво се''г''(о) дал''и'' были ему землю пусто''в''скую у Кие''в''ском повете в Белосороцко''и'' волости на ''и''мя Лемешо''в''щину, и пан воевода киевскии, па''н'' А''н''дре''и'' Немирови''ч'', доведа''в''ши ся то''г''(о), и''ж'' тая земля шко''д''но отда''т''и от за''м''ку н(а)шо''г''(о), и проти''в'' то''г''(о) да''л'' ему в то''и'' же волости Белосороцко''и'' селище на ''и''мя Лынско''в''щину а землицу '''н'''аго''н''ную, со ''в''сим с тым, што зда''в''на к тому прислухало, и листъ пана А''н''дреев Немировича на то пере''д'' нами вказыва''л'', и би''л'' на''м'' чоло''м'', абы''х''мо ему тое селищо и землицу потвердили н(а)ши''м'' листо''м'' на вечность. Ино мы, з ласки н(а)шое… для его к на''м'' верное службы, которую ''ж'' о''н'' на''м'' заслугова''л'' пи''л''не ездячи до Орды частокро''т'' в деле''х'' н(а)ши''х'' и земских и на его чоло''м''бите то вчинили: тое сел''и''що Лыско''в''щину и землицу '''н'''аго''н''ную с па''ш''ными зе''м''лями, и з сеножа''т''ми, и з лесы, и з бо''р''тною зе''м''лею, и с озеры, и з реками, и ''з'' {{падказка|езы|пабудовы з колляў для лоўлі рыбы}}, и з ловы звериными и пташными, и со ''в''си''м'' с ты''м'', што к тому с старода''в''на прислухало, потвержае''м'' си''м'' на(ш)и''м'' листо''м'' вечно ему самому и его жоне, и их дете''м'' и напото''м'' будучи''м'' их ща''д''ко''м''. А о''н'' мае''т'' на''м'' с то''г''(о) зе''м''скую службу служи''ти''...{{канец цытаты}}Але ў 1526 і 1543 гадох ужо размова — пра дзьве службы. Гэткі вось анахранізм трапіў да тэксту позьняга ліста караля Жыгімонта Аўгуста.}} у волости Сороцкой игуменъ святого Михаила Золотоверхого, небожчикъ Макарей, купилъ''…»<ref>Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 1 (1361– 1598). – С.-Петербург, 1863. № 156 </ref>. [[File:Дзёрнавічы ў рэестры 1628 г.jpg|значак|150px|Пагоннае ў рэестры 1628 г.]] [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|зьлева|150px|Пагоннае ў люстрацыі 1683 г.]] На 1628 год вёскі Ліскоўшчына (Li''sz''kowsczyzna) і Пагоннае (Poho''r''ne) манастыра Сьвятога Міхаіла Залатаверхага ў асобе яго дазорцы і ігумена, мітрапаліта кіеўскага і ўсёй Русі Іова Барэцкага, як і раней, мелі кожная 2 дымы, зь якіх за шэсьць пабораў выплачвалася па 3 злотых <ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК).Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 382</ref>. 29 лістапада 1646 году кароль Уладыслаў Ваза на вальным сойме пацьвердзіў манастыру граматы Жыгімонта Старога 1516 і 1543 гадоў, адпаведна на «sieliszcze Łynkowszczyznę i ziemicę Nagonną» і «dwie służby ludzi… na imie Łyńkowszczyżnę i Pohonną»<ref>Документальна спадщина. – № 24</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 5 дымоў вёскі Пагоннае (Podhonne) манастыра Сьвятога Міхаіла ў Кіеве мусіла выплачвацца 3 злотых <ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 497</ref>. 12 сакавіка 1685 году кароль Ян Сабескі сваім прывілеем забараніў усім войскам спыняцца на пастой у добрах духоўных, сярод якіх «Моłoczki, Pohonoie, Łyski… w wojewodztwie Kijowskim, powiecie Owruckim, za rzeką Prypiecią pod Brahyniem leżące{{заўвага|Арыенціры даўніх часоў. Ад тых вёсак да Брагіна больш за паўсотню кілямэтраў.}}»<ref>Документальна спадщина. — № 28</ref>. Згадана Пагоннае ў рэестры рэвізіі 1686 году палескіх вёсак, прыналежных Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыі пры прыняцьці іх ад пана Журакоўскага, войскага галіцкага<ref>Описание архива западнорусских униатских митрополитов (далей: Опісаніе архіва). Т. 1. 1470–1700. – С.-Петербург, 1897. № 986</ref>. 30 сакавіка 1688 году кароль Ян выдаў прывілей, паводле якога вёскі Малочкі, Рудка і Пагоннае, раней прыналежныя Міхайлаўскаму манастыру, аддаваліся «на вечныя часы» (пры ўмове нясеньня вайсковай службы) шляхцічу Стэфану Крыніцкаму. Згодна з умовамі «вечнага міру» (1686) паміж Рэччу Паспалітай і Расеяй, левабярэжная Украіна і Кіеў заставаліся за апошняй, і Крыніцы, дзедзічны маёнтак Ст. Крыніцкага, дасталіся Міхайлаўскаму манастыру. Манарх і кампэнсаваў шляхцічу яго страту падараваньнем былых манастырскіх вёсак<ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648–1798). – Киев, 1871. С. 78 – 80</ref>. Але папярэднія {{падказка|пасэсары|часовыя ўладальнікі}} епіскап львоўскі Іосіф Шумлянскі, адміністратар Кіева-Пячэрскай архімандрыі, і брат яго Самуіл Шумлянскі, чашнік падольскі, не сьпяшаліся ад іх адступацца. Таму, калі Ст. Крыніцкі з панамі шляхтай Аляксандрам Казінскім, Янам Грыўскім і чэлядзю 12 чэрвеня заехалі ў падараваныя каралём вёскі{{заўвага|Тут, акрамя згаданых у каралеўскім прывілеі, названыя яшчэ і Дронкі (Дронькі).}} і па-гаспадарску ў тых сялянаў, якіх не разагналі адразу, забралі збожжа, спустошылі борці, даніну і чынш, належныя епіскапу прыўласьнілі, староста Беласароцкай воласьці Ян Пэнскі 19 жніўня 1688 году, ад імя епіскапа і чашніка Шумлянскіх, падаў скаргу ў Оўруцкі гродзкі суд<ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 10. – Киев, 1904. С. 364 – 365</ref>. 11 чэрвеня 1706 году оўруцкі гродзкі рэгент Даніэль Ляўкоўскі падаў скаргу ў суд на кіеўскага падчашага Крыштафа Манецкага. Апошні, трымаючы ў пасэсіі Шэпеліцкі маёнтак, у складзе якога былі і Пагоннае з Малочкамі і Дронькамі, аддаў яго Ляўкоўскаму ў трохгадовую (ад сьвята нараджэньня Яна Хрысьціцеля 1705 г.) арэнду за немалую суму – 4047 злотых у талерах бітых і ў чырвоных злотых. Але надалей сам Манецкі, яго слугі і чэлядзь, таксама і сужэнцы Пясецкія ўсяляк перашкаджалі Ляўкоўскаму атрымліваць з той арэнднай пасэсіі належныя прыбыткі. А яшчэ і палкоўнікі Стэфан Трашчынскі і Герцык, сотнік Дайнэка з сваімі казакамі, ідучы з-за Дняпра да Літвы, вялікія шкоды пачынілі ў добрах падаўца скаргі<ref>Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679–1716). – Киев, 1868. С. 689–695</ref>. 16 днём чэрвеня 1707 году датаваная скарга падчашага Крыштафа Манецкага на кіраўніка маёнткаў берасьцейскага харунжага князя Дамініка Шуйскага Зыгмунта Шукшту за зьбіцьцё ім разам з падданымі князя сялянаў падаўца скаргі, рабаўніцтва іх маёмасьці, патраву палёў, захоп паташу і інш. у сёлах Пагоннае, Малочкі і Дронькі на рацэ Прыпяці, нарэшце, за наезд узброенага адзьдзелу ў 500 чалавек зь сялянаў, стральцоў і казакоў Д. Шуйскага на сяло Варахобавічы, за зьбіцьцё і параненьне казака і слуг пацярпелага, за намер забіць яго самога<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: ОАК). – № 26 / Сост. А. Т. Белоусов – Киев: Университетская типография, 1881. С. 9</ref>. 11 студзеня 1723 году актыкаваны застаўны запіс кіеўскага падчашага Крыштафа Манецкага мельніцкаму войскаму Аляксандру Бандынэлі на тры сяла маёнтку Шэпелічы – Малочкі, Дронькі і (пустое селішча) Пагоннае<ref>ОАК. – № 37 / Сост. Е. П. Дьяковский – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1906. С. 48</ref>. На 1734 год вёска Пагоннае (Pohonne) знаходзілася ў пасэсіі ў Кімбараўскага кляштару айцоў-цыстэрцыянаў<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 6 двароў вёскі Пагоннае выплачваліся «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 27 грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 3 злотых і 18 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 178</ref>. 11 жніўня 1756 году ў кнігах Оўруцкага гродзкага суда актыкаваны запіс аб уводзе абата мясцовых базылянаў Андрэя Бянецкага ў валоданьне добрамі Шэпелічы Старыя і Новыя, Пагоннае, Малочкі, Дронькі і інш.<ref>Описание архива. Т. 2. 1701–1839. – С.-Петербург, 1907. № 1671</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[File:Фальварак і вёска Пагоннае (Пагонка) на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павета 1797 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фальварак і вёска Пагоннае (Пагонка) на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Пагоннае апынулася ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёска Пагоннае належала Оўруцкаму абацтву базылянаў у асобе іх галавы Юзафа Ахоцкага<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71</ref>. У ходзе рэформы П. Д. Кісялёва ў межах Паганянскага казённага маёнтку была ўтворана воласьць{{заўвага|Ня варта блытаць з валасьцямі — адміністрацыйнымі адзінкамі ў складзе павету — парэформавага часу.}} з управай, згаданая ў 1848 годзе. Насельніцтва — 208 дзяржаўных сялянаў, 2 вольных чалавекі, 5 пасяленцаў «разного звания»<ref>Военно-статистическое обозрение Российской империи. Т. 9. Ч. 4. Минская губерния. — С.-Петербург: Тип. Деп. Ген. штаба, 1848. С. 5, 7</ref>. На 1850 год у Пагонным 16 двароў, 123 жыхары, вёска — уласнасьць казны<ref name="fn1"/>. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 116 жыхароў Пагоннага зь ліку казённых сялянаў абодвух полаў былі прыхаджанамі царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Аравічах<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 677</ref>. У парэформавы пэрыяд вёска належала да [[Дзёрнавічы (Гомельская вобласьць)|Дзёрнавіцкай]] воласьці. У 1866 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іх бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Пагонным адкрыта народная вучэльня<ref>Памяць: Гiсторыка-дакументальная хронiка Хойнiцкага раёна / Рэд. кал. М. А. Ткачоў [і інш.]; маст. А. М. Хількевіч. — Мінск: БелЭн iмя Петруся Броўкi, 1993. С. 32</ref>. На пачатак 1870 году ў вёсцы — 58 мужчынскіх душ зь ліку былых дзяржаўных сялянаў, прыпісаных да сельскага таварыства<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71</ref>. Згодна са зьвесткамі на 1876 і 1879 гады, Пагоннае заставалася ў прыходзе Аравіцкай царквы<ref>Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 463 — 464; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 115</ref>. У 1886 годзе ў вёсцы 23 двары, 174 жыхары, школа<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 112</ref>. У 1889 годзе надворны саветнік Міхаіл Васільеў Яльніцкі меў у Пагонным 123 дзесяціны ўгодзьдзяў{{заўвага| У энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» непісьменна сьцьвярджаецца, нібы Пагоннае ўваходзіла «''ў склад аднаймённага маёнтка памешчыка Яльніцкага''»<ref name="fn1"/>, без увагі на тое, што пэрыяд — парэформавы, а раней вёска была казённай, яшчэ раней манастырскай.}}<ref>Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 368</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Пагонным было 47 двароў з 290 жыхарамі, дзейнічалі народная вучэльня, у якой на 1906/1907 год навучаліся 26 хлопчыкаў і 3 дзяўчынкі, хлебазапасны магазын<ref name="fn1"/>. У 1909 годзе паселішча налічвала 64 двары, 333 жыхары<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 155</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Пагоннае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. [[File:Радзін і Пагоннае на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|150px|Радзін і Пагоннае на мапе гэнштабу РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.]] Пасьля другога [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьня БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Пагоннае — цэнтар сельсавету ў Хвойніцкім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аравіцкага сельсавету. З 20 лютага 1938 году вёска ў складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Пагонным было 80 двароў, 256 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі вёску і загубілі 13 жыхароў<ref> Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 37, 502</ref>. 89 жыхароў зь вёсак саўгаса «Перамога сацыялізму» загінулі на франтах і ў партызанскай барацьбе. З 8 студзеня 1954 году Пагоннае — у складзе Гомельскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году, у вёсцы было 1322 жыхары. У 1976 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлку Баравіца. Цэнтар саўгасу «Перамога сацыялізму». Дзейнічалі лесапільня, млын, механічная майстэрня, павільён раённага камбінату бытавога абслугоўваньня, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, дзіцячыя ясьлі-сад, лякарня, адзьдзяленьне сувязі, сталовая, 3 крамы<ref name="fn1"/>. 8 студзеня 1987 году тэрыторыя былога Аравіцкага сельсавету далучана да Стралічаўскага сельсавету<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. == Забудова == Плян Пагоннага складаецца з 6 паралельных паміж сабой вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова пераважна драўляная, сядзібнага тыпу.<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Стралічаўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] j1qoepdff2go5jbetkoawuzbznkjipb 2688087 2688086 2026-09-02T12:10:09Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2688087 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Пагоннае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Пагоннага |Трансьлітараваная назва = Pahonnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1526 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = Пагоны, Пагонная |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкі]] |Сельсавет = [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 05 |Даўгата градусаў = 29 |Даўгата хвілінаў = 57 |Даўгата сэкундаў = 29 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Пагоннае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — былая [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]]. Уваходзіла ў склад [[Стралічаўскі сельсавет|Стралічаўскага сельсавету]] [[Хвойніцкі раён|Хвойніцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Знаходзілася за 48 км на поўдзень ад места і чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі|Хвойнікаў]], каля аўтамабільнай дарогі [[Даўляды]] — Хвойнікі; на тэрыторыі [[Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалягічны запаведнік|Палескага дзяржаўнага радыяцыйна-экалягічнага запаведніку]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === [[File:Kiev stmichael May 2010.JPG|значак|зьлева|150px|Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр. Сучасны выгляд.]] Найранейшую згадку пра паселішча{{заўвага|Не з XVIII ст., як пісаў С. В. Марцэлеў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} С. 452—453</ref>.}} ўтрымлівае памятны запіс 1526 году ігумена [[Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр|Сьвята-Міхайлаўскага (Залатаверхага) манастыра]] ў [[Кіеў|Кіеве]] Макарыя – «''купилъ есми у Марка'' [папраўдзе: Макара] ''Орменина Киевского две службе, у-въ [[Аравічы|Оревицкой]] волости{{заўвага|Воласьць тая, пэўна, — [[Белая Сарока|Беласароцкая]], бо Аравіцкай ніколі не існавала.}} [[Лясок (Хвойніцкі раён)|Лысковщину]] а Погоны{{заўвага|1 службу складалі 2 двары і болей, а значыць у Лыскаўшчыне і Пагонах было, прынамсі ня менш, як 4 двары.}}, дани идетъ: чотыри кади меду, а осмьдесятъ грошеи серебра, бочка рыбы; а далъ есми за тое 5 копъ грошеи и сорокъ копъ грошеи Литовское личбы''». І ў пацьвярджальнай грамаце манастыру караля [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], датаванай 30 днём сьнежня 1543 году, сказана: «''Били намъ чоломъ игуменъ Филаретъ зо всими чернцы манастыря святого Михаила Золотоверхого, у Киеве, и поведили передъ нами, ижъ которыи две службе людей, на Припяти, у Воревичохъ, на имя Лысковщину и Погонную купилъ игуменъ святого Михаила небожчикъ Макарей за сто копъ грошеи Литовское монеты у {{падказка|толмача|перакладчыка}} нашого Макара Орменина''...». Ігумену і чарняцам спатрэбіўся адмысловы каралеўскі ліст, бо хутка пасьля набыцьця прывілей на ўладаньне і прадажныя лісты ваявода кіеўскі [[Андрэй Неміровіч]] «''до скарбу своего взялъ''», а прызначаны пазьней ігумен Падапрысьвет «''мешкавши съ полгода у манастыри, и утекъ прочь, и великие шкоды церкви Божьи починилъ, и тыи листы зъ собою побралъ, або ихъ неведомо где поделъ''». Дзякуючы сведчаньню спраўцы ваяводзтва Кіеўскага Андрэя Сангушкавіча і кіеўскіх зямянаў, неаднаразова бачыўшых арыгіналы дакумэнтаў, кароль пацьвердзіў манастыру яго права на валоданьне службамі Лыскаўшчынай і Пагоннай<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России. Т. 2. (1506 – 1544). – С.-Петербург, 1848. №. 140, 228</ref>. Аднак, 10 жніўня 1544 году ваявода кіеўскі князь Януш Гальшанскі вымушаны быў асобным дэкрэтам пацьведзіць выключнае права ігумена Філарэта і чарняцоў на валоданьне згаданымі службамі. Зяць талмача Макара Івашкавіча, дзесятнік роты кіеўскай Лаўрын, адмаўляючы продаж цесьцем-нябожчыкам Лыскаўшчыны і Пагоннага манастыру, «''моцно кгвалтом побрал''» зь іх даніну мядовую на ўласны пажытак. Сьцьвярджаў, нібы мае права рабіць тое і надалей. Але ваявода, сабраўшы аргумэнты бакоў, «''дали были есмо то на вырок всих их листи панов рад гспдрских Великого князства Литовского''». Паны радныя «''игумена михайловского Филарета правост знашли, а Лаврина винного и тое имене, вышей реченное, к манастыру Свтго Михайла Золотоверхого вечне держати присудили''»<ref>Документальна спадщина Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря у Києві ХVІ-ХVІІІ ст. з фондів Національної бібліотеки України імені В. І. Вернадського. Зб. док. [Текст] / Автори-укладачі: Ю. А. Мицик, С. В. Сохань, Т. В. Міцан, І. Л. Синяк, Я. В. Затилюк; Нац. акад. наук України, Нац. б-ка України ім. В. І. Вернадського, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського (далей: Документальна спадщина.). — Київ, 2011. № 288</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Пагоннае з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:POL COA Hołobok.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Hołobok роду Барэцкіх мітрапаліта Іова.]] 4 чэрвеня 1570 году каралём Жыгімонтам Аўгустам выдадзена чарговая пацьвярджальная грамата Міхайлаўскаму манастыру: «...''ижъ две службы людей на Припяти у въ Оревичахъ на имя Лысковщину и Погонную, то есть вышеймененое селищо и землицу{{заўвага|У дакумэнце дзіўным чынам спалучаныя «селищо и землица» зь дзьвюма службамі. Пра першыя вялося ў лісьце караля Жыгімонта Старога, датаваным яшчэ 14 днём траўня 1516 году<ref>Lietuvos Metrika. Kniga Nr. 9 (1511–1518). — Vilnius: Žara, 2002 [2004]. № 204</ref>:{{пачатак цытаты}}......Би''л'' на''м'' чоло''м'' армени''н'' киевски''и'', то''л''мач н(а)шь тата''р''скии Мака''р'' Ивашкови''ч'' и поведи''л'' пере''д'' нами, што мы перво се''г''(о) дал''и'' были ему землю пусто''в''скую у Кие''в''ском повете в Белосороцко''и'' волости на ''и''мя Лемешо''в''щину, и пан воевода киевскии, па''н'' А''н''дре''и'' Немирови''ч'', доведа''в''ши ся то''г''(о), и''ж'' тая земля шко''д''но отда''т''и от за''м''ку н(а)шо''г''(о), и проти''в'' то''г''(о) да''л'' ему в то''и'' же волости Белосороцко''и'' селище на ''и''мя Лынско''в''щину а землицу '''н'''аго''н''ную, со ''в''сим с тым, што зда''в''на к тому прислухало, и листъ пана А''н''дреев Немировича на то пере''д'' нами вказыва''л'', и би''л'' на''м'' чоло''м'', абы''х''мо ему тое селищо и землицу потвердили н(а)ши''м'' листо''м'' на вечность. Ино мы, з ласки н(а)шое… для его к на''м'' верное службы, которую ''ж'' о''н'' на''м'' заслугова''л'' пи''л''не ездячи до Орды частокро''т'' в деле''х'' н(а)ши''х'' и земских и на его чоло''м''бите то вчинили: тое сел''и''що Лыско''в''щину и землицу '''н'''аго''н''ную с па''ш''ными зе''м''лями, и з сеножа''т''ми, и з лесы, и з бо''р''тною зе''м''лею, и с озеры, и з реками, и ''з'' {{падказка|езы|пабудовы з колляў для лоўлі рыбы}}, и з ловы звериными и пташными, и со ''в''си''м'' с ты''м'', што к тому с старода''в''на прислухало, потвержае''м'' си''м'' на(ш)и''м'' листо''м'' вечно ему самому и его жоне, и их дете''м'' и напото''м'' будучи''м'' их ща''д''ко''м''. А о''н'' мае''т'' на''м'' с то''г''(о) зе''м''скую службу служи''ти''...{{канец цытаты}}Але ў 1526 і 1543 гадох ужо размова — пра дзьве службы. Гэткі вось анахранізм трапіў да тэксту позьняга ліста караля Жыгімонта Аўгуста.}} у волости Сороцкой игуменъ святого Михаила Золотоверхого, небожчикъ Макарей, купилъ''…»<ref>Акты, относящиеся к Южной и Западной России. Т. 1 (1361– 1598). – С.-Петербург, 1863. № 156 </ref>. [[File:Дзёрнавічы ў рэестры 1628 г.jpg|значак|150px|Пагоннае ў рэестры 1628 г.]] [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|зьлева|150px|Пагоннае ў люстрацыі 1683 г.]] На 1628 год вёскі Ліскоўшчына (Li''sz''kowsczyzna) і Пагоннае (Poho''r''ne) манастыра Сьвятога Міхаіла Залатаверхага ў асобе яго дазорцы і ігумена, мітрапаліта кіеўскага і ўсёй Русі Іова Барэцкага, як і раней, мелі кожная 2 дымы, зь якіх за шэсьць пабораў выплачвалася па 3 злотых <ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 25. Оп. 1. Спр. 1. А. 594зв.-595; Архив Юго-Западной России (далей: Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 382</ref>. 29 лістапада 1646 году кароль Уладыслаў Ваза на вальным сойме пацьвердзіў манастыру граматы Жыгімонта Старога 1516 і 1543 гадоў, адпаведна на «sieliszcze Łynkowszczyznę i ziemicę Nagonną» і «dwie służby ludzi… na imie Łyńkowszczyżnę i Pohonną»<ref>Документальна спадщина. – № 24</ref>. Паводле люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году, з 5 дымоў вёскі Пагоннае (Podhonne) манастыра Сьвятога Міхаіла ў Кіеве мусіла выплачвацца 3 злотых <ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 497</ref>. 12 сакавіка 1685 году кароль Ян Сабескі сваім прывілеем забараніў усім войскам спыняцца на пастой у добрах духоўных, сярод якіх «Моłoczki, Pohonoie, Łyski… w wojewodztwie Kijowskim, powiecie Owruckim, za rzeką Prypiecią pod Brahyniem leżące{{заўвага|Арыенціры даўніх часоў. Ад тых вёсак да Брагіна больш за паўсотню кілямэтраў.}}»<ref>Документальна спадщина. — № 28</ref>. Згадана Пагоннае ў рэестры рэвізіі 1686 году палескіх вёсак, прыналежных Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыі пры прыняцьці іх ад пана Журакоўскага, войскага галіцкага<ref>Описание архива западнорусских униатских митрополитов (далей: Опісаніе архіва). Т. 1. 1470–1700. – С.-Петербург, 1897. № 986</ref>. 30 сакавіка 1688 году кароль Ян выдаў прывілей, паводле якога вёскі Малочкі, Рудка і Пагоннае, раней прыналежныя Міхайлаўскаму манастыру, аддаваліся «на вечныя часы» (пры ўмове нясеньня вайсковай службы) шляхцічу Стэфану Крыніцкаму. Згодна з умовамі «вечнага міру» (1686) паміж Рэччу Паспалітай і Расеяй, левабярэжная Украіна і Кіеў заставаліся за апошняй, і Крыніцы, дзедзічны маёнтак Ст. Крыніцкага, дасталіся Міхайлаўскаму манастыру. Манарх і кампэнсаваў шляхцічу яго страту падараваньнем былых манастырскіх вёсак<ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648–1798). – Киев, 1871. С. 78 – 80</ref>. Але папярэднія {{падказка|пасэсары|часовыя ўладальнікі}} епіскап львоўскі Іосіф Шумлянскі, адміністратар Кіева-Пячэрскай архімандрыі, і брат яго Самуіл Шумлянскі, чашнік падольскі, не сьпяшаліся ад іх адступацца. Таму, калі Ст. Крыніцкі з панамі шляхтай Аляксандрам Казінскім, Янам Грыўскім і чэлядзю 12 чэрвеня заехалі ў падараваныя каралём вёскі{{заўвага|Тут, акрамя згаданых у каралеўскім прывілеі, названыя яшчэ і Дронкі (Дронькі).}} і па-гаспадарску ў тых сялянаў, якіх не разагналі адразу, забралі збожжа, спустошылі борці, даніну і чынш, належныя епіскапу прыўласьнілі, староста Беласароцкай воласьці Ян Пэнскі 19 жніўня 1688 году, ад імя епіскапа і чашніка Шумлянскіх, падаў скаргу ў Оўруцкі гродзкі суд<ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 10. – Киев, 1904. С. 364 – 365</ref>. 11 чэрвеня 1706 году оўруцкі гродзкі рэгент Даніэль Ляўкоўскі падаў скаргу ў суд на кіеўскага падчашага Крыштафа Манецкага. Апошні, трымаючы ў пасэсіі Шэпеліцкі маёнтак, у складзе якога былі і Пагоннае з Малочкамі і Дронькамі, аддаў яго Ляўкоўскаму ў трохгадовую (ад сьвята нараджэньня Яна Хрысьціцеля 1705 г.) арэнду за немалую суму – 4047 злотых у талерах бітых і ў чырвоных злотых. Але надалей сам Манецкі, яго слугі і чэлядзь, таксама і сужэнцы Пясецкія ўсяляк перашкаджалі Ляўкоўскаму атрымліваць з той арэнднай пасэсіі належныя прыбыткі. А яшчэ і палкоўнікі Стэфан Трашчынскі і Герцык, сотнік Дайнэка з сваімі казакамі, ідучы з-за Дняпра да Літвы, вялікія шкоды пачынілі ў добрах падаўца скаргі<ref>Архив ЮЗР. Ч. 3. Т. 2. Акты о казаках (1679–1716). – Киев, 1868. С. 689–695</ref>. 16 днём чэрвеня 1707 году датаваная скарга падчашага Крыштафа Манецкага на кіраўніка маёнткаў берасьцейскага харунжага князя Дамініка Шуйскага Зыгмунта Шукшту за зьбіцьцё ім разам з падданымі князя сялянаў падаўца скаргі, рабаўніцтва іх маёмасьці, патраву палёў, захоп паташу і інш. у сёлах Пагоннае, Малочкі і Дронькі на рацэ Прыпяці, нарэшце, за наезд узброенага адзьдзелу ў 500 чалавек зь сялянаў, стральцоў і казакоў Д. Шуйскага на сяло Варахобавічы, за зьбіцьцё і параненьне казака і слуг пацярпелага, за намер забіць яго самога<ref>Описи актовых книг Киевского центрального архива (далей: ОАК). – № 26 / Сост. А. Т. Белоусов – Киев: Университетская типография, 1881. С. 9</ref>. 11 студзеня 1723 году актыкаваны застаўны запіс кіеўскага падчашага Крыштафа Манецкага мельніцкаму войскаму Аляксандру Бандынэлі на тры сяла маёнтку Шэпелічы – Малочкі, Дронькі і (пустое селішча) Пагоннае<ref>ОАК. – № 37 / Сост. Е. П. Дьяковский – Киев: Типография Т. Г. Мейнандера, 1906. С. 48</ref>. На 1734 год вёска Пагоннае (Pohonne) знаходзілася ў пасэсіі ў Кімбараўскага кляштару айцоў-цыстэрцыянаў<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 286</ref>. У 1754 годзе з 6 двароў вёскі Пагоннае выплачваліся «''do grodu''» (Оўруцкага замку) 27 грошаў, «''na milicję''» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 3 злотых і 18 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 178</ref>. 11 жніўня 1756 году ў кнігах Оўруцкага гродзкага суда актыкаваны запіс аб уводзе абата мясцовых базылянаў Андрэя Бянецкага ў валоданьне добрамі Шэпелічы Старыя і Новыя, Пагоннае, Малочкі, Дронькі і інш.<ref>Описание архива. Т. 2. 1701–1839. – С.-Петербург, 1907. № 1671</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[File:Фальварак і вёска Пагоннае (Пагонка) на плане Генеральнага межавання Рэчыцкага павета 1797 г.jpg|значак|зьлева|150px|Фальварак і вёска Пагоннае (Пагонка) на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.]] Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Пагоннае апынулася ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. C. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёска Пагоннае належала Оўруцкаму абацтву базылянаў у асобе іх галавы Юзафа Ахоцкага<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 71</ref>. У ходзе рэформы П. Д. Кісялёва ў межах Паганянскага казённага маёнтку была ўтворана воласьць{{заўвага|Ня варта блытаць з валасьцямі — адміністрацыйнымі адзінкамі ў складзе павету — парэформавага часу.}} з управай, згаданая ў 1848 годзе. Насельніцтва — 208 дзяржаўных сялянаў, 2 вольных чалавекі, 5 пасяленцаў «разного звания»<ref>Военно-статистическое обозрение Российской империи. Т. 9. Ч. 4. Минская губерния. — С.-Петербург: Тип. Деп. Ген. штаба, 1848. С. 5, 7</ref>. На 1850 год у Пагонным 16 двароў, 123 жыхары, вёска — уласнасьць казны<ref name="fn1"/>. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 116 жыхароў Пагоннага зь ліку казённых сялянаў абодвух полаў былі прыхаджанамі царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Аравічах<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 677</ref>. У парэформавы пэрыяд вёска належала да [[Дзёрнавічы (Гомельская вобласьць)|Дзёрнавіцкай]] воласьці. У 1866 годзе дзеля выхаваньня тутэйшых дзяцей, а разам і іх бацькоў у духу вернасьці расейскай манархіі, у Пагонным адкрыта народная вучэльня<ref>Памяць: Гiсторыка-дакументальная хронiка Хойнiцкага раёна / Рэд. кал. М. А. Ткачоў [і інш.]; маст. А. М. Хількевіч. — Мінск: БелЭн iмя Петруся Броўкi, 1993. С. 32</ref>. На пачатак 1870 году ў вёсцы — 58 мужчынскіх душ зь ліку былых дзяржаўных сялянаў, прыпісаных да сельскага таварыства<ref>Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г. — Минск, 1870. Л. 71</ref>. Згодна са зьвесткамі на 1876 і 1879 гады, Пагоннае заставалася ў прыходзе Аравіцкай царквы<ref>Минские епархиальные ведомости. — Минск, 1876. № 10. С. 463 — 464; Описание церквей и приходов Минской епархии. VIII. Речицкий уезд. — Минск, 1879. С. 115</ref>. У 1886 годзе ў вёсцы 23 двары, 174 жыхары, школа<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. — С.-Петербург, 1886. Вып. 5. С. 112</ref>. У 1889 годзе надворны саветнік Міхаіл Васільеў Яльніцкі меў у Пагонным 123 дзесяціны ўгодзьдзяў{{заўвага| У энцыкляпэдыі «Гарады і вёскі Беларусі» непісьменна сьцьвярджаецца, нібы Пагоннае ўваходзіла «''ў склад аднаймённага маёнтка памешчыка Яльніцкага''»<ref name="fn1"/>, без увагі на тое, што пэрыяд — парэформавы, а раней вёска была казённай, яшчэ раней манастырскай.}}<ref>Список зелевладельцев Минской губернии. 1889 г. – Минск, 1889. С. 368</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Пагонным было 47 двароў з 290 жыхарамі, дзейнічалі народная вучэльня, у якой на 1906/1907 год навучаліся 26 хлопчыкаў і 3 дзяўчынкі, хлебазапасны магазын<ref name="fn1"/>. У 1909 годзе паселішча налічвала 64 двары, 333 жыхары<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 155</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскага міру]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Пагоннае ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев. — Минск, 2018. С. 85</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. [[File:Радзін і Пагоннае на карце генштаба РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.jpg|значак|150px|Радзін і Пагоннае на мапе гэнштабу РККА Беларусі і Літвы. 1935 г.]] Пасьля другога [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьня БССР]] з 8 сьнежня 1926 году Пагоннае — цэнтар сельсавету ў Хвойніцкім раёне [[Рэчыцкая акруга|Рэчыцкай акругі]] [[БССР]]. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аравіцкага сельсавету. З 20 лютага 1938 году вёска ў складзе [[Палеская вобласьць|Палескай вобласьці]] з цэнтрам у Мазыры. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Пагонным было 80 двароў, 256 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі вёску і загубілі 13 жыхароў<ref> Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 37, 502</ref>. 89 жыхароў зь вёсак саўгаса «Перамога сацыялізму» загінулі на франтах і ў партызанскай барацьбе. З 8 студзеня 1954 году Пагоннае — у складзе Гомельскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году, у вёсцы было 1322 жыхары. У 1976 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлку Баравіца. Цэнтар саўгасу «Перамога сацыялізму». Дзейнічалі лесапільня, млын, механічная майстэрня, павільён раённага камбінату бытавога абслугоўваньня, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, дзіцячыя ясьлі-сад, лякарня, адзьдзяленьне сувязі, сталовая, 3 крамы<ref name="fn1"/>. 8 студзеня 1987 году тэрыторыя былога Аравіцкага сельсавету далучана да Стралічаўскага сельсавету<ref>Рашэнне выканкома Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 8 студзеня 1987 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1987, № 23 (1901).</ref>. == Забудова == Плян Пагоннага складаецца з 6 паралельных паміж сабой вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова пераважна драўляная, сядзібнага тыпу.<ref>{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2к}}</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|2-2}} {{Стралічаўскі сельсавет}} {{Хвойніцкі раён}} [[Катэгорыя:Стралічаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну]] 7543wc09i15y8drclpeprggy9s6j3h7 0 252817 2688193 2400827 2026-09-03T10:54:55Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688193 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьніца | Гады актыўнасьці=1857—1907 | Дэбют=1857 | Значныя творы=«Народні оповідання» (1857), аповесьць «Маруся» (1871) }} '''Марко́ Ваўчо́к''' ({{мова-укр|Марко Вовчок}}; сапраўднае імя — ''Марыя Вілінская'', 10 сьнежня 1833, [[маёнтак]] Кацярынінская, [[Арлоўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] — 28 ліпеня 1907, [[Нальчык]], [[Расейская імпэрыя]]) — [[Украінцы|украінская]] [[пісьменьніца]], [[перакладніца]], выдаўца расейскага паходжаньня. == Жыцьцяпіс == Марыя Аляксандраўна Вілінская нарадзілася 10 (22) сьнежня 1833 году ў маёнтку Кацярынінскае Ялецкага павету Арлоўскай губэрні ў зьбяднелай расейскай шляхецкай сям’і. Выхоўвалася ў расейскамоўным асяродку. У падлеткавым узросьце ў 1845 годзе выхоўвалася ў прыватным пансыёне ў [[Харкаў|Харкаве]]<ref><small>Т. І. Катаргіна. Вовчок Марко // Енциклопедія історії України: у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін.; Інститут історії України НАН України. — К.: Наукова думка, 2003. — Т. 1: А — В. — С. 590.</small> </ref>. На фармаваньне поглядаў будучай пісьменьніцы паўплывала шматгадовае знаходжаньне ў інтэлігентных колах, у прыватнасьці ў сям’і сваякоў бацькоў Д. І. Пісарава (пазьней выдатнага крытыка і блізкага сябра пісьменьніцы)<ref><small>Федченко П. М. Вовчок Марко // Енциклопедія сучасної України: у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.]; НАН України, НТШ. — К.: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001—2020.</small></ref>. Марыя Вілінская ці Марко Ваўчок была жонкай украінскага этнографа [[Апанас Маркавіч|Апанаса Маркавіча]] і расейскага афіцэра Міхаіла Лобач-Жучэнкі, маці расейскага публіцыста Багдана Маркавіча, стрыечнай сястрой расейскага літаратуразнаўца Дзьмітрыя Пісарава, старэйшай сястрой расейскага пісьментніка Дзьмітрыя Вілінскага і цёткай ўкраінскага дыплямата Аляксандра Вілінскага<ref> <small>Д[орошенко] Д. Памяти М. О. Маркович (Марко Вовчок). — Київ: журнал Україна, Рік перший. Том III липень-серпень, 1907. — С. 218—223.</small></ref>. У 16 гадоў Марыя пазнаёмілася з сваім будучым мужам, украінскім фальклярыстам і этнографам Апанасам Маркавічам, які быў сасланы ў [[Арол (горад)|Арол]] за ўдзел у дзейнасьці Кірыла-Мяфодзіеўскага таварыства. Апанас Маркавіч і Марыя Вілінская пабраліся шлюбам ў 1850 ці 1851 годзе. Разам з мужам жыла ў 1851—1858 гадах у [[Чарнігаў|Чарнігаве]], [[Кіеў|Кіеве]] і [[Няміраў (Украіна)|Няміраве]], дзе глыбока вывучала побыт, культуру і мову ўкраінскага народу<ref><small>Василь Бойко. Біоґрафичні відомости про Марка Вовчка і питання про авторство // Василь Бойко. Марко Вовчок: історично-літературинй начерк (з біографією письменниці і покажчиком літератури). Київ: «Друкарь». 1918. 240 стор.: с. 10-81.</small></ref>. У 1859 годзе Марко Ваўчок разам з мужам пераехала ў [[Санкт-Пецярбург|Пецярбург]]. У 1859 г. у [[Масква|Маскве]] выйшла большасьць ейных першых апавяданьняў на расейскай мове ў зборніку «Апавяданьні з народнага расейскага побыту» (Рассказы из народного русского быта)<ref><small>Зеров М. Марко Вовчок; Марко Вовчок. Творчість; Критика про Марка Вовчка // Зеров М. Твори: У 2 т. — К., 1990. — Т. 2. — С. 224—235.</small></ref>. У 1859 годзе Маркавічы выехалі за мяжу, але неўзабаве з-за пералюбу Марыі Апанас вярнуўся адтуль адзін. Больш жонку і сына ён ня бачыў, хоць яшчэ некалькі гадоў адпраўляў грошы за мяжу для сям’і, спадзяючыся на вяртаньне жонкі, але не дачакаўся ні яе, ні сына. Апошнія гады жыцьця Апанас Маркавіч правёў у цяжкіх абставінах, зломленых маральна, і памёр адзін у 1867 годзе ў Чарнігаве ў земскай лякарні<ref><small>Барвінок Г. Спомини про Марка Вовчка. Полтава: «Рідний край», число 1 за Січень 1909. С. 9-11.</small></ref>. У 1859—1867 гг. жыла за мяжой: [[Францыя]], [[Нямеччына]], [[Швайцарыя]], [[Італія]]. У Францыі піша апавяданьні і казкі на [[Француская мова|францускай мове]], публікуючы іх у парыскім часопісе «Magazin d’éducation et de récréation» (Часопіс адукацыі і забавы) П.-Ж.Сталя<ref><small>I. Dmytrychyn, «Marko Vovtchok et ses Lettres de Paris», Les femmes créatrices en Russie, du XVIIIe siècle à la fin de l'âge d’Argent, journée d'études organisée à l’ENS de Lyon par Isabelle Desprès et Evelyne Enderlein, le 9 novembre 2012. [En ligne], ENS de Lyon, mis en ligne le 11 novembre 2013. URL: http://institut-est-ouest.ens-lsh.fr/spip.php?article367{{Недаступная спасылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</small></ref>. Вярнуўшыся ў 1867 годзе ў Пецярбург, Марко Ваўчок зрабіла плённы ўклад у [[Расейская літаратура|расейскую літаратуру]]. Ваўчок напісала па-расейску наступныя апавяданні: «Жылі-былі тры сястры» (Жили да были три сестры), «Чырвовы кароль» (Червонный король), «Цюлевая баба» (Тюлевая баба) і г. д. Ваўчок зьблізілася з выдаўцамі часопісу «Отечественные записки» [[М. Някрасаў|М. Някрасавым]], [[Салтыкоў-Шчадрын|М. Салтыковым-Шчадрыным]]. У часопісе вяла рубрыку па замежнай літаратуры, друкавала арыгінальныя расейскамоўныя творы і пераклады эўрапейскай клясыкі з францускай, ангельскай, нямецкай і польскай<ref><small>Погребенник В. Марко Вовчок (Марія Вілінська) // Українська класична література (кінець ХІ — ХХ ст.). — Львів, 1998. — С. 56 — 61.</small></ref>. У 1871—1872 была рэдактаркай пецярбургскага часопісу «Переводы лучших иностранных писателей». Прыцягнула да працы часопісу шмат жанчынаў-перакладніцаў з правінцыі<ref><small>Сергій Єфремов, Історія українського письменства — Київ: Видавництво «Український учитель», 1911. 466 стор.: 307—308.</small></ref>. Пасьля шырокага розгаласу [[Плягіят|плягіяту]] М. Ваўчок, калі яна прыпісвала сабе расейскія пераклады іншых людзей, і распаду часопісу «Переводы лучших зарубежных писателей», пісьменьніца у 1872 г. пакінула Пецярбург і пасялілася ў маёнтку сваіх знаёмых у [[Цьвярская губэрня|Цьвярской губэрні]]<ref><small>Цимбал Б. Авторство Марка Вовчка: (історія питання) // Літературознавчі обрії: праці молодих учених: зб. наук. праць. К.: ПФ «Фоліант». 2014. Вип. 21. — С. 214—220.</small></ref>. 1878 — паўторна выходзіць замуж за значна маладзейшага за яе Міхаіла Лобач-Жучэнку і наступныя 30 гадоў жыве ў месцах службы мужа ў розных частках Расейскай імпэрыі. Пазьней сям’я асела ў Нальчыку і жыла там да сьмерці пісьменьніцы<ref><small>Барвінок Г. Спомини про Марка Вовчка. Полтава: «Рідний край», число 1 за Січень 1909. С. 9-11.</small></ref>. Марко Ваўчок памерла на 74-м годзе жыцьця 28 ліпеня 1907 году ў Нальчыку<ref><small>О. Є. Засенко. Вовчок Марко (справжнє ім’я — Вілінська Марія Олександрівна) // Українська радянська енциклопедія: у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К.: Головна редакція УРЕ, 1974—1985.</small></ref>. == Творчасьць == Творы Марко Ваўчок былі антыпрыгонніцкімі і апісвалі гістарычнае мінулае [[Украіна|Ўкраіны]]. У 1860-я гады М. Ваўчок набыла значную літаратурную вядомасьць ва Ўкраіне пасьля выхаду ў 1857 г. украінскамоўнага зборніку «Народныя апавяданьні». Яна ўзбагаціла ўкраінскую літаратуру шэрагам новых жанраў, у тым ліку сацыяльным раманам («Інстытуткі»). Аповесьць «Маруся» у перакладзе-адаптацыі на францускую стала папулярнай у [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропе]] ў канцы XIX ст<ref><small>Феномен Марка Вовчка Євгенія Сохацька. Київ: часопис «Дивослово». 2013. № 12. стор. 45-51.</small></ref>. == Творы == === Творы па-ўкраінску === • Народні оповідання, зборнік апавяданьняў у трох тамах, • Інститутка (першапачатковая назва «Панночка»; Спб: часопіс «Основа» No.3, 1862), • «Від себе не втечеш» (пазьнейшая назва «Павло Чорнокрил»; Спб: часопіс «Основа», No.1, 1862), • [[Казка]]-[[апавяданьне]] «Чортова пригода» (першапачатковая назва «Чортище»; напісаная ў 1860-ыя гады, упершыню надрукаваная ў 1902 годзе ў [[Газэта|газэце]] «Кіевская старина»)<ref><small>Д[орошенко] Д. Памяти М. О. Маркович (Марко Вовчок). — Київ: журнал Україна, Рік перший. Том III липень-серпень, 1907. — С. 218—223.</small></ref>. === Творы па-расейску === • Рассказы из русского народного быта, 1859, • Тюлевая баба, 1861, • Глухой городок, 1862, • Лемеривна, 1863, • Маруся, 1871. === Творы па-француску === • Dure-Epine et Bonne-Rose (Злая калючка і добрая ружа), 1867, • L’ours de Sibérie et mademoiselle Qatre-Epingles (Сыбірскі мядзьведзь і паненка Катр-Эпінгаль), 1869, сумесна з П’ерам-Жулям Этцэлям. • Le chemin glissant (Слізкі шлях), 1871, сумесна з П’ерам-Жулям Этцэлям<ref><small>Марко Вовчок. «Мовчуще божество» // Авангард-альманах пролетарських митців нової генерації. No а (1-ий). Київ, 1930. 98 стор.: С. 25-36.</small></ref>. == Крыніцы == {{зноскі}} {{Парады артыкулу|артаграфія|вікіфікаваць}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ваўчок, Марко}} [[Катэгорыя:Украінскія літаратаркі]] [[Катэгорыя:Украінскія перакладчыкі]] [[Катэгорыя:Расейскія літаратаркі]] l008uxk44d8ci7ax5wn1wu8sz4kdvre 10 264575 2688157 2687620 2026-09-03T07:24:47Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2688157 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 2 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=MAX, DMI, ISL, HOM, VIC, DBR, NIO, FCM, TAZ, SLA, BAR, ARS, BAT, BSH, DNE, NAF <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_MAX=11 | нічыі_MAX=6 |паразы_MAX=1 |мз_MAX=36 |мп_MAX=15 |перамогі_DMI=12 | нічыі_DMI=3 |паразы_DMI=3 |мз_DMI=35 |мп_DMI=15 |перамогі_ISL=11 | нічыі_ISL=5 |паразы_ISL=2 |мз_ISL=31 |мп_ISL=14 |перамогі_HOM=9 | нічыі_HOM=6 |паразы_HOM=5 |мз_HOM=28 |мп_HOM=15 |перамогі_VIC=9 | нічыі_VIC=5 |паразы_VIC=6 |мз_VIC=21 |мп_VIC=17 |перамогі_DBR=9 | нічыі_DBR=4 |паразы_DBR=7 |мз_DBR=32 |мп_DBR=21 |перамогі_NIO=9 | нічыі_NIO=3 |паразы_NIO=7 |мз_NIO=21 |мп_NIO=17 |перамогі_FCM=8 | нічыі_FCM=4 |паразы_FCM=8 |мз_FCM=26 |мп_FCM=26 |перамогі_TAZ=7 | нічыі_TAZ=6 |паразы_TAZ=6 |мз_TAZ=27 |мп_TAZ=20 |перамогі_SLA=5 | нічыі_SLA=7 |паразы_SLA=7 |мз_SLA=20 |мп_SLA=24 |перамогі_BAR=5 | нічыі_BAR=6 |паразы_BAR=9 |мз_BAR=22 |мп_BAR=35 |перамогі_ARS=5 | нічыі_ARS=6 |паразы_ARS=9 |мз_ARS=22 |мп_ARS=35 |перамогі_BAT=3 | нічыі_BAT=8 |паразы_BAT=7 |мз_BAT=14 |мп_BAT=20 |перамогі_BSH=4 | нічыі_BSH=4 |паразы_BSH=11 |мз_BSH=17 |мп_BSH=33 |перамогі_DNE=2 | нічыі_DNE=9 |паразы_DNE=9 |мз_DNE=16 |мп_DNE=29 |перамогі_NAF=2 | нічыі_NAF=4 |паразы_NAF=14 |мз_NAF=17 |мп_NAF=49 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дняпро]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CL1Q |вынік2=ECL1Q |вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CL1Q=green2|тэкст_CL1Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ECL1Q=yellow1 |тэкст_ECL1Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> kz2w6eacjerz99n8rh521ixt0p9tt6o 0 264802 2688168 2682376 2026-09-03T08:32:48Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688168 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Астравец |Лягатып = Футбольный клуб Островец.jpg |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Астравец]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гарадзкі стадыён (Астравец)|Гарадзкі]] |Умяшчальнасьць = {{Лік|1008}} |Прэзыдэнт = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АстравецЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|АстравецСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Астравец}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Астраве́ц'''» — беларускі футбольны клюб з [[Астравец|Астраўца]], які ладзіць свае хатнія матчы на [[Гарадзкі стадыён (Астравец)|Гарадзкім стадыёне]]. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны ў 2019 годзе і ў першы год выступаў у чэмпіянаце Гарадзенскай вобласьці. У 2020 годзе «Астравец» заявіўся ў Другую лігу, дзе заняў выніковае 9 месца. Падчас сэзону клюб як трэнэр ачоліў гулец [[Сяргей Крот]]. У 2021 годзе, значна ўзмацніўшы склад, клюб пастанавіў сабе выйсьці ў Першую лігу. Упэўнена атрымаўшы перамогу ў Гарадзенскім дывізіёне, астравецкая каманда выйшла ў плэй-оф і здолела дайсьці да фіналу, дзе перамагла рагачоўскі «[[Макслайн Рагачоў|Макслайн]]» зь лікам 3:1. Нападнік «Астраўца» [[Аляксей Хадневіч]] з 59 галамі ўсталяваў рэкорд выніковасьці за сэзон у Другой лізе. Перад стартам у другім дывізіёне клюб склаў дамовы з колішнім гульцом зборнай Беларусі [[Дзьмітры Алісейка|Дзьмітром Алісейкам]]. Ужо падчас сэзону да каманды далучыўся з койданаўскага «[[Арсэнал Койданаў|Арсэналу]]» яшчэ адзін былы футбаліст зборнай [[Антон Сарока]]. У сэзоне 2022 году зь [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] «Астравец» доўгі час змагаўся за высокія месцы, аднак у выніку стаў пятым. Вынік [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|сэзону 2023 году]] быў самым няўдалым для зялёна-белых у іхняй нядоўгай гісторыі. Пасьля першых дзесяці тураў каманда ішла сёмай у турнірнай табліцы, аднак да канца першай паловы чэмпіянату апусьцілася на 11-ы радок. Летнія трансфэры павінны былі дапамагчы выправіць сытуацыю, што спачатку дапамагло. Гэтак астраўчане вярнуліся на 7-ы радок у табліцы пасьля 26 туру, аднак канцоўку сэзону каманда праваліла. У васьмі заключных турах было набранае ўсяго толькі два пункты, сэрыя з шасьці паразаў запар на фінішы адкінула каманду на 12-е месца. Па заканчэньні сэзону з 19 футбалістамі з розных прычынаў былі скасаваны кантракты. Да пачатку сэзону 2024 году зялёна-белыя паўсталі перад сваімі заўзятарамі ў абноўленым складзе. Пасьля расчаравальнага папярэдняга сэзону кіраўніцтва клюбу зрабіла перастаноўку ў трэнэрскім штабе. Пасаду галоўнага трэнэра заняў [[Юры Каратай]], а [[Сяргей Крот]] стаў ягоным памочнікам. Клюб узяў курс на амаладжэньне, у выніку чаго былі складзеныя кантракты пераважна з футбалістамі 2002—2004 гадамі нараджэньня, сярэдні век каманды склаў 22 гады на пачатак сэзону. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Іван Фралоў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Мяркулаў||2007}} {{Гулец1|4|Q115255442|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}} {{Гулец|7|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ільля Зайцаў||2005}} {{Гулец1|8|Q115272381|Нап|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Федасенка||1999}} {{Гулец|10|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Кірыл Ганчарык|капітан|2004}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Максім Бойчанка||2005}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Арсень Сьнеткаў||2006}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Іван Мокшын||2003}} {{Гулец|15|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Цімафей Статкевіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]|2007}} {{Гулец1|17|Q121434938|Нап|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|18|Q99732505|ПА|}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ягор Міхей||2000}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Герман Жарнасек||2005}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Кільіманаў||1998}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мацьвей Каліноўскі|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Мн]]|2005}} {{Гулец|25|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Ганжураў||2003}} {{Гулец1|44|Q124945429|Аб|}} {{Гулец|81|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Глеб Скрыпнік||2005}} {{Гулец|82|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Уладзіслаў Дрозд|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Іслач Менскі раён|Іслач]]|2007}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мікіта Якімовіч|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]|2006}} {{Гулец|97|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Цык|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]|2005}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=150|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група А || '''5''' || 20 || 11 || 2 || 7 || 48–25 || 35 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 9 месца || '''9''' || 2 || 2 || 0 || 0 || 12–4 || |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гарадзенскі || '''1''' || 24 || 23 || 1 || 0 || 169–8 || 70 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''1''' {{Рост}} || 7 || 5 || 1 || 1 || 18–7 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Першая]] || '''5''' || 24 || 11 || 7 || 6 || 42–34 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''12''' || 32 || 10 || 9 || 13 || 54–62 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''11''' || 34 || 12 || 7 || 15 || 44–57 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 16 || 3 || 15 || 56–48 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Вонкавыя спасылкі == * [https://fco.by/ Афіцыйны сайт] {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Астравец]] e04mmipcf8ltlek5s0aikxr9oiprtki 0 264867 2688176 2682380 2026-09-03T09:13:19Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688176 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Ніва |Лягатып = Ніва Доўбізна.png |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Доўбізна]], [[Беларусь]] |Стадыён = |Умяшчальнасьць = |Прэзыдэнт = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НіваДоўбізЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НіваДоўбізСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|НіваДоўбіз}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Ні́ва'''» — беларускі футбольны клюб з [[Доўбізна|Доўбізны]], аграгарадку зь [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. == Гісторыя == Футбольны клюб быў закладзены ў 2005 годзе з ініцыятывы мясцовага каапэратыва сельскагаспадарчай вытворчасьці Агра-Ніва. У 2020 годзе клюб стаў уладальнікам [[Кубак рэгіёнаў Беларусі па футболе|Кубка рэгіёнаў Беларусі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20221114140320/https://www.trkbrest.by/15314-nva-uladalnk-kubka-regena-vdea.html "Ніва" — уладальнік Кубак рэгіёнаў (Відэа)]. Тэлерадыёкампанія «Берасьце».</ref>. У 2021 годзе дзякуючы рэформе [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лігі]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] ўзяў удзел у розыгрышы<ref>[https://by.tribuna.com/football/1096126176-vo-vtoroj-lige-vystupyat-79-komand/ Во второй лиге выступят 79 команд]{{Ref-ru}}. Tribuna.com</ref>, дзе ў дывізіёне «Захад» Берасьцейскае вобласьці здолеў навязаць барацьбу клюбу «[[Маларыта (футбольны клюб)|Маларыце]]», заняўшы другі радок. Выніковы правёўшы фінальны турнір вобласьці ў плэй-оф другой лігі ў 1/8 фіналу «Ніва» саступіла «[[Астравец (футбольны клюб)|Астраўцу]]», які і стаў пераможцам першынства. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] ў сваім дывізіёне «Захад» Берасьцейскае вобласьці «Ніва» стала наймацнейшай, не атрымаўшы аніводнай паразы. Гэтым разам у фінальным турніры «Ніва» бліскуча прайшла ўсе раўнды перагуляўшы гомельскі «[[Лясгас Гомель|Лясгас]]», гарадзенскі «[[Нёман-Белкард Горадня|Нёман-Белкард]]», салігорскі «[[Партызан Салігорск|Партызан]]» і менскія «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]». У выніку клюб стаў чэмпіёнам другой лігі<ref>[https://football.by/news/169391 "Нива" из Долбизно выиграла чемпионат во второй лиге]{{Ref-ru}}. Football.by</ref>. Пасьля перамогі галоўны трэнэр клюбу заявіў, што дружына будзе рыхтавацца да ўдзелу ў першай лізе. У лютым 2023 году [[Барыс Канявега]], які раней быў футбалістам клюбу на працягу 2 гадоў, быў прызначаны галоўным трэнэрам каманды<ref>[https://football.by/news/172198 Коневега возглавит "Ниву"]{{Ref-ru}}. Football.by</ref>. У сэзоне 2023 году каманда знаходзілася пераважна ў сярэдзіне табліцы і скончыла чэмпіянат на 9-м месцы пры 17 удзельніках. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Руслан Бялоў||2005}} {{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Максім Дручык||1999}} {{Гулец1|4|Q96464934|Аб|}} {{Гулец1|7|Q112027927|Нап|}} {{Гулец1|8|Q67186684|ПА|}} {{Гулец1|9|Q134450832|ПА|}} {{Гулец|10|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Дыбін||1996}} {{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Мікіта Доўнар||2006}} {{Гулец1|15|Q133288492|Нап|}} {{Гулец1|18|Q4528975|Аб|капітан}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Мартысевіч||2007}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Мікалай Ляшкевіч||1993}} {{Падзел складу}} {{Гулец|23|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзьмітры Федарцоў||1993}} {{Гулец1|26|Q3987916|Аб|}} {{Гулец1|29|Q20850476|Нап|}} {{Гулец|35|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Даніла Кашцялян||2006}} {{Гулец|41|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксей Тхагалегаў||1995}} {{Гулец|47|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзімер Скамароўскі||2007}} {{Гулец1|62|Q2669805|Нап|}} {{Гулец|69|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Яўген Машагін||2000}} {{Гулец1|77|Q106676191|Аб|}} {{Гулец1|88|Q34618551|Аб|}} {{Гулец|98|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аляксандар Карпук||2008}} {{Гулец1|99|Q122190644|ПА|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Славія Мазыр|Славія]]}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=225|Ліга !width=25|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | rowspan="3" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — Берасьцейскі (захад) || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 74–14 || 35 ||rowspan="3" | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Берасьцейскі (плэй-оф) || '''3''' || 6 || 2 || 1 || 3 || 14–10 || 7 |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 2–8 || |- | rowspan="3" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Берасьцейскі (захад) || '''1''' || 10 || 10 || 0 || 0 || 65–6 || 30 ||rowspan="3" | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Берасьцейскі (плэй-оф) || '''1''' || 10 || 9 || 0 || 1 || 43–5 || 27 |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''1''' || 7 || 5 || 1 || 1 || 35–6 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''9''' || 32 || 12 || 5 || 15 || 53–66 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''3''' || 34 || 21 || 7 || 6 || 73–34 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''7''' || 34 || 15 || 10 || 9 || 68–56 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://fco.by/ Афіцыйны сайт] {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Доўбізна]] nxqi7hbty1t2iuvid8ejqfbei8f6tvt 0 265323 2688138 2686192 2026-09-02T21:20:57Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688138 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Доўнар |лацінка = Doŭnar |арыгінал = Douwner <br> Dæghnar |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Даўга|Davo]] + [[Нор (імя)|Nero]] <br> [[Дака (імя)|Dago]] + Nero |варыянт = Доўнэр, Дагнар, Дэўнэр, Даўнар, Даўняр, Дагнер, Даўгнар, Дохнар, Долнар, Данар |вытворныя = [[Данар]] |зьвязаныя = }} '''Доўнар''' (''Доўнэр'', ''Дэўнэр'', ''Даўнар'', ''Дэўнар''), '''Дагнар''' (''Дагнер'', ''Даўгнар'', ''Дохнар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго [[Доўнар|прозьвішча]]. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Дагнар (Dæghnar, Dagnar<ref name="Kruken-1995">Kruken K., Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Det Norske Samlaget, 1995.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Dagnar Dagnar], Nordic Names</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 4. — Uppsala, 1974. S. 581.</ref><ref name="Kruken-1995"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Даўга|-даў(г)-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Даўгерд (імя)|Даўгерд]], [[Даўгер]], [[Даўят (імя)|Даўят]]; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] daug 'годна', [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] daugjis 'здольны, годны'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 112.</ref><ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Дака (імя)|-даг- (-дак-, -таг-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 20.</ref> (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh > Daw<ref>Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CklczPR-UuAC&q=Dagh+Daw#v=snippet&q=Dagh%20Daw&f=false S. 17].</ref><ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 183.</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 24.</ref>. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *[[Данар|Dannarius]]<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, а таксама [[Ангельская мова|ангельскае]] прозьвішча Downer (Downar, Douner), вядомае з 1327 году<ref>The Oxford Dictionary of Family Names in Britain and Ireland. Vol. 1. — Oxford University Press, 2016. [https://www.google.by/books/edition/The_Oxford_Dictionary_of_Family_Names_in/0AyDDQAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=downer+name&pg=PA759&printsec=frontcover P. 759].</ref>. Германскае імя Douwner адзначалася ў [[Быдгашч]]ы<ref>Duszyński-Karabasz H. Die Familiennamen deutscher Herkunft in dem Beerdigungsbuch der Erwachsenen des Kommunalfriedhofs in der Kcyńska- Strasse in Bydgoszcz (Jahre 1925—1935) // Name and Naming: Proceedings of the Fourth International Conference on Onomastics «Name and Naming» Sacred and Profane in Onomastics, Baia Mare, September 5—7, 2017. S. 122.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала прозьвішча Degner<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&ofb=pobethen&modus=&lang=de DEGNER (Ortsfamilienbuch Pobethen)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>, гэтае ж прозьвішча адзначалася ў [[Памор’е|Памор’і]]<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DEGNER&ofb=buetow&modus=&lang=de DEGNER (Familiendatenbank Landgemeinden nördlich von Bütow/Pommern)], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Дарсунішкі|Дорсунишках]] Довнару земля [[Ярг|Яркгова]]'' (7 лістапада 1442 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 68.</ref>; ''[[Радзівіл (імя)|Радивилу]] пять чоловековъ, на имя: [[Індрых|Индрих]] а [[Вайніла|Воинило]], Пилип, Довнар, Кровъсикало'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 65.</ref>; ''homines septem equorum pabulatores alias conyvchi… Downar'' (29 лютага 1476 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 351—352.</ref>; ''в [[Кернаў|Керновскомъ]] повете землицы, што держал Довнар а Бутко'' (28 ліпеня 1494 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 104.</ref>; ''homines… Daunor Stankonem Rynykowicz'' (3 чэрвеня 1511 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 128.</ref>; ''homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Mikitam Downarowicza'' (16 жніўня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|11к}} P. 99.</ref>; ''чоловеков тяглых у волости [[Дарсунішкі|Дорсунишскои]]… Довнаровичи'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''Юхна Довнарович… Брат его Андреи Довнарович… Ян Довнарович'' (29 жніўня 1524 году)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 11.</ref>; ''Ян Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.</ref>, ''Миколаи Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.</ref>, ''Довняр Янъковичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.</ref>, ''Воитко Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 77.</ref>, ''Довнар Визборовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Павелъ Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.</ref>, ''Бутримъ Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 95.</ref>, ''Довнаръ Пиктевичъ'', ''Юри Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 160.</ref>, ''Миколаи Довнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref> (1528 год); ''Субоч Довнарович'' (1 ліпеня 1542 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 14.</ref>; ''з Дохънора… село Дохнаро'' (1552 год)<ref>Полоцкая ревизия 1552 года. — Москва, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zybrAAAAMAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE#v=snippet&q=%D0%94%D0%BE%D1%85%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE&f=false С. 6, 122].</ref>; ''Janucz Downarewycz… Janko, Woyczyuk Downarewyczey'' (1552—1555 гады)<ref>Писцовая книга Пинского и Клецкого княжеств, составленная Пинским старостою Станиславом Хвальчевским в 1552—1555 г. — Вильна, 1884. С. 497—498.</ref>; ''села Довнаровичовъ'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 42—43].</ref>; ''miasto [[Гонядзь|Goniądz]]… Downary'' (1571 год)<ref>Jabłonowski A. Podlasie. — Warszawa, 1908. S. 177.</ref>; ''панъ Крыштофъ Довнаровичъ'' (18 студзеня 1635 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 24. — Витебск, 1893. С. 233.</ref>; ''ze wsi Dawnarowicz'' (2 кастрычніка 1636 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 1. — Вильнюс, 1959. С. 100.</ref>; ''Żdan Downar'' (30 чэрвеня 1652 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IOYDAAAAYAAJ&q=Downar#v=snippet&q=Downar&f=false С. 359, 372].</ref>; ''Хриштоп Александров сын Долнар'' (1655 год)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&dq=%22%D1%81%D1%8B%D0%BD+%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D1%80%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjevIOym9X_AhVkgP0HHYijDpYQ6AF6BAgJEAI С. 58].</ref>; ''ur. Wojciecha Piotrowicza Downarowicza, Jana Ławrynowicza, Mikolaja Krzysztofowicza, Jakuba Misiewicza, Wojciecha Maciejewicza, Jana Stanisławowicza, Eliasza Janowicza, Daniela Mikołajewicza, Piotra Jurewicza Downarowiczów'' (30 жніўня 1656 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 146.</ref>; ''Jm. pan Zacharyjasz Downarowicz'' (1667 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo mścisławskie 1667 r. — Warszawa, 2008. S. 24.</ref>; ''Elias Downarowicz (al. Donaroviz)'' (7 лістапада 1669 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 53.</ref>; ''Stephanus Dolnar'' (6 студзеня 1724 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 2: D—H. — Roma, 1986. P. 47.</ref>; ''frater Iosephus Dołnar, laicus professus, obiit [[Івянец|Ivenecii]]'' (1732 год)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 122.</ref>; ''Jerzy Lubicz Dołwnar'' (5 лютага 1742 году<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 68.</ref>, 6 лютага 1764 году<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 163.</ref>); ''Cas. Dewnerowicz Viln., Jos. Dewnerowicz Viln.'' (1742 год)<ref>Pansevič V. Vilniaus miestiečių išsimokslinimas XVII—XVIII a. — Kaunas, 2017. P. 171.</ref>; ''Downary… Dawnary… Dołnary'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Matheo Dołnarowicz'' (1756 год)<ref>Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno «dal-» atsiradimo // Baltistica. T. 45, Nr. 2 (2010). P. 329.</ref>; ''Downarowicz Elias, [[Русіны|Rutenus]]'' (1768 год)<ref>Litvanicarum Societatis Jesu historiarum provincialium pars prima, auctore Stanislao Rostowski, ex eadem societate et provincia sacerdote. — Vilnae, 1768. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=1zs4sCiO4zQC&q=Downarowicz#v=snippet&q=Downarowicz&f=false P. 446].</ref>; ''Marianna Dawnorowicz'' (1776 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=1&search_lastname=Dawnorowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Bobty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Anna Downerowa'' (1874 год)<ref>[https://web.archive.org/web/20260217150225/https://oldpomnik.by/2017/08/09/anna-downerowa-anna-dovnerova/ Anna Downerowa (Анна Довнер)], Старые памятники в Слуцке</ref>; ''Stanislaw Downer'' (29 студзеня 1892 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 72.</ref>; ''Antonina Dewnarowicz'' (XIX ст.)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 71.</ref>. == Носьбіты == * Доўнар — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1442 годзе; пачынальнік шляхецкага роду [[Доўнары|Доўнараў]] гербаў [[Навіна (герб)|Навіна]] і [[Пабог]] * Ян Доўнаравіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Мікалай Доўнаравіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Войтка Доўнаравіч — [[Шайвяны|шайвянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Доўнар [[Вісбар|Візбаравіч]] — [[Ковенскі павет (ВКЛ)|ковенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Павал Доўнаравіч — [[Жыжмары|жыжмарскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * [[Бутрым]] Доўнаравіч — [[Горадня|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Доўнар Пікцевіч і Юры Доўнаравіч — [[Вялёна|вялёнскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Мікалай Доўнаравіч — [[Расены|расенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Балтрамей і Мікалай Янавічы Даўнаровічы — расенскія [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1590 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 116.</ref> * Самуэль Даўнаровіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], мечнік [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1744 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 260.</ref> * Міхал Даўнаровіч — жыхар [[Смаленск]]у на 1906 год<ref>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Smolensk_1906_StateDumaVoters.pdf Смоленские Губернские Ведомости, 28 ноября 1906 года]. С. 2.</ref> * Адам Доўнер — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A#v=onepage&q=%D0%94%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%8A&f=false С. 43].</ref> * Захар Даўнаровіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Зэмбін]]у, зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №639 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358799?page=299 С. 10218].</ref> * Іван Доўнар — праваслаўны з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павету]], паранены ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №305 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=76 С. 4876].</ref> * Вікенці Доўгнар (Даўгнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Менск]]у<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital540871/ Давгнар (Довгнар) Викентий Адамович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Сьцяпан Дагнер — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Пухавічы|Пухавічаў]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132736/ Дагнер (Догнер) Степан Францевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Ёсіф Дагнараў — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]]<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132728/ Догнаров Иосиф Иванович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Вікенці Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132704/ Догнар Викентий Павлович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Франц Дагнар (Догнар) — удзельнік Першай сусьветнай вайны з ваколіцаў Менску<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_gospital1132712/ Догнар Франц Игнатьевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * [[Мітрафан Доўнар-Запольскі]] (1867—1934) — беларускі гісторык, этнограф і фальклярыст * Антон Даўнаровіч (1890—?) — [[Беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лагойск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1879) Даўнаровіч Антон Казіміравіч (1879)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Аляксандар Доўнер (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Смалявічы|Смалявічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнер Аляксандр Васільевіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Іван Доўнар (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%94%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD_%D0%97%D1%8B%D0%B3%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Доўнар Іван Зыгмундавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * [[Таісія Доўнар]] ({{нар.}} 1944) — беларускі гісторык права * [[Аляксандар Доўнар]] ({{нар.}} 1972) — беларускі гісторык У канцы XVIII ст. на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]] адзначаўся шляхецкі род Доўнараў<ref>Анішчанка Я. Шляхецкія ваколіцы ўсходнебеларускіх губерняў 1783—1785 і 1798—1799 // Годнасьць. № 1 (3), 1997. С. 22.</ref>. Доўнары — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.</ref> і царквы ў [[Гарадзец|Гарадцы]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1858 год<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230351/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/615-gorodets-tserkov-minskogo-uezda-spisok-prikhozhan-1858-g Городец церковь Минского уезда список прихожан 1858 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 14 красавіка 2016 г.</ref>. Доўнары (Downar) — прыгонныя з ваколіцаў [[Езна|Езны]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 365.</ref>. Даўнаровічы (Downarowicz) — прыгонныя з ваколіцаў [[Трокі|Новых Трокаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 406.</ref>. Доўнары — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў [[Койданаў|Койданава]]<ref>Калечыц В. Зямяне і баяры маёнтка Койданаў Менскага павета ў XVI―XVIII стст. // [[Герольд Litherland]]. № 22, 2021. С. 61.</ref> і [[Сьвір (мястэчка)|Сьвіру]]<ref name="Malewski-2022-74">Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 74.</ref>. Доўнэры (Downer) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref name="Malewski-2016-471">Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 471.</ref>. Доўнары (Downar) гербу [[Пабог]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]], Віленскага і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470.</ref><ref name="Malewski-2022-261">Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 261.</ref>. Даўнаровічы (Downarowicz) гербаў [[Аксак]], [[Прыяцель]] і [[Рудніца (герб)|Рудніца]] — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 470—471.</ref>. [[Даўнаровічы]] (Downorowicz, Downarowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Віленскага павету<ref name="Malewski-2016-471"/>, ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]<ref name="Malewski-2022-74"/> і Троцкага павету<ref name="Malewski-2022-261"/>. Запольскія-Доўнары і Лінеўскія-Даўнаровічы — літоўскія шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Даўнаровіч (Downarowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У XVI ст. існавалі маёнтак Даўнаравічы (''Давнаровичи''), «поле» Доўнаравічы (''Довнаровичи'') і маёнтак Доўнарава (''Довнарово'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 89, 99].</ref>. На 1910 год існавала паселішча Даўнары ў [[Новая Тухінь|Новатухінскай]] воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 133.</ref>. Вёскі з назвай [[Даўнары]] існуюць на гістарычных [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]], [[Ваўкавыскі павет|Ваўкавышчыне]], [[Менскі павет|Меншчыне]] і [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляшшы]]. На гістарычнай Меншчыне існуе вёска [[Даўнаршчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — хутар [[Даўнарышкі]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — вёска [[Дохнары]]. == Глядзіце таксама == * [[Даўга]] * [[Нор (імя)|Нор]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай даўг}} {{Імёны з асновай нар}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ifjl52bicvdp3z8vx6jc2m19u0dg60o 10 265448 2688160 2687563 2026-09-03T07:24:50Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2688160 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ARS, BAR, BAT, BSH, VIC, HOM, DNE, DBR, DMI, ISL, FCM, MAX, NAF, NIO, SLA, TAZ |скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арс]] |скарачэньне_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТ]] |скарачэньне_BSH=[[Белшына Бабруйск|Бел]] |скарачэньне_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віц]] |скарачэньне_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гом]] |скарачэньне_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дня]] |скарачэньне_DBR=[[Дынама Берасьце|ДБр]] |скарачэньне_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|ДМн]] |скарачэньне_ISL=[[Іслач Менскі раён|Ісл]] |скарачэньне_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Мен]] |скарачэньне_MAX=[[МЛ Віцебск|МЛ]] |скарачэньне_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Наф]] |скарачэньне_NIO=[[Нёман Горадня|Нём]] |скарачэньне_SLA=[[Славія Мазыр|Сла]] |скарачэньне_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тар]] |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 2 верасьня 2026 |матч_ARS_BAR= |матч_ARS_BAT= |матч_ARS_BSH=2:0 |матч_ARS_DBR= |матч_ARS_DMI=0:1 |матч_ARS_DNE= |матч_ARS_FCM=1:2 |матч_ARS_HOM=1:1 |матч_ARS_ISL=2:2 |матч_ARS_MAX=0:3 |матч_ARS_NAF=2:0 |матч_ARS_NIO= |матч_ARS_SLA=1:3 |матч_ARS_TAZ=2:4 |матч_ARS_VIC=0:3 |матч_BAR_ARS=1:1 |матч_BAR_BAT=2:2 |матч_BAR_BSH= |матч_BAR_DBR=1:1 |матч_BAR_DMI=2:3 |матч_BAR_DNE= |матч_BAR_FCM=2:1 |матч_BAR_HOM= |матч_BAR_ISL=3:4 |матч_BAR_MAX=0:4 |матч_BAR_NAF= |матч_BAR_NIO=1:2 |матч_BAR_SLA=1:1 |матч_BAR_TAZ=1:0 |матч_BAR_VIC= |матч_BAT_ARS=2:3 |матч_BAT_BAR=3:0 |матч_BAT_BSH= |матч_BAT_DBR=0:3 |матч_BAT_DMI=0:0 |матч_BAT_DNE=1:1 |матч_BAT_FCM=2:1 |матч_BAT_HOM=0:1 |матч_BAT_ISL= |матч_BAT_MAX=1:2 |матч_BAT_NAF= |матч_BAT_NIO= |матч_BAT_SLA= |матч_BAT_TAZ= |матч_BAT_VIC=1:0 |матч_BSH_ARS=2:0 |матч_BSH_BAR=1:1 |матч_BSH_BAT=1:1 |матч_BSH_DBR=1:0 |матч_BSH_DMI= |матч_BSH_DNE=1:2 |матч_BSH_FCM= |матч_BSH_HOM=0:2 |матч_BSH_ISL= |матч_BSH_MAX= |матч_BSH_NAF=5:1 |матч_BSH_NIO= |матч_BSH_SLA= |матч_BSH_TAZ=0:2 |матч_BSH_VIC=1:0 |матч_DBR_ARS=3:0 |матч_DBR_BAR=3:0 |матч_DBR_BAT= |матч_DBR_BSH=4:0 |матч_DBR_DMI=1:2 |матч_DBR_DNE= |матч_DBR_FCM=0:0 |матч_DBR_HOM= |матч_DBR_ISL=1:2 |матч_DBR_MAX=1:3 |матч_DBR_NAF= |матч_DBR_NIO=1:3 |матч_DBR_SLA=4:1 |матч_DBR_TAZ=0:2 |матч_DBR_VIC= |матч_DMI_ARS= |матч_DMI_BAR=0:1 |матч_DMI_BAT= |матч_DMI_BSH=2:0 |матч_DMI_DBR= |матч_DMI_DNE=3:1 |матч_DMI_FCM= |матч_DMI_HOM=2:1 |матч_DMI_ISL=1:1 |матч_DMI_MAX=2:3 |матч_DMI_NAF=5:1 |матч_DMI_NIO= |матч_DMI_SLA= |матч_DMI_TAZ=4:0 |матч_DMI_VIC=1:1 |матч_DNE_ARS=0:1 |матч_DNE_BAR=0:0 |матч_DNE_BAT= |матч_DNE_BSH=1:1 |матч_DNE_DBR=1:1 |матч_DNE_DMI= |матч_DNE_FCM=1:2 |матч_DNE_HOM= |матч_DNE_ISL=0:0 |матч_DNE_MAX= |матч_DNE_NAF=3:3 |матч_DNE_NIO=2:0 |матч_DNE_SLA=0:1 |матч_DNE_TAZ=2:2 |матч_DNE_VIC= |матч_FCM_ARS=1:1 |матч_FCM_BAR= |матч_FCM_BAT=1:0 |матч_FCM_BSH=5:1 |матч_FCM_DBR= |матч_FCM_DMI=0:3 |матч_FCM_DNE= |матч_FCM_HOM=2:0 |матч_FCM_ISL=1:1 |матч_FCM_MAX=2:2 |матч_FCM_NAF=4:2 |матч_FCM_NIO=0:1 |матч_FCM_SLA= |матч_FCM_TAZ= |матч_FCM_VIC=0:1 |матч_HOM_ARS= |матч_HOM_BAR=2:3 |матч_HOM_BAT= |матч_HOM_BSH=1:0 |матч_HOM_DBR=2:1 |матч_HOM_DMI= |матч_HOM_DNE=2:0 |матч_HOM_FCM=0:1 |матч_HOM_ISL=2:0 |матч_HOM_MAX= |матч_HOM_NAF=6:0 |матч_HOM_NIO=1:1 |матч_HOM_SLA=3:1 |матч_HOM_TAZ=1:1 |матч_HOM_VIC=0:1 |матч_ISL_ARS= |матч_ISL_BAR=2:0 |матч_ISL_BAT= |матч_ISL_BSH=4:0 |матч_ISL_DBR=0:1 |матч_ISL_DMI=1:0 |матч_ISL_DNE=2:1 |матч_ISL_FCM= |матч_ISL_HOM= |матч_ISL_MAX= |матч_ISL_NAF=3:1 |матч_ISL_NIO= |матч_ISL_SLA= |матч_ISL_TAZ= |матч_ISL_VIC=3:0 |матч_MAX_ARS= |матч_MAX_BAR=2:0 |матч_MAX_BAT=0:0 |матч_MAX_BSH=1:1 |матч_MAX_DBR=0:0 |матч_MAX_DMI= |матч_MAX_DNE=5:1 |матч_MAX_FCM= |матч_MAX_HOM=0:0 |матч_MAX_ISL=1:1 |матч_MAX_NAF=2:1 |матч_MAX_NIO= |матч_MAX_SLA= |матч_MAX_TAZ= |матч_MAX_VIC=1:2 |матч_NAF_ARS=3:0 |матч_NAF_BAR=1:0 |матч_NAF_BAT=0:0 |матч_NAF_BSH= |матч_NAF_DBR=2:4 |матч_NAF_DMI= |матч_NAF_DNE=0:0 |матч_NAF_FCM= |матч_NAF_HOM=0:2 |матч_NAF_ISL= |матч_NAF_MAX= |матч_NAF_NIO=0:2 |матч_NAF_SLA=0:1 |матч_NAF_TAZ=0:4 |матч_NAF_VIC=1:1 |матч_NIO_ARS=0:1 |матч_NIO_BAR= |матч_NIO_BAT=0:0 |матч_NIO_BSH=2:1 |матч_NIO_DBR= |матч_NIO_DMI=1:3 |матч_NIO_DNE= |матч_NIO_FCM=2:1 |матч_NIO_HOM= |матч_NIO_ISL=0:1 |матч_NIO_MAX=1:2 |матч_NIO_NAF=3:1 |матч_NIO_SLA=1:0 |матч_NIO_TAZ= |матч_NIO_VIC=2:0 |матч_SLA_ARS=1:1 |матч_SLA_BAR= |матч_SLA_BAT=1:1 |матч_SLA_BSH=2:1 |матч_SLA_DBR= |матч_SLA_DMI=1:2 |матч_SLA_DNE=3:0 |матч_SLA_FCM=1:2 |матч_SLA_HOM=0:0 |матч_SLA_ISL=0:2 |матч_SLA_MAX=2:4 |матч_SLA_NAF= |матч_SLA_NIO=0:0 |матч_SLA_TAZ= |матч_SLA_VIC= |матч_TAZ_ARS=3:3 |матч_TAZ_BAR= |матч_TAZ_BAT=3:0 |матч_TAZ_BSH= |матч_TAZ_DBR=0:1 |матч_TAZ_DMI=0:1 |матч_TAZ_DNE=0:0 |матч_TAZ_FCM=3:0 |матч_TAZ_HOM= |матч_TAZ_ISL=0:2 |матч_TAZ_MAX=0:1 |матч_TAZ_NAF= |матч_TAZ_NIO=1:0 |матч_TAZ_SLA=1:1 |матч_TAZ_VIC=1:1 |матч_VIC_ARS= |матч_VIC_BAR=2:3 |матч_VIC_BAT=1:0 |матч_VIC_BSH= |матч_VIC_DBR=1:2 |матч_VIC_DMI= |матч_VIC_DNE=1:0 |матч_VIC_FCM=2:0 |матч_VIC_HOM=1:1 |матч_VIC_ISL= |матч_VIC_MAX= |матч_VIC_NAF=2:0 |матч_VIC_NIO=1:0 |матч_VIC_SLA=0:0 |матч_VIC_TAZ= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} tdhafqcikr3cuf93ltb9kqfxb0xbgv5 0 265671 2688187 2669581 2026-09-03T10:22:28Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688187 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Іван Тарабеш''' ({{Н}} 13 чэрвеня 2003 году) — беларускі футбаліст, абаронца пінскай «[[Хваля Пінск|Хвалі]]». == Кар’ера == Выхаванец акадэміі клюбу «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]», дзе першым ягоным трэнэрам стаў Раман Лявіцкі. Першым статусным дзеля футбаліста стаў удзел у [[Юнацкая ліга УЭФА|Юнацкай лізе УЭФА]], дзе ў 2021 годзе разам з камандай браў удзел у матчах супраць харвацкага «[[Хайдук Спліт|Хайдука]]»<ref name="tribuna">[https://web.archive.org/web/20230322100024/https://by.tribuna.com/be/tribuna/blogs/footboll/3091857-minsk-nachal-chb-s-pobedy-19letnim-sostavom-zabil-nesovershenn/ «Мiнск» пачаў ЧБ з перамогі 19-гадовым складам – забіў непаўналетні, не прапусціў брамнік без практыкі ў 2022-м, а вось хто яшчэ прыбіў каманду Бiёнчыка]. Трыбуна.</ref>. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] Тарабеш правёў у шэрашах дублюючага складу каманды, дзе згуляў 22 гульні<ref name="tribuna"/>. Перад пачаткам [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|сэзону 2023 году]] далучыўся да абноўденага асноўнага складу. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў матчы адрыцьці 17 сакавіка 2023 году ў сустрэчы супраць мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]» і правёў увесь матч, які быў пераможным для мяшчанаў (2:0)<ref>[https://football.by/news/172951 Ода к молодости. "Минск" в матче-открытии 33-го чемпионата взял три очка у "Славии"]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Замацавацца ў клюбе, аднак, абаронца ня здолеў. Спачатку трапіў на лаўку запасных, а потым зьнік і адтуль. У лютым 2024 году футбаліст зышоў з сталічнага клюбу па заканчэньні тэрміну дзеяньня кантракту<ref>[https://web.archive.org/web/20240207074951/https://fcminsk.by/ivan-tarabesh-rasstalsja-s-minskom/ Иван Тарабеш расстался с «Минском»]. Афіцыйны сайт ФК «Менск».</ref>. Пасьля гэтага адразу прыяднаўся да складу «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]»<ref>[https://football.by/news/184312 Экс-игрок "Минска" перешел в "Барановичи"]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>, стаўшы гульцом асноўнага складу. У кастрычніку таго ж году быў прызваны да службы ў войска<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-10-30 |url = https://bel.football/news/igrok-baranovichei-tarabesh-prizvan-v-armiyu |загаловак = Игрок «Барановичей» Тарабеш призван в армию |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>. У жніўні 2026 году далучыўся да пінскай «[[Хваля Пінск|Хвалі]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-10-08 |url = https://football.by/news/222504 |загаловак = "Волна" подписала воспитанника "Минска" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-03 |мова = ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Тарабеш, Іван}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] p4h8bbjlluysl3q73226v7px0ky0pgf 0 265991 2688146 2684232 2026-09-02T23:49:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688146 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Застаўд |лацінка = Zastaŭt |арыгінал = |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + [[Тэўда (імя)|Taut]] |варыянт = Застальд, Зашталд, Зашталт, Застаўт, Заштаўт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Застаўд''' (''Застальд'', ''Зашталд'', ''Зашталт'', ''Застаўт''), '''Жостаўд''' (''Жосталт'', ''Жажтаўт''), '''Шэйстаўт''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Германскія мовы|германскую]] (перадусім [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскую]]) этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], [[Двухасноўнае імя|іменная аснова]] -zeiz- (германскія імёны Zeizman, Zeizmunt, Zeizrih) паходзіць ад германскага zeiz- 'прыгожы, прыемны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы -жос- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''žósti'' 'вымаўляць, казаць, гаварыць; ганіць, лаяць, абражаць (кагосьці)'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведнага слова з такімі значэньнямі ў летувіскіх слоўніках)}}, а аснова [[Тэўда (імя)|-тэўд- (-дэўт-, -тыд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Таўтвід]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтывіл]], [[Таўцігерд|Таўтгерд]]; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] þiuda<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 209.</ref>, германскага þeudo<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 34.</ref> 'род, народ'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. Такім парадкам, імя Застаўд азначае «прыгожы род»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Saystod'' (23 красавіка 1398 году)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?id=X2PksK8Sn3MC&pg=PA54&dq=Saystod&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwivmuPR0Lj9AhUEi_0HHerdBh0Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=Saystod&f=false P. 54].</ref>; ''Zastold cum [[Прэзгінт|Przezhgindo]] fratre germano'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37—38.</ref>; ''Zastold''<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} [https://books.google.by/books?hl=ru&id=0jchAQAAMAAJ&q=zastold+1404#v=snippet&q=zastold%201404&f=false S. 103].</ref>, ''Szastolt''<ref>Русско-ливонские акты. — СПб, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=JmhcAAAAcAAJ&q=Szastolt#v=snippet&q=Szastolt&f=false С. 118].</ref> (17 жніўня 1404 году); ''Szastoltone de Geydrothy'' (24 чэрвеня 1437 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 168.</ref>; ''а Довкгвиду… Жастовт'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32.</ref>; ''ad granicies Zastholthowicz, videlicet Joannis Casper'' (9 кастрычніка 1486 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 412.</ref>; ''в [[Радунь|Радунъском]] повете, шесть следов на имя Жостовтишки'' (22 траўня 1498 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 179.</ref>; ''Janusco Zasthawthovycz, Chveczko Zasthawthovycz'' (30 ліпеня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 609.</ref><ref>Pergamentų katalogas. — Vilnius, 1980. P. 60.</ref>; ''Janusko Zasthawthowicz, Chwieczko Zasthawthowicz'' (20 траўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 644.</ref>; ''в Богдана, а в Петька Жостовътовичовъ'' (27 ліпеня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 166.</ref>; ''Жостовтовая удова'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83, 87.</ref>; ''у [[Высокі Двор|Высокодворскомъ]] повете теж дали есмо ему людей… а Юшка Жестовтовича'' (16 кастрычніка 1533 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 144.</ref>; ''Жостовт [[Жыбар|Шиборович]]'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 355.</ref>; ''Мартину Жостолтовичу'' (25 чэрвеня 1551 году)<ref>Грушевский А. С. Пинское Полесье. Т. 2. — К., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=S9oGAAAAYAAJ&q=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%83+%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%83%20%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&f=false С. 97].</ref>; ''Ягнежка Венславовна Шейстовтовича''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A8%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A8%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 609].</ref>, ''з Жостовтовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 654, 657].</ref>, ''Матей Янъковичъ Жостовтовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%AF%D0%BD%D1%8A%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%AF%D0%BD%D1%8A%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%96%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 656].</ref> (1567 год); ''Petrus Zastold'' (15 сакавіка 1584 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|276к}} P. 29.</ref>; ''Войтехъ Жасталтовичъ, Валентый Жасталтовичъ'' (16 лістапада 1590 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=B-UDAAAAYAAJ&q=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 89].</ref>; ''boyarowie Zosztołtowicze'' (1597 год)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 484.</ref>; ''Mikołaj Zasztowtowicz Brozowski'' (14 ліпеня 1606 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 160.</ref>; ''Brzozowskj Zasztołtowicz… Brzozowscy Zasztołdowiczowie'' (сярэдзіна XVII ст., 1897 год)<ref>Ks. Wojciecha Wijuka Kojałowicza Herbarz rycerstwa W.X. Litewskiego tak zwany Compendium. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RMUNldfQ2-MC&q=Zaszto%C5%82towicz#v=snippet&q=Zaszto%C5%82towicz&f=false S. 282].</ref>; ''Jan Zasztowt'' (31 ліпеня 1655 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 290, 291.</ref>; ''Antonius Zasztoftt'' (7 студзеня 1715 году)<ref>[https://www.genmetrika.eu/stakliskiu_jungtuviu_1711-1715.html Stakliškių Švč. Trejybės bažnyčia, 1711—1715 m. jungtuvių įrašai], Nepriklausomas virtualus archyvas GENMETRIKA</ref>; ''Zasztołd'' (1771 год)<ref>Hedemann O. Historja powiatu brasławskiego. — Wilno, 1930. S. 434.</ref>; ''Bogumiła Zasztołt''<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zaszto%C5%82t&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Dryświaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Bogumiła Zasztowt''<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zasztowt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> (1797 год); ''Zasztołd'' (1802 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Indeks1800_14.pdf Indeks nazwisk rodziców dzieci urodzonych w parafii (Nowe) Daugieliszki w latach 1800—1814]</ref>; ''Karol Zasztowtt'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Zasztowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Petronela Zostowtt'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Zostowtt&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Remigoła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Antoni Żaztowt'' (1815 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=S&exac=1&search_lastname=%C5%BBaztowt&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=S&rpp1=&ordertable= Jewie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Сяст, Шэст, Саст (адзначалася германскае імя *Sasto<ref>Casemir K., Ohainski U. Ortsnamen des Kreises Höxter. — Bielefeld, 2016. S. 319.</ref>, *Sēst<ref>Meineke B. Die Ortsnamen des Kreises Paderborn. — Bielefeld, 2018. S. 384.</ref>): ''Денисъ Шестович'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 155.</ref>, ''Войтехъ Сястовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A1%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A1%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 998].</ref>, Саст (Sast) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Жастар (адзначалася старажытнае германскае імя [[Астар|Oster]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Austerius+Oster#v=snippet&q=Austerius%20Oster&f=false S. 213].</ref>): ''[[Мінят|Минят]] Жастарович… Минят Жосторович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 48, 232.</ref>; * Жостарт, Жаштарт (адзначалася старажытнае германскае імя Astardus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 43.</ref>): ''чоловековъ… а Жостортъ'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.</ref>, ''Zasztart'' (1694—1697 гады)<ref>Maciejauskiene V. Lietuviu pavardziu susidarymas, XIII—XVIII a. — Vilnius, 1991. P. 239.</ref>; * Засколт (адзначалася старажытнае германскае імя [[Аскольд (імя)|Askold]]<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 20.</ref>): ''Choma Zoskolt, kuniczny'' (1722 год)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8HBmAAAAcAAJ&q=Zoskolt#v=snippet&q=Zoskolt&f=false С. 261].</ref>}}. == Носьбіты == * [[Застаўд]] ({{†}} па 1404) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]] * Застаўд — [[Гедройцы (мястэчка)|гедройцкі]] баярын, які ў 1437 годзе засьведчыў наданьне [[Станіслаў Даўгайла|Даўгайлы]] [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|віленскім францішканам]] * Жостаўтавая ўдава — дзьве баярыні, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году: [[Высокі Двор|высакадворская]] і [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]] * Мікалай Янавіч Жастаўтовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1593 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 147].</ref> * Міхал Андрэй Заштаўтовіч Бразоўскі — дзяржаўны дзяяч [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], стольнік [[вэндэн]]скі, падсудак [[вількамір]]скі ў 1678—1684 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 461</ref> * Уладзіслаў Заштафт — каталік з ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год<ref>Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 24.</ref> * Фартунат Заштаўт — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 39.</ref> * Браніслаў Заштаўт (Заштоўт; 1917—?) — беларус зь [[Менск]]у<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1984985895/ Заштовт. Бронислав Константинович]{{Недаступная спасылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Заштаўты (Zasztowt) гербу [[Астоя (герб)|Астоя]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]], [[Лідзкі павет|Лідзкага]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 229, 873.</ref> і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 456.</ref>. Заштаўты (Zasztowt) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 213.</ref>. Заштаўты (Zasztowt) гербу [[Павала]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 7. — Менск, 2020. С. 292.</ref>. Зашталтовічы-Бразоўскія — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. У XVI ст. існавала сяло Жажтаўты (''Жажтовты'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%96%D0%B0%D0%B6%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8B#v=snippet&q=%D0%96%D0%B0%D0%B6%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%82%D1%8B&f=false С. 112].</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} {{Імёны з асновай тэўд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 021rfrs8d8hws1d67rtmkwyf6ze49cs 0 266579 2688191 2684500 2026-09-03T10:36:38Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688191 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Манґін |лацінка = Mangin / Manhin |арыгінал = Mannikin |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Ман|Manno]] + [[Гін|Ginn]] <br> Manno + [[суфікс]] -кін (-kin) |варыянт = Манкін, Манген |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Мангін''', '''Манген''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Монгін''' (''Манкін''). == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Манікін (Mannikin) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Mannikin#v=snippet&q=Mannikin&f=false S. 355].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ман|-ман-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&q=k%C3%AEn%20Erdiken&f=false S. 356].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''homines… Monginowicz'' (10 ліпеня 1463 — 12 ліпеня 1467 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 283.</ref>; ''homines… Monginowicz Jurgis'' (8 красавіка 1478 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 361.</ref>; ''Malcher Mągin'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 4. — Warszawa, 2015. S. 191.</ref>; ''Antoni Mongin'' (10 лютага 1779 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 290.</ref>; ''Jan Mongin''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 366.</ref>, ''Maciej Mongin''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 367.</ref>, ''Mongin Jerzy z Stankun''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 378.</ref> (11 лютага 1784 году); ''JMM panów… Mągina… JM pana Mągina'' (1784 год)<ref>Komosa Ł. A. Dekanat wiłkomierski w 1784 r. w świetle opisów parafii. — Białystok, 2013. S. 158, 162—162.</ref>; ''Józef Mongin'' (7 лютага 1785 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 387.</ref>; ''Andrzej Mongin'' (9 лютага 1785 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 402.</ref>; ''Wincenty Mongin''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 415.</ref>, ''Jerzy Mągien''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 422.</ref>, ''Michał Mongin, Wincenty Mongin''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 423.</ref> (6 лютага 1786 году); ''Józef Mongin, strażn. pow. kow.'' (18 жніўня 1788 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 435.</ref>; ''Jan Mongin, Joachim Mongin, Joachim Mongin''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 475.</ref>, ''Joachim Mongin… Wincenty Mongin''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 480.</ref>, ''Józef Mągień''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 486.</ref>, ''Józef Mongin, komornik pow. kow.''<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 490.</ref> (10 лютага 1791 году); ''Kazimierz Manginowicz'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Manginowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Graużyszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Marcin Mankin'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Mankin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Аляксандар Мангін (Монгін) — жыхар ваколіцаў [[Талачын]]а на 1907 год<ref>Прибавление к № 54 Могилевских Губ. Ведомостей от 11 июля 1907 года. С. 6.</ref> * Павал Мангін (Монгін; 1888—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Талачын]]а, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index13.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Геральд Мангін (Монгін; 1926—?) — беларус з [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie26109913/ Монгин Герольд Павлович]{{Недаступная спасылка|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Мангіны гербаў [[Габданк (герб)|Габданк]] і [[Яліта]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 668.</ref>, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]] Монгіны (Mongin) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 357.</ref>. Багдановічы-Монгіны — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Монгін (Mongin) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Ман]] * [[Гін]]а == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай ман}} {{Імёны з асновай гін}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ncmdyrjwh3j9cxds6uefjxcapn0l15h 0 271622 2688192 2685859 2026-09-03T10:47:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688192 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Маніла |лацінка = Maniła |арыгінал = Manila |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Ман|Manno]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Маніль, Манель, Манэль |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Маніла''' (''Маніль'', ''Манель'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Маніла, пазьней Манэль (Manila, Mannila, Mannel) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Manila%2C+Mannila#v=snippet&q=Manila%2C%20Mannila&f=false S. 1090—1091].</ref>. Іменная аснова [[Ман|-ман-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''на бояръ господарьскихъ… а Пашка Маниловича'' (1 кастрычніка 1539 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=K2BBAQAAMAAJ&q=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 179].</ref>; ''Хома Маниловичъ'' (1563 год)<ref>Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=eBHCNFnfdYwC&q=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 241].</ref>; ''wieś Boczeczniki… Andrzey Manel'' (31 жніўня 1789 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Manel#v=snippet&q=Manel&f=false С. 538].</ref>; ''Antoni Manielewicz'' (10 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 479—480.</ref>; ''Marianna Manilewicz'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Manilewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Nowogródek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Adam Maniło'' (1821 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Mani%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Komaje k. Postaw], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Пашка Манілавіч — [[Гарадзенскі павет|гарадзенскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1539 годзе * Мікалай Манілевіч — жыхар [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1636 год<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 278.</ref> * Селій Манілевіч — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Слуцак|Слуцку]], вывезены ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-17-93], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Мікалай Маніла (1915—?) — беларус з ваколіцаў [[Карэлічы|Карэлічаў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20260816005935/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp1986759388/ Манило Николай Лукьянович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Маніловічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/m/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на М], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Манэль (Manel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны на -іла}} {{Імёны з фармантам ман}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 3r6mk26kvvnsxr1y7aote6scpzo941m 0 275860 2688195 2684577 2026-09-03T11:36:11Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688195 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Масьціла |лацінка = Maściła |арыгінал = Mastilo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Маста|Masto]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}} |варыянт = Мастала, Масталь, Мастэль, Місьціль, Місталь, Мішталь |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Масьціла''' (''Місьціль''), '''Мастала''' (''Маталь'', ''Мастэль'', ''Місталь'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Масьціла, Мастала або Масталь (Mastilo<ref name="Gamillscheg-1935-100">Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 100.</ref>, Mastalo<ref>Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=pOwSOFBgFfQC&q=Mastalo#v=snippet&q=Mastalo&f=false S. 284].</ref>, Mastal) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Mastal#v=snippet&q=Mastal&f=false S. 1108].</ref>, вытворнае ад германскага імя Masto<ref name="Morlet-1985-410">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 410.</ref>. Іменная аснова [[Маста|маст-]] (імя [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Масьцін]]; германскае імя Mastin) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] maists 'найбольшы'<ref name="Morlet-1985-410"/> або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] mast 'доўгая жэрдка'<ref name="Gamillscheg-1935-100"/>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Misztal<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 176.</ref>. У Польшчы ў 1564 годзе і XVII ст. адзначалася прозьвішча Mastella, у 1608 годзе — Masztala<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 431.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Mastollen son'' (4 чэрвеня 1401 году)<ref>Das Marienburger Tresslerbuch der Jahre 1399—1409. — Königsberg, 1896. S. 113.</ref>; ''сие в Жомоити были: [[Мінейка (імя)|Минеико]], Мостилко''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.</ref>, ''пять чоловековъ: Слековичи а Мостиловичи у [[Эйшышкі|Еишисках]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 51.</ref> (1440—1492 гады); ''в бояр [[Кернаў|керъновских]], в [[Мажэйка (імя)|Можеика]] Мостиловича и у его брати, у [[Гінеўт|Кгиневта]] а у [[Явойша|Явоиша]], а в братаничовъ ихъ, в Мицка а у Андрушка Чижовичовъ'' (11 траўня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 265.</ref>; ''homines… Iwanyecz Mostulycz'' (8 красавіка 1508 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 57.</ref>; ''служобъ людеи велдомыхъ тамъ жо в Дирванскои волости… Мостел, а Петраш Кивиловичи'' (31 жніўня 1529 году і 28 ліпеня 1530 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 221, 223.</ref>; ''Miścil [[Нарбут (імя)|Narbutowicz]]'' (1561 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=h6lCAQAAMAAJ&q=Mi%C5%9Bcil#v=snippet&q=Mi%C5%9Bcil&f=false С. 132].</ref>; ''Вавърынецъ Мисталевичъ… Павелъ Мисталевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9C%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9C%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1077].</ref>; ''Mistale… szl. Szymon s. Jakubow, dziedzicowie z Mistalow'' (14 траўня 1569 году)<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 295.</ref>; ''Daniel Mastałowicz'' (1781 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Masta%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Petronela Mostałowicz'' (1837 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Mosta%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>. == Носьбіты == * Масталь — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1401 годзе<ref>Das Marienburger Tresslerbuch der Jahre 1399—1409. — Königsberg, 1896. S. 629.</ref> * Адам Мішталь (1907—?) — [[беларусы|беларус]] зь [[Бярэзань|Бярэзані]]<ref>[https://web.archive.org/web/20260818192527/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie37317457/ Мишталь Адам Степанович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Мастэль (Mastel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. На 1904 год існавала вёска Масьцілава ў Бельскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 60.</ref>. На 1910 год існаваў выселак Масьцілішкі ў [[Любавічы|Любавіцкай]] воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 126.</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны з суфіксам л}} {{Імёны з асновай маст}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mmes79zn39nfplx1u8n2nnhxta4in27 0 276536 2688178 2684442 2026-09-03T09:18:35Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2688178 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Магейка |лацінка = Magiejka / Mahiejka |арыгінал = Mageyke |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Мага|Mago]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -к- (-k-)}} |варыянт = Макейка |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Магейка''' (''Макейка'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Магіка, пазьней Магейка (Magico, Mageyke<ref>Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Mageyke#v=snippet&q=Mageyke&f=false S. 60].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Magico#v=snippet&q=Magico&f=false S. 193].</ref>. Іменная аснова [[Мага|маг- (мак-, мег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Макула]], [[Магер]], [[Максьвіта]]; германскія імёны Maccula, Mager, Meguswind) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mēgs 'адзін з бацькоў'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 164.</ref> або [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] magus 'хлопчык, сын'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 137.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''на цыншу Гомянъ Мокгейкович'' (1557—1558 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|42к}} С. 43.</ref>. == Носьбіт == * Міхал Макейка (1900—?) — удзельнік [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] з ваколіцаў [[Карма (Кармянскі раён)|Кармы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20260816024920/https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_donesenie1458871/ Макейко Михаил Семенович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны з суфіксам к}} {{Імёны з асновай маг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] iu2pdrfekqpebk2rbtfb3wcqbj8yind 0 280578 2688113 2684138 2026-09-02T19:17:27Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688113 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Уладзісла́ў Ігна́цьеў''' ({{Н}} 13 лютага 2003 году) — беларускі футбаліст, брамнік мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]». == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец акадэміі сталічнага клюбу «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]». Пазьней далучыўся да акадэміі барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. У 2021 годзе пачаў зьяўляцца ў барысаўскім дублі, часам трапляючы ў заяўку першай каманды клюбу. Гулец увесь матч [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]] 5 сакавіка 2022 году правёў на лаве запасных, а сам клюб перамог салігорскі «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]» і здабыў тытул<ref>[https://web.archive.org/web/20230705100953/https://www.belta.by/sport/view/futbolisty-borisovskogo-bate-v-vosmoj-raz-stali-obladateljami-superkubka-belarusi-488759-2022 Футболисты борисовского БАТЭ в восьмой раз стали обладателями Суперкубка Беларуси]{{Ref-ru}}. БелТА.</ref>. Увесь сэзон 2022 году футбаліст працягнуў выступаць за дублюючы склад клюбу. У сакавіку 2023 года на правах арэнднай дамовы прыяднаўся да «[[Астравец (футбольны клюб)|Астраўцу]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20230815153111/https://football.by/news/172870 "Островец" арендовал Гончарика и Игнатьева]{{Ref-ru}}</ref>, дэбютаваўшы ў Першай лізе 8 красавіка 2023 году ў матчы супраць «[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слоніма-2017]]». Даць рады брамнік ня здолеў, таму ў ліпені быў адкліканы з арэнды<ref>[https://web.archive.org/web/20230815153115/https://football.by/news/176606 БАТЭ отозвал из аренды Владислава Игнатьева]{{Ref-ru}}</ref>. Тым ня менш, ужо ў жніўні футбаліст быў арандаваны «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомлем]]» з [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лігі]]. 12 жніўня Ігнацьеў зьявіўся ў браме гамельчукоў у матчы супраць «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]». Неўзабаве гулец замацаваўся ў першым складзе дружыны, згуляўшы ў 14 матчах чэмпіянату. Па сканчэньні сэзону вярнуўся ў БАТЭ. Не зважаючы на тое, што былі зьвесткі аб тым, што гулец можа працягнуць абараняць колеры гамельчукоў, брамнік рыхтаваўся да сэзону з барысаўскім клюбам. 16 сакавіка 2024 году Ігнацьеў дэбютаваў у складзе БАТЭ ў матчы Найвышэйшай лігі супраць сталічнага «Менску», здолеўшы захаваць сваю браму ад галоў і адбіўшы пэнальці<ref>[https://football.by/news/185299 Владислав Игнатьев: "Как говорится, не достал, так напугал"]{{Ref-ru}}</ref>. Хутка саступіў месца ў браме [[Арсень Скапец|Арсеню Скапцу]], стаўшы другім брамнікам каманды і часам зьяўляючыся ў пачатковым складзе каманды. У выніку на сэзон 2025 году паводле дамовы арэнды прыяднаўся да «Менску»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-02-26 |url = https://bel.football/news/golkiper-vladislav-ignatev-prisoedinilsya-k-minsku |загаловак = Голкипер Владислав Игнатьев присоединился к «Минску» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-08 |мова = ru}}</ref>. Па сэзоне вярнуўся да БАТЭ, але перад пачаткам [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2026 году|сэзону 2026 году]] далучыўся да магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-03-06 |url = https://football.by/news/214986 |загаловак = Владислав Игнатьев — голкипер "Днепра" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-03-19 |мова = ru}}</ref>. У жніўні пакінуў каманду<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-10 |url = https://football.by/news/222487 |загаловак = Владислав Игнатьев расстался с "Днепром" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-08-14 |мова = ru}}</ref>, неўзабаве прыяднаўшыся да мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-19 |url = https://bel.football/news/golkiper-ignatev-stal-igrokom-slavii |загаловак = Голкипер Игнатьев стал игроком «Славии» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2026-09-02 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === У лістападзе 2023 года футбаліст атрымаў выклік у [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|моладзевую зборную Беларусі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20231113130556/https://team.abff.by/news/article/vyzov-v-molodeznuu-sbornuu-57778 Вызов в молодежную сборную]. АБФФ.</ref>. Дэбютаваў за зборную 15 лістапада 2023 году ў таварыскім матчы супраць зборнай зборнай Расеі<ref>[https://football.by/news/180847 Молодежная сборная Беларуси в товарищеском матче уступила россиянам]{{Ref-ru}}</ref>. == Дасягненьні == '''БАТЭ''': * Уладальнік [[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубка Беларусі]]: 2022 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://pressball.by/players/football/1697/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Ігнацьеў, Уладзіслаў}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] 1fewnccwfsti2ddf3h9wdi0jh5b4uri 0 280588 2688167 2607086 2026-09-03T08:27:56Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688167 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Уладзісла́ў Грако́віч''' ({{Н}} 1 ліпеня 2005 году) — беларускі футбаліст, абаронца «[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічаў]]». == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец футбольнага клюбу «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]». Гуляў за юнацкія каманды, а зь лета 2022 году пачаў выступаць за клюбны дубль. Тады ж пачаў прыцягвацца і да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 7 жніўня 2022 году ў матчы супраць менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]» (1:3), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У 2024 годзе даволі часта выходзіў у складзе каманды ў пачатковай адзінаццатцы. У жніўні 2026 году далучыўся да першалігавых «[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічаў]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-17 |url = https://football.by/news/222849 |загаловак = Владислав Грекович присоединился к "Осиповичам" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-03 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === У кастрычніку 2021 году гуляў за [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 17 гадоў)]] у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. У лістападзе 2023 году абараняў колеры [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 19 гадоў)]] у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. У верасьні 2024 году запачаткаваў кар’еру ў складзе [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 21 гадоў)]], зьявіўшыся 6 верасьня на апошніх хвілінах таварыскага матчу супраць зборнай Кіпру. Праз чатыры дні згуляў увесь матч супраць аднагодак з Славаччыны. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://pressball.by/players/football/1837/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Граковіч, Уладзіслаў}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] 111mc5xlwh7ptkuobjdttczfc4nxve8 0 282281 2688112 2669551 2026-09-02T19:15:11Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688112 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Мікала́й Мі́рскі''' ({{Н}} 19 сьнежня 2005 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца сталічнага «[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]» (у арэндзе з барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]). == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец футбольнай школы сталічнага «[[Трактар Менск|Трактара]]», дзе першым трэнэрам гульца быў Арцём Кендыш. Пазьней прыяднаўся да барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], дзе з 2023 году пачаў спаборнічаць у складзе дублюючага складу каманды. У тым жа годзе ўключаўся ў заяўку першай каманды, але на поле не выходзіў. Перад пачаткам сэзону 2024 году рыхтаваўся з асноўнай каманды. Запачаткаваў кар’еру ў прафэсійным футболе 10 сакавіка 2024 году, зьявіўшыся ў матчы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць сталічнага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», калі выйшаў на замену на 104-й хвіліне сустрэчы<ref>[https://football.by/news/185002 Минское «Динамо» стало последним полуфиналистом Кубка Беларуси, по пенальти обыграв БАТЭ]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] 16 сакавіка ў матчы супраць «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]», таксама зьявіўшыся на замену напрыканцы сустрэчы. Хутка пасьля гэтага гулец склаў прафэсійны кантракт з клюбам, які прадугледжваў супрацу цягам трох гадоў<ref>[https://football.by/news/185342 Шесть игроков продлили контракты с БАТЭ]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У наступным месяцы таксама дэбютаваў у складзе [[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]], зьявіўшыся 7 красавіка ў матчы супраць «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]». Увосень таго ж году быў накіраваны на службу ў войска<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-11-12 |url = https://football.by/news/194885 |загаловак = Три игрока БАТЭ отправились в армию |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-08 |мова = ru}}</ref>. Па вяртаньні з войска зусім вобмаль зьяўляўся ў складзе клюбу ў Найвышэйшай лізе. У сярэдзіне жніўня 2026 году стала вядома, што Мірскі далучыўся да першалігавага «[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-15 |url = https://bel.football/news/nikolay-mirskiy-zayavlen-za-yuni-iks-labs |загаловак = Николай Мирский заявлен за «Юни Икс Лабс» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2026-09-02 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === Мірскі прыцягваўся да выступаў у зборных Беларусі розных узростаў. У чэрвені 2023 году быў выкліканы да шыхтаў [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 19 гадоў)]]. Дэбютаваў у складзе каманды 18 чэрвеня ў таварыскім матчы супраць зборнай Грузіі. == Дасягненьні == '''БАТЭ''': * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|2026]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pressball.by/footballstat/2318/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Недаступная спасылка|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Мірскі, Мікалай}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] nougk9vxxt1jrh7uh9n2qkszyzlqsnb 0 282282 2688114 2606827 2026-09-02T19:21:44Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688114 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Ягор Восіпаў''' ({{Н}} 4 студзеня 2003 году) — беларускі футбаліст, абаронца віцебскага [[МЛ Віцебск|МЛ]]. == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец менскай СДЮШАР-5, дзе ягоным першым трэнэрам быў Ігар Круглоў. Пазьней гулец прыяднаўся да структуры барыскаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. У 2019 годзе пачаў абараняць клюбныя колеры ў дублюючым складзе каманды. Дэбютаваў за галоўную каманду 28 чэрвеня 2023 году ў матчы [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць «[[Мёры (футбольны клюб)|Мёраў]]», зьявіўшыся на замену ў другой палове гульні. У жніўні таго ж году выправіўся ў арэнду ў віцебскі «[[Макслайн Віцебск|Макслайн]]»<ref>[https://football.by/news/177340 БАТЭ отдал защитника из дублирующего состава в аренду середняку первой лиги]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Ужо 4 жніўня запачаткаваў кар’еру ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]] ў матчы супраць «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]», адзначыўшыся дэбютным голам. Гулец трывала замацаваўся ў складзе каманды, згуляўшы ўва ўсіх астатніх матчах клюбу. Па заканчэньні арэнды вярнуўся ў Барысаў<ref>[https://football.by/news/182637 10 игроков, вернувшихся из аренд, начнут предсезонку с БАТЭ]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. 10 сакавіка 2024 году гулец зноў згуляў за БАТЭ ў матчы Кубка Беларусі супраць менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». 16 сакавіка дэбютаваў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] ў матчы супраць «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]». У тым жа месяцы склаў новую працоўную дамову з клюбам<ref>[https://football.by/news/185342 Шесть игроков продлили контракты с БАТЭ]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. 20 красавіка згуляў матч у складзе [[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]] у розыгрышы Першай лігі. Увосень таго ж году быў накіраваны на службу ў войска<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-11-12 |url = https://football.by/news/194885 |загаловак = Три игрока БАТЭ отправились в армию |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-08 |мова = ru}}</ref>. У 2025 годзе стаў футбалістам ратацыі асноўнага складу БАТЭ, але ў наступным годзе быў выціснуты з складу. У пачатку жніўня 2026 году зьявіўся ў матчы дублюючага складу МЛ у матчы [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лігі]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-10 |url = https://bel.football/news/osipov-vyshel-v-starte-ml-vitebsk-na-match-vtoroy-ligi-gusi-ne-anonsirovali-o-podpisanii-kontrakta-s-igrokom |загаловак = Осипов вышел в старте дубля МЛ на матч Второй лиги. «Гуси» не анонсировали о подписании контракта с игроком |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2026-09-02 |мова = ru}}</ref>. === Міжнародная === У жніўні 2019 году атрымаў выклік у склад [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 17 гадоў)]], дэбютаваўшы ў канцы месяца ў таварыскім матчы супраць зборнай Турэччыны. У студзені 2020 году разам з зборнай браў удзел у [[Кубак Разьвіцьця|Кубку Разьвіцьця]], дзе ў фінале турніру беларусы перамаглі ў сэрыі пэнальці аднагодкаў з [[Таджыкістан]]у<ref>[https://football.by/news/136014 Белорусские юноши по пенальти выиграли "Кубок развития", сравняв счет в компенсированное время (ВИДЕО)]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Дэбютны матч у складзе [[Юніёрская зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 19 гадоў)]] згуляў 2 чэрвеня 2021 году супраць зборнай Азэрбайджану. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pressball.by/footballstat/2314/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Недаступная спасылка|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Восіпаў, Ягор}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] cvwmvrl18y7okhbj5xx8f7jiaqu3i8o 0 282446 2688115 2683053 2026-09-02T19:24:44Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2688115 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі|Садоўскі}} {{Футбаліст}} '''Дзяні́с Садо́ўскі''' ({{Н}} 11 жніўня 1997 году) — беларускі футбаліст, брамнік наваполацкага «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]». == Кар’ера == Выхаванец віцебскай ДЮСШ «Дзьвіна». З 2015 году пачаў выступаць за дубль салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]», дзе зь цягам часу стаў асноўным гульцом. З 2017 году пачаў трывала прыцягвацца да галоўнай каманды, нярэдка заставаўся на лаўцы запасных. Дэбютаваў за асноўную каманду «Шахцёра» 9 ліпеня 2017 году ў матчы 1/16 фіналу [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] супраць менскага «[[Прамень Менск|Промня]]», калі выйшаў на замену ў другім тайме. У жніўні 2018 году быў аддзены ў арэнду ў «[[Ворша (футбольны клюб)|Воршу]]», дзе быў першым брамнікам каманды. У студзені 2019 году перайшоў у сталічны «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетык-БДУ]]»<ref>{{cite web|date = 2019-01-15|url = https://football.by/news/122194 |title = "Энергетик-БГУ" подписал трех игроков |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У сэзоне 2019 году выступаў за дубль, не выходзячы ў складзе першай каманды, а на наступны год пачаў прыцягвацца да галоўнай каманды. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 5 красавіка 2020 году ў матчы супраць «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» (2:0), калі правёў на полі ўсе 90 хвілінаў сустрэчы. У далейшым да лета трывала гуляў у асноўнай камандзе, пасьля чаго зноў пачаў выступаць пераважна за дубль. У студзені 2021 году падоўжыў кантракт з сталічным клюбам<ref>{{cite web|date = 2021-01-03|url = https://football.by/news/147288 |title = Лесько, Садовский и Юдчиц продлили контракты с "Энергетиком-БГУ" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У сэзоне 2021 году часам выходзіў у стартавым складзе. У жніўні 2021 году пакінуў «Энэргетык-БДУ»<ref>{{cite web|date = 2021-08-07|url = https://www.pressball.by/news/football/391975|title = Футбол. Денис Садовский покинул "Энергетик"-БГУ|website = pressball.by|access-date = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20210813052336/https://www.pressball.by/news/football/391975|archive-date = 2021-08-13|deadurl = yes}}</ref> і неўзабаве стаў гульцом расейскай «[[Том Томск|Тамі]]»<ref>{{cite web|date = 2021-08-12|url = https://football.by/news/154713 |title = Вратарь Денис Садовский перешел в "Томь" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У сьнежні 2021 году кантракт з расейскім клюбам паводле пагадненьня бакоў быў скасаваны<ref>{{cite web|date = 2021-12-18|url = https://football.by/news/159459 |title = Белорусский вратарь Денис Садовский покинул "Томь" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У студзені 2022 году вярнуўся ў Беларусь і падпісаў кантракт з «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомлем]]»<ref>{{cite web|date = 2022-01-20|url = https://football.by/news/160441 |title = Денис Садовский подписал соглашение с "Гомелем" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. Быў асноўным брамнікам гомельскай каманды. У студзені 2023 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2023-01-07|url = https://www.pressball.by/news/football/431043|title = Футбол. Денис Садовский покинул "Гомель"|website = pressball.by|access-date = 2023-01-08|language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20230108174512/https://www.pressball.by/news/football/431043|archive-date = 2023-01-08|deadurl = yes}}</ref> і неўзабаве далучыўся да берасьцейскага «[[Дынама Берасьце|Дынама]]»<ref>{{cite web|date = 2023-01-16|url = https://football.by/news/171250 |title = Тымонюк и Садовский подписали контракты с брестским "Динамо" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У жніўні 2023 году скасаваў кантракт зь берасьцейцамі<ref>{{cite web|date = 2023-08-04|url = https://football.by/news/177373 |title = Садовский стал шестым игроком, покинувшим брестское "Динамо" в летнее трансферное окно |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref> і ўзмацніў склад мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{cite web|date = 2023-08-18|url = https://football.by/news/177839 |title = Садовский вслед за Шемруком и Сидоренко перебрался из брестского "Динамо" в "Славию" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У лістападзе 2023 году пакінуў «Славію», гэтак і не згуляўшы за яе ў Найвышэйшай лізе<ref>{{cite web|date = 2023-11-29|url = https://football.by/news/181289 |title = Садовский покинул "Славию" |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У студзені 2024 году стаў гульцом «[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцку]]»<ref>{{cite web|date = 2024-01-11|url = https://football.by/news/182639 |title = "Слуцк" усилился голкипером |website = football.by|access-date = 2024-01-15|language = ru}}</ref>. У клюбе зь Менскай вобласьці стаў толькі другім брамнікам, ня здолеўшы выціснуць з складу [[Ільля Бранавец|Ільлю Бранаўца]]. Згуляўшы некалькі матчаў, у ліпені 2024 году гулец пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = 2024-07-11|url = https://football.by/news/189977 |title = Денис Садовский покинул "Слуцк" |website = football.by|access-date = 2024-08-05|language = ru}}</ref> ды прыяднаўся да магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]»<ref>{{cite web|date = 2024-07-12|url = https://fc-dnepr.by/news/denis-sadovskiy---futbolist-dnepra |title = Денис Садовский - футболист "Днепра" |work = Афіцыйны сайт магілёўскага «Дняпра»|access-date = 2024-08-05|language = ru}}</ref>. У складзе новага клюбу ня даў рады, зноў стаўшы другім брамнікам каманды. Перад пачаткам сэзону 2025 году прыяднаўся да «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-02-08 |url = https://pressball.by/news/football/denis-sadovskij-pereehal-iz-mogileva-v-molodechno/ |загаловак = Денис Садовский переехал из Могилева в Молодечно |выдавец = Прессбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>. У клюбе, які пасьля працяглай адсутнасьці вярнуўся ў Найвышэйшую лігу, ня здолеў замацавацца і пакінуў каманду ўлетку<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-07-09 |url = https://football.by/news/204683 |загаловак = Дуксо и еще два футболиста покинули "Молодечно" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-10-01 |мова = ru}}</ref>. Неўзабаве ўладкаваўся ў гомельскі «[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]]». Выступаў за гамельчукоў да ліпеня 2026 году<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-07-27 |url = https://football.by/news/221840 |загаловак = "Бумпром" расстался с вратарем |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-08-09 |мова = ru}}</ref>. У пачатку верасьня 2026 году стаў брамнікам наваполацкага «[[Нафтан Наваполацак|Нафтану]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-09-02 |url = https://bel.football/news/denis-sadovskiy-igrok-naftana |загаловак = Денис Садовский — игрок «Нафтана» |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2026-09-02 |мова = ru}}</ref>. == Дасягненьні == * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|2022]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pressball.by/players/football/748/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Садоўскі, Дзяніс}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] mladrzd5497bhprlrnqjtywrvplgdeb 0 295019 2688188 2682388 2026-09-03T10:29:45Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688188 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Юні Ікс Лабс |Лягатып = UniXLabs logo.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Юні Ікс Лабс» |Горад = [[Менск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 2010 |Стадыён = «[[Дынама-Юні (стадыён)|Дынама-Юні]]» |Умяшчальнасьць = 5200 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Цімафей Зьмітровіч |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЮніІксЛабсЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЮніІксЛабсСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ЮніІксЛабс}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Юні Ікс Лабс'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], базуецца ў горадзе [[Менск]]у. Заснаваны ў 2010 годзе. == Гісторыя == Клюб быў заснаваны ў 2010 годзе як аматарская каманда студэнтаў [[Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт|БНТУ]]. Доўгі час браў удзел у аматарскай лізе АЛФ. У 2014 годзе клюб спаборнічаў ужо ў Найвышэйшай лізе АЛФ, да таго становячыся чэмпіёнам Другой і Першай лігі аматарскага першынства. Цягам васьмі сэзонаў у элітным дыізіёне АЛФ клюб гэтак і ня здолеў стаць пераможцам чэмпіянату, аднак усё роўна фінішаваў на прызавых месцах. Каманда таксама брала ўдзел у чэмпіянаце Менску, здабываўшы ў ім бронзавыя мэдалі<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2022-02-04 |url = https://football.by/news/160948 |загаловак = «Если на наших матчах будет собираться полный стадион - не в этом ли счастье?» Кто такие «Юни Минск»? |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}</ref>. У 2022 годзе клюб падаў заяўку на ўдзел у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2022-03-28 |url = https://football.by/news/162580 |загаловак = Вторая лига: без "Смолевичей", ЖКХ и "Продцентра", зато с "Респектом", "Велесом-2020" и "Ориентиром" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}</ref>, якая ў той год узбуйнялася шляхам падзелу лігі на зоны. У траўні 2022 году клюб пакінуў галоўны трэнэр Дзяніс Шарабура, а ягоны абавязкі пачаў выконваць Аляксандар Цупруноў. У менскім дывізіёне лігі сталічны клюб заняў першы радок, здабыўшы права ўзяць удзел у матчах плэй-оф<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2022-09-26 |url = https://football.by/news/168079 |загаловак = Всё смешалось - восток и запад, город и деревня, профессионалы и любители. Кто сразится в 1/8 финала Д3? |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}</ref>. Паводле вынікаў дэбютнага сэзону клюб, які тады называўся «Юні», спыніўся на стадыі 1/8 фіналу. У лютым 2023 году каманда зьмяніла назоў на «Юні Ікс Лабс» у гонар новага генэральнага партнэра і беспасярэдняга спонсара кампаніі X-Labs Inc, працягнуўшы гуляць у Другой лізе. У сакавіку 2024 году футбольны клюб стаў сябрам [[Беларуская фэдэрацыя футболу|АБФФ]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-03-14 |url = https://bel.football/news/stali_izvestny_novye_chleny_abff |загаловак = Стали известны новые члены АБФФ |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-25 |мова = ru}}</ref>. У выніковым турніры менчукі занялі чацьверты радок, саступіўшы ў матч за 3-і радок пінскаму «[[Стэнлес Пінск|Стэнлесу]]». Перад пачаткам розыгрышу [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першай лігі 2025 году]] клюб пагадзіўся ўзяць удзел у першынстве. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q91588732|Бр|}} {{Гулец|3|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Туравец||2003}} {{Гулец1|5|Q24799898|ПА|}} {{Гулец1|7|Q125966853|ПА|}} {{Гулец1|8|Q111632652|ПА|}} {{Гулец1|9|Q139917260|Нап|}} {{Гулец1|10|Q23766537|ПА|капітан}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Уладзімер Папоў||2005}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Кірыл Панкратаў||2007}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Расея}}|Аб|Радзій Ямліханаў||2003}} {{Гулец1|17|Q51218982|Аб|}} {{Гулец1|19|Q124948789|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Іван Амялюсік||2009}} {{Гулец1|22|Q17373021|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|27|Q127249511|Нап|}} {{Гулец1|29|Q123667950|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]}} {{Гулец|30|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Дзьмітры Халімончыкаў||1998}} {{Гулец|32|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Віталь Урбановіч||2003}} {{Гулец|33|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Дзьмітры Лапін||2006}} {{Гулец1|35|Q130457247|Бр|}} {{Гулец1|39|Q549754|ПА|}} {{Гулец1|42|Q3843687|Аб|}} {{Гулец1|55|Q19980820|Аб|}} {{Гулец|69|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Ягор Снапкоў||2008}} {{Гулец|91|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Яўген Радзькоў||2007}} {{Гулец1|95|Q138874619|ПА|}} {{Гулец1|98|Q118199517|Аб|}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Дзьмітры Селіванаў|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[МЛ Віцебск|МЛ]]|2004}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Менску]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2010 годзе]] o1d8s32lck7r6tm8h5nzhiyp31pbdfu 10 299268 2688158 2687622 2026-09-03T07:24:48Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2688158 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 2 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=CHA, USG, CLU, GNT, ZWA, STA, GNK, LOM, ANT, STR, AND, BEV, CER, MEC, LAL, WES, OHL, KOR <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_CHA=4 | нічыі_CHA=0 |паразы_CHA=0 |мз_CHA=9 |мп_CHA=2 |перамогі_USG=3 | нічыі_USG=1 |паразы_USG=0 |мз_USG=11 |мп_USG=1 |перамогі_CLU=3 | нічыі_CLU=0 |паразы_CLU=1 |мз_CLU=8 |мп_CLU=2 |перамогі_GNT=3 | нічыі_GNT=0 |паразы_GNT=0 |мз_GNT=6 |мп_GNT=2 |перамогі_ZWA=2 | нічыі_ZWA=2 |паразы_ZWA=0 |мз_ZWA=8 |мп_ZWA=3 |перамогі_STA=2 | нічыі_STA=2 |паразы_STA=0 |мз_STA=9 |мп_STA=6 |перамогі_GNK=2 | нічыі_GNK=1 |паразы_GNK=1 |мз_GNK=12 |мп_GNK=8 |перамогі_LOM=2 | нічыі_LOM=1 |паразы_LOM=1 |мз_LOM=6 |мп_LOM=2 |перамогі_ANT=2 | нічыі_ANT=1 |паразы_ANT=1 |мз_ANT=10 |мп_ANT=9 |перамогі_STR=1 | нічыі_STR=2 |паразы_STR=1 |мз_STR=8 |мп_STR=8 |перамогі_AND=1 | нічыі_AND=0 |паразы_AND=2 |мз_AND=2 |мп_AND=5 |перамогі_BEV=1 | нічыі_BEV=0 |паразы_BEV=3 |мз_BEV=2 |мп_BEV=10 |перамогі_CER=0 | нічыі_CER=2 |паразы_CER=2 |мз_CER=5 |мп_CER=7 |перамогі_MEC=0 | нічыі_MEC=2 |паразы_MEC=2 |мз_MEC=5 |мп_MEC=9 |перамогі_LAL=0 | нічыі_LAL=1 |паразы_LAL=3 |мз_LAL=4 |мп_LAL=8 |перамогі_WES=0 | нічыі_WES=1 |паразы_WES=3 |мз_WES=5 |мп_WES=14 |перамогі_OHL=0 | нічыі_OHL=0 |паразы_OHL=3 |мз_OHL=2 |мп_OHL=8 |перамогі_KOR=0 | нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=3 |мз_KOR=1 |мп_KOR=9 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]] |назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]] |назва_CER=[[Сэркль Бруге]] |назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]] |назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]] |назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]] |назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]] |назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]] |назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]] |назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]] |назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]] |назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]] |назва_STA=[[Стандард Льеж]] |назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]] |назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Лік перамог; 3) Розьніца мячоў; 4) Забітыя мячы; 5) Лік гасьцявых перамог; 6) Розьніца мячоў у гасьцях; 7) Забітыя гасьцявыя мячы; 8) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1 |тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2 |тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Чэленджэр Про Лігу }}</onlyinclude> niywuscge0kvhnoo7riavc3ogte6b6u 10 299269 2688161 2687565 2026-09-03T07:24:51Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2688161 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= AND, ANT, OHL, CLU, BEV, WES, GNK, GNT, ZWA, KOR, LOM, LAL, MEC, STA, STR, CER, CHA, USG |скарачэньне_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Анд]] |скарачэньне_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Ант]] |скарачэньне_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэв]] |скарачэньне_CER=[[Сэркль Бруге|Сэр]] |скарачэньне_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шар]] |скарачэньне_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бру]] |скарачэньне_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Гнк]] |скарачэньне_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гнт]] |скарачэньне_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кор]] |скарачэньне_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|ЛяЛ]] |скарачэньне_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лём]] |скарачэньне_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэх]] |скарачэньне_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн|Аўд]] |скарачэньне_USG=[[Юніён Сэн-Жыль|Юні]] |скарачэньне_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сын]] |скарачэньне_STA=[[Стандард Льеж|Ста]] |скарачэньне_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэс]] |скарачэньне_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюл]] |назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]] |назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]] |назва_CER=[[Сэркль Бруге]] |назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]] |назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]] |назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]] |назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]] |назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]] |назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]] |назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]] |назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]] |назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]] |назва_STA=[[Стандард Льеж]] |назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]] |назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 2 верасьня 2026 |матч_AND_ANT= |матч_AND_BEV= |матч_AND_CER= |матч_AND_CHA= |матч_AND_CLU= |матч_AND_GNK= |матч_AND_GNT= |матч_AND_KOR= |матч_AND_LAL=2:1 |матч_AND_LOM= |матч_AND_MEC= |матч_AND_OHL= |матч_AND_STA= |матч_AND_STR= |матч_AND_USG= |матч_AND_WES= |матч_AND_ZWA= |матч_ANT_AND= |матч_ANT_BEV=2:1 |матч_ANT_CER= |матч_ANT_CHA= |матч_ANT_CLU= |матч_ANT_GNK=4:4 |матч_ANT_GNT= |матч_ANT_KOR= |матч_ANT_LAL= |матч_ANT_LOM= |матч_ANT_MEC= |матч_ANT_OHL= |матч_ANT_STA= |матч_ANT_STR=1:4 |матч_ANT_USG= |матч_ANT_WES= |матч_ANT_ZWA= |матч_BEV_AND=1:0 |матч_BEV_ANT= |матч_BEV_CER= |матч_BEV_CHA= |матч_BEV_CLU= |матч_BEV_GNK= |матч_BEV_GNT= |матч_BEV_KOR= |матч_BEV_LAL= |матч_BEV_LOM= |матч_BEV_MEC= |матч_BEV_OHL= |матч_BEV_STA= |матч_BEV_STR= |матч_BEV_USG= |матч_BEV_WES= |матч_BEV_ZWA= |матч_CER_AND= |матч_CER_ANT= |матч_CER_BEV= |матч_CER_CHA= |матч_CER_CLU= |матч_CER_GNK= |матч_CER_GNT= |матч_CER_KOR= |матч_CER_LAL= |матч_CER_LOM=0:1 |матч_CER_MEC= |матч_CER_OHL= |матч_CER_STA= |матч_CER_STR=3:3 |матч_CER_USG= |матч_CER_WES= |матч_CER_ZWA= |матч_CHA_AND= |матч_CHA_ANT= |матч_CHA_BEV= |матч_CHA_CER= |матч_CHA_CLU= |матч_CHA_GNK= |матч_CHA_GNT= |матч_CHA_KOR= |матч_CHA_LAL= |матч_CHA_LOM= |матч_CHA_MEC=2:0 |матч_CHA_OHL=3:1 |матч_CHA_STA= |матч_CHA_STR= |матч_CHA_USG= |матч_CHA_WES= |матч_CHA_ZWA= |матч_CLU_AND= |матч_CLU_ANT= |матч_CLU_BEV= |матч_CLU_CER=1:0 |матч_CLU_CHA= |матч_CLU_GNK= |матч_CLU_GNT= |матч_CLU_KOR=3:0 |матч_CLU_LAL= |матч_CLU_LOM= |матч_CLU_MEC= |матч_CLU_OHL= |матч_CLU_STA= |матч_CLU_STR= |матч_CLU_USG= |матч_CLU_WES= |матч_CLU_ZWA= |матч_GNK_AND= |матч_GNK_ANT= |матч_GNK_BEV=4:0 |матч_GNK_CER= |матч_GNK_CHA= |матч_GNK_CLU= |матч_GNK_GNT= |матч_GNK_KOR= |матч_GNK_LAL= |матч_GNK_LOM= |матч_GNK_MEC= |матч_GNK_OHL= |матч_GNK_STA= |матч_GNK_STR= |матч_GNK_USG= |матч_GNK_WES=3:2 |матч_GNK_ZWA= |матч_GNT_AND= |матч_GNT_ANT= |матч_GNT_BEV= |матч_GNT_CER= |матч_GNT_CHA= |матч_GNT_CLU=2:1 |матч_GNT_GNK= |матч_GNT_KOR= |матч_GNT_LAL= |матч_GNT_LOM= |матч_GNT_MEC=2:0 |матч_GNT_OHL= |матч_GNT_STA= |матч_GNT_STR= |матч_GNT_USG= |матч_GNT_WES= |матч_GNT_ZWA= |матч_KOR_AND= |матч_KOR_ANT=0:3 |матч_KOR_BEV= |матч_KOR_CER= |матч_KOR_CHA=1:3 |матч_KOR_CLU= |матч_KOR_GNK= |матч_KOR_GNT= |матч_KOR_LAL= |матч_KOR_LOM= |матч_KOR_MEC= |матч_KOR_OHL= |матч_KOR_STA= |матч_KOR_STR= |матч_KOR_USG= |матч_KOR_WES= |матч_KOR_ZWA= |матч_LAL_AND= |матч_LAL_ANT= |матч_LAL_BEV= |матч_LAL_CER= |матч_LAL_CHA= |матч_LAL_CLU= |матч_LAL_GNK= |матч_LAL_GNT=1:2 |матч_LAL_KOR= |матч_LAL_LOM= |матч_LAL_MEC=2:2 |матч_LAL_OHL= |матч_LAL_STA= |матч_LAL_STR= |матч_LAL_USG= |матч_LAL_WES= |матч_LAL_ZWA= |матч_LOM_AND= |матч_LOM_ANT= |матч_LOM_BEV= |матч_LOM_CER= |матч_LOM_CHA=0:1 |матч_LOM_CLU= |матч_LOM_GNK= |матч_LOM_GNT= |матч_LOM_KOR= |матч_LOM_LAL= |матч_LOM_MEC= |матч_LOM_OHL= |матч_LOM_STA= |матч_LOM_STR= |матч_LOM_USG= |матч_LOM_WES=4:0 |матч_LOM_ZWA= |матч_MEC_AND= |матч_MEC_ANT= |матч_MEC_BEV= |матч_MEC_CER= |матч_MEC_CHA= |матч_MEC_CLU= |матч_MEC_GNK= |матч_MEC_GNT= |матч_MEC_KOR= |матч_MEC_LAL= |матч_MEC_LOM= |матч_MEC_OHL= |матч_MEC_STA=3:3 |матч_MEC_STR= |матч_MEC_USG= |матч_MEC_WES= |матч_MEC_ZWA= |матч_OHL_AND= |матч_OHL_ANT= |матч_OHL_BEV= |матч_OHL_CER= |матч_OHL_CHA= |матч_OHL_CLU=0:3 |матч_OHL_GNK= |матч_OHL_GNT= |матч_OHL_KOR= |матч_OHL_LAL= |матч_OHL_LOM= |матч_OHL_MEC= |матч_OHL_STA=1:2 |матч_OHL_STR= |матч_OHL_USG= |матч_OHL_WES= |матч_OHL_ZWA= |матч_STA_AND= |матч_STA_ANT= |матч_STA_BEV= |матч_STA_CER=2:2 |матч_STA_CHA= |матч_STA_CLU= |матч_STA_GNK= |матч_STA_GNT= |матч_STA_KOR= |матч_STA_LAL=2:0 |матч_STA_LOM= |матч_STA_MEC= |матч_STA_OHL= |матч_STA_STR= |матч_STA_USG= |матч_STA_WES= |матч_STA_ZWA= |матч_STR_AND= |матч_STR_ANT= |матч_STR_BEV= |матч_STR_CER= |матч_STR_CHA= |матч_STR_CLU= |матч_STR_GNK= |матч_STR_GNT= |матч_STR_KOR= |матч_STR_LAL= |матч_STR_LOM=1:1 |матч_STR_MEC= |матч_STR_OHL= |матч_STR_STA= |матч_STR_USG=0:3 |матч_STR_WES= |матч_STR_ZWA= |матч_USG_AND=3:0 |матч_USG_ANT= |матч_USG_BEV= |матч_USG_CER= |матч_USG_CHA= |матч_USG_CLU= |матч_USG_GNK= |матч_USG_GNT= |матч_USG_KOR= |матч_USG_LAL= |матч_USG_LOM= |матч_USG_MEC= |матч_USG_OHL= |матч_USG_STA= |матч_USG_STR= |матч_USG_WES= |матч_USG_ZWA=0:0 |матч_WES_AND= |матч_WES_ANT= |матч_WES_BEV= |матч_WES_CER= |матч_WES_CHA= |матч_WES_CLU= |матч_WES_GNK= |матч_WES_GNT= |матч_WES_KOR= |матч_WES_LAL= |матч_WES_LOM= |матч_WES_MEC= |матч_WES_OHL= |матч_WES_STA= |матч_WES_STR= |матч_WES_USG=1:5 |матч_WES_ZWA=2:2 |матч_ZWA_AND= |матч_ZWA_ANT= |матч_ZWA_BEV=4:0 |матч_ZWA_CER= |матч_ZWA_CHA= |матч_ZWA_CLU= |матч_ZWA_GNK=2:1 |матч_ZWA_GNT= |матч_ZWA_KOR= |матч_ZWA_LAL= |матч_ZWA_LOM= |матч_ZWA_MEC= |матч_ZWA_OHL= |матч_ZWA_STA= |матч_ZWA_STR= |матч_ZWA_USG= |матч_ZWA_WES= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 595o5dk1wlkpbn4xzw0ocfywsy1pq87 10 299272 2688159 2687555 2026-09-03T07:24:49Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2688159 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.chanceliga.cz/tabulka/2027/aktualni Першая ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 3 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=SLA, LIB, ZBR, MLA, OLO, JAB, TEP, SPA, OST, HKR, BOH, PLZ, ART, SLO, PCE, ZLN <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_SLA=4 | нічыі_SLA=2 |паразы_SLA=0 |мз_SLA=17 |мп_SLA=5 |перамогі_LIB=4 | нічыі_LIB=1 |паразы_LIB=1 |мз_LIB=8 |мп_LIB=3 |перамогі_ZBR=4 | нічыі_ZBR=1 |паразы_ZBR=1 |мз_ZBR=10 |мп_ZBR=5 |перамогі_MLA=3 | нічыі_MLA=2 |паразы_MLA=0 |мз_MLA=11 |мп_MLA=6 |перамогі_OLO=3 | нічыі_OLO=1 |паразы_OLO=2 |мз_OLO=10 |мп_OLO=8 |перамогі_JAB=3 | нічыі_JAB=1 |паразы_JAB=1 |мз_JAB=6 |мп_JAB=4 |перамогі_TEP=3 | нічыі_TEP=1 |паразы_TEP=2 |мз_TEP=12 |мп_TEP=12 |перамогі_SPA=3 | нічыі_SPA=0 |паразы_SPA=3 |мз_SPA=12 |мп_SPA=10 |перамогі_OST=3 | нічыі_OST=0 |паразы_OST=2 |мз_OST=4 |мп_OST=6 |перамогі_HKR=2 | нічыі_HKR=1 |паразы_HKR=2 |мз_HKR=4 |мп_HKR=5 |перамогі_BOH=1 | нічыі_BOH=3 |паразы_BOH=1 |мз_BOH=6 |мп_BOH=6 |перамогі_PLZ=1 | нічыі_PLZ=3 |паразы_PLZ=1 |мз_PLZ=11 |мп_PLZ=12 |перамогі_ART=1 | нічыі_ART=1 |паразы_ART=4 |мз_ART=6 |мп_ART=13 |перамогі_SLO=0 | нічыі_SLO=2 |паразы_SLO=4 |мз_SLO=5 |мп_SLO=12 |перамогі_PCE=0 | нічыі_PCE=1 |паразы_PCE=5 |мз_PCE=5 |мп_PCE=12 |перамогі_ZLN=0 | нічыі_ZLN=0 |паразы_ZLN=6 |мз_ZLN=5 |мп_ZLN=13 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ART=[[Артыс Брно]] |назва_BOH=[[Багеміянс-1905 Прага|Багеміянс-1905]] |назва_HKR=[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]] |назва_JAB=[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]] |назва_LIB=[[Слован Лібэрац]] |назва_MLA=[[Млада Болеслаў (футбольны клюб)|Млада Болеслаў]] |назва_OLO=[[Сыгма Оламаўц]] |назва_OST=[[Банік Острава]] |назва_PCE=[[Пардубіцы (футбольны клюб)|Пардубіцы]] |назва_PLZ=[[Вікторыя Пльзень]] |назва_SLA=[[Славія Прага]] |назва_SLO=[[Славацка Угерске-Градышцэ|Славацка]] |назва_SPA=[[Спарта Прага]] |назва_TEP=[[Тэпліцы (футбольны клюб)|Тэпліцы]] |назва_ZBR=[[Зброяўка Брно]] |назва_ZLN=[[Зьлін (футбольны клюб)|Зьлін]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CHGR |вынік2=CHGR |вынік3=CHGR |вынік4=CHGR |вынік5=CHGR |вынік6=CHGR |вынік7=EUPO |вынік8=EUPO |вынік9=EUPO |вынік10=EUPO |вынік11=REGR |вынік12=REGR |вынік13=REGR |вынік14=REGR |вынік15=REGR |вынік16=REGR <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Рэйтынг сумленнай гульні; 8) Лёсаваньне. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=Q |колер_CHGR=green1 |тэкст_CHGR=Чэмпіёнская група |колер_EUPO=blue1 |тэкст_EUPO=Сярэдняя група |колер_REGR=red1 |тэкст_REGR=Група на паніжэньне |заўвага_вынікі_EUPOELPO=«Карвіна» кваліфікавалася ў раўнд плэй-оф Лігі Эўропы як пераможца [[Кубак Чэхіі па футболе 2025—2026 гадоў|Кубка Чэхіі]]. }}</onlyinclude> g0fmpdey93lpzscqp507qkdjb9mejlq 10 299273 2688162 2687568 2026-09-03T07:24:52Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2688162 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.chanceliga.cz/rozpis-zapasu/2027 Першая ліга] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ART, BOH, OST, PLZ, HKR, ZBR, ZLN, MLA, PCE, SLO, SLA, LIB, SPA, OLO, TEP, JAB |скарачэньне_ART=[[Артыс Брно|Арт]] |скарачэньне_BOH=[[Багеміянс-1905 Прага|Баг]] |скарачэньне_HKR=[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Гра]] |скарачэньне_JAB=[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябл]] |скарачэньне_LIB=[[Слован Лібэрац|Сло]] |скарачэньне_MLA=[[Млада Болеслаў (футбольны клюб)|Мла]] |скарачэньне_OLO=[[Сыгма Оламаўц|Сыг]] |скарачэньне_OST=[[Банік Острава|Бан]] |скарачэньне_PCE=[[Пардубіцы (футбольны клюб)|Пар]] |скарачэньне_PLZ=[[Вікторыя Пльзень|Вік]] |скарачэньне_SLA=[[Славія Прага|Сла]] |скарачэньне_SLO=[[Славацка Угерске-Градышцэ|Слц]] |скарачэньне_SPA=[[Спарта Прага|Спа]] |скарачэньне_TEP=[[Тэпліцы (футбольны клюб)|Тэп]] |скарачэньне_ZBR=[[Зброяўка Брно|Збр]] |скарачэньне_ZLN=[[Зьлін (футбольны клюб)|Зьл]] |назва_ART=[[Артыс Брно]] |назва_BOH=[[Багеміянс-1905 Прага|Багеміянс-1905]] |назва_HKR=[[Градэц Кралавэ (футбольны клюб)|Градэц Кралавэ]] |назва_JAB=[[Ябланэц (футбольны клюб)|Ябланэц]] |назва_LIB=[[Слован Лібэрац]] |назва_MLA=[[Млада Болеслаў (футбольны клюб)|Млада Болеслаў]] |назва_OLO=[[Сыгма Оламаўц]] |назва_OST=[[Банік Острава]] |назва_PCE=[[Пардубіцы (футбольны клюб)|Пардубіцы]] |назва_PLZ=[[Вікторыя Пльзень]] |назва_SLA=[[Славія Прага]] |назва_SLO=[[Славацка Угерске-Градышцэ|Славацка]] |назва_SPA=[[Спарта Прага]] |назва_TEP=[[Тэпліцы (футбольны клюб)|Тэпліцы]] |назва_ZBR=[[Зброяўка Брно]] |назва_ZLN=[[Зьлін (футбольны клюб)|Зьлін]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 2 верасьня 2026 |матч_ART_BOH= |матч_ART_HKR= |матч_ART_JAB= |матч_ART_LIB= |матч_ART_MLA=2:4 |матч_ART_OLO=1:2 |матч_ART_OST= |матч_ART_PCE= |матч_ART_PLZ= |матч_ART_SLA= |матч_ART_SLO= |матч_ART_SPA=0:4 |матч_ART_TEP= |матч_ART_ZBR= |матч_ART_ZLN= |матч_BOH_ART= |матч_BOH_HKR=0:0 |матч_BOH_JAB=1:1 |матч_BOH_LIB= |матч_BOH_MLA= |матч_BOH_OLO= |матч_BOH_OST= |матч_BOH_PCE= |матч_BOH_PLZ= |матч_BOH_SLA= |матч_BOH_SLO= |матч_BOH_SPA= |матч_BOH_TEP= |матч_BOH_ZBR= |матч_BOH_ZLN= |матч_HKR_ART= |матч_HKR_BOH= |матч_HKR_JAB= |матч_HKR_LIB= |матч_HKR_MLA= |матч_HKR_OLO= |матч_HKR_OST=2:1 |матч_HKR_PCE=2:1 |матч_HKR_PLZ= |матч_HKR_SLA= |матч_HKR_SLO= |матч_HKR_SPA= |матч_HKR_TEP= |матч_HKR_ZBR= |матч_HKR_ZLN= |матч_JAB_ART= |матч_JAB_BOH= |матч_JAB_HKR= |матч_JAB_LIB= |матч_JAB_MLA= |матч_JAB_OLO=2:1 |матч_JAB_OST= |матч_JAB_PCE= |матч_JAB_PLZ= |матч_JAB_SLA= |матч_JAB_SLO=1:0 |матч_JAB_SPA= |матч_JAB_TEP= |матч_JAB_ZBR= |матч_JAB_ZLN= |матч_LIB_ART= |матч_LIB_BOH= |матч_LIB_HKR=2:0 |матч_LIB_JAB= |матч_LIB_MLA= |матч_LIB_OLO= |матч_LIB_OST= |матч_LIB_PCE= |матч_LIB_PLZ= |матч_LIB_SLA=1:1 |матч_LIB_SLO= |матч_LIB_SPA= |матч_LIB_TEP=0:1 |матч_LIB_ZBR= |матч_LIB_ZLN= |матч_MLA_ART= |матч_MLA_BOH= |матч_MLA_HKR= |матч_MLA_JAB= |матч_MLA_LIB= |матч_MLA_OLO= |матч_MLA_OST= |матч_MLA_PCE= |матч_MLA_PLZ= |матч_MLA_SLA= |матч_MLA_SLO=2:1 |матч_MLA_SPA=2:0 |матч_MLA_TEP= |матч_MLA_ZBR= |матч_MLA_ZLN= |матч_OLO_ART= |матч_OLO_BOH= |матч_OLO_HKR= |матч_OLO_JAB= |матч_OLO_LIB= |матч_OLO_MLA=2:2 |матч_OLO_OST= |матч_OLO_PCE=3:1 |матч_OLO_PLZ= |матч_OLO_SLA= |матч_OLO_SLO= |матч_OLO_SPA= |матч_OLO_TEP= |матч_OLO_ZBR= |матч_OLO_ZLN= |матч_OST_ART=1:0 |матч_OST_BOH= |матч_OST_HKR= |матч_OST_JAB= |матч_OST_LIB= |матч_OST_MLA= |матч_OST_OLO=1:0 |матч_OST_PCE= |матч_OST_PLZ= |матч_OST_SLA=0:4 |матч_OST_SLO= |матч_OST_SPA= |матч_OST_TEP= |матч_OST_ZBR= |матч_OST_ZLN= |матч_PCE_ART=1:2 |матч_PCE_BOH= |матч_PCE_HKR= |матч_PCE_JAB=0:2 |матч_PCE_LIB= |матч_PCE_MLA=1:1 |матч_PCE_OLO= |матч_PCE_OST= |матч_PCE_PLZ= |матч_PCE_SLA= |матч_PCE_SLO= |матч_PCE_SPA= |матч_PCE_TEP= |матч_PCE_ZBR= |матч_PCE_ZLN= |матч_PLZ_ART= |матч_PLZ_BOH= |матч_PLZ_HKR= |матч_PLZ_JAB= |матч_PLZ_LIB=1:3 |матч_PLZ_MLA= |матч_PLZ_OLO= |матч_PLZ_OST= |матч_PLZ_PCE= |матч_PLZ_SLA= |матч_PLZ_SLO=1:1 |матч_PLZ_SPA= |матч_PLZ_TEP= |матч_PLZ_ZBR=1:1 |матч_PLZ_ZLN=3:2 |матч_SLA_ART= |матч_SLA_BOH=2:2 |матч_SLA_HKR= |матч_SLA_JAB= |матч_SLA_LIB= |матч_SLA_MLA= |матч_SLA_OLO= |матч_SLA_OST= |матч_SLA_PCE=2:1 |матч_SLA_PLZ= |матч_SLA_SLO=5:1 |матч_SLA_SPA= |матч_SLA_TEP= |матч_SLA_ZBR= |матч_SLA_ZLN= |матч_SLO_ART=1:1 |матч_SLO_BOH= |матч_SLO_HKR= |матч_SLO_JAB= |матч_SLO_LIB= |матч_SLO_MLA= |матч_SLO_OLO=1:2 |матч_SLO_OST= |матч_SLO_PCE= |матч_SLO_PLZ= |матч_SLO_SLA= |матч_SLO_SPA= |матч_SLO_TEP= |матч_SLO_ZBR= |матч_SLO_ZLN= |матч_SPA_ART= |матч_SPA_BOH= |матч_SPA_HKR= |матч_SPA_JAB= |матч_SPA_LIB= |матч_SPA_MLA= |матч_SPA_OLO= |матч_SPA_OST= |матч_SPA_PCE= |матч_SPA_PLZ= |матч_SPA_SLA=0:3 |матч_SPA_SLO= |матч_SPA_TEP=4:1 |матч_SPA_ZBR= |матч_SPA_ZLN=3:1 |матч_TEP_ART= |матч_TEP_BOH=3:1 |матч_TEP_HKR= |матч_TEP_JAB=2:0 |матч_TEP_LIB= |матч_TEP_MLA= |матч_TEP_OLO= |матч_TEP_OST= |матч_TEP_PCE= |матч_TEP_PLZ=5:5 |матч_TEP_SLA= |матч_TEP_SLO= |матч_TEP_SPA= |матч_TEP_ZBR=0:2 |матч_TEP_ZLN= |матч_ZBR_ART= |матч_ZBR_BOH= |матч_ZBR_HKR=1:0 |матч_ZBR_JAB= |матч_ZBR_LIB=0:1 |матч_ZBR_MLA= |матч_ZBR_OLO= |матч_ZBR_OST= |матч_ZBR_PCE= |матч_ZBR_PLZ= |матч_ZBR_SLA= |матч_ZBR_SLO= |матч_ZBR_SPA=3:1 |матч_ZBR_TEP= |матч_ZBR_ZLN=3:2 |матч_ZLN_ART= |матч_ZLN_BOH=0:2 |матч_ZLN_HKR= |матч_ZLN_JAB= |матч_ZLN_LIB=0:1 |матч_ZLN_MLA= |матч_ZLN_OLO= |матч_ZLN_OST=0:1 |матч_ZLN_PCE= |матч_ZLN_PLZ= |матч_ZLN_SLA= |матч_ZLN_SLO= |матч_ZLN_SPA= |матч_ZLN_TEP= |матч_ZLN_ZBR= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} kfr159c5oecun3t41v6a0769h1wwift 0 302288 2688180 2682382 2026-09-03T09:28:25Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2688180 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Салігорск}} {{Футбольны клюб |Назва = Салігорск |Лягатып = FK Salihorsk.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Салігорск» |Горад = [[Салігорск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 2025 |Стадыён = «[[Будаўнік (стадыён)|Будаўнік]]» |Умяшчальнасьць = 4200 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Уладзімер Каваленя |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СалігорскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СалігорскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|Салігорск}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Салігорск'''» — футбольны клюб зь [[Беларусь|Беларусі]], базуецца ў [[Салігорск|аднайменным]] горадзе. Заснаваны ў 2025 годзе. == Гісторыя == У сакавіку 2025 году стала вядома аб стварэньні салігорскім райвыканкамам новага клюбу, які ўзяў назву «Салігорск» і быў заяўлены дзеля ўдзелу ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/ukho-v-soligorske-sozdana-komanda-dlya-uchastiya-vo-vtoroi-lige|загаловак=«Ухо»: в Солигорске создана команда для участия во Второй лиге|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=17.03.2025}}</ref>. Асноўную частку складу клюбу склалі гульцы салігорскага «[[Партызан Салігорск|Партызана]]», які перад пачаткам сэзону афіцыйна быў распушчаны<ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/199621|загаловак=Солигорскй "Партизан" не выступит во второй лиге в 2025 году|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=17.03.2025}}</ref>. У сваім дэбютным сэзоне клюб стаў пераможцам Менскай вобласьці, прабіўшыся ў асноўную частку чэмпіянату пад эгідай [[Беларуская фэдэрацыя футболу|АБФФ]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://bel.football/news/soligorsk-stal-pobeditelem-chepionata-minskoi-oblasti|загаловак=«Солигорск» стал победителем чемпионата Минской области|выдавецтва=bel.football|дата публікацыі=31.08.2025}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/208695|загаловак=Начался плей-офф второй лиги: медали для проформы, зато самобытно и оригинально|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=11.10.2025}}</ref>. У пачатку 2026 году паведамлялася, што клюб быў галоўным прэтэндэнтам на павышэньне ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першую лігу]] ў сувязі з расфармаваньнем некалькіх удзельнікаў<ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/212703|загаловак=Похоже, "Солигорск" и вправду пополнит первую лигу вместо "Локомотива"|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=15.01.2026}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/213325|загаловак="Солигорск" пополнит первую лигу "вне очереди"? А вот что было после этого у других|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=29.01.2026}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://football.by/news/213607|загаловак=Источник: "Солигорск" выступит в первой лиге|выдавецтва=football.by|дата публікацыі=03.02.2026}}</ref>. У сакавіку 2026 году было афіцыйна агучана аб тым, што клюб стаў адным з удзельнікаў Першай лігі<ref>{{спасылка|спасылка=https://abff.by/news/article/zasedanie-komiteta-po-licenzirovaniu-abff-83976|загаловак=Заседание комитета по лицензированию АБФФ|выдавецтва=abff.by|дата публікацыі=10.03.2026}}</ref>. == Склад == : ''Актуальны на 3 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Ігнат Дастанка||1994}} {{Гулец|2|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Перапечка||2005}} {{Гулец1|3|Q99980490|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Коршун||2007}} {{Гулец1|5|Q111942088|Аб|}} {{Гулец|6|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Каролік||2009}} {{Гулец1|7|Q61121946|Нап|}} {{Гулец1|9|Q18200045|Нап|}} {{Гулец|10|{{Сьцяг|Марока}}|ПА|Ясін Бара||1999}} {{Гулец|11|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Данііл Куцапалаў||1998}} {{Гулец|12|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Кірыл Новік||2008}} {{Гулец|13|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Курбачоў||2007}} {{Падзел складу}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Быстроў||2007}} {{Гулец|15|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Дзьмітры Ложачнік||2009}} {{Гулец|17|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Марк Кабенка||2008}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Уладзіслаў Сырыська||1997}} {{Гулец1|22|Q125822607|Нап|}} {{Гулец|33|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Сяргей Сянюк||1996}} {{Гулец|35|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Вадзім Юхновіч||2003}} {{Гулец1|80|Q117395165|Аб|капітан}} {{Гулец1|88|Q131145228|Аб|}} {{Гулец1|97|Q107642812|Аб|}} {{Гулец1|99|Q130213722|ПА|}} {{Гулец|—|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Арсень Чарнавус||2009}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Салігорску]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 2025 годзе]] b6qk2fvt8qmu5xg9rcjmp9hypunbz9d 0 303381 2688179 2682925 2026-09-03T09:20:31Z XHCKidx 11053 /* Гісторыя */ 2688179 wikitext text/x-wiki {{Славутасьць |Тып = Помнік грамадзянскай архітэктуры |Назва = Цэнтральны Дом селяніна |Арыгінальная назва = |Выява = Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (1927).jpg |Подпіс выявы = Цэнтральны Дом селяніна, эскіз 1927 года |Шырыня выявы = |Статус = не існуе |Краіна = Беларусь |Назва месцазнаходжаньня = горад |Месцазнаходжаньне = Менск |Канфэсія = |Эпархія = |Ордэнская прыналежнасьць = |Тып кляштара = |Тып будынка = |Архітэктурны стыль = [[мадэрн]] |Аўтар праекту = [[Станіслаў Гайдукевіч]] |Будаўнік = |Заснавальнік = |Першае згадваньне = |Заснаваньне = |Асноўныя даты = {{Славутасьць/Даты||||||}} |Скасаваны = 1944 |Пачатак будаўніцтва = 1927 |Канчатак будаўніцтва = 1928 |Будынкі = {{Славутасьць/Будынкі||||||}} |Прыбудоўкі = |Вядомыя насельнікі = |Рэліквіі = |Плябан = |Стан = |Шырата паўшар'е = |Шырата градусаў = |Шырата хвілінаў = |Шырата сэкундаў = |Даўгата паўшар'е = |Даўгата градусаў = |Даўгата хвілінаў = |Даўгата сэкундаў = |Назва мапы = |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Сайт = |Commons = Дом селяніна }} '''Цэнтральны Дом селяніна''' ({{мова-ru|Центральный Дом крестьянина|скарочана}}) — помнік архітэктуры пачатку XX ст. у [[Менск]]у. Знаходзіўся на рагу гістарычных [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|Падгорнай]] і [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Кашарскай]] вуліцаў. Твор архітэктуры стылю [[мадэрн]]. Яшчэ ў даваенныя гады Цэнтральны Дом селяніна быў моцна перабудаваны, пасля чаго ў ім размясціўся ЦК камуністычнае партыі. У вайну будынак моцна пацярпеў, і на яго месцы з выкарыстоўваннем ацалелых канструкцый узведзены цяперашні будынак штаб-кватэры [[Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі|БРСМ]]{{Заўвага|Цяперашні афіцыйны адрас — ''вуліца Карла Маркса, 40''}}. == Гісторыя == Кастрычніцкі пераварот [[Станіслаў Гайдукевіч]] сустрэў у [[Менск]]у, з 1921 па 1927 гады ён працаваў загадчыкам праектнага Камітэту дзяржаўных збудаваньняў пры СНК БССР. У другой палове 1920-х архітэктару даверылі стварыць праект - Цэнтральны Дом селяніна. Строгі будынак на вуглу [[Вуліца Карла Маркса (Менск)|вуліц Маркса]] і [[вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскай]] быў здадзены ў эксплюатацыю ў 1928 годзе. Гэты праект Гайдукевіч стварыў разам з архітэктарам Радзевічам. Пры Доме былі адчынены бібліятэка, чытальня, заля на 400 чалавек, пакоі на 164 месцы. Таксама працавалі сталовая, сельскагаспадарчы музэй і аддзел дзяржаўнага страхаваньня. Не абышлося і без вугалкоў: ленінскі, ваенны, санітарны, антырэлігійны. У тым жа будынку знаходзіўся Беларускі дзяржаўны музэй. Будынак быў зьнішчаны ў 1944 годзе, калі пры адступленьні зь Менску яго ўзарвалі немцы<ref>https://visit-minsk.ru/2026/04/25/zdanie-kotoroe-perezhilo-vzryv-dvorec-dlya-vozhdej-i-shpionskie-strasti/</ref>. == Галерэя == <gallery caption=" Экстэр'ер" widths=150 heights=150 class="left"> Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (08.1927).jpg|Цэнтральны Дом селяніна, пра'ект С. Гайдукевіча (08.1927) Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (04.1928).jpg|Будоўля Цэнтральнага Дому селяніна (04.1928) Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (07.1928).jpg|Будоўля Дому селяніна (07.1928) Дом Селяніна. 1929.jpg|Цэнтральны Дом селяніна, 1929 Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (1930).jpg|Дом селяніна, 1930 год Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (1930) (2).jpg|Дом селяніна, 1930 год Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (1930-34).jpg|Цэнтральны Дом селяніна (1930-34) Miensk, Kašarskaja-Padhornaja, Dom sielanina. Менск, Кашарская-Падгорная, Дом селяніна (1930-39).jpg|Цэнтральны Дом селяніна па ператварэньні на ЦК камуністычнае партыі (1930-39) Miensk, Kašarskaja-Padhornaja. Менск, Кашарская-Падгорная (1943).jpg|ЦК КПбБ (колішні Цэнтральны Дом селяніна), 1943 год Дом селяніна. 3 ліпеня 1944 (01).jpg|Дом селяніна пасля падрыву немцамі (3 ліпеня 1944) </gallery> <gallery caption=" Інтэр'еры" widths=150 heights=150 class="left"> Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932).jpg|Сходы Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (12.1932).jpg|Пакоі Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932) (4).jpg|Бібліятэка Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932) (8).jpg|Этнаграфічны музэй Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932) (7).jpg|Этнаграфічны музэй Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932) (2).jpg|Тэатральная заля Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932) (5).jpg|Сельскагаспадарчы музэй Miensk, Dom sielanina. Менск, Дом селяніна (1932) (3).jpg|Клуб Miensk, Dom sielanina, Muzej. Менск, Дом селяніна, Музэй (1932).jpg|Музей Miensk, Dom sielanina, Muzej. Менск, Дом селяніна, Музэй (1932) (4).jpg|Музей Miensk, Dom sielanina, Muzej. Менск, Дом селяніна, Музэй (1932) (2).jpg|Музей </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Заўвагі == {{Заўвагі}} {{Менск}} [[Катэгорыя:Збудаваньні Менску]] 2m5q57r6age6yojh64gndnwlazkn3zd 0 303426 2688137 2684731 2026-09-02T21:02:03Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Крыніца 2688137 wikitext text/x-wiki {{Тэатрал |імя = Генрых Грыгоніс |арыгінал імя = |партрэт = Г. Грыгоніс Мастак М. Філіповіч. 1927.jpg |памер партрэту = |апісаньне партрэту = Генрых Грыгоніс. Мастак [[Міхась Філіповіч]]. 1927 |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|8|5|1889|1}} |месца нараджэньня = [[Падбярэзьзе (Віленскі павет)|Падбярэзьзе]], [[Віленскі раён]] [[Віленскі павет]], [[Летува]] |дата сьмерці = {{Памёр|4|11|1955}} |месца сьмерці = [[Менск]], [[Вайсковыя могілкі (Менск)|Вайсковых могілках]] |грамадзянства = |альма-матэр = |прафэсіі = |гады дзейнасьці = 1917—1955 |амплюа = |тэатар = [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]] |ролі = |спэктаклі = |узнагароды = |сайт = }} '''Генрых Грыгоніс''' ({{Н}} 8 траўня 1889, [[Падбярэзьзе (Віленскі павет)|Падбярэзьзе]], [[Віленскі раён]] [[Віленскі павет]], [[Летува]]. — {{†}} 4 лісапада 1955, [[Менск]] ) — беларускі [[актор]]. [[Заслужаны артыст БССР]] (5 студзеня 1939)<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Указ Прэзідыума Вярхойнага Савета БССР. Аб прысваенні звання заслужанага артыста БССР. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1939-01.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 5 студзеня 1939 | том = | нумар = 1 (415) | старонкі = 1 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, [[Народны артыст Беларускай ССР]] (1941)<ref>Народныя артысты Беларусі. // {{Літаратура/БелЭн|11|178}}</ref>. == Жыцьцяпіс == Быў юнгам, матросам на караблях гандлёвага флёту. У 1908–15 гг. актор прыватных тэатраў [[Уладзівасток]]у, [[Хабараўск]]у, [[Благавешчанск]]у, у 1917–19 ґг. у тэатральных калектывах [[Петраград]]у, [[Адэса|Адэсы]], [[Вільня|Вільні]]<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Канстанцін Саньнікаў|К. Н. Саннікаў]]. | загаловак = Старэйшы актор беларускага тэатра. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1940-10.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 3 красавіка 1940 | том = | нумар = 10 (466) | старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. У 1919 годзе – у [[Першае таварыства беларускае драмы і камэдыі|Першым беларускім таварыстве драмы і камэдыі]] (выканаў ролі Пустарэвіча, Старца ў «[[Паўлінка (п’еса)|Паўлінцы]]» і «[[Раскіданае гняздо (спэктакль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Раскіданым гнязьдзе]]» [[Янка Купала|Янкі Купалы]]). З 1920 году – у [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы|Першым беларускім дзяржаўным тэатры]]<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Яўген Рамановіч]]. | загаловак = Прадгісторыя беларускага тэатра.| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1940-10.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 3 красавіка 1940 | том = | нумар = 10 (466) | старонкі = 4 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Памёр 4 лістапада 1955 году ў [[Менск]]у. Пахаваны ў [[Менск]]у на [[Вайсковыя могілкі (Менск)|Вайсковых могілках]]. У 1956 годзе на магіле ўстаноўлена пліта<ref>{{артыкул|аўтар = [[Клара Кузняцова]]. | частка = |загаловак = Вайсковыя могілкі (вуд. Казлова). № 384 Магіла Грыгоніса Генрыха Юр’евіча. |арыгінал = |спасылка = https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/224|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том= {{Менск (Мінск)}}|нумар= | старонкі=260|isbn=}}</ref>. == Творчасьць == Актор стварыў шэраг мастацкіх вобразаў, якія вылучаюцца народнасьцю, сакавітым гумарам, мяккай лірычнасьцю, сатырычнай завостранасьцю: Мікіта Зносак, Пустарэвіч («[[Тутэйшыя (п’еса)|Тутэйшыя]]»<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Галіна Воранава]].| загаловак = «Тутэйшыя». Шлях да глядача. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/RodnajeSlova.pdf.zip/2020-11.pdf| мова = | выданьне = [[Роднае слова]] | тып = часопіс | год = 2020 | том = | нумар = 11 (395)| старонкі = 75—76 | issn = 0234-1360 | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, «Паўлінка» Янкі Купалы), Даніла («На Купальле» Міхася Чарота), Каваль («Каваль-ваявода» [[Еўсьцігней Міровіч|Еўсьцігнея Міровіча]]), Мікола («Салавей» [[Зьмітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]]), Нічыпар («Хто сьмяецца апошнім» [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]]), Анісім («Пагібель воўка» [[Эдуард Самуйлёнак|Эдуарда Самуйлёнка]]), Галушка, Бублік («У стэпах Украіны», «Плятон Крэчат» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Карняйчук|Аляксандра Карнейчука|uk|Корнійчук Олександр Євдокимович}})). У клясычным рэпэртуары асаблівы посьпех меў у ролі Журдэна («Мешчанін у шляхецтве» [[Мальер]]а<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Мешчанін у шляхецтве» Мальера. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-002.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925| том = | нумар = 2| старонкі = 13 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>);). Псыхалягічнай глыбінёй і самабытнымі рысамі характару вызначаліся вобразы Лукі («На дне» [[Максім Горкі|Максіма Горкага]]), Мураўёва («Кастусь Каліноўскі» [[Еўсьцігней Міровіч|Еўсьцігнея Міровіча]]<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-004.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 4| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>), Чужакова («Мост» [[Яўген Рамановіч|Яўгена Рамановіча]]), Фірса («Вішнёвы сад» [[Антон Чэхаў|Антона Чэхава]]). 3 іншых значных роляў: Людовіка («Сабака на сене» [[Лопэ дэ Вэга|Лопэ дэ Вэгі]]). Эскал («Рамео й Джульета» [[Ўільям Шэксьпір|Ўільяма Шэксьпіра]]). Дзяк («Пісаравы імяніны» [[Уладзіслаў Галубок|Уладзіслава Галубока]]). Дамінік Луцэвіч («Шчасьце паэта» [[Васіль Вітка|Васіля Віткі]]) і інш. Здымаўся ў кіно («Дняпро ў агні», 1937 г.: «Кармялюк». 1939 г.; «[[«Хто сьмяецца апошнім» (фільм)|«Хто сьмяецца апошнім»]]», зьнятым на кінастудыі «[[Беларусьфільм]]» рэжысэрам [[Уладзімер Корш-Саблін|Уладзімерам Корш-Сабліным]] па матывах аднайменнай сатырычнай камэдыі [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]] ў 1954 годзе. == Узнагароды == * Ордэн «Працоўнага Чырвонага Сьцяга» (1940)<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Указ Прэзідыюма Вярхоўнага Савета СССР Аб узнагароджанні ўдзельнікаў дэкады беларускага мастацтва Ордэнам «Працоўнага Чырвонага Сцяга». № 5. Грыгоніса Генрыха Юр'евіча.| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1940-18.pdf | мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 23 чэрвеня 1940 | том = | нумар = 18 (474) | старонкі = 2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. == Архівы == * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.bdamlm.by/ru/navukova-davedachny-aparat/spis-fondau/item/2335-grygonis-genrykh-yur-evich-1889-1955 | копія = | дата копіі = | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр’евіч (1889–1955). Акцёр, народны артыст БССР Ф. 185. Адз. зах. 42. 1905–1969 Воп. 1 | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Беларускі дзяржаўны архіў-музэй літаратуры і мастацтва]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = Дакумэнты ў БДАМЛМ паступілі ад жонкі. Апрацаваны ў 1973 г. БДАМЛМ. Ф. 185. 42 адз. зах. за 1905—1969. Дакумэнты творчай дзейнасьці, біяграфічныя дакумэнты, фатаздымкі. НМГКБ. КП 16027-16057 за 1920-1927 і пазьней. Фатаздымкі ў ролях, пасьведчаньні, граматы, афішы, праграмы, узнагароды, працоўная кніжка}} * {{Кніга|аўтар = [[Вольга Іванова]]. |частка = |загаловак = Асaбістыя архівы Беларусі канца XVIII-пач. XXІ ст. |арыгінал = |спасылка = https://www.academia.edu/42269851/%D0%90%D1%81a%D0%B1%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D1%96%D0%B2%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0_XVIII_%D0%BF%D0%B0%D1%87_XX%D0%86_%D1%81%D1%82_%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA_2014_404_%D1%81|адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Зьміцер Колас]] |год = 2014 |том = |старонкі = 197 |старонак = 404 |сэрыя = |isbn = 978-985-6992-59-2 |наклад = }} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = [[Барыс Вішкароў]].| загаловак = Гэнрых Юрʼсьпіч Грыгоніс. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = складальнікі: [[Уладзімер Няфёд]], [[Уладзімер Стэльмах]]; рэдкалегія: [[Казімер Буслаў]], [[Віталь Вольскі]], [[Рыгор Шырма]]. | выданьне = Мастацтва Совецкай Беларусі| тып =зборнік артыкулаў | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае выдавецтва БССР]] | год = 1955 | том = | старонкі = —| isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Есакоў|Ал. Есакоў]]. | загаловак = Пачэсны шлях. (Г. Ю. Грыгоніс)| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1946-06.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 17 лютага 1946 | том = | нумар = 6 (529)| старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Есакоў]]. | загаловак = Генрых Грыгоніс. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = склаў Міхаіл Герасімовіч; рэдкалегія: Анатоль Сабалеўскі (рэдактар) і інш.| выданьне = Беларускае тэатральнае аб'яднанне| тып = | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] | год = 1967 | том = Кніга 2. Слова пра майстроў сцэны | старонкі = 76—82 | isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = [[Клара Кузняцова]]. |частка = |загаловак = Генрых Грыгоніс: крытыка-біяграфічны нарыс|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 77 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1500}} * {{Кніга|аўтар = [[Андрэй Масквін]]. |частка = |загаловак = Беларускі тэатр 1920—1930-х: адабраная памяць |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/belaruski-teatr-1920-1930-kh-maskvin-andrey |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Логвінаў]] |год = 2016 |том = |старонкі = 32, 36, 37, 65, 71, 81, 90, 91, 102, 121 |старонак = |сэрыя = |isbn = 978-609-814-775-9 |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Паўліна Мядзёлка. |частка = |загаловак = Сцежкамі жыцця |арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/sciezkami-zyccia-paulina-miadziolka-2018.html |адказны = укладаньне, прадмова, камэнтары: [[Ганна Запартыка]]; навукова-рэдакцыйная рада: [[Валянцін Голубеў]], [[Аляксей Каўка]], [[Вітаўт Кіпель]], [[Адам Мальдзіс]], [[Мікалай Нікалаеў]], [[Генадзь Сагановіч]], [[Аляксандар Смалянчук]] і [[Лявон Юрэвіч]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Лімарыус]] |год = 2018 |том = |старонкі = 347 |старонак = 610+4 |сэрыя =Беларуская мемуарная бібліятэка |isbn =978-985-6968-69-6 |наклад = 300 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Яўген Рамановіч]].| загаловак = Генрых Грыгоніс. Да 80-годдзя з дня нараджэння.| спасылка = | мова = | выданьне =[[Тэатар (часопіс)|Тэатр]] | тып = часопіс | год = 1969 | том = | нумар = 3 | старонкі = — | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Анатоль Сабалеўскі]]. | загаловак = З мастакоўскіх залацінак. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]] | тып = часопіс | год = 2010 | том = | нумар = 6 (327) | старонкі = 22 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} === Энцыкляпэды, даведнікі === * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Гісторыя беларускага тэатра: у 3 т. |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдактары тома: [[Тамара Гаробчанка|Т. Я. Гаробчанка]], [[Клара Кузняцова|К. Б. Кузняцова]], [[Уладзімер Няфёд|У. І. Няфёд]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1985|том = 2: Тэатр савецкай эпохі, 1917―1945 гг. |старонкі = |старонак =607 |сэрыя = |isbn = |наклад =1700 }} {{слупок-2}} * Грыгоніс Генрых Юр'евіч. // {{Літаратура/БелСЭ|4}} — С. 58. * Грыгоніс Генрых Юр'евіч. // {{Літаратура/БелЭн|5|475, 476}} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр'евіч. | арыгінал = | спасылка = https://knihi-online.com/assets/files/25/10/kultura-bielarusi-u-6-i-t-t-3.pdf | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне = Культура Беларусі| тып =энцыклапедыя. У 6 т.| месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] | год = 2012| выпуск = | том = 3 . Г — З| нумар = | старонкі = 280| isbn = 978-985-11-0495-2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * Грыгоніс Генрых Юр'евіч. // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|2}} — С. 217. * {{Артыкул| аўтар = К. Б. Кузняцова. | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр'евіч. | арыгінал = | спасылка = | мова = | адказны = галоўны рэдактар [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] і інш. | аўтар выданьня = | выданьне =Янка Купала | тып = энцыкляпэдычны даведнік | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]| год = 1986 | выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 173 | isbn = | issn = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Янка Купала: энцыклапедыя. (Да 135-годдзя з дня нараджэння народнага паэта) |арыгінал = |спасылка = |адказны =рэдкалегія: [[Уладзімер Андрыевіч|У. У. Андрыевіч]] (галоўны рэдактар) і інш |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] |год = 2017 |том = 1: А — З|старонкі = 269 |старонак = 399 |сэрыя = |isbn = 978-985-11-1042-7 |наклад = 1500 }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя |арыгінал = |спасылка = |адказны =Рэдактар: [[Генадзь Пашкоў|Пашкоў Г. П.]] і інш. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] |год =2002 |том =1: А—К |старонкі = 315—316 |старонак =568 |сэрыя = |isbn =985-11-0255-5 |наклад =4000 }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Хрэстаматыя па гісторыі беларускага тэатра і драматургіі: у 4-х тамах |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдагаваньне тэкстаў, уступны артыкул і камэнты [[Анатоль Сабалеўскі|Сабалеўскага А.В.]], мастак [[Леанід Гоманаў|Л. М. Гоманаў]] |выданьне = выданьне 2-е, пашыранае |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 1998 |том = 2: 20–50–я гады ХХ стагоддзя |старонкі = 540—547 |старонак = 573 |сэрыя = |isbn = 985-08-0265-0 |наклад = }} {{слупок-канец}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://bis.nlb.by/ru/documents/128640 | копія = | дата копіі = | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр'евіч | фармат = | назва праекту = [[Беларусь у асобах і падзеях]] | выдавец = | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Грыгоніс, Генрых}} [[Катэгорыя:Беларускія акторы]] [[Катэгорыя:Асобы Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Заслужаныя артысты БССР]] [[Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках]] b3ufho8ud292nr8qpx8iiw7dqdtiq5p 2688145 2688137 2026-09-02T22:56:39Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Крыніца 2688145 wikitext text/x-wiki {{Тэатрал |імя = Генрых Грыгоніс |арыгінал імя = |партрэт = Г. Грыгоніс Мастак М. Філіповіч. 1927.jpg |памер партрэту = |апісаньне партрэту = Генрых Грыгоніс. Мастак [[Міхась Філіповіч]]. 1927 |дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|8|5|1889|1}} |месца нараджэньня = [[Падбярэзьзе (Віленскі павет)|Падбярэзьзе]], [[Віленскі раён]] [[Віленскі павет]], [[Летува]] |дата сьмерці = {{Памёр|4|11|1955}} |месца сьмерці = [[Менск]], [[Вайсковыя могілкі (Менск)|Вайсковых могілках]] |грамадзянства = |альма-матэр = |прафэсіі = |гады дзейнасьці = 1917—1955 |амплюа = |тэатар = [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы]] |ролі = |спэктаклі = |узнагароды = |сайт = }} '''Генрых Грыгоніс''' ({{Н}} 8 траўня 1889, [[Падбярэзьзе (Віленскі павет)|Падбярэзьзе]], [[Віленскі раён]] [[Віленскі павет]], [[Летува]]. — {{†}} 4 лісапада 1955, [[Менск]] ) — беларускі [[актор]]. [[Заслужаны артыст БССР]] (5 студзеня 1939)<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Указ Прэзідыума Вярхойнага Савета БССР. Аб прысваенні звання заслужанага артыста БССР. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1939-01.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 5 студзеня 1939 | том = | нумар = 1 (415) | старонкі = 1 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, [[Народны артыст Беларускай ССР]] (1941)<ref>Народныя артысты Беларусі. // {{Літаратура/БелЭн|11|178}}</ref>. == Жыцьцяпіс == Быў юнгам, матросам на караблях гандлёвага флёту. У 1908–15 гг. актор прыватных тэатраў [[Уладзівасток]]у, [[Хабараўск]]у, [[Благавешчанск]]у, у 1917–19 ґг. у тэатральных калектывах [[Петраград]]у, [[Адэса|Адэсы]], [[Вільня|Вільні]]<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Канстанцін Саньнікаў|К. Н. Саннікаў]]. | загаловак = Старэйшы актор беларускага тэатра. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1940-10.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 3 красавіка 1940 | том = | нумар = 10 (466) | старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. У 1919 годзе – у [[Першае таварыства беларускае драмы і камэдыі|Першым беларускім таварыстве драмы і камэдыі]] (выканаў ролі Пустарэвіча, Старца ў «[[Паўлінка (п’еса)|Паўлінцы]]» і «[[Раскіданае гняздо (спэктакль, Нацыянальны тэатар імя Янкі Купалы)|Раскіданым гнязьдзе]]» [[Янка Купала|Янкі Купалы]]). З 1920 году – у [[Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы|Першым беларускім дзяржаўным тэатры]]<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Яўген Рамановіч]]. | загаловак = Прадгісторыя беларускага тэатра.| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1940-10.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 3 красавіка 1940 | том = | нумар = 10 (466) | старонкі = 4 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. Памёр 4 лістапада 1955 году ў [[Менск]]у. Пахаваны ў [[Менск]]у на [[Вайсковыя могілкі (Менск)|Вайсковых могілках]]. У 1956 годзе на магіле ўстаноўлена пліта<ref>{{артыкул|аўтар = [[Клара Кузняцова]]. | частка = |загаловак = Вайсковыя могілкі (вуд. Казлова). № 384 Магіла Грыгоніса Генрыха Юр’евіча. |арыгінал = |спасылка = https://orda.of.by/.lib/spik/minsk/224|адказны =Рэдкал.: [[Станіслаў Марцэлеў|С. В. Марцэлеў]](гал. рэд.) і інш.|выданьне=[[Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі]]|тып=энцыкляпэдыя|месца={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва=Беларуская энцыклапедыя |год=1988|выпуск=|том= {{Менск (Мінск)}}|нумар= | старонкі=260|isbn=}}</ref>. == Творчасьць == Актор стварыў шэраг мастацкіх вобразаў, якія вылучаюцца народнасьцю, сакавітым гумарам, мяккай лірычнасьцю, сатырычнай завостранасьцю: Мікіта Зносак<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Галіна Воранава]].| загаловак = «Тутэйшыя». Шлях да глядача. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/RodnajeSlova.pdf.zip/2020-11.pdf| мова = | выданьне = [[Роднае слова]] | тып = часопіс | год = 2020 | том = | нумар = 11 (395)| старонкі = 75—76 | issn = 0234-1360 | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>, Пустарэвіч («[[Тутэйшыя (п’еса)|Тутэйшыя]]», «Паўлінка» Янкі Купалы), Даніла<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «На Купальле» М. Кудзелькі. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-003.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 3| старонкі = 11 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref> («На Купальле» Міхася Чарота), Каваль («Каваль-ваявода» [[Еўсьцігней Міровіч|Еўсьцігнея Міровіча]]), Мікола («Салавей» [[Зьмітрок Бядуля|Зьмітрака Бядулі]]), Нічыпар («Хто сьмяецца апошнім» [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]]), Анісім («Пагібель воўка» [[Эдуард Самуйлёнак|Эдуарда Самуйлёнка]]), Галушка, Бублік («У стэпах Украіны», «Плятон Крэчат» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Карняйчук|Аляксандра Карнейчука|uk|Корнійчук Олександр Євдокимович}})). У клясычным рэпэртуары асаблівы посьпех меў у ролі Журдэна<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Мешчанін у шляхецтве» Мальера. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-002.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925| том = | нумар = 2| старонкі = 13 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref> («Мешчанін у шляхецтве» [[Мальер]]а);). Псыхалягічнай глыбінёй і самабытнымі рысамі характару вызначаліся вобразы Лукі («На дне» [[Максім Горкі|Максіма Горкага]]), Мураўёва<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Беларускі Дзяржаўны Тэатр. «Кастусь Каліноўскі» Е. Міровіча. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Dauniejsyja/Miensk/Trybuna_mastactva.pdf.zip/1925-004.pdf | мова = | выданьне =[[Трыбуна мастацтва (1925)|Трыбуна мастацтва]] | тып = часопіс | год = 1925 | том = | нумар = 4| старонкі = 14 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref> («Кастусь Каліноўскі» [[Еўсьцігней Міровіч|Еўсьцігнея Міровіча]]), Чужакова («Мост» [[Яўген Рамановіч|Яўгена Рамановіча]]), Фірса («Вішнёвы сад» [[Антон Чэхаў|Антона Чэхава]]). 3 іншых значных роляў: Людовіка («Сабака на сене» [[Лопэ дэ Вэга|Лопэ дэ Вэгі]]). Эскал («Рамео й Джульета» [[Ўільям Шэксьпір|Ўільяма Шэксьпіра]]). Дзяк («Пісаравы імяніны» [[Уладзіслаў Галубок|Уладзіслава Галубока]]). Дамінік Луцэвіч («Шчасьце паэта» [[Васіль Вітка|Васіля Віткі]]) і інш. Здымаўся ў кіно («Дняпро ў агні», 1937 г.: «Кармялюк». 1939 г.; «[[«Хто сьмяецца апошнім» (фільм)|«Хто сьмяецца апошнім»]]», зьнятым на кінастудыі «[[Беларусьфільм]]» рэжысэрам [[Уладзімер Корш-Саблін|Уладзімерам Корш-Сабліным]] па матывах аднайменнай сатырычнай камэдыі [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]] ў 1954 годзе. == Узнагароды == * Ордэн «Працоўнага Чырвонага Сьцяга» (1940)<ref>{{Артыкул| аўтар = | загаловак = Указ Прэзідыюма Вярхоўнага Савета СССР Аб узнагароджанні ўдзельнікаў дэкады беларускага мастацтва Ордэнам «Працоўнага Чырвонага Сцяга». № 5. Грыгоніса Генрыха Юр'евіча.| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1940-18.pdf | мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 23 чэрвеня 1940 | том = | нумар = 18 (474) | старонкі = 2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}}</ref>. == Архівы == * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.bdamlm.by/ru/navukova-davedachny-aparat/spis-fondau/item/2335-grygonis-genrykh-yur-evich-1889-1955 | копія = | дата копіі = | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр’евіч (1889–1955). Акцёр, народны артыст БССР Ф. 185. Адз. зах. 42. 1905–1969 Воп. 1 | фармат = | назва праекту = | выдавец = [[Беларускі дзяржаўны архіў-музэй літаратуры і мастацтва]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = Дакумэнты ў БДАМЛМ паступілі ад жонкі. Апрацаваны ў 1973 г. БДАМЛМ. Ф. 185. 42 адз. зах. за 1905—1969. Дакумэнты творчай дзейнасьці, біяграфічныя дакумэнты, фатаздымкі. НМГКБ. КП 16027-16057 за 1920-1927 і пазьней. Фатаздымкі ў ролях, пасьведчаньні, граматы, афішы, праграмы, узнагароды, працоўная кніжка}} * {{Кніга|аўтар = [[Вольга Іванова]]. |частка = |загаловак = Асaбістыя архівы Беларусі канца XVIII-пач. XXІ ст. |арыгінал = |спасылка = https://www.academia.edu/42269851/%D0%90%D1%81a%D0%B1%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%8F_%D0%B0%D1%80%D1%85%D1%96%D0%B2%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B0_XVIII_%D0%BF%D0%B0%D1%87_XX%D0%86_%D1%81%D1%82_%D0%9C%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA_2014_404_%D1%81|адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Зьміцер Колас]] |год = 2014 |том = |старонкі = 197 |старонак = 404 |сэрыя = |isbn = 978-985-6992-59-2 |наклад = }} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} * {{Артыкул| аўтар = [[Барыс Вішкароў]].| загаловак = Гэнрых Юрʼсьпіч Грыгоніс. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = складальнікі: [[Уладзімер Няфёд]], [[Уладзімер Стэльмах]]; рэдкалегія: [[Казімер Буслаў]], [[Віталь Вольскі]], [[Рыгор Шырма]]. | выданьне = Мастацтва Совецкай Беларусі| тып =зборнік артыкулаў | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Дзяржаўнае выдавецтва БССР]] | год = 1955 | том = | старонкі = —| isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Есакоў|Ал. Есакоў]]. | загаловак = Пачэсны шлях. (Г. Ю. Грыгоніс)| спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/nlb.by/Sucasnyja/LiM.pdf.zip/1946-06.pdf | мова = | выданьне = [[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 17 лютага 1946 | том = | нумар = 6 (529)| старонкі = 3 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Алесь Есакоў]]. | загаловак = Генрых Грыгоніс. | спасылка = | мова = | аўтар выданьня = склаў Міхаіл Герасімовіч; рэдкалегія: Анатоль Сабалеўскі (рэдактар) і інш.| выданьне = Беларускае тэатральнае аб'яднанне| тып = | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]] | год = 1967 | том = Кніга 2. Слова пра майстроў сцэны | старонкі = 76—82 | isbn = | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = [[Клара Кузняцова]]. |частка = |загаловак = Генрых Грыгоніс: крытыка-біяграфічны нарыс|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]] |год = 1984 |том = |старонкі = |старонак = 77 |сэрыя = |isbn = |наклад = 1500}} * {{Кніга|аўтар = [[Андрэй Масквін]]. |частка = |загаловак = Беларускі тэатр 1920—1930-х: адабраная памяць |арыгінал = |спасылка = https://kamunikat.org/belaruski-teatr-1920-1930-kh-maskvin-andrey |адказны = |выданьне = |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Логвінаў]] |год = 2016 |том = |старонкі = 32, 36, 37, 65, 71, 81, 90, 91, 102, 121 |старонак = |сэрыя = |isbn = 978-609-814-775-9 |наклад = }} * {{Кніга|аўтар = Паўліна Мядзёлка. |частка = |загаловак = Сцежкамі жыцця |арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/sciezkami-zyccia-paulina-miadziolka-2018.html |адказны = укладаньне, прадмова, камэнтары: [[Ганна Запартыка]]; навукова-рэдакцыйная рада: [[Валянцін Голубеў]], [[Аляксей Каўка]], [[Вітаўт Кіпель]], [[Адам Мальдзіс]], [[Мікалай Нікалаеў]], [[Генадзь Сагановіч]], [[Аляксандар Смалянчук]] і [[Лявон Юрэвіч]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Лімарыус]] |год = 2018 |том = |старонкі = 347 |старонак = 610+4 |сэрыя =Беларуская мемуарная бібліятэка |isbn =978-985-6968-69-6 |наклад = 300 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Яўген Рамановіч]].| загаловак = Генрых Грыгоніс. Да 80-годдзя з дня нараджэння.| спасылка = | мова = | выданьне =[[Тэатар (часопіс)|Тэатр]] | тып = часопіс | год = 1969 | том = | нумар = 3 | старонкі = — | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Артыкул| аўтар = [[Анатоль Сабалеўскі]]. | загаловак = З мастакоўскіх залацінак. | спасылка = | мова = | выданьне =[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]] | тып = часопіс | год = 2010 | том = | нумар = 6 (327) | старонкі = 22 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} === Энцыкляпэды, даведнікі === * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Гісторыя беларускага тэатра: у 3 т. |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдактары тома: [[Тамара Гаробчанка|Т. Я. Гаробчанка]], [[Клара Кузняцова|К. Б. Кузняцова]], [[Уладзімер Няфёд|У. І. Няфёд]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Навука і тэхніка]] |год = 1985|том = 2: Тэатр савецкай эпохі, 1917―1945 гг. |старонкі = |старонак =607 |сэрыя = |isbn = |наклад =1700 }} {{слупок-2}} * Грыгоніс Генрых Юр'евіч. // {{Літаратура/БелСЭ|4}} — С. 58. * Грыгоніс Генрых Юр'евіч. // {{Літаратура/БелЭн|5|475, 476}} * {{Артыкул| аўтар = | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр'евіч. | арыгінал = | спасылка = https://knihi-online.com/assets/files/25/10/kultura-bielarusi-u-6-i-t-t-3.pdf | мова = | адказны = | аўтар выданьня = | выданьне = Культура Беларусі| тып =энцыклапедыя. У 6 т.| месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] | год = 2012| выпуск = | том = 3 . Г — З| нумар = | старонкі = 280| isbn = 978-985-11-0495-2 | issn = | архіўная спасылка = | недасяжны}} * Грыгоніс Генрых Юр'евіч. // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|2}} — С. 217. * {{Артыкул| аўтар = К. Б. Кузняцова. | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр'евіч. | арыгінал = | спасылка = | мова = | адказны = галоўны рэдактар [[Іван Шамякін|І. П. Шамякін]] і інш. | аўтар выданьня = | выданьне =Янка Купала | тып = энцыкляпэдычны даведнік | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]| год = 1986 | выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 173 | isbn = | issn = }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Янка Купала: энцыклапедыя. (Да 135-годдзя з дня нараджэння народнага паэта) |арыгінал = |спасылка = |адказны =рэдкалегія: [[Уладзімер Андрыевіч|У. У. Андрыевіч]] (галоўны рэдактар) і інш |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] |год = 2017 |том = 1: А — З|старонкі = 269 |старонак = 399 |сэрыя = |isbn = 978-985-11-1042-7 |наклад = 1500 }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя |арыгінал = |спасылка = |адказны =Рэдактар: [[Генадзь Пашкоў|Пашкоў Г. П.]] і інш. |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]] |год =2002 |том =1: А—К |старонкі = 315—316 |старонак =568 |сэрыя = |isbn =985-11-0255-5 |наклад =4000 }} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак =Хрэстаматыя па гісторыі беларускага тэатра і драматургіі: у 4-х тамах |арыгінал = |спасылка = |адказны = рэдагаваньне тэкстаў, уступны артыкул і камэнты [[Анатоль Сабалеўскі|Сабалеўскага А.В.]], мастак [[Леанід Гоманаў|Л. М. Гоманаў]] |выданьне = выданьне 2-е, пашыранае |месца = {{Менск (Мінск)}} |выдавецтва = [[Навука і тэхніка (выдавецтва)|Беларуская навука]] |год = 1998 |том = 2: 20–50–я гады ХХ стагоддзя |старонкі = 540—547 |старонак = 573 |сэрыя = |isbn = 985-08-0265-0 |наклад = }} {{слупок-канец}} == Вонкавыя спасылкі == {{Commons}} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://bis.nlb.by/ru/documents/128640 | копія = | дата копіі = | загаловак = Грыгоніс Генрых Юр'евіч | фармат = | назва праекту = [[Беларусь у асобах і падзеях]] | выдавец = | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Грыгоніс, Генрых}} [[Катэгорыя:Беларускія акторы]] [[Катэгорыя:Асобы Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы]] [[Катэгорыя:Заслужаныя артысты БССР]] [[Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках]] q7apbacc1nyucu73fnm3fdon9ae5sy4 0 303699 2688094 2688061 2026-09-02T15:09:50Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2688094 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Сарнавічы |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Сарнавічаў |Арыгінальная назва = Сарновичі |Лацінка = Sarnavičy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1552 годам |Першыя згадкі = [[1552]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 383 |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 04 |Шырата сэкундаў = 55 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 55 |Даўгата сэкундаў = 28 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} [[Файл:Вяледнікі ў люстрацыі 1552 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сернавічы ў люстрацыі Оўруцкага замку 1552 г.]] [[Файл:Абыходы ў рэестры 1628 г.jpg|значак|зьлева|150px|Мястэчка Сарнапаль і сяло Сарнавічы ў рэестры 1628 г.]] [[Файл:Абыходы ў тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|150px|Сарнапаль і Сарнавічы ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Коростишів в люстрації 1683 р.jpg|значак|зьлева|150px|Сарнавічы ў люстрацыі 1683 г.]] '''Са́рнавічы''' ({{мова-uk|Са́рновичі}}) — сяло ў [[Корасьценскі раён|Корасьценскім раёне]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Паводле люстрацыі [[Оўруч|Оўруцкага]] замку 1552 года{{заўвага|У. Б. Антановіч, укладальнік адпаведнага тому дакумэнтаў, датаваў яе 1545 годам. Але апісаньні іншых «украинных замков» — Мазырскага, Чарнобыльскага, Асьцёрскага, Віньніцкага, Чаркаскага — пазначаныя 1552 г. І для Оўруцкага гэты год цалкам прыймальны, бо Іосіф Халецкі тады заставаўся дзяржаўцам, а люстрацыя праведзена пры ім.}}, зь сяла Сернавічы пана Крыштафа Кміціча, якое цягнула 1 службу, выбіралася 2 кадзі мядовай даніны<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 455; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 4. Т. І. Акты о происхождении шляхетских родов в Юго-Западной России. — Киев, 1867. С. 35, 49</ref>. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]] (і Сарнавічы з прылегласьцямі) было далучана да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 84 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === У падатковым рэестры Кіеўскага ваяводзтва 1628 году запісана, што зь мястэчка Сарнапаль пана Юрыя Лясоты за шэсьць пабораў мусіла выплачвацца з 4 рынкавых дымоў (~24 жыхары) па 3 злотыя, з 6 вулічных дымоў (~36) па 1 зл. і 6 грошаў, з кола млынавага 3 зл. штогадовага, зь сяла Сарнавічы з 3 дымоў (~18) па 3 зл., з 2 [[агароднікі|агароднікаў]] па 1 зл. і 6 гр.<ref>ЦДІАУК. Ф. 25. Оп. 1. Спр. 177. А. 600; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. І. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 389</ref>. Згодна з тарыфам [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 113 дымоў (~678 жыхароў) мястэчка Сарнапаль панства Станіслава і Марыны Шчырскіх выбіралася 113 злотых, з 11 дымоў (~66) сяла Сарнавічы — 11 зл.<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 885зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 227-228</ref>. У люстрацыі падымнага падатку [[Жытомір]]скага і Оўруцкага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году засьведчана, што з 5 дымоў сяла Сарнавічы пана Берэжэцкага выплачваўся 1 злоты<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 743; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. І. — С. 498</ref>. Зь візыты Оўруцкага дэканату 1740 году вынікае, што жыхары 9 двароў сяла Сарнавічы належалі да прыходу царквы Пакрова Найсьвяцейшай Багародзіцы ў сяле Калінаўка<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага. Ф. 233. Спр. 19. А. 741-743</ref>. У 1754 годзе з 10 двароў (~60 жыхароў) сяла Сарнавічы Оўруцкага кляштару езуітаў выплачваліся «''do grodu''»{{заўвага|Жытомірскага замку.}} 1 злоты і 17 грошаў, «''do skarbu''» — 6 злотых і 8 грошаў<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 139</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Сарнавічы апынуліся ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі]] o9bli7qsgr9i2f4702twvhej52xmt9i 10 303744 2688092 2026-09-02T13:01:57Z Jim 415 Створаная старонка са зьместам „Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“ 2688092 wikitext text/x-wiki Pez estandarte del mar Rojo (Heniochus intermedius), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 36.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude> akhr4oxj2y7khvcdkelsfwbjtmcgaxa 10 303745 2688093 2026-09-02T13:02:41Z Jim 415 Створаная старонка са зьместам „Eclipse-totale-2026-couronne-Luc-Viatour.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“ 2688093 wikitext text/x-wiki Eclipse-totale-2026-couronne-Luc-Viatour.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude> mt6j9mj8hrqtpnmwx324iv50nonjgji 0 303746 2688128 2026-09-02T20:36:59Z XHCKidx 11053 Створаная старонка са зьместам „__NOTOC__ {{Вуліца Менску |назва = Кірава |былыя назвы = Магазынная (Універсітэцкая), Міхайлаўская |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Kirava street (Minsk) p01.jpg |подпіс = Вуліца Кірава |раён = Ле...“ 2688128 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Вуліца Менску |назва = Кірава |былыя назвы = Магазынная (Універсітэцкая), Міхайлаўская |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Kirava street (Minsk) p01.jpg |подпіс = Вуліца Кірава |раён = [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]],[[Кастрыніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] |гістарычны раён = [[Новае Места (Менск)]] |даўжыня = |мэтро = [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]], [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]], [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] |аўтобус = |тралейбус = |трамвай = |індэкс = |на мапе = |Commons = Miensk, Magazynnaja }} '''Вуліца Кірава''' (''гістарычная назва'' — '''Магазынная''', '''Міхайлаўская''') — вуліца ў цэнтральнай частцы [[Менск]]у ([[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] раёны), якая пачынаецца ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] і ідзе да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы)]]. Названа у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]<ref>https://minsknews.by/kak-poyavilis-vorota-minska-i-s-godami-menyalas-ulicza-kirova/</ref>. Немерацыя дамоў ідзе ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] (ад [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] вуліцы). Перасякае вуліцы: [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]], [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Побач размешчаны станцыі метро [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] і [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. На вуліцы разьмешчаныя: «[[Брама Менска]]»<ref group=~>вул. Кірава, 1 і 2</ref>, [[Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 8</ref>, [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 15</ref>, [[Дынама (стадыён, Менск)|стадыён «Дынама»]], Выканкам [[Садружнасьць незалежных дзяржаваў|СНД]]<ref group=~>вул. Кірава, 17 / вул. Камсамольская, 38</ref>, [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 14 / вул. Леніна, 19</ref>, дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва [[БЕЛТА]]<ref group=~>вул. Кірава, 26</ref>. == Гісторыя == Сучасная вуліца '''Кірава''' складаецца з дзьвух раней самастойных вуліц: '''Міхайлаўскай''' (за завецкім часам была пераіменавана у вуліцу '''11 ліпеня'''), што ішла ад вуліцы [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] да [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] і '''Магазыннай''' (пазней — '''Універсітэцкай'''), якая працягвалася ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. [[22 сьнежня]] [[1934]] пераіменавана у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Заўвагі == {{reflist|group="~"}} {{Вуліцы Менску}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] [[Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)]] byrvr27sjr66lz6mdejn83d8pdqe3va 2688130 2688128 2026-09-02T20:38:11Z XHCKidx 11053 2688130 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Вуліца Менску |назва = Кірава |былыя назвы = Магазынная (Універсітэцкая), Міхайлаўская |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Kirava street (Minsk) p01.jpg |подпіс = Вуліца Кірава |раён = [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]],[[Кастрыніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] |гістарычны раён = [[Новае Места (Менск)]] |даўжыня = |мэтро = [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]], [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]], [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] |аўтобус = |тралейбус = |трамвай = |індэкс = |на мапе = |Commons = Miensk, Magazynnaja }} '''Вуліца Кірава''' (''гістарычная назва'' — '''Магазынная''', '''Міхайлаўская''') — вуліца ў цэнтральнай частцы [[Менск]]у ([[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] раёны), якая пачынаецца ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] і ідзе да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Названа у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]<ref>https://minsknews.by/kak-poyavilis-vorota-minska-i-s-godami-menyalas-ulicza-kirova/</ref>. Немерацыя дамоў ідзе ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] (ад [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] вуліцы). Перасякае вуліцы: [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]], [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Побач размешчаны станцыі метро [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] і [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. На вуліцы разьмешчаныя: «[[Брама Менска]]»<ref group=~>вул. Кірава, 1 і 2</ref>, [[Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 8</ref>, [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 15</ref>, [[Дынама (стадыён, Менск)|стадыён «Дынама»]], Выканкам [[Садружнасьць незалежных дзяржаваў|СНД]]<ref group=~>вул. Кірава, 17 / вул. Камсамольская, 38</ref>, [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 14 / вул. Леніна, 19</ref>, дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва [[БЕЛТА]]<ref group=~>вул. Кірава, 26</ref>. == Гісторыя == Сучасная вуліца '''Кірава''' складаецца з дзьвух раней самастойных вуліц: '''Міхайлаўскай''' (за завецкім часам была пераіменавана у вуліцу '''11 ліпеня'''), што ішла ад вуліцы [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] да [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] і '''Магазыннай''' (пазней — '''Універсітэцкай'''), якая працягвалася ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. [[22 сьнежня]] [[1934]] пераіменавана у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Заўвагі == {{reflist|group="~"}} {{Вуліцы Менску}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] [[Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)]] ovwl64hjfwsqlpk8k1e0ngq2hcwzl4i 2688135 2688130 2026-09-02T20:52:54Z XHCKidx 11053 2688135 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Вуліца Менску |назва = Кірава |былыя назвы = Магазынная (Універсітэцкая), Міхайлаўская |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Kirava street (Minsk) p01.jpg |подпіс = Вуліца Кірава |раён = [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]],[[Кастрыніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] |гістарычны раён = [[Новае Места (Менск)]] |даўжыня = |мэтро = [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]], [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]], [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] |аўтобус = |тралейбус = |трамвай = |індэкс = |на мапе = |Commons = Miensk, Magazynnaja }} '''Вуліца Кірава''' (''гістарычная назва'' — '''Магазынная''', '''Міхайлаўская''') — вуліца ў цэнтральнай частцы [[Менск]]у ([[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] раёны), якая пачынаецца ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] і ідзе да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Названа у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]<ref>https://minsknews.by/kak-poyavilis-vorota-minska-i-s-godami-menyalas-ulicza-kirova/</ref>. Немерацыя дамоў ідзе ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] (ад [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] вуліцы). Перасякае вуліцы: [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]], [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Побач размешчаны станцыі метро [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] і [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. На вуліцы разьмешчаныя: «[[Брама Менска]]»<ref group=~>вул. Кірава, 1 і 2</ref>, [[Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 8</ref>, [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 15</ref>, [[Дынама (стадыён, Менск)|стадыён «Дынама»]], Выканкам [[Садружнасьць незалежных дзяржаваў|СНД]]<ref group=~>вул. Кірава, 17 / вул. Камсамольская, 38</ref>, [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 14 / вул. Леніна, 19</ref>, дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва [[БЕЛТА]]<ref group=~>вул. Кірава, 26</ref>. == Гісторыя == Сучасная вуліца '''Кірава''' складаецца з дзьвух раней самастойных вуліц: '''Міхайлаўскай''' (за завецкім часам была пераіменавана у вуліцу '''11 ліпеня'''), што ішла ад вуліцы [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] да [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] і '''Магазыннай''' (пазней — '''Універсітэцкай'''), якая працягвалася ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. [[22 сьнежня]] [[1934]] пераіменавана у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Заўвагі == {{reflist|group="~"}} {{Вуліцы Менску}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] [[Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)]] [[Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Менск)]] s58n962vtihov160n2a2fsg4qdm5r4u 2688175 2688135 2026-09-03T09:12:43Z XHCKidx 11053 2688175 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Вуліца Менску |назва = Кірава |былыя назвы = Магазынная (Універсітэцкая), Міхайлаўская |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Kirava street (Minsk) p01.jpg |подпіс = Вуліца Кірава |раён = [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]],[[Кастрыніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] |гістарычны раён = [[Новае Места (Менск)]] |даўжыня = |мэтро = [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]], [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]], [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] |аўтобус = |тралейбус = |трамвай = |індэкс = |на мапе = |Commons = Miensk, Magazynnaja }} '''Вуліца Кірава''' (''гістарычная назва'' — '''Магазынная''', '''Міхайлаўская''') — вуліца ў цэнтральнай частцы [[Менск]]у ([[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] раёны), якая пачынаецца ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] і ідзе да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Названа у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]<ref>https://minsknews.by/kak-poyavilis-vorota-minska-i-s-godami-menyalas-ulicza-kirova/</ref>. Немерацыя дамоў ідзе ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальнае плошчы]] (ад [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] вуліцы). Перасякае вуліцы: [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]], [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Побач размешчаны станцыі метро [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] і [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. На вуліцы разьмешчаныя: «[[Брама Менска]]»<ref group=~>вул. Кірава, 1 і 2</ref>, [[Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 8</ref>, [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 15</ref>, [[Дынама (стадыён, Менск)|стадыён «Дынама»]], Выканкам [[Садружнасьць незалежных дзяржаваў|СНД]]<ref group=~>вул. Кірава, 17 / вул. Камсамольская, 38</ref>, [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 14 / вул. Леніна, 19</ref>, дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва [[БЕЛТА]]<ref group=~>вул. Кірава, 26</ref>. == Гісторыя == Сучасная вуліца '''Кірава''' складаецца з дзьвух раней самастойных вуліц: '''Міхайлаўскай''' (за завецкім часам была пераіменавана у вуліцу '''11 ліпеня'''), што ішла ад вуліцы [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] да [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] і '''Магазыннай''' (пазней — '''Універсітэцкай'''), якая працягвалася ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. [[22 сьнежня]] [[1934]] пераіменавана у гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]. == Галерэя == <gallery widths=150 heights=150 class="left"> </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Заўвагі == {{reflist|group="~"}} {{Вуліцы Менску}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] [[Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)]] [[Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Менск)]] bvvvqd3eaqi1nui7ges1esthmy08d51