Вікіпэдыя be_x_oldwiki https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Мэдыя Спэцыяльныя Абмеркаваньне Удзельнік Гутаркі ўдзельніка Вікіпэдыя Абмеркаваньне Вікіпэдыі Файл Абмеркаваньне файла MediaWiki Абмеркаваньне MediaWiki Шаблён Абмеркаваньне шаблёну Дапамога Абмеркаваньне дапамогі Катэгорыя Абмеркаваньне катэгорыі Партал Абмеркаваньне парталу TimedText TimedText talk Модуль Абмеркаваньне модулю Event Event talk 0 1532 2689966 2688103 2026-09-11T20:13:52Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2689966 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Дынама Менск (неадназначнасьць)}} {{Футбольны клюб |Назва = Дынама Менск |Лягатып = Dinamo Minsk.PNG |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Дынама Менск» |Горад = [[Менск]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1927 |Стадыён = [[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]] |Умяшчальнасьць = 22 246 |Пасада кіраўніка = Генэральны дырэктар |Кіраўнік = Андрэй Толмач |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаМенсЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаМенсСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ДынамаМенс}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://www.dinamo-minsk.by/ |pattern_la1 = |pattern_b1 = _Dinamo Minsk 2017g |pattern_ra1 = |pattern_sh1 = _Dinamo Minsk 2016g |pattern_so1 = _long Dinamo Minsk 2016g |leftarm1 = |body1 = |rightarm1 = |shorts1 = FFFFFF |socks1 = |pattern_la2 = |pattern_b2 = _Dinamo Minsk 2017h |pattern_ra2 = |pattern_sh2 = _Dinamo Minsk 2016h |pattern_so2 = _long Dinamo Minsk 2016h |leftarm2 = 2E7AE3 |body2 = |rightarm2 = 2E7AE3 |shorts2 = |socks2 = }} «'''Дына́ма'''» — футбольны клюб з сталіцы [[Беларусь|Беларусі]], [[Менск]]у. [[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіён СССР]] 1982 году, сяміразовы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіён Беларусі]], трохразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]. Клюб быў заснаваны ў 1927 годзе. Першую гульню каманда правяла 18 чэрвеня 1927 году ў [[Смаленск]]у супраць мясцовага «[[Дынама Смаленск|Дынама]]» і выйграла зь лікам 2:1. Клюб выступаў пад назвамі «Спартак» (1954—1959), «Беларусь» (1960—1962). «Дынама» зьяўляецца адзіным беларускім клюбам, які браў удзел у 39 з 54 розыгрышаў [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянату СССР]], і аднойчы станавіўся чэмпіёнам СССР у 1982 годзе. Акрамя таго, клюб разам зь берасьцейскім «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» і салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» зьяўляецца адзіным клюбам, які браў удзел ва ўсіх розыгрышах [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. Раней старшынём праўленьня ЗАТ «Дынама-Менск» быў колішні адзін з самых заможных людзей Беларусі й кіраўнік фірмы «[[Трайпл]]» [[Юры Чыж]]. За ягоным часам не зусім добрыя вынікі выступаў клюбу многія спэцыялісты зьвязваюць з сталай зьменай галоўных трэнэраў, якія за апошнія дзесяць гадоў ня здолелі правесьці на гэтай пасадзе больш за год. У 2019 годзе кантроль над клюбам атрымаў [[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт|Менгарвыканкам]]. == Гісторыя == === Раньнія гады === Днём нараджэньня менскага «Дынама» прынята лічыць дату першага дакумэнтальна пацьверджанага матча каманды. Ён адбыўся 18 чэрвеня 1927 году ў [[Смаленск]]у, дзе менчукі сустрэліся зь мясцовымі аднаклюбнікамі й атрымалі першую ў сваёй гісторыі перамогу зь лікам 2:1. У тым жа 1927 годзе «Дынама» паклала ў сваю скарбонку й першы трафэй, атрымаўшы перамогу ў [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]]. Цікава, што першапачаткова ўдзел у гэтым спаборніцтве прымалі каманды гарадоў. Сярод іх была й зборная [[Менск]]у, якая заваявала пуцёўку ў фінальны турнір, дзе сталічным футбалістам супрацьстаялі зборныя [[Гомель|Гомля]] й [[Віцебск]]у. Аднак у фінале гуляла ўжо ня зборная Менску, а футбольная каманда «Дынама». Справа ў тым, што калектыў практычна цалкам складаўся з «дынамаўцаў», якія й настаялі на тым, каб выступаць пад такой назвай. Нежаданьне выступаць пад сьцягам гораду выклікала абуранасьць з боку грамадзкасьці. Футбалістаў вінавацілі ў паводзінах, нявартым савецкіх грамадзян, у схільнасьці ўплыву буржуазных спартовых грамадзтваў. «Дынама» ў бліскучым стылі расправілася з супраціўнікамі й заваявала званьне чэмпіёна БССР. Спачатку з рахункам 4:1 былі пераможаныя гаспадары фінальнага турніру зборная Гомля. Затым быў цяжкі матч зь [[Віцебск]]ам, перапынены пры рахунку 1:1 з-за цемры. Пераігроўка выдалася ня мянш зацятай, матч скончыўся зь лікам 2:2 у асноўны час, і толькі на 9-й хвіліне трэцяга дадатковага тайма менчук Ціхаміраў прынёс перамогу сваёй камандзе. На наступны год «дынамаўцы» ня здолелі паўтарыць свой посьпех, паколькі ва Ўсебеларускай спартакіядзе зноўку выступала зборная Менску, сфармаваная з футбалістаў трох найлепшых камандаў рэспублікі, а ня толькі з гульцоў «Дынама». Сталічныя футбалісты скончылі свой выступ на стадыі паўфіналу, саступіўшы камандзе [[Полацак|Полацку]]. Галоўнай падзеяй футбольнага жыцьця [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у 1928 годзе стала правядзеньне Ўсесаюзнай спартакіяды ў [[Масква|Маскве]], удзел у якой прыняла й зборная БССР, якая заняла пятае месца. Найлепшым бамбардзірам беларускай каманды стаў «дынамавец» Ціхаміраў, які забіў 4 мячы. Яшчэ гэты год быў знамянальны тым, што спартовае таварыства «Дынама» прыступіла да будаўніцтва новага спартовага стадыёну на месцы былога іпадрому. [[Файл:Miensk, Lachaŭka, Dynama. Менск, Ляхаўка, Дынама (1936).jpg|значак|Першы драўляны стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]». Фатаздымак 1936 году.]] У пачатку 1930-х гадоў у менскага «Дынама» зьявіўся свой стадыён. Разьмяшчаўся ён там, дзе сёньня знаходзіцца паркавая частка сучаснага стадыёну, быў драўляным і зьмяшчаў 10 тысячаў гледачоў. Характэрна, што кожны з дынамаўцаў зрабіў свой унёсак у будаўніцтва спартовай арэны, бескарысьліва адпрацаваўшы па 100 гадзінаў. Дагэтуль футбол стаў ужо самым папулярным відам спорту ў СССР. Не была выключэньнем і Беларусь. Футбалісты менскага «Дынама» хадзілі ў кумірах у сталічнай публікі. Шмат у чым паспрыяў гэтаму выхад на экраны ў 1936 годзе мастацкага фільму «[[Брамнік (фільм)|Брамнік]]». Каб трапіць на яго, у менскіх кінатэатраў выбудоўваліся велізарныя чэргі. У 1936 годзе прайшоў першы [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіянат СССР]]. Аднак менскае «Дынама» ўдзел у розыгрышы ня брала. Менчукі, якія яшчэ ня мелі статусу каманды майстроў, гулялі на першынстве рэспублікі, у якім у чарговы раз перамаглі ў 1937 годзе. Толькі праз два гады сталічная каманда стала камандай майстроў. У 1940 годзе яна была ўлучана ў склад пятнаццаці камандаў, якія на наступны год атрымалі магчымасьць выступаць у найвышэйшай лізе саюзнага чэмпіянату. 27 красавіка 1941 году «Дынама» правяло ў Менску першы матч саюзнага першынства супраць іншага дэбютанта найвышэйшай лігі ленінградзкага «[[Спартак Ленінград|Спартаку]]» й атрымала перамогу зь лікам 2:1. Далей каманду чакала параза ў [[Тбілісі]] ад мясцовых аднаклюбнікаў, вікторыя ў [[Масква|Маскве]] над першай прафзьвязнай камандай, і запар дзьве паразы ад адэскага «[[Спартак Адэса|Спартаку]]» й ад дзейнага чэмпіёна — маскоўскага «[[Дынама Масква (футбольны клюб)|Дынама]]». Наступная гульня на хатнім стадыёне зноўку скончылася паразай. Пасьля гэтага чэмпіянат быў тэрмінова скончаны з-за пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. === За часам вайны === Вайна засьпела футбалістаў «Дынама» ў Менску. Праз два дні яны былі адпраўленыя ў Маскву, дзе фармавалася Асобная мотастралковая брыгада адмысловага прызначэньня (АМСБАП). У склад брыгады былі залічаны і менскія футбалісты. АМСБАП несла патрульную службу, удзельнічала ў стварэньні абарончых рубяжоў, мінаваньню важных аб’ектаў, ажыцьцяўляла выведвальныя і дывэрсійныя дзеяньні на акупаванай ворагам тэрыторыі. Касьцяк каманды пры гэтым захаваўся, і пасьля перамогі пад [[Валгаград|Сталінградам]] з гульцоў зноўку сфармавалі футбольную каманду, якая некаторы час выступала ў першынстве Масквы пад назвай «Вайсковая частка маёра Іванова». Затым каманду перайменавалі ў «Дынама-2». У 1944 годзе дынамаўская каманда ўжо брала ўдзел у [[Кубак СССР па футболе|Кубку СССР]], прычым дайшла да паўфіналу. === Пасьля вайны === 14 траўня 1945 году менскае «Дынама» матчам супраць ленінградзкага «Зэніту» стартавала ў першым пасьляваенным чэмпіянаце СССР. Матч праходзіў у Тбілісі і скончыўся зь лікам 1:1, за менчукоў гол забіў [[Барыс Курнеў]]. Стары стадыён каманды быў разбураны, на ўзьвядзеньне новага патрабаваўся час. Было прынята рашэньне падрыхтаваць для выступаў у чэмпіянаце стадыён «Харчавік». 14 чэрвеня «Дынама» правяло першы пасьля вайны хатні матч. У госьці прыехалі маскоўскія аднаклюбнікі. Матч скончыўся перамогай масквічоў (0:3). Паводле вынікаў гэтага чэмпіянату «Дынама» заняло 9-ы радок, набраўшы 17 пунктаў у 22 матчах. Чэмпіянаты краіны 1946—1949 гадоў прайшлі для менчукоў няўдала. У іх каманда вырашала задачу захаваньня прапіскі ў найвышэйшай лізе. У сэзоне 1947 году клюб вярнуўся на зноўку адбудаваны стадыён «Дынама». У 1950 годзе «Дынама» і зусім апусьцілася ў клясу «Б». Але ўжо ў 1951 годзе «бела-блакітныя» вярнулі сабе месца сярод наймацнейшых камандаў клясы «А». Аднак з-за няздольнасьці супрацьстаяць найлепшым камандам Саюзу, сталічная дружына паводле вынікаў сэзону зноўку адправілася ў клясу «Б». Такая сытуацыя не задавальняла кіраўніцтва рэспублікі. Таму было прынята рашэньне ствараць калектыў, здольны ня толькі вярнуць прапіску ў найвышэйшай лізе, але і трывала там замацавацца. З гэтай мэтай у каманду быў запрошаны знакаміты галкіпэр [[Аляксей Хоміч]]. Актыўна ўводзілася ў склад таленавітая моладзь, [[Іван Мозэр]], [[Уладзімер Нуждын]], [[Вячаслаў Арцёмаў]], [[Юры Прохараў]]. У 1953 годзе абноўленае «Дынама» вярнулася ў групу наймацнейшых. === Пад рознымі назвамі === У 1954 годзе загадам Упраўленьня па фізычнай культуры і спорце Міністэрства адукацыі БССР каманда была перайменаваная ў «Спартак». У пачатку сэзону клюб паказваў яскравую гульню. Былі абыграны лідэры савецкага першынства: маскоўскія «[[Спартак Масква (футбольны клюб)|Спартак]]» (2:1), ЦСКА (1:0) і «Дынама» (1:0). Менскі «Спартак» лідыраваў у чэмпіянаце. Далей мінчане страцілі лідэрства, аднак здолелі сабрацца. Былі здабытыя важныя перамогі ў матчах з «[[Крылы Саветаў Самара|Крыламі Саветаў]]» (2:0), «Зэнітам» (2:0), «[[Тарпэда Масква|Тарпэда]]» (2:1) і кіеўскім «[[Дынама Кіеў|Дынама]]» (3:2). У тым годзе каманда ўпершыню ў гісторыі заваявала бронзавыя мэдалі чэмпіянату СССР. У наступным сэзоне каманда страціла сваю гульню і, заняўшы апошняе месца, апусьцілася ў клясу «Б». Праз год зноўку вярнулася ў найвышэйшы дывізіён, аднак і на гэты раз таксама страціла месца ў эліце. У 1960 годзе ў гонар рэспублікі ў чэмпіянаце СССР прадстаўніцтва Беларусі даверылі камандзе пад назвай «Беларусь». Яе склалі гульцы менскага «Спартака» і «Ўраджаю». Былі запрошаны гульцы зь іншых камандаў найвышэйшай лігі. Старт «Беларусі» ў чэмпіянаце выдаўся фэерычным — пяць перамогаў запар. Сярод клюбаў, якія трывалі паразу ад беларускага клюбу, былі маскоўскі «Спартак» і кіеўскае «Дынама». За ўсё першае кола менчукі пацярпелі ўсяго дзьве паразы — ад алматынскага «[[Кайрат Алматы|Кайрату]]» (0:2) і ЦСКА (0:3) — і займалі першае месца ў сваёй групе. Аднак потым каманда збавіла абароты і скончыла сэзон на адзінаццатым радку. Чэмпіянаты 1961 і 1962 гадоў «Беларусь» скончыла на 19 месцы. === У чаканьні посьпехаў === У 1963 годзе клюб вярнуўся да назвы «Дынама». У гэтым жа сэзоне была заваявана другая бронза чэмпіянату. У сэзонах з 1964 па 1973 гады менчукі ўзысьці на п’едэстал ня здолелі. Больш за тое, у сэзоне 1973 году, заняўшы 15 месца, апусьціліся ў першую лігу. У гэты час завяршыў гульнявую кар’еру найлепшы бамбардзір у гісторыі каманды [[Эдуард Малафееў]]. Цырымонія провадаў гульца зь вялікага футболу адбылася 21 кастрычніка 1971 году на менскім стадыёне «Дынама». Два гады сталічны клюб правёў у першай лізе. Вярнуўся ў эліту ў 1976 годзе. Гэты год для савецкага футболу выдаўся незвычайным. У сувязі з удзелам зборнай СССР у [[чэмпіянат Эўропы па футболе|чэмпіянаце Эўропы]] і [[Летнія Алімпійскія гульні|Алімпійскіх гульнях]] было праведзена два чэмпіянаты краіны — вясновы і восеньскі. У вясновай частцы чэмпіянату менчукі выглядалі цалкам годна, заняўшы 9-е выніковае месца, а вось на восень сілаў у іх ужо не хапіла. Атрымаўшы ўсяго дзьве перамогі, «Дынама» разьмясьцілася на апошнім 16-м месцы і пакінула найвышэйшую лігу. Няўдалы выступ пацягнуў за сабой чарговую зьмену кіраўніцтва. На чале каманды ўстаў [[Алег Базілевіч]], які працаваў раней з кіеўскім «Дынама», аднак працаваў новы штаб паўтара году. Каманда ня здолела паказаць яскравай гульні, і ў сярэдзіне сэзону 1978 году галоўным трэнэрам стаў Эдуард Малафееў. Каманда здолела аднавіцца і, заняўшы 3 месца, вярнулася ў найвышэйшую лігу. Больш «Дынама» ў першы дывізіён не вылятаў. === Залатыя часы === Новы трэнэр стаў будаваць новую каманду. Малафееў патрабаваў ад гульцоў яскравай гульні, шчырых эмоцыяў, футболу, які падабаўся б гледачам. «Дынама» камплектавалася выхаванцамі беларускага футболу. Ужо ў [[чэмпіянат СССР па футболе 1979 году|чэмпіянаце 1979 году]] гульня менчукоў забліскала новымі фарбамі. Каманда дзейнічала сьмела, са сталым акцэнтам на напад. Аднак, адчувалася, што тактычныя схемы яшчэ да канца не адпрацаваны. Як сьледзтва, толькі 6-е выніковае месца. У наступным сэзоне высокіх вынікаў дамагчыся не атрымалася. Клюб заняў толькі 9-ю пазыцыю. Пры гэтым «Дынама» ў кожнай сустрэчы дзейнічала тэмпэрамэнтна, неардынарна, чым прыцягвала сымпатыі заўзятараў. [[чэмпіянат СССР па футболе 1982 году|Чэмпіянат 1982 году]] менчукі пачалі актыўна. Гулялі ў атакуючы футбол і ў хатніх сустрэчах, і ў гасьцёх. Дзейнічалі сьмела і вынікова. Такім чынам аднаасобнае лідэрства менскага «Дынама» пасьля дзесяці тураў нікім не ўспрымалася, як выпадковасьць. Тым часам беларуская дружына ўсё далей сыходзіла наперад і ў пачатку другога кола нашмат апярэджвала фаварытаў. Тыя накіраваліся ў пагоню. Першымі ня вытрымалі тэмпу гонкі тбіліскія дынамаўцы. За два туры да фінішу канчаткова страцілі шанец на «золата» спартакаўцы. Толькі кіеўскі клюб да апошняга спрабаваў нагнаць менскіх аднаклюбнікаў, якім таксама не ўдалося пазьбегнуць гульнявых зрываў. Але менчукі праявілі характар​​, майстэрства, камандны дух і здолелі захаваць за сабой першы радок у турнірнай табліцы. У заключным туры, перамогшы маскоўскі «Спартак» на выезьдзе (4:3), менскае «Дынама» ўпершыню ў сваёй гісторыі заваявала званьне [[чэмпіянат СССР па футболе|чэмпіёна Савецкага Саюзу]]. Посьпех менчукоў быў адзначаны яшчэ трыма ганаровымі трафэямі. Паводле вынікаў сэзону менскаму «Дынама» былі ўручаны [[прыз імя Грыгорыя Фядотава|прыз імя Рыгора Фядотава]], Кубак прагрэсу, прысвоена званьне «агрэсіўнага госьця». У «залаты склад» каманды ўвайшлі [[Юры Курненін]], [[Аляксандар Пракапенка]], [[Віктар Янушэўскі]], [[Міхаіл Вергеенка]], [[Сяргей Бароўскі]], [[Пётар Васілеўскі]], [[Юры Пудышаў]], [[Людас Румбуціс]], [[Андрэй Зыгмантовіч]], [[Георгі Кандрацьеў]], [[Віктар Шышкін]], [[Віктар Сокал (1954)|Віктар Сокал]], [[Сяргей Алейнікаў]], [[Ігар Гурыновіч]], [[Ігар Бялоў]], [[Юры Курбыка]], [[Юры Трухан]], [[Сяргей Гоцманаў]]. === Дэбют у Эўропе === У наступным сэзоне «Дынама» дэбютавала ў [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў]]. Лёсаваньне вызначыла ў супраціўнікі менчукоў швайцарскі «[[Грасгопэр Цюрых|Грасгопэрс]]». Зь цяжкасьцю, але дынамаўцы пераадолелі бар’ер (1:0 дома, 2:2 у гасьцёх). Затым у 1/8 фіналу была пройдзеная вугорская «[[Д’ёр (футбольны клюб)|Раба ЭТО]]» (6:3, 3:1). Менчукі дэманстравалі добрую гульню, аднак у 1/4 ня здолелі адолець па суме двух матчаў бухарэсцкае «[[Дынама Бухарэст|Дынама]]» (1:1, 0:1). У гэтым жа сэзоне былі заваяваны бронзавыя мэдалі, трэція па ліку, у чэмпіянаце СССР. Гэты посьпех дазволіў дынамаўцам у 1984 годзе выступіць у другім па значнасьці эўратурніры — [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубку УЭФА]]. У 1/32 фіналу «Дынама» разграміла фінскі [[ХІК Хэльсынкі|ХІК]] (4:0, 6:0). У 1/16 фіналу прызь лёсаваньне беларусы атрымалі ў супраціўнікі партугальскі «[[Спортынг Лісабон|Спортынг]]». Лісабонцы трывалі паразу толькі ў сэрыі пэнальці ў хатнім матчы — 5:4 (пасьля 0:2 у гасьцёх, 2:0 дома). У 1/8 фінале менчукі прайшлі польскі «[[Відзэў Лодзь|Відзэў]]» (2:0, 0:1), у 1/4 прайгралі югаслаўскаму «[[Жалезьнічар Сараева|Жалезьнічару]]» (0:2 у гасьцёх, 1:1 дома). У 1987 годзе менскае «Дынама», як фіналіст [[Кубак СССР па футболе|Кубка СССР]], дэбютавала ў [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубку ўладальнікаў кубкаў]]. На стадыі 1/16 фіналу быў пераможаны турэцкі «[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]]» (2:0, 2:1). У 1/8 фіналу пройдзены гішпанскі «[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]]» — 1:1, 0:0. У 1/4 фінале, аднак, клюб зь беларускай сталіцы ня здолеў перагуляць бэльгійскі «[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]]» (0:1, 1:1). Гэтыя чвэрцьфіналы трох самых прэстыжных турніраў Старога сьвету па сёньняшні дзень застаюцца найбуйнейшым дасягненьнем клюбу на эўрапейскай арэне. === Часы незалежнасьці === [[Файл:Dinamo Minsk versus BATE.jpg|значак|300пкс|Матч «Дынама» супраць [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] на стадыёне «[[Трактар (стадыён)|Трактар]]» ў 2014 годзе.]] У 1992 годзе стартаваў першы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянат сувэрэннай Беларусі]], сярод удзельнікаў якога было і менскае «Дынама», кіраваў якім вядомы ў мінулым галкіпэр «бела-блакітных» [[Міхаіл Вергеенка]]. У камандзе выстапалі наймацнейшыя на той момант футбалісты рэспублікі, таму клюб фактычна не сустракаў аніякай канкурэнцыі і за відавочнай перавагай атрымліваў перамогу ў чэмпіянаце раз-поразу. У пэрыяд з 1992 па 1995 гады менчукі пяць разоў запар станавіліся чэмпіёнамі краіны. Да канца 1990-х «Дынама» страціла чэмпіёнскі ход. Паступова завяршалі гульнявую кар’еру вэтэраны, шматлікія вядучыя футбалісты адпраўляліся ў замежныя чэмпіянаты. Супернікі з кожным годам станавіліся мацней. У сьнежні 1999 году зьмяніўся ўласьнік клюбу — старшынём праўленьня ЗАТ «Дынама-Менск» стаў кіраўнік фірмы «Трайпл» [[Юры Чыж]]. Пад ягоным кіраўніцтвам «Дынама» толькі аднойчы заняло першае месца ў чэмпіянаце. У апошні на дадзены момант раз чэмпіёнам Беларусі сталічны клюб станавіўся ў 2004 годзе. Да залатых мэдалёў каманду прывёў [[Юры Шуканаў]]. Многія сэзоны «Дынама» спрабавала вярнуцца ў асноўную сетку эўрапейскіх турніраў, аднак непераадольнымі бар’ерамі станавіліся 2-і і 3-і кваліфікацыйныя раўнды. У [[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|сэзоне 2010—2011 гадоў]] [[Ліга Эўропы УЭФА|Лігі Эўропы]] менчукі спыніліся за крок ад групавога этапу. Былі выгуляны эстонскі «[[Калеў Сыламяэ|Калеў]]» (5:1, 5:0) і ізраільскі «[[Макабі Хайфа|Макабі]]» (3:1, 0:1). Аднак у плэй-оф «Дынама» не знайшло ключ да брамы бэльгійскага «[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]]» (2:3, 1:2). У той момант камандай кіраваў [[Уладзімер Гольмак]]. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2010 году|Сэзон 2010 году]] чэмпіянату Беларусі сталічная каманда скончыла на 4 месцы. Наступныя два сэзоны дружына не брала ўдзелу ў эўракубкавых матчах. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2011 году|сэзоне 2011 году]], пад кіраўніцтвам расейскіх трэнэраў, спачатку [[Алег Васіленка|Алега Васіленкі]], потым [[Сяргей Аўчыньнікаў|Сяргея Аўчыньнікава]], менчукі таксама занялі 4 месца, што не дазволіла паўдзельнічаць у эўрапейскіх спаборніцтвах. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|Сэзон 2012 году]] «Дынама» пачала пад кіраўніцтвам [[Аляксандар Сяднёў|Аляксандра Сяднёва]]. Аднак у ліпені трэнэр падаў у адстаўку. Каманда была ачоленая ўкраінскім трэнэрам [[Алег Пратасаваў|Алегам Пратасавым]]. Каманда здабыла бронзавыя мэдалі ў 2012 годзе, а таксама прасунулася ў фінал [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|Кубка Беларусі]] ў 2013 годзе. Па звальненьні Пратасава новым трэнэрам «Дынама» стаў нідэрляндзкі адмысловец [[Робэрт Мааскант]]. Зь ім клюб пасьпяхова пачаў розыгрыш Лігі Эўропы, то бок у першым кваліфікацыйным раўндзе была пераможаная летувіская «[[Круоя Пакрой|Круоя]]» (3:0, 5:0), у двубоі беларусы перамаглі харвацкую «[[Лякаматыва Загрэб|Лякаматыву]]» (1:2, 3:2). Непераадольным бар’ерам для менчукоў стаўся ў трэцім раўндзе турэцкі «[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]]» (0:1, 0:0). У чэмпіянаце Беларусі каманда паўтарыла вынік папярэдняга сэзону, заняўшы трэці радок. [[Файл:Uladzimir Zhuravel.png|значак|зьлева|[[Уладзімер Журавель]] на прэсавай канфэрэнцыі перад гульнёй з [[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОКам]].]] 31 сьнежня 2013 году галоўным трэнэрам «Дынама» быў прызначаны [[Уладзімер Журавель|Ўладзімер Журавель]]<ref>[https://web.archive.org/web/20140101113437/http://dinamo-minsk.by/ru/press-tsentr/~shownews/zhuravel_31_12_2013 Главным тренером «Динамо» стал Владимир Журавель]{{Ref-ru}} ФК Дынама-Менск.</ref>, колішні футбаліст клюбу ў 1990-х гадах. Пад ягоным кіраўніцтвам менчукі ўдала пачалі сэзон, які рушыў зь пяці перамог і адной нічыі. Пасьля чацьвертага тура «Дынама» ўпершыню з 2004 году аднаасобна ачоліла турнірную табліцу<ref>[https://web.archive.org/web/20141215001417/http://by.tribuna.com/football/159594932.html Минское «Динамо» впервые с 2004 года единолично возглавило таблицу чемпионата]{{Ref-ru}} Tribuna.</ref>. Дынамаўцы мелі самую надзейную абарону, дзякуючы якой першы мяч быў прапушчаны толькі ў шостым туры. Улетку каманда ўчыніла сэрыю з васьмі пераможных матчах у чэмпіянаце. Адначасова, сталічны клюб распачаў пасьпяховы эўракубкавы сэзон. «Бела-блакітныя» без паразаў прайшлі ўсю кваліфікацыю [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|Лігі Эўропы 2014—2015 гадоў]]. Пачало «Дынама» з другога раўнду матчамі супраць фінскай [[МюПа-47 Каўвола|МюПы-47]] (3:0, 0:0). Двойчы быў перагуляны румынскі «[[ЧФР Клуж|Клуж]]» (1:0, 2:0). У плэй-оф дзьве перамогі былі здабытыя над партугальскім «[[Насьёнал Фуншал|Насьёналам]]» (2:0, 3:2). «Дынама», такім чынам, стала другой беларускай дружынай, якая прасоўвалася ў групавы этап Лігі Эўропы. Паводле вынікаў лёсаваньня «Дынама» патрапіла ў групу K, куды таксама накіраваліся італьянская «[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]]», грэцкі [[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]] і францускі «[[Генгам (футбольны клюб)|Генгам]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20141214235908/http://by.tribuna.com/football/1023210280.html Жеребьевка группового этапа Лиги Европы. Минское «Динамо» сыграет с «Фиорентиной», «Генгамом» и ПАОКом].{{Ref-ru}} Tribuna.</ref>. Дэбют у новым кубку для дынамаўцаў быў няўдалым. Пасьля паразы ад ПАОКа зь лікам 1:6, «Дынама» прагуляла «Фіярэнтыне» зь лікам 0:3. У першай сустрэчы з «Генгамам» сталічныя футбалісты валодалі ініцыятывай, але лік ня быў адкрыты. У другім матчы з французамі ўжо ў іх дома беларусы атрымалі паразу зь лікам 2:0 і страцілі ўсе шанцы на выхад з групы. У роўнай хатняй гульні з грэкамі менчукі прапусьцілі галы ў апошнія дзесяць хвілінаў матчу (0:2). Ужо ў фінальным матчы групы ў Італіі «Дынама» сенсацыйна здабывало перамогу зь лікам 1:2. На галы [[Сяргей Канцавы|Сяргея Канцавога]] і [[Неманья Нікаліч (1988)|Неманьі Нікаліча]] ў італьянцаў адказаў [[Марка Марын]]. Увосень пагоршыліся вынікі ў айчынным першынстве. Сталічная дружына прангуляла ключавыя матчы і ня здолела вярнуць сабе першы радок. Вынікам сэзона былі срэбныя мэдалі, якія, аднак, не задаволілі кіраўніцтва. У рэшце, Журавель быў звольнены з сваёй пасады. [[Файл:Vuk Rašović.png|значак|[[Вук Рашавіч]] на прэсавай канфэрэнцыі перад матчам «Дынама» ў Лізе Эўропы.]] Новым галоўным трэнэрам быў прызначаны чэскі адмысловец [[Душан Угрын (1967)|Душан Угрын-малодшы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20141220001125/http://dinamo-minsk.by/ru/press-tsentr/~shownews/New_coach_19_12_2014 Душан Угрин-младший — новый главный тренер нашего клуба]. ФК «Дынама» Менск.</ref>. Пасьля таго як з паўфіналу Кубка Беларусі «Дынама» было выбітае, а ў першынстве каманду чакаў дрэнны старт, чэх быў звольнены з сваёй пасады. Выканаўчым абавязкі ў далейшым выконваў спартовы дырэктар клюбу сэрб [[Вук Рашавіч]]<ref>[https://web.archive.org/web/20150506054103/http://dinamo-minsk.by/ru/press-tsentr/~shownews/dusan_ugrin_30_04_2015 Официально]. ФК «Дынама» Менск.</ref>. З новым трэнэрам вынікі каманды палепшыліся. «Дынама» ўзьнялося на другі радок, але першае месца было недасяжным, бо шмат пунктаў было страчана на пачатку сэзону. У Лізе Эўропы менчукі паўтарылі леташні посьпех, прабіўшыся ў групавую стадыю эўракубка. У кваліфікацыі былі пераможаныя баўгарскае «[[Чорнае Мора Варна|Чорнае Мора]]», швайцарскі «[[Цюрых (футбольны клюб)|Цюрых]]» і аўстрыйскі «[[Рэд Бул Зальцбург|Рэд Бул]]». Пры гэтым з апошнім клюбам дынамаўцы абмяняліся перамогамі зь лікам 2:0. Квіток да групы беларусы набылі ўжо ў сэрыі пэнальці, а сапраўдным героем матчу стаў дынамаўскі брамнік [[Аляксандар Гутар]]. Супернікамі на асноўнай стадыі Лігі Эўропы сталіся гішпанскі «[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]]», аўстрыйскі «[[Рапід Вена|Рапід]]» і чэская «[[Вікторыя Пльзень|Вікторыя]]». Толькі напрыканцы розыгрышу, ужо страціўшы ўсе шанцы на прасоўваньне далей, «Дынама» здабыла адзіныя тры пункты, перамогшы ў хатнім паядынку чэскую «Вікторыю». У сакавіку 2016 году Юры Чыж быў затрыманы па падазрэньні ва ўхіленьні ад выплаты падаткаў у асабліва вялікім маштабе. У траўні ягоны сын Сяргей ачоліў раду клюбу<ref>[https://web.archive.org/web/20160525190546/http://www.pressball.by/news/football/233708 Футбол. Сергей Чиж избран на пост председателя наблюдательного совета «Динамо» Минск]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. У клюбе пачаліся фінансавыя цяжкасьці, што прывяло да сыходу лідэраў, то бок з дружыны ўзімку сышлі [[Фатас Бэчырай]], [[Чыгозэ Ўдоджы]]. У траўні быў звольнены з пасады трэнэра Вук Рашавіч, а ягонае месца заняў [[Сяргей Бароўскі]]. Ужо летам зьнізіўся абарончы патэнцыял «Дынама» па сыходзе галоўнага абаронцы [[Умару Бангура|Ўмару Бангуры]] і брамніка Аляксандра Гутара. Каманда змагалася толькі за 3 радок, на якім дружына і скончыла першынство. У розыгрышы Лігі Эўропы менчукі былі выбітыя з трэцяга раўнду сэрбскай «[[Ваяводзіна Нові Сад|Ваяводзінай]]». [[Файл:Siarhiej Hurenka.2020.1.jpg|значак|зьлева|[[Сяргей Гурэнка]] правёў у «Дынама» сэзон як футбаліст у 2009 годзе, а пасьля шматкроць запрашаўся на пасаду галоўнага трэнэра каманды.]] На 2017 год клюб падмацаваўся абаронцам [[Ніна Галавіч]]ам, а таксама нападнікам [[Арцём Сарока|Арцёмам Сарокам]], які да таго добра гуляў і здабыўваў галы за «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзею]]». Пачаў раскрывацца [[Ураш Нікаліч|Ўраш Нікаліч]], які далучыўся да «Дынама» ўлетку 2016 году. На пачатку сэзону менскі клюб спыніўся на чвэрцьфінале Кубка Беларусі, а няўдалы пачатак чэмпіянату прывёў да адхідленьня Бароўскага з пасады, а ягонае месца заняў [[Сяргей Гурэнка]]. Зьяўленьне новага трэнэра адрадзіла гульню каманды. Менчукі рэдка гублялі пункты і змагаліся за першы радок. У Лізе Эўропы каманда зноўку як і ў папярэднім сэзоне дасягнула трэці кваліфікацыйны раўнд, дзе атрымалі паразу ад кіпрскага [[АЕК Лярнака|АЕКу]]. Лёс мэдалёў чэмпіянату вызначыў апошні тур. Тры клубы, як то [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], «Дынама» і «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёр]]», мелі мажлівасьць заняць першы радок. Каб здабыць доўгачаканы тытул «Дынама» мусіла перамагчы ў гасьцях «[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]]» і чакаць на перамогу «Гарадзеі» ў сустрэчы супраць БАТЭ. «Дынама» выгуляла ў віцебскай каманды зь лікам 4:1, аднак, БАТЭ толькі на апошняй хвіліне выратаваўся ў сустрэчы з «цукровымі» і скончыў матч унічыю зь лікам 3:3. Такім чынам, «Дынама» атрымала толькі срэбныя мэдалі. У 2018 годзе клюб выбыў з паўфіналу Кубка Беларусі і няблага пачаў сэзон, захапіўшы 2 радок. Доўгі час «Дынама» не магло нагнаць БАТЭ, а ў другой палове сэзону нават саступіла другое месца «Шахцёр». У канцы сэзону «Дынама» нават магло саступіць трэці радок «Віцебску», але сталічная каманда здолела перамагчы ў барацьбе за мэдалі ў паўночнікаў. У Лізе Эўропы прасунуўшыся да трэцяга кваліфікацыйнага раўнда «Дынама» пасьля хатняй перамогі зь лікам 4:0 у выніку саступіла расейскаму «[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніту]]» ў матчы ў адказ зь лікам 8:1 у дадатковы час. [[Файл:Dynamoša.2020.1.jpg|значак|Клюбны маскот Дынамоша.]] Па сканчэньні сэзону Гурэнка сышоў з сваёй пасады, а ў клюб быў запрошаны расеец [[Раман Піліпчук]]. Разам з трэнэрам да «Дынама» далучыўся шэраг расейскіх выканаўцаў. Чэмпіянат пачаўся вельмі няўдала і ўжо напрыканцы траўня «Дынама» займала толькі 6 радок. Піліпчук быў звольнены, а на ягонае месца павярнуўся Гурэнка. У той жа час [[эканамічны суд Менску]] пастанавіў, што «Дынама» ня можа належыць Чыжу. Клюб быў перададзены на балянс [[Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт|Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту]]. Каманда ня здолела стабілізаваць вынікі і скончыла сэзон на 4 месцы. Пасьля няўдалага сэзону з клюбу сышоў нападнік [[Кегіндэ Фатаі]], які за 23 матчы здабыў усяго 3 галы, у той час як у 2018 годзе па далучэньні да менчукоў з «[[Уфа (футбольны клюб)|Уфы]]» ўлучыў 5 галоў у браму супернікаў у 9 матчах. Наступны сэзон стаўся такім жа няўдалым, за першыя два туры «Дынама» атрымала дзьве паразы. У красавіку 2020 году Гурэнка быў звольнены з пасады, а новым трэнэрам быў прызначаны [[Леанід Кучук]]. «Дынама» працягнула ісьці ў сярэдзіне табліцы і толькі ў другім коле менчукі прасунуліся вышэй і скончылі на 6 месцы. На сэзон 2021 году «Дынама» падмацавалася легіянэрамі [[Жан-Марэль По|Жанам-Марэлем По]] і [[Абляй Мбэнг|Абляем Мбэнгам]]. Таксама былі запрошаныя дасьведчаныя былі гульцы клюбу, як то [[Антон Пуціла]], [[Сяргей Кісьляк]] і [[Арцём Быкаў]]. Пачатак як у папярэднія сэзоны выйшаў жахлівы, то бок пасьля 5 туру «Дынама» займала 7 радок, але пакрысе вынікі палепшыліся ажно да 3 месцы. Тым ня менш улетку каманда апусьцілася ніжэй. У чэрвені ачоліў клюб былы абаронца клюбу [[Арцём Чалядзінскі]], і каманда зноўку зачапілася за тройку. Да сканчэньня сэзону з дружыны быў адкліканы нападнік «[[Ахмат Грозны|Ахмата]]» Абляй Мбэнг, які стаў найлепшым бамбардзірам каманды гэтага сэзону. «Дынама» гэтак і скончыла сэзон на трэцім месцы. Яшчэ на верасень 2021 году сярэднемесячны заробак футбалістаў асноўнага складу «Дынама» складаў 4000 даляраў ЗША (10 000 рублёў), які надалей вырашылі абмежаваць 8000 [[Беларускі рубель|рублёў]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лукашэнка аб выступленьні беларускіх футбалістаў: яны ж выйшлі на поле адпачыць|спасылка=https://blr.belta.by/president/view/lukashenka-ab-vystuplenni-belaruskih-futbalistau-jany-zh-vyjshli-na-pole-adpachyts-103603-2021/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=3 верасьня 2021|дата доступу=3 верасьня 2021}}</ref>. Перад пачаткам новага сэзону 2022 году з клюбу сышлі легіянэры-лідэры, але да каманды прыядналіся былі футбалісты клюбу [[Раман Бегуноў]] і [[Аляксандар Сачыўка]]. З нападнікаў застаўся [[Іван Бахар]] і [[Душан Бакіч]], на якіх у 2022 годзе рабілася надзея трэнэрскага штабу. «Дынама» адразу захапіла пазыцыі ў першай тройцы табліцы. У пачатку траўня пры крыху больш за 10 тысячаў заўзятараў сталічная дружына выратавала гульню з БАТЭ, дзякуючы галам Бахара. У выніку матч скончыўся зь лікам 2:2. Аднак празь некалькі дзён дынамаўцы атрымалі паразу ад канкурэнта салігорскага «Шахцёра», выбыўшы з тройкі. У канцы сэзону менчукі прэтэндавалі на мэдалі, але шэраг няўдалых матчаў, у тым ліку зьнішчальнай паразы ад «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыка-БДУ]]» зь лікам 1:4, вымусіў каманду скончыць толькі на 4 месцы. Па сканчэньні год Чалядзінскі быў адхілены ад пасады галоўнага трэнэра, а на ягоную пасаду быў запрошаны [[Вадзім Скрыпчанка]]. У новым [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|сэзоне 2023 году]] «Дынама» адразу набрало добры тэмп, атрымаўшы на пачатку пяць перамогаў запар. У шостым туры каманда зьведала паразу ад гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]», аднак у наступным дынамаўцы гэтак жа ладна працягнулі набіраць пункты. Менчукі ўвесь час ачольвалі табліцу, але далёка адарвацца ад спачатку жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]», а потым «Нёману» не выпадала. Толькі ў перадапошнім туры сталічнікі здабылі залатыя мэдалі чэмпіянату, упершыню амаль за 20 гадоў<ref>[https://football.by/news/181180 «В Бобруйске все-таки нашли „золото“. Здесь минское „Динамо“ завершило бестрофейную эпоху»]. Football.by.</ref>. == Стадыён == [[Файл:Stadion Dinamo Minsk.JPG|значак|зьлева|Стары стадыён «Дынама» быў хатнім для клюбу працяглы час.]] Ад свайго пачатку яшчэ ў часы СССР клюб прымаў супраціўніка на стадыёне «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]», які месьціцца ў самым цэнтры Менску. Урачыстае адкрыцьцё стадыёну адбылося ў 1934 годзе. Аднак, яму было наканавана двойчы перажыць сваё нараджэньне. У гады гітлераўскай акупацыі стадыён быў цалкам разбураны, але пасьля вызваленьня Менску жыхары ізноў аднавілі яго, і ўжо ў 1945 годзе стадыён прыняў першых удзельнікаў чэмпіянату СССР па футболе і першых гледачоў. Стадыён «Дынама» быў адным зь месцаў правядзеньня спаборніцтваў падчас [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]], перад якімі была зроблена рэканструкцыяў, у выніку якой зьявіўся невялікі брыль, сэктар прэсы, а зьмяшчальнасьць стадыёну была павялічаная да 50 тысячаў. Крыху пазьней з-за дрэннага тэхнічнага стану другі ярус быў зачынены, а зьмяшчальнасьць зьнізілася да 34 тысячаў. Пасьля атрыманьня незалежнасьці стадыён застаўся ў камунальнай уласнасьці, але «Дынама» карысталася стадыёнам на правах арэнды. Акрамя таго, спартовы аб’ект быў хатняй арэнай [[зборная Беларусі па футболе|нацыянальнай зборнай Беларусі па футболе]]. У 2012 годзе стадыён «Дынама» быў зачынены на рэканструкцыю, аднак яшчэ з [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|сэзону 2009 году]] свае хатнія матчы клюб праводзіў на стадыёне «[[Дынама-Юні (стадыён)|Дынама-Юні]]» ў мікрараёне [[Кунцаўшчына (мікрараён)|Кунцаўшчына]] на захадзе сталіцы, які напачатку кастрычніка 2008 году быў выкуплены ў футбольнага клюбу «[[Дарыда Менскі раён|Дарыды]]». Новы клюбны стадыён меў зьмяшчальнасьць у 4500 чалавек. У студзені 2013 году аднак і гэты стадыён быў зачынены на рэканструкцыю. [[Файл:Мінск. Вуліца Ульянаўская (кастрычнік 2018) (04).jpg|значак|Сучасны перабудаваны стадыён «Дынама», дзе клюб ладзіць свае матчы.]] Свае хатнія матчы футбольны клюб «Дынама» па закрыцьці ўзгаданых стадыёнаў мусіў ладзіць на сталічным стадыёне «[[Трактар (стадыён)|Трактар]]». Гэты стадыён каманда ўжо выкарыстоўвала ў 1960-я гады, калі выступала пад назовам «Беларусь» і ў канцы 1970-х, калі стадыён «Дынама» быў зачынены на рэкантрукцыю ў сувязі з падрыхтоўкай да [[Летнія Алімпійскія гульні 1980 году|Алімпійскіх гульняў 1980 году]]. Варта заўважыць, што стадыён «Трактар» ня меў права на правядзеньне матчаў эўракубкаў з стадыі 3 кваліфікацыйнага раўнду, таму менчукі свае хатнія матчы на гэтай стадыі праводзілі спачатку на стадыёне ў [[Берасьце|Берасьці]], а з [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|сэзону 2014—2015 гадоў]] на «[[Барысаў-Арэна|Барысаў-Арэне]]». Улетку 2018 году, калі па рэканструкцыі быў адкрыты абноўлены стадыён «[[Дынама (стадыён, Менск)|Дынама]]», каманда пачала праводзіць свае матчы менавіта на ім. З мэтай зьберагчы травяное пакрыцьцё на адбудаваным стадыёне матчы на пачатку вясны і напрыканцы восені каманда ладзіла на стадыёнах [[Стадыён ФК «Менск»|ФК «Менск»]] ці [[РЦАП-БДУ]], якія маюць штучнае пакрыцьцё. З сканчэньнем будаўнічых работ на ўласным стадыёне ў Кунцаўшчыне ў 2021 годзе «Дынама» свае матчы ў памянёныя паравіны году цяпер ладзіць на ім. З адкрыцьцём [[Нацыянальны футбольны стадыён (Менск)|Нацыянальнага футбольнага стадыёну]] ўлетку 2025 году «Дынама» ўсё часьцей пачало абіраць яго замест стадыёна «Дынама», каб прымаць гасьцявыя клюбы ў матчах Найвышэйшай лігі і Кубка Беларусі. == Дасягненьні == ''' [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15пкс]] '''Чэмпіён''' (9): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992 году|1992]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|1992/93]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|1993/94]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|1994/95]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1995 году|1995]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1997 году|1997]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2004 году|2004]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] * [[Файл:Silver medal icon.svg|15пкс]] '''Срэбны прызэр''' (10): 1996, 2001, 2005, 2006, 2008, [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2009 году|2009]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15пкс]] '''Бронзавы прызэр''' (7): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2000 году|2000]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2003 году|2003]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]], [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Пераможца''' (3): 1992, 1994, 2003 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''' (3): 1996, 1998, 2013 '''[[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубак Беларусі]]''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Пераможца''': 2025 ''Турнір дублёраў чэмпіянату Беларусі'' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] Чэмпіён (7): 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2014 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] Срэбны прызэр (4): 2002, 2011, 2012, 2015 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] Бронзавы прызэр: 2013 '''[[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіянат СССР]]''' ('''Найвышэйшая ліга''') * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Чэмпіён''': [[Чэмпіянат СССР па футболе 1982 году|1982]] * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызэр''' (3): 1954, 1963, 1983 '''[[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіянат СССР]]''' (''Першая ліга'') * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] Чэмпіён (2): 1953, 1956 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] Срэбраны прызэр (2): 1951, 1975 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] Бронзавы прызэр (2): 1974, 1978 '''Кубак СССР''' * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''' (2): 1965, 1987 '''Кубак Футбольнага саюзу СССР''' * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''': 1989 '''Чэмпіянат БССР''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Чэмпіён''' (8): 1937, 1938, 1939, 1945, 1951, 1953, 1956, 1975 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Срэбны прызэр''' (5): 1934, 1935, 1946, 1952, 1977 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15px]] '''Бронзавы прызэр''' (2): 1940, 1947 '''Кубак БССР''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Уладальнік''' (2): 1936, 1940 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст''' (2): 1963, 1968 == Турніры == '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]''' (з 1992) :* '''[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая ліга]]''' (з 1992) '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''' (з 1992) '''[[Эўрапейскія клюбныя турніры па футболе|Эўракубкі]]''' :* [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Кубак чэмпіёнаў]] (1983/84, 1993/94, 1998/99, 2005/06) :* [[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]] (1987/88) :* [[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]] (1984/85, 1986/87, 1988/89, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 2002/03, [[Ліга Эўропы УЭФА 2013—2014 гадоў|2013/14]], [[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|2014/15]], [[Ліга Эўропы УЭФА 2015—2016 гадоў|2015/16]]) :* [[Кубак УЭФА Інтэртота|Кубак Інтэртота]] (2001, 2004) '''[[Чэмпіянат СССР па футболе|Чэмпіянат СССР]]''' (1941—1992) '''[[Кубак СССР па футболе|Кубак СССР]]''' (1936—1992) == Склад == : ''Актуальны на 11 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q130529604|Бр|}} {{Гулец1|2|Q133728984|Аб|}} {{Гулец1|3|Q24452283|Аб|}} {{Гулец1|5|Q109374635|ПА|}} {{Гулец1|7|Q97930403|Нап|}} {{Гулец1|8|Q4715408|ПА|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Андрэй Луцковіч||2008}} {{Гулец1|10|Q111479060|Нап|}} {{Гулец1|11|Q64929851|Нап|}} {{Гулец1|12|Q18533425|Аб|}} {{Гулец1|13|Q106901861|ПА|}} {{Гулец1|16|Q111470683|Бр|}} {{Гулец1|17|Q18602581|Нап|}} {{Гулец1|19|Q134454473|Нап|}} {{Падзел складу}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Даніла Радкевіч||2007}} {{Гулец1|23|Q133868565|ПА|}} {{Гулец1|24|Q24433044|Аб|}} {{Гулец1|25|Q125217694|Аб|}} {{Гулец1|26|Q107506453|Аб|}} {{Гулец|27|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Міхаіл Аляксандраў||2006}} {{Гулец1|30|Q132126628|Нап|}} {{Гулец1|42|Q134983029|ПА|}} {{Гулец1|44|Q67791472|Аб|}} {{Гулец1|47|Q106545457|Бр|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Дынама Масква (футбольны клюб)|Дынама М.]]}} {{Гулец1|67|Q1522803|Аб|капітан}} {{Гулец1|78|Q124953200|ПА|}} {{Гулец1|80|Q124742401|Нап|}} {{Канец складу}} == Галоўныя трэнэры == {| |valign="top"| {| class="toccolours" |- !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Юры Курненін]]||11.1999—06.2000 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Павал Раднёнак]]||06.2000—12.2000 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Піскароў]]||12.2000—07.2001 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Георгі Кандрацьеў]]||07.2001—10.2001 |- |style="text-align:left;"|[[Эдуард Малафееў]]||10.2001—04.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Андрэй Зыгмантовіч]]||04.2002—10.2002 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Веніямін Арзамасцаў]]||10.2002—11.2002 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Георгі Гюраў]]||12.2002—05.2003 |- |style="text-align:left;"|[[Анатоль Байдачны]]||05.2003—11.2003 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Пётар Шубін]]||12.2003—05.2004 |- |style="text-align:left;"|[[Юры Шуканаў]]||05.2004—05.2005 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Башмакоў]]||05.2005—07.2005 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Рабаконь]]||07.2005—05.2006 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксей Пятрушын]]||05.2006—11.2006 |- |style="text-align:left;"|[[Пётар Качура]]||11.2006—04.2007 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Хацкевіч]]||04.2007—11.2007 |- |style="text-align:left;"|[[Ігар Крывушэнка]]||11.2007—09.2008 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Славалюб Мусьлін]]||09.2008—07.2009 |- |style="text-align:left;"|[[Кірыл Альшэўскі]]||07.2009—08.2009 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]||08.2009—05.2010 |- |style="text-align:left;"|в. а. [[Сяргей Саладоўнікаў]]||05.2010 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Уладзімер Гольмак]]||05.2010—11.2010 |- |style="text-align:left;"|[[Алег Васіленка]]||12.2010—05.2011 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Аўчыньнікаў]]||05.2011—11.2011 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Сяднёў]]||12.2011—07.2012 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Алег Пратасаў]]||07.2012—06.2013 |} |width="0"|&nbsp; |valign="top"| {| class="toccolours" !bgcolor=silver|Трэнэр !bgcolor=silver|Пэрыяд |- |style="text-align:left;"|[[Робэрт Мааскант]]||06.2013—12.2013 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Уладзімер Журавель]]||12.2013—12.2014 |- |style="text-align:left;"|[[Душан Угрын (1967)|Душан Угрын]]||12.2014—04.2015 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Вук Рашавіч]]<ref>[http://www.football.by/news/69526.html Вук Рашович утвержден главным тренером минского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||05.2015—07.2016 |- |style="text-align:left;"|[[Сяргей Бароўскі]]<ref>[http://by.tribuna.com/football/1042089628.html Рашович отправлен в отставку, главным тренером минского «Динамо» назначен Боровский]{{Ref-ru}}</ref>||07.2016—04.2017 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]<ref>[http://www.football.by/news/99127.html Гуренко назначен и. о. главного тренера «Динамо» Минск]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/122011.html Минское «Динамо» официально подтвердило уход Сергея Гуренко]{{Ref-ru}}</ref>||05.2017—01.2019 |- |style="text-align:left;"|[[Раман Піліпчук]]<ref>[http://www.football.by/news/122824.html Роман Пилипчук официально занял пост главного тренера минского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||02.2019—05.2019 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Сяргей Гурэнка]]<ref>[http://www.football.by/news/127471.html Сергей Гуренко вновь возглавил минское «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||06.2019—04.2020 |- |style="text-align:left;"|[[Леанід Кучук]]<ref>[https://football.by/news/139016.html Официально: Леонид Кучук — главный тренер минского «Динамо»]{{Ref-ru}}</ref>||04.2020—06.2021 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|[[Арцём Чалядзінскі]]||06.2021—11.2022 |- |style="text-align:left;"|[[Вадзім Скрыпчанка]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-08-13 |url = https://dinamo-minsk.by/blr/pres-centr/naviny/20252/zhniven6/vadzim-skrypchanka-pakinu-minskae-dynama |загаловак = Вадзім Скрыпчанка пакінуў мінскае "Дынама" |выдавец = Афіцыйны сайт ФК «Дынама» Менск |дата доступу = 2025-12-06 |мова = be}}</ref>||11.2022—08.2025 |-bgcolor=#eeeeee |style="text-align:left;"|в. а. [[Аляксандар Паўлаў (футбаліст)|Аляксандар Паўлаў]]||08.2025—12.2025 |- |style="text-align:left;"|[[Аляксандар Шагойка]]<ref>[https://football.by/news/212157 Александр Шагойко возглавил столичное "Динамо"]{{Ref-ru}}</ref>||01.2026— |} |} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 16 || 8 || 6 || 37–19 || 56 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 32 || 15 || 9 || 8 || 44–33 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 32 || 18 || 7 || 7 || 44–21 || 61 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 26 || 15 || 8 || 3 || 36–13 || 53 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 15 || 10 || 5 || 46–28 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 30 || 22 || 2 || 6 || 46–15 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 18 || 9 || 3 || 41–17 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 15 || 5 || 10 || 43–39 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 16 || 4 || 10 || 38–25 || 52 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 19 || 5 || 6 || 55–20 || 62 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 30 || 16 || 11 || 3 || 50–25 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 28 || 22 || 3 || 3 || 72–21 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || {{Залаты мэдаль}} || 30 || 20 || 8 || 2 || 50–13 || 68 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || {{Срэбны мэдаль}} || 30 || 19 || 6 || 5 || 52–27 || 63 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |} === Удзел у эўракубках === {{Асноўны артыкул|Дынама Менск у эўракубках}} {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||18||5||7||6||22—23 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||109||42||23||44||142—141 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||20||4||3||13||16—30 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак кубкаў]]||6||2||3||1||6—4 |- |Усяго||153||53||36||64||186—198 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Спаборніцтва ! Раўнд ! ! Супраціўнік ! Дома ! У гасьцёх ! Вынік |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|2010/11]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Эстоніі}} |[[Калеў Сыламяэ]] |5:1 |5:0 |'''10:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |3:1 |0:1 |'''3:2''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |2:3 |1:2 |'''3:5''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2013—2014 гадоў|2013/14]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Летувы}} |[[Круоя Пакрой|Круоя]] |5:0 |3:0 |'''8:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Харватыі}} |[[Лякаматыва Заграб|Лякаматыва]] |1:2 |3:2 |'''4:4''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Турэччыны}} |[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]] |0:1 |0:0 |'''0:1''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2014—2015 гадоў|2014/15]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[МюПа-47 Каўвола|МюПа-47]] |3:0 |0:0 |'''3:0''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Румыніі}} |[[ЧФР Клуж]] |1:0 |2:0 |'''3:0''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Насьёнал Фуншал]] |2:0 |3:2 |'''5:2''' |- | | |Група K |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[ПАОК Тэсалёнікі|ПАОК]] |0:2 |1:6 |- | | |Група K |{{Сьцяг Італіі}} |[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |0:3 |2:1 |- | | |Група K |{{Сьцяг Францыі}} |[[Генгам (футбольны клюб)|Генгам]] |0:0 |0:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2015—2016 гадоў|2015/16]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Чорнае Мора Варна|Чорнае Мора]] |4:0 |1:1 |'''5:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Швайцарыі}} |[[Цюрых (футбольны клюб)|Цюрых]] |1:1 ({{Падказка|д. ч.|дадатковы час}}) |1:0 |'''2:1''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Рэд Бул Зальцбург]] |2:0 |0:2 (3:2, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |'''2:2''' |- | | |Група E |{{Сьцяг Чэхіі}} |[[Вікторыя Пльзень]] |1:0 |0:2 |- | | |Група E |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Рапід Вена]] |0:1 |1:2 |- | | |Група E |{{Сьцяг Гішпаніі}} |[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] |1:2 |0:4 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|2016/17]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Спартакс Юрмала|Спартакс]] |2:1 |2:0 |'''4:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Сэнт-Патрыкс Атлетык Дублін|Сэнт-Патрыкс Атлетык]] |1:1 |1:0 |'''2:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[Ваяводзіна Новы Сад|Ваяводзіна]] |0:2 |1:1 |'''1:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|2017/18]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Фарэрскіх астравоў}} |[[Рунавік (футбольны клюб)|Рунавік]] |2:1 |2:0 |'''4:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Македоніі}} |[[Работнічкі Скоп’е|Работнічкі]] |3:0 |1:1 |'''4:1''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[АЕК Лярнака]] |1:1 |0:2 |'''1:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2018—2019 гадоў|2018/19]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Ірляндыі}} |[[Дэры Сіці]] |1:2 |2:0 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[ДАК 1904 Дунайска-Стрэда|ДАК 1904]] |4:1 |3:1 |'''7:2''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Расеі}} |[[Зэніт Санкт-Пецярбург|Зэніт]] |4:0 |1:8 ({{Падказка|д. ч.|дадатковы час}}) |'''5:8''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2019—2020 гадоў|2019/20]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Латвіі}} |[[Ліепая (футбольны клюб)|Ліепая]] |1:2 |1:1 |'''2:3''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў|2020/21]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Пяст Глівіцы|Пяст]] |0:2 |— |'''0:2''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2022—2023 гадоў|2022/23]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Чарнагорыі}} |[[Дэчыч Тузі|Дэчыч]] |1:1 |2:1 |'''3:2''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Гапаэль Бээршэба]] |0:1 |1:2 |'''1:3''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023/24]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Босьніі і Герцагавіны}} |[[Жалезьнічар Сараева|Жалезьнічар]] |1:2 |2:2 |'''3:4''' |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024/25]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Армэніі}} |[[Пюнік Ерэван|Пюнік]] |0:0 |1:0 |'''1:0''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Лудагорац Разград|Лудагорац]] |1:0 |0:2 |'''1:2''' |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2024—2025 гадоў|2024/25]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |3 к/р |{{Сьцяг Гібральтару}} |[[Лінкальн Рэд Імпс]] |2:0 |1:2 |'''3:2''' |- | | |Плэй-оф |{{Сьцяг Бэльгіі}} |[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |0:1 |0:1 |'''0:2''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024/25]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |Лігавы этап |{{Сьцяг Шатляндыі}} |[[Гартс Эдынбург|Гартс]] |1:2 |— |— |- | | | |{{Сьцяг Фінляндыі}} |[[ХІК Хэльсынкі|ХІК]] |— |0:1 |— |- | | | |{{Сьцяг Польшчы}} |[[Легія Варшава|Легія]] |— |0:4 |— |- | | | |{{Сьцяг Даніі}} |[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]] |1:2 |— |— |- | | | |{{Сьцяг Паўночнай Ірляндыі}} |[[Ларн (футбольны клюб)|Ларн]] |2:0 |— |— |- | | | |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Панатынаікос Атэны|Панатынаікос]] |— |0:4 |— |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025/26]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Баўгарыі}} |[[Лудагорац Разград|Лудагорац]] |2:2 ({{Падказка|д. ч.|дадатковы час}}) |0:1 |'''2:3''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025/26]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Эгнатыя Рагажына|Эгнатыя]] |0:2 |0:1 |'''0:3''' |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2026—2027 гадоў|2026/27]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Паўночнай Македоніі}} |[[Сылекс Кратава|Сылекс]] |0:1 |1:0 (6:5, [[пэнальці (футбол)|пэн]].) |'''1:1''' |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Азэрбайджану}} |[[Нэфтчы Баку|Нэфтчы]] |0:1 |4:2 |'''4:3''' |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Партугаліі}} |[[Брага (футбольны клюб)|Брага]] |0:0 |0:1 |'''0:1''' |} == Санкцыі ЭЗ == 23 сакавіка 2012 году {{артыкул у іншым разьдзеле|Эўрапейская рада|Эўрапейская рада|be|Еўрапейскі савет}} дадала [[Юры Чыж|Юрыя Чыжа]] і ягоныя кампаніі, у тым ліку «Дынама-Менск», да [[Чорны сьпіс Эўразьвязу|Чорнага сьпісу Эўразьвязу]]<ref name="3A32012D0642">[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32012D0642 Council Decision 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus]</ref><ref>{{cite web|language=ru|url=http://news.tut.by/politics/280743.html|title=ЕС обнародовал черный список из 12 человек и 29 компаний|date=2012-03-25|publisher=[[TUT.BY]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120325211424/http://news.tut.by/politics/280743.html|archivedate=2012-03-25|accessdate=2012-03-25|dead-url=yes}}</ref>. 6 лістапада 2015 году санкцыі супраць Чыжа й ягоных актываў былі зьнятыя<ref>{{cite web|date=2015-10-6|url=http://nn.by/?c=ar&i=157529|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151006171032/http://nn.by/?c=ar&i=157529|archivedate=2015-10-06|title=Санкцыі ЕС у дачыненні да Юрыя Чыжа і яго актываў знятыя|publisher=[[Наша Ніва]]|accessdate=2015-10-06|language=be}}</ref><ref name="РС2">''ИК''. [http://www.svaboda.org/content/krutoje-pikie-juryja-cyza/27606470.html Крутое пике Юрия Чижа: от самого успешного бизнесмена Беларуси к арестанту?] «[[Радыё Свабода]]», 12.03.2016</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.dinamo-minsk.by/ Афіцыйная старонка клюбу] * [http://www.dinamo-minsk.org/ Неафіцыйная старонка]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} {{Шаблён:Сьпіс беларускіх службоўцаў, у стаўленьні да якіх былі ўведзеныя санкцыі ЭЗ}} [[Катэгорыя:Дынама Менск| ]] [[Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ]] 1qd2u5tptdm7514j0pdhi93bjmfb8qs 0 4985 2689936 2686096 2026-09-11T13:20:54Z CommonsDelinker 521 Са старонкі прыбраны файл 98_Odessa_Mickiewicz_monument.jpg, бо ён быў выдалены з Commons удзельнікам [[c:User:Krd|Krd]]. Прычына: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Adam Mickiewicz monument in Odesa|]]. 2689936 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік |Імя = Адам Міцкевіч |Лацінка = Adam Mickievič |Арыгінал імя = {{мова-pl|}} Adam Bernard Mickiewicz |Партрэт = Adam Mickiewicz według dagerotypu paryskiego z 1842 roku.jpg |Памер = 240пкс |Апісаньне = Адам Міцкевіч, дагэратып 1842 году |Герб = POL COA Poraj.svg |Подпіс гербу = [[Порай (герб)|Герб «Порай»]] |Род = [[Міцкевічы (род)|Міцкевічы]] |Бацька = Мікалай Міцкевіч |Маці = Барбара з [[Маеўскія|Маеўскіх]] |Дзеці = [[Марыя Гарэцкая|Марыя]], Гэлена, [[Уладзіслаў Міцкевіч|Уладзіслаў]], Юзэф, Аляксандар, Ян |Жонка = [[Цэліна Шыманоўская]] |Рэлігія = [[рыма-каталік]] |Імя пры нараджэньні = Adam Bernard Mickiewicz |Псэўданімы = |Месца нараджэньня = [[Завосьсе]] або [[Наваградак]], [[Наваградзкі павет]], [[Літоўская губэрня]], [[Расейская імпэрыя]] |Месца сьмерці = [[Канстантынопаль]], [[Асманская імпэрыя]] |Грамадзянства = |Род дзейнасьці = [[паэт]], палітычны публіцыст |Гады актыўнасьці = |Напрамак = [[рамантызм]] |Жанр = верш, баляда, паэма |Дэбют = |Значныя творы = ''[[Пан Тадэвуш]]''<br />''[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]''<br />''[[Ода да маладосьці]]'' ''[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]''<br />''[[Крымскія санэты]]''<br />''[[Reduta Ordona]]'' |Прэміі = |Подпіс = Autograph-AdamMickiewicz.svg |ВікіКрыніца = be:s:Аўтар:Адам Міцкевіч |Палічка = http://www.knihi.com/Adam_Mickievic/ |Сайт = }} '''Ада́м Бэрна́рд Міцке́віч''' ({{мова-pl|Adam Bernard Mickiewicz|скарочана}}; 24 сьнежня 1798, фальварак [[Завосьсе]] Наваградзкага павету Літоўскай губэрні, сёньня — Баранавіцкі раён Берасьцейскай вобласьці, у некаторых крыніцах [[Наваградак]]{{Заўвага|У {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэтрычная кніга|мэтрыцы|pl|Wyznaniowa księga metrykalna}} няма дакладных зьвестак ні пра месца нараджэньня, ні пра дату нараджэння<ref>[https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:3Q9M-CS9M-1S3K-3?i=983&cat=1690254 Спасылка на мэтрыку Адама Міцкевіча]</ref>.}}, [[Расейская імпэрыя]] — 26 лістапада 1855, [[Канстантынопаль]], [[Асманская імпэрыя]] (сёньня — [[Стамбул]], [[Турэччына]])<ref>[https://web.archive.org/web/20110920173729/http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3940563 Mickiewicz Adam Bernard] (у:) Internetowa encyklopedia PWN</ref><ref>Ksawery Pruszyński. Opowieść o Mickiewiczu. — Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza «Czytelnik», 1998. S. 7—8.</ref> — [[Беларусь|беларускі]] [[паэт]] беларускага паходжаньня<ref>Масляніцына І. [http://slounik.org/157553.html Міцкевіч (Mickiewicz) Адам] // {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)|к}}</ref><ref>[[Ніна Баршчэўская|Баршчэўская Н.]] [https://web.archive.org/web/20081012095313/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/kamunikat/27/05a.htm Адам Міцкевіч і Беларуская мова] // Камунікат 2 / 2005 (27)</ref>, палітычны публіцыст і дзяяч нацыянальна-вызвольнага польскага руху, быў сябрам [[Таварыства філяматаў]]. Некаторымі зь беларускіх літаратараў Міцкевіч вызнаецца як адзін з пачынальнікаў новае беларускае літаратуры<ref>[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А.]] Зямля Навагрудская, краю мой родны… // Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. С. 6.</ref> і беларускім польскамоўным паэтам<ref>[http://slounik.org/154374.html Міцкевіч Адам] // {{Літаратура/Культуралёгія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыкляпэдыя, 2003}}</ref>. Вядомы перадусім сваімі балядамі, паэтычнымі апавяданьнямі — паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]» і паэтычная эпапэя «[[Пан Тадэвуш]]», прызнаныя апошнім вялікім [[эпас]]ам шляхецкай культуры. Сярод іншых уплывовых твораў Міцкевіча вылучаюцца паэмы «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]» і «[[Гражына (паэма)|Гражына]]». Нацыянальны паэт [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Летува|Летувы]]. За сваю антыўрадавую палітычную дзейнасьць Адам Міцкевіч правёў у высылцы ў цэнтральнай Расеі пяць гадоў, пакінуў Расейскую імпэрыю ў 1829 годзе і правёў рэшту свайго жыцьця ў выгнаньні, першапачаткова асеўшы ў [[Рым]]е, потым перабраўшыся ў [[Парыж]], дзе ён стаў прафэсарам [[Славяне|славянскай]] літаратуры ў «[[Калеж дэ Франс]]». У Парыжы сустракаўся з [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]]. Памёр у [[Канстантынопаль|Канстантынопалі]], куды ён прыехаў дапамагаць ў арганізацыі польскіх войскаў дзеля барацьбы з Расейскай імпэрыяй у Крымскай вайне. Яго парэшткі пазьней былі перавезеныя ў [[Вавэль]]скі касьцёл у [[Кракаў|Кракаве]]. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Міцкевічы (род)}} Бацька пісьменьніка Мікалай выводзіў сваё паходжаньне са [[шляхта|шляхецкага]] роду Рымвідаў-Міцкевічаў гербу «Порай», заснавальнікам якога нібыта быў літоўскі баярын Рымвід<ref>{{Кніга | аўтар = [[Томас Вэнцлава|Tomas Venclova]] |частка = |загаловак = Vilniaus vardai|арыгінал = |спасылка = https://vilniausgalerija.lt/2023/12/22/tomas-venclova-vilniaus-vardai-adomas-mickevicius/ |адказны = |выданьне = |месца = Vilnius | выдавецтва = R. Paknio leidykla |год =2017 |том = |старонкі = 134 |старонак =448 |сэрыя = |isbn = 978-995-57367-21|наклад = }}</ref>. Сам Міцкевіч пісаў аб баярыне Рымвідзе ў сваёй «Гражыне». Аднак дваранства Рымвідаў-Міцкевічаў не было прызнана й [[разбор шляхты|зацьверджана]] ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], бо Міцкевічы не прадставілі слушных доказаў<ref>Рыбчонак С.А….</ref><ref>Syrokomla-Bułhak A…. S.185.</ref>. У дакументах XVIII стагоддзя, продкі паэта ніколі не пісаліся з прыдомкам Рымвід, у адрозненні ад прадстаўнікоў заможнага роду Рымвід-Міцкевічаў з Мінскага ваяводства.Паводле некаторых дасьледчыкаў, бацька паэта паходзіў з заможнага беларускага сялянства<ref>[http://www.petergen.com/krukowski/hrick.htm Анатолий ГРИЦКЕВИЧ: «Белорусский шляхтич — значит благородный, свободный, вольный!»]</ref>. Гэта таксама памылка. Акрамя таго Мікалай Міцкевіч браў удзел у паўстаньні 1794 году, але інфармацыя нічым не пацьверджана. Маці паэта, Барбара, якая мела сястру-блізьніцу Марыяну, нарадзілася ў 1768 годзе<ref>[[Сяргей Рыбчонак]]. [https://www.academia.edu/35854180/%D0%A0%D1%8B%D0%B1%D1%87%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BA_%D0%A1._%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B4_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87%D0%B0_%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%8F_%D1%84%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B_%D1%96_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F_%D0%B7%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D1%96_Rocznik_Polskiego_Towarzystwa_Heraldycznego_nowej_serii_Red._S.G%C3%B3rzy%C5%84ski_T._XI_XXII_._Warszawa_DIG_2012._S.61-74 Рыбчонак С. Радавод Адама Міцкевіча: новыя факты і старыя загадкі // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego nowej serii / Red. S.Górzyński / T. XI (XXII). — Warszawa: DIG, 2012. — S.61-74.].</ref>, паходзіла з роду Маеўскіх гербу «Стары конь», у Наваградзкім ваяводзтве вядомым зь сярэдзіны XVII ст. Яе бацькамі былі Матэвуш Маеўскі, які пад канец жыцьця быў эканомам у маёнтку [[Чомбраў]], які належаў Вузлоўскім, і Кацярына-Ганна з Арэшкаў, дачка наваградзкага ротмістра Юзэфа Арэшкі. Першым вядомым продкам Адама Міцкевіча па кудзелі з роду Маеўскіх лічыцца Казімер Маеўскі, які ў 1650 годзе валодаў фальваркам Бердаўка. Памылковая гіпотэза паходжаньня Барбары Маеўскай ад пасьлядоўнікаў Якуба Франка папулярызуецца публіцыстамі габрэйскага паходжаньня<ref>Юркевіч З. Таямніца Міцкевіча «па кудзелі» [https://web.archive.org/web/20160828183254/http://kimpress.by/index.phtml?page=2&id=12603] // «Культура» № 8 (1238), 20.02.2016 — 26.02.2016 г.</ref>. Прозьвішча роду Міцкевічаў паходзіла ад беларускага імя ''Міцька'', скарочанага ад ''Зьміцер''; уласна сам Адам Міцкевіч прасіў называць сваё прозьвішча і падпісваўся, як Міцькевіч ({{мова-pl|Mićkiewicz}})<ref name="Gliński">Mikołaj Gliński, [https://culture.pl/pl/artykul/adam-mickiewicz-jako-poeta-bialoruski-czyli-zagadka-niewidzialnosci Adam Mickiewicz jako poeta białoruski, czyli zagadka niewidzialności] culture.pl.</ref><ref>[[Вітаўт Тумаш|Сымон Брага]], [https://books.google.pl/books/about/Міцькевіч_І_Беларуска.html?id=YvlmngEACAAJ&redir_esc=y Міцькевіч і Беларуская Плынь Польскае Літаратуры], Нью-Ёрк, 1957, с. 10.</ref>. == Жыцьцяпіс == === Нараджэньне === [[Файл:Zaosie home of Mickiwiecz.jpg|міні|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] ў Завосьсі, верагоднае месца нараджэньня Міцкевіча ([[Напалеон Орда]])]] [[Файл:Dom A.Mickiewicza w Nowogródku.jpg|міні|200пкс|[[Дом-музэй Адама Міцкевіча|Дом]] Міцкевіча, Наваградак]] Адам Міцкевіч нарадзіўся ў [[Шляхецкая сядзіба|сядзібе]] свайго дзядзькі ў [[Завосьсе|Завосьсі]] каля [[Наваградак|Наваградку]], у той час [[Расейская імпэрыя]] (цяпер [[Беларусь]]). Да [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1795 годзе гэты рэгіён быў часткай земляў [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] і род Міцкевічаў паходзіў зь літоўскай (беларускай) засьцянковай шляхты<ref name=cze>[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]], ''The History of Polish literature'', p. [http://books.google.by/books?id=R-MkT9vavwIC&pg=PA208&dq=milosz+history+polish+literature+byelorussian+mickiewicz&hl=en&ei=w3dQTNThJ4-TnQeO1Z2PBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false 208.]</ref>. Беларускі фальклёр у шэрагу з гістарычнымі літоўскімі паданьнямі пазьней акажа вялікі ўплыў на творчасьць Міцкевіча<ref name=cze/>. Бацька Адама, Мікалай Міцкевіч, быў наваградзкім судовым [[адвакат]]ам, маці, Барбара з Маеўскіх — дачка аканома зь недалёкага Чамброва. Ахрышчаны Адам быў ў [[Фарны касьцёл (Наваградак)|Навагрудзкім фарным касьцёле Перамяненьня Пана]] 12 лютага 1799 года. Дакладнае месца нараджэньня Адама Міцкевіча дагэтуль застаецца спрэчным момант біяграфіі паэта сярод гісторыкаў<ref>[https://historia.rp.pl/historia/art37662431-wigilijna-zagadka-urodzin-wieszcza Wigilijna zagadka urodzin wieszcza]</ref>. На гэты конт існуюць некалькі вэрсыяў: найперш гэта дакумэнтальны запіс у мэтрычнай кнізе Наваградзкага касцёлу аб хрышчэньні Адама Бярнарда Міцкевіча 12 лютага 1799 г., паводле гэтага запісу мейсца нараджэньня паэта зьвязваюць з Наваградкам. Другая вэрсыя паходзіць ад старэйшага брата Адама, [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Францішка]]. Згодна з гэтай вэрсыяй, Міцкевіч зьявіўся на сьвет у калядную ноч у прыдарожнай карчме Выгада, дзе вымушана спынілася яго маці, вяртаючыся з Завосься ў Наваградак, што нібы стала прадказаньнем лёсу паэта, як вандроўніка і пілігрыма. Ад малодшага брата Адама, [[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Аляксандра]]{{Заўвага|Вэрсыя Аляксандра Міцкевіча аб месцы нараджэньня Адама зьяўляецца найбольш пашыранай сярод біёграфаў Адама Міцкевіча, што, праўда, іншы знакаміты дасьледнік біяграфіі Міцкевіча Яраслаў Марэк Рымкевіч заўважыў, што ўспаміны Аляксандра Міцкевіча можна ставіць пад сумненьне, бо ў той час у яго ўспамінах сустракаецца шмат блытаніны<ref>[https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)-s56-71/Teksty_Drugie_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1992-t-n4_(16)-s56-71.pdf Jarosław Marek Rymkiewicz, Kilka szczegółów, Teksty Drugie : teoria literatury, krytyka, interpretacja nr 4 (16), 56-71, 1992]</ref>.}}, паходзіць трэці варыянт: паэт нарадзіўся на хутары Завосьсе й паводле рэкамэндацыі шляхцянкі Маладэцкай пупавіна яму была адрэзана на кнізе, што, адпаведна, павінна было забясьпечыць немаўляці славу кніжніка й вялікі розум{{Заўвага|Зь лісту Аляксандра Міцкевіча да Францішка Міцкевіча 1860 году: У сваім лісьце ты сумняешся наконт месца нараджэньня брата нашага Адама і выказваеш здагадку пра Літоўку. Мушу таму растлумачыць пра гэта падрабязна. Пытаньне пра месца нараджэньня ўзьнікла з таго, што Бёлт, пакупнік нашага дому, хоча дзеля спэкуляцыі хоча выказаць здагадку, што Адам нарадзіўся ў камяніцы, каб там паставіць помнік і каб ён меў карысьць ад наведвальнікаў, а то і ўвогуле мог прадаць гэтае месца грамадзянам за вялікую суму... Калі ты, будучы старэйшым, ужо навучаўся ў школе, і я доўга сядзеў каля маці, я быў сьведкам яе найбольш сяброўскіх размоваў са старэйшымі жанчынамі, і ўсе дэталі ўрэзаліся ў маю памяць, і многія зь іх пазьней былі пацьверджаны другімі крыніцамі, у тым ліку й месца, дзе жылі нашы бацькі й дзе мы нарадзіліся. Ты нарадзіўся ў доме Дабравольскай, на базыльскім завулку; я ў доме Камінскіх, двое малодшых у доме Дэнейноўскіх, на вуліцы Жыдоўскай. Адам, аднак, нарадзіўся ў Завосьсі, і так сталася: Завосьсе тады належала дзядзькам нашага бацькі; адзін зь іх памёр, а другі паклікаў бацьку да кіраваньня; таму нашыя бацькі паехалі ў Завосьсе ў сьнежні 1798 г. і Адам нарадзіўся там 24 сьнежня; там у той час быў наш дзядзька Фэліцыян, дванаццацігадовы хлопчык. У лютым наступнага году маці з Адамам вярнуліся ў Навагрудак і 12 лютага 1799 г. ахрысьцілі яго там, і так запісалі пасьведчаньне аб яго нараджэньні. Усё гэта некалькі разоў пацьвердзіў мне нябожчык Фэліцыян. Акушэркай для нас чатырох была габрэйка Давідкова. Для Адама, у Завосьсі, шляхцянка Маладэцкая; яна, жадаючы зрабіць Адама разумным, выкарыстала кнігу, у якой адрэзала нажом пупавіну дзіцяці. Гэтую кнігу паказвала маці тваёй знаёмай на стале бацькі, і маё вока заўважыла, і маё вуха прыслухалася. У мяне заўсёды была ў галаве гэтая кніга. Гэта быў «Судовы працэс» у 8 дзюймаў, у чорным скураным пераплёце. Калі я паехаў з дому ў Вільню, я ўзяў гэтую кнігу й дагэтуль захоўваю яе пры сабе. Гэта адзіная захаваная зь бібліятэкі майго бацькі па гэтай прычыне. Адам ведаў пра ўсё гэта яшчэ з маладосьці. Калі яшчэ пры жыцьці майго бацькі зайшла акушэрка Давідкова, яна сказала дзецям: «Я вашая бабка», Адась крыкнуў у маёй прысутнасьці: «Але не мая!»}}<ref>{{Кніга|аўтар =[[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Aleksander Mickiewicz]] |частка = |загаловак = Wybór listów Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = http://rcin.org.pl/ibl/Content/235752/WA248_272095_II-1237_mickiewicz_o.pdf |адказны = |выданьне = |месца =Krakow |выдавецтва =Spółka wydawnicza Polska |год =1899 |том = |старонкі =241 |старонак = 292 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. === Жыцьцё і маладосьць === [[Файл:Navahradak Farny kasciol.JPG|міні|[[Фарны касьцёл (Наваградак)|Наваградзкі фарны касьцёл Перамяненьня Пана]], у якім быў ахрышчаны Адам Міцкевіч]] Маленства Адам правёў у [[Шляхецкая сядзіба|сядзібе]] з [[Завосьсе|Завосьсі]], пасьля чаго ў 1806—1807 гадах бацька Адама Міцкевіча пабудаваў [[дом-музэй Адама Міцкевіча|дом]] у Наваградку. У [[дом-музэй Адама Міцкевіча|доме]] Міцкевічаў на першым паверсе разьмяшчаліся гасьцінная саля, пакой бацькі, у якім знаходзілася хатняя бібліятэка, пакой для старэйшых дзяцей, пакой для малодшых дзяцей, а таксама спальня бацькоў і сталовая. На паддашку разьмяшчаўся пакой для прыслугі. На гэты час у сямі было пяцёра дзяцей: [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Францішак]] (1796 г.н.), Адам (1798 г.н.), [[Аляксандар Юльян Міцкевіч|Аляксандар]] (1801 г.н.), Ежы (1804 г.н.), Антоній (1805 г.н.). Яшчэ ў маленстве маці навучыла Адама чытаць і пісаць. Дапамагаў у гэтым стары Керсноўскі, які пазьней ўспамінаў: «Навука пайшла вельмі хутка, бо ён (Адам) здольнасьць меў незвычайную, яму не патрабавалася паўтарэньняў». Восеньню 1806 г. Міцкевічы ўзялі першага гувернёра для сваіх старэшых сыноў, які вучыў іх граматыцы, даў асновы арытмэтыкі й каліграфіі. У дзяцінстве з Адамам Міцкевічам здарыўся выпадак: немаўлём ён выпаў з акна бацькоўскага дому на вулічны брук, і яго, непрытомнага, маці ў роспачы аднесла ў касьцёл і там на каленях вымольвала вяртаньне да жыцьця свайго дзіцяці. У 1807—1815 гадох Міцкевіч наведваў [[дамінікане|дамініканскую]] павятовую школу ў Наваградку. Вучыўся Адам добра. Настаўнікі адзначалі яго выключную стараннасьць і добрыя паводзіны. Можна сказаць, што ўсе прадметы даваліся яму лёгка, за выключэньнем чыстапісаньня. Пісьмо, як ён пісаў пазьней сябрам, выклікала агіду, бо літары нагадвалі павукоў. Маці неаднаразова зьвяртала ўвагу Адама на яго почырк, казала: {{Цытата|«Пішаш, як курыца грабецца. Калі б ты быў вялікім панам, то сакратар махаў бы за цябе пяром, а паколькі ты ўбогі шляхціч, павінен умець даць сам сабе рады»<ref>[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 4.</ref>.}} У 5-6-х класах Адам пачаў чытаць у арыгінале творы рымскіх клясыкаў, захапіўся польскай клясычнай літаратурай, гістарычнымі творамі, рабіў пераклады з лацінскай мовы на польскую, спрабаваў пісаць п’есы. На год-два раней пачаў складаць вершы. Праўда, вершаваныя практыкаваньні былі часткай школьнай праграмы. Настаўнік рыторыкі даваў вучням заданьні скласьці невялікія эпіграфы й байкі. Аднак гэтыя сачыненьні Адама нічым не вылучаліся сярод падобных твораў аднаклясьнікаў. Пэўнае прызнаньне атрымала яго паэма «Ода аб пажары», напісаная ў 1810 г. пад уражаньнем гарадзкога пажару. Паказаўшы твор дырэктару Навагрудзкай дамініканскай школы, хлопчык апынуўся ў карцары за хлусьню, бо дарослыя проста не маглі паверыць, што такі майстэрскі тэкст можа належаць падлетку. Той пажар зьнішчыў у Навагрудку 18 жылых будынкаў і чуць не закрануў дом Міцкевічаў. У пажары ледзь не загінуў і бацька Адама, які знаходзіўся ў званіцы [[Касьцёл Сьвятога Антонія і кляштар францішканаў|касьцёлу Сьвятога Антонія]], ахопленай агнём, ратаваў архіў і дакумэнты. Выбрацца з палаючага будынка дапамог яму старэйшы сын Францішак. Таксама Адам браў удзел у дзейнасьці тэатру [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базыльянаў]]. У студзені 1812 году тэатрам [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базыльянаў]] была пастаўлена трагедыя «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Барбара Радзівіл (паэма)||pl|Barbara Radziwiłłówna (dramat)}}» аўтарства {{Артыкул у іншым разьдзеле|Алаіза Фэлінскага||pl|Alojzy Feliński}}, у якой Адам адыграў ролю [[Барбара Радзівіл|Барбары Радзівіл]] <ref>{{Кніга | аўтар = [[Францішак Браніслаў Міцкевіч|Franciszek Mickiewicz]] |частка = |загаловак = Pamiętnik Franciszka Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://polona.pl/item/pamietnik-franciszka-mickiewicza,ODk3NjQwMzk/ |адказны = |выданьне = |месца = Lwów [etc.] | выдавецтва = [[Асалінэюм|Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich]] |год =1923 |том = |старонкі =78 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>. У 1812 годзе адбыліся дзьве важныя падзеі ў жыцьці маладога Адама: 16 траўня памёр ягоны бацька, а крыху пазьней, з пачаткам [[Вайна 1812 году|вайны 1812 году]], праз Наваградак прайшлі войскі [[Напалеон I Банапарт|Напалеона]]. Па сьмерці бацькі ў 1812 годзе сям’я Міцкевічаў была вымушана пераехаць жыць у [[флігель]] на пляцы. Бацькаў сябар, судзьдзя Растоцкі дапамагаў маці гадаваць дзяцей. Ён браў іх на лета да сябе ў [[шляхецкая сядзіба|сядзібу]] [[Дольная Рута|Рута]], што непадалёк ад Наваградку<ref>[https://web.archive.org/web/20140831063227/http://wcent.nlb.by/factualdbtest/view/faces/Search.jspx?_afPfm=-4tg5dgsjp Міцкевіч Адам] — Беларусь у асобах і падзеях</ref>. Важную ролю ў выхаваньні Адама Міцкевіча адыгралі Гансеўская й стары Блажэй, якія прыслужвалі Міцкевічам у [[Завосьсе|Завосьсі]]. Гансеўская сьпялавала зь іншымі дзяўчынамі беларускія й польскія народныя песьні, якія й у будучым заставаліся крыніцай натхненьня Міцкевіча<ref>[https://web.archive.org/web/20240314115029/https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5.</ref>. Іншай крыніцай натхненьня Адама й яго братоў быў Блажэй, які ўвечары расказваў усялякія прыгоды, мясцовыя легенды, байкі<ref>[https://web.archive.org/web/20240314115029/https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5.</ref>. [[4 красавіка]] [[1843]] году Адам Міцкевіч з катэдры [[Калеж дэ Франс|Парыскага ўнівэрсытэту]] расказваў: {{Цытата|У ніводнага народу няма фантастычных расказаў настолькі багатых, настолькі дзіўных і можа нідзе не ўбачыш слухачоў настолькі ўважлівых, як тыя, што атачаюць убогага селяніна, што расказвае байку ў сваёй хаце... Баечнік амаль заўсёды сам выступае ў падзеях байкі й адыгрывае частку сваёй драмы. Часам ён дае зразумець, што самае важнае, што адбылося, то гэта ён зрабіў, што ён удзельнічаў у некаторых нягодах і ўчынках сваіх герояў; часам вельмі простым спосабам ён раптам парушае ўвагу саміх слухачоў. Шматлікія з прысустных ведаюць тую байку, дзе галоўны герой ідзе шукаць цудоўную птушку, чымсьці падобную на фэнікса. Птушка тая, пралятаючы над краем славянскім, губляе пяро, адно толькі, якое герой байкі і знаходзіць. Пяро тое мела такі бляск, што, калі герой занёс яго да хаты, асьвяціла хату цалкам. У гэты момант баечнік звычайна раптам запальвае жменю драўняных габлюшак, і гэтае полымя глыбока шакуе гледачоў. У іншай байцы, калі гаворка ідзе пра крыштальны замак зачараваных княжон, сярод якіх рыцар ня можа пазнаць тую, якую шукаў, бо ўсе яны былі падобныя адна на адну, як зоркі, — селянін адчыняе дзьверы й паказвае слухачам зімовае неба, што зіхаціць зоркамі сярод празрыстых аблокаў, чыя фантастычная форма прадстаўляе гэты крыштальны замак лепш за любыя тэатральныя дэкарацыі<ref>[https://delibra.bg.polsl.pl/Content/73715/BCPS-82808_1926_Adam-Mickiewicz-T-.pdf J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I], s. 5-6.</ref>. {{арыгінал|pl|U żadnego ludu niemasz powieści fantastycznych tak bogatych, tak dziwnych i może nigdy nie zobaczy się słuchaczów tak uważnych, jak ci, co otaczają ubogiego chłopka, prawiącego bajkę w swej chacie... Bajarz prawie zawsze sam występuje w zdarzeniach opowiadanych i odgrywa część swojego dramatu. Czasem daje do zrozumienia, że co się stało najważniejszego, to on zrobił, że uczestniczył w niektórych trudach i czynach swych bohaterów; czasem bardzo prostym sposobem porusza nagle uwagę swych słuchaczów. Wielu z obecnych zna tę bajkę, gdzie bohater idzie szukać cudownego ptaka, coś w rodzaju feniksa. Ptak ten, przelatując nad krajem słowiańskim, gubi pióro, jedno tylko, które bohater bajki znachodzi. Pióro to miało taki blask, że kiedy je bohater wniósł do izby, oświeciło ją całą. W tem miejscu opowiadający zwykle zapala znienacka garść wiórów, a płomień ten wstrząsa do głębi słuchaczami. W innej bajce, kiedy przychodzi mowa o zamku kryształowym zaczarowanych księżniczek, między któremi rycerz nie może poznać tej, co szukał, bo wszystkie były podobne do siebie, jak gwiazdy — chłop naówczas otwiera drzwi i słuchaczom swoim pokazuje zimowe niebo, iskrzące się gwiazdami wśród przejrzystych obłoków, których fantastyczny kształt przedstawia ów zamek kryształowy lepiej, niż jakiekolwiek dekoracje teatralnie.}}}} === Віленскі ўнівэрсытэт === У 1815 годзе Міцкевіч выехаў у [[Вільня|Вільню]] навучацца ў [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] — галоўнай навучальнай установе былога [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзе пазьней вывучаў гуманістычныя навукі. Складанае матэрыяльнае становішча пасьля сьмерці бацькі схіліла яго да навучаньня ва ўнівэрсытэцкай настаўніцкай сэмінарыі, што пасьля гарантавала працу ў расейскіх школах. Навучаньне скончыў у 1819 годзе з тытулам магістра<ref>[http://univ.gda.pl/~literat/autors/mick.htm Biblioteka Lit. Polskiej, Un. Gdański]</ref>. Падчас навучаньня першапачаткова жыў у свайго стрыечага брата {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Міцкевіч|Юзэфа Міцкевіча|pl|Józef Mickiewicz (fizyk)}}, уласна дэкана настаўніцкай сэмінарыі пры Віленскім ўнівэрсытэце, а таксама знакамітага выкладніка фізыкі. Відаць, дзякуючы яго заступніцтву ў 1815 годзе Адам быў прыняты на матэматычна-фізычны факультэт. Адаму зайздросьцілі аднакурсьнікі, бо студэнты матэматычна-фізычны факультэту атрымлівалі бясплатны інтэрнат і 15 рублёў кішэнных грошай у месяц, але жыў Адам не ў інтэрнаце, а ў маленькай кватэры ксяндза Юзэфа (кватэра знаходзілася ў доме прафэсараў унівэрсытэту). Ксёндз Юзэф Міцкевіч быў на той момант ужо цяжка хворы й некаторыя падазравалі, што Адам чакае яго сьмерці, каб завалодаць сьціплым багацьцем стрыечнага брата. Таму, каб спыніць падазрэньні, Адам неўзабаве пераехаў да свайго сябра [[Ян Чачот|Яна Чачота]]. Пасьля некалькіх месяцаў навучаньня на факультэце матэматыкі й фізыкі Адам Міцкевіч перайшоў на факультэт літаратуры й вольных мастацтваў, што цікавала яго больш. Падчас навучаньня ў Віленскім унівэрсытэце ў кастрычніку 1817 году разам з [[Тамаш Зан|Тамашам Занам]] і суполкай сяброў стварыў [[Таварыства філяматаў]], якое было арганізаванае паводле масонскага ўзору і пасьля пераўтварылася ў змоўніцкую нацыянальна-патрыятычную арганізацыю. У гэты час Міцкевіч таксама напісаў праграмныя вершы («[[Ода да маладосьці]]», 1820 і іншыя). Саюз філяматаў і створаныя крыху пазьней «[[Таварыства філярэтаў]]» і «[[Прамяністыя]]» служылі асьветніцка-патрыятычнай працы тагачаснай віленскай моладзі. Гэтыя арганізацыі ў 1822 годзе налічвалі больш за 200 сябраў. Неўзабаве актыўная дзейнасьць арганізацыяў прыцягнула ўвагу ўладаў, што пазьней стане адным з чыньнікаў высылкі Міцкевіча ў Расею. Адзначаецца, што Міцкевіч размаўляў па-польску, па-француску, па-італьянску, па-нямецку, па-ангельску, па-лацінску ды па-грэцку<ref name=mirachycki>{{Кніга|аўтар =Леў Мірачыцкі. |частка = |загаловак =Светлым ценем Адама Міцкевіча. Эміграцыя з Наваградчыны |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мінск |выдавецтва =ВЦ "Бацькаўшчына" |год =1994 |том = |старонкі =22 |старонак = |сэрыя = |isbn =985-6026-04-0 |наклад =21000 }}</ref>. У сваіх успамінах, Максіміліян Маркс, які ў выгнаньні камунікаваў з былымі студэнтамі Віленскага ўнівэрсытэту, узгадываў: {{Цытата|Трэба заўважыць, што ягоннае першае каханьне да дзяўчыны Марыі Верашчакі, што так доўга яго натхняла, узьнікла і умацавалася сьпяваньнем зь ёю беларускіх песень.<ref name=marks>{{Кніга|аўтар =Максіміліян Маркс |частка = |загаловак =Записки старика |арыгінал = |спасылка = |адказны =под. ред. П. Глушковского, С. Леончика, А. Яскульского |выданьне = |месца =Cанкт-Петербург |выдавецтва =Польский культурный центр в Москве. Издательство «Алетейя»|год =2021 |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn =978-5-00165-279-3 |наклад = }}</ref>}} У 1819 годзе па заканчэньні ўнівэрсытэту пачаў працаваць настаўнікам у [[Коўна|Коўне]], дзе жыў да 1823 году. Падчас знаходжаньня ў Коўне напісаў дысэртацыю, за якую ў 1822 годзе атрымаў тытул магістра філязофіі. У той самы час быў ініцыяваны да ступені чалядніка ў [[масонства|масонстве]]<ref>Ludwik Hass. ''Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej XVIII i XIX wieku'' [[Уроцлаў|Wrocław]] 1982 s. 284{{ref-pl}}</ref>. У пэрыяд настаўніцтва ў Коўне Міцкевіч закахаўся ў [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]] з [[Карчова|Туганавічаў]] Наваградзкага павету, зь якой пазнаёміўся ў 1818 годзе падчас летніх вакацыяў, калі гасьцяваў у маёнтку Верашчакаў непадалёку ад [[Наваградак|Наваградку]]. Нягледзячы на іх узаемныя пачуцьці і прыяцельскія стасункі Міцкевіча зь сям’ёй Марылі, ейныя бацькі вымагалі выкананьня раней зробленых заручынаў з графам Путкамэрам. Самыя пяшчотныя лірычныя вершы Адам Міцкевіч прысьвяціў свайму першаму каханьню. Сьляды гэтага нерэалізаванага каханьня можна знайсьці ў вядомых вершах Міцкевіча «Да М…» і «Да сяброў», балядах «Сьвіцязь», «Сьвіцязянка» ды «Рыбка». === Турма, высылка і эміграцыя === [[Файл:Wańkowicz Adam Mickiewicz.jpg|міні|200пкс|«[[Міцкевіч на скале Аю-Даг]]», [[Валенці Ваньковіч]], 1828]] У час працы на радзіме Адам Міцкевіч падаў хадайніцтва пра дадатковы адпачынак і паездку за мяжу. Адпачынак яму далі, але замежную вандроўку не дазволілі. Калі ён у кастрычніку 1823 году паехаў у Вільню, яго арыштавала сьледчая камісія пад кіраўніцтвам [[Мікалай Навасільцаў|Мікалая Навасільцава]], створаная з мэтай спыніць патрыятычны рух «польскай моладзі ў Літве». Адам Міцкевіч быў заключаны ў турму, якая разьмяшчалася ў памяшканьні былога базыльянскага кляштару Святой Тройцы, дзе правёў некалькі месяцаў. Падчас сьледзтва [[Таварыства філярэтаў|філярэты]] зрабілі ўсё магчымае, каб адвесьці ад Міцкевіча абвінавачаньні, але ён усе ж быў прыгавораны да высылкі ў глыб [[Расея|Расеі]]. У красавіку 1824 году Міцкевіч быў выпушчаны з турмы на парукі. У кастрычніку 1824 быў высланы ў выгнаньне з Літвы. Праз некалькі гадзін пасьля атрыманьня ўказу 22 кастрычніка 1824 г. аб высланьні ён напісаў верш у альбом, які належаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Саламея Славацкая|Саламеі Славацкай|pl|Salomea Słowacka}}, маці [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]]{{Заўвага|У 1975 г. верш пакладзены на музыку на польскай і расейскай мовах савецкім кампазытарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давыд Тухманаў|Давыдам Тухманавым|be|Давыд Фёдаравіч Тухманаў}}.}}<ref>А. Мицкевич. Стихотворения. Поэмы — М.: Художественная литература, 1979—495 с (Классики и современники. Поэтическая библиотека), С. 122, 340. </ref>. 8 лістапада 1824 году Міцкевіч прыбыў у [[Пецярбург]] за прызначэньнем. У чаканьні прысуду Міцкевіч сышоўся з [[Дэкабрысты|дэкабрыстамі]] (К. Рылеевым ды А. Бястужавым) і атрымаў нават даручэньне зблізіць расейскіх рэвалюцыянэраў з патрыётамі Польшчы і Літвы. Ён актыўна ўдзельнічаў у так званых «расейска-польскіх перамовах» паміж дэкабрысцкім «Паўднёвым» і «Польскім патрыятычным» таварыствамі. Вырашэньне з прызначэньнем месца высылкі зацягнулася, і Міцкевіч паехаў у [[Крымская паўвыспа|Крым]], дзе напісаў паэтычны цыкль «Крымскія санэты» і шэраг вершаў. Увесь пэрыяд патрыятычнай віленска-ковенскай маладосьці і высылкі ў глыб Расеі адбіўся пазьней у напісаных падчас побыту ў [[Дрэздэн]]е, трэцяй часткі «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]». Канцавы Ўступ З-яй часткі «Дзядоў», «Да сяброў маскалёў» мелі асабісты характар{{Заўвага|«Да сяброў маскалёў» Міцкевіча было алюзыяй на апублікаваную ў Маскве паэму Пушкіна «На ўзяцьце Варшавы» (1831). Пушкін у гэты час ужо відавочна зьмяняе погляды з дэмакратычных, якія меў падчас знаёмства зь Міцкевічам, на [[манархізм|манархічныя]], [[шавінізм|шавіністычныя]]<ref>Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu, t. I, Warszawa 1998, s. 153.</ref>.}}. Міцкевіч зьвярнуўся ў іх беспасрэдна да вядомых у Расеі дэкабрыстаў і верагодна [[Аляксандар Пушкін|Аляксандра Пушкіна]]. === Жыцьцё ў Расеі === [[Файл:Zinaida Volkonskaya's salon.jpeg|значак|225px|справа|Аляксандар Пушкін і іншыя госьці слухаюць Адама Міцкевіча ў літаратурным салоне княгіні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}} (мастак Рыгор Мясаедаў)]] У Расеі Міцкевіч жыў у Санкт-Пецярбурзе. З лютага па сакавік 1825 году жыў у [[Адэса|Адэсе]]<ref>А. А. Лойка. Міцкевіч Адам // {{Літаратура/Энцыкляпэдыя літаратуры і мастацтва Беларусі|3}} С. 650.</ref>. Пасьля Адэсы, да лістапада 1825 году Адам Міцкевіч жыў у [[Крым]]е, дзе напісаў знакамітыя «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты||pl|Sonety krymskie}}»<ref>[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]] (1983). [https://books.google.se/books?id=R-MkT9vavwIC&pg=PA230&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The History of Polish Literature]. University of California Press. p. 218. ISBN 978-0-520-04477-7</ref>. Са сьнежня 1825 году месцам жыхарства паэта стала [[Масква]], з лістапада 1827 году зноў жыў Пецярбурзе. У Расеі зблізіўся з удзельнікамі [[Дэкабрысты|дэкабрыскага руху]] ([[Кандрат Рылееў|К. Ф. Рылееў]], [[Аляксандар Бястужаў|А. А. Бястужаў]]), са значнымі расейскімі пісьменьнікамі і паэтамі ([[Аляксандр Пушкін|А. С. Пушкін]], [[Антон Дэльвіг|А. А. Дэльвіг]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Кірэеўскі|І. В. Кірэеўскі|ru|Киреевский, Иван Васильевич}}, браты {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксэнафонт Палявой|Ксэнафонт|ru|Полевой, Ксенофонт Алексеевич}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявой|Мікалай Палявыя|ru|Полевой, Николай Алексеевич}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзмітры Венявіцінаў|Д. У. Венявіцінаў|ru|Веневитинов, Дмитрий Владимирович}}, [[Яўген Баратынскі|Я. А. Баратынскі]]), з бібліёграфам і знакамітым аўтарам эпіграм {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Сабалеўскі|С. А. Сабалеўскім|ru|Соболевский, Сергей Александрович}}, таксама сябраваў з паэтам [[Адольф Янушкевіч|А. М. Янушкевічам]]. Асабліва блізкія сяброўскія адносіны звязалі Міцкевіча з паэтам і журналістам князем [[Пётр Вяземскі|Пятром Андрэевічам Вяземскім]], які стаў першым перакладчыкам на расейскую мову «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskie}}»<ref>Т. Липич, В. Липич, Романтизм в русско-польском диалоге культур первой половины XIX века // Rocznik Instytutu Polsko-Rosyjskiego=Ежегодник Русско-польского института, No 1 (2) 2012</ref>. Нарэшце маскоўскі ваенны генэрал-губэрнатар залічыў Міцкевіча ў сваю канцылярыю. У Маскве паэт даведаўся пра [[Паўстаньне дэкабрыстаў|паўстаньне на Сэнацкай плёшчы]] і жорсткую расправу над дэкабрыстамі. Але расейцы сваёй падтрымкай не далі яму аплакваць лёс сяброў-паўстанцаў у адзіноце. У Маске Адам Міцкевіч пазнаёміўся й часта сустракаўся з пісьменьнікам [[Генрык Жавускі|Генрыкам Жавускім]]. Вясной 1826 году рэдактар «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Маскоўскі тэлеграф|Маскоўскага тэлеграфа|ru|Московский телеграф}}» Мікалай Палявой увёў Міцкевіча ў маскоўскае літаратурнае асяродзьдзе і ён стаў частым госьцем славутага салёну княгіні-паэтэсы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}}, зблізіўся там з Баратынскім, Венявіцінавам, Вяземскім, Пагодзінам, пазнаёміўся з [[Аляксандар Пушкін|Аляксандрам Пушкінам]]. Адносіны Міцкевіча з Пушкіным характарызаваліся глыбокай узаемапавагай і прызнаньне паэтычнага таленту. Валодаючы рэдкім дарам імправізацыі, Міцкевіч захапляў сваім майстэрствам Пушкіна. Падчас адной зь імправізацый на францускай мове (расейскую мову Адам Міцкевіч вывучыць праз год жыцьця ў Расеі й будзе размаўляць на ёй без акцэнту) Пушкін сарваўся зь месца, ускудлаціў валасы і выгукнуў: {{Цытата|Які геній! Які сьвятарны агонь! Што я ў параўнаньні зь ім!}} Пераклады твораў Міцкевіча на [[Расейская мова|расейскую мову]] зьявіліся ў «Московском телеграфе» і мелі вялікі посьпех у расейскай публікі. Міцкевіч меў намер пачаць выданьне часопіса або газэты на польскай мове, але ўлады адмовілі яму. Таксама ў гэты час паэт пазнаёміўся з Марыяй Шыманоўскай і яе дачкой Цэлінай, але ня ведаў, што маленькая Цэліна пазьней стане ягонай жонкай. У гэты час пісьменьнік перажыў яшчэ адну драму. У салёне Валконскай ён пазнаёміўся з [[Караліна Паўлава|Каралінай Яніш]] (пазьней вядомая паэтка і перакладніца Паўлава) і вырашыў ажаніцца зь ёй, але яе бацькі адмовілі яму. Сур’ёзнай працай гэтага часу была паэма «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]», якую ён пачаў пісаць у Маскве, а скончыў у Пецярбургу. Яго баляды «Ваявода» і «Будрыс і яго сыны» («Тры Будрысы») Аляксандар Пушкін пераклаў на расейскую мову. === Ад’езд Міцкевіча ў Эўропу === [[Файл:Adam mickiewicz 550.jpg|міні|200пкс|Партрэт Адама Міцкевіча, 1849]] [[Файл:Adam Mickiewicz and Antoni Edward Odyniec on Vesuvius (95345571).jpg|значак|''[[Міхал Эльвіра Андрыёлі]]''. [[Антоні Эдвард Адынец|Антоні Адынец]] і Міцкевіч на [[Вэзувіё|Вэзувію]]" 1881 год.]] У траўні 1829 пакінуў Расею перад тым, як быў падпісаны загад імпэратара аб забароне выезду. Пасьля сасланьня і дазволу зьехаць за мяжу Міцкевіч падарожнічаў па [[Эўропа|Эўропе]]. Спачатку ў 1829 годзе на ангельскім параходзе «Георг IV» ён накіраваўся ў [[Нямеччына|Нямеччыну]], наведаў [[Любэк]], [[Гамбург]] ды [[Бэрлін]], у якім эмігранты з Рэчы Паспалітай зладзілі яму ўрачыстую сустрэчу. Міцкевіч наведаў некалькі лекцыяў Гегеля ва ўнівэрсытэце. У [[Прага|Празе]] пазнаёміўся з [[Вацлаў Ганка|Вацлавам Ганкам]]. Пачаў вучыць [[чэская мова|чэскую мову]], таксама зацікавіўся постацю [[Ян Жыжка|Яна Жыжкі]], аб якім хацеў напісаў паэму. У Карлсбадэне (Карлавых Варах) выпадкова сустрэў [[Антоні Эдвард Адынец|Антонія Эдварда Адынца]], які суправаджаў паэта ў ягоных далейшых падарожжах, у тым ліку ў [[Швайцарыя|Швайцарыю]] ды [[Італія|Італію]]. Разам яны наведалі Гётэ. Таксама Міцкевіч змог пабачыць [[Фрыдрых Шлегель|Шлегеля]]. Перайсьці з Швайцарыі ў Італію сябры вырашылі пехатой. Пабывалі ў Вэнэцыі, Фэрары, Балёньні ды Флярэнцыі. Асабліва вялікае ўражаньне на Міцкевіча зрабіў [[Рым]], пра што ён пісаў у лістах да [[Францішак Геранім Малеўскі|Францішка Малеўскага]]. Спыніўшыся ў Рыме, Міцкевіч вывучаў працы старажытых гісторыкаў, а таксама паэт шмат перапісваўся з сваімі землякамі, якіх лёс раскідаў па ўсім сьвеце. Але Міцкевіч ня змог уседзець на месцы і вярнуўся ў жніўні 1830 году ў Швайцарыю, дзе сустрэўся з паэтам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім|pl|Zygmunt Krasiński}}<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 697</ref>. У 1831 годзе прыехаў у [[Вялікая Польшча|Вялікапольшчу]] з намерам перайсьці мяжу і вярнуцца да ахопленага паўстаньнем [[Царства Польскае|Царства Польскага]], але ў рэшце рэшт паэт застаўся ў [[Дрэздэн]]е да 1832 году, дзе сустрэў багата землякоў, якія эмігравалі. Такім чынам, пачынаючы з сакавіка 1832 г. Міцкевіч некалькі месяцаў знаходзіўся ў Дрэздэне, менавіта ў [[Саксонія|Саксоніі]], дзе напісаў трэцюю частку сваёй паэмы «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]». [[Файл:David d'Angers - Adam Mickiewicz.jpg|значак|зьлева|170px|Адам Міцкевіч, скульптура 1835 году]] У 1832 годзе з Дрэздэну паэт накіраваўся ў [[Парыж]], куды прыехаў 31 ліпеня й дзе пачаў супрацоўнічаць з эміграцыйнымі дзеячамі, пісаў артыкулы і публіцыстычныя лісты. Тут ён сустракае старога сябра [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейка]]<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 698</ref>. Разам з [[Іяхім Лялевель|Іяхімам Лялевелем]] адзін з лідараў дэмакратычнага крыла эміграцыі з тэрыторыі Рэчы Паспалітай. З 2 сьнежня 1832 г. — намесьнік старшыні [[Таварыства Літоўскае і зямель Рускіх|Таварыства літоўскіх і рускіх зямель]], у якім 24 верасня 1832 г. выбраны кіраўніком гістарычна-літаратурнай сэкцыі<ref>Швед, В. Таварыства літоўскіх і рускіх зямель / Вячаслаў Швед // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 2001. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0214-8. — С. 492.</ref>. Рэдагаваў часопіс «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Pielgrzym Polski||pl|Pielgrzym Polski}}». У 1839—1840 быў прафэсарам лацінскай літаратуры ў швайцарскай [[Лязана|Лязане]], а пакінуўшы Лязану, ён стаў ганаровым прафэсарам Лязанскай акадэміі. У 1840 годзе ўзначаліў катэдру славянскіх моваў у «Калеж дэ Франс» (''Collège de France''), дзе праводзіў так званыя [[парыскія лекцыі]] На лекцыі Міцкевіча хадзіла вялікая колькасьць дзеячоў і мысьляроў, у тым ліку і француская літаратарка [[Жорж Санд]]{{Заўвага|У 1840 г., разам з [[Фрыдэрык Шапэн|Фрыдэрыкам Шапэнам]] <ref>[https://culture.pl/pl/tworca/fryderyk-chopin Fryderyk Chopin]</ref>.}}. У 1841—1844 гадох быў прэзыдэнтам Гістарычнага факультэту Літаратурнага таварыства ў Парыжы<ref>Anna Mazanek, Towarzystwo Historyczno-Literackie, w: Literatura Polska, przewodnik encyklopedyczny, [[Варшава|Warszawa]] 1985, t. II, s. 482.</ref>. З боку грамадзкай пазыцыі і актыўнасьці ў польскіх патрыятычных асяродках Адама Міцкевіча лічылі за галоўнага прадстаўніка так званай Вялікай Эміграцыі. У Парыжы пасябраваў з фатографам Міхалам Швайцэрам, а ў 1841 годзе зьвязаўся з прадстаўніком плыні польскага [[мэсіянізм]]у — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Тавянскі|Андрэем Тавянскім|pl|Andrzej Towiański}} і зрабіўся яго галоўным прапагандыстам і кіраўніком створанага Тавянскім « {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кола Божай Справы||pl|Koło Sprawy Bożej}}». У 1844 годзе францускія ўлады абвінавацілі Міцкевіча ў прапагандзе [[тавянізм]]у з нагоды: палітычнага ўхілу яго лекцыі (усхваленьня Напалеона), у сваіх лекцыях агучваў погляды яўна [[Каталіцтва|антыкаталіцкія]] (4-я лекцыя) — крытыкаваў Каталіцкую Царкву за адыход ад хрысьціянскіх прынцыпаў. Мэсіянскі элемэнт супярэчыў каталіцкаму вучэньню, і некаторыя з твораў Міцкевіча былі ўнесены ў сьпіс забароненых касьцёлам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Індэкс забароненых кнігаў|кнігаў|en|Index Librorum Prohibitorum}}, хоць і Міцкевіч, і Тавянскі рэгулярна наведвалі каталіцкую імшу й заахвочвалі да гэтага сваіх пасьлядоўнікаў <ref>[https://books.google.se/books?id=Uj2UaAKuE8YC&pg=PA101&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Robert E. Alvis (2005). Religion and the rise of nationalism: a profile of an East-Central European city. Syracuse University Press. p. 101. ISBN 978-0-8156-3081-4.]</ref>. У 1846 г. Міцкевіч разарваў адносіны з Тавянскім пасьля ўздыму рэвалюцыйных настрояў у Эўропе, які выявіўся ў такіх падзеях, як {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кракаўскае паўстаньне||pl|Powstanie krakowskie}} ў лютым 1846 г. Міцкевіч крытыкаваў пасыўнасьць Тавянскага й вярнуўся да традыцыйнага каталіцкага касьцёлу<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 702</ref>. У 1847 г. Міцкевіч пасябраваў з амэрыканскай журналісткай, крытыкам і абаронцай правоў жанчын {{Артыкул у іншым разьдзеле|Маргарэт Фулер||en|Margaret Fuller}}<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 703</ref>. У сакавіку 1848 г. ён быў у складзе польскай дэлегацыі, якую прыняў на аўдыенцыі Папа [[Пій ІX]], якога Міцкевіч прасіў падтрымаць паняволеныя народы й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Француская рэвалюцыя 1848 году|Францускую рэвалюцыю 1848 г. |fr|Révolution française de 1848}}. Неўзабаве, падчас «[[Вясна народаў|Вясны народаў]]» (1848) у [[Італія|Італіі]] ў красавіку 1848 г., ён арганізаваў вайсковы атрад — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Легіён Міцкевіча||en|Mickiewicz Legion}} — для падтрымкі паўстанцаў, спадзеючыся вызваліць польскія й іншыя славянскія землі<ref>[[Чэслаў Мілаш|Czesław Miłosz]] (1983). [https://books.google.se/books?id=R-MkT9vavwIC&pg=PA230&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The History of Polish Literature]. University of California Press. p. 30. ISBN 978-0-520-04477-7</ref>. Атрад так і ня стаў дастаткова вялікім, каб быць чымсьці большым, чым сымбаль. У сьнежні 1848 г. Адаму Міцкевічу таксама прапаноўвалі пасаду ў [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскім унівэрсытэце]] у [[Кракаў|Кракаве]], які знаходзіўся пад уладай [[Аўстрыйская імпэрыя|Аўстрыі]], але прапанова была неўзабаве адклікана пад ціскам аўстрыйскіх уладаў. Зімой 1848-49 гг., польскі кампазытар [[Фрыдэрык Шапэн]]{{Заўвага|Больш за дзясятак гадоў раней Шапэн паклаў на музыку два вершы Міцкевіча (гл. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Польскія песьні Фрыдэрыка Шапэна||pl|Pieśni op. 74 (Chopin)}}).}} у апошнія месяцы свайго жыцьця наведаў свайго хворага суайчыньніка й супакойваў нэрвы паэта сваёй фартэпіяннай музыкай<ref>Zdzisław Jachimecki, "Chopin, Fryderyk Franciszek, " Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności, 1937, s. 424.</ref>. Сам Шапэн наступным чынам успамінаў гэтыя падзеі: {{Цытата|Зноў бачуся зь Міцкевічам, ён днямі быў у мяне, ведаю, навошта ён прыязджае, і зараз сяду граць. Нядаўна я доўга граў яму, баяўся на яго глядзець, і чую, што ён плача. Адыходзячы, ён сьціснуў мяне за галаву (...) і вымавіў першыя словы таго вечара: Дай Бог табе здароўя! Вы мяне расчулілі... Ён ня скончыў, бо сьлёзы зноў затрымаліся ў горле.<ref>Stanisław Krawczyński, Zaklęty świat chopinowskich dźwięków, „Alma Mater” nr 130–131, grudzień-styczeń 2010–2011, s. 36.</ref>}} Восеньню 1848 году Міцкевіч вярнуўся ў [[Парыж]], дзе супольна з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксавэры Браніцкі (1816-1879)|Ксавэрыям Браніцкім|pl|Ksawery Branicki (1816–1879)}} стаў адным з заснавальнікаў і галоўным рэдактарам «{{Артыкул у іншым разьдзеле|La Tribune des Peuples|Трыбуны народаў|pl|La Tribune des Peuples}}» (''Tribune des Peuples''). Артыкулы Міцкевіча падтрымлівалі ідэі дэмакратыю й сацыялізм, а таксама многія ідэалы [[Француская рэвалюцыя|Францускай рэвалюцыі]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Першая Француская імпэрыя|напалеонаўскай эпохі|fr|Premier Empire}}, хоць ён і не меў ілюзыяў адносна ідэалізму [[Банапарты|банапартаў]]. Ён падтрымліваў аднаўленьне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Другая Француская імпэрыя|Францускай імпэрыі|fr|Second Empire}} ў 1851 годзе. У выніку інтэрвэнцыі расейскай амбасады ў Парыжы, часопіс быў зачынены за агучваньне радыкальных грамадзкіх поглядаў. Аднаўленьне Другой Францускай Імпэрыі распаліла надзею Міцкевіча на новы канфлікт з Расейскай Імпэрыяй і новую цікавасьць Эўропы да польскай справы. Яго апошні твор магчыма напісаны лацінскай одай у гонар [[Напалеон III Банапарт|Напалеона ІІІ Банапарта]]. У 1851 годзе быў адданы пад нагляд паліцыі. У 1852 г. быў адпраўлены ў адстаўку разам з [[Жуль Мішле|Жулем Мішле]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдгар Кінэ|Эдгарам Кінэ|ru|Кинэ, Эдгар}}. З 1852 году працаваў у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бібліятэка Арсэналу|Бібліятэцы Арсэналу|fr|Bibliothèque de l'Arsenal}}. Там яго наведаў іншы паэт, [[Цыпрыян Каміль Норвід]], які напісаў пра гэтую сустрэчу ў сваёй працы «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Чорныя кветкі| Czarne kwiaty. Białe kwiaty|pl|Czarne kwiaty}}»; там жа памерла жонка Міцкевіча Цэліна. === Апошнія гады жыцьця === [[Файл:Adam Mickiewicz by Jan Mieczkowski.jpg|значак|зьлева|Адам Міцкевіч, 1850-я гг.]] [[Файл:Adam Mickiewicz with Sadik Pasha in Turkey.JPG|значак|справа|Адам Міцкевіч з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Чайкоўскі|Міхалам Чайкоўскім|uk|Чайковський Михайло Станіславович}} (Садыкам-пашой) у Турцыі, акварэль {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юльюш Косак|Юльюша Косака|pl|Juliusz Kossak}}]] Адам Міцкевіч з надзеяй сустрэў пачатак {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымская вайна|Крымскай вайны|fr|Guerre de Crimée}}, якая магла прывесьці да аднаўленьня [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. У жніўні 1854 годзе падчас побыту ў [[Аляндзкія астравы|Аляндах]] Міцкевіч стварае свой апошні твор, [[лацінская мова|лацінамоўную]] [[ода|оду]] Ad Napolіonem ІІІ Caesarem Augustum Ode іn Bomersundum captum, якая ушаноўвала [[Напалеон ІІІ Банапарт|Напалеона ІІІ]] і сьвяткавала брытанска-францускую перамогу над Расеяй у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бітва пры Бамарсундзе|бітве пры Бамарсундзе|ru|Битва за Бомарсунд}}. Па вяртаньні ў Парыж, эміграцкае кола з зямель былой Рэчы Паспалітай, згуртаванае вакол з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гатэль Лямбэрт|гатэлю Лямбэрт|fr|Hôtel Lambert}}, пераканала яго зноў заняцца палітычнай дзейнасьцю. Яшчэ ў кастрычніку 1863 году, неўзабаве пасля пачатку Крымскай вайны, францускі ўрад даручыў яму дыпляматычную місыю. Ён пакінуў Парыж 11 верасьня 1855 году й 22 верасьня таго ж году прыбыў у [[Канстантынопаль]], у [[Асманская імпэрыя|Асманскую імперыю]]. Там, супрацоўнічаючы з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхал Чайкоўскі|Міхалам Чайкоўскім|uk|Чайковський Михайло Станіславович}} (Садык-паша), ён пачаў арганізоўваць польскія сілы для барацьбы пад асманскім камандаваньнем супраць Расейскай імпэрыі. Са сваім сябрам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арман Леві|Арманам Леві|fr|Armand Lévy (militant)}} ён таксама заняўся арганізацыяй габрэйскага легіёну. === Сьмерць і пахаваньне === [[Файл:İstanbul 6137.jpg|значак|справа|Часовая магіла Міцкевіча пад яго [[стамбул]]ьскай кватэрай, цяпер там месьціцца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Музэй Адама Міцкевіча (Cтамбул)|музэй|be|Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)}} Адама Міцкевіча]] У верасьні 1855 году, падчас [[Крымская вайна|Крымскай вайны]], выехаў у [[Канстантынопаль]], каб ствараць польскія аддзелы Легіёну польскага, а таксама складзены з габрэяў так званы «габрэйскі легіён» дзеля змаганьня з Расейскай імпэыряй. Пасяліўся ў кватэры ўдавы турэцкага капітана. Падчас адной з паездак у вайсковы лягер ён захварэў, пасьля чаго вярнуўся ў сваю кватэру на вуліцы Енішэхір у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Бэйоглу|Пера|en|Beyoğlu}} (цяпер Бэйоглу) раёне Канстанцінопаля і раптоўна памёр 26 лістапада 1855 года. Прычынай раптоўнай сьмерці магла быць [[эпідэмія]] [[халера|халеры]] (верагодна ад самой хваробы, хоць апошнім часам сустракаюцца вэрсіі, што паэт мог быць атручаны мыш’яком<ref>Monika Florek-Moskal: [https://web.archive.org/web/20140202105102/http://www.wprost.pl/ar/130780/Prawdziwe-przyczyny-smierci-Chopina-i-innych-wielkich-Polakow/ Prawdziwe przyczyny śmierci Chopina i innych wielkich Polaków]. wprost.pl, 2008-06-01</ref> або ў выніку [[інсульт]]у). Пісьменьнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Тадэвуш Бой-Жэленскі||pl|Tadeusz Boy-Żeleński}} і іншыя меркавалі, што палітычныя ворагі маглі атруціць Міцкевіча, доказаў гэтаму няма, і ён, верагодна, заразіўся халерай, якая забрала ў той час іншыя жыцьці. Перад смерцю сказаў свайму сябру Служальскаму, калі той спытаўся, ці не хоча ён што-небудзь перадаць дзецям: «Няхай любяць адно аднаго», — і праз некалькі хвілін дадаў ледзь чутным шэптам: «Заўсёды!». Многія біёграфы мяркуюць, што сьмерць Міцкевіча зьявілася вынікам палітычных інтрыгаў. Спрэчкі выклікала ня толькі незразумелая прычына сьмерці. Прычынай сварак вакол труны паэта стала месца яго спачыну — часовае, бо меркавалася, што ў будучым ягонае цела перавязуць і яно будзе спачываць на Радзіме. Была прапанавана пахаваць паэта альбо ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Катэдральны сабор Сьвятога Духу (Стамбул)|стамбульскім касьцёле|en|Cathedral of the Holy Spirit}}, альбо на могілках ў новаствораным польскім паселішчы, пазьней названым {{Артыкул у іншым разьдзеле|Паланэзкьой|Адамполем|pl|Polonezköy}}. Князь [[Адам Чартарыйскі]], аднак, вырашыў пахаваць паэта ў Францыі. Забальзамаванае цела паклалі ў тры труны: цынкавую й дзьве драўляныя. Пасьля месяцу падрыхтоўкі францускі цеплаход Эўфрат зь целам 30 ці 31 сьнежня 1855 году выправіўся ў Францыю, 7 студзеня карабель прыбыў у [[Марсэль]]<ref>[https://www.mickiewiczstambul.com/smierc-i-ostatnia-droga-mickiewicza/ Śmierć i ostatnia droga Mickiewicza (Muzeum Adama Mickiewicza w Stambule)]</ref>. Цела паэта было перавезенае ў [[Парыж]] і 21 студзеня 1856 году пахаванае на {{Артыкул у іншым разьдзеле|Манмарсі|могілках дэ Шампо ў Манмарсі|fr|Montmorency (Val-d'Oise)}}, а 4 ліпеня 1890 году могілка паэта была перанесена ў [[Вавэль]]скі катэдральны [[Сабор Сьвятых Станіслава і Вацлава]], што стала нагодай да палітычнае маніфэстацыі<ref>Antoni Kleczkowski: Złożenie zwłok Adama Mickiewicza na Wawelu dnia 4go Lipca 1890 roku. Książka pamiątkowa z 22 ilustracyami. Kraków: 1890, s. 5, 11.</ref>. Паэт быў перапахаваны ў ганаровай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крыпта паэтаў-вешчуноў на Вавэлі|Крыпце паэтаў-вешчуноў на Вавэлі|pl|Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu}}. == Асабістае жыцьцё == [[Файл:Pożegnanie Mickiewicza z Marylą.jpg|значак|зьлева|Развітаньне Адама Міцкевіча з Марыляй Верашчакай, 1889.]] Першым вядомым каханьнем Адама Міцкевіча стала таямнічая Анеля, зь якую ён сустрэў вясной 1817 году. У захаваным лісьце да [[Ян Чачот|Яна Чачота]] Міцкевіч пісаў: ''«У новым лісьце не пішы нічога з іроніяй і ня лай маёй Анелі. Ах! Калі б я ведаў, ніколі б гэтага не пісаў. Добра, аднак, што ты ня бачыў яе, і зычу табе, каб ты ня надта цікавіўся, ці прыгожая. Хочаш убачыць яе? Нічога табе ня дасьць, што заспакоіш сваю цікавасьць, а спакой можаш страціць. Ня думай, што калі ў цябе спакайнейшы тэмпэрамэнт і больш разважлівасьці, то ты вольны ад каханьня. Раней ці пазьней даведаесься, што яно ёсьць»''<ref>Ліст Яну Чачоту. 25.06.1817., Выбраныя творы / Уклад. К. Цвірка. Мн., 2003.</ref> Стасункі паміж імі доўжыліся некалькі месяцаў, Анеля жадала шлюбу, але Адам відавочна гэтага не хацеў. У захаваным фрагмэнце лісту да [[Ян Чачот|Яна Чачота]] яскрава відаць, наколькі рэалістычна паэт ацэньваў сытуацыю, пішучы, між іншым:{{Цытата|Яна ўмела прыгожымі фарбамі маляваць наша будучае шчасьце. Я задрыжаў, калі ўспомніў, што мне трэба будзе прачнуцца ад гэтых салодкіх сноў. [...] Я прасіў яе альбо забыцца пра мяне, альбо заставацца пастаяннай і не прымушаць мяне сваёй упартасьцю лічыць усё нявызначаным. [...] Я пачаў плакаць, цалаваць ёй рукі, запэўніваць яе, што мне гэта каштавала даражэй, чым ёй, што я гатовы ахвяраваць усім, але я не стаў бы ахвяраваць яе лёсам і шчасьцем па неасьцярожнасьці. [...] Яна таксама сказала, што пойдзе за мной, кінуўшы ўсё, калі гэта будзе неабходна ці калі я гэтага захачу. Урэшце яна пераканалася, што я гаварыў разважна; яна абяцала цярпліва перанесьці расстаньне, што ніколі не сумнявалася ў маёй сталасьці, а толькі баялася расстаньня. [...] Мы абое доўга плакалі, я пайшоў а восьмай вечара ў жудасным стане.}} Летам 1820 году<ref>''Tomasz Krzywicki''. Adam poznaje Marylę // [https://books.google.by/books?id=3Eedyf3LEE4C&pg=PA164&lpg=PA164&dq=Adam+Mickiewicz+przyjecha%C5%82+do+Iszko%C5%82dzi+w+roku+1820.&source=bl&ots=md5ZjmSOXi&sig=ACfU3U0LPRVurOfjeglhhHFyOfparyHMLQ&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj8jMiT26TpAhXC16QKHevsCe4Q6AEwAHoECAoQAQ#v=onepage&q=Adam%20Mickiewicz%20przyjecha%C5%82%20do%20Iszko%C5%82dzi%20w%20roku%201820.&f=false Szlakiem Adama Mickiewicza po Nowogródczyźnie, Wilnie i Kownie]. — Rewasz. — Pruszków, 2006. — S.164—165</ref> Адам Міцкевіч прыехаў разам з [[Тамаш Зан|Тамашам Занам]] у Туганавічы, дзе й распачалося распачалося наўзаем закаханьне ў [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]] (стрыечная сястра [[Ігнат Дамейка|Ігната Дамейкі]], траюрадная сястра [[Тадэвуш Рэйтан|Тадэвуша Рэйтана]] і [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвуша Касьцюшкі]]). Але каханьне было няспраўджанае і няшчаснае. На той момант Марыля Верашчака была ўжо заручоная з графам Ваўжынцам Путкамэрам гербу Бражаціцы, з якім пабралася шлюбам у 1821 годзе й засталася жыць у маёнтку ў [[Больцінікі|Больцініках]]. У жніўні 1821 году з нагоды імянінаў каханай Міцкевіча паўстала баляда «[[Сьвіцязянка]]». Марылі быў адрасаваны верш «Да М***», узгаданы ў «Балядах і рамансах» і ў IV частцы «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»<ref>З. Ю. Юркевіч, [https://ecology.basnet.by/Domeiko215/sbornik_Domeyko215.pdf Продкі Ігната Дамейкі па кудзелі: новыя архіўныя здабыткі]{{Недаступная спасылка}}</ref>. [[Файл:POL Maryla Wereszczakówna.jpg|міні|200пкс|Марыля Верашчака]] [[Файл:Henrietta Ewa Ankwiczówna.jpg|міні|200пкс|Генрыета Эва Аквіч]] [[Файл:Konstancja Lubienska (83722259) (cropped).jpg|міні|200пкс|Канстанцыя Лубенская]] [[Файл:Pan Tadeusz 1882 (21148052) (cropped).jpg|міні|200пкс|[[Талімэна (Пан Тадэвуш)|Талімэна]], ілюстрацыя да [[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]]] У 1821 годзе ў [[Коўна|Коўне]] расчараваны пасьля шлюбу Марылі з графам Путкамэрам Адам Міцкевіч закахаўся ў сваю суседку Караліну Кавальскую, якая была замужам за павятовым лекарам і мела дзяцей у шлюбе. Караліна Кавальская хоць і была старэйшая за Адама, але лічылася мясцовай прыгажуняй і на заляцаньні Адама адказала ўзаемнасьцю. Адам і Караліна пачалі сустракацца, пакуль муж муж Караліны быў у сталых ад’ездах праз працу. Аднак новае каханьне паэта было нядоўгім. На Вялікдзень высьветліліся адносіны паміж паэтам і замужняй жанчынай, а ў горадзе неўзабаве выбухнуў скандал<ref>[https://indekswkieszeni.pl/wszystkie-kobiety-adama-m-niezwykla-opowiesc-przydatna-na-maturze-z-polskiego/ Wszystkie kobiety Adama M. — niezwykła opowieść, przydatna na maturze z polskiego]</ref>. Міцкевіч вырашыў перачакаць усю сытуацыю ў Туганавічах, дзе зноў сустрэў сваю былую каханую Марылю. Іх адносіны ўспыхнулі знову й доўжыліся менш за два гады й былі напоўнены шматлікімі драматычнымі падзеямі. Як піша ў сваёй кнізе «Жанчыны ў жыцьці Міцкевіча» гісторык Славамір Копер, у верасьні 1822 г. Марыля была ў роспачы, не вытрымаўшы больш разлукі з каханым, спрабавала скончыць жыцьцё самагубствам, прыняўшы сьмяротную дозу [[ляўданум]]у (наліўкі з [[опіюм]]у)<ref>S. Koper, Kobiety w życiu Mickiewicza ; Rok wydania: 2010 ; ISBN: 978-83-11-10854-7</ref>. Менш чым праз два месяцы Міцкевіч разам са сваім сябрам Тэадорам Лазінскім (у якасьці сэкунданта) прыехаў у Больценікі й выклікаў Путкамэра на дуэль, жадаючы пазбавіцца ад суперніка. На шчасьце, графу ўдалося супакоіць імпульсыўнага паэта, што прадухіліла непатрэбнае кровапраліцьце. Закаханыя таксама хацелі разам зьбегчы за мяжу. Верагодна, аўтарам пляну быў паэт [[Ян Чачот]], блізкі сябар Адама і Марылі. Ідэя была простая: спачатку Міцкевіч павінен быў атрымаць пашпарт і пакінуць краіну, а неўзабаве да яго далучылася бы й каханая. Аднак гэтая ідэя так і не была рэалізавана<ref>Sławomir Koper [https://historia.dorzeczy.pl/xix-wiek/56435/skandale-i-romanse-adama-mickiewicza.html Skandale i romanse Adama Mickiewicza]</ref>. У Адэсе<ref>[https://budzma.org/news/adam-mitskevich-10-faktau.html Нечаканы Адам Міцкевіч: 10 фактаў пра паэта, якія здзьмухваюць бронзавы пылці]</ref> ці ў Маскве паэт сустрэў новае каханьне. Пасябраваўшы з [[Генрык Жавускі|Генрыкам Ржэвускім]], ён пазнаёміўся зь яго сястрой {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караліна Сабанская|Каралінай Ржэвускай|ru|Собаньская, Каролина}} (у замужніцтве — Сабанская){{Заўвага|Караліна Ржэвускай прыходзілася роднай цёткай знакамітай {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кацярына Радзівіл|Кацярыне Радзівіл|pl|Katarzyna Rzewuska}}, якая атрымала ў спадчыну ад сваячніцы авантурнасьць і сьхільнасьць да рамансаў.}}, якая была на чатыры гады старэйшая за паэта, славутая сваёй прыгажосьцю й адукаванасьцю. Адносіны Караліны Сабанскай з Адамам Міцкевічам вылучаліся асаблівай жарсьцю, менавіта гэта каханьне дала штуршок паэту для большасьці эратычных вершаў, напісаных вясной і ў сярэдзіне 1825 г., такіх як: Да D. D., Сон, Размова, Няпэўнасць, Гадзіна, Элегія, Два словы, Сватаньне, а таксама да XXII цыкля эратычных санэтаў, які паэт апублікаваў у Маскве праз год. Стасункі паэта з Каралінай былі тым дзіўныя, што сасланы з Радзімы паэт меў каханьне зь перакананай прыхільніцай Расейскай імпэрыі Каралінай, якая ўжо пазьней будзе працаваць на тайную выведку. Лісты Міцкевіча да Караліны Ржэвускай падпісаны да D.D., якія расшыфроўваюцца як да Доны Джаваны ({{мова-pl|do Donny Dżiowanny}}), бо менавіта так называла сябе Караліна Ржэвуская. У 1828 г. у Маскве паэт у салёне Валконскай пазнаёміўся з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караліна Паўлава|Каралінай Яніш|ru|Павлова, Каролина Карловна}}. Караліна была закахана ў Міцкевіча. Лісты лета 1828 году паказваюць перш за ўсё нерашучасьць Міцкевіча: ён разумеў, што Караліна кахае яго, але знаходзіў усе магчымыя прычыны (часта супярэчлівыя), каб супрацьстаяць гэтаму пачуцьцю. Ён добра ўсьведамляў цяжкасьці стварэньня сям’і, бачыў і дасканала аналізаваў прычыны сваіх ваганьняў. Тон перапіскі адлюстраваны ў лісьце зь сярэдзіны ліпеня: ''Калі б яна сапраўды была дастаткова багатая, каб утрымліваць сябе ў якасьці жонкі (бо, як вы ведаеце, я ледзь магу сябе ўтрымліваць), і калі б яна адважылася пайсьці за мной, Я б узяў яе, хаця ў ёй ёсьць рысы характару, якія мне не падабаюцца.'' Паэт у пэўны момант быў гатовы ажаніцца з Каралінай Яніш, але бацькі Караліны не давалі на той шлюб згоды. У 1830 г. падчас падарожжа Міцкевіча па Італіі ў [[Рым]]е й [[Нэапаль|Нэапале]] паэт меў кароткае каханьне з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Генрыета Эва Анквіч|Генрыетай Эвай Анквіч|pl|Henrietta Ewa Ankwiczówna}}. Цікаву, што Эву захапляла ў тым ліку знаёмасьць Міцкевіча з музыкай, але працягу стасункаў паэта зь Генрыетай паклаў канец бацька Генрыеты Станіслаў Анквіч, які палічыў Адама Міцкевіча непадыходзячай партыяй для яго дачкі<ref>Kazimierz Wyka, «Mickiewicz, Adam Bernard», Polski Słownik Biograficzny, vol. XX, 1975, p. 697</ref>. 19 красавіка 1831 г. Міцкевіч выехаў з Рыма ў Жэневу й Парыж, а потым па фальшывым пашпарце ў Нямеччыну праз [[Дрэздэн]] і [[Лейпцыг]] і прыбыў каля 13 жніўня ў [[Познань]]{{Заўвага|нямецкая назва: Позэн.}}, які ў той час быў часткай [[Прускае каралеўства|Прускага каралеўства]]. Магчыма, што падчас гэтых вандровак ён перавозіў паведамленьне ад італьянскіх [[карбанарыі|карбанарыяў]] да францускага падпольля й перадаваў дакумэнты альбо грошы для польскіх паўстанцаў ад польскай суполкі ў Парыжы, але дакладных зьвестак пра яго дзейнасьць у той час мала. У рэшце, ён так і не перайшоў на тэрыторыю [[Царства Польскае|Польскага каралеўства]] ці так званай Кангрэсуўкі, дзе ў асноўным адбывалася [[Паўстаньне 1830-1831 гадоў|паўстаньне]]; ён застаўся ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пруская Польшча|нямецкай частцы Польшчы|pl|Zabór pruski}} (гістарычна вядомай палякам як ’’[[Вялікая Польшча]]’’, ці Велікапольшчы), дзе быў добра прыняты прадстаўнікамі мясцовай польскай шляхты. У гэтых падзеях ён сустрэў чарговае каханьне ў асобе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстанцыя Лубенская|Канстанцыі Лубенскай|pl|Konstancja Łubieńska}}, падчас побыту ў яе радавым маёнтку ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сьмелаў|Сьмелаў|pl|Śmiełów}}. У іх імкліва завязалася каханьне — Лубенская была гатовая пакінуць мужа й дзяцей дзеля паэта й эміграваць<ref>Jacek Łukasiewicz: Mickiewicz. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998. ISBN 83-7023-519-0.</ref>. Пасьля Калядаў 1831 г. яна адвезла ў сваёй карэце Міцкевіча ў [[Дрэздэн]]. Калі паэт пераехаў у Парыж, яна адкрыла на яго імя рахунак, на які ўносіла значныя сумы. Узаемнае захапленьне з часам перарасло ў сяброўства, якое пазьней падтрымлівалася ліставаньнем, якое працягвалася 20 гадоў, асабліва багатым было ў 1845—1855 гг. У яго ўвайшлі 29 лістоў. Прынята лічыць, што менавіта Канстанцыя стала прататыпам [[Талімэна (Пан Тадэвуш)|Талімэны]] ў [[Пан Тадэвуш|Пане Тадэвушы]]. Водгукам на падзеі [[Паўстаньне 1830-1831 гадоў|паўстаньня]] стала баляда «Начлег» ({{мова-pl|Nocleg}}), прысьвечаная, па меркаваньню дасьледнікаў асобе [[Вінцэнт Матушэвіч|Вінцэнта Матушэвіча]], бязьлітаснага паўстанца з наваколіцаў [[Трокі|Трокаў]]<ref>Agnieszka Januszkiewicz [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/15211/1/BB_14_2022_A_Januszkiewicz_Groza_wojny_w_balladowej_odslonie.pdf Groza wojny w balladowej odsłonie powstania na Litwie w 1831 roku — Nocleg Adama Mickiewicza], Białorutenistyka Białostocka, T. 14, 2022, s. 337—352, s. 337.</ref>. [[Файл:Celina Mickiewiczowa.jpg|міні|200пкс|[[Цэліна Шыманоўская]]]] 22 ліпеня 1834 г. у Парыжы паэт ажаніўся з [[Цэліна Шыманоўская|Цэлінай Шыманоўскай]], зь якой пазнаёміўся яшчэ ў Маскве. У шлюбе яна нарадзіла яму 6 дзяцей: дачок [[Марыя Гарэцкая|Марыю]] і Гэлену, а таксама сыноў [[Уладзіслаў Міцкевіч|Уладзіслава]], Юзэфа (1850—1938), Аляксандра і Яна. Ідэя пабрацца нарэшце шлюбам узьнікла ў паэта яшчэ ў 1832 годзе па вяртаньні ў Парыж. Пасьля прыезду Цэліны ў Парыж ён напісаў [[Антоні Эдвард Адынец|Адынцу]]: «Я ажанюся з Цэлінай. Яе імгенны прыезд быў вынікам некалькіх маіх словаў, данесеных да Варшавы, сказаных жартам. Не паверыш, як я быў зьдзіўлены, калі пачуў, што яна на шляху й кіруецца проста да мяне. Хацеў яе зь нічым адправіць, але Цэліна зьбіла мяне з панталыку, заявіўшы, што сабярэ свае рэчы й вернецца, нічога да мяне не маючы на сэрцы. Шкада было наракаць яе на такі клопат. Зрэшты падабаецца мне. І шмат можна было бы яшчэ напісаць, як у тых часах, калі быў смутны і цяжар жыцьця вельмі мяне душыў. Пабачым ці будзе лепей, ці яшчэ цяжэй». Пазьней Адам Міцкевіч расказваў [[Яўстах Янушкевіч|Яўстаху Янушкевічу]]: ''Калі я думаў аб жаніцьбе з Цэлінай, я зрабіў перад ёй самы шчыры ў маім жыцьці прызнаньне й заклікаў яе быць такой адкрытай.'' Цэліна, як жонка Міцкевіча, павінна была клапаціцца пра польскую кухню, таму што ён не любіў францускую кухню{{Заўвага|Паэт асабліва любіў стравы з грыбамы, у першую чаргу з [[Рыжок|рыжкамі]]<ref>Bogusław Deptuła, [https://culture.pl/pl/artykul/adama-mickiewicza-smak-ulubiony Adama Mickiewicza smak ulubiony]</ref>.}}, яна павінна была граць яму на фартэпіяна, калі ён гэтага хацеў, яна павінна была быць жонкай, якую б не турбавала беднасьць. Аднак, відаць, у іх адносінах было мала сяброўства, не кажучы ўжо пра каханьне… Міцкевіч імкнуўся цалкам падпарадкаваць Цэліну й зрабіць зь яе пакорлівую жонку, падобную да [[Зося (Пан Тадэвуш)|Зосі]] з «Пана Тадэвуша»<ref>[https://www.liceum.org.pl/files/mkij/zzz/zona.htm Miłość do pań Szymanowskich]</ref>. У далейшым Цэліна пакутавала на псыхічныя хваробы, памёрла 5 сакавіка 1855 году. == Творчасьць == [[Файл:Патрэт Адама Міцкевіча.jpg|значак|''[[Іван Хруцкі]]''. «Партрэт Адама Міцкевіча». 1850-я гг.]] Першы верш «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гарадзкая зіма||pl|Zіma mіejska}}» апублікаваны ў 1818 годзе ў віленскай газэце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Tygodnіk Wіleńskі||pl|Tygodnіk Wіleńskі}}. Гэты пэрыяд раньняй творчасьці Міцкевіча, які доўжыцца ад яго дэбюту да 1824 году, называецца «віленска-ковенскім пэрыядам». У той час ён знаходзіўся пад уплывам [[Вальтэр]]а, якога пераклаў на польскую мову; малады паэт прапаведаваў пазнавальны скептыцызм і волю да {{Артыкул у іншым разьдзеле|Філязафічны рацыяналізм|рацыянальнага|pl|Racjonalizm filozoficzny}} пазнаньня. З гэтага вынікае, што асоба й сьветапогляд маладога Міцкевіча, як і маладога [[Юльюш Славацкі|Юльюша Славацкага]], вырасьлі ў захапленьні клясычнай літаратурай<ref>Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 239.</ref>. Больш за тое, пераважная большасьць твораў Міцкевіча 1818—1821 гг., па сутнасьці, былі паэтычным маніфэстам пастаянна пераасэнсаванага [[Таварыства філяматаў]]. У 1820 г. Міцкевіч напісаў верш «[[Ода да маладосьці]] — твор, які яшчэ належаў да паэтыкі [[постклясыцызм]]у, але ўжо адрываўся ад ідэалаў [[Эпоха Асьветніцтва|асьветніцтва]] (упершыню апублікаваны ў анталёгія тагачасных паэтаў „Палігімнія“ ({{мова-pl|Polyhymnia}}), выдадзенай ў Львове ў 1827 г.). „Ода“ заклікала да актыўнага змаганьня, выказвала веру ў сілу рэвалюцыйнага пераўтварэньня рэчаіснасьці, у сілу маладосьці й калектыўнасьці. Дзякуючы гэтаму ў ХІХ стагодзьдзі яе часта сьпявалі падчас народных паўстаньняў. Яна была перакладзена амаль на ўсе эўрапэйскія мовы, што выклікала ў свой час шмат спрэчак, напрыклад, у Францыі<ref>Alphonse d’Herdelbot: Literatura polska. w: Adam Mickiewicz w oczach Francuzów. Warszawa 1999, s. 48-49.</ref>. Падобным чынам ідэалы „айчыны, навукі, цноты“, „мужнасьці, працы й згоды“ абвяшчала напісаная годам раней клясычная [[Ода (літаратура)|ода]] „Гэй, заблішчаць вочы радасьцю“. У канцы 1820 г. выйшаў яшчэ адзін са знакамітых вершаў раньняга Міцкевіча: „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Песьня філярэтаў||pl|Pieśń filaretów}}“, зьмест якога з рэвалюцыйным пасланьнем адносіўся да ўсіх [[Таварыства філярэтаў| філярэцкіх]] гурткоў (філёлягі, гісторыкі, хімікі, матэматыкі). Пачаткам твору было перайманьне нямецкай студэнцкай песьні: {{Верш|Гэй, карыстаемся з жыцьця! Бо жывем толькі раз; Хай тая чара залатая Нездарма нас вабіць. Hej, użyjmy żywota! Wszak żyjem tylko raz; Niechaj ta czara złota Nie próżno wabi nas.| ''Adam Mickiewicz'', ''Pieśń Filaretów''}} Ва ўсіх трох песьнях (''Ода да маладосьці, Гэй, заблішчаць вочы радасьцю, Песьня філярэтаў'') асаблівы акцэнт надаецца ідэалу супольнасьці, асабліва ў духоўным сэнсе, і бурнай грамадзкай актыўнасьці. Клясычная гармонія асаблівым чынам спалучаецца тут з жыцьцёвым дынамізмам, які сьведчыць аб прыналежнасьці твораў да часоў, прамежкавых паміж дзьвюма эпохамі: [[клясыцызм]]у й [[рамантызм]]у. Віленска-ковенскі пэрыяд таксама адметны выхадам дзьвюх кнігаў „Вершаваных твораў“ Адама Міцкевіча. Выдадзены [[Юзэф Завадзкі|Юзэфам Завадзкім]] першы вершаваны зборнік „Паэзія“ ({{мова-pl|«Poezje»}}, т. 1, [[Вільня]], 1822) уключаў „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Баляды і рамансы (Зборнік)|Баляды й рамансы|pl|Ballady і romanse}}“ і прадмову „Аб рамантычнай паэзіі“ ({{мова-pl|«O poezjі romantycznej»}}), стаў маніфэстам рамантычнага кірунку ў польскай літаратуры. У другі том „Паэзіі“ (1823) увайшлі рамантычная ліраэпічная паэма „[[Гражына (паэма)|Гражына]]“ і часткі 2 і 4 драматычнай паэмы „[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]“. У Расеі выйшла кніга „Санэты“ (1826), якая ўключыла цыкль „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskіe}}“ з вобразам героя-пілігрыма, які сумуе пра пакінутую радзіму, і новымі для польскай паэзіі ўсходнімі матывамі. Сярод твораў гэтых зборнікаў сусьветна вядомыя ''„Люблю я!“'', ''„[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]“'', ''„[[Сьвіцязь (баляда)|Сьвіцязь]]“'', ''„Рыбка“'', сюжэты якіх падказаны беларускімі народнымі паданьнямі й песьнямі. Шмат спрэчак у тым часе выклікала [[баляда]] ''Рамантычнасьць'', што адкрывала цыкль ''Балядаў і рамансаў''{{Заўвага|Насамрэч, ''Баляды й рамансы'' пачынаюцца зь ідыліі ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Ключыкі (Міцкевіч)|Ключыкі|pl|Pierwiosnek (Mickiewicz)}}'' ({{мова-pl|Pierwiosnek}}), але прынята лічыць, што найбольш рэпрэзэнтатыўным і адкрывальным творам зьяўляецца ''Рамантычнасьць''.}}. ''Рамантычнасьць'' характарызавалася асабліва сьмелым сьцявярджэньнем перавагі народу над цывілізацыйным прагрэсам, стварэньне новага тыпу маральнай мадэлі (маладая вясковая дзяўчына, якая выяўляе крайнюю эмацыянальную нэўраўнаважанасьць<ref>Adam Ważyk: Cudowny kantorek. Warszawa 1979, s. 17.</ref>) і даволі аднабаковая крытыка тагачасных навуковых аўтарытэтаў, у тым ліку, прафэсара самаго паэта, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ян Сьнядэцкі|Яна Сьнядэцкага|pl|Jan Śniadecki}}. Гэта быў сьвядомы й прамы ўнёсак Міцкевіча ў палеміку паміж {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімер Брадзінскі|Казімерам Брадзінскім|pl|Kazimierz Brodziński}}, папярэднікам рамантызму ў польскай літаратуры, і ўласна Янам Сьнядэцкім<ref>Romantyzm Polski. W: Julian Krzyżanowski: Dzieje Literatury Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1972, s. 234.</ref>. Ідэя сюжэту ''Рамантычнасьці'' пазьней атрымаў разьвіцьцё ў форме эпізоду з жыцьця Густава ў [[Дзяды (паэма)|IV частцы ''Дзядоў'']]. ''Баляды й рамансы'', акрамя балядаў (сур’ёзных і іранічных), утрымлівалі таксама прытчы [[Сэнтымэнталізм|сэнтымэнтальныя]]. Творы зборніка вызначаліся тыпова рамантычным паваротам да {{Артыкул у іншым разьдзеле|Народ у літаратуры|фалькізму|pl|Ludowość w literaturze}} і [[Няроднасьць|няроднасьці]], моцна падкрэслены маральны пасыл і перакананьне аб {{Артыкул у іншым разьдзеле|Трансцэндэнталізм|трансцэндэнтальных|pl|Transcendentalizm}}, мэтафізычныя сувязі паміж ''[[Дабро|дабром]]'' і ''[[Зло|злом]]'' — ''злачынствам'' і ''пакараньнем''. У раньняга Міцкевіча пастаянна прысутнічае сентымэнтальнае, народнае ўяўленьне пра маральнасьць, што найбольш выразна паказвае вядзьмарскі абрад ({{мова-pl|gusła}}) ў другой частцы [[Дзяды (паэма)|''Дзядоў'']]. Што датычыцца ''Дзядоў'', то на фармаваньне ідэі й канцэпцыі твору паўплывала ў тым ліку рамантычная атмасфэра пошуку вытокаў нацыянальнай самасьвядомасьці ў паганскіх, дахрысьціянскіх плястах культуры; відавочна Міцкевіч натхняўся пошукамі [[Зарыян Даленга-Хадакоўскі|Зарыяна Даленгі-Хадакоўскага]]<ref>Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/superartykul/bialoruskie-dziady-mickiewicza-czyli-historia-po-drugiej-stronie-lustra Białoruskie Dziady Mickiewicza, czyli historia po drugiej stronie lustra]</ref>. Дзяды Міцкевіча, як і іншыя творы паэта, прасякнуты народнымі ўяўленьнямі й паданьнямі аб [[прывід]]ах ці [[вампір]]ах <ref>[https://culture.pl/pl/artykul/upior-mickiewicza Upiór Mickiewicza]</ref>. У XVI парыскай лекцыі паэт зазначыў: {{Цытата|Зь гісторыі й міталёгіі ведаем, што культ духаў зьяўляецца важнай часткай славянскай рэлігіі: па сёньняшні дзень заклікаюцца там духі памёрлых, а з усіх сьвятаў славянскіх найвялікшым, найболей урачыстым было сьвята Дзядоў.<ref>[https://rcin.org.pl/ibl/dlibra/publication/81388/edition/69615/content Małgorzata Burzka-Janik, O obrzędowym charakterze cyklu „Dziadów” Adama Mickiewicza raz jeszcze. Rec.: Grażyna Charytoniuk-Michiej, „Obrzęd dziadów w dokumentach i cyklu Mickiewicza”, Warszawa 2011]</ref>. {{арыгінал|pl|Z historii i mitologii wiemy, że kult duchów stanowił ważną część religii słowiańskiej: po dziś dzień przyzywa się tam duchy zmarłych, a ze wszystkich świąt słowiańskich największym, najbardziej uroczystym było święto Dziadów.}}}} У пэрыяд настаўніцтва Міцкевіч пакахаў прыгажуню [[Марыля Верашчака|Марылю Верашчаку]], зь якой пазнаёміўся ў 1818 г. у час летніх вакацый, калі гасьцяваў у маёнтку Туганавічы непадалёк ад Навагрудка. У той час Марыля была сасватана за [[Ваўжынец Путкамэр (1794—1850)|графа Путкамэра]], за якога выйшла замуж у 1821 г. Самыя пяшчотныя лірычныя вершы паэт прысьвяціў Марылі. Са зьяўленьнем гэтых твораў постаць Міцкевіча ў польскай літаратуры выйшла на першы плян, а Вільня стала новым цэнтрам літаратурнага жыцьця. „Баляды й рамансы“ сьведчылі пра пачатак новага мастацкага кірунку — [[рамантызм]]у, асноўныя прынцыпы народнасьці й нацыянальнай самабытнасьці якога Адам Міцкевіч сфармуляваў у літаратурным маніфесьце „Пра паэзію рамантычную“. Творы знаменавалі перавагу пачуцьцёвага сьветаўспрыманьня над рацыяналістычна-асьветніцкім (новая эстэтыка праграмна зафіксавана ў балядзе „[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьць]]“, (1821), грунтаваліся на беларускім гістарычным і фальклёрным матэрыяле. Паэма „[[Гражына (паэма)|Гражына]]“ прысьвечана гераічнай барацьбе супраць крыжакоў і прасякнута патрыятычным пафасам, а ў аснове сюжэта паэмы „Дзяды“ — старажытнабеларускі паганкі [[Дзяды|абрад памінаньня продкаў]]. Ужо ў раньняй „філямацкай“ творчасьці Адама Міцкевіча знайшлі адлюстраваньне яго грамадзка-палітычныя погляды на гісторыю й лёс роднага края, ролю нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў гістарычным працэсе. У паэме „[[Мешка, князь Наваградка (баляда)|Мешка, князь Наваградка]]“ (1817) створаны рамантычны вобраз жанчыны-патрыёткі й ваяводы Парая, гатовых на самаахвярнае змаганьне дзеля вызваленьня айчыны. Гэта стала асноўнай тэмай усёй яго творчасьці. У вершах ''„Ужо з пагодных нябёсаў…“'', ''„{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бульба (паэма)|Бульба|pl|Kartofla}}“'' выказваў пачуцьцё замілаванасьці й любові да роднага края, заклікаў маладых людзей да ахвярнасьці й адвагі ў імя свайго патрыятычнага абавязку. Вершы ковенскага пэрыяду (1819—23) „Песьня Адама“, „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Песьня філярэтаў||pl|Pіeśń fіlaretów}}“, „[[Ода да маладосьці]]“ сталі агульнапрызнанымі сымбалемі філямацкага руху, у якіх нацыянальна-вызваленчы пафас спалучаецца з роздумам паэта пра лёс усяго чалавецтва. Хоць сам Адам Міцкевіч не цаніў творы часоў свайго юнацтва<ref>[https://web.archive.org/web/20240423115854/https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4-s111-139/Slupskie_Prace_Filologiczne_Seria_Filologia_Polska-r2005-t4-s111-139.pdf Jarosław Ławski, Przemiany obrazu i znaczenia Wilna w twórczości Adama Mickiewicza, Słupskie Prace Filologiczne. Seria Filologia Polska 4, 111—139, 2005, s. 114.]</ref>. Далейшыя вершы з пэрыяду віленска-ковенскага з 1822—1824 гадоў былі ў большай ступені свабодным перайманьнем твораў [[Джордж Байран|Лёрда Байрана]], [[Жан Поль|Жана Поля]] й [[Жан дэ Ляфантэн|Жана дэ Ляфантэна]]. Аднак сярод іх знайшоўся яшчэ адзін шырока абмяркоўваемы верш паэта — ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Да Іяхіма Лялевеля||pl|Do Joachima Lelewela}}'', напісаным у 1822 г., прысвечаным вядомаму палітычнаму дзеячу, [[Іяхім Лялевель|Іяхімe Лялевелю]]. Міцкевіч стараўся цьвяроза ацэніць спадчыну [[Француская рэвалюцыя|францускай рэвалюцыі]] й ролю [[рэвалюцыя|рэвалюцыі]] ўвогуле, як грамадзскага факту, што мела ўплыў на далейшае разьвіцьцё. Іншай спробай крытыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дэспатычная манархія|дэспатызму|pl|Monarchia despotyczna}} была {{Артыкул у іншым разьдзеле|іраікамічная паэма||pl|poemat heroikomiczny}} ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бульба (паэма)|Бульба|pl|Kartofla}}'' — твор, якая абвяшчала апафэоз навукі, прагрэсу, розуму і працы. У паэме была досыць красамоўная [[Апастрофа]] да [[Адам Іванавіч Храптовіч|Адама Храптовіча]], прадстаўніка літоўскай арыстакратыі, „земляроба“. У пэрыяд расейскай высылкі напісаў „Санэты“ (1826) і паэму „[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]“ (1828). „Санэты“, што складаюцца з адэскага й крымскага цыкляў, напоўнены глыбінёй душэўных перажываньняў, настальгічных патрыятычных пачуцьцяў і лічацца шэдэўрам сусьветнай літаратуры. У іх паэтычнае майстэрства Адама Міцкевіча дасягнула надзвычайнай віртуознасьці. У сюжэце паэмы „Конрад Валенрод“ выкарыстаны матывы гістарычнага змаганьня старажытных ліцьвінаў супраць крыжакоў. [[Файл:Manuscript of Pan Tadeusz 8pl.jpg|значак|справа|Рукапіс [[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]] з асабістым аўтографам паэта]] У эмігранцкі пэрыяд дзейнасьці ў Дрэздэне Адам Міцкевіч пад уплывам [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстаньня 1830—31]] і яго паражэньня напісаў лепшыя свае вершы „Сьмерць палкоўніка“, „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Рэдут Ардона||pl|Reduta Ordona}}“, а таксама 3-ю частку драматычнай паэмы „Дзяды“ (1832), дзе апяваў гераізм і ахвярнасьць свайго народа, што ў чарговы раз паўстаў на змаганьне за свабоду, супраць самадзяржаўнай тыраніі. У [[Парыж]]ы ён стварыў знакамітыя „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Кнігі польскага народа й польскага пілігрымства||pl|Ksіęgі narodu polskіego і pіelgrzymstwa polskіego}}“ (1832), дзе ў стылі біблейскіх прарокаў выказаў веру ў вызваленьне народа, што стане сымбалем і прадвесьнікам свабоды ўсіх эўрапэйскіх народаў. Лірычная спадчына Адама Міцкевіча завяршаецца невялікім {{Артыкул у іншым разьдзеле|Лірыка лязанская|цыклям «лязанскай» лірыкі|pl|Lіrykі lozańskіe}} („Над вадою вялікай і чыстай“, „Паліліся мае сьлёзы“ і інш.), дзе ў філязафічна-элегічным ключы выяўлены матывы настальгічнага смутку й выгнаньніцтва. У Парыжы ў 1834 годзе быў завершаны й надрукаваны самы значны мастацкі твор А. Міцкевіча, вялікая нацыянальная эпапэя — паэма „[[Пан Тадэвуш]]“ (1834). У ёй маляўніча й яскрава раскрыты характэрны ўклад жыцьця й побыту мясцовай шляхты, дадзены шырокая панарама народнага жыцьця на Беларусі пачатку ХІХ стагодзьдзя, яркія пэйзажы Навагрудчыны й [[Налібоцкая пушча|Налібоцкай пушчы]]. Эпапэя складаецца з 12 кнігаў. Пасьля сьмерці аўтара было надрукавана яго пакутлівае пасьляслоўе да паэмы<ref>Stanisław Pigoń: Wstęp. W: Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. XVII. ISBN 83-04-00446-1.</ref>. „Пан Тадэвуш“ стаў самым папулярным творам польскай літаратуры наступных пакаленьняў. Шэраг фрагмэнтаў твора надоўга ўвайшлі ў польскую гутарковую й літаратурную мову, а асобныя яго часткі вядомы як асобныя паэтычныя „творы“ (''Інвакацыя'', ''Канцэрт Войскага'', ''Эпілёг'' і інш.). Вядомы мастак і ілюстратар эпохі рамантызму [[Міхал Эльвіра Андрыёлі]] быў аўтарам асабліва папулярных ілюстрацыяў да Пана Тадэвуша й Конрада Валенрода. Выхаваўчае й пазнавальнае значэньне мелі яго лекцыі па гісторыі славянскіх літаратур. Шматлікія творы Міцкевіча сталі агульнапрынятымі сымбалямі вызваленчага руху на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай, „[[Ода да маладосьці]]“ была ўспрынята як маніфэст паўстаньня 1830—1831. Пасьля напісаньня ў віленска-ковенскі пэрыяд паэмаў „Гражына“ і „Дзяды“ постаць Міцкевіча выйшла на першы плян у польскамоўнай літаратуры. [[Файл:Piotr Stachiewicz - Adam Mickiewicz modlący się przed obrazem Matki Boskiej Ostrobramskiej.jpg|значак|зьлева|''[[Пётар Стахевіч]]'', Адам Міцкевіч моліцца перад [[Абраз Маці Божай Вастрабрамскай|абразам Маці Божай Вастрабрамскай]]]] === Канцэпцыя славянскай драматургія === 4 красавіка 1843 г. у [[Калеж дэ Франс]], у рамах г.зв. ''парыскіх лекцыяў'' Адам Міцкевіч прачытаў „Лекцыю XVІ“, якую называюць апошняй тэорыяй {{Артыкул у іншым разьдзеле|Рамантычная камэдыя|рамантычнай паэмы|pl|Dramat romantyczny}} у эўрапэйскай літаратуры<ref>Włodzimierz Szturc: Teoria dramatu romantycznego w Europie XIX wieku. Kraków 1999, s. 211.</ref>. Лекцыя тычылася канкрэтна аналізу „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Нябоская камэдыя|Нябоскай камэдыі|pl|Nie-Boska komedia}}“ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зыгмунт Красінскі|Зыгмунта Красінскага|pl|Zygmunt Krasiński}}, дзе Міцкевіч зрабіў ня проста літаратуразнаўчыя высновы, але падаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Філязофія гісторыі|гістарычнафілязофскую|pl|Filozofia historii}} аналітыку. Лекцыя абапіралася на г.зв. канцэпцыю ''„Славянскай паэмы“'', Міцкевіч усьлед за [[Пэрсі Біш Шэлі]], [[Сэм’юэл Тэйлар Колрыдж|Сэм’юэлям Тэйларам Колрыджам]], [[Ёган Готфрыд Гэрдэр|Ёганам Готфрыдам Гэрдэрам]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Готгальд Эфраім Лесінг|Готгальдам Эфраімам Лесінгам|de|Gotthold Ephraim Lessing}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Міхаэль Рэйнгальд Ленц|Якабам Міхаэлям Рэйнгальдам Ленцам|de|Jakob Michael Reinhold Lenz}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Генрых Мэрк|Ёганам Генрыхам Мэркам|de|Johann Heinrich Merck}} заяўлялі, што аднаўленьне сучаснага тэатру павінна адбывацца шляхам падкрэсьліваньня яго нацыянальных элемэнтаў. === Сувязь Міцкевіча з польскім рамантызмам і клясыцызмам === Адама Міцкевіча прынята лічыць за ''заканадаўцу польскага рамантызму'', але падрабязны аналіз яго творчасьці й мастацкіх мэтадаў (падобна як у [[Ёган Вольфганг фон Гётэ|Гётэ]], [[Віктор Юго|Юго]] ці [[Джордж Байран|Байрана]]) аднак паказвае прамежкавы стан паэта паміж асьветніцкім класыцызмам і рамантызмам. Вядомая дасьледніца літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аліна Віткоўская||pl|Alina Witkowska}} заўважыла, што, нягледзячы на ​​распаўсюджанае меркаваньне, падпітае спрэчкамі ''Рамантычнасьці'', Міцкевіч ня толькі не адмаўляў спадчыну Асьветніцтва, але нават адбіраў зь яе найкаштоўнейшыя дасягненьні, напрыклад, вытанчанасьць формы ці [[Вальтэр|вальтэраўскі]] рацыяналізм<ref>Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 237.</ref>. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Адам Чарняўскі||pl|Adam Czerniawski}} зьвярнуў увагу на {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мімэзыс|мімэтычнасьць|pl|Mimesis}} твораў паэта<ref>Adam Czerniawski: Światy umowne. Warszawa 2001, s. 74.</ref>. Вернасьць Міцкевіча рэалізму (у адрозьненьне ад рамантычнай любові да надзвычайнага й фантастычнага) вынікала з пачуцьця нацыянальнага абавязку, як адзначае {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марыян Урсэль||pl|Marian Ursel}}, параўноўваючы творчасьць аўтара „Дзядоў“ з раньняй творчасьцю Славацкага<ref>Marian Ursel: Wstęp. do: Juliusz Słowacki: Powieści poetyckie. Wrocław 1987, s. 14.</ref>. Да падобных высноваў прышло й тагачаснае эўрапэйскае літаратуразнаўства: Блізкія да прыроды пачуцьці каханьня ці жаху захоўваюць нявызначаны сьлед; паэт, гаворачы мовай простага народа, таксама пакідае палі, азёры й лясы іх тонкай мовай: не ператварае іх у багоў і багінь, не апісвае інфантыльным і дробным перайманьнем, гаворыць пра тое, што бачыць, калі гармонія альбо кантраст накіроўвае яго на зьнешнія аб’екты; і пачуцьцё, якое мімаходзь узьнікае зь яго словаў, — гэта паэзія, тое адлюстраваньне, якое чалавечае вока кідае на прыроду<ref>Feliks Miaskowski i Gustav Fulgence: Konrad Wallenrod. Le Globe, 25 kwietnia 1830.</ref>. === Пэрыяд тавяншчыны === Многія дасьледнікі творчасьці Міцкевіча зьвярталі ўвагу на тое, што бліскучы паэтычны талент аўтара „[[Рамантычнасьць (баляда)|Рамантычнасьці]]“ значна згас у другі парыскі пэрыяд. Гэта было зьвязана з удзелам Міцкевіча ў палітычнай і грамадзкай дзейнасьці, і асабліва зь яго адносінамі з [[Анджэй Тавянскі|Анджэем Тавянскім]]. Вера самога Міцкевіча ў сваю асабістую адказнасьць за польскі лёс, жаданьне служыць „польскай справе“ праз арганізацыю Польскага легіёна, польскіх войскаў падчас Крымскай вайны ў спалучэньні зь містычнай рэлігійнай сектай Тавянскага — не дазволілі яму засяродзіцца на чыстай літаратурнай творчасьці. Яго адносіны з Тавянскім ня толькі аддалялі яго й стваралі непрыхільнасьць сярод іншых асьветнікаў (напрыклад, Славацкага), але таксама былі непасрэднай прычынай страты працы ў [[Калеж дэ Франс]] і, як вынік, уплыву на эўрапэйскія мастакоў і мысьляроў. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юльян Кшыжаноўскі||pl|Julian Krzyżanowski}} нават сьцьвярджае, што „калі была напісаная сапліцаўская паэма й яе пакутлівы эпілёг, геніяльны паэт назаўсёды скончыўся ў Міцкевічу“<ref>Romantyzm Polski. W: Julian Krzyżanowski: Dzieje Literatury Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1972, s. 237.</ref>. === Міцкевіч як папярэднік навуковай фантастыкі === {{Артыкул у іншым разьдзеле|Антоні Смушкевіч||pl|Antoni Smuszkiewicz}} у адной зь першых польскіх манаграфіяў па [[Навуковая фантастыка|навуковай фантастыцы]] паказвае ўскосны ўплыў неапублікаванай „{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гісторыя будучыні|Гісторыі будучыні|pl|Historia przyszłości}}“ Міцкевіча на стварэньне гэтага жанру<ref>Antoni Smuszkiewicz: Zaczarowana gra. Zarys dziejów polskiej fantastyki naukowej. Poznań 1982, s. 40-41.</ref>. Гісторыя будучыні так і не была апублікаваная, а рукапіс страчаны. Аднак шмат зьвестак пра яго даюць шматлікія цыдулкі й лісты паэта да сяброў. [[Антоні Эдвард Адынец]] у лісьце да [[Юльян Корсак|Юльяна Корсака]] назваў „Гісторыю будучыні“ [[Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ляманчаскі|Дон Кіхотам]] свайго часу<ref>List E. Odyńca do J. Korsaka z 9 maja 1829</ref>. Літаратуразнаўцы лічаць, што ненадрукаваны твор Міцкевіча мог зрабіць рэвалюцыю ў сусьветнай літаратуры<ref>Stefania Skwarczyńska: Mickiewicza „Historia przyszłości“ i jej realizacje literackie. Łódź 1964.</ref><ref>Andrzej Wójcik, Marek Englender: Budowniczowie gwiazd cz. 1, KAW, Warszawa 1980, s. 20.</ref>. Твор Міцкевіча ў навуковых, тэхнічных і сацыяльных разважаньнях апярэджваў бачаньне [[Жуль Вэрн|Жуля Вэрна]], [[Гэрбэрт Ўэлз|Гэрбэрта Ўэлза]] й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ежы Жулаўскі|Ежы Жулаўскага|pl|Jerzy Żuławski}}. Пры напісаньні „Гісторыі будучыні“ (некаторыя фрагмэнты былі напісаны на [[француская мова|францускай мове]]) Міцкевіч натхняўся творчасьцю [[Тадэвуш Булгарын|Тадэвуша Булгарына]] й {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Адоеўскі|Уладзімера Адоеўскага|be|Уладзімір Фёдаравіч Адоеўскі}}. === Перакладніцкая дзейнасьць === Адам Міцкевіч пачаў перакладаць у раньнім узросьце. Ужо ў 1817 г. ён пераклаў на польскую мову ці хутчэй „спалянізаваў“{{Заўвага|Тэрмін Аліны Віткоўскай, яна мяркуе, што пераклад насамрэч быў парафразам твора<ref>Alina Witkowska: Romantyzm. Warszawa 2003, s. 238.</ref>.}} два раманы Вальтэра, „Выхаваньне князя“ ({{мова-pl|Éducation d’un prince}}) і „Гертруда, альбо выхаваньне аднаго чалавека“ ({{мова-pl|Gertrude, ou Éducation d’une fille}}), якім ён даў назвы ''[[Мешка, князь Наваградка (баляда)|Мешка, князь Наваградзкі]]'' й ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Пані Анеля||pl|Pani Aniela}}'', а таксама паэму таго ж аўтара ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Дзяўчына з Арлеану (паэма)|Дзяўчына з Арлеану|pl|Dziewica z Orleanu}}''. Гэтыя пераклады былі фактычна перафразамі францускіх твораў са зрушэньнем акцэнту на больш {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гэрмэтычнасьць|гэрмэтычныя|pl|Hermetyczność}}, нацыянальныя тэмы. 1819—1829 гады ў творчасьці Міцкевіча зьяўлялія больш-менш блізкія да арыгіналу парафразы, якія аўтар падпісваў, як вершы свайго аўтарства, пазначаючы толькі крыніцу натхненьня. Так паўсталі: ''Да Прыска'' ''({{мова-pl|Do Pryska}})'' з [[Гарацыюс]]а, ''Амалія'' ''({{мова-pl|Amalia}})'', ''Рукавічка'' ''({{мова-pl|Rękawiczka}})'' і ''Сьвятло й цяпло'' ''({{мова-pl|Światło i ciepło}})'' [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]], [[байка]] ''Сабака й воўк'' ''({{мова-pl|Pies i wilk}})'' i ''Заяц і жаба'' ''({{мова-pl|Zając i żaba}})'' з [[Жан дэ Ляфантэн|Жана дэ Ляфантэна]], ''Новы год'' ''({{мова-pl|Nowy rok}})'' з [[Жан Поль|Жана Поля]], ''Разьвітаньне Чайльда Гаральда'' ''({{мова-pl|Pożegnanie Childe Harolda}})'', ''Цемнасьць'' ''({{мова-pl|Ciemność}})'', ''Сон'' ''({{мова-pl|Sen}})'' і ''Эўтаназыя'' ''({{мова-pl|Eutanazja}})'' з [[Джордж Байран|Джорджа Байрана]], фрагмэнт паэмы ''Падарожны'' ''({{мова-pl|Podróżny}})'', ''Знайшлі той край…'' ''({{мова-pl|Znaszli ten kraj...}})'' і ''Пёснь Лёты над гробам Вэртэра'' ''({{мова-pl|Pieśń Lotty nad grobem Wertera}})'' [[Ёган Вольфганг фон Гётэ|Ёгана Гётэ]], ''The Meeting of the Waters'' ''({{мова-en|Насустрач вадзе}})'' [[Томас Мур|Томаса Мура]], розныя інтэрпрэтацыі [[санэт]]аў [[Франчэска Пэтрарка|Франчэска Пэтраркі]], арабскую песьні ''Almotenabby'' на падставе перакладу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жазэф Луі Лягранж|Жазэфа Луі Лягранжа|en|Joseph-Louis Lagrange}}, ''Навука'' ''({{мова-pl|Nauka}})'' і ''Што гэта?'' ''({{мова-pl|Co to jest?}})'' {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Вільгэльм Людвіг Глейм|Ёгана Вільгэльма Людвіга Глейма|de|Johann Wilhelm Ludwig Gleim}}, ''Алімпія I'' ''({{мова-pl|Olimpia I}})'' з [[Піндар]]а. Важна месца тут займае таксама ''Ugolino'', пераклад фрагмэнту ''[[Боская камэдыя|Боскай камэдыі]]'' [[Дантэ Аліг’еры]], зроблены каля 1827 году. Характар перакладу баляды Шылеру мае таксама ''Песьня Дзяўчыны'' ў ''[[Дзяды (паэма)|Дзядах]]''. Падчас расейскай высылкі Адам міцкевіч цікавіўся эўрапэйскімі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Гістарычная паэма|гістарычнымі паэмамі|pl|Dramat historyczny}}, вынікам чаго былі два фрагмэнты перакладаў ''[[Дон Карляс (п’еса)|Дона Карляса]]'' [[Фрыдрых Шылер|Фрыдрыха Шылера]] й ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Рамэо і Джульета|Рамэо й Джульеты|en|Romeo and Juliet}}'' [[Ўільям Шэксьпір|Ўільяма Шэксьпіра]]. Пераклад першага зь іх датуецца 1821—1823 гадамі. Аднак першае выданьне было апублікавана значна пазьней, у 1834—1835 гадах у [[Вільня|Вільні]] па ініцыятыве {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Крачкоўскі|Юзэфа Крачкоўскага|pl|Józef Krzeczkowski}}, праўдападобна без згоды аўтара. Дата наступнага перакладу ''Рамэо і Джульеты'' не да канца вядома. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вільгельм Брухальскі||pl|Wilhelm Bruchnalski}} ўказвае 1827 год. Сам фрагмэнт быў апублікаваны дзякуючы [[Антоні Эдвард Адынец|Антонію Адынцу]] ў 1830 годзе на старонка шторочніка ''Melitele''. У далейшым быў перадрукаваны ў VIII томе ''Паэзіі'' ў 1836, а потым у IV томе ''Лістоў'' у 1844 годзе. У 1830—1840 гадах Міцкевічаў надрукаваў ''Do H***'', перайманьне з Гётэ, ''Арымана і арымаза'' з {{Артыкул у іншым разьдзеле|Авэста|Авэсты|en|Avesta}}, чарговыя байкі Жана дэ Ляфантэна — ''Селянін і зьмяя'' ''({{мова-pl|Chłop i żmija}})'' i ''Каза, козачка й воўк'' ''({{мова-pl|Koza, kózka i wilk}})'', ''Exegi Munimentum Aere Perennius'' з [[Гарацыюс]]а. У 1840 паўстаў пераклад Міцкевіча пачатковых выразаў ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Сафіёўка (паэма)|Сафіёўкі|pl|Sofijówka (poemat)}}'' {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Трэмбэцкі|Станіслава Трэмбэцкага|pl|Stanisław Trembecki}} на [[Лацінская мова|лацінскай мове]]. Апошнім і самым важным перакладам Міцкевіча быў пераклад ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гяўр|Гяўра|en|The Giaour}}'' Байрана на польскую мове, апублікаваны разам з перакладам ''Карсара'' таксама Байрана, выкананым Антоніям Адынцом, у Парыжы ў 1834. Па палітычных матывах дата выданьня была перанесена на перадпаўстанцкі 1829 г. Пераклад Міцкевіча ''Гяўра'', таксама як і фрагмэнт ''Боскай камэдыі'', прызнаны ў Польшчы афіцыйнай вэрсыяй перакладу. Нават у пераклад Міцкевіча з замежных моваў сустракаюцца беларусізмы, як, напрыклад, у ''Гяўры'' слова ''znaczno'' (выраз: ''znaczno, że dusza nie całkiem sczerniała'') выкарыстоўваецца ў значэньні ''widać się''<ref name="Gliński"/>. === Польскі мэсіянізм === Акрамя чыста літаратурнай спадчыны й запавету Адама Міцкевіча, адной з найважнейшых і выключна трывалых спадчынаў паэта было стварэньне ім асноў філязафічна-гістарычнай плыні, вядомай як [[Польскае мэсіянства|польскі мэсіянізм]]. Нягледзячы на ​​тое, што творцамі гістарычнафілязоўскага накірунку стваральнікам мэсіянскай плыні, і польскага мэсіянства ў прыватнасьці, лічыцца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Вронскі||pl|Józef Maria Hoene-Wroński}}, менавіта Міцкевіч папулярызаваў гэты погляд і аб’яднаў яго з элемэнтамі нацыянальнай гісторыі й рэлігійнай містыкі. Менавіта фармулёўка Міцкевічам прынцыпаў мэсіянізму ў ''„Кнігах польскага народа“'' дазволіла чытачам Нямеччыны, Італіі, Ірляндыі, Украіны й Вугоршчыны выразна ўспрыняць і прачытаць рэвалюцыйныя лёзунгі волі й вызваленьня. Гэтая праграма, больш чым любая літаратурная плынь у строгім разуменьні, дала аснову ня толькі для візыі пакутніцкай-адкупленчай Польшчы, якая павінна была стаць сьвітанкам волі народаў, але таксама дала аснову для кансалідацыі й важнасьці постаці нацыянальнага вешчуна. Гледзячы такім чынам, прарок не зьяўляецца звычайным паэтам ці пісьменьнікам — гэта сапраўдны прарок мэсіянскай рэлігіі. Гэта выявілася ў многіх выразах польскага мэсіянства, якія ўжываў сам Міцкевіч, напрыклад, „Польшча — Хрыстус Народаў“ і г. д. Як адзначае амэрыканская дасьледніца Эва Томпсан: {{Цытата|Адам Міцкевіч і [[Лаяш Кошут]] былі прадстаўнікамі Цэнтральнай Эўропы, якія выступалі супраць імпэрыяў як паталёгіяў нацыяналізму. Яны абаранялі нацыянальныя дзяржавы ў той час, калі панавалі імпэрыі, а каляніялізм быў у сваім росквіце й здавалася, што нацыянальнае самасьцьвярджэньне малых і сярэдніх нацыяў у Эўропе ніколі не адбудзецца. Гэтыя мысьляры засталіся незаўважанымі й таму апынуліся выключанымі зь інтэлектуальнай гісторыі Эўропы, хаця, калі б да іх прыслухаліся, можна было папярэдзіць шмат бедаў<ref>Томпсан, Э. М. Песняры імперыі: расійская літаратура і каланіялізм / Эва Томпсан; пер. з англ. мовы Т. Нядбай (Т. Л. Нетбаева). — Мінск : Медысонт, 2009. — 382 с., с. 20.</ref>.}} == Творчая спадчына == [[Файл:Mickiewicz - rekopis Ody do mlodosci.jpg|значак|зьлева|„[[Ода да маладосьці]]“, рукапіс (1820).]] [[Файл:Pan Tadeusz - title page 1834 (93691847) (cropped).jpg|значак|Тытульная старонка першага выданьня паэмы „[[Пан Тадэвуш]]“ (1834).]] [[Файл: Adam Mickiewicz Poezye 1822 I009.jpg|значак|зьлева|Партрэт Адама Міцкевіча з першага тому выданьня ''Паэзіі'' 1822 году]] [[Файл: Adam Mickiewicz - Dziady część I, II i IV p047.png|значак|225px|справа|Ілюстрацыя да паэмы „[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]“]] Адам Міцкевіч разам зь [[Юльюш Славацкі|Юльюшам Славацкім]] і [[Зыгмунт Красінскі|Зыгмунтам Красінскім]] лічыцца адным з зачынальнікаў польскага [[рамантызм]]у<ref>S. Treugutt, Mickiewicz — domowy i daleki, w: A. Mickiewicz, Dzieła I, Warszawa 1998, str. 7</ref><ref>E. Zarych, Posłowie w: A. Mickiewicz, Ballady i romanse, Kraków 2001, str. 76</ref>, адзін з найвыбітнейшых стваральнікаў рамантычнае паэмы ў Польшчы<ref>T. Macios, Posłowie do: A. Mickiewicz, Dziady, Kraków 2004, str. 239—140</ref>, яго постаць параўноўвалася як на радзіме, так і ў Эўропе з такімі літаратурнымі волатамі, як [[Аляксандар Пушкін]]<ref>[http://books.google.ca/books?id=9OEXAAAAIAAJ&q=%22two+of+the+most+illustrious+of+all+Slavic+poets%22&dq=%22two+of+the+most+illustrious+of+all+Slavic+poets%22&cd=1 „Centennial essays for Pushkin‎“] Page 77, Samuel Hazzard Cross — Literary Criticism, 1937.</ref>, [[Джордж Байран]] і [[Ёган Гётэ]]<ref>T. Macios, Posłowie do: A. Mickiewicz, Dziady, Kraków 2004, str. 239</ref><ref>Adam Mickiewicz w oczach Francuzów, Warszawa 1999, str. 13</ref>, што робіць Міцкевіча адным з найяскравейшых паэтаў [[эўропа|эўрапейскага]] літаратурнага маштабу<ref>A. Wójcik i M. Englender, Budowniczowie gwiazd 1, Warszawa 1980, str. 19-10</ref>. Атрымаў характарыстыку як „паэт пераўтварэньняў“<ref name="witkowska237">A. Witkowska, ''Romantyzm'', Warszawa 2003, str. 237</ref> і „славянскі вешчун“<ref>Adam Mickiewicz w oczach Francuzów, Warszawa 1999, str. 12</ref> Творчасьць Міцкевіча аказала вялікі ўплыў на разьвіцьцё [[Беларусь|беларускай]] літаратуры. Высока ацэньваючы фальклёр Беларусі, Адам Міцкевіч пісаў пра цяжкі лес беларусаў: „''У іх казках і песьнях ёсьць ўсё… Усю сваю гісторыю на зямлі яны прайшлі ў страшэннай галечы і прыгнёце''“. Пад уплывам паэта літаратурную дзейнасьць пачыналі Я. Баршчэўскі, [[Аляксандар Рыпінскі]], [[Уладзіслаў Сыракомля]] і іншыя. Дабратворны ўплыў яго адчулі [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]] (які пераклаў „Пан Тадэвуш“ на беларускую<ref>{{Кніга|аўтар =[[Уладзімер Мархель|Мархель У.]] |частка = |загаловак =Прысутнасць былога: Нарысы, артыкулы, эсэ |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца =Мн. |выдавецтва =Выд. М. М. Трафімчук |год =1997 |том = |старонкі =24 |старонак = |сэрыя = |isbn =985-6380-05-7 |наклад = }}</ref>), А. Вярыга-Дарэўскі, В. Каратынскі. У Міцкевіча вучыўся творчаму асваеньню вобразаў і матываў беларускага фальклёру [[Францішак Багушэвіч]]. Тыпалягічныя сувязі з рамантызмам Міцкевіча выявіліся ў паэмах „Сон на кургане“, „Курган“ і некаторых вершах [[Янка Купала|Янкі Купалы]]. Тыпалягічна блізкія да „Пана Тадэвуша“ паэма [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] „[[Новая зямля]]“. У 1920-я гады рамантычным патасам Міцкевіча цікавіліся маладнякоўцы [[Уладзімер Дубоўка]], [[Язэп Пушча]], [[Максім Лужанін]], [[Юрка Гаўрук]], [[Паўлюк Трус]] і іншыя. Міцкевічаўскія традыцыі народнасьці, рэалізму і рамантызму разьвівалі [[Максім Танк]], [[Аркадзь Куляшоў]], В. Таўлай, П. Пестрак, Ю. Гаўрук, М. Лужанін, П. Панчанка, [[Язэп Семяжон]] і іншыя. == Мова Міцкевіча == Мова Міцкевіча — гэта ў значнай ступені адлюстраваньне тагачаснай мовы [[шляхта|шляхты]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Літве]], да якой належаў сам паэт<ref name=ref1>{{Кніга|аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станкевіч С.]]|частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 144 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }}</ref> і якая з гледзішча [[граматыка|граматычнай]] сыстэмы і [[лексыкаграфія|лексычных]] рэсурсаў мае ў сабе шмат беларускіх элемэнтаў, што паходзяць зь мясцовых народных гаворак<ref>{{Кніга |аўтар = Bitsch K. |загаловак = Język polski w Wileńszczyźnie |выдавецтва = Przegląd Współczesny |год = Styczeń-marzec 1925 |старонкі = 29 і 32 }} </ref>. Правінцыяналізмы паэт уводзіў мэтанакіравана, клапоцячыся падкрэсьліць сваю лякальную адметнасьць<ref name=ref1/>. Доктар філялягічных навук і прафэсар [[БДУ]] Мікалай Хаўстовіч заўважае, што мову сваіх твораў Міцкевіч называў польскай, але зрэдку — „[[ліцьвіны|ліцьвінскай]]“<ref>{{Кніга |аўтар = М. Хаўстовіч. |частка = Наш Міцкевіч |загаловак = XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах |месца = Мн. |выданьне = Кн. першая |выдавецтва = БДУ |год = 2000. |старонкі = 3 |старонак = 214 }}</ref>. Гэтае сьцьверджаньне абгрунтоўвае і ўспамін дачкі Міцкевіча, Марыі Міцкевіч, пра клопат свайго бацькі аб захаваньні свайго правінцыяльнага вымаўленьня і перадачы яго дзецям: {{Цытата|…няраз слухаючы нас падчас размовы, ён уздыхаў, што ў нас бясколерны, чужаземскі акцэнт: ён бы хацеў чуць з нашых вуснаў тую сьпеўную [[Ліцьвіны#Літоўская мова|літоўскую]] мову, якая была яму мілейшая за ўсё. {{арыгінал|pl|...Nieraz słysząc nas mówiących, wzdychał, że mamy akcent bezbarwny, cudzoziemski: on byłby chciał słyszeć w naszych ustach tę mowę śpiewną litewską, która nade wszystko była mu miła.}} |Maria Gorecka, Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najmłodszemu bratu.<ref>[[Марыя Гарэцкая|Maria Gorecka]], [https://polona.pl/preview/92a690f6-5991-4383-8fd4-107b431bc420 Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najmłodszemu bratu], Warszawa: Redakcya Kroniki Rodzinnéj, 1875. S. 40.</ref>}} </blockquote> Шматлікія навукоўцы, як гісторыкі літаратуры, так і [[мовазнаўства|мовазнаўцы]] згаджаюцца з тым, што цяжка казаць пра мову паэта як аб мастацкім сродку, пакуль ня будуць дастаткова вывучаныя аб’ём і характар яго правінцыяналізмаў<ref name=ref1/>. Прафэсар [[Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча|Познанскага ўнівэрсытэту імя Адама Міцкевіча]] Станіслаў Дабжыцкі ў сваёй працы „Колькі назіраньняў за мовай Міцкевіча“ зарэгістраваў шматлікія моўныя факты ў творах Міцкевіча, якія выходзяць за межы нормаў агульнапольскае мовы<ref>{{Кніга |аўтар = Dobrzycki St. |загаловак = Kilka spostrzeżeń nad Językiem Mickiewicza |год = 1911 |выдавецтва = Prace Filologiczne |том = VII }}</ref>. Сучасьнік Адама Міцкевіча ўраджэнец Віцебску Максымільян Маркс у сваіх успамінах падкрэсьлівае, што з сваёй каханай Марыляй Верашчакай Міцкевіч размаўляў па-беларуску, а першыя вершы Міцкевіча, не напісаныя, а агучаныя ўслых, былі па-беларуску<ref>Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г.</ref>. Тым часам гісторык, літаратуразнавец і выдавец [[Адам Кіркор]] (1818—1886) зазначаў, што „''Адам Міцкевіч паводле выхаваньня, паводле першых працаў сваіх належыць [[Літва|Літве]], якая ва ўспамінах усяго яго жыцьця, ва ўсіх яго творах зьліваецца зь [[Белая Русь|Беларусьсю]]''“<ref>Шчарбачэвіч Н. [https://web.archive.org/web/20230115204959/https://zviazda.by/be/news/20150106/1420494048-byc-licvinam-5-dokazau Быць ліцвінам: 5 доказаў], [[Звязда]], 6 студзеня 2015 г.</ref>. === Фанэтычныя асаблівасьці === У 1936 годзе беларускі літаратуразнаўца [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]] у сваёй працы „Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej“ грунтоўна падсумаваў асаблівыя зьявы ў галіне [[фанэтыка|фанэтыкі]], марфалёгіі, сынтаксісу і асаблівасьці граматычных катэгорыяў роду і ліку мовы Адама Міцкевіча ў яго вершаваных творах і [[філяматы|філямацкай]] карэспандэнцыі паэта. Творы цытуюцца паводле львоўскага выданьня „Твораў“ паэта. {| class="wikitable" style="font-size: 90%; margin: auto;" |- ! Апісаньне асаблівасьці ! Прыклады з твораў ! Заўвагі ! Абгрунтаваньне |- |Чаргаваньне агульнапольскага „е“ зь беларускім „а“ пад уплывам „аканьня“ ў дзеяслове „rdzewieć“ |„Zawiasy ''rdzawieją'' w sieni“ („Курганок Марылі“); „Potem w niej czucie ''rdzawieje''“ („Дзяды“, Ч. 4. С. 118), „Ze od mych westchnień ''pordzawiała'' krata“ („Конрад Валенрод“, С. 167). |Форма „rdzawieje“ сустракаецца таксама ў Я. Ходзькі<ref>{{Кніга |аўтар = Turska H. |загаловак = Język Jana Chodźki. Przyczynek do historji języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej |месца = Wilno |год = 1934 |старонкі = 32 }} </ref> |Чаргаваньне зьявілася ў Міцкевіча пад уплывам беларускае мовы, у якой гэты дзеяслоў стала выкарыстоўваецца з „а“, напр: „Як ён заржавее, то міне ўжэ ні будзе на сьвеці“<ref name="fedarII-57">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Basnie, przypowiesci i podania ludu z okolic Wolkowyska, Slonima, Lidy i Sokolki. Cz. 1 |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10328&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1902 |том = II |старонкі = 57 |старонак = 359 }}</ref> (Federowski M. Т. II. С. 57). |- |Асобныя памяншальныя назоўнікі маюць у Міцкевіча суфікс ''-ek'' замест агульнапольскага ''-ik'', як у назоўніку „duszeczko“ |„Czyscowe duszeczki!“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 78); „Czego potrzebujesz, duszeczko“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 82, 94); „duszeczko!“ („Дзяды“, Ч. 2. С. 83) |Гэтае слова ў агульнабеларускай мове ўжываецца ў форме „душачка“, але на Наваградчыне, які і ў асобных іншых мясцовасьцях, дзе з-за няпоўнага яканьня „е“ пасьля націскнога складу не пераходзіць у „а“, гучыць яно — „душэчка“<ref>{{Кніга |аўтар = Kallenbach J. |загаловак = Uwagi do II t. wyd. lwowskiego „Dzieł“ Mickiewicza |старонкі = 395 }}</ref>. |- |Пераход у спалучэньні „śl“ на „szl“ пад уплывам беларускае мовы |„Kiedy ''szlesz'' bilet bogatym“ („Віншаваньні“, С. 61); „''poszlij''“ („Віншаваньні“, С. 61); „W koley ''szlą'' pełne smaków porcelany“ („Гарадзкая зіма“, С. 15); „''Poszlemy'' szukać wszédzie“ („Лілеі“, С. 138); „''Poszlą'' najezdnicy podli“ („Імправізацыя“, С. 138); „''szlij'' mnie do niego powtórnie“ („Гражына“, С. 13); „Wezwanie ''przyszle'' mu szpieg nieznajomy“ („Да маці-полькі“, С. 377); „Bo Herold już ''szle'' katów“ („Меркаваньні ды заўвагі“, С. 452); |Прафэсар Станіслаў Дабжыцкі ў сваёй працы „Колькі назіраньняў над моваю Міцкевіча“<ref>{{Кніга |аўтар = Dobrzycki St. |загаловак = Kilka spostrzeżeń nad Językiem Mickiewicza |год = 1911 |выдавецтва = Prace Filologiczne |том = VII |старонкі = 317 }} </ref> заўважыў, што ў мове палякаў на Русі спалучэньні „śl“ і „śń“ пад рускім (г. зн. беларускім) уплывам пераходзяць у „szl“ і „szń“. Гэтая фанэтычная зьява шырока выступае ў мове Міцкевіча, Чачота і іншых філяматаў. |„Ці ''шліся'', ці ня ''шліся''“<ref name=klich53>{{Кніга |аўтар = Klich Edward. |частка = |загаловак = Teksty bialoruskie z powiatu Nowogrodskiego. — Materyaly i prace Komisyi jezykowej |месца = Kraków |год = 1903 |том = II |старонкі = 53 }} </ref> (Klich E. С 53); „тода ''прышлёце'' да мене“<ref name=klich53/> (там жа); „як калені засвербяць, нехто ніскі паклон ''прышле''“<ref name="fedarI-209">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |год = 1897 |том = I |старонкі = 209 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. T. I. С. 209); „я на цібе ''нашлю'' казамі“<ref name="fedarII-12">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Basnie, przypowiesci i podania ludu z okolic Wolkowyska, Slonima, Lidy i Sokolki. Cz. 1. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10328&dirids=1 |месца = Kraków |год = 1902 |том = II |старонкі = 12 |старонак = 359 }}</ref> (Federowski M. T. II. С. 12) |- |Пераход у спалучэньні „śń“ на „szń“ пад уплывам беларускае мовы |„''Zauszniczki'' wyrznięte sztucznie z pestek wiszni“ („Пан Тадэвуш“, Кн. XI. С. 631); |Гэтая фанэтычная зьява сустракаецца толькі адзін раз |„І я в саду вішня, чом не ''чэрэшня''… А я тую ''вішню'' ісьцяці мышлю“ ([[Еўдакім Раманаў|Романов Е.]] Материалы. Т. II, С. 165) |- |Зьмякчэньне „z“, „s“ перад мяккімі зычнымі пад уплывам беларускае мовы |„źwiędła“ („Гяўр“ С. 26 у львоўскім выданьні); „wźmiankę“ („Гяўр“ С. 118); „nieźmiernie“ („Гяўр“ С. 272); „źmieniła“ („Гяўр“ С. 1262); „źmieniona“ („Гяўр“ С. 1265); „źwiąże“ („Гяўр“ С. 431); „naźwij“ („Гяўр“ С. 110); „źleje“ („Гяўр“ С. 262); „źlała“ („Гяўр“ С. 46); „źlawszy“ („Гяўр“ С. 643); „wźlatuje“ („Гяўр“ С. 389); „źbity“ („Гяўр“ С. 554) ды іншыя. Прыклады з „Пана Тадэвуша“: „nieźmiernie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. II. С. 562); „nieźmiernie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 259); „pośpieszał“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 136 і Кн. IV. С. 384); „śpieszył“ („Пан Тадэвуш“ Кн. IV. С. 99 і Кн. VI. С. 91); „śpieszyć“ („Пан Тадэвуш“ Кн. VIII. С. 309, 322); „źwisłe“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 160); „spełźnie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 330); „Pełźnie“ („Пан Тадэвуш“ Кн. III. С. 637 і Кн. VIII. С. 615); | Гэтая фанэтычная асаблівасьць у Міцкевіча адносна рэдкая. На гэта мусіла паўплываць непасьлядоўнасьць артаграфіі паэта і асаблівае тое, што творы Міцкевіча друкаваліся пераважна безь яго ўдзелу<ref name=ref2>{{Кніга |аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]]. |частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 146 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }} </ref>. Прыведзеныя прыклады зьяўляюцца знойдзенымі прафэсарам Станіславам Дабжыцкім ў першым выданьні „Гяўра“ і „Пана Тадэвуша“. |Асыміляцыйнае памякчэньне „z“, „s“ зьяўляецца агульным для беларускае мовы. Пасьля [[Рэформа беларускага правапісу 1933 году|Рэформы беларускага правапісу 1933 году]] графічнае пазначэньне мяккасьці захавалася толькі ў клясычным правапісу. |- |Напісаньне „ę“ і „ą“ замест ''-eń'' і ''-oń'' пад уплывам характэрнай рысы вымаўленьня „n“ замест „ń“ перад наступным цьвёрдым зычным у палякаў на Літве і Беларусі |„łancuchem“ („Да Лелявеля“ С. 104 асобнага выданьня 1822 г.); „skonczył“ („Да М…“ С. 32, рукапіс); „koncem“ („Падарожныя“ С. 8, рукапіс); „słonce“ („Ранак і вечар“ С. 1, рукапіс); „słonca“ („Ugolino“ С. 78, рукапіс); „panskiey“ („Дзяды“ Ч. 1, С. 91, рукапіс); „On się ''przeklęctwa'' nie boi“ („Дзяды“, Ч. 2, С. 583); „twoje usłyszą ''przeklęstwa''“ („Гяўр“ С. 741); „chlubi się z ''przeklęstwa''“ („Дзяды“ Ч. 3, „Да прыяцеляў-маскалёў“, С. 20); „sama w ''niebezpieczęstwie''“ („Ястраб“ аўтограф у „Альбоме“ Машынскага); „więcze“ замест „wieńczy“ („На грэцкі мір“ С. 40, рукапіс); „malęki“ („Падарожныя“ С. 165, рукапіс) — усе прыклады зь львоўскага выданьня „Твораў“ Міцкевіча. тое ж у „Пане Тадэвушы“: „pojedynczą“ (Кн. II, С. 827); „przeklęctwa“ (Кн. VIII, С. 524). Адносна шмат падобных прыкладаў знаходзім у аўтографах „Пана Тадэвуша“, пададзеных у варыянтах тэксту ў IV томе сомавага выданьня „Dzieł wszystkich“: „konca“ (A1: Кн. X, С 80; Кн. XI, С. 8); „koncu“ (A1: Кн. XII, С. 184); „konczył“ (A1: Кн. XII, С. 222); „słonca“ (A1: Кн. X, С. 81); „słonce“ (A1: Кн. XI, С. 183); „panski“ (A1: Кн. XII, С. 184). |Гэтая фанэтычная зьява даволі рэдкая ў друкаваных творах Міцкевіча, адносна часта выступае ў ягоных рукапісах. |Гэтая фанэтычная асаблівасьць узьнікла пад уплывам беларускае мовы, у якой „н“ перад наступным цьвёрдым зычным заўсёды цьвёрдае<ref name=ref2/>. Напр.: „ужэ ''слонцо'' зайшло“<ref name="fedarIII-124">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Baśnie, przypowieści i podania ludu z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. Cz. 2. Tradycye historyczno-miejscowe oraz powieści obyczajowo-moralne. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=10331&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1903 |том = III |старонкі = 124 |старонак = 312 }}</ref> (Federowski M. Т. III. С. 124); „селі ў адном канцы стала“<ref name="fedarI-99">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 99 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 99); „прывязаў калсыку да ''ланцуга''“<ref name="fedarI-134">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 134 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 134); „''панскіе'' радзіцы далі ему па хустачцы“<ref name="fedarI-225">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 225 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 225); „прывела над „конскі“ тулуб“<ref name="fedarI-228">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 228 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 228) |- |Спрашчэньне зычных насуперак нормам агульнапольскае мовы |„chaos we łbie, yak w ''garku''“ („Ямбы“ С. 36); „tęgo dżgali z ''garka''“ („Ямбы“ С. 52); „widok garków“ („Пан Тадэвуш“ Кн. VIII, С. 706); „Mając u kolan pełne miodu dwa ''półgrace''“ („Пан Тадэвуш“ Кн. XI С. 297); „''półgarcówką'' prepił do Klucznika“ („Пан Тадэвуш“ Кн. XI С. 337) |Фанэтычная зьява спрашчэньня зычных характэрная, у адрозьненьне ад агульнапольскае мовы, толькі беларускай мове<ref name=ref3>{{Кніга |аўтар = [[Станіслаў Станкевіч (кнігар)|Станіслаў Станкевіч]]. |частка = Мова Міцкевіча |загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі |арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej |адказны = Валер Булгакаў |выданьне = 1-е выд. |месца = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства |год = 2010 |старонкі = 147 |старонак = 211 |isbn = 83-60456-21-6 |тыраж = }}</ref> | |- |Спрашчэньне зычных у часта ўжываным прыметніку „czyscowy“ замест „czyśćowy“ і ва ўскосных склонах назоўніка „czyściec“ („w czyscu“ замест „w czyśćcu“) |„Boś ty ''czyscowej'' zbawił mię katuszy“ („Люблю я“ С. 59); „W ''czyscowe'' rzucił potoki“ („Люблю я“ С. 98); „Dręcz się w ''czyscowej'' zagubie“ („Люблю я“ С. 110); „Proszę za dusze w ''czyscu'' bolejące“ („Люблю я“ С. 139). Прыклады зь „Люблю я“ паводле львоўскага выданьня, бо ў выд. Піганя словы пададзеныя ўжо ў правільнай форме. |Гэтая фанэтычная зьява зьяўляецца правінцыяналізмам, утвораным пад уплывам беларускае мовы, у якой як прыметнік „чысцовы“, так і назоўнік „чысьцец“ (але „чысца“, „у чысцу“) — правільныя формы<ref name=ref3/>. |„У ''чысцу'' агонь гарыць“<ref name="fedarI-222">{{Кніга |аўтар = [[Міхал Федароўскі|Federowski M.]] |частка = Wiara, wierzenia i przesądy z okolic Wołkowyska, Słonima, Lidy i Sokółki. |загаловак = Lud białoruski na Rusi Litewskiej: materyały do etnografii słowiańskiej zgromadzone w latach 1877—1905 |спасылка = http://polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9732&dirids=1 |месца = Kraków |выдавецтва = |год = 1897 |том = I |старонкі = 222 |старонак = 459 }}</ref> (Federowski M. Т. I. С. 222); „Да ''чысца'' і да атхлані“<ref name="fedarI-228" /> (Federowski M. Т. I. С. 228) |} === Беларуская мова === У 1839—1840 гг. Міцкевіч быў прафэсарам [[Лязанскі ўнівэрсытэт|Лязанскага ўнівэрсытэту]], дзе выкладаў; з 1840 узначальваў катэдру славянскіх літаратур у [[Калеж дэ Франс]] у Парыжы, стаў першым прафэсарам славянскай славеснасьці ў гэтай установе. У лекцыях даў высокую ацэнку беларускай мове і фальклёру, на якія стала абапіраўся ў мастацкай творчасьці<ref name="Культуралогія">Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. ISBN 985-11-0277-6</ref>: {{Цытата|Мова поўдня Расеі — маларуская, на якой гаворыць амаль дзесяць мільёнаў чалавек, бясспрэчна самая музычная, самая паэтычная і звонкая, але яна ніколі не была настолькі разьвітай, каб стаць мовай літаратурнай. На беларускай мове, якую называюць русінскай альбо літоўска-русінкай, таксама размаўляе каля дзесяці мільёнаў чалавек; гэта самая багатая і самая чыстая гаворка, яна ўзьнікла даўно і выдатна распрацавана. У пэрыяд незалежнасьці Літвы вялікія князі карысталіся ёю для сваёй дыпляматычнай перапіскі. Мова велікаросаў … вылучаецца багацьцем і чысьцінёй, але ў ёй няма ні цудоўнай прастаты беларускай мовы, ні гарманічнасьці і музычнасьці маларускай.<ref>{{Кніга|аўтар = укладальнікі: К. А. Цвірка, І. С. Шпакоўскі, К. У. Антановіч, навуковы рэдактар А. В. Мальдзіс|частка = |загаловак = Літаратура Беларусі XIX стагоддзя: анталогія |арыгінал = |спасылка = https://knihi.com/none/Litaratura_Bielarusi_XIX_stahoddzia_Antalohija.html |адказны = |выданьне = |месца =Менск |выдавецтва = Беларуская навука |год =2013 |том = |старонкі =291 |старонак = 861 |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>}} Варта таксама заўважыць цэлы кантэкст лекцыі Міцкевіча. У сваёй лекцыі Адам Міцкевіч уяўляў перад студэнтамі гісторыю фармаваньня расейскай літаратурнай мовы, спрэчку паміж [[Міхаіл Ламаносаў|Міхаілам Ламаносавым]] і [[Васіль Традзьякоўскі|Васілям Традзьякоўскім]]. Для абазначэньня моваў Міцкевіч выкарыстоўвае дэфініцыю „гаворка“ ({{мова-pl| „narzecze“}}), што было відавочна абгрунтавана спробай Міцкевіча даць выразную розьніцу паміж мовай і літаратурнай мовай. З усіх моваў былой Русі Міцкевіч менавіту беларускую вылучае, як самую распрацаваную, разьвітую. Поўная цытата Міцкевіча гучыць так: {{Цытата|Мова славянская у межах дзяржавы Пятра В. Уключала тры гаворкі: маскоўска-расейскія ці паўночныя, мала-расейскія ці паўднёвыя, і бела-рускія, заходнія. На кожнай з тых гаворак размаўляла амаль 10 мільёнаў чалавек. Паўднёвая, найгучнейшая і найбольш музыкальная, не была аднак дасткова адпавядаючай, каб служыць пісьмовасьці; заходняя, найбагацейшая, найчысьцейшая, якая калісьці была мовай двару і канцэлярыі вялікіх князёў Літвы, ужо была выдатна распрацава; паўночная, за выняткам маўленьня, сапсаванага некаторымі правінцыямі фінска-маскоўскімі, таксама мела вялікае багацьце элемэнтаў першабытных, але бракавала ёй узьнёслай прастаты гаворкі літоўска-рускай і гармоніі, якой адзначаецца маўленьне паўднёвае. Усе гэтыя тры дыялекты зьмешваліся ў Пецярбурзе з гістарычнай стара-славянскай, царкоўнай мовай. На той момант яшчэ не было ведама якую мову абраць у якасьці ўрадавай. Ламаносаў, вялікарасеец з-над Белага мора, даў першанства сваёй роднай гаворцы, і ў ёй, яшчэ ў Нямеччыне, склаў некалькі строфаў оды. Той верш, напісаны акурат у той час, калі Канарскі працаваў над паляпшэньнем польскага вымаўленьня, быў для Пецярбурга нечываннай навінай, цудоўнай зьявай, абудзіў паўсюдны ўздым. Традзьякоўскі, антаганіст Ламаносава, хацеў стрымаць прагрэс дыялекту вяліка-расейскага, замест гэтага ўсталяваць новую літаратуру на аснове стара-славянскай мовы, насычанай паўднёвай гаворкай. Пісаў у той час такой мовай свае трагедыі, цікавыя сёньня з такога гледжаньня, што зьяўляюцца праўдзівым вобразам таго, якое натхненьне маглі прынесьці мясцовыя крыніцы, і дакуль бы прыйшла расейская пісьмовасьць такім шляхам. {{арыгінал|pl|Język słowiański w granicach państwa Piotra W. zawierał trzy narzecza: moskiewsko-rosyjskie czyli północne, mało-ruskie czyli południowe, i biało-ruskie, zachodnie. Każdym z tych dialektów mówiło niemal 10 milionów ludności. Południowy, najdźwięczniejszy i najbardziej muzykalny, nie był jednak tyle uprawny żeby mógł służyć piśmiennictwu; zachodni, najbogatszy, najczystszy, będący niegdyś językiem dworu i kancelaryi wielkich książąt Litwy, miał już ukształcenie znakomite; północny, odciąwszy od niego mowę zepsutą kilku prowincyi fińsko-moskiewskich, posiadał także wielkie bogactwo żywiołów pierwotnych, ale brakowało mu wzniosłej prostoty narzecza litewsko-ruskiego i harmonii jaka odznacza mowę południową. Wszystkie te trzy dyalekta mieszały się w Petersburgu, z zabytkiem jeszcze staro-słowianskim, cerkiewnym. Nie wiedziano który z nich wybrać na język urzędowy. Łomonosow, Wielkorosyjanin z nad morza Białego, dal pierwszeństwo swemu narzeczu rodzimemu, i w niem, jeszcze bawiąc w Niemczech, ułożył kilka zwrotek ody. Wiersz ten napisany wtenczas kiedy Konarski pracował nad poprawą wymowy polskiej, był dla Petersburga niesłychaną nowością, cudownem zjawiskiem, obudził uniesienie powszechne. Trediakowski, antagonista Łomonosowa, chciał stłumić postęp dyalektu wielko-rosyjskiego, a wtrącić literaturę nową w staro-słowianizm podsycony narzeczem południowem. Pisał tedy takim językiem swoje tragiedye, ciekawe dziś z tego względu, że są wiernym obrazem, jakich natchnień mogło dostarczyć żródło miejscowe, i dokądby zaszło piśmiennictwo rosyjskie tym torem.<ref>{{Кніга|аўтар = Adam Mickiewicz |частка = |загаловак = Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://archive.org/details/literaturasowia02mickgoog/mode/2up |адказны = |выданьне = |месца =Paryż |выдавецтва = Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego |год =1865 |том = 2 |старонкі =84-85 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>}}}} [[Файл:Fantazya biało-ruska 1.png|значак|Верш „Беларуская фантазыя“, аўтарства прыпісваецца [[Ян Чачот|Яну Чачоту]]]] [[Файл:Fantazya biało-ruska 2.png|значак|Верш „Беларуская фантазыя“, аўтарства прыпісваецца [[Ян Чачот|Яну Чачоту]]]] Таксама захавалася цытата Адама Міцкевіча з лісту да [[Аляксандар Ходзька|Аляксандра Ходзькі]]: {{Цытата|«З усіх славянскіх народаў русіны, г. зн. сяляне Пінскай і частак Менскай і Горадзенскай губэрняў, захавалі найболей славяншчыны. У іхных казках і песьнях ёсьць усё. Пісаных помнікаў мала, толькі Статут Літоўскі пісаны моваю, найбольш гарманічнаю і найменш скажонаю з усіх славянскіх дыялектаў. Усё іхнае жыцьцё ў духу. На зямлі яны прайшлі ўсю гісторыю ў жахлівай галечы ды ўціску».|}} Усяго, як падлічыў беларускі дасьледнік біяграфіі й творчасьці Адама Міцкевіча Мікалай Гайба, назву Беларусь Міцкевіч ужыў у сваіх лістах восем разоў, але пад Беларусьсю разумеў выключна ўсходнюю частку сучаснай [[Беларусь|Беларусі]], а заходнюю частку называў [[Літва|Літвой]]<ref>[https://culture.pl/pl/artykul/o-mickiewiczu-po-bialorusku O Mickiewiczu po białorusku]</ref>. Адам Міцкевіч разам зь сябрамі захапляўся беларускай народнай культурай, мовай, традыцыямі<ref>Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/artykul/polska-i-bialorus-zywoty-blizniacze Polska i Białoruś — żywoty bliźniacze]</ref>, хоць відавочна не акрэсьліваў іх, як беларускія. Як потым узгадваў [[Ігнат Дамейка]] пра Адама Міцкевіча й [[Ян Чачот|Яна Чачота]]: {{Цытата|двое нашых студэнтаў школы наваградзкай ад наймалодшых гадоў добра зналі наш народ, палюбілі яго песьні, пераймаліся яго духам і паэзіяй; [...]. Назіралі за кірмашамі, гандлем і адпустам, бывалі на сялянскіх вясельлях, дажынках і пахаваньнях<ref name="Gliński"/>.}} Відавочна Адам Міцкевіч ведаў і карыстаўся гутарковай беларускай мовай, шматлікія беларусізмы, фанэтычныя й стылістычныя асаблівасьці беларускай мовы сустракаліся ў яго творах і нават перакладах на працягу ўсёй творчасьці<ref>Leszek Bednarczuk [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/11560/1/L_Bednarczuk_Jezyk_bialoruski_w_tworczosci_Adama_Mickiewicza.pdf Język białoruski w twórczości Adama Mickiewicza] Kraków 2021</ref>. Перакладнік ''„[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]“'' на беларускую мову паэт Серж Мінскевіч адзначыў, што мова паэмы ''„перасыпана беларускімі лексічнымі й сынтаксычнымі адзінкамі“''<ref>[https://journals.umcs.pl/sb/article/view/13834 Siarhei Minskevich, „Dziady“ Adama Mickiewicza w przekładach białoruskich, s. 135]</ref>. Найбольшы ўплыў беларускай мовы можна назіраць у „[[Пан Тадэвуш|Пане Тадэвушу]]“, створаным пасьля амаль дзесяці гадоў у эміграцыі. Як вядома, ён да канца жыцьця ня толькі захоўваў гутарковую мову, пазначаную рэгіяналізмамі, але й — як і належыць „старому ліцьвіну“, культывуючы свой рэгіянальны партыкулярызм — ганарыўся спэцыфічнымі правінцыйнымі рысамі сваёй гаворкі, з пункту гледжаньня нацыянальнай літаратурнай мовы<ref name="Gliński"/>. У 1820-ых гг. праз недасканалую польскую мову Адама Міцкевіча, варшаўскія крытыкі й рэцэнзенты называлі паэта „смаргонскім“ рамантыкам і нават абвінавачвалі яго ў барбарызацыі польскай мовы<ref name="pol-bel">Mikołaj Gliński [https://culture.pl/pl/artykul/pod-flaga-bialo-czerwono-biala-czyli-krotka-historia-literatury-polsko-bialoruskiej Pod flagą biało-czerwono-białą, czyli krótka historia literatury polsko-białoruskiej]</ref>. Адзін зь іх, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Францішак Мараўскі||pl|Franciszek Morawski (1783—1861)}}, вінаваціў Міцкевіча ў злоўжываньні правінцыялізмамі (рутэнізмамі й русізмамі) і праводзіў аналёгію з гіпатэтычным вялікапольскім балядыстам, які ўключыў у сваю паэзію рэгіяналізмы зь нямецкай мовы, „якія ў гэтай краіне селянін з ландвэру прыносіць у вёску“<ref name="pol-bel"/>. Азіраючыся назад, абвінавачваньні Мараўскага аказаліся беспадстаўнымі — Міцкевіч стаў клясыкам польскай мовы — сёньня яны могуць толькі нагадваць пра яго надзвычайнае наватарства й даказваць, якую магутную культураўтваральную ролю адыгрываюць узаемныя ўплывы й абмен паміж культурамі<ref name="pol-bel"/>. Не было ці не захавалася творчай спадчыны Адама Міцкевіча на беларускай мове. Тым ня менш, беларускі верш ''„Беларуская фантазыя“''<ref>Duchiński, Franciszek Henryk [https://polona.pl/item-view/c870bc54-2813-4264-a8ba-ddf20b5d4489?page=87 Pisma Franciszka Duchińskiego]. T. 2. 1902</ref>, які традыцыйна прыпісваўся аўтарству [[Ян Чачот|Яна Чачота]] выклікае спрэчкі сярод дасьледнікаў. [[Адам Мальдзіс]] дапушчае, што яго аўтарам мог быць уласна Адам Міцкевіч<ref>[[Адам Мальдзіс]], [https://web.archive.org/web/20240304092215/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/165760/1/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81_C.318-321.pdf Ян Чачот, як адрасат беларускага верша Адама Міцкевіча]</ref>. === Летувіская мова === [[Файл:Adam Mickiewicz Museum in Vilnius2.jpg|значак|зьлева|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Музэй Адама Міцкевіча (Вільня)|Музэй Адама Міцкевіча|pl|Muzeum Adama Mickiewicza w Wilnie}}, [[Вільня]], [[Летува]]]] [[Файл:LT-1998-50litų-Mickevičius-b.png|значак|зьлева|[[Летувіскі літ|Летувіская манэта]] з выявай Міцкевіча]] [[Файл:Lithuanian songs by Adomas Mickevičius.jpg|значак|справа|Тры [[народныя песьні]], занатаваныя Адамам Міцкевічам на [[Летувіская мова|летувіскай мове]]]] [[Файл:LT Kaunas, Muz Dom Perkunasa - Sala Mickiewicza, 2019.08.05, fot Ivonna Nowicka (1) portrait.jpg|значак|справа|Скульптура Міцкевіча ў музэі [[Дом Пяркунаса]] ў горадзе [[Коўна]], фот. Ivonna Nowicka.]] Адам Міцкевіч не пісаў вершаў на летувіскай мове. Аднак можна меркаваць, што Міцкевіч меў пэўнае разуменьне летувіскай мовы, хоць у польскай гістарыяграфіі ёсць меркаваньне, што знаёмасьць Міцкевіча з летувіскай мовай была досыць абмежаванай. <ref>[https://books.google.com/books?id=UJYYAQAAIAAJ Mieczysław Jackiewicz (1999). Literatura litewska w Polsce w XIX i XX wieku. Wydawn. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. S. 21. ISBN 978-83-912643-4-8.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150905053346/http://znadwiliiwilno.lt/materialy/tadeusz-zubinski-czy-adam-mickiewicz-znal-litewska-mowe-zw-47.html Svetainė išjungta — Serveriai.lt». Znadwiliiwilno.lt]</ref><ref>{{Кніга|аўтар = Jerzy Surwiło |частка = |загаловак = Wileńskimi śladami Adama Mickiewicza Biblioteka «Magazynu Wileńskiego» |арыгінал = |спасылка = https://books.google.com/books?id=IFJiAAAAMAAJ |адказны = |выданьне = |месца =Wilno |выдавецтва = Magazyn Wileński |год =1993 |том = |старонкі =28 |старонак =95 |сэрыя = |isbn = 5430014672 |наклад = }}</ref> У паэме «[[Гражына (паэма)|Гражына]]» Міцкевіч працытаваў адзін сказ зь летувіскамоўнай паэмы [[Крысьціёнас Данэлайціс|Крысьціёнаса Данэлайціса]] «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Поры году (паэма)|Metai|en|The Seasons (poem)}}» <ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 4:30-4:36 хвіліну]. У «Пана Тадэвуша» сустракаецца непалянізаванае літоўскае імя Баўбліс)}}</ref><ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 5:58-6:13 хвіліну]</ref>. Акрамя таго, з-за таго, што Міцкевіч займаў пасаду выкладчыка летувіскага фальклёру й міталёгіі ў Калеж дэ Франс, можна зрабіць выснову, што ён павінен быў дастаткова добра ведаць мову, каб чытаць пра яе лекцыі<ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 4:44-4:54 хвіліну]</ref>. Вядома, што Адам Міцкевіч часта сьпяваў летувіскія народныя песьні з [[Жамойты|жамойтам]] зь [[Людвік Карэцкі|Людвікам Карэцкім]]{{Заўвага|Людвік Карэцкі (каля 1779—1857), родам з гораду Тыльжа ([[Тыльзыт]], сучасны Савецк), матэматык, астраном і этноляг, дзейнічаў пад псэўданімам Людмілеў Карыльскі <ref>Januszewski S. «Pionierzy. Polscy pionierzy lotnictwa 1647—1918. Tom 1». Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. Wrocław 2017</ref>.}} <ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 6:26-7:05 хвіліну]</ref>. Напрыклад, у пачатку 1850-х гадоў, знаходзячыся ў Парыжы, Міцкевіч і Карэцкі гулялі ў [[шахматы]], падчас гульні Карэцкі пачаў сьпяваць летувіскую народную песьню, на што Міцкевіч яго перапыніў, сказаўшы, што сьпявае яе няправільна, і таму запісаў на аркушы паперы, як правільна яе сьпяваць. На аркушы паперы, які захаваў і прадставіў грамадзкай увазе сын Адама Міцкевіча [[Уладзіслаў Міцкевіч|Ўладзіслаў]], ёсьць фрагмэнты трох розных летувіскіх народных песьняў — [[дайна]]ў (''Ejk Tatuszeli i bytiu darża, Atjo żałnieros par łauka, Ej warneli, jod warneli isz'')<ref>[https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/490782/edition/459787 Dajny litewskie zapisane przez Adama Mickiewicza]</ref><ref>[http://antologija.lt/text/adomas-mickevicius-lietuvisku-dainu-fragmentai «Adomas Mickevičius — Lietuviškų dainų fragmentai»]</ref>, якія зьяўляюцца адзінымі вядомымі на сёньняшні дзень летувіскімі творамі Адама Міцкевіча)<ref>[http://antologija.lt/about_text/adomas-mickevicius-lietuvisku-dainu-fragmentai Apie kūrinį: Adomas Mickevičius — Lietuviškų dainų fragmentai]</ref>. Вядома, што гэтыя народныя песьні сьпявалі ў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарбены|Дарбенах|lt|Darbėnai}}<ref>[https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/9072/ar-adomas-mickevicius-kalbejo-lietuviskai Digimas, A. (1984). Ar Adomas Mickevičius mokėjo lietuviškai? [Ці ведаў Адам Міцкевіч летувіскую мову?] (Відэафайл) (на летувіскай мове). Lietuvos Kino Studija. гл. 7:00-7:06 хвіліну]</ref>. Адлюстраваньнем зацікаўленасьці Міцкевічам летувіскай мовай, стала XV лекцыя 24 сакавіка 1843 году у Парыскім унівэрсытэце, дзе Міцкевіч у лекцыі казаў наступнае: {{Цытата|Сёньня літоўская мова лічыцца адной з найстаражытнейшых эўрапэйскіх моваў. Боп, Кляпрот і Болен даволі добра даказалі гэта. Барон Экштайн лічыць яе найстарэйшай пасьля санскрыту й найменш зьмененай. У літоўскіх паданьнях захавалася першабытная думка, душа цэлай традыцыі. Але паколькі на літоўскай мове пісьмовых помнікаў няшмат, вучоныя для тлумачэньня й інтэрпрэтацыі гэтых паданьняў зьвяртаюцца да славянскай мовы. Такім чынам дзейнічаюць Гануш і Данкоўскі (пераклад — [[Уладзь Лянкевіч]] і [[Алена Пятровіч]]<ref>[http://prajdzisvet.org/text/365-dasliedavanni-slavianskikh-starazhytnastsiau.html Адам Міцкевіч Даследаванні славянскіх старажытнасцяў]</ref>). {{арыгінал|pl|Język litewski uznany jest dzisiaj za jeden z najdawniejszych pomiędzy istniejącymi na lądzie Europy. Bopp, Klaproth i Bohlen udowodnili to dostatecznie. Baron Eckstein uważa po za najstarszy i najmniej zmieniany. W podaniach litewskich zachowuje się myśl pierwotna, dusza całej tradycji. Ale ponieważ językowi litewskiemu zbywa na pomnikach piśmiennych, uczeni dla objaśnienia i wykładu tych podań udają do mowy słowiańskiej. Tym sposobem postępuje sobie Hanusch i niekiedy Dankowski.<ref>{{Кніга|аўтар = Adam Mickiewicz |частка = |загаловак = Literatura słowiańska wykładana w Kolegium francuzkiem przez Adama Mickiewicza |арыгінал = |спасылка = https://polona.pl/preview/5337a72c-76d3-4791-b443-e7f83ee19934 |адказны = |выданьне = |месца =Paryż |выдавецтва = Nakł. Księgarni Jana Konstantego Żupańskiego |год =1865 |том = 3 |старонкі =170-171 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>}}}} == Крытыка == [[Аляксандар Ельскі]] ў 1885 годзе ў артыкуле ''«Адам Міцкевіч на Беларусі»'' адным зь першых адзначыў выключную ролю Беларусі для творчасьці Міцкевіча: {{Цытата|Павінна гэта сапраўды быць глеба ўрадлівая, калі нараджае такія шчодрыя плёны! […] Бо старажытны ж і народ гэты, што насяляе разьлеглыя абшары: ад вытокаў Дняпра да Буга й Нарава, ад Віліі да Прыпяці — гняздо старажытнай славяншчыны, краіна герояў, гусьляроў, патрыярхальных адносін і ахвяр у імя ўзьнёслых ідэалаў! […] Гэта ж з роднай глебы прарос геній Міцкевіча, і зь яе таксама браў ён сюжэты да многіх сваіх твораў, аб чым сьведчаць такія творы, як «Сьвіцязь», «Сьвіцязянка», «Дзяды», «Дудар», «Люблю», «Лілеі», «Уцёкі», «Гражына», «Пан Тадэвуш» і іншыя, а мноства мясьцін і назваў, якія ўспамінае вястун, як Цыпрын і Грачыхі, Ятра, Нёман, Налібокі, Наваградак, Мядзьведка, Плужыны, Рута, Сапліцава, Сьвіцязь, Туганавічы, Зьдзецел й г.д. паказваюць, дзе ахвотней за ўсё блукала думка песьняра, якімі вобразамі любіла яна песьціцца<ref>Аляксандр Ельскі // Выбранае / А. Ельскі. — Мінск, 2004. — С. 321.</ref>.}} [[Язэп Лёсік]] крытычна адгукаўся аб ягонай творчасьці: «Міцкевіч і Сыракомля былі беларусы й ведалі, што яны беларусы, але калі яны гаварылі й пісалі па-польску, то ўся праца іх пайшла на багацьце й пыху польскага народу. „Хто любіць Айца Нябеснага, а бліжняга свайго ненавідзіць, — сказаў Хрыстус, — той кажа няпраўду“. Хто любіць свой край, а культуру яго не прымае, той лжэц — скажам мы ад сябе».<ref>[[s:Родная мова і яе значэнне|«Вольная Беларусь», № 6-8. — 24 лютага, 3, 10 сакавіка 1918 г.]]</ref> Пазьней беларускімі літаратарамі Адам Міцкевіч вызнаецца за аднаго з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры<ref>[[Адам Мальдзіс]]. Зямля Навагрудская, краю мой родны… // Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф.Скарыны, 1997. С. 6</ref>, беларускага польскамоўнага паэта<ref>[http://slounik.org/154374.html Міцкевіч Адам] // Літаратура/Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003</ref>. Польскі паэт-рамантык [[Цыпрыян Каміль Норвід]], якога называюць чацьвёртым вялікім паэтам польскага рамантызму, так апісаў вобраз Міцкевіча: {{Верш|Адзін партрэт!… ён у Крыме, на скале апёрты, Паміж Азіяй, а небам, сам!… толькі той варты Паэта й успамінаў — аб рэшце? не гутару - Ці кажу «Гэта ёсьць ладным… гэта Міцкевіч Адам…» Jeden portret!… ów w Krymie, na skale oparty, Między Azją a niebem, sam!… ten tylko warty Poety i spomnienia — o reszcie? nie gadam - Lub mówię «To jest ładne… to Mickiewicz Adam…»| ''[[Цыпрыян Каміль Норвід|Cyprian Kamil Norwid]]'', ''W pracowni Guyskiego''}} Іншы польскі паэт-рамантык [[Тэафіль Ленартовіч]] захапляўся Міцкевічам: {{Цытата|Адам ахапіў усю духоўную шкалу жаданьняў, надаў кожнаму прадмету выраз, колер і форму; ён сканцэнтраваў сутнасьць славянскіх народаў зь іх дзіцячай воляй і сур’ёзнасьцю пажылых людзей, зь іх практыцызмам і верай у звышнатуральныя сілы; у дух гэтага чалавека, як у вялізнай бронзавай майстэрні, адліваліся ўсе самыя разнастайныя гесты [!] і, па сканчэньню, ішлі ў скарбніцу нацыянальнай літаратуры.}} Пісьменьнік [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]] казаў аб выключнай ролі Адама Міцкевіча: {{Цытата|Усё ёсьць творчасьцю Міцкевіча, які першы вырваўся зь цесных рамак насустрач сьвятлу й жыцьцю, стаў сваёй паэзіяй на вышыню Гётэ і Байрана й цягнуўся да іх духам. Праз пралом, які ён зрабіў, прайшлі ўсе, хто меў сілы для маршу.<ref>[[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Józef Ignacy Kraszewski]], [https://pl.wikisource.org/wiki/Listy_do_nieznajomego Listy do nieznajomego], Kłosy. Czasopismo illustrowane, tygodniowe, poświęcone literaturze, nauce i sztuce, T. 26-27, Salomon Lewental, 1877—1878, Warszawa</ref>}} Летувіскі паэт і публіцыст [[Томас Вэнцлава]] адзначыў важную ролю роднага краю [[Літва|Літвы]] ў матыве творчасьці паэта: {{Цытата|Каштоўнай крыніцай натхненьня для маладога паэта была Літва й яе таямнічыя краявіды — краіна, якая сваім міталягічным мінулым была роўная кельцкаму ці нямецкаму сьвету й была вартая таго, каб нарадзіць свайго Шэксьпіра.}} [[Файл:RodakowskiHenryk.PortretAdamaMickiewicza.1856.jpg|значак|225px|справа|[[Генрык Радакоўскі]], партрэт Адама Міцкевіча]] Францускі пісьменьнік [[Віктор Юго]] адзначаў: {{Цытата|«Казаць аб Міцкевічу — гэта значыць казаць аб прыгажосьці, аб справядлівасьці, аб ісьціне; гэта значыць казаць аб праве — ён быў яго прыхільнікам, аб абавязку — ён быў яго героем, аб волі — ён быў яе апосталам, аб вызваленьні — ён быў яго папярэднікам.»}} Публіцыст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Мацкевіч (публіцыст)|Станіслаў Мацкевіч|pl|Stanisław Mackiewicz}} наступным чынам пісаў аб Міцкевічы: {{Цытата|Мой настаўнік польскай мовы ў Віленскай гімназіі праф. Станіслаў Цывінскі (…), вучыў мяне, што «не жыцьцё Міцкевіча ёсьць камэнтар да яго твораў, але творы Міцкевіча ёсьць камэнтар да яго жыцьця». (…) Па сутнасьці, палітычная публіцыстыка Міцкевіча, яго спробы гістарычнага сінтэзу ў «Кнігах паломніцтва»… паказваюць толькі банкруцтва рамантычных мэтадаў у вырашэньні палітычных пытаньняў і гістарычных сынтэзаў, і яго актыўная палітычная дзейнасьць была б гратэскам, калі б ён ня быў вешчуном і калі б усё не было так трагічна. Аднак як паэт ён сапраўды тытан і, хто ведае, ці гэта ня першы паэт славяншчыны. У лірычным пляне Цютчаў пераўзыходзіць яго, але Пушкін саступае яму па таленту.}} Украінскі паэт [[Іван Франко]] ў сваім крытычным артыкуле пра творчасьць Міцкевіча, апублікаваным у венскай штодзённай газеце «Dіe Zeіt», назваў яго, у прыватнасьці, «паэтам здрады», на што, паводле журналіста кракаўскага тыднёвіка «Nowoścі Іllustrowane», ён атрымаў рэзкі й рашучы адказ з польскага боку<ref> [https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/424471/edition/399713/content Choroba ruskiego// Nowości Illustrowane. — 1908. — № 20 (16 maja). — S. 10, 13—14.]</ref>. Па словах сучасьніка Міцкевіча, тагачаснага расейскага літаратурнага крытыка, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ксэнафонт Палявой|Ксэнафонта Палявога|ru|Полевой, Ксенофонт Алексеевич}},[[Аляксандар Пушкін]] ставіўся да Міцкевіча з найвялікшай павагай. Расейскі паэт, які звычайна сам панаваў у коле літаратараў, у прысутнасьці Міцкевіча быў вельмі сьціплы, і нават зьвяртаўся да Міцкевіча, жадаючы пачуць яго адабрэньня, бо лічыў Адама Міцкевіча больш адукаваным і навукоўцам. У 1828 годзе расейскі паэт [[Васіль Жукоўскі]] пасьля выхаду паэмы Міцкевіча «Конрад Валенрод» неяк сказаў Пушкіну: «Ведаеш, брат, але ж ён заткне цябе за пояс», на што Пушкін адказаў: «Ты ня так кажаш, ён ужо заткнуў мяне»<ref>[https://web.archive.org/web/20150924035638/http://www.intrada-books.ru/rhall/mitskevitch.html Довгий О. Л., Махов А. Е. 12 зеркал Пушкина]</ref>. Увосень 1826 году на адным зь вечароў у знакамітым салоне {{Артыкул у іншым разьдзеле|Зінаіда Валконская|Зінаіды Валконскай|ru|Волконская, Зинаида Александровна}} Пушкін захапляўся імправізацыямі Міцкевіча й, па сьведчаньні сучасьніка, падчас адной зь іх ускочыў зь месца й, ероша валасы, амаль бегаючы па зале, усклікаў: «Што за геній! Што за сьвяты агонь! Што я ў параўнаньні зь ім?»<ref>[https://web.archive.org/web/20181117233354/http://a-s-pushkin.ru/books/item/f00/s00/z0000026/st123.shtml Мицкевич Адам (1798—1855) [1981 Черейский Л. А. — Современники Пушкина]</ref>. Таксама Аляксандар Пушкін прысьвяціў Адаму Міцкевічу цэлы шэраг сваіх твораў: «У прахалодзе салодкай фантанаў» (1828), «Ён паміж намі жыў» (1834), радкі ў вершах «Санэт» (1830) і ў «Падарожжы Анегіна» (1818−1830). Пасьля ад’езду Міцкевіча з Расеі ў траўні 1829 году Пушкін напісаў: {{Верш|…Ён натхнёны быў зь нябёсаў І зь нябёсаў глядзеў на жыцьцё …Он вдохновен был свыше И свысока взирал на жизнь|''[[Аляксандар Пушкін]]''}} [[Мікалай Гогаль]] прасіў у лісьце {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Данілеўскі|Аляксандру Данілеўскаму|ru|Данилевский, Александр Семёнович}} купіць яму асобнік паэмы «Пана Тадэвуша». Расейская публіцыстыка другой палове XIX стагодьдзя ацэньвала асобу Адамі Міцкевіча вельмі нэгатыўна: {{Цытата|«У перайманьні Шылеру й Бюргеру ён у сваіх творах нярэдка зьвяртаўся да легендарнага мінулага Літвы, зрэшты фальсыфікуючы гэтае мінулае. Літоўскія й беларускія народныя паданьні не падыходзілі для твораў Міцкевіча, які аддаўся польскай ідэі. У гэтых паданьнях шмат, вядома, нязручнага й непахвальнага для палякаў, а польскіх легенд ён ня ведаў, і таму яму давялося ўласныя выдумкі выдаваць за народныя легенды. Апяваючы сваю любоў да Марылы й адлюстроўваючы сябе й яе ў выдуманых ім самім нібыта легендарных асобах, Міцкевіч уплятае ў свае творы палітычныя тэндэнцыі й дае волю сваёй нянавісьці да Расеі».<ref>Л. Волков. Адам Мицкевич. К открытию памятника Мицкевичу в Варшаве. // Русский вестник. 1898, № 12</ref>}} == Ушанаваньне памяці == [[Файл:Viale Adamo Mickievicz.jpg|thumb|зьлева|Вуліца Адама Міцкевіча ў [[Рым]]е]] У Наваградку насыпаны [[Курган Бесьсьмяротнасьці Адама Міцкевіча]] і створаны [[Дом-музэй Адама Міцкевіча]]. У Менску ў [[Касьцёл Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены|Касьцёле Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены]] ў 1998 годзе была адроджана бібліятэка Міцкевіча, заснаваная ў 1908 годзе<ref>[https://web.archive.org/web/20240229112425/https://chyrvony.by/paraf%D1%96%D1%96/b%D1%96bl%D1%96jateka/27-b%D1%96bl%D1%96jateka.html Бібліятэка А. Міцкевіча]</ref>. Помнікі й бюсты Міцкевічу ўстаноўлены ў шмат якіх гарадах [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]], Літвы й іншых краінаў. У 2015—2019 гадах імя Адама Міцкевіча па памылцы насіла [[Вуліца Яўгена Міцкевіча (Рэчыца)|вуліца]] ў [[Рэчыца|Рэчыцы]], першапачатковая названая ў гонар савецкага разьведчыка [[Яўген Пятровіч Міцкевіч|Яўгена Міцкевіча]] <ref> [https://nn.by/?c=ar&і=228359 Рэчыцкія ўлады патлумачылі, у чым прыкол зь перайменаваньнем вуліцы Адама Міцкевіча]</ref>. Ёсьць [[Помнік Адаму Міцкевічу (Парыж)|помнік Адаму Міцкевічу ў Парыжы]]. Імя паэта носяць астэроід галоўнага пояса астэроідаў [[5889 Міцкевіч]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міцкевіч (кратар)|кратар|pl|Mіckіewіcz (krater merkurіańskі)}} на [[Плянэта Меркурый|Меркурыі]]. На [[ІX конкурс імя Ежы Гедройца|ІX конкурсе імя]] [[Ежы Гедройц]]а (вынікі падведзены ў [[Менск]]у 31 сакавіка 2009 года) фільм [[Алег Вацлававіч Лукашэвіч|Алега Лукашэвіча]] «[[Эпоха Адама Міцкевіча]]» ганараваны [[Дыплём з адзнакай|Дыплёмам з адзнакай]]. У доме ў [[Стамбул]]е, дзе жыў і памёр паэт, у 1955 годзе [[Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)|адкрыты музэй]]. === Помнікі === [[Файл:Mickevich 200 (silver coin)r.gif|міні|[[Адам Міцкевіч (манэта)|Памятная манэта]] [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага банку Беларусі]]]] Помнікі Адаму Міцкевічу ўсталяваныя ў шматлікіх эўрапейскіх гарадох, такіх як: [[Кракаў]], [[Варшава]], [[Вільня]], [[Берасьце]], [[Львоў]], [[Познань]], [[Перамышль]], [[Гданьск]], [[Жэшаў]], [[Вялічка (горад)|Вялічка]] і іншых. У 2003 годзе па ініцыятыве польскай дыяспары недалёка ад скрыжаваньня вуліцаў [[Няміга (вуліца)|Няміга]] і [[Раманаўская Слабада]] [[помнік Адаму Міцкевічу (Менск)|помнік Адаму Міцкевічу]] быў усталяваны ў [[Менск]]у<ref>[https://web.archive.org/web/20160304071751/http://www.minsk-old-new.com/minsk-2758.htm Памятник Адаму Мицкевичу]{{Ref-ru}}</ref>. === Вуліцы === Імем Адама Міцкевіча названы [[Вуліца Адама Міцкевіча (Берасьце)|вуліца]] ў Берасьці, вуліцы ў местах [[Ашмяны]] (і завулак), [[Баранавічы]], [[Ваўкавыск]], [[Горадня]], [[Докшыцы]], [[Кобрынь]] (завулак), [[Ліда]], [[Лунінец]], [[Маладэчна]], [[Наваградак]], [[Карэлічы]], [[Нясьвіж]], [[Пружаны]], [[Слонім]], [[Смаргонь]] (і завулак), [[Стоўпцы]], у мястэчках [[Вярэнаў]], [[Зьдзецел]]<ref>{{Кніга |аўтар = |частка = |загаловак = Их именами названы…: Энцикл. справочник |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{Мн.}} |выдавецтва = [[Беларуская савецкая энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі|БелСЭ]] |год = 1987 |том = |старонкі = 426—427 |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = 30 000 }}</ref>. === Беларускі фільм === Аўтар беларускага біяграфічнага фільму пра Адама Міцкевіча [[Алег Лукашэвіч]] атрымаў дыплём з адзнакай на IX конкурсе імя Ежы Гедройца за стужку «Эпоха Адама Міцкевіча». У чатырох сэрыях падрабязна дасьледуецца біяграфія вялікага паэта, паказваюцца рэдкія дакумэнты і мясьціны з жыцьця Міцкевіча<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=79dxlWYS4ao Эпоха Адама Міцкевіча.] Відэа на ютуб.</ref>. == Бібліяграфія == [[Файл:Adam Mickievič stamp.jpg|значак|Адам Міцкевіч на [[паштовая марка|паштовай марцы]] [[Беларусь|Беларусі]].]] [[Файл:PL Adam Mickiewicz-Sonety Adama Mickiewicza 003.jpeg|значак|Тытульня старонка ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты|Крымскіх санэтаў|pl|Sonety krymskie}}'', выданых у 1826 годзе]] * ''[[Жывіля]]'' ({{мова-pl|Żywila}}) — расказ у форме паданьня, напісаны ў 1817—1819 гадах і апублікаваны 28 лютага 1819 г. у [[Вільня|Вільні]]; * ''[[Ода да маладосьці]]'' ({{мова-pl|Oda do młodości}}) — напісана 26 сьнежня 1820 г. у [[Вільня|Вільні]], дзе хутка набыла папулярнасьць сярод студэнтаў унівэрсытэту<ref>Koropeckyj R., Adam Mickiewicz: The Life of a Romantic, Itaka — Londyn 2008, s. 22-3, ISBN 978-0-8014-4471-5</ref>; * ''Паэзія'' т. 1 ({{мова-pl|Poezje t. 1}}) — выдадзены ў Вільні ў 1822 г.; зьмяшчае «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Баляды і рамансы|Баляды й рамансы|pl|Ballady i romanse}}», а таксама прадмову «''Пра рамантычную паэзію''» ({{мова-pl|O poezji romantycznej}}). Гэты зборнік паэзіі зрабіў прарыў у польскай літаратуры, паклаўшы пачатак рамантычнай плыні, заснаванай на фальклёры, народнай паэзіі, звычаях і ўяўленьнях народа; * ''Паэзія'' т. 2 ({{мова-pl|Poezje t. 2}}) — апублікавана ў 1823 г., зьмяшчае паэму «[[Гражына (паэма)|Гражына]]» ({{мова-pl|Grażyna}}) і часткі ІІ і ІV ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}); * ''«Санэты»'' ({{мова-pl|Sonety}}) — выдадзены ў 1826 г. зборнік; зьмяшчаліся ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Крымскія санэты||pl|Sonety krymskie}}'' ({{мова-pl|Sonety krymskie}}) й ''[[Адэскія санэты]]'' ({{мова-pl|Sonety odeskie}}), а таксама пераклад Санэту V (''Від на горы з Казлоўскага стэпу'' ({{мова-pl|Widok gór ze stepów Kozłowa}})) на [[Пэрсыдзкая мова|пэрсыдзкую мову]]; * ''«[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]»'' ({{мова-pl|Konrad Wallenrod}}) — выдадзена ў 1828 г. у Пецярбургу; * У Дрэздэне паўстала частка ІІІ ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}) — рамантычнай паэмы, напісанай ў 1832 г.; * ''«{{Артыкул у іншым разьдзеле|Кнігі польскага народа і польскага пелігрымства|Кнігі польскага народа й польскага пэлігрымства|pl|Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego}}»'' ({{мова-pl|Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego}}) — палітычная брашура 1832 г.; * ''«[[Пан Тадэвуш|Пан Тадэвуш, альбо альбо апошні Наезд на Літве]]»'' ({{мова-pl|Pan Tadeusz, czyli ostatni Zajazd na Litwie}}) — эпічная паэма, напісаная ў Парыжы ў 1832—1834 гг., апублікаваная ў 1834 г. У «Пане Тадэвушу» Міцкевіч прадстаўляў рамантычна-настальгічнае бачаньне польскай шляхты; * ''[[Барскія канфэдэраты]]'' ({{мова-fr|Les confédérés de Bar}}, {{мова-pl|Konfederaci barscy}})) — напісаная на [[француская мова|францускай мове]] паэма 1836 г.; * ''«[[Якуб Ясінскі, альбо дзьве Польшчы]]»'' ({{мова-fr|«Jacques Jasіńskі ou les deux Polognes»}}, {{мова-pl|Jakub Jasiński albo dwie Polski}}) — напісаная на [[француская мова|францускай мове]] паэма 1836 г.; * ''[[Парыскія лекцыі Міцкевіча|Парыскія лекцыі]]'' ({{мова-pl|Prelekcje paryskie}}) — цыкль лекцыяў Міцкевіча па славянскай літаратуры, прачытаных у [[Калеж дэ Франс]] у 1840—1844 гг.; першае выданьне выйшла пад рэдакцыяй Міцкевіча; * ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Лязанская лірыка||pl|Liryki lozańskie}}'' ({{мова-pl|Liryki lozańskie}}) апублікавана толькі пасьмяротна; * І частка ''«[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]»'' ({{мова-pl|Dziady}}) — верагодна, Міцкевіч пачаў пісаць гэтую частку ў 1821 годзе, але так і ня скончыў. Упершыню першая частка Дзядоў трапіла да друку ў 1860 годзе ў Парыжы ў пасьмяротным выданьні найважнейшых твораў мастака; * ''{{Артыкул у іншым разьдзеле|Гісторыя будучыні||pl|Historia przyszłości}}'' ({{мова-pl|Historia przyszłości}}) — наватарскі трактат аб дасягненьнях эўрапэйскай навуковай фантастыкі. Міцкевіч зьнішчае рукапісы твору, захавалася толькі некалькі мапаў ліставаньня зь сябрамі аўтара. === Пераклады === [[Файл:Adam Mickiewicz by Józef Oleszkiewicz.jpg|міні|''[[Язэп Аляшкевіч|Юзэф Аляшкевіч]]''. «Партрэт Адама Міцкевіча». 1828.]] [[Файл: Pan Tadeusz Ru 1902.jpg|міні|Урывак з расейскамоўнага выданьня «Пана Тадэвуша», выдадзенага ў Санкт-Пецярбурзе ў 1902 годзе]] Сярод перакладнікаў на [[беларуская мова|беларускую мову]] — [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]], [[Аляксандар Ельскі]], [[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Браніслаў Тарашкевіч]], [[Максім Танк]], [[Кандрат Крапіва]], [[Пятро Бітэль]], [[Язэп Семяжон]], [[Максім Лужанін]], [[Юрка Гаўрук]], [[Ніна Тарас]], [[Хведар Жычка]], [[Сяргей Дзяргай]], [[Мікола Аўрамчык]], [[Янка Сіпакоў]], {{Не перакладзена|Канстанцін Цітоў||d|Q20534603}}, [[Антон Бялевіч]], [[Аляксей Зарыцкі]], [[Анатоль Вялюгін]], [[Уладзімер Караткевіч]], [[Рыгор Барадулін]], [[Серж Мінскевіч]], [[Кастусь Цьвірка]], [[Міхась Скобла]], [[Ірына Багдановіч]], [[Анатоль Брусевіч]], [[Марыя Мартысевіч]]. Існуюць тры поўныя пераклады «Пана Тадэвуша» на беларускую мову<ref>[https://web.archive.org/web/20240530144558/https://rep.up.krakow.pl/xmlui/bitstream/handle/11716/1189/o_przekladach_pana_tadeusza_na_zarebina_maria_000179.pdf?sequence=1 Maria Zarębina, O przekładach «Pana Tadeusza» na języki słowiańskie]</ref>. Першы пераклад Міцкевіча на [[летувіская мова|летувіскую мову]] ў 1832 годзе зрабіў летувіскі ксёндз, лістападаўскі паўстанец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Купрыян Юзэф Незабітоўскі||en|Kiprijonas Nezabitauskis}}, які пераклаў фрагмэнты брашуры ''Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego''<ref>Mieczysław Jackiewicz, Literatura polska na Litwie XVI—XX wieku, Olsztyn : Wydawnictwa WSP, 1993, s. 75.</ref>. Пазьней, першым творы Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Петрас Армінас-Трупінэліс||lt|Petras Arminas-Trupinėlis}}, ён жа напісаў і першую біяграфія Адама Міцкевіча на летувіскай мове, у якой абгрунтоўваў важнай постаці паэта для [[летувісы|летувіскага]] народу<ref>Monika Pokorska-Iwaniuk, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/14896/1/M_Pokorska_Iwaniuk_Adaptacje_Grazyny_Adama_Mickiewicza.pdf Adaptacje Grażyny Adama Mickiewicza w literaturze i sztuce litewskiej.]</ref>. У далейшым Міцкевіча на летувіскую мову перакладалі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдвард Якуб Даўкша|Эдвард Даўкша|lt|Edvardas Jokūbas Daukša}}, [[Вінцас Кудзірка]], [[Майроніс]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Матэюс Густайціс||lt|Motiejus Gustaitis}} («Крымскія санэты» і «Дзяды»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кляопас Юргеліёніс||lt|Kleopas Jurgelionis}} (вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людас Гіра||lt|Liudas Gira}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантынас Шакяніс||lt|Konstantinas Šakenis}} (у 1924 пераклаў «Пана Тадэвуша»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вінцас Мікалайціс-Пуцінас||lt|Vincas Mykolaitis-Putinas}}, [[Юсьцінас Марцінкявічус]] і іншыя паэты. Перакладамі на [[украінская мова|ўкраінскую мову]] займаліся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Панцеляймон Куліш||uk|Куліш Пантелеймон Олександрович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Гулак-Арцямоўскі||uk|Гулак-Артемовський Петро Петрович}},[[Алена Пчолка|Вольга Косач]], [[Максім Рыльскі]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ляўко Баравікоўскі||uk|Боровиковський Левко Іванович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Апанас Шпігоцкі||uk|Шпігоцькій Опанас Грыгоровіч}}, [[Іван Франко]], [[Леся Ўкраінка]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікола Бажан||uk|Бажан Микола Платонович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Малышка||uk|Малишко Андрій Самійлович}} і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Драч||uk|Драч Іван Федорович}}. Актыўна перакладаўся Міцкевіч і на іншыя славянскія мовы. На [[чэская мова|чэскай мове]] Міцкевіч публікаваўся ў перакладах [[Яраслаў Вэрхліцкі|Яраслава Вэрхліцкага]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элішка Краснагорская|Элішкі Краснагорскай|cs|Eliška Krásnohorská}}. На [[харвацкая мова|харвацкую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Таміслаў Марэціч||hr|Tomislav Maretić}}. Адам Міцкевіч таксама загучаў на [[Сэрбскахарвацкая мова мова|сэрбахарвацкай]], [[баўгарская мова|баўгарскай]], [[славацкая мова|славацкай]], [[славацкая мова|славенскай]] мовах. А на [[кашубская мова|кашубскую]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Станіслаў Янкэ||pl|Stanisław Janke}}. На [[ангельская мова|ангельскую мову]] Міцкевіча ўпершыню перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мойд Ашурст Бігз||en|Maude Ashurst Biggs}}. На [[француская мова|францускую мову]] Міцкевіча ўпершыню перакладаў польска-францускі перакладнік {{Артыкул у іншым разьдзеле|Крыстын Пётар Астроўскі||pl|Krystyn Piotr Ostrowski}}. На [[італьянская мова|італьянскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арыга Баіта||it|Arrigo Boito}}. На [[швэдзкая мова|швэдзкую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альфрэд Енсэн||sv|Alfred Jensen (filolog)}}. Міцкевіча перакладалі таксама [[Ізраіль|ізраільскія]] пісьменьнікі, шмат зь якіх ведалі польскую мову. На [[ідыш]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давід Кэнігсбэрг||pl|Dawid Kenigsberg}}, на [[іўрыт]] — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёсіф Ліхтэнбаўм||he|יוסף ליכטנבום}}. На [[эспэранта]] Міцкевіча перакладалі [[Антоні Грабоўскі]] і {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ізраіль Лейзяровіч||ru|Лейзерович, Израиль}}. Перакладам на [[японская мова|японскую мову]] Міцкевіча займаўся {{Артыкул у іншым разьдзеле|Асаторы Като||pl|Asatori Katō}}. На [[вугорская мова|вугорскую мову]] Міцкевіча перакладала паэтка й перакладніца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эва Сэбёк||hu|Sebők Éva (költő)}}. На [[румынская мова|румынскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мірон Раду Парашывэску||ro|Miron Radu Paraschivescu}}. На [[грузінская мова|грузінскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Віталіс Угрэхэлідзэ-Вугорскі||pl|Witalis Ugrechelidze-Ugorski}}. На [[казаская мова|казаскую мову]] Міцкевіча перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абай Кунанбайулы||kk|Абай Құнанбайұлы}}. На [[расейская мова|расейскую мову]] творы Міцкевіча перакладалі паэты й перакладнікі розных маштабаў здольнасьцяў. [[Аляксандар Пушкін|А. С. Пушкін]] пераклаў баляду «[[Тры Будрысы]]{{Заўвага|Пераклад Трох Будрысаў раней за Пушкіна зрабіў [[Тадэвуш Булгарын]].}}» (у перакладзе «Будрыс і яго сыны», 1833; апублікаваны ў «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Бібліятэка для чытаньня|Бібліятэцы для чытаньня|ru|Библиотека для чтения}}» ў 1834) — надзвычай дакладны пераклад, які лічыцца непераўзыдзеным шэдэўрам перакладніцкага мастацтва<ref>[[Томас Вэнцлава]]. К нулевому пра-тексту: заметки о балладе Будрыс и его сыновья. — Alexander Pushkin: Symposium II, ed. by Andrey Kodjak, Krystyna Pomorska and {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Тараноўскі|Kіrіl Taranovsky|ru|Тарановский, Кирилл Фёдорович}}, Columbus: Slavіca, 1986, с. 78—87}}</ref>, а таксама баляду «Ваявода» і ўступ да «[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрада Валенрода]]». Першы пераклад часткі драматычнай паэмы «Дзяды» належыць {{Артыкул у іншым разьдзеле|Васіль Роткірх|В. А. фон Роткірху|ru|Роткирх, Василий Алексеевич}}. Сярод перакладнікаў Міцкевіча — {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Казлоў|І. Казлоў|ru|Козлов, Иван Иванович}}, які ў 1827 па празаічнаму падрадкоўніку [[Пётар Вяземскі|П. Вяземскага]] поўнасьцю пераклаў «Крымскія санэты», {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Берг|М. Берг|ru|Берг, Николай Васильевич}}, які перакладаў вершы й эпічную паэму «Пан Тадэвуш», {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімір Бенядзіктаў|У. Бенядзіктаў|ru|Бенедиктов, Владимир Григорьевич}} («Гражына», «Конрад Валенрод», лірыка), [[Рыгор Данілеўскі|Р. Данілеўскі]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Дураў|С. Дураў|ru|Дуров, Сергей Фёдорович}}, [[Апалон Майкаў|А. Майкаў]] (у прыватнасьці, «Крымскія санэты»), [[Леў Аляксандравіч Мей|Л. Мей]], {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Вейнберг|П. Вейнберг|ru|Вейнберг, Пётр Исаевич}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Андрэй Калтонаўскі|А. Калтонаўскі|ru|Колтоновский, Андрей Павлович}} (у канцы 1890-х — пачатку 1900-х), пазьней — [[Канстантын Бальмонт|К. Бальмонт]], [[Валеры Брусаў|В. Брусаў]], [[Ігар Севяранін]], акмеіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Міхаіл Зянкевіч|М. Зянкевіч|ru|Зенкевич, Міхаил Александрович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Елізавета Палонская|Е. Палонская|ru|Полонская, Елизавета Григорьевна}}, [[Мікалай Асееў|М. Асееў]] («Песьня філярэтаў»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Восіп Румер|В. Румер|ru|Румер, Осип Борисович}} («Плывец», «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Да Яхіма Лелявеля||pl|Do Joachima Lelewela}}» і іншыя вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сямён Кірсанаў|С. Кірсанаў|ru|Кирсанов, Семён Исаакович}} (у прыватнасьці, «Прысьвячэньне ў альбом», шырока вядомае па альбому {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давід Тухманаў|Д. Тухманава|ru|Тухманов, Давид Фёдорович}} «{{Артыкул у іншым разьдзеле|По волне моей памяці|Па хвалі маёй памяці|ru|По волне моей памяти}}», «Сьмерць палкоўніка», «Рэдута Ардона»), [[Міхаіл Сьвятлоў|М. Сьвятлоў]] («Звон і званочкі», «Упартая жонка» і іншыя вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Марк Жываў|М. Жываў|ru|Живов, Марк Семёнович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леанід Мартынаў|Л. Мартынаў|ru|Мартынов, Леонид Николаевич}} («Дзяды», вершы), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Давыд Самойлаў|Д. Самойлаў|ru|Самойлов, Давид}} (асобныя вершы), [[Арсені Таркоўскі|А. Таркоўскі]] («Гражына», вершы «Шанфары», «Альматэнабі»), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анатоль Геляскул|А. Геляскул|ru|Гелескул, Анатолий Михайлович}}, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Асар Эпель|А. Эпель|ru|Эппель, Асар Исаевич }} і многія іншыя паэты й перакладнікі. Санэты Міцкевіча акрамя [[Міхаіл Лермантаў|М. Лермантава]], [[Апалон Майкаў|А. М. Майкава]], [[Іван Аляксеевіч Бунін|І. Буніна]], [[Уладзіслаў Хадасевіч|У. Хадасевіча]] і іншых паэтаў перакладаў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Вільгельм Левік|В. Левік|ru|Левик, Вильгельм Веняминович}}. === Беларускія пераклады === * Выбраныя творы / Склад. [[Янка Брыль|Я. Брыль]]; рэд. пер. [[Максім Танк|М. Танк]]. Мн., 1955. * Зямля навагрудская, краю мой родны…: Санеты, балады, вершы і ўрыўкі з паэм / Пер. з пол.; уклад. [[Адам Мальдзіс|А. Мальдзіс]]. Мн., 1969. * Пан Тадэвуш / Пер. з пол. [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіч]]; прадм., падрыхт. тэксту і камент. А. Мальдзіс. Мн., 1981. * Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве: Шляхецкая гісторыя 1811—1812 гадоў у дванаццаці кнігах вершам / Пер. [[Язэп Семяжон|Я. Семяжона]]. Мн., 1985. * Свіцязянка: Вершы, балады, паэмы / Уклад. [[Уладзімер Мархель|У. Мархель]] // Э. Ажэшка. Зімовым вечарам: Апавяданні, аповесці; А. Міцкевіч. Свіцязянка: вершы, балады, паэмы. Мн., 1996. * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Філаматы і філарэты |арыгінал = |спасылка = |адказны = укладаньне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі й камэнтры [[Кастусь Цьвірка|Кастуся Цьвіркі]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларускі кнігазбор]] |год = 1998 |том = |старонкі = 25—134 |старонак = 400 |сэрыя = Серыя І. Мастацкая Літаратура |isbn = 985-6318-21-1|наклад = 10100}}. * Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве: Шляхецкая гісторыя з 1811 і 1812 гг. у дванаццаці кнігах вершам / Пер. на бел. мову [[Пятро Бітэль|П. Бітэль]]. Мн., 1998. * Санеты = Sonety / Уклад. У. Мархеля; Пер. з пол. У. Мархеля, [[Ірына Багдановіч|І. Багдановіч]]. Мн., 1998. * Дзяды = Dziady: У 2 т. / Пер. на бел. мову [[Серж Мінскевіч|С. Мінскевіча]]. Мн., 1999. * Вершы і паэмы. Мн., 2000. * Дзяды : Паэма / Адам Міцкевіч ; Пер. з пол., [прадм., камент.] К.Цвіркі; [маст. У.Вішнеўскі]. — Мінск : ГА «Беллітфонд», 2001. — 301, [1] с. * Выбраныя творы / Уклад. [[Кастусь Цьвірка|К. Цвірка]]. Мн., 2003. * Выбраная лірыка / Уклад. [[Ірына Багдановіч|І. Багдановіч]]. Мн., 2018 («Паэты планеты»). * Гражына. 2023<ref>[https://bellit.info/roznaje/vykhodzic-novy-pjeraklad-paemy-adama-mickjevicha-hrazhyna.html Выходзіць новы пераклад паэмы Адама Міцкевіча «Гражына»]</ref>. == Адрасы Міцкевіча == [[Файл:Завоссе 1.jpg|значак|зьлева|[[Шляхецкая сядзіба|Сядзіба]] Міцкевічаў у [[Завосьсе|Завосьсі]]]] [[Файл:House of Adam Mickiewicz in Kowno (-1938).jpg|значак|зьлева|Дом у Коўне, дзе жыў Міцкевіч]] [[Файл:Adam Mickiewicz Vilnius 17.jpg|значак|справа|Дом Адама Міцкевіча ў Вільне, цяпер там месьціцца [[Музэй Адама Міцкевіча (Вільня)|музэй]]]] [[Файл:Musée Adam Mickiewicz à Istanbul.jpg|значак|справа|Дом Адама Міцкевіча ў [[Стамбул]]е, дзе ён і памёр, цяпер там месьціцца [[Музэй Адама Міцкевіча (Стамбул)|музэй]]]] * [[Завосьсе]], цяпер [[вёска]] ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Завосьсе ўваходзіць у склад [[Сталовіцкі сельсавет|Сталовіцкага сельсавету]]. * [[Наваградак]] 1811—1819 год, вуліца Валеўская (цяпер — вуліца Леніна), д. 1, 231400. * [[Вільня]], [[Летува]], 1822 г. вул. Бэрнардынская (сучасная Bernardinų g.), д. 11. * [[Коўна]], [[Летува]], 1819—1823 гг., дом дырэктара школы Станіслава Косткі Дабравольскага, (сучасная Radvilėnų pl., 51418)<ref>[https://www.wilno-przewodnik.lt/kowno/adam-mickiewicz-w-kownie/ Adam Mickiewicz w Kownie] </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240229113921/https://myvimu.com/exhibit/54723288-kowno-dom-mickiewicza Kowno — dom Mickiewicza]</ref>. * [[Картафлішкі]], [[Летува]], 1819—1823 гг., фальварак, (цяпер {{Артыкул у іншым разьдзеле|Картафлішкі|Katutiškės|lt|Katutiškės}}, Vilniaus rajono savivaldybėje, 13200). * [[Санкт-Пецярбург]], [[Расея]] — 04.1828 — 15.05.1829 году — дом І.-А. Іяхіма, [[Казанская вуліца (Санкт-Пецярбург)|Вялікая Мяшчанская вуліца]], 39. * [[Стэбліў]] ([[Чаркаская вобласьць]], [[Украіна]]) 1825— па дарозе ва [[Украіна|Ўкраіну]] Міцкевіч некалькі дзён гасьцяваў у маёнтку Галавінскага (былы маёнтак кн. Ябланоўскага) у [[Кіеўская губэрня|Кіеўскай губэрні]], на рацэ Рось («скала Міцкевіча»). * [[Адэса]], [[Украіна]] — люты— сакавік 1825 г. — [[Дэрыбасаўская вуліца]], 16. * [[Эўпаторыя]], [[Украіна]] — ліпень 1825 (падчас падарожжа па [[Крым]]у), вул. Караімская, 53. Міцкевіч прыбыў туды на яхце «Караліна» з Адэсы ў кампаніі з [[Генрык Жавускі|Генрыхам Ржавускім]] (будучым швагерам [[Бальзак]]а). Вынікам гэтага падарожжа па Крыму зьявіўся выдатны лірычны цыкль «Крымскія санэты», якія ён прысьвяціў «сябрам па крымскім падарожжы». * [[Гурзуф]], [[Украіна]] — лета 1825 г. (падчас падарожжа па [[Крым]]у), вул. Набярэжная Пушкіна, 1. Дом герцага А.-Э. дэ Рышэльё{{Заўвага|У 1820 годзе гасьцяваў Аляксандар Пушкін.}}. * [[Харкаў]], [[Украіна]] — вул. Унівэрсытэцкая — 25.11.1825 году — дом прафэсара [[Ігнат Даніловіч|Ігната Даніловіча]]. * [[Масква]], [[Расея]] 12.1825 — 03.1826 году — пансыён Фёдара Лехнэра — Малая Дзьмітраўка, 3/10. * [[Парыж]], [[Францыя]] — жыў першапачаткова ў Hôtel du Metz, потым у Hôtel de Strasbourg у пакоі 50, праз некалькі тыдняў пераехаў да [[Іяхім Лялевель|Іяхіма Лялевеля]] у дом на Louis-le-Grand, 24, а потым, са студзеня (?) па сакавік (?) 1833 году, жыў з [[Ігнат Дамейка|Ігнатам Дамейка]] ў доме на Carrefour de l‘Observatoire, 36. У тым жа годзе, у красавіку, можа, на пачатку траўня, ён спыняўся ў Сэўры й у Ножан-сюр-Марне зь {{Артыкул у іншым разьдзеле|Геранім Кайсевіч|Геранімам Кайсевічам|pl|Hieronim Kajsiewicz}}, але дакладна ў траўні [[Стэфан Зан]]{{Заўвага|Стэфан Зан — афіцэр [[паўстаньне 1830-1831 гадоў|лістападаўскага паўстаньня]], адзін зь дзеячоў польскага эміграцыйнага кола ў Парыжы, прыхільнік Анджэя Тавянскага<ref>Straszewicz J., Les Poloneis et les Poloneises de la Revolution du 29. XI. 1830, Paris 1832</ref>.}} знайшоў Міцкевічу кватэру «даволі прасторную, хоць і над стайнямі» на вуліцы Сэн-Нікаля — д’Антэн пад нумарам 73 {{Заўвага|У цяперашні час на гэтым месцы знаходзяцца склады Prіntemps.}}. У гэтым квартале Міцкевіч пісаў «Пана Тадэвуша» і казаў, што добра яму пісаць, бо са стайні тхне конскім гноем. У мясцовым парафіяльным касьцёле {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сэн-Луі-д’Антэн||fr|Église Saint-Louis-d’Antin}} у лютым 1834 г. пасьля напісаньня паэмы адбылася імша падзякі, і ў гэтым касьцёле Адам ажаніўся з Цэлінай Шыманоўскай. У пачатку красавіка Міцкевіч пераехаў у «Hôtel de France» на вуліцы дэ Сэн, дом 59, каб кантраляваць карэктуру «[[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]», якая была прадстаўлена суседняй друкарне Пінард «на Набжэжэ Вольтэраве 15»{{Заўвага|Пасьля сьмерці Пінарда майстэрняй кіравалі яго дочкі, якія вельмі прыязна ставіліся да палякаў, а адна зь іх, як кажуць, была закахана ў Славацкага.}}. {{Артыкул у іншым разьдзеле|Багдан Янскі||pl|Bogdan Jański}} й Стэфан Зан ужо жылі ў Hôtel de France і дапамагалі Міцкевічу з карэктурай {{Заўвага|У камяніцу ўмуравалі памятную дошку, а перад брамай разьмясьцілі «інфармацыйнае вясло» (форма вёслаў, уваткнутых у ходнік альбо асфальт, была абраная гарадзкімі ўладамі як разнавіднасьць інфармацыйных шчытоў аб парыскіх помніках, бо на гербе Парыжа — карабель) з дакладнымі зьвесткамі пра жыцьцё Міцкевіча.}}. З 22 ліпеня 1834 году да сярэдзіны сакавіка 1835 году Міцкевіч жыў з жонкай у невялікім доміку пад нумарам 121 на вуліцы дэ Ля Пепіньер. Зь сярэдзіны сакавіка 1835 году па 10 сакавіка 1836 году — у крыху большым доме пад нумарам 60 на той жа вуліцы. З 10 сакавіка па 13 красавіка (?) сям’я Міцкевічаў жыла ў гасьцях у [[Вільбон]]е пад [[Парыж]]ам, а потым пераехала (да 20 кастрычніка) на вілу скульптара {{Артыкул у іншым разьдзеле|П’ер Жан Давід д’Анжэ|П’ера Жана Давіда д’Анжэ|fr|Pierre-Jean David d’Angers}} ў [[Дамон]]е, за [[Манмарансі]]. З канца кастрычніка 1836 г. па 13 красавіка 1837 г. сям’я Міцкевічаў жыла на [[Марэ-Сэн-Жэрмеэн]], цяпер вуліца Вісконці (насупраць Польскай кнігарні {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Ялавецкі|Аляксандра Ялавецкага|pl|Aleksander Jełowicki}}), пад нумарам 18, у камяніцы, дзе некалькі гадоў раней [[Бальзак]] заснаваў друкарню для публікацыі ўласных раманаў, а потым пераехаў у кватэру на вуліцы Валь-дэ-Грас пад нумарамі 1-3{{Заўвага|Менавіта ў гэтай кватэры Цэліна Міцкевіч перанесла цяжкія прыступы душэўнай хваробы, у гэтую кватэру Міцкевіч вяртаўся ў паніцы зь перамоваў у Лязане, і ў гэтай кватэры ён хацеў скончыць жыцьцё самагубствам з-за вар’яцтва жонкі.}}. Сям’я Міцкевічаў займала гэты квартал да 11 чэрвеня 1839 г., але зь перапынкамі, выкліканымі іх ад’ездам у Лязану й неаднаразовым знаходжаньнем Цэліны ў псыхіятрычным шпіталі ў Ванве. З 24 лістапада прыкладна да 29 сьнежня 1838 году Міцкевіч жыў на Allé des Vanves, у «Пасажы 12 дамоў», каб быць як мага бліжэй да пакутуючай Цэліны. Да 24 лістапада ён жыў у гасьцініцах на вуліцы Сэн-Нікаля-д’Антэн, нумар 10, а затым у гатэлях на вуліцы Камартэн, нумар 23 і 41. З чэрвеня 1839 г. да пачатку 1840 г. сям’я Міцкевічаў спынялася ў Лязане. Пасьля вяртаньня ў Парыж Цэліны Міцкевіч, якой часова стала лепш, яны зьнялі прасторную кватэру на вуліцы Амстэрдам, дом 1 (адміністратыўна за ўскраінай Парыжа, у камуне Клішы), у раёне так званых Батыніёлаў (Batіgnolles, цяпер 17-я акруга Парыжа){{Заўвага|30 ліпеня 1841 г. у дзьверы гэтай кватэры нечакана пастукаў Анджэй Тавянскі, які прынёс пад коўдрай копію карціны Ваньковіча «Маці Божая Брама Брама», карціну, якая з 1841 г. і па сёньняшні дзень вісіць у {{Артыкул у іншым разьдзеле|Касьцёл Сьвятога Севярына (Парыж)|касьцёле Святога Севярына|fr|Église Saint-Séverin de Paris}}. Тавянскі загадаў Міцкевічу й яго жонцы пераехаць туды на некалькі месяцаў у 1842 г., у вясковы дом у Нантэры, на вуліцы дэ ля Прэры, 44.}}. Пасьля вымушаных вакацыяў {{Заўвага|Вакацыі аплачваліся, але Міцкевіч атрымліваў толькі палову заробку.}} сям’я Міцкевічаў пераехала ў дом на бульвары No 12 (1845—1848){{Заўвага|Цяпер вуліца называецца rue Darcet, дом Міцкевічаў пустуе, надзвычай рэдкая рэч у Парыжы, і, шчыра кажучы, унікальная. Мясцовыя жыхары й уладальнік крамы, якая гандлюе магічнымі прыладамі, кажуць, што тут прывіды.}} У 1848 годзе Цэліна Міцкевіч арандавала яшчэ адзін дом, таньнейшы, але з садам, на вуліцы дэ ля Сантэ пад нумарам 42 (цяпер яна называецца дэ Сасюр). Сям’я Міцкевічаў прабыла тут да 1851 году, а потым пераехала ў кватэру пад нумарам 44 на вуліцы дэ л’Уэст каля Люксембурскага саду (цяпер — вуліца д’Ассас, 76, крыху раней у гэтым жа доме жыў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Жуль Мішле||fr|Jules Michelet}}). У 1852 годзе сям’я Міцкевічаў заняла кватэру пад нумарам 76 на вуліцы Нотр-Дам-дэ-Шам. У 1853 годзе Адам пераехаў у свае службовыя памяшканьні ў будынку бібліятэкі Арсэнала{{Заўвага|Цяпер кватэра ператворана ў склад.}}, у сакавіку 1855 году тут памерла Цэліна, і ў гэтай кватэры ён надыктаваў лекцыю на францускай мове {{Артыкул у іншым разьдзеле|Арман Леві|Арману Леві|fr|Armand Lévy (militant)}} пра {{Артыкул у іншым разьдзеле|Якаб Бёмэ|Якаба Бёмэ|en|Jakob Böhme}}{{Заўвага|Якаба Бёмэ Міцкевіч лічыў найвялікшым і найзначнейшым філёзафам усіх часоў.}}<ref>[https://nplp.pl/artykul/paryskie-adresy-mickiewicza/ Paryskie adresy Mickiewicza, Krzysztof Rutkowski, UW, Warszawa-Paryż]</ref>. * [[Стамбул]], [[Турэччына]] — дом, у якім жыў Міцкевіч знаходзіцца па адрасе: Bostan, Tatlı Badem Sk. No:23, 34435 Beyoğlu/İstanbul<ref>[https://www.mickiewiczstambul.com/muzeum-mickiewicza-w-stambule/ Muzeum Mickiewicza w Stambule]</ref>. <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Помнікі Адаму Міцкевічу:"> Adam Mickievic monument in Navahrudak.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Наваградку|Наваградак]] Pomnik Adama Mickiewicza w Wilnie 1.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Вільне|Вільня]] (Летува) Burbiszki Mickiewicz.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Бурбішках|Бурбішкі]] (Летува) Adam Mickiewicz Monument - panoramio.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Кракаве|Кракаў]] (Польшча) Bodo1 DSC0395.JPG|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Варшаве|Варшава]] (Польшча) Przemyśl, Rynek, Adam Mickiewicz.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Перамышлю|Перамышль]] (Польшча) Tarnow pomnik Mickiewicza 2.jpg|[[Тарнув]] (Польшча) Posen Adam Mickiewicz Denkmal.JPG|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Познані|Познань]] (Польшча) Lvov mickiewicz.JPG|[[Калюмна Адама Міцкевіча ў Львове|Львоў]] (Украіна) FR Petersburg, Mickiewicz, 2015.09.22, fot I Nowicka (1).jpg|[[Санкт-Пецярбург]] (Расейская Фэдэрацыя) Monument Mickievicz (Paris) b.jpg|[[Помнік Адаму Міцкевічу ў Парыжы|Парыж]] (Францыя) </gallery> == Літаратура == {{слупок-пачатак-малы}} {{слупок-2}} === Крыніцы тэкстаў === * Міцкевіч А. «Зямля навагрудская, краю мой родны…» Мінск, «Беларусь», 1968. 184 с. * Dzieła. Wydanie jubileuszowe, t. 1-16; Warszawa, 1955. === Дасьледаваньні жыцьця і творчасьці === ==== Кнігі ==== * {{Кніга|аўтар=Багдановіч, І. Э.|загаловак=Авангард і традыцыя: беларуская паэзія на хвалі нацыянальнага адраджэння / НАН Беларусі, Ін-т літаратуры імя Я.Купалы|месца=Мн.|выдавецтва=Беларуская навука|год=2001|старонак=387}} * [[Уладзімер Гніламёдаў|Гніламедаў, У. В.]] Ад даўніны да сучаснасці: нарыс пра беларускую паэзію. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2001. — 246 с. * [[Янка Купала]] і Адам Міцкевіч: IV Міжнародныя купалаўскія чытанні, Менск, 9 верасня 1998 г.: Да 200-годдзя зь дня нараджэння А.Міцкевіча. З Купалаўскіх мясьцін: II Міжнародныя ракаўскія чытанні, [[Ракаў]], 10 верасня 1998 г.: Зб. дакл. Пад рэд. [[Жанна Дапкюнас|Ж.Дапкюнас]], [[Вячаслаў Рагойша|В.Рагойшы]]. — Мн., 2000. * [https://web.archive.org/web/20081021093818/http://kamunikat.fontel.net/www/knizki/mab/mickievicz/index.htm Адам Міцкевіч і Беларусь = Adam Mickiewicz a Białoruś] / Уклад. В. Грышкевіч, навук. рэд. [[Адам Мальдзіс|А. Мальдзіс]], Т. Нягодзіш. — Мн.: ННАЦ імя Ф.Скарыны, 1997. — 320 с.: іл. ISBN 985-6419-06-9 * Літаратура, мова, культура: этнас у святле гісторыі і сучаснасці: мат-лы «круглага стала» і міжнар. навук. канф., Гродна, 15-18 верас. 1999 г. / пад рэд. С. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 1999. — 293 с. * «З краю Навагрудскага» (малая айчына ў жыцці і творчасці Адама Мiцкевiча: зб. навук. прац / пад рэд. праф. С. П. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 2006. — 402 с. * История польской литературы: в 2 т. — М.: Наука, 1968. — Т. 1. — 616 с. * Брусевіч, А. Фактары беларускай культуры ў творчасці Адама Міцкевіча: дапам. / А. А. Брусевіч. — Гродна : ГрДУ, 2007. — 135 с. ISBN 978-935-417 * Гарэцкі, М. Гісторыя беларускай літаратуры, Мінск 1992. * Мархель, У. «Ты як здароўе..»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры, Мінск 1998. * Мархель, У. Працэнты памяці, «Тэрмапілы» 2009, № 13. * Мархель, У. Прадвесце адраджэння, (у:) Гісторыя беларускай літаратуры ХІ-ХІХ стагоддзяў. У двух тамах. Новая літаратура: другая палова XVIII—XIX стагоддзе, Мінск 2007, т. 2. * [[Вітаўт Тумаш|Сымон Брага]], [https://books.google.pl/books/about/Міцькевіч_І_Беларуска.html?id=YvlmngEACAAJ&redir_esc=y Міцькевіч і Беларуская Плынь Польскае Літаратуры], Нью-Ёрк, 1957, с. 10. * Хаўстовіч, М. Даследаванні і матэрыялы: Літаратура Беларусі ХІХ — пачатку ХХ стагоддзяў, т. 3, Warszawa 2017. * Stankiewicz S., 1936, Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej, cz. I, do roku 1830, Wilno. * {{Кніга|аўтар = [[Алімпія Сьвяневіч|Swianiewiczowa O.]], |частка = |загаловак = Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie skarbca kultury białoruskiej |арыгінал = |спасылка = https://books.google.se/books/about/Interpretacja_Dziadów_Mickiewiczowskich.html?id=hByowgEACAAJ&redir_esc=y |адказны = |выданьне = |месца =[[Торунь|Toruń]] |выдавецтва = Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu |год =2018 |том = |старонкі = |старонак = 156 |сэрыя = |isbn =8361891218, 9788361891215 |наклад = }} * Bednarczuk L., 2003, Językowe tajemnice Telimeny [w:] Pogranicza języków. Pogranicza kultur. Prace ofiarowane prof. Elżbiecie Smułkowej, Warszawa. * Bednarczuk L., 2010, Dziady Adama Mickiewicza w kontekście białoruskim [w:] Symbolae grammaticae in honorem Boguslai Dunaj, Kraków. * Koniusz E., 2001, Polszczyzna z historycznej Litwy w «Słowniku gwar polskich» Jana Karłowicza, Kielce. * Kurzowa Z., 1993, Język polski Wileńszczyzny i Kresów północno-wschodnich XVI—XX w., Warszawa-Kraków. * Lewaszkiewicz T., 2017, Język powojennych przesiedleńców z Nowogródka i okolicy, Poznań. * Szpiczakowska M., 2001, Fonetyczne i fleksyjne cechy języka «Pana Tadeusza» Adama Mickiewicza na tle normy językowej XIX wieku, Kraków. * Trypućko J., 1970, O języku «Wspomnień z dzieciństwa» Franciszka Mickiewicza, Uppsala. * Turska H., 1930, Język Jana Chodźki. Przyczynek do historii języka polskiego na obszarze północno-wschodnim Rzeczypospolitej, Wilno. * Turska H., 1984, Wybór pism, Toruń. * Zarębina M., 1977, Wyrazy obce w «Panu Tadeuszu», Kraków. * Rolf-Dieter Kluge: ''Von Polen, Poesie und Politik. Adam Mickiewicz.'' Tübingen: Attempto 1999 * Bonifacy Miązek (red.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Frankfurt am Main: Peter Lang/Europäischer Verlag der Wissenschaften 1998 * Maria Grabowska, Primula veris romantyzmu polskiego [w:] Rozmaitości romantyczne, Warszawa 1978. * Michał Kuziak, Wielka całość. Dyskursy kulturowe Mickiewicza, Słupsk 2009. * Alina Kowalczykowa, wstęp [w:] Idee programowe romantyków polskich. Antologia, Wrocław 2000. * Ireneusz Opacki, «W środku niebokręga». O «Balladach i romansach» Mickiewicza [w:] Tegoż, «W środku niebokręga». * Poezja romantycznych przełomów, Katowice 1995. * Marta Piwińska, Koloryt uczuć, klimat wewnętrzny, topografia wyobraźni w cyklu «Ballad i romansów» [w:] Tejże, Wolny myśliwy. Osiem prób czytania Mickiewicza, Gdańsk 2003. * Dorota Siwicka, «Poezji» tom I [w:] Jarosław Marek Rymkiewicz, Dorota Siwicka, Alina Witkowska, Marta Zielińska, Mickiewicz. Encyklopedia, Warszawa 2001. * Zofia Stefanowska, Poeta powiatu nowogródzkiego [w:] Tejże, Mapa romantyzmu polskiego. Pisma z lat 1964—2007, Warszawa 2014. * J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. I. * J. Kallenbach, Adam Mickiewicz. Kraków 1897, t. II. * J. Kallenbach, O improwizacji Konrada. «Pamiętnik Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza», R. IV, Lwów 1890 * Lietuva, Tėvyne mano… Adomas Mickevičius ir jo poema Ponas Tadas. Vilnius: Nacionalinis muziejus, Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės valdovų rūmai, 2018. ISBN 978-609-8061-57-4. * J. Ławski, «Arcydzieło polszczyzny, epos narodowy». Tylko?, [w:] «Pan Tadeusz». Poemat — Postacie — Recepcja, red. A. Fabianowski, E. Hoffman-Piotrowska, Warszawa 2016. * J. Ławski, Marie romantyków. Metafizyczne wizje kobiecości. Mickiewicz — Malczewski — Krasiński, Białystok 2003. * P. Chmielowski, Kobiety Mickiewicza, Słowackiego i Krasińskiego, Kraków 1986. * Mečislovas Jastrunas. Adomas Mickevičius. Poeto laikas ir asmenybė. Vilnius: Spindulys, 1994. * Jonas Riškus. Adomas Mickevičius ir Lietuva. Vilnius: Vaga, 1996. * Vytautas Skuodis. Vilniaus universiteto filomatai ir filaretai, jų likimai. Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 2003. ISBN 9986-19-589-6. * Brigita Speičytė. "Maištingieji filomatai: kas padarys? ". Skelbta «Literatūra ir menas», 2017. * Vytautas Kubilius. Adomas Mickevičius: poetas ir Lietuva, Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1998. ISBN 9986-39-082-6. * Martin Bidney: ''A Poetic Dialogue with Adam Mickiewicz. The «Crimean Sonnets». Translated, with Sonnet Preface, Sonnet Replies, and Notes''. Bernstein-Verlag, Bonn 2007 ISBN 978-3-939431-16-9 * Bonifacy Miazek (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz. Leben und Werk''. Peter Lang, Bern 1998 ISBN 3-631-32063-9 * Franciszek Grucza (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz (1798—1855). Ein großer polnischer Dichter''. (Bibliothek des Wiener Zentrums, 1). Wiener Zentrum der Polnischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1999 ISBN 83-908795-9-X * Eva Mazur-Keblowski, Ulrich Ott (Hrsg.): ''Adam Mickiewicz und die Deutschen.'' Tagung Deutsches Literaturarchiv. (Veröffentlichungen des Deutschen Polen-Instituts Darmstadt, 13) Harrassowitz, Wiesbaden 2000 ISBN 3-447-04305-9 * Katarzyna Lukas: ''Das Weltbild und die literarische Konvention als Translatologie|Übersetzungsdeterminanten. Adam Mickiewicz in deutschsprachigen Übertragungen.'' Reihe: TransÜD, 26. Frank & Timme, Berlin 2009. * Tomas Venclova: ''Vilnius. Eine Stadt in Europa.'' Frankfurt am Main: Suhrkamp 2006. {{слупок-2}} ==== Артыкулы ==== * Ірына Багдановіч, [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/24314/1/Адам%20Міцкевіч%20і%20Адам%20М%20скі%20вяртанне%20духоўных%20традыцый.pdf Вяртанне духоўных традыцый]{{Недаступная спасылка|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * І. Масляніцына. [http://slounik.org/157553.html Міцкевіч (Mickiewicz) Адам] // {{Літаратура/Мысьліцелі і асьветнікі Беларусі (1995)}} * [https://web.archive.org/web/20111118011647/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19669 Міцкевіч Адам] // {{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|2|0|РЛ1-3|РЛ1-3}} * [[Ніна Баршчэўская]]. [https://web.archive.org/web/20081012095313/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/kamunikat/27/05a.htm Адам Міцкевіч і Беларуская мова] // Камунікат 2 / 2005 (27) * [https://knihi.com/Mikola_Chaustovic/XIX_stahoddzie_Navukova-litaraturny_almanach.html XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах.] — Мн., 2000. — 228 с. * {{артыкул|аўтар=[[Адам Мальдзіс|Мальдзіс А. І.]]|загаловак=Беларускія вершы Адама Міцкевіча — рэальнасць ці міф?|арыгінал=|спасылка=|аўтар выданьня=|выданьне=Веснік Інстытута культуры Беларусі|тып=|месца=|выдавецтва=|год=2013|выпуск=|том=|нумар=2|старонкі=173-174}} * Краёвасць у польскай літаратуры ХІХ ст. і згадкі пра Скірмунтаў у прозе Тадэвуша Далэнгі-Мастовіча (1898―1939) / Інэса Кур’ян // Род Скірмунтаў і Палессе ў эпоху сацыяльнай і нацыянальнай трансфармацыі грамадства гістарычнай Літвы. XIX—XX стст. : [зборнік гістарычных матэрыялаў]. — Мінск, 2019. — С. 266―301. * Брусевіч, А. Падтытулы ў «Баладах і рамансах» Адама Міцкевіча. Іх роля і функцыя ў святле беларускага фальклора / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1, Гуманітар. Навукі. — 2003. — № 2. — С. 136—139. * Брусевiч, А. Беларускія вытокі рамантызму Адама Міцкевіча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1. Гуманітар. навукі. — 2003. — № 4. — С.198-206. * Брусевiч, А. Беларускiя матывы ў «Лiтоўскай аповесцi» Адама Мiцкевiча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1. Гуманітар. навукі. — 2004. — № 1. — С. 119—124. * Брусевiч, А. Беларускiя гiстарычныя матывы ў творчасцi Адама Мiцкевiча вiленска-ковенскага перыяду / A. Брусевіч // Весн. Мазыр. дзярж. пед. ун-та. — 2004. — № 1. — С. 48-51. * Брусевiч, А. Вобраз Гусляра ў «Дзядах» Адама Міцкевіча / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 1, Гуманітар. навукі. — 2005. — № 4. — С. 151—155. * Брусевiч, А. «Беларуская тэма» у міцкевічазнаўстве / A. Брусевіч // Весн. Гродзен. дзярж. ун-та імя Янкі Купалы. Сер. 3, Філалогія, педагогіка. — 2006. — № 4. — С. 6 — 11. * Дрозд, С. Адам Міцкевіч і Янка Купала: духоўнае пабрацімства (беларуска-польскія літаратурныя ўзаемасувязі ХІХ -пачатку ХХ стагоддзяў) / С. Дрозд. — Гродна: Фiрма «АВС», 1998. — 142 с. * Каяла, Уладзiмiр Iванавiч, Адам Міцкевіч і Францішак Багушэвіч як байкапісцы (да праблемы станаўлення жанру байкі ў новай беларускай літаратуры) / У. I. Каяла // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 42-46. * Лойка, А. Адам Міцкевіч і беларуская літаратура / A. Лойка. — Мінск: Выдавецтва БДУ, 1959. — 135 с. * Лебядзевіч, Дзмітрый Мікалаевіч, Антычная рэцэпцыя ў паэзіі Адама Міцкевіча і Яна Чачота (на матэрыяле беларускіх перакладаў) / Д. М. Лебядзевіч // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 26-36. * Мархель, У. І. «Ты як здароўе…»: Адам Міцкевіч і тэндэнцыі адраджэння беларускай літаратуры / У. І. Мархель. — Мінск: Бел. навука, 1998. — 125 с. * Мінскевіч, Серж. (2016). Ян Баршчэўскі — Адам Міцкевіч: творчыя паралелі, інтэртэкстуальнасць. У: І. Л. Капылов (рэд.). Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні: ад гісторыі да сучаснаці: зб. навук. арт. (с. 378—386). Мінск: Беларуская навука. * Мусиенко, С. Белорусский фольклор в творчестве Адама Мицкевича / С. Мусиенко // Адам Міцкевіч і нацыянальныя культуры: мат-лы міжнар. навук. канф., Мінск, 7-11 верас. 1998 г. / пад рэд. Н. Давыдзенка, А. Мальдзіс (гал. рэд.). — Мінск: Бел. кнігазбор, 1998. — С. 199—216. * Мусіенка, С. Рух героя ў сюжэце драматычнай паэмы Адама Міцкевіча «Дзяды» / С. Мусіенка // Літаратура, мова, культура: этнас у святле гісторыі і сучаснасці: матэрыялы «круглага стала» і міжнар. навук. канф., Гродна, 15-18 верас. 1999 г. / пад рэд. С. Мусіенкі. — Гродна: ГрДУ, 1999. — С. 54-62. * Мусіенка, С. Беларускія абрады і фальклор у творчасці Адама Міцкевіча / С. Мусіенка // Польска-беларускія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі: мат-лы ІХ міжнар. навук. канф. «Шлях да ўзаемнасці», Беласток, 20-22 ліп. 2001 г. / пад рэд. М. Кандрацюка. — Беласток: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2002. — С. 141—157. * Мусіенка, С. П. Беларускі фальклор і праблема рамантычнага героя (русалкі) у творчасці А.Міцкевіча, А. Пушкіна, Т. Шаўчэнкі / С. П. Мусіенка // Мовазнаўствa. Літаратура. Культуралогія. Фалькларыстыка: мат-лы ХІІІ міжнар. з’езду славістаў, Любляна, 2003 г.: дакл. бел. дэлегацыі. — Мінск: Бел. навука, 2003. — С. 337—353. * Петрушкевіч, Ала Мікалаеўна, Любая Айчына — каханая жанчына ў творчасці Адама Міцкевіча і Яна Чачота / А. М. Петрушкевіч // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 17-25. * Руцкая, Алена Вiтальеўна, Творчасць Адама Міцкевіча ў палотнах беларускіх мастакоў / А. В. Руцкая // Рэгіянальныя асаблівасці літаратуры : Пісьменнікі Гродзеншчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы»; навук. рэд. У. I. Каяла. — Гродна : ГрДУ, 2010. — С. 37-42. * Адам Міцкевіч і Беларусь / уклад. В. Грышкевіч; навук. рэд. А. Мальдзіс, Т. Нягодзіш. — Мінск.: ННАЦ імя Ф. Скарыны, 1997. — 320 с. * Адам Міцкевіч і нацыянальныя культуры: мат-лы міжнар. навук. канф., Мінск, 7-11 верас. 1998 г. / пад рэд. Н. Давыдзенка, А. Мальдзіс (гал. рэд.). — Мінск: Бел. кнігазбор, 1998. — 448 с. * Адам Міцкевіч і сусветная культура: матэрыялы міжнар. навук. канф., Гродна — Навагрудак, 12 — 17 мая 1997 г.: у 5 кн. / Мін-ва адук. Рэсп. Беларусь, Гродзен. дзярж. ун-т імя Я. Купалы, Варшаўскі ун-т, Гданьскі ун-т, Седлецкая вышэйш. пед. школа. — Варшава -Гданьск — Седльце — Гродна, 1998—2000. — Кн. 1 — 5. * Bednarczuk L., 2015, Północnokresowe i białoruskie nazwy jałowca na tle słowiańskim, «Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica», nr 10. * Charytoniuk G., 2011, Obrzęd dziadów w dokumentach i w cyklu Mickiewicza, Warszawa. * Dobrzycki S., 1911, Kilka spostrzeżeń nad językiem Mickiewicza, «Prace Filologiczne», R. VII. * Jolanta Dragańska, [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/10333/1/J_Draganska_Litwinka_Mickiewicza.pdf Litwinka Mickiewicza]. * Górski K., 1955, Staropolszczyzna w języku Mickiewicza, «Pamiętnik Literacki», R. XLVI, z. 1. * Górski K., 1960, Onomastyka Mickiewicza, «Onomastica», R. VI. Karpluk M., 1978, Okruchy szesnastowieczne: Miczkiewici w «Kronice» Stryjkowskiego, JP, R. LVIII. * Pigoń S., 1980, Wstęp [w:] A. Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław. * Friedrich Schrader: ''Aus der Polenzeit Peras.'' In: [http://home.us.archive.org/details/konstantinopelve00schr ''Konstantinopel in Vergangenheit und Gegenwart'']. Mohr Siebeck, Tübingen 1917, S. 180—184. * Safarewicz J., 1984, Słownik języka Adama Mickiewicza ukończony, JP, R. LXIV. * Sławski F., 1955, O jednym z rusycyzmów wprowadzonych do języka literackiego przez Mickiewicza, JP, R. XXXV. * Sławski F., 1998, «Gdzie bursztynowy świerzop», JP, R. LXXVIII. * [[Алімпія Сьвяневіч|Swianiewiczowa O.]], 1972, Interpretacja Dziadów Mickiewiczowskich na podstawie folkloru Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. — 1972. — T. XXI. — S. 1-12. * Trypućko J., 1975, Co wiemy o języku Adama Mickiewicza, JP, R. LV. * Turska H., 1939/1982, O powstaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie, «Studia nad Polszczyzną Kresową», t. 1. * Zdzisław Jachimecki, ''"Chopin, Fryderyk Franciszek, "'' Polski słownik biograficzny, vol. III, Kraków, Polska Akademia Umiejętności. * Mieczysław Jastrun: ''Mickiewicz''. Berlyn: Rütten & Loening 1953. {{слупок-канец}} == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікікрыніцы|Аўтар:Адам Міцкевіч|Адам Міцкевіч}} * [[Андрэй Хадановіч]]. [https://www.youtube.com/watch?v=bg1XAnMc-9M&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Выпуск пра Адама Міцкевіча] * [https://www.youtube.com/watch?v=kpOslWbIHbA&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Вусы Скарыны. Выпуск пра Адама Міцкевіча] * Лекцыі ([https://www.youtube.com/watch?v=BPi-O9qncaI&list=LL&index=298&pp=gAQBiAQB Першая частка] [https://www.youtube.com/watch?v=3oCh8RA8rd0&list=LL&index=297&pp=gAQBiAQB Другая частка]) [[Жанна Некрашэвіч-Кароткая|Жанны Некрашэвіч-Кароткай]] аб літаратуры XIX стагодьдзя * [https://web.archive.org/web/20050312220229/http://bk.knihi.com/filamaty/filamaty1.html Адам Міцкевіч] / Зборнік «Філаматы і філарэты». Мн.: Беларускі кнігазбор. * [http://www.amu.edu.pl Унівэрсытэт імя Адама Міцкевіча, Познань] * [https://web.archive.org/web/20111117134713/http://www.prajdzisvet.org/text/365 Адам Міцкевіч. Дасьледаваньні славянскіх старажытнасьцяў (лекцыя 24 сакавіка 1843 у Парыжы)] * Корбут В. [https://www.polskieradio.pl/396/8226/Artykul/2810981,%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%81-%D1%81%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D1%87%D1%8B%D1%9E-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D0%9C%D1%96%D1%86%D0%BA%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87-%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%B5-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%8F-%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%8B-%D1%81%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%9E-%D0%BF%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%83 Маркс сведчыў, што Міцкевіч свае першыя вершы складаў па-беларуску], [[Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё]], 23 верасьня 2021 г. * [https://wolnelektury.pl/katalog/autor/adam-mickiewicz/ Адам Міцкевіч у бібліятэцы Wolne Lektury]{{ref-pl}} * [https://culture.pl/pl/tworca/adam-mickiewicz Adam Mickiewicz на партале] culture.pl{{ref-pl}} * [https://uploads.knightlab.com/storymapjs/7f94a0af4fc4e2abb07afc07598b3ac3/mickiewicz-in-europe-and-beyond/index.html Storymap]{{ref-pl}} * [https://www.youtube.com/watch?v=oPNMuFXPSeA&pp=ygUPQWRhbSBNaWNraWV3aWN6 Romantyczny kozak — Adam Mickiewicz. Historia Bez Cenzury]{{ref-pl}} * [https://www.youtube.com/watch?v=zp-UodNMMhA&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Обратный отсчёт. Адам Мицкевич. Неугомонный поэт]{{ref-ru}} * [https://www.youtube.com/watch?v=5BQ3LxBFkOo&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Около культуры. Почему Адам Мицкевич должен умереть?]{{ref-ru}} * Mikołaj Gliński, [https://culture.pl/pl/artykul/adam-mickiewicz-jako-poeta-bialoruski-czyli-zagadka-niewidzialnosci Adam Mickiewicz jako poeta białoruski, czyli zagadka niewidzialności] на партале culture.pl{{ref-pl}} * [[Марыя Мартысевіч|Maryja Martysiewicz]]: [https://culture.pl/pl/artykul/maryja-martysiewicz-mickiewicz-jest-dla-wszystkich-wywiad Mickiewicz jest dla wszystkich]{{ref-pl}} * [https://www.youtube.com/watch?v=OYe4P2jAqMM Adomas Mickevičius]{{ref-lt}} * [https://www.youtube.com/watch?v=dWicRT5KFmU&pp=ygUZ0JDQtNCw0Lwg0JzRltGG0LrQtdCy0ZbRhw%3D%3D Балады і рамансы. Адам Міцкевіч. Нацыянальнае чытанне.03.09.2022] {{Адам Міцкевіч}} {{Тры вялікія паэты рамантызму}} {{Філяматы}} {{Пісьменьнікі і паэты Беларусі}} {{Рамантызм}} {{Бібліяінфармацыя}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Міцкевіч, Адам}} [[Катэгорыя:Адам Міцкевіч| ]] [[Катэгорыя:Міцкевічы|Адам]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Польскія літаратары]] [[Катэгорыя:Польскія паэты]] [[Катэгорыя:Беларускія літаратары]] [[Катэгорыя:Літаратары рамантызму]] [[Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры]] [[Катэгорыя:Філяматы]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі]] [[Катэгорыя:Высланыя]] [[Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры]] [[Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы]] gl1db8brvx7zykz8nrqote3tft2figs 0 6813 2689991 2688282 2026-09-11T21:20:23Z Kvrtkmrtyrr 91676 2689991 wikitext text/x-wiki {{Ня блытаць|Рэжым Лукашэнкі|рэжымам Лукашэнкі}} {{Іншыя значэньні}} {{Краіна |Назва = Беларусь |НазваЎРоднымСклоне = Беларусі |Лацінка = Biełaruś |НазваНаДзяржаўнайМове = Рэспубліка Беларусь |Сьцяг = |Герб = |НацыянальныДэвіз = |Месцазнаходжаньне = Europe-Belarus (orthographic projection).svg |АфіцыйнаяМова = [[беларуская мова|беларуская]]{{Заўвага|У 1995 годзе [[Аляксандар Лукашэнка]] незаконна ([[De facto|дэ-факта]]) надаў дзяржаўны статус [[Расейская мова|расейскай мове]]}} |Сталіца = [[Выява:Flag_of_Minsk,_Belarus.svg|22px|border|Сьцяг Менску]] [[Менск]] |НайбуйнейшыГорад = [[Выява:Flag_of_Minsk,_Belarus.svg|22px|border|Сьцяг Менску]] Менск |ТыпУраду = [[Прэзыдэнцкая рэспубліка]] |ПасадыКіраўнікоў = Кіраўнік [[Расейская акупацыя Беларусі|акупацыйнай <br> адміністрацыі]]{{Заўвага|абвешчаны [[Расея]]й «[[Прэзыдэнт Беларусі|прэзыдэнтам]]»}} |ІмёныКіраўнікоў = [[Аляксандар Лукашэнка]]<br>([[інаўгурацыя]] [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году#Рэакцыі|аспрэчвалася]]) |Плошча = 207 596,76<ref name="gki">[http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010.doc «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь»] (на 1 студзеня 2010 г.)</ref> |МесцаЎСьвецеПаводлеПлошчы = 83-е |АдсотакВады = 2,26% (4702 км²)<ref name="gki" /> |ГодАцэнкіНасельніцтва = 2019 |МесцаЎСьвецеПаводлеНасельніцтва = 91-е |Насельніцтва = 9 413 446<ref name="nn2019">[https://nn.by/?c=ar&i=246398 Нас засталося 9,41 мільёна чалавек. Па выніках перапісу насельніцтва скарацілася на 41 тысячу] NN.by</ref> |ШчыльнасьцьНасельніцтва = 45,3 |ЭтнічныСклад = [[беларусы]] (84,9%),<br />[[расейцы]] (7,5%),<br />[[палякі]] (3,1%),<br />[[украінцы]] (1,7%)<ref name="belstat-perapis">[http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf Перепись населения 2009 г. Выходные регламентрые таблицы. Национальный состав населения, гражданство: население по национальности и родному языку]{{ref-ru}}</ref> |КанфэсійныСклад = [[праваслаўны]]я (60%),<br />[[каталік]]і (15—20%)<ref name="DieWelt">{{Літаратура/DieWelt}}{{ref-de}}</ref> |Пісьменнасьць = 98%<ref name="DieWelt"/> |ГодАцэнкіСУП = 2012 |МесцаЎСьвецеПаводлеСУП = |СУП = $146,745 млрд<ref>{{спасылка|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=913&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=103&pr.y=5 |загаловак=Belarus |выдавец=International Monetary Fund |дата=3 лістапада 2014}}</ref><!--PPP--> |СУПНаДушуНасельніцтва = $15 633 |Валюта = [[Беларускі рубель]] |КодВалюты = BYN |ЧасавыПас = [[UTC+3|FET]] |ЧасРозьніцаUTC = +3 |ЧасавыПасУлетку = |ЧасРозьніцаUTCУлетку = |НезалежнасьцьПадзеі = — абвешчаная<br />— згубленая<br /><br />— абвешчаная<br />— прызнаная |НезалежнасьцьДаты = ад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<br />25 сакавіка 1918<br />1 студзеня 1919<br />ад [[СССР]]<br />27 ліпеня 1990<br />25 жніўня 1991 |ДзяржаўныГімн =My Belarusy vocal.ogg |АўтамабільныЗнак = BY |ДамэнВерхнягаЎзроўню = [[.бел]], [[.by]] |ТэлефонныКод = 375 |Дадаткі = [[Файл:Рэґіёны_Беларусі.svg|284пкс|цэнтар|Мапа Беларусі]] }} '''Белару́сь''', '''Рэспу́бліка Белару́сь''' — [[нацыянальная дзяржава]] [[Беларусы|беларусаў]] у [[Геаграфічны цэнтар Эўропы|геаграфічным цэнтры]] [[Эўропа|Эўропы]], на захадзе [[Усходне-Эўрапейская раўніна|Ўсходне-Эўрапейскае раўніны]]. Мяжуе з [[Польшча]]ю на захадзе, [[Летува|Летувою]] на паўночным захадзе, [[Латвія]]й на поўначы, [[Расея]]й на ўсходзе й [[Украіна]]й на поўдні. [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|Тэрыторыя краіны]] — 207,6 тыс. км² ([[Сьпіс краінаў паводле плошчы|84-я ў сьвеце]]). Колькасьць насельніцтва на 1 кастрычніка [[2019]] году — 9 413 446 чалавекі. Працягласьць з поўначы на поўдзень 560 км, з захаду на ўсход 650 км<ref>{{Літаратура/БелЭн|18-2к}} С. 11.</ref>. Сталіца й найбуйнейшае места — [[Менск]], сярод іншых буйных местаў [[Берасьце]], [[Віцебск]], [[Гомель]], [[Горадня]] й [[Магілёў]]. Больш за 40% тэрыторыі краіны мае [[Лес|лясны покрыў]]. [[Гісторыя]] Беларускае дзяржаўнасьці пачалася ад [[Полацкае княства|Полацкага княства]], вядомага паводле пісьмовых крыніцаў з ІХ стагодзьдзя. У [[1307]] годзе яно далучылася да [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага (ВКЛ)]], якое ўтварылася ў сярэдзіне XIII ст. вакол [[Наваградак|Наваградку]] й неўзабаве аб’яднала ўсе [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічныя беларускія землі]]. У 1569 годзе [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] утварыла [[Рэч Паспалітая|Рэч Паспалітую]] з [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўствам Польскім]], на карысьць якога страціла [[Падляшша]] й украінскія землі. У выніку трох [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] у 1772—1795 гадох землі Беларусі апынуліся пад уладай [[Расейская імпэрыя|Расейскае імпэрыі]], якая праводзіла [[Русіфікацыя Беларусі|палітыку ґвалтоўнае русіфікацыі]]. У пэрыяд распаду Расейскае імпэрыі [[Дзень Волі|25 сакавіка]] 1918 году [[беларусы]] абвясьцілі пра сваю незалежнасьць утварэньнем [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускае Народнае Рэспублікі (БНР)]]. Аднак БНР [[Слуцкі збройны чын|ня здолела абараніць]] сваю тэрыторыю ад [[Бальшавікі|бальшавікоў]], якія 1 студзеня 1919 году ўтварылі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускую Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку (БССР)]]. Тым часам [[Заходняя Беларусь|заходняя частка краіны]] ў выніку складзенага бальшавікамі [[Рыская мірная дамова 1921 году|Рыскага міру 1921 году]] апынулася пад уладай міжваеннае [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскае Рэспублікі]] й была далучаная да БССР толькі ў [[1939]] годзе ў выніку агрэсіі ў бок Польшчы [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] й [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу (СССР)]]. Беларусь страціла кожнага трэцяга свайго жыхара ў час спусташальнае [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнае вайны]]<ref>Axell A. Russia’s Heroes, 1941-45. — Carroll & Graf Publishers, 2002. P. 247. {{ISBN|0-7867-1011-X}}.</ref>, па сканчэньні якое ў [[1945]] годзе стала адным зь сяброў-заснавальнікаў [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў]]. У час [[Распад СССР|распаду СССР]] 27 ліпеня 1990 году [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня|парлямэнт БССР]] [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|абвясьціў пра дзяржаўны сувэрэнітэт рэспублікі]], а 25 жніўня 1991 году — пра незалежнасьць Беларусі. Першы прэзыдэнт [[Аляксандар Лукашэнка]] ў 1995 годзе ўсталяваў у краіне [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскі]] [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарны рэжым]]<ref>[http://hrw.org/english/docs/2005/01/13/belaru9878.htm «Essential Background — Belarus»]. Human Rights Watch.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071212011715/http://www.amnesty.org/en/region/europe-and-central-asia/eurasia/belarus «Human rights by country — Belarus»]. Amnesty International Report 2007.</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12037486 «'Hundreds of protesters arrested' in Belarus»]. BBC News.</ref>, які выявіўся ґвалтам, катаваньнямі й [[Сьпіс загінулых падчас акцыяў пратэсту ў Беларусі (2020)|забойствамі]] беларусаў у час здушэньньня [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|масавых пратэстаў]] супраць фальсыфікацыі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году|прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году]]<ref>[https://www.radabnr.org/belarus-sanctions-nov-2020/ Рада БНР заклікае да санкцый супраць рэжыму Лукашэнкі і да ціску на Расею], [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]], 16 лістапада 2020 г.</ref>. Больш за 70% грамадзянаў Беларусі пражывае ў местах. Больш за 80% грамадзянаў этнічныя [[беларусы]], этнічную меншасьць складаюць пераважна [[расейцы]], [[палякі]] й [[украінцы]]. Дзяржаўная мова — [[беларуская мова|беларуская]], аднак адным з наступстваў [[Русіфікацыя Беларусі|шматгадовае палітыкі ґвалтоўнае русіфікацыі]] (у тым ліку [[Рэфэрэндум 1995 году ў Беларусі|рэфэрэндуму 1995 году]]) стаў [[De facto|фактычны]] афіцыйны статус [[расейская мова|расейскае мовы]]. Згодна з [[канстытуцыя Рэспублікі Беларусь|канстытуцыяй]] краіна ня мае афіцыйнае [[рэлігія|рэлігіі]], тым часам асноўнай [[Хрысьціянства|хрысьціянскай]] канфэсіяй лічыцца [[праваслаўе]]. Другая паводле папулярнасьці хрысьціянская канфэсія — [[каталіцтва]], праваслаўныя й каталіцкія [[Каляды]] й [[Вялікдзень]] традыцыйна адзначаюцца як дзяржаўныя [[Сьвята|сьвяты]]<ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/org66/master/text1400.htm Закон Республики Беларусь от 19 декабря 1991 г. № 1317-XII «О праздничных днях в Республике Беларусь»]</ref>. == Назва == {{Асноўны артыкул|Назвы Беларусі|Белая Русь|Літва}} [[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|300пкс|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе [[Літва]] (''Lituania'') цалкам атаясамліваецца зь [[Белая Русь|Белай Русьсю]] (''Russia Bianca''), тым часам [[Жамойць]] (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]] Назва ''[[Белая Русь]]'' пачала ўжывацца датычна часткі [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]] у XIV—XVI стагодзьдзях, тым часам датычна ўсёй тэрыторыі сучаснае Беларусі выкарыстоўвалася назва ''[[Літва]]''<ref name="CR-1982">Congressional Record; Proceedings and Debates of the Congress. Vol. 128, March 15—24, 1982. [https://archive.org/details/sim_congressional-record-proceedings-and-debates_march-15-24-1982_128-redacted/page/5066/mode/2up?q=licviny P. 5066].</ref>, бо гэтыя землі складалі тэрытарыяльнае ядро [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>{{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)|к}} P. 45.</ref>. Да XVII стагодзьдзя назва ''Белая Русь'' часткова замацавалася за [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускімі землямі]], тым часам дзеля ейных жыхароў існавалі азначэньні ''[[ліцьвіны]]''<ref name="CR-1982"/> й ''[[русіны]]''<ref>''Этнаграфія беларусаў : гістарыяграфія, этнагенэз, этнічная гісторыя'' / В. Бандарчык, І. Чаквін, І. Углік [і інш.]. — {{Менск (Мн.)}}: Навука і тэхніка, 1985. — С. 150.</ref>. Па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксіі земляў Вялікага Княства Літоўскага]] ўлады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] спрыялі пашырэньню назвы ''беларусы'' (адначасна з фактычнай забаронай афіцыйнага ўжываньня назваў ''Літва'' і ''ліцьвіны'' датычна ''Беларусі'' і ''беларусаў''<ref>Cordasco F. Dictionary of American immigration history. — Metuchen, 1990. [https://archive.org/details/dictionaryofamer00cord/page/96/mode/2up?q=licviny P. 97].</ref><ref>Ethnic groups in Michigan. — Detroit, 1983. [https://archive.org/details/ethnicgroupsinmi0000unse/page/54/mode/2up?q=licviny P. 54].</ref>), бо гэтая назва больш адпавядала [[Імпэрыялізм|імпэрскім інтарэсам]] і дазваляла трактаваць гістарычных ''ліцьвінаў'' як разнавіднасьць [[расейцы|расейцаў («вялікарусаў»)]] дзеля іх [[Русіфікацыя Беларусі|маскалізацыі]] і [[Летувізацыя|сьціраньня памяці пра шматвекавую ўласную Літоўскую дзяржаўнасьць]]<ref name="Arlou-2012-161">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 161.</ref>. Пазьней, аднак, замест назвы ''Беларусь'' расейскія ўлады пачалі выкарыстоўвацца [[Каляніялізм|каляніяльны]] тэрмін «''[[Паўночна-Заходні край|Северо-западный край]]''». У канцы XIX стагодзьдзя ідэолягі нацыянальнага руху прынялі ''Беларусь'' як нацыянальную саманазву. У 1918 годзе ўтварылася ''[[Беларуская Народная Рэспубліка]]'', а ў 1919 годзе — ''[[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларуская ССР]]''. 19 верасьня 1991 году назву БССР зьмянілі на ''Рэспубліку Беларусь''<ref>[http://www.svaboda.org/content/backgrounderembedded/25110956.html 19 верасьня 1991 году], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2013 г.</ref>. У 1993 годзе дэпутаты [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня|парлямэнту Беларусі]] ад [[Апазыцыя БНФ|Апазыцыі БНФ]] выступілі з прапановай прыняць назву ''Беларусь'' замест ''Рэспублікі Беларусь'' — бо слова «[[рэспубліка]]» ў масавай сьвядомасьці асацыявалася ня з формай дзяржаўнага ладу, а з [[Каляніялізм|каляніяльным]] статусам Беларусі ў складзе СССР і не замацоўвала ўсьведамленьне Беларусі як незалежнае краіны. Аднак актывізацыя прарасейскіх настрояў у значнай часткі дэпутацкага корпусу перашкодзіла прыняцьцю гэтае прапановы<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.</ref>. З улікам гістарычнае дзяржаўнае пераемнасьці ў 2005 годзе вылучалася прапанова прыняць поўную назву краіны ''[[Вялікае Княства Літоўскае]] Беларусь'' з захаваньнем скарочанай назвы — ''Беларусь''<ref>[https://nn.by/?c=ar&i=100976 Вялікае Княства Літоўскае Беларусь — пражэкцёрства ці візіянэрства?], [[Наша Ніва]], 11 лістапада 2005 г.</ref><ref>[http://pazniak.info/page_belarus-litva Беларусь-Літва], Пэрсанальны сайт [[Зянон Пазьняк|Зянона Пазьняка]], 27 сьнежня 2016 г.</ref>. Раней з 1950-х гадоў беларускі мовазнаўца й гісторык [[Ян Станкевіч]] укараняў датычна Беларусі назву ''Вялікалітва''<ref>[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Як беларусы называлі сябе і сваю мову ў розныя часы? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 76.</ref>. == Сымболіка == {{Асноўны артыкул|Сымболіка Беларусі|Герб Беларусі|Сьцяг Беларусі}} {{Падвойная выява|справа|Pahonia, Žyvie Biełaruś. Пагоня, Жыве Беларусь (1918).jpg|145|Bieł-čyrvona-bieły ściah, Pahonia. Бел-чырвона-белы сьцяг, Пагоня (1920).jpg|145|Беларускія дзяржаўныя герб [[Пагоня]] (налева) і [[бел-чырвона-белы сьцяг]] (направа) на паштоўках часоў змаганьня за незалежнасьць [[Беларуская Народная Рэспубліка|першай нацыянальнай дзяржавы]]}} З 1995 году ў Беларусі паралельна існуюць дзьве сыстэмы сымбаляў<ref name="Lalkou">[[Ігар Лялькоў|Лялькоў І.]] [http://pahonia-plakat.narod.ru/bielaruskaja_simvolika.htm Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан] // [[ARCHE Пачатак]]. № 1 (21), 2002. С. 98—112.</ref> — традыцыйная гістарычная беларуская (законная дзяржаўная сымболіка Беларусі) і незаконна абвешчаная «дзяржаўнай» штучная сымболіка [[Расейская акупацыя Беларусі|расейскае акупацыйнае адміністрацыі]]. [[Беларусы|Беларуская]] [[нацыянальная сымболіка]], якая захоўвае дзяржаўны статус [[de jure]]<ref name="Navumcyk"/><ref>[https://www.svaboda.org/a/24978195.html «Афіцыйны беларускі сьцяг — таксама палітычны сымбаль»], [[Радыё Свабода]], 6 траўня 2013 г.</ref>: * [[Бел-чырвона-белы сьцяг]]{{Заўвага|У назьве сьцяга ўжываецца адметная скарочаная форма прыметніка (''бел-''), якая ёсьць адзнакай высокага (паэтычнага) стылю. Таксама сустракаецца азначэньне сьцяга з звычайнай поўнай формай прыметніка — ''бела-чырвона-белы сьцяг''. Тым часам скарот ''БЧБ'', на думку мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка|Вінцука Вячоркі]], у гутарковай мове лепей замяняць на ''наш сьцяг''.}}<ref>[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/biel-cyrvona-biely/30172690.html Ці правільна казаць «бел-чырвона-белы»? А слову ўжо сто гадоў], [[Радыё Свабода]], 19 верасьня 2019 г.</ref> — гістарычны нацыянальны сьцяг беларусаў<ref name="Tkacou-391">[[Міхась Ткачоў|Ткачоў М.]] Беларускія нацыянальныя сімвалы // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 391.</ref>, дзяржаўны сьцяг Беларусі (з 1918 году). Гэта палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі. Утвараецца зь беларускіх нацыянальных колераў<ref>Пастанова Вучонага савета [[Інстытут гісторыі|Інстытута гісторыі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|АН Беларусі]] ад 12 верасня 1991 года // Народная газета. 7 лютага 1995. С. 1.</ref> на аснове традыцыйнага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]<ref name="Tkacou-391"/>. Гістарычна-культурная каштоўнасьць беларускага народа<ref name="tut.by_11.11.2020">[https://web.archive.org/web/20210116203513/https://news.tut.by/society/707492.html Ученые из НАН Беларуси объяснили, почему «Жыве Беларусь» и БЧБ — не «циничные и оскорбительные»], [[TUT.BY]], 11.11.2020 г.</ref>, зьвязаная зь дзьвюма найважнейшымі падзеямі беларускае гісторыі — [[Трэцяя Ўстаўная грамата|абвяшчэньнем незалежнасьці]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|нацыянальнае дзяржавы]] 25 сакавіка 1918 году й [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|ейным аднаўленьнем]] 25 жніўня 1991 году<ref name="Navumcyk-10.11.2020">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30940395.html Ці патаптаўся б амапавец па фатаздымку сваёй маці], [[Радыё Свабода]], 10 лістапада 2020 г.</ref>. * [[Пагоня|Герб Пагоня]] — дзяржаўны герб Беларусі, традыцыйны нацыянальны герб беларусаў<ref name="Tkacou-391"/>, з колераў якога ўтвараецца нацыянальны [[бел-чырвона-белы сьцяг]]. Гэта выява ўзброенага вершніка на белым кані на чырвонай [[Тарча (геральдыка)|тарчы]]. Вершнік трымае ў паднятай правай руцэ меч, у левай — [[Тарча (дасьпехі)|тарчу]] з [[Крыж#Патрыяршы|шасьціканцовым крыжам]]. Дзяржаўны герб [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] й [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускае Народнае Рэспублікі]], [[Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь|гістарычна-культурная каштоўнасьць Беларусі]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=3961&p0=C20700578 Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 14 траўня 2007 г. № 578 «Аб статусе гісторыка-культурных каштоўнасцей»]</ref> {{Падвойная выява|справа|Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1951–1991).svg|145|Flag of Belarus.svg|145|[[Сьцяг БССР]] (налева) і [[Чырвона-зялёны сьцяг|яго мадыфікацыя]] для [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] (направа)}} {{Падвойная выява|справа|Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1981–1991).svg|145|Coat of arms of Belarus (2020–present).svg|145|[[Герб БССР]] (налева) і [[Герб расейскай акупацыйнай адміністрацыі ў Беларусі|яго мадыфікацыя]] для рэжыму Лукашэнкі (направа)}} Афіцыйныя сымбалі [[Расейская акупацыя Беларусі|расейскае акупацыйнае адміністрацыі]] ў Беларусі ([[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]]<ref>[http://www.bielarus.org/open.php?n=508&a=5 Антыбеларуская дзейнасьць прыхільнікаў Лукашэнкі] // [[Беларус (газэта)|Беларус]]. № 508, травень 2005 г.</ref><ref>[[Зянон Пазьняк|Пазьняк З.]] [http://pazniak.info/page_dziynyiya_spravyi_y_belaruskim_zamejjyi Дзіўныя справы ў беларускім замежжы], Афіцыйны сайт Зянона Пазьняка, 19 красавіка 2005 г.</ref>), незаконна абвешчаныя «дзяржаўнымі сымбалямі Беларусі» ўказам [[Аляксандар Лукашэнка|Лукашэнкі]] ад 12 чэрвеня 1995 году на фармальнай падставе сфальсыфікаванага [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 14 траўня 1995 году]], які праводзіўся ва ўмовах [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|тэрору супраць беларусаў]]<ref name="Navumcyk">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.</ref>: * [[Чырвона-зялёны сьцяг]]<ref name="NN-2020">[https://nn.by/?c=ar&i=262559 Сапраўдныя беларускія сімвалы: вось што трэба ведаць пра Пагоню і БЧБ], [[Наша Ніва]], 22 лістапада 2020 г.</ref> (''ЧЗ-сьцяг'') — [[Расея|расейскі]] [[Каляніялізм|каляніяльны]]<ref name="NN-2020"/> сьцяг рэжыму Лукашэнкі. Элемэнт палітыкі [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыі (этнацыду) беларусаў]]. Гэта палотнішча памерамі 1:2, падзеленае гарызантальна на чырвоную й зялёную палосы ў прапорцыі адпаведна 2:1. Уздоўж тронка разьмяшчаецца арнамэнт, чырвоны на белым фоне. Мадыфікацыя [[Сьцяг Беларускай ССР|сьцяга БССР]] часоў кіраваньня [[Ёсіф Сталін|Сталіна]], распрацаванага мастаком [[Мікалай Гусеў|Мікалаем Гусевым]], ураджэнцам [[Уладзімерская губэрня|Уладзімерскае губэрні]] [[Расея|Расеі]], які ў 1940 годзе стварыў плякат «Няхай жыве Сталінская Канстытуцыя перамогшага сацыялізму й сапраўднага дэмакратызму», а ў 1941—1944 гадох маляваў партрэты афіцэраў [[Трэці Райх|Нацысцкае Нямеччыны]] й ейнага кіраўніка [[Гітлер]]а<ref>[[Дзяніс Марціновіч|Мартинович Д.]] [https://web.archive.org/web/20210124120522/https://news.tut.by/culture/710425.html Изобразил Гитлера и спасал военнопленного. Кто нарисовал красно-зеленый флаг], [[TUT.BY]], 8.12.2020 г.</ref>. * [[Герб рэжыму Лукашэнкі]] — прыніжальны для [[Беларусы|беларусаў]]<ref>[[Алесь Чайчыц]], [https://www.svaboda.org/a/30435918.html 10 аргумэнтаў за «Пагоню»], [[Радыё Свабода]], 15 лютага 2020 г.</ref> расейскі каляніяльны<ref>Мікулевіч С., Гезгала С. [https://nn.by/?c=ar&i=80310 Сёння — Дзень Пагоні і нацыянальнага сцяга], [[Наша Ніва]], 19 верасьня 2012 г.</ref> герб рэжыму Лукашэнкі. Элемэнт палітыкі русіфікацыі ([[этнацыд]]у) беларусаў. Гэта зялёны контур тэрыторыі Беларусі ў залатых промнях сонца над зямною куляй. Над контурам знаходзіцца чырвоная зорка, зьлева й справа контур абкружае вянок з залатых каласоў, пераплеценых кветкамі [[канюшына|канюшыны]] й [[лён|льну]]. Каласы абвіваюць стужкі колераў [[Чырвона-зялёны сьцяг|чырвона-зялёнага сьцяга]], унізе на стужцы разьмяшчаецца залаты надпіс «Рэспубліка Беларусь». Мадыфікацыя [[герб Беларускай ССР|гербу БССР]], распрацаванага на ўзор [[Герб СССР|савецкага гербу]] [[Расея|Расеі]] й зацьверджанага ў час кульмінацыі [[Ёсіф Сталін|Сталінскага]] [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|тэрору]] ([[генацыд]]у) у 1938 годзе<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}}</ref>. Разам з чырвона-зялёным сьцягам не супадае з [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальнымі сымбалямі]] беларусаў і асацыюецца найперш з асобай Лукашэнкі й той палітычнай і сацыяльна-эканамічнай мадэльлю, якую ён увасабляе<ref name="salanda-2019-10">[[Аляксей Шаланда|Шаланда А.]] Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 10.</ref>. У 2020 годзе пры здушэньні [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў беларусаў супраць фальсыфікацыі выбараў, ґвалту й беззаконьня]] прыхільнікі сыстэмы сымбаляў рэжыму Лукашэнкі адзначыліся дзеяньнямі, якімі канчаткова дыскрэдытавалі гэтую сымболіку<ref name="Paskievic">[https://nn.by/?c=ar&i=265062 «Будучыня гэтага сцяга ім глыбока да аднаго месца»], [[Наша Ніва]], 10 сьнежня 2020 г.</ref> (вывешваньне чырвона-зялёных сьцягоў над [[аўтазак]]амі й будынкамі [[Турма|турмаў]], дзе паводле сьведчаньняў затрыманых, учыняюцца катаваньні, допыты на фоне ЧЗ-сьцяга затрыманых беларусаў з пазнакамі фарбай на твары, якіх здымаюць на відэа<ref>[https://nn.by/?c=ar&i=262494 Сілавікі пачалі праводзіць допыты затрыманых на фоне чырвона-зялёнага сцяга і здымаць гэта на відэа], [[Наша Ніва]], 16 лістапада 2020 г.</ref>). Сярод іншага, адзначаліся факты катаваньняў (зьбіцьцё непаўналетніх<ref>[https://www.svaboda.org/a/30781512.html «Прымушалі сьпяваць гімн, хто ня ведаў — зьбівалі». У Берасьці вызвалены зь міліцыі падлетак заявіў пра катаваньні], [[Радыё Свабода]], 13 жніўня 2020 г.</ref>, засоўваньне [[АМАП]]аўскіх дручкоў у горла<ref>[https://www.svaboda.org/a/30785310.html «Пхалі дубінку ў горла, білі ў вочы». Школьнік трапіў у кому пасьля нападу АМАПу. ВІДЭА], [[Радыё Свабода]], 15 жніўня 2020 г.</ref> й задні праход<ref>[https://www.svaboda.org/a/30850657.html «Разрэзалі шорты ззаду нажом». Мянчук расказаў аб згвалтаваньні АМАПам падчас затрыманьня. ВІДЭА], [[Радыё Свабода]], 21 верасьня 2020 г.</ref>) пад гімн «[[Мы, беларусы]]», які таксама ёсьць мадыфікацыяй [[Ёсіф Сталін|сталінскага]] [[Гімн|гімну]] БССР і складае адно цэлае зь незаконна абвешчанымі «дзяржаўнымі» сьцягам і гербам<ref name="Fralou">[https://web.archive.org/web/20160304135848/http://afn.by/news/i/18676 Старая мелодия Государственного гимна с новыми словами вполне соответствуют переживаемому страной трагическому периоду отечественной истории, считает изветный музыкант А. Фролов], [[БелаПАН]], 11.06.2002 г.</ref>. 24 траўня 2021 году мэр [[Рыга|Рыгі]] [[Мартыньш Стакіс]] разам зь міністрам замежных справаў [[Латвія|Латвіі]] [[Эдгарс Рынкевічс|Эдгарсам Рынкевічсам]] замяніў на адным з пляцаў места чырвона-зялёны сьцяг на [[Нацыянальныя сымбалі|нацыянальны]] [[беларусы|беларускі]] [[Бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белы сьцяг]] з [[Пагоня]]й з наступным абгрунтаваньнем: ''«Сьцяг, што сымбалізуе [[Рэжым Лукашэнкі|рэжым]], які займаецца дзяржаўным [[тэрарызм]]ам, недарэчны ў мескім асяродзьдзі Рыгі»''<ref>[https://www.svaboda.org/a/31271172.html Зь Беларусі высылаюць амбасадара Латвіі, дыпляматаў і тэхнічных супрацоўнікаў], [[Радыё Свабода]], 24 траўня 2021 г.</ref>. == Гісторыя == {{Асноўны артыкул|Гісторыя Беларусі}} === Раньнія часы === Першыя спробы [[чалавек]]а ([[нэандэрталец|нэандэртальца]]) пранікнуць на тэрыторыі Беларусі датуюцца часам 100—35 тысячаў гадоў таму. Пра гэта сьведчаць знаходкі [[Крэмн|крамянёвых]] вырабаў [[Муст’ерская культура|муст’ерскага тыпу]] каля вёскі [[Абідавічы|Абідавічаў]] ([[Быхаўскі раён]]), [[Падлужжа (Чачэрскі раён)|Падлужжа]] ([[Чачэрскі раён]]), [[Сьвяцілавічы (Гомельская вобласьць)|Сьвяцілавічаў]] ([[Веткаўскі раён]]). Найбольш старажытныя паселішчы чалавека, выяўленыя каля вёсак [[Юравічы|Юравічаў]] ([[Каленкавіцкі раён]]) і [[Бердыж]]у ([[Чачэрскі раён]]), адносяцца да эпохі верхняга [[палеаліт]]у, іхны век 26—23 тысячаў гадоў. Яны належалі радавым грамадам [[краманьёнец|краманьёнцаў]]. У сувязі з моцным пахаладаньнем і наступаньнем ледавіка 22—14 тысячаў гадоў таму людзі адышлі з тэрыторыі Беларусі на поўдзень. Па заканчэньні ледавіковай эпохі чалавек зноў вярнуўся на тэрыторыю Беларусі. Цалкам яе тэрыторыю засялілі ў эпоху [[мэзаліт]]у (IX—VI тысячаў да н. э.). Эпоха новага каменнага веку ([[нэаліт]]у) на Беларусі пачалася ў канцы V—IV тысячагодзьдзяў да н. э. і доўжылася каля 2 тыс. гадоў. Значнае павелічэньне насельніцтва ў нэаліце спрыяла ўзьнікненьню новых этнічных супольнасьцяў людзей. На тэрыторыі Беларусі было 5 археалягічных культур: [[дняпроўска-данецкая культура|дняпроўска-данецкая]], [[верхнедняпроўская культура|верхнедняпроўская]], [[нёманская культура|нёманская]], [[нарвенская культура|нарвенская]] і тыповай грабеньчата-ямкавай керамікі. На Беларусі вядома каля 600 нэалітычных паселішчаў, бальшыня іх сканцэнтраваная ў далінах рэк, басэйнаў [[Прыпяць|Прыпяці]], [[Сож]]у, [[Нёман]]у. У канцы III — пачатку II тысячагодзьдзя да н. э. на тэрыторыю Беларусі праніклі плямёны шнуравой керамікі культуры, якія былі часткай [[індаэўрапейцы|індаэўрапейцаў]] — продкаў сучасных народаў Эўропы, у тым ліку [[славяне|славянаў]] і [[балты|балтаў]]. Узаемадачыненьні прышлых плямёнаў і абарыгенаў характарызаваліся рознымі формамі гаспадаркі і культурнага ўзаемаўплыву і этнічнай асыміляцыі. Мова індаэўрапейцаў мела шмат дыялектаў. Разьвіцьцё ўзаемадачыненьняў прывяло да стварэньня розных індаэўрапейскіх групаў і народаў. Тэрыторыя паўднёвага ўсходу Беларусі і суседнія раёны Ўкраіны займалі плямёны [[сярэдненяпроўская культура|сярэдненяпроўскай культуры]]. Пад уплывам прышлых плямёнаў адбыўся пераход мясцовага насельніцтва да [[бронзавы век|бронзавага веку]] (канец III — пачатак I тысячагодзьдзя да н. э.). У гэты пэрыяд паўднёва-заходнюю тэрыторыю Беларусі сьпярша займалі культуры шнуравой керамікі Палесься, заходняй Беларусі — прыбалтыйскай, Паазер’е — [[Паўночна-беларуская культура|паўночна-беларускай культуры]]. Да сярэдзіны II тысячагодзьдзя да н. э. ў Палесьсі й Прыдняпроўі сфармаваліся [[тшцінецкая культура]] й [[сосьніцкая культура]]. У [[жалезны век|жалезным веку]] (працягваўся ад VIII—VI ст. да н. э. да VIII ст. н. э.) на Беларусі было некалькі археалягічных культур штрыхаванай керамікі, дняпроўска-дзьвінская, мілаградзкая, зарубінецкая, паморская. У асобную культурна-гістарычную групу ў паўднёва-ўсходняй Беларусі вылучаюць помнікі [[Кіеўская культура|кіеўскай культуры]] II—IV ст. н. э., якія бальшыня навукоўцаў лічаць славянскімі<ref name="БелЭН-21">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 21.</ref>. === Утварэньне дзяржаўнасьці === {{Асноўны артыкул|Полацкае княства|Тураўскае княства|Смаленскае княства}} [[Файл:Połacak. Полацак (C. Faber du Faur, 25.07.1812).jpg|значак|300пкс|[[Полацак]]]] [[Файл:Jazep Drazdovič. Usiaslaŭ.jpg|150px|значак|зьлева|[[Усяслаў Чарадзей|Усяслаў Брачыславіч]]]] У V—VIII ст. у паўднёвай частцы Беларусі расьсяліліся славянскія плямёны [[Праская культура|праскай культуры]], сярэднюю і паўночную частку займалі плямёны [[Банцараўская культура|банцараўскай культуры]]. Працэс расьсяленьня славянаў у 2-й палове I тысячагодзьдзя суправаджаўся міжэтнічнымі кантактамі зь мясцовымі балцкімі плямёнамі ([[Літва (племя)|літвой]], [[яцьвягі|яцьвягамі]] і інш.). У IX—XI ст. сфармаваліся супольнасьці [[Крывічы|крывічоў]], [[Дрыгавічы|дрыгавічоў]], [[Радзімічы|радзімічаў]]. Крывічы ўтваралі тры вялікія групы — полацкую, смаленскую і пскоўскую (паводле назваў іх галоўных [[горад|гарадоў]])<ref name="HB-138">{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|1к}} С. 138.</ref>. Першая згадка пра дзяржаўныя ўтварэньні на тэрыторыі Беларусі датуецца 862 годам, калі паводле паведамленьня летапісе, князь [[Рурык]], які знаходзіўся ў [[Ноўгарад]]зе, раздаў «''мужам сваім, таму — [[Полацак]], таму — Растоў, таму — Белавозера''»{{зноска|Нарысы|1994|Касцюк|80}}. У замежнай гістарыяграфіі існуе меркаваньне пра тое, што на Русі было дзьве скандынаўскія дынастыі — [[Рурыкавічы]] і Рагвалодавічы</small><ref name="Stender-Petersen">''Stender-Petersen А.'' Varangica. — Aarhus, 1953. Р. 130—131.</ref><ref name="Pritsak">''Pritsak О.'' The Origin of Rus'. — Cambridge (МА), 1981. Vol. 1. Old Scandinavian Sources other than the Sagas. Р. 137.</ref><ref name="Duczko">''Duczko W.'' Viking Rus: Studies on the Presence of Scandinavians in Eastem Europe. — Leiden, 2004. Р. 126-127.</ref>. Навуковец з [[Данія|Даніі]] [[Адольф Стэндэр-Пэтэрсэн]] лічыў, што на Русі ўтварылася дзьве скандынаўска-славянскія дзяржавы — Наўгародзка-Кіеўская і Полацкая. Аўтар падмацоўвае гэта сьведчаньнем з [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]] пра княжаньне ў Полацку Рагвалода, пра скандынаўскае паходжаньне яго імя. Амэрыканскі гісторык [[Амельян Прыцак]] лічыў, што полацкая дынастыя была адзінай з старажытных скандынаўскіх дынастыяў, якая змагла захавацца ў змаганьні з Рурыкавічамі</small><ref name="Мартынюк">''Мартынюк А.В.'' Alba Ruscia: Белорусские земли на перекрестке культур и цивилизаций (Х—ХVI вв.). — Москва, 2015. С. 9.</ref>. Прыкладна ў гэты час на аснове племянного княжаньня крывічоў-палачанаў склалася буйное [[Полацкае княства]] — самастойная моцная сярэднявечная дзяржава на тэрыторыі Беларусі<ref name="HB-138"/>. Яго насельнікі называюцца крывічамі ў летапісах пад 1127, 1129, 1140 і 1162 гадох, таксама ўжывалася назва палачане. Апроч [[Полацак|Полацку]], да яго належалі гарады: [[Віцебск]], [[Менск]], [[Лукомаль]], [[Браслаў]], [[Заслаўе]], [[Лагойск]], [[Ворша]], [[Копысь]], [[Барысаў]]<ref name="HB-139">{{Літаратура/Гісторыя Беларусі (у 6 тамох)|1к}} С. 139.</ref>. Полацкае княства мела ўсе атрыбуты дзяржаўнай самастойнасьці — сувэрэнную ўладу князя і [[веча]], адміністрацыю, сталіцу, войска, грашовую сыстэму і іншае<ref>[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Якія беларускія дзяржавы былі ў старажытнасьці // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 3.</ref><ref>{{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2к}} С. 24.</ref>. Адным з такіх атрыбутаў было правядзеньне ўласнай геапалітыкі, якая палягала на супрацьстаяньні агрэсіі [[Кіеўскае княства|Кіеўскага княства]] і ўласнай экспансіі ў бок [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]<ref>[[Міхась Чарняўскі|Чарняўскі М.]] Якія беларускія дзяржавы былі ў старажытнасьці // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 4.</ref>. У 980 годзе кіеўскі князь [[Уладзімер Сьвятаславіч]] захапіў Полацак, забіў яго гаспадара [[Рагвалод]]а і далучыў Полацкае княства да Кіеўскага. Аднак ужо за князем [[Ізяслаў Уладзімеравіч|Ізяславам]], сынам Уладзімера і [[Рагнеда|Рагнеды]], унукам Рагвалода, Полацак аднавіў сваю незалежнасьць. Найбольшага росквіту Полацкае княства дасягнула ў XI—XII ст. у час княжаньня [[Усяслаў Брачыславіч|Ўсяслава Брачыславіча]] (1044—1101), які збудаваў [[Сафійскі сабор (Полацак)|Сафійскую саборную царкву]]<ref>[[Сяргей Тарасаў|Тарасаў С.]] У якім часе Полацкае княства дасягнула найбольшае велічы // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 6.</ref>. Пазьней яно падзялілася на ўдзельныя княствы — [[Менскае княства|Менскае]], [[Віцебскае княства|Віцебскае]], [[Друцкае княства|Друцкае]], [[Лагойскае княства|Лагойскае]]. [[Файл:Kryž Eŭfrasińni Połackaj. Крыж Эўфрасіньні Полацкай (XIX).jpg|150px|значак|зьлева|[[Крыж Эўфрасіньні Полацкай]]]] [[Файл:Smalensk, Dniapro. Смаленск, Дняпро (1787).jpg|значак|300px|[[Смаленск]]]] У сярэдзіне X ст. на землях дрыгавічоў вылучылася [[Тураўскае княства]], якое прыкладна з 988 году трапіла ў залежнасьць ад Кіева. Звычайна вялікія князі кіеўскія надавалі Тураў сваім трэцім сынам. 3 другой паловы XII ст. Тураўскае княства здабыла незалежнасьць і неўзабаве падзялілася на [[Пінскае княства|Пінскае]], [[Клецкае княства|Клецкае]], [[Слуцкае княства|Слуцкае]], [[Дубровіцкае княства|Дубровіцкае]], [[Капыльскае княства|Капыльскае]] і іншыя ўдзельныя княствы. З канца XI ст. тэрыторыю радзімічаў падзялілі паміж сабой [[Чарнігаўскае княства|Чарнігаўскае]] і [[Смаленскае княства|Смаленскае]] княствы. Палітычнае адасабленьне Смаленску ад Кіева пачалося ў ХІ ст., а ў 1120-я гады тут усталявалася самастойная дынастыя на чале з [[Расьціслаў Мсьціславіч|Расьціславам Мсьціславічам]] (1125—1259). У гэты час Смаленскае княства дасягнула найбольшага пашырэньня, калі ў яго склад увайшлі [[Крычаў]], [[Прапойск]], [[Амсьціслаў]] (пазьней вылучыўся ва ўдзельнае [[Амсьціслаўскае княства]]), а таксама адабраныя ў Менску [[Копысь]] і [[Ворша]]. У XII—XIII стагодзьдзях удзельныя княствы ўзьніклі на землях Верхняга Панямоньня. Найбольш значную ролю адыгрывалі [[Гарадзенскае княства|Гарадзенскае]] і [[Наваградзкае княства|Наваградзкае]] княствы. Грамадзкае разьвіцьцё зямель Беларусі праходзіла аднолькавы шлях зь іншымі [[Усходнеславянскія мовы|ўсходнімі славянамі]], якія ўваходзілі ў склад [[Кіеўская Русь|Русі]]. Тут у X—XII ст. перапляталіся 3 асноўныя сацыяльна-эканамічныя ўклады: [[Першабытнае грамадзтва|грамадзкі]], [[Рабаўладальніцкі лад|рабаўладальніцкі]] і [[Фэадалізм|фэўдальны]], які паступова станавіўся паноўным<ref name="БелЭН-21"/>. У канцы X ст. пачало пашырацца [[хрысьціянства]] паводле [[Бізантыя|бізантыйскага]] абраду. У 992 годзе зьявілася першая [[Полацкая япархія|япархія ў Полацку]], у 1005 годзе — [[Тураўская япархія]], у 1136 годзе — [[Смаленская япархія]]. Аднак элемэнты [[язычніцтва]] ў некаторых мясцовасьцях захоўваліся многія стагодзьдзі. Хрысьціянская царква спрыяла разьвіцьцю беларускае культуры, у тым ліку манумэнтальнага дойлідзтва, малярства, прыкладнога мастацтва, літаратуры<ref name="БелЭН-22">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 22.</ref>. === Вялікае Княства Літоўскае === {{Асноўны артыкул|Вялікае Княства Літоўскае}} [[Файл:Mindaugas 1831 (117707054).jpg|150px|значак|зьлева|[[Міндоўг]]]] [[Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (A. Alés, 1835).jpg|300px|значак|[[Наваградак]]]] Створаная за часамі ўдзельных княстваў матэрыяльная і духоўная культура стала падмуркам дзяржаваўтваральных працэсаў ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref name="ehb387">{{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 387.</ref>. Падобныя працэсы былі праявай і арганічнай часткай мірнага [[балты|балта]]-[[славяне|славянскага]] ўзаемадзеяньня ў біэтнічным рэгіёне верхняга Панямоньня<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 2.</ref>. Пераход балта-славянскага сымбіёзу на новую ступень эвалюцыі адбыўся з прычыны разбурэньня палітычнай сыстэмы Ўсходняй Эўропы (агрэсія [[Інфлянцкі ордэн|Інфлянцкага]] і [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага]] ордэнаў, [[мангола-татарская навала]])<ref name="kraucevic175">{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}} С. 175.</ref>. Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага дало магчымасьць насельніцтву краю абараніць сваю незалежнасьць і стварыць умовы для далейшага сацыяльнага, палітычнага, эканамічнага і культурнага разьвіцьця. Вялікае Княства Літоўскае з цэнтрам у [[Наваградак|Наваградку]] паўстала каля 1240-х гадоў, калі на запросіны мясцовых баяраў тут пачаў княжыць [[Міндоўг]]. Абарону краю ачоліў наймацнейшы, правераны ў баёх і выправах ваенны правадыр, этнічнае паходжаньне якога ня мела істотнага значэньня, асабліва ў рэгіёне, дзе два этнасы вякамі жылі ўперамешку<ref name="kraucevic175"/>. Да прыходу Міндоўга цэнтар Гарадзенскага княства перасунуўся ў Наваградак, дзе валадарыў князь Ізяслаў, які, хутчэй за ўсё, мірна перадаў уладу й некаторы час браў удзел у выправах Міндоўга на польскія землі. Працэс фармаваньня новай дзяржавы быў даволі працяглым і адбываўся шляхам дынастычных шлюбаў, пагадненьняў (у рэдкіх выпадках захопу) паміж асобнымі княствамі пры захаваньні палёгак, прывілеяў і пэўнага самакіраваньня (паводле прынцыпу «''старыны ня рушыць, навіны ня ўводзіць''»). Упершыню гэты мэханізм быў выкарыстаны ў дачыненьні Полацку ў 1307 годзе па ўваходжаньні Полацкага княства ў склад ВКЛ, хоць да ўваходжаньня княства ў ім і раней кіравалі літоўскія князі ([[Таўцівіл]]). У дачыненьні да Панямоньня прынцып падобнай аўтаноміі невядомы. [[Файл:Giedzimin. Гедзімін (1709).jpg|150px|значак|зьлева|[[Гедзімін]]]] [[Файл:Vilnius - map by Braun Hogenberg (middle size) (34065617).jpg|300px|значак|[[Вільня]]]] Неўзабаве да Вялікага Княства Літоўскага добраахвотна<ref name="ehb387"/> далучылася рэшта ўдзельных княстваў на тэрыторыі сучаснай Беларусі: [[Полацкае княства|Полацак]] — у 1307 годзе; [[Віцебскае княства|Віцебск]] — у 1320 годзе; [[Берасьцейскае княства|Берасьце]], [[Менскае княства|Менск]], [[Тураўскае княства|Тураў і Пінск]] — у 1320—1330-я<ref>{{Літаратура/ЭВКЛ|к}} С. 8.</ref> гады; [[Амсьціслаўскае княства|Амсьціслаў]] — у 1358 годзе. Найбольш пасьпяхова працэсы аб’яднаньня беларускіх зямель праходзілі ў часе княжаньня [[Гедзімін]]а (1316—1341), які перанёс сталіцу дзяржавы з Наваградку ў [[Вільня|Вільню]]. Важным ягоным дасягненьнем было стварэньне незалежнай ад [[Расейская праваслаўная царква|Масквы]] [[Літоўская мітраполія|Літоўскай праваслаўнай мітраполіі]] з цэнтрам у Наваградку. Адначасна Гедзімін паклаў падмурак [[Русь|рускаму]] вэктару палітыкі Вялікага Княства Літоўскага, які разьвіваўся ў наступныя дзесяцігодзьдзі. Значныя тэрытарыяльныя набыткі Вялікае Княства Літоўскае атрымала ў часе княжаньня [[Альгерд]]а (1345—1377). За ім у склад дзяржавы ўвайшлі [[Севершчына|Чарнігаўска-Северская]], [[Падольле|Падольская]], [[Валынь|Валынская]] і [[Кіеўскае княства|Кіеўская]] землі, [[Смаленскае княства]], а таксама [[Жамойць]]<ref name="ehb389">[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Вялікае Княства Літоўскае: Гістарычны нарыс // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 389.</ref>. У выніку, землі сучаснай Беларусі занялі цэнтральнае месца, што забясьпечыла рост іхнай эканомікі, разьвіцьцё культуры, умацаваньне [[беларуская мова|беларускай]] (гістарычнай [[старабеларуская мова|рускай]] або [[літоўская мова|літоўскай]]) мовы як афіцыйнай<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Альгерд // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 223.</ref><ref>[[Мікола Ермаловіч|Ермаловіч М.]] Альгерд // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 105.</ref>. Вялікае значэньня дзеля ўмацаваньня ВКЛ мела перамога над [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]] у [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] 1410 году. За вялікім князем [[Вітаўт]]ам (1392—1430) ВКЛ значна пашырыла сваю тэрыторыю, якая расьцягнулася ад [[Балтыйскае мора|Балтыйскага]] да [[Чорнае мора|Чорнага]] мораў<ref name="БелЭН-22"/>. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|150px|значак|зьлева|[[Вітаўт Вялікі]]]] [[Файл:Battle of Grunwald - Kronika tho iesth Historya swiata 1564 (109729736).jpg|значак|300px|[[Грунвальдзкая бітва]]]] На лёс беларускіх зямель у ВКЛ значна паўплываў пераход літоўскае знаці ў канцы XIV ст. у [[каталіцтва]]. Вялікі князь [[Ягайла]] (1377—1392) у 1385 годзе пагадзіўся хрысьціць насельніцтва Літвы паводле каталіцкага абраду ў якасьці адной з умоваў атрыманьня трону польскага караля ([[Крэўская унія|Крэўская унія 1385 году]]). Адгэтуль у ВКЛ пачало насьпяваць нутранае напружаньне паміж праваслаўным і каталіцкім насельніцтвам. З часоў прыняцьця [[Гарадзельскі прывілей|Гарадзельскага прывілею 1413 году]] палітычнае становішча ў ВКЛ пачало характарызавацца дамінаваньнем каталіцкае знаці, якая атрымала вынятковае права на заняцьце дзяржаўных пасадаў і тытул паноў. Усходне-славянскія баяры й князі захавалі свае ўдзелы ў ВКЛ, яны падтрымлівалі дзяржаву, спрыялі росту яе магутнасьці, але імкнуліся павялічыць свой уплыў на прыняцьце палітычных пастановаў. Выразьнікам іх інтарэсаў стаў вялікі князь [[Сьвідрыгайла]] (1430—1432), які пачаў раздаваць дзяржаўныя пасады, замкі і воласьці праваслаўным [[русіны (гістарычны этнонім)|рускім]] фэўдалам, што прывяло да працяглай фэўдальнай вайны ([[Грамадзянская вайна ў Вялікім Княстве Літоўскім 1432—1438 гадоў]]). У 1432 годзе Сьвідрыгайла ўцёк у Полацак, дзе беларускія князі й баяры пасадзілі яго на пасад [[Вялікае Княства Рускае|Вялікага Княства Рускага]], такім чынам адбыўся кароткачасовы раскол ВКЛ, і [[Полацак]] на пэўны час стаў сталіцай беларускае дзяржавы. Каталіцкія вярхі ВКЛ пайшлі на кампраміс. Ягайла [[Прывілей 1432 году|прывілеем 1432 году]] і [[Жыгімонт Кейстутавіч]] [[Прывілей 1434 году|прывілеем 1434 году]] ўраўнавалі праваслаўных фэўдалаў у некаторых эканамічных і палітычных правох з каталікамі. За вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]] (1440—1492) асобным землям (Наваградзкай, Полацкай, Віцебскай, Смаленскай і інш.) пацьверджаныя правы на аўтаномнае кіраваньне. Казімер зацьвердзіў [[Судзебнік Казімера|судзебнік 1468 году]] — першы ўпарадкаваны збор законаў. Па ягонай сьмерці [[Маскоўская дзяржава]] распачала некалькі войнаў з мэтай супрацьстаяць аб’яднаньню земляў Русі вакол Вялікага Княства Літоўскага. У ходзе гэтых войнаў да Маскоўскай дзяржавы ў XV—XVI ст. адышлі некаторыя ўсходнеславянскія землі ВКЛ. Па няўдачах у войнах палітычныя вярхі ВКЛ пачалі залучаць да больш актыўнага кіраваньня дзяржавай буйных праваслаўных фэўдалаў; праваслаўным ужо фактычна не забаранялася займаць найважнейшыя дзяржаўныя пасады. У 1563 годзе юрыдычна скасавалі палажэньне, паводле якога праваслаўныя фэўдалы не маглі засядаць у гаспадарскай радзе. Вялікі ўплыў на дзяржаўныя справы мелі магнаты [[Астроскія]], [[Хадкевічы]], [[Сапегі]], [[Ільлінічы]] і іншыя<ref name="БелЭН-22"/>. [[Файл:Leŭ Sapieha. Леў Сапега (1616).jpg|150px|значак|зьлева|[[Леў Сапега]]]] [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (1613).jpg|значак|300пкс|Вялікае Княства Літоўскае ({{мова-la|Magnus Ducatus Lithuania|скарочана}}), 1613 год]] Да сярэдзіны XVI ст. канчаткова аформіўся дзяржаўны лад ВКЛ, асновы якога замацаваныя ў [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 году|Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1529 году]] і [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году|Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1566 году]]. Дзяржаўнай мовай ВКЛ была [[старабеларуская мова]]. Кіраўніком дзяржавы лічыўся [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікі князь]] (гаспадар). Сумесна з [[Рада Вялікага Княства Літоўскага|радай]] ён ажыцьцяўляў найвышэйшы суд. Рада ВКЛ ([[паны-рада]]) узьнікла ў XV ст. як дарадчы орган пры вялікім князю, а да канца XV — пачатку XVI ст. ператварылася ў найвышэйшы орган дзяржаўнае ўлады. З XV ст. на паседжаньні рады запрашаліся прадстаўнікі мясцовых фэўдалаў, г. зн. зьбіраўся [[сойм]]. У 1413 годзе тэрыторыя ВКЛ падзялілася на [[Віленскае ваяводзтва|Віленскае]] й [[Троцкае ваяводзтва|Троцкае]] ваяводзтвы. У пачатку XVI ст. утварыліся [[Полацкае ваяводзтва|Полацкае]], [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкае]], [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскае]] й [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]] ваяводзтвы; у выніку адміністрацыйна-тэрытарыяльнае рэформы 1565—1566 гадоў — [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскае]], [[Менскае ваяводзтва|Менскае]], [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскае]] ваяводзтвы, большасьць зь іх былі падзяляліся на паветы ([[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялікага Княства Літоўскага]]). [[Шляхта]] атрымала права браць удзел у [[Павятовы соймік|павятовых сойміках]], дзе выбіраліся паслы (дэпутаты) на [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|вальны сойм]]. Вялікі ўплыў на лёс ВКЛ зрабіла [[Інфлянцкая вайна|Інфлянцкая вайна 1558—1583 гадоў]]<ref name="БелЭН-22"/>. ==== Рэч Паспалітая ==== {{Асноўны артыкул|Рэч Паспалітая}} [[Файл:Horadnia. Горадня (1575).jpg|300px|значак|[[Горадня]]]] [[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага.jpg|міні|150пкс|зьлева|[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|III Статут ВКЛ]], 1588 г.]] Няўдачы войска Вялікага Княства Літоўскага, у тым ліку заняцьце маскоўскімі войскамі ў 1563 годзе Полацку, падштурхнулі вялікага князя ВКЛ і шляхту да больш цеснага вайсковага і дзяржаўнага зьвязу з [[Польскае Каралеўства (1385—1569)|Польшчай]]. У выніку [[Люблінская унія|Люблінскае уніі 1569 году]] ВКЛ і Каралеўства Польскае аб’ядналіся ў [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыю]] — [[Рэч Паспалітая|Рэч Паспалітую]]. Паводле ўмоваў уніі, ВКЛ захоўвала свае адміністрацыйны апарат, заканадаўства, армію, герб [[Пагоня|Пагоню]], дзяржаўную пячатку. Найвышэйшым органам аб’яднанае дзяржавы стаў агульны сойм, які спачатку зьбіраўся на тэрыторыі Каралеўства Польскага, а зь сярэдзіны XVII ст. кожны трэці сойм склікаўся ў [[Горадня|Горадні]] як сымбаль асобнага становішча ВКЛ. Кіраўніком дзяржавы быў кароль Рэчы Паспалітае, якога абірала шляхта. Адначасна ён быў і вялікім князем ВКЛ. У часе работы Люблінскага сойму землі Ўкраіны адышлі да Польшчы, таму ў 1569 году ВКЛ складалася ў асноўным зь літоўскіх і жамойцкіх зямель. Кароль і вялікі князь [[Стэфан Баторы]] (1576—1586) на чале аб’яднанае арміі вызваліў у 1579 годзе Полацак і перанёс ваенныя дзеяньні на тэрыторыю Масковіі. Пасьпяховае завяршэньне Інфлянцкае вайны паспрыяла ўзмацненьню ролі ВКЛ у Рэчы Паспалітай. Прыняцьце [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588 году|Статуту Вялікага Княства Літоўскага 1588 году]] падкрэсьліла асобае становішча ВКЛ у фэдэрацыйнай дзяржаве з сваім войскам, заканадаўствам, гербам. Скасоўваліся палажэньні уніі, паводле якіх палякі і іншыя замежныя падданыя маглі атрымліваць у ВКЛ зямельныя ўладаньні і адміністрацыйныя пасады<ref name="БелЭН-23">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 23.</ref>. [[Файл:Jan Karal Chadkievič. Ян Караль Хадкевіч (XVII) (4).jpg|150px|значак|зьлева|[[Ян Караль Хадкевіч]]]] [[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|300пкс|Вялікае Княства Літоўскае ({{мова-la|Magnus Ducatus Lithuania|скарочана}}), 1770 год]] У 1596 годзе прымаецца [[Берасьцейская унія]], да яе складаньня падштурхнула стварэньне ў Маскоўскай дзяржаве ў 1589 годзе [[Расейская праваслаўная царква|патрыярхату]], які намагаўся падначаліць сабе праваслаўных жыхароў ВКЛ. Паводле ўмоваў уніі, праваслаўная царква ВКЛ прызнавала вяршэнства [[Папа|папы рымскага]], прыняла каталіцкую дагматыку, аднак захавала сваю абраднасьць і асобную арганізацыю. Да канца XVIII ст. да грэка-каталіцкай (уніяцкай) царквы належала каля 80% насельніцтва Беларусі, у асноўным сялянаў. Праваслаўныя, што не прынялі унію, у пачатку XVII ст. стварылі ўласную царкоўную арганізацыю, узаконеную дзяржаўнай уладай<ref name="БелЭН-24">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 24.</ref>. У выніку [[Вайна Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай 1609—1618 гадоў|вайны Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай 1609—1618 гадоў]] да ВКЛ вярнулася [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленшчына]]. Катастрафічны ўплыў на гаспадарку і культурнае жыцьцё зрабіла [[вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў]]. Перад ёй была [[Паўстаньне Хмяльніцкага|антыфэўдальная вайна 1647—1651 гадоў]], распачатая ўкраінскімі казакамі. Скарыстаўшы сьмерць караля і вялікага князя [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] (1633—1648), казакі ўварваліся на [[Палесьсе]] і ўзначалілі мясцовыя выступленьні. У 1654 годзе маскоўскія войскі занялі ўсходнюю Беларусь да Дзьвіны й Дняпра, у 1655 годзе — большую ейную частку. Паводле ўмоваў [[Андрусаўскае замірэньне|Андрусаўскага замірэньня 1667 году]], якое завяршыла гэтую вайну, беларускія землі засталіся ў Рэчы Паспалітай. Да Маскоўскай дзяржавы адышлі Кіеў, левабярэжная Ўкраіна, Севершчына ды Смаленскае ваяводзтва. Масавае вынішчэньне гарадзкога насельніцтва прывяло да заняпаду гарадоў, умацаваньня ў іх пазыцыяў шляхты і да запаволеньня разьвіцьця капіталістычных дачыненьняў. Па вайне ўзмацнілася [[палянізацыя]], якая ахапіла шырокія колы беларускае шляхты й мяшчанаў. [[Ян Казімер]] (1648—1668) празь няўдачы зрокся стальцу. Наступныя каралі й вялікія князі [[Міхал Вішнявецкі]] (1669—1673) і [[Ян Сабескі]] (1674—1696) ня здолелі прадухіліць рост уплыву шляхты і ўтаймаваць яе свавольствы. Абраны на пасад Рэчы Паспалітай саксонскі [[курфюрст]] [[Аўгуст Моцны]] у час [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікае Паўночнае вайны 1700—1721 гадоў]] выступіў хаўрусьнікам маскоўскага гаспадара [[Пётар I|Пятра I]]. Швэды, якія часткова акупавалі Беларусь, падтрымлівалі свайго стаўленіка на стальцы [[Станіслаў Ляшчынскі|Станіслава Ляшчынскага]]. Ваенныя дзеяньні й нутранае змаганьне шляхецкіх груповак прывялі да заняпаду гаспадаркі, якую здолелі адбудаваць толькі да сярэдзіны XVIII ст. Унутрыпалітычная анархія ў краіне працягвалася, звычайным стаў зрыў працы соймаў праз свавольства шляхты. Рэч Паспалітая пачала трапляць пад палітычны ўплыў суседніх дзяржаваў. Апошні кароль й вялікі князь [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі]] (1764—1795) быў стаўленьнікам маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыны II]], але імкнуўся праводзіць незалежную палітыку. Частка дзяржаўных колаў Рэчы Паспалітае ўзяла курс на мадэрнізацыю палітычнага ладу краіны, найперш на ўмацаваньне цэнтральнае ўлады. У 1764 годзе ўтварыліся Вайсковая й Скарбовая камісіі ВКЛ, у 1773 годзе — [[Адукацыйная камісія]], у 1791 годзе — Камісія паліцыі. [[Файл:Vilenski ŭniversytet, Pahonia. Віленскі ўнівэрсытэт, Пагоня (1781).jpg|300px|значак|[[Віленскі ўнівэрсытэт]]]] [[Файл:Tadevuš Kaściuška. Тадэвуш Касьцюшка (XVIII).jpg|150px|значак|зьлева|[[Тадэвуш Касьцюшка]]]] Разьвіцьцю капіталістычных дачыненьняў перашкаджалі панаваньне магнатаў, нацыянальныя й рэлігійныя супярэчнасьці. Складанае ўнутрыпалітычнае становішча Рэчы Паспалітай імкнуліся выкарыстаць у сваіх інтарэсах Расея, Прусія і Аўстрыя. На іхную карысьць дзеялі розныя групоўкі шляхты. У 1786 годзе ўтварылася [[Барская канфэдэрацыя]] — зьвяз шляхты, накіраваны і супраць ўмяшаньня Расеі ў нутраныя справы дзяржавы, і супраць палітычных рэформаў. Разгром канфэдэрацыі расейскімі войскамі прывёў у 1772 годзе да [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітае]] паміж Расеяй, Прусіяй і Аўстрыяй. Пад уладу Расеі трапілі ўсходнія землі Беларусі з [[Полацак|Полацкам]], [[Віцебск]]ам, [[Магілёў|Магілёвам]], [[Гомель|Гомлем]]. Частка кіроўных колаў бачыла ўратаваньне дзяржавы ў антыфэўдальных рэформах. [[Чатырохгадовы Сойм|Чатырохгадовы сойм 1788—1792 гадоў]] прыняў [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыю 3 траўня 1791 году]], паводле якое ўсталяваў апеку дзяржавы над прыгоннымі сялянамі і пашырыў палітычныя правы мяшчанаў, рэарганізаваў і цэнтралізаваў дзяржаўнае кіраваньне. У адказ кансэрватарская шляхта пры дапамозе Расеі стварыла [[Таргавіцкая канфэдэрацыя|Таргавіцкую канфэдэрацыю]], з фармальных запросінаў якой ажыцьцявілася новае ўмяшаньне Расеі. У 1793 годзе адбыўся [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другі падзел Рэчы Паспалітае]], у выніку якога пад уладу Расеі трапілі землі цэнтральнае Беларусі з [[Барысаў|Барысавам]], [[Менск]]ам, [[Слуцак|Слуцкам]], [[Пінск]]ам. Згодніцкая пазыцыя кіроўных колаў Рэчы Паспалітае стала прычынай палітычнага ўздыму, які прывёў да [[Паўстаньне 1794 году|паўстаньня 1794 году]], узначаленага [[Тадэвуш Касьцюшка|Тадэвушам Касьцюшкам]]. Расея накіравала дадатковыя войскі, якія ў шэрагу бітваў здушылі паўстаньне. У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітае]] пад уладу Расеі трапілі землі заходняе Беларусі зь Вільняй, Горадняй, Наваградкам, Берасьцем. [[Падляшша]] адышло да Прусіі. Рэч Паспалітая перастала існаваць<ref name="БелЭН-24"/>. === Пад уладай Расейскае імпэрыі === {{Асноўны артыкул|Паўночна-Заходні край|Русіфікацыя Беларусі}} [[Файл:Michał Kleafas Aginski. Міхал Клеафас Агінскі (J. Grassi, 1782-92).jpg|150px|значак|зьлева|[[Міхал Клеафас Агінскі]]]] [[Файл:Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (Lauvergne, 1840) (2).jpg|300px|значак|[[Менск]]]] На [[анэксія|анэксаваных]]<ref>[[Кастусь Тарасаў|Тарасаў К.]] На чыім баку былі беларусы ў вайне 1812 году? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 51.</ref> Расейскай імпэрыяй землях усталёўваўся тэрытарыяльна-адміністрацыйны падзел на расейскі ўзор — паветы, правінцыі, губэрні і генэрал-губэрнатарствы. У 1772 годзе ўтварылася [[Беларускае генэрал-губэрнатарства]] ў складзе 2 губэрняў — [[Пскоўская губэрня|Пскоўскай]] (з 1776 году [[Полацкая губэрня|Полацкай]], потым [[Віцебская губэрня|Віцебскай]]) і [[Магілёўская губэрня|Магілёўскай]]. У 1793 годзе ўтварыліся [[Менская губэрня|Менская]], у 1795 — [[Слонімская губэрня|Слонімская]] і [[Віленская губэрня|Віленская]] губэрні. У 1796—1801 гадох тэрыторыя Беларусі ўваходзіла ў [[Беларуская губэрня|Беларускую]], Менскую і [[Літоўская губэрня|Літоўскую губэрні]], якіх у 1801 годзе падзялілі на Віцебскую, Магілёўскую, Менскую, [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] і Віленскую губэрні. У губэрнях ствараліся палаты крымінальнага (дзеялі на аснове права Расейскай імпэрыі) і цывільнага (разьвязвалі цывільныя справы паводле нормаў Статуту ВКЛ 1588 году) судоў. Па прыняцьці прысягі на вернасьць маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыне II]] шляхта Беларусі атрымала правы і прывілеі расейскага дваранства. Пры гэтым шляхта страціла права абіраць манарха, разьвязваць мясцовыя справы на ваяводзкіх і павятовых сойміках, ствараць канфэдэрацыі дзеля абароны сваіх вольнасьцяў і прывілеяў. Магнатаў пазбавілі права мець уласныя фартэцыі і войска. Праводзілася чыстка шляхецкага [[Стан (сацыяльная група)|стану]] ([[Разбор шляхты]]). Кацярына II і [[Павал I]] практыкавалі раздачу дзяржаўных зямель з прыгоннымі сялянамі расейскім [[абшарнік]]ам, вайскоўцам і буйным чыноўнікам. На Беларусь пашыралася агульнарасейская сыстэма дзяржаўных падаткаў і павіннасьцяў. Галоўным падаткам стаў падушны, які быў значна цяжэйшы за ранейшы падымны. Сяляне выконвалі паншчыну, плацілі чынш, натуральныя даніны і інш. На мяшчанаў ускладаліся выдаткі на ўтрыманьні выйсковых гарнізонаў, паліцыі, турмаў, гарадзкога магістрату, паштовае службы, навучальных і мэдычных установаў. Цяжкай павіннасьцю для сялянаў і мяшчанаў Беларусі стаў абавязак пастаўляць рэкрутаў на 25-гадовую (з 1834 году — на 20-гадовую, з 1856 году — на 15-гадовую) службу ў войска. Шэраг законаў абмяжоўваў правы [[жыды|жыдоўскага]] насельніцтва: [[мяжа жыдоўскае аселасьці]], падушны падатак і рэкруцкія павіннасьці ўдвая вышэйшыя, чым для хрысьціянаў, кампаніі па прымусовым высяленьні ў гарады й мястэчкі зь сельскае мясцовасьці. [[Урадавы сынод Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўская царква]]) на Беларусі атрымаў дзяржаўны статус, тым часам каталіцкая царква страціла прывілеяванае становішча і трапіла пад кантроль расейскага ўраду. Рымска-каталіцкаму духавенству давалася свабода ў выкананьні рэлігійных абрадаў, але забаранялася схіляць праваслаўных (у тым ліку [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|тых, што прынялі Берасьцейскую унію]]) да пераходу ў рыма-каталіцтва. Каб заахвоціць далучэньне вернікаў [[уніяцтва|ўніяцкае царквы]] да Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) выкарыстоўваліся агітацыя, прымус, матэрыяльныя ўзнагароды ўніяцкага духавенства<ref name="БелЭН-25">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 25.</ref>. [[Файл:Kastuś Kalinoŭski. Кастусь Каліноўскі (G. Bonoldi, 1862-63).jpg|150px|значак|зьлева|[[Кастусь Каліноўскі]]]] [[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|300px|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]] Беларуская шляхта ў часе [[Вайна 1812 году|вайны 1812 году]] падтрымала імпэратара [[Францыя|Францыі]] [[Напалеон Банапарт|Напалеона]], маючы спадзеў пры ягонай дапамозе аднавіць ВКЛ і Рэч Паспалітую. 1 ліпеня 1812 году Напалеон падпісаў указ аб утварэньні ВКЛ у складзе Віленскага, Гарадзенскага, Менскага і Беластоцкага дэпартамэнтаў і прызначыў [[Камісія часовага ўраду Вялікага Княства Літоўскага|Часовы ўрад]] з прадстаўнікоў мясцовае шляхты. Галоўнымі ягонымі задачамі былі: мабілізацыя насельніцтва ў францускую армію, яе матэрыяльнае забесьпячэньне, ахова камунікацыў, падтрыманьне парадкаў у тыле і г. д. Напалеон не зрабіў захадаў дзеля ліквідацыі прыгоннага права, таму сярод сялянства ён не атрымаў падтрымкі, якое адказвала на паборы й марадэрства партызанскім рухам<ref name="БелЭН-25"/>. Уплыў [[Француская рэвалюцыя|Францускае рэвалюцыі 1789—1799 гадоў]] і падзеяў 1812 году спрыяў пашырэньню на Беларусі дэмакратычных і нацыянальна-вызвольных ідэяў. У пачатку XIX ст. у [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] й шэрагу навучальных установаў, у [[Літоўскі асобны корпус|Літоўскім асобным корпусе]] дзеялі гурткі мясцовае моладзі, якія выступалі за аднаўленьне Рэчы Паспалітае. Дзеялі таварыства [[Таварыства філяматаў|філяматаў]] і [[Таварыства філярэтаў|філярэтаў]], таварыства «[[Вайсковыя сябры]]». У 1830—1831 гадох адбываецца [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае паўстаньне]], мэтай якога было аднаўленьне дзяржаўнасьці ВКЛ і Рэчы Паспалітай. Па ягоным здушэньні расейскі ўрад узяў курс на паступовае аслабленьне эканамічных і палітычных пазыцыяў шляхты й каталіцкага духавенства. Канфіскоўваліся маёнткі ўдзельнікаў паўстаньня, зачыняліся касьцёлы й кляштары, пробашчы і насельнікі якіх мелі дачыненьне да паўстаньня. Узмацніўся «разбор» шляхты. Больш за 10 тысячаў шляхціцаў вылучылі з дваранскага стану. Справаводзтва ў мясцовых дзяржаўных установах і навучаньне ў школах пераводзілася з польскай на расейскую мову. У 1832 годзе расейскія ўлады зачынілі Віленскі ўнівэрсытэт за ўдзел студэнтаў і выкладчыкаў у паўстаньні і «прапольскі дух» выхаваньня. У студзені 1831 году яны скасавалі дзеяньне Статуту ВКЛ 1588 году ў Віцебскай і Магілёўская, у чэрвені 1840 — у Менскай, Гарадзенскай і Віленскай губэрнях. Узмацніліся рэпрэсіі супраць уніяцкай царквы. 12 лютага 1839 году Сабор вышэйшага ўніяцкага духавенства ў Полацку прыняў акт аб «узьяднаньні» ўніятаў з Урадавым сынодам Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквой). Узмацнілася залежнасьць праваслаўнай і каталіцкай царквы ад дзяржавы. У 1841—1843 гадох іх перавялі на дзяржаўнае ўтрыманьне<ref name="БелЭН-26">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 26.</ref>. [[Файл:Congress_Poland_and_Lithuanian_governorates_-_by_Alexander_Voschinin_-_1851_AD.jpg|міні|300пкс|[[Беларусы]] ([[Ліцьвіны|«літоўцы і беларусы»]]) на мапе № 6 атлясу «Географический атлас Российской империи» (1851 г.). Аўтар — тапограф і картограф Аляксандр Ваўчынін (капітан корпусу тапографаў Расейскай імпэрыі)]] Асновай эканомікі беларускіх земляў у XIX стагодзьдзі заставалася сельская гаспадарка, у якой панавала буйнамаянтковае дваранскае землеўладаньне. Попыт на збожжа ў Заходняй Эўропе стымуляваў абшарнікаў да пашырэньня фальваркаў. Да сярэдзіны XIX ст. 97% абшарніцкіх сялянаў беларускіх земляў знаходзіліся на паншчыне, гэта значыць былі прымацаваныя да панскіх фальваркаў і пазбаўленыя магчымасьці пошукаў іншых заработкаў, перасяленьня ў месты, выяўленьня прадпрымальніцкае ініцыятывы ў сфэры прамысловасьці й гандлю, якую мелі аброчныя сяляне ў цэнтральных губэрнях Расейскай імппэрыі. У 1840—1850 гадох на Беларусі выявіўся крызіс фэўдальна-прыгоньніцкіх дачыненьняў: скарачаліся пасевы, зьніжалася ўраджайнасьць, усё большая колькасьць сялянаў ня здольная была плаціць падаткі й выконваць павіннасьці на карысьць дзяржавы; у банкаўска-крэдытных установах было закладзена каля 70% прыгонных сялянаў: нарастаў антыпрыгоньніцкі рух сялянаў. У 1856—1860 гадох масавыя выступленьні сялянаў адбыліся ў 66 маёнтках, 11 зь іх здушаныя войскамі й паліцыяй. Параза ў [[Крымская вайна|Крымскай вайне 1853—1856 гадоў]] і пагроза сялянскае рэвалюцыі вымусілі маскоўскага гаспадара [[Аляксандар II|Аляксандра II]] распачаць буржуазныя рэформы. 19 лютага 1861 году ён падпісаў Маніфэст і «Палажэньне» аб вызваленьні абшарніцкіх сялянаў ад прыгоннае залежнасьці. У выніку аграрны рэформаў на Беларусі абшарнікі захавалі больш за палову зямлі<ref name="БелЭН-26"/>. [[Файл:Francišak Bahuševič. Францішак Багушэвіч (1880-89).jpg|150px|значак|зьлева|[[Францішак Багушэвіч]]]] [[Файл:Biełarusy. Беларусы (1885).jpg|300px|значак|Беларусы на этнаграфічнай мапе Эўропы з атлясу «Géographie Militaire» ([[Парыж]], 1885 г.)]] Адбываецца [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнае паўстаньне 1863—1864 гадоў]] супраць расейскага панаваньня і за аднаўленьне Рэчы Паспалітай у межах 1772 году, якое пачалося абвяшчэньнем [[Маніфэст 22 студзеня|Маніфэсту Часовага нацыянальнага ўраду]] 10 студзеня 1863 году. На тэрыторыі колішняга [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] паўстаньнем кіраваў [[Кастусь Каліноўскі]], які ачоліў [[Часовы правінцыйны ўрад Літвы і Беларусі]]. Удзельнікі паўстаньня, найперш Кастусь Каліноўскі і яго блізкае кола, карысталіся паролем «''Каго любіш — Люблю Беларусь — То ўзаемна''», вярнулі [[Беларуская мова|беларускую мову]] ва ўрадавае справаводзтва, а таксама выдавалі па-беларуску газэту «[[Мужыцкая праўда]]», праклямацыі і ўлёткі. Гэта прымусіла Нацыянальны ўрад у Варшаве прызнаць гістарычную суб’ектнасьць [[беларусы|беларусаў]] 3 траўня 1863 году ў форме прыняцьця адозвы «Да братоў-беларусаў»<ref>[[Сяргей Абламейка (гісторык)|Абламейка С.]] [https://www.svaboda.org/a/31162393.html Каліноўскі быў беларусам. Даказаць адваротнае немагчыма], [[Радыё Свабода]], 22 сакавіка 2021 г.</ref>. Расейскія ўлады здолелі здушыць гэтае выступленьне, яго ўдзельнікаў рэпрэсавалі. Маёнткі датычных да паўстаньня забіраліся ў расейскі дзяржаўны скарб і на льготных умовах прадаваліся выхадцам з цэнтральных расейскіх губэрняў<ref name="БелЭН-26"/>. [[Файл:Biełarusy. Беларусы (J. Karski, 1903).jpg|300пкс|значак|[[Этнічная тэрыторыя беларусаў|Этнаграфічная мапа беларусаў]] (паводле моўнага крытэру), складзеная філёлягам-славістам [[Яўхім Карскі|Яўхімам Карскім]], 1903 г.]] Па рэформе 1861 году паскорылася фармаваньне рабочае клясы. Ідэолягамі й выразьнікамі інтарэсаў сялянаў і іншых дробных вытворцаў Расейская імпэрыі выступалі арганізацыі рэвалюцыйных народнікаў («[[Зямля і воля]]», «[[Народная воля]]»). У 2-й палове 1870 — пачатку 1880-х гадоў народніцкія гурткі існавалі ў Магілёве, Менску, Віцебску, Горадні, Пінску, Горы-Горках, Слуцку, Воршы. пераважна сярод вучнёўскае моладзі, вайскоўцаў, работнікаў. Пад уплывам выданьняў польскае сацыялістычнае партыя «[[Пралетарыят (партыя)|Пралетарыят]]» і расейскае групы «Вызваленьне працы» частка народнікаў Беларусі ў сярэдзіне 1880-х гадоў перайшло на пазыцыі [[марксізм]]у. У 1895—1900 гадох у 23 населеных пунктах Беларсі адбыліся 292 эканамічныя стачкі, у якіх брала ўдзел каля 11,5 тысячаў работнікаў. У 1896 годзе ўварыўся [[Рабочы саюз Літвы]], у 1897 годзе — [[Бунд]] (Усеагульны жыдоўскі хаўрус у Літве, Польшчы і Расеі). У 1898 годзе зьезд прадстаўнікоў сацыял-дэмакратычных арганізацыяў Пецярбургу, Масквы, Кіева, [[Екацярынаслаў|Екацярынаслава]] і Бунда, што адбыўся ў Менску, абвясьціў пра ўтварэньне [[Расейская сацыял-дэмакратычная работніцкая партыя|Расейскай сацыял-дэмакратычнай работніцкай партыі]] (РСДРП). У пачатку 1900-х гадоў рабочым рухам у гарадох і мястэчках Беларусі кіравалі арганізацыі Бунду. У Горадні й Берасьці ўплыў на рабочых мелі арганізацыі [[Польская сацыялістычная партыя ў Літве|Польскай сацыялістычнай партыі ў Літве (ППС)]]. У 1902—1904 гадох на Беларусі зьявіліся арганізацыі партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў (ПСР). У 1903 годзе ўтварылася [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларуская сацыялістычная грамада (БСГ)]]. У 1903—1904 гадох узьніклі арганізацыі РСДРП ([[Паўночна-заходні камітэт РСДРП]], [[Палескі камітэт РСДРП]]). Сярод жыдоўскага насельніцтва Беларусі з 1890-х гадоў шырокую агітацыю вялі сіяністы. У часе [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расеі|рэвалюцыі 1905—1907 гадоў]] на Беларусі завяршылася партыйнае афармленьне 3 палітычных лягераў: рэвалюцыйнага (РСДРП, ПСР, ППС, БСГ, Бунд, паалей-сіяністаў, сіяністаў-сацыялістаў і інш.), лібэральнага (КДП, Хаўрус дасягненьня раўнапраўя жыдоў у Расеі, сіяністы, Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы й Беларусі), урадавага (Хаўрус расейскага народу, Саюз 17 кастрычніка). У I Дзяржаўную думу ад 5 заходніх губэрняў абралі 36 дэпутатаў, у тым ліку 29 прыхільнікаў кадэтаў. На выбарах у II Дзяржаўную думу ў 5 заходніх губэрнях перамаглі 2 контрарэвалюцыйныя нацыяналістычныя групоўкі — расейская й польская<ref name="БелЭН-27">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 27.</ref>. [[Файл:Jan Łucevič (Janka Kupała). Ян Луцэвіч (Янка Купала) (1921).jpg|150px|значак|зьлева|[[Янка Купала]]]] [[Файл:Vilnia, Zavalnaja. Вільня, Завальная (1907).jpg|значак|300пкс|Рэдакцыя [[Наша Ніва|Нашай Нівы]] на [[Вуліца Завальная (Вільня)|вуліцы Завальнай]] у Вільні, 1907 г.]] Аграрны й палітычны рух сялянаў прымусіў расейскі ўрад прызнаць неабходнасьць рэформаў, вынікам чаго стала [[Сталыпінская аграрная рэформа]]. На выбарах у III Дзяржаўную думу ў 5 заходніх губэрнях чарнасоценцы й акцябрысты заваявалі 29 і 36 месцаў. Каталіцкае насельніцтва Віленскае й Гарадзенскае губэрняў абралі 6 прадстаўнікоў беларуска-польскіх аўтанамістаў («краёўцаў»). З падобнымі вынікамі прайшлі выбары і ў IV Дзяржаўную думу (1912). Чарнасоценна-акцябрысцкія групоўкі і іхныя органы друку адмаўлялі самастойнасьць беларускага этнасу, зьвінавачвалі беларускі нацыянальны рух і ягоную газэту «[[Наша Ніва]]» ў сэпаратызьме. Супраць [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] выступалі і польскія абшарніцка-клерыкальныя групоўкі. У 1907 годзе амаль усе мясцовыя арганізацыі левых партыяў былі разгромленыя ці вельмі аслабленыя. Сярод меншавікоў і бундаўцаў пашыралася ліквідатарская плынь. Згарнула свае падпольныя структуры БСГ і як партыя часова прыпыніла дзейнасьць. Ейныя кіраўнікі засяродзіліся на легальнай дзейнасьці ў газэце «Наша Ніва» і ўзначалілі беларускі нацыянальна-культурны рух. У 1905—1915 гадох ён прыкметна пашырыўся й набыў міжнародную вядомасьць. Асабліва значныя посьпехі дасягнутыя ў разьвіцьці беларускае літаратуры ([[Янка Купала]], [[Якуб Колас]], [[Цётка]], [[Максім Багдановіч]])<ref name="БелЭН-27"/>. 1 жніўня 1914 году Расейская імпэрыя ўступіла ў вайну зь [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыяй]] ([[Першая сусьветная вайна]]). Беларускія губэрні ў ліку першых перавялі на ваеннае становішча. У выніку наступленьня ([[Сьвянцянскі прарыў]], 1915) нямецкія войскі занялі заходнюю частка Беларусі. Да кастрычніка 1915 году фронт стабілізаваўся на лініі [[Дзьвінск]] — [[Паставы]] — [[Баранавічы]] — [[Пінск]]. Вайна прывяла эканоміку Беларусі да заняпаду. У сельскай мясцовасьці адчуваўся недахоп працоўных рук, скараціліся пасяўныя плошчы, паменшала колькасьць жывёлы. Каля 1/3 прамысловых прадпрыемстваў Беларусі былі эвакуяваныя або дэмантаваныя. Гарады Беларусі перапоўнілі вайскоўцы і ўцекачы<ref name="БелЭН-27"/>. Заняцьце амаль усёй Віленскае, Гарадзенскае і заходняе часткі Менскае губэрняў войскамі Нямецкае імпэрыі, мабілізацыя ў войска, масавае бежанства на ўсход на пэўны час дэзарганізавалі беларускі рух. Беларускі нацыянальна-культурныя арганізацыі распадаліся, спынялася выданьне беларускіх газэтаў і кніг. Частка кіраўнікоў «Нашае Нівы» (браты [[Антон Луцкевіч|Антон]] і [[Іван Луцкевіч]]ы, [[Вацлаў Ластоўскі]] і іншыя) засталіся ў Вільні і ўзначалілі камітэт дапамогі пацярпелым ад вайны. У Вільні дзеялі [[Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група]], [[Сувязь незалежнасьці і непадзельнасьці Беларусі]]. У якасьці каардынатара беларускага нацыянальнага руху выступаў Цэнтральны саюз беларускіх нацыянальных арганізацыяў на чале зь [[Беларускі народны камітэт|Беларускім народным камітэтам]], пад кіраўніцтвам якога ў 1916—1917 гадох з дазволу уладаў Нямецкае імпэрыі пачалося выданьне школьных падручнікаў, газэты «[[Гоман (1916)|Гоман]]». У 1916 годзе ў Петраградзе зьявіліся штотыднёвыя газэты «[[Дзяньніца]]» й «[[Сьветач (газэта)|Сьветач]]»<ref name="БелЭН-27"/>. === Беларуская Народная Рэспубліка і Беларуская ССР === {{Асноўны артыкул|Беларуская Народная Рэспубліка}} [[Файл:BNR (Ruthienie Blanche) Map 1918.jpg|міні|300пкс|Мапа [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], 1918 г.]] [[Файл:Raman Skirmunt. Раман Скірмунт (1906).jpg|150px|значак|зьлева|[[Раман Скірмунт]]]] [[Першая сусьветная вайна]] паскорыла перамогу [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Лютаўскае рэвалюцыі 1917 году ў Расеі]]. У выніку зрынаньня самадзяржаўя ўлада перайшла да [[Часовы ўрад Расеі|Часовага ўраду]]. Паводле прыкладу Петраграду на Беларусі ствараліся Саветы рабочых і салдацкіх дэпутатаў, народная міліцыя. У Менскім Савеце адзначаўся ўплыў бальшавікоў. Па [[Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі|Лютаўскай рэвалюцыі]] аднавіла сваю дзейнасьць і [[Беларуская сацыялістычная грамада|БСГ]]<ref name="БелЭН-28">{{Літаратура/БелЭн|3к}} С. 28.</ref>. Адначасна ўзьнікла шмат іншых беларускі нацыянальных арганізацыяў і суполак ня толькі на тэрыторыі Беларусі, але і ў гарадох Расеі, дзе было шмат беларусаў-уцекачоў. 25—27 сакавіка 1917 году ў Менску адбыўся [[Зьезд беларускіх нацыянальных арганізацыяў]], які выставіў патрабаваньне дзяржаўнае аўтаноміі для Беларусі ў складзе Расейскае фэдэрацыйнае дэмакратычнае рэспублікі, абвясьціў сябе «найвышэйшай краёвай інстытуцыя» да скліканьня Беларускае краёвае рады (БКР), а сваім выканаўчым органам — [[Беларускі нацыянальны камітэт (Менск)|Беларускі нацыянальны камітэт (БНК)]], якому даручыў падрыхтаваць выбары БКР. Ягоным старшынём абралі [[Раман Скірмунт|Рамана Скірмунта]]. Ён жа ўзначаліў дэлегацыю перамоваў з Часовым урадам у пытаньнях аўтаноміі Беларусі. Але ўрад адмовіўся разьвязваць гэтае пытаньне да Ўстаноўчага сходу. Паводле ініцыятывы БСГ у ліпені 1917 году адбыўся [[Зьезд беларускіх арганізацыяў і партыяў]]. На ім БНК замяніла [[Цэнтральная рада беларускіх арганізацыяў]], рэарганізаваная ў кастрычніку 1917 году ў [[Вялікая беларуская рада|Вялікую беларускую раду (ВБР)]]<ref name="БелЭН-28"/>. 25 кастрычніка 1917 году ў выніку ўзначаленага бальшавікамі ўзброенага паўстаньня ў Петраградзе Часовы ўрад быў скінуты і ўлада перайшла да Савету Народных Камісараў на чале з [[Уладзімер Ленін|Уладзімерам Ульянавым (Леніным)]]. 26 кастрычніка савецкую ўладу абвясьцілі ў Менску. У пачатку лістапада найвышэйшым бальшавіцкім органам улады ў краі стаў Ваенна-рэвалюцыйны камітэт Заходняга фронту. 18—25 лістапада савецкую ўладу прызналі зьезд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, III зьезд сялянскіх дэпутатаў Менскае й Віленскае губэрняў і II зьезд арміяў Заходняга фронту. 26 лістапада абраныя зьездамі выканаўчыя камітэты аб’ядналіся і ўтварылі [[Абласны выканаўчы камітэт Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняе вобласьці і фронту|Абласны выканаўчы камітэт Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняе вобласьці і фронту (Аблвыкамзах)]]. У сьнежні 1917 — студзені 1918 году адбыліся зьезды Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Віцебскае й Магілёўскае губэрняў, на якіх завяршылася праца з усталяваньня бальшавіцкае ўлады ў гэтых губэрнях. Аблвыкамзах ігнараваў беларускае нацыянальнае пытаньне й не прызнаваў існаваньня самастойнага беларускага народу<ref name="БелЭН-28"/>. [[Файл:Źmicier Žyłunovič (Ciška Hartny). Зьміцер Жылуновіч (Цішка Гартны) (1910-19) (3).jpg|150px|значак|зьлева|[[Зьміцер Жылуновіч]]]] [[Файл:Biełaruś. Беларусь (1919).jpg|міні|300пкс|Мапа Беларусі ([[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]), 1919 г.]] У адказ на [[Кастрычніцкі пераварот 1917 году ў Расеі]] ВБР разам з Цэнтральнай беларускай вайсковай радай зьвярнулася з «Граматай да беларускага народу», дзе асудзіла дзейнасьць бальшавікоў. ВБР склікала ў Менску [[Першы Ўсебеларускі кангрэс]] 1917 году. I зьезд прызнаў неабходным стварэньне Беларускае дзяржаўнасьці, не прызнаў улады Аблвыкамзаху, таму на загад яго кіраўнікоў быў разагнаны з выкарыстаньнем вайсковае сілы. Частка дэлегатаў стварыла выканаўчы камітэт, а потым Раду зьезду, якая [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] 25 сакавіка 1918 году абвясьціла Беларусь незалежнай і свабоднай дзяржавай — [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікай (БНР)]]<ref name="БелЭН-28"/>. Ваенна-палітычныя разьлікі Расеі, міжнароднае становішча, дзейнасьць БНР сталі прычынамі фармальнага прызнаньня бальшавіцкімі ўладамі ў Маскве права беларускага народу на нацыянальную дзяржаўнасьць. Выконваючы пастанову ЦК РКП(б), VI Паўночна-Заходняя абласная канфэрэнцыя ў Смаленску пастанавіла аб абвяшчэньні [[БССР|Беларускае Савецкае Сацыялістычнае Рэспублікі (БССР)]] у межах Віцебскае, Гарадзенскае, Магілёўскае, Менскае, беларускіх паветаў Віленскае, Ковенскае і Смаленскае губэрняў. Утварэньне БССР з сталіцай у Менску 1 студзеня 1919 году абвешчанае маніфэстам [[Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі|Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўраду Беларусі]]. Паводле патрабаваньня ЦК РКП(б) 27 лютага 1919 году ўтварылася [[ЛітБел|Літоўска-Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (ЛітБел) ]] з сталіцай у Вільні. Другое абвяшчэньне БССР адбылося 31 ліпеня 1920 году ў Менску<ref name="БелЭН-28"/>. Утварэньне БССР фактычна стала адказам на абвяшчэньне незалежнасьці Беларускае Народнае Рэспублікі, што ад пачатку прызнавалася на афіцыйным узроўні — як зазначаў першы савецкі камісар фінансаў Беларусі [[Ісак Рэйнгольд]] на паседжаньні Цэнтральнага Бюро [[Камуністычная партыя Беларусі|КП(б)Б]] 22 студзеня 1919 году<ref>[[Дзьмітры Гурневіч|Гурневіч Д.]] [https://www.svaboda.org/a/31168020.html «Былі крыкі ў экстазе». (Не)прыдуманае інтэрвію з прэм’ерам БНР Луцкевічам пра 25 сакавіка 1918 году], [[Радыё Свабода]], 25 сакавіка 2021 г.</ref>: {{Цытата| Існаваньне Беларускай Рады змусіла вылучыць Беларускую [Савецкую] Рэспубліку {{арыгінал|ru|Существование Белорусской Рады заставило выдвинуть Белорусскую [Советскую] Республику}} }} У лістападзе — сьнежні 1920 году адбыўся [[Слуцкі збройны чын]], мэтай якога была абарона непадзельнае Беларусі ў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічных межах]], усталяваньне рэспублікі і прызнаньне Беларускай Народнай Рэспублікі, а таксама незалежнасьць ад Польшчы й Расеі. Слуцкі фронт БНР стаў рэальным вайсковым змаганьнем за незалежнасьць, а [[Першы Слуцкі полк|Слуцкая брыгада]] — увасабленьнем волі беларусаў да свае дзяржаўнасьці<ref name="Viacorka">[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] [https://www.svaboda.org/a/himn-i-dziejaslovy/29837829.html Чаму дзяржаўным гімнам БНР стаў ваяцкі марш «Мы выйдзем шчыльнымі радамі»?], [[Радыё Свабода]], 23 сакавіка 2019 г.</ref>. Аднак Слуцкае выступленьне, урэшце, здушыла [[Чырвоная армія]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Іван Саверчанка]], [[Зьміцер Санько]].|частка=[https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html#chapter117 117. Што такое Слуцкі збройны чын]|загаловак=150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|арыгінал=|спасылка=https://knihi.com/Ivan_Saviercanka/150_pytanniau_i_adkazau_z_historyi_Bielarusi.html|адказны=|выданьне=|месца=[[Вільня]]|выдавецтва=[[Наша Будучыня]]|год=2002|старонкі=|старонак=238|сэрыя=|isbn=9986-9229-6-1|наклад=}}</ref>. === Сярэдняя Літва === [[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|300пкс|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і [[Летува]] («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]] {{Асноўны артыкул|Сярэдняя Літва}} Рэспубліка [[Сярэдняя Літва]] — дзяржаўна-палітычнае ўтварэньне на тэрыторыі Віленшчыны і Гарадзеншчыны ў 1920—1922 гадох. Рэспубліка была апошняй спробай аднавіць [[Літва|Літву]] ў гістарычным і [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйным]] сэнсе (таксама плянавалася ўтварыць Літву Верхнюю і Літву Ніжнюю). Стварэньне дзяржавы стала магчымым у выніку «Бунту Жалігоўскага» дзякуючы Першай [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-Беларускай дывізіі]] польскай арміі пад кіраўніцтвам ураджэнца [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыны]] [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]]. Разьмешчаная вакол гістарычнай сталіцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Вільня|Вільні]] — дзяржава 18 месяцаў была [[буфэрная зона|буфэрнай зонай]] паміж [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]], ад якой залежала, і [[Летува|Летувой]], якая дэкляравала свае правы на гэтую тэрыторыю<ref name="von Rauch">{{Кніга| first=Georg von |last=Rauch |authorlink=Georg von Rauch | editor=Gerald Onn | title =The Baltic States: Years of Independence – Estonia, Latvia, Lithuania, 1917–40 | year =1974 | pages = 100–102 | chapter =The Early Stages of Independence | chapterurl= https://books.google.com/books?id=emBIdi4LPz8C&pg=PA101 |publisher =C. Hurst & Co| isbn=0-903983-00-1 }}</ref>. Па некаторых затрымках, зьвязаных з пратэстам [[Ліга народаў|Лігі народаў]] ([[Жэнэва]], [[Швайцарыя]]), якая плянавала ўвод міжнародных войскаў, 8 студзеня 1922 году адбыліся выбары ў Сойм і тэрыторыя рэспублікі была [[Анэксія|анэксаваная]] Польшчай. Люцыян Жалігоўскі пазьней у сваіх мэмуарах, выдадзеных у Лёндане ў 1943 годзе, асудзіў палітыку анэксіі і закрыцьця беларускіх школаў ды адмаўленьня ад канфэдэрацыйных плянаў маршалка [[Юзэф Пілсудзкі|Юзэфа Пілсудзкага]] польскім «саюзьнікам»<ref>{{Спасылка|url=http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf|title=Zapomniane prawdy|author=Żeligowski, Lucjan|year=1943|publisher=F. Mildner & Sons|language = pl}}</ref>. {{Цытата|9 кастрычніка 1920 году заняў Вільню ня польскі генэрал Жалігоўскі, а [[літвін]] Жалігоўскі. Мараю гэтага апошняга было жыць сярод суайчыньнікаў на літоўскай зямлі. Я не вылучаў сярод іх ні палякаў, ні русінаў, ні жмудзінаў. Будучы літвінам, я ніколі не пераставаў быць палякам. Два гэтыя паняцьці зьвязаныя між сабою. Яны ўзаемна дапаўняюць адно другое. | Успаміны Люцыяна Жалігоўскага}} Таксама генэрал захапляўся ідэямі [[панславізм]]у: «''Але ня толькі геаграфічна Літва была сэрцам славянства. Была ім маральна. Яна, адна з усіх славянскіх народаў, магла лёгка пагаварыць з усімі. Як з Польшчай, так з Расеяй, так з Украінай. Уклад псыхічны літоўскіх народаў быў як бы створаны, каб прымірыць усіх. У яго ніколі не было варожасьці, ні нацыянальнай, ні рэлігійнай, ні культурнай''». Некалькімі ж дзесягодзьдзямі раней у пратаколе допыту 19-гадовага рэвалюцыянэра 10 сакавіка 1887 году пазначана, што Юзэф Пілсудзкі казаў:<ref>{{Спасылка|language = be|url = https://euroradio.fm/25-gadou-tamu-bylo-abyaulena-shto-yazep-pilsudski-belarus-fota|title = 25 гадоў таму было аб'яўлена, што Язэп Пілсудскі — беларус (фота)}}</ref> {{Цытата|Завуць мяне Восіп Восіпавіч Пілсудскі; ад роду маю 19 гадоў; паходжаньне і народнасьць дваранін, беларус… | Пратакол допыту Юзэфа Пілсудскага ад 10 сакавіка 1887 г. }} === Беларуская ССР і Заходняя Беларусь === {{Асноўны артыкул|Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка}} [[Файл:Biełaruś. Беларусь (1924).jpg|міні|300пкс|Мапа Беларусі 1924 году з пазначэньнем тагачасных граніцаў БССР і беларускіх тэрыторыяў у межах іншых дзяржаваў]] Тэрыторыя адноўленае БССР складалася толькі з 6 паветаў Менскае губэрні. Паводле [[Рыская мірная дамова|Рыскае мірнае дамовы]] 1921 году да [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]] адышла [[Заходняя Беларусь]]. 30 сьнежня 1922 году ўтварыўся [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]] (СССР), у які ўвайшла і БССР. Паводле прапановы партыйна-савецкага кіраўніцтва БССР цэнтральныя ўлады згадзіліся ў 1924 і 1926 гадох на [[Узбуйненьне БССР|ўзбуйненьне БССР]] шляхам улучэньне ў яе склад часткі Віцебскае і Гомельскае губэрняў. У 1920-я — пачатку 1930-х гадоў у Беларусі праводзіліся сацыялістычная індустрыялізацыя і масавая калектывізацыя сельскае гаспадаркі, у 1924—1929 гадох праводзілася палітыка [[беларусізацыя|беларусізацыі]]<ref name="БелЭН-28"/>. Цяжкім злачынствам супраць усіх пластоў грамадзтва сталі [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычныя рэпрэсіі]], якія набылі сыстэмны характар у пачатку 1930-х гадоў, а найбольшы размах мелі ў 1937—1938 гадох. У выніку [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Ўкраіну 1939 году|паходу Чырвонае Арміі ў верасьні 1939 году ў Заходнюю Беларусь]] ейную тэрыторыю далучылі да БССР, аднак Віленшчыну перадалі Летуве. Летува атрымала каля 6880 квадратных кілямэтраў (2660 квадратных міляў) тэрыторыі Віленскага краю (у тым ліку Вільню, гістарычнаю сталіцу Вялікага Княства Літоўскага). Сярод жыхароў Вільні, прадстаўнікі сучаснае летувіскае нацыянальнасьці складалі тады ўсяго 3%. Далучэньне земляў ажыцьцяўлялася ў адпаведнасьці з сакрэтным пратаколам да [[Пакт Молатава — Рыбэнтропа|Дамовы аб ненападзе паміж Нямеччынай і СССР]]<ref name="БелЭН-28"/>. У час [[Нямецка-савецкая вайна|нямецка-савецкай вайны]] 1941—1945 гадоў (эпізоду [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]) на тэрыторыі Беларусі разгарнулася партызанскае і падпольнае змаганьне. Паводле афіцыйных савецкіх зьвестак, у Савецкай Арміі, савецкіх партызанскі фармаваньнях і шэрагах савецкіх падпольнікаў супраць арміі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] змагалася больш за 1,5 млн жыхароў Беларусі. Вайна нанесла рэспубліцы велізарныя страты. Паводле сучасных ацэнак, загінуў кожны трэці жыхар Беларусі. Рэспубліка страціла больш за палову нацыянальнага багацьця. У 1945 годзе паводле савецка-польскае дамовы аб дзяржаўнай граніцы ад 18 жніўня 1945 году, 17 раёнаў [[Беластоцкая вобласьць|Беластоцкае вобласьці]] з горадам [[Беласток]]ам і 3 раёны Берасьцейскае вобласьці ўлады СССР перадалі ў склад [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчы]]<ref name="БелЭН-28"/>. У 1945 годзе Беларусь стала сузаснавальніцай [[ААН]], аднак яе ўдзел ня быў самастойным, а падпарадкоўваўся дэлегацыі [[СССР]]. У 1951 годзе зацьвердзілі [[Сьцяг Беларускай ССР|новы сьцяг БССР]], у 1955 годзе — [[Гімн Беларускай ССР|рэспубліканскі гімн]]<ref name="БелЭН-28"/>. У 1986 годзе Беларусь сталася асноўнай ахвярай [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскае катастрофы]]. === Рэcпубліка Беларусь === Сацыяльна-эканамічны крызіс другое паловы 1980 — пачатку 1990-х гадоў спрыяў нарастаньню дэзінтэграцыйных працэсаў у СССР. 27 ліпеня 1990 году Вярхоўны савет БССР прыняў [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі|Дэклярацыю аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі]]. [[Жнівеньскі путч]] у Маскве (19—21 жніўня 1991) і падтрымка яго кіраўніцтвам КПБ паглыбіла крызіс сыстэму ўлады, якая існавала ў той час у Беларусі. 25 жніўня 1991 году Вярхоўны савет БССР прыпыніў дзейнасьць КПБ на тэрыторыі Беларусі. 19 верасьня 1991 году афіцыйную назву Беларускай дзяржавы зьмянілі на Рэспубліку Беларусь. У якасьці дзяржаўных сымбаляў аднавілі [[Беларусы|беларускія]] [[Нацыянальныя сымбалі|нацыянальныя]] герб [[Пагоня|Пагоню]] і [[бел-чырвона-белы сьцяг]]. У сьнежні 1991 году ў выніку дэнансацыі дамовы 1922 году СССР спыніў існаваньне. 8 сьнежня 1991 году лідэры Беларусі ([[Станіслаў Шушкевіч]]), Украіны ([[Леанід Краўчук]]) і Расеі ([[Барыс Ельцын]]) у [[Белавеская пушча|Белавескай пушчы]] падпісалі [[Белавескія пагадненьні|пагадненьне]] аб утварэньні [[Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў|Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў]]. У 1994 годзе прынялі [[Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыю Беларусі]], адбыліся першыя прэзыдэнцкія выбары. Паводле вынікаў другога туру, першым прэзыдэнтам краіны абралі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнка]]. Актывізацыя прарасейскіх настрояў ва ўладных колах Беларусі адзначалася яшчэ з восені 1993 году, што выявілася ў працы Канстытуцыйнай Камісіі: большасьць яе сябраў выказаліся за тое, каб упамінаньне крыніцаў Беларускай дзяржаўнасьці — ня толькі Вялікага Княства Літоўскага і Беларускай Народнай Рэспублікі, але і Беларускай ССР — выключыць з тэксту [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі]]. Такую пастанову падтрымала большасьць [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня|дэпутацкага корпусу]]<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.</ref>. Увогуле, у 1991—1994 гадох Беларусь была адзінай краінай з былых рэспублік СССР, дзе нацыянальныя палітычныя сілы ня мелі прадстаўніцтва ў міністэрствах і структурах мясцовай выканаўчай улады — фактычна ня мелі доступу да рэальнага кіраваньня дзяржавы<ref name="navumcyk_15.04.2020">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30555697.html Беларусь як унікум. Адказ Прэйгерману], [[Радыё Свабода]], 15 красавіка 2020 г.</ref>. Аднак поўнае аднаўленьне [[Русіфікацыя Беларусі|русіфікацыйнай]] [[Моўная палітыка|моўнай]] і культурнай палітыкі адбылося толькі па ўсталяваньні Лукашэнкам [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму]], што стала вынікам супадзеньня інтарэсаў уладаў Расеі, якія рэанімавалі [[Імпэрыялізм|імпэрскую ідэю]], і Лукашэнкі, які меў спадзяваньні праз далучэньне Беларусі да Расеі замяніць яе нямоглага прэзыдэнта [[Барыс Ельцын|Барыса Ельцына]]<ref>{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 10.</ref>. У 1995 годзе па [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|акце тэрору ў парлямэнце Беларусі]] ён правёў [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндум]], які супярэчыў Канстытуцыі Беларусі і дзейнаму заканадаўству<ref name="МП">[[Міхаіл Пастухоў|Пастухоў М.]] [https://knihi.com/none/Aniamiennie_Z_kroniki_zniscennia_bielaruskaj_movy.html#chapter13 Ці законны рэфэрэндум 1995 году адносна наданьня дзяржаўнага статусу расейскай мове?] // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня, 2000.</ref><ref name="zapr">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудзкі С.]] [https://web.archive.org/web/20170814200257/http://jivebelarus.net/language/language-defeat-06.html Грамадзкае сьцьвярджэньне беларускай мовы і парушэньні правоў беларускамоўных людзей] // Аняменне. З кронікі знішчэння беларускай мовы. — Вільня, 2000.</ref><ref name="zapr1">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудзкі С.]] [https://web.archive.org/web/20110722003014/http://arche.bymedia.net/2002-1/zapr102.html Моўная палітыка ў Беларусі ў 1990-я гады] // [[Архэ Пачатак]]. №1 (21), 2002.</ref>, адзначаўся парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/27734568.html Рэфэрэндум-95 пра сымболіку і мову ня быў легітымным], [[Радыё Свабода]], 12 траўня 2019 г.</ref>. Па рэфэрэндуме, Лукашэнка пазбавіў беларускія [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальныя сымбалі]] бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоню статусу афіцыйнай дзяржаўнай сымболікі і надаў дзяржаўны статус [[расейская мова|расейскай мове]]. [[Файл:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|значак|296пкс|[[Марш за свабоду (Менск, 2020)|300-тысячны мітынг супраць фальсыфікацыі выбараў, гвалту і беззаконьня]]. Менск, {{nowrap|16 жніўня 2020 г.}}]] Улетку 1996 году 70 дэпутатаў [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня|Вярхоўнага Савету]] паставілі подпісы пад [[імпічмэнт]]ам прэзыдэнту з прычыны парушэньня ім Канстытуцыі Беларусі. У адказ Лукашэнка з парушэньнем Канстытуцыі і закону «Аб народным галасаваньні (рэфэрэндуме) у Рэспубліцы Беларусь» правёў 24 лістапада 1996 году [[Рэфэрэндум у Беларусі 1996 году|чарговы рэфэрэндум]], на падставе афіцыйна абвешчаных вынікаў якога разагнаў Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня і ўтварыў цалкам падкантрольны [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Нацыянальны сход]], які стаў найвышэйшым заканадаўчым органам рэжыму ў Беларусі. Адначасна апазыцыю цалкам выціснулі з тэлевізіі і радыё, а апазыцыйным газэтам не давалі друкавацца. У знак пратэсту ў адстаўку падалі прэм’ер-міністар Беларусі, два іншыя міністры і сем судзьдзяў [[Канстытуцыйны суд Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыйнага суду]]. У гэтых умовах [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|Злучаныя Штаты]] і [[Эўразьвяз]] адмовіліся прызнаваць легітымнасьць рэфэрэндуму. Тым часам Лукашэнка канцэнтраваў у сваіх руках уладу з дапамогаю ўзмацненьня спэцыяльных службаў, у прыватнасьці [[Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]]. У красавіку 1998 году Лукашэнка стварыў г. зв. «[[Саюз Расеі і Беларусі]]», пазьней абвясьціў пра стварэньне г. зв. «[[Саюзная дзяржава Беларусі і Расеі|Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расеі]]». Улады [[Расея|Расеі]] актыўна падтрымлівалі аўтарытарны рэжым у Беларусі ад часоў палітычнай крызы 1996 году, калі Лукашэнку зь іх дапамогай удалося ўнікнуць імпічмэнту і здабыць абсалютную ўладу ў краіне<ref>[https://www.svaboda.org/a/27138163.html За што Селязьнёў атрымаў ад Лукашэнкі ордэн Скарыны?], [[Радыё Свабода]], 20 ліпеня 2015 г.</ref>. Незаконныя прэзыдэнцкія выбары з падкантрольнай Лукашэнку працэдурай падліку галасоў праходзілі ў 2001, 2006, 2010 і 2015 гадох. Кожныя зь іх выклікалі пратэсты грамадзянаў Беларусі і крытыку з боку ЗША і краінаў Эўразьвязу — найперш праз працэдуру падліку галасоў, якая дазваляла цалкам фальсыфікаваць вынікі і адкідала ўсякі кантроль за падлікам галасоў для не зьвязаных з рэжымам Лукашэнкі грамадзянаў Беларусі. 8 жніўня 2020 году прайшлі [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году|чарговыя незаконныя прэзыдэнцкія выбары]], па якіх адбыліся [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|масавыя пратэсты супраць іх фальсыфікацыі, гвалту і беззаконьня]]. Пратэсты адзначаліся найбольшай за ўсю гісторыю колькасьцю ўдзельнікаў (у Менску выходзілі сотні тысячаў чалавек, у абласных цэнтрах — дзясяткі, у многіх раённых — тысячы) і праходзілі пад [[беларусы|беларускай]] [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальнай сымболікай]]. У час здушэньня гэтых пратэстаў гвалт рэжыму Лукашэнкі над грамадзянамі Беларусі перайшоў на прынцыпова новы ўзровень, калі ён выявіўся [[Сьпіс загінулых падчас акцыяў пратэсту ў Беларусі (2020)|забойствамі]] і масавымі катаваньнямі, а маштаб рэпрэсіяў у краіне наблізіўся да часоў [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|сталінскага тэрору]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/30935222.html Партыя БНФ: «Беларусь ня ведала такога маштабу зьверстваў з часоў бальшавіцкага тэрору і нацысцкай акупацыі»], [[Радыё Свабода]], 7 лістапада 2020 г.</ref>. [[Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну (2022)|Расейскае ўварваньне ва Ўкраіну]] 24 лютага 2022 году адкрыта прадэманстравала, што Беларусь знаходзіцца пад [[Гібрыдная вайна|гібрыднай]]<ref name="Litwin-2024"/><ref name="Usov-2023"/><ref name="UW-2022"/><ref name="BRN"/> [[Расейская акупацыя Беларусі|акупацыяй Расеі]]<ref name="Lichtarovic-24-02-2022"/><ref name="Hurnievic-26-02-2022"/><ref name="Daskievic-25-02-2022"/><ref name="AC-2022"/><ref name="Korsunau-2022">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=285495 Генадзь Коршунаў: Каб у свой час сусветная супольнасць так стала побач з беларусамі, як сёння з украінцамі, то нішто не ляцела б з акупаванай тэрыторыі], [[Наша Ніва]], 27 лютага 2022 г.</ref><ref name="Dubaviec-2022">[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]] [https://www.svaboda.org/a/31742497.html Як «беларуская» ўлада ператварылася ў акупацыю і ўсім нам стала сорамна, — Дубавец], 8 сакавіка 2022 г.</ref>. 25 сакавіка 2023 году [[Уладзімер Пуцін|Ўладзімер Пуцін]] заявіў, што Расея разьмяшчае у Беларусі сваю тактычную ядзерную зброю, што неўзабаве ажыцьцявілі<ref>[https://www.svaboda.org/a/32336402.html Сахашчык: Ядзерная зброя моцна актывізуе партызанскі рух у Беларусі], [[Радыё Свабода]], 27 сакавіка 2023 г.</ref><ref name="Usau-29-03-2023"/>. == Дзяржаўны лад == {{Асноўны артыкул|Дзяржаўны лад Рэспублікі Беларусь}} Беларусь — [[унітарная дзяржава]], форма кіраваньня — [[прэзыдэнцкая рэспубліка]]. Тэрмін для кожнага прэзыдэнту складае пяць гадоў. Паводле [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі 1994 году]], прэзыдэнт [[дэ-юрэ]] можа займаць пасаду ня больш за два тэрміны, аднак у 2004 годзе на падставе афіцыйна абвешчаных вынікаў [[Рэфэрэндум у Беларусі 2004 году|рэфэрэндуму]] [[рэжым Лукашэнкі]] [[дэ-факта]] прыбраў гэтае абмежаваньне<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3882843.stm Profile: Alexander Lukashenko], [[BBC|BBC News]]</ref>. Першым прэзыдэнтам стаў [[Аляксандар Лукашэнка]], абраны на гэтую пасаду ў другім туры [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 1994 году|выбараў 1994 году]]. У 1996 годзе з ініцыятывы Лукашэнкі прайшоў [[Рэфэрэндум у Беларусі 1996 году|рэфэрэндум]], на падставе афіцыйна абвешчаных вынікаў якога ў Канстытуцыю ўнесьлі шэраг зьменаў, а Лукашэнка павялічыў свой тэрмін на 2 гады, такім чынам наступныя афіцыйныя прэзыдэнцкія выбары адбыліся ў 2001 годзе. Галоўны орган [[Заканадаўчая ўлада|заканадаўчай улады]] — [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь]], ліквідаваны Лукашэнкам на падставе афіцыйна абвешчаных вынікаў рэфэрэндуму 1996 году і заменены на падкантрольны рэжыму [[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь|Нацыянальны сход]], які складаецца з [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Палаты прадстаўнікоў]] (ніжняя палата) і [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савету Рэспублікі]] (верхняя палата). З улікам таго, што назва «Вярхоўны [[Савет]]» небеларуская і паходзіць ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]], выказваюцца прапановы вярнуць парлямэнту краіны традыцыйную ад часоў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] назву — [[Сойм]]<ref name="Cajcyc">Чайчыц А. [https://www.svaboda.org/a/28449360.html Карыснае практыкаваньне ад Зянона Пазьняка], [[Радыё Свабода]], 24 красавіка 2017 г.</ref><ref>[http://www.bielarus.net/pdf/Program_Bolnaja_Bielarus_internet.pdf Народная Праграма Вольная Беларусь — гэта праект новай Беларусі]. — Варшава — Нью-Ёрк — Менск: «Беларускія Ведамасьці», 2017. С. 13.</ref>. [[Судовая ўлада]] ажыцьцяўляецца судамі, найвышэйшы судовы орган — [[Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь|Вярхоўны суд]]. Гаспадарчыя спрэчкі паміж прадпрыемствамі, установамі і арганізацыямі разглядае [[Вышэйшы гаспадарчы суд Рэспублікі Беларусь|Вышэйшы гаспадарчы суд]]. Кантроль за канстытуцыйнасьцю нарматыўных актаў у дзяржаве ажыцьцяўляе [[Канстытуцыйны суд Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыйны суд]], легітымны склад якога, аднак, разагнаны па рэфэрэндуме 1996 году<ref name="Пастухоў-2021">{{артыкул||дата публікацыі=2021-03-12|загаловак=Канстытуцыя: шматкроць перапісаная і не дзеючая|год=2021|выданьне=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|мова=be|нумар=10 (718)|старонкі=4|дата доступу=2021-03-20|аўтар=[[Міхаіл Пастухоў|Пастухоў М.]], Пульша С.}}</ref>. Нагляд за дакладным і аднастайным выкананьнем законаў ускладаецца на [[Генэральны пракурор Рэспублікі Беларусь|Генэральнага пракурора]]. Кантроль за выкананьнем дзяржаўнага бюджэту і выкарыстаньнем дзяржаўнай уласнасьці ажыцьцяўляе [[Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь|Камітэт дзяржаўнага кантролю]]<ref name="BE-12">{{Літаратура/БелЭн|18-2к}} С. 12.</ref>. == Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел == {{Асноўны артыкул|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі}} {| border=0 align=right cellpadding=0 cellspacing=0 style="margin: 0 0 1em 1em; background: transparent; border: 0px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |<div style="position: relative">[[Файл:Belarus provinces blank.svg|300пкс|справа]] <div style="position: absolute;left:32px;top:181px">[[Файл:Coat of Arms of Brest Region.svg|17пкс]]</div> <div style="position: absolute;font-size:85%;left:55px;top:180px">[[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская<br />вобласьць]]</div> <div style="position: absolute;left:38px;top:96px">[[Файл:Coat of Arms of Hrodna Voblasts.svg|20пкс]]</div> <div style="position: absolute;font-size:85%;left:30px;top:120px">[[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская<br />вобласьць]]</div> <div style="position: absolute;left:120px;top:102px">[[Файл:Coat of Arms of Minsk province.svg|20пкс]]</div> <div style="position: absolute;font-size:85%;left:122px;top:125px">[[Менская вобласьць|Менская<br />вобласьць]]</div> <div style="position: absolute;left:178px;top:185px">[[Файл:Coat of arms of Homyel Voblast.svg|20пкс]]</div> <div style="position: absolute;font-size:85%;left:200px;top:185px">[[Гомельская вобласьць|Гомельская<br />вобласьць]]</div> <div style="position: absolute;left:203px;top:105px">[[Файл:Escut Oblast Mohilev.png|20пкс]]</div> <div style="position: absolute;font-size:85%;left:225px;top:105px">[[Магілёўская вобласьць|Магілёўская<br />вобласьць]]</div> <div style="position: absolute;left:138px;top:35px">[[Файл:Coat of Arms of Vitsebsk Voblasts.svg|20пкс]]</div> <div style="position: absolute;font-size:85%;left:162px;top:34px">[[Віцебская вобласьць|Віцебская<br />вобласьць]]</div></div> |} Тэрыторыя Рэспублікі Беларусь падзяляецца на тэрыторыю [[сталіца|сталіцы]] і тэрыторыі [[вобласьць|вобласьцяў]]. Тэрыторыя вобласьці падзяляецца на тэрыторыю [[раён]]аў і гарадоў абласнога падпарадкаваньня. Тэрыторыя раёну падзяляецца на тэрыторыю [[сельсавет]]аў, [[пасёлак|пасёлкаў]] і гарадоў раённага падпарадкаваньня. Беларусь падзяляецца на шэсьць вобласьцяў, якія маюць назву паводле свайго адміністрацыйнага цэнтру. У сваю чаргу гэтыя вобласьці падзяляюцца на 118 раёнаў. Сталіца краіны Менск мае адмысловы статус. Цяперашні адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі фактычна застаўся з часоў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. Адміністрацыйна-тэрытарыльныя адзінкі маюць савецкія небеларускія афіцыйныя назвы, з гэтай прычыны прапануецца вярнуць традыцыйныя ад часоў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] назвы — [[Ваяводзтва|ваяводзтвы]] (замест вобласьцяў), [[павет]]ы (замест раёнаў) і [[Староства (Вялікае Княства Літоўскае)|староствы]] (замест сельсаветаў)<ref name="Cajcyc"/>. З улікам таго, што наяўны падзел забясьпечвае моцную цэнтралізацыю і адміністрацыйна-палітычны кантроль над мясцовай ўладай з боку цэнтральных ворганаў улады, дзеля зьмяншэньня цэнтралізацыі, адміністрацыйнай і бюджэтнай нагрузкі выказваюцца прапановы павялічыць колькасьць адзінак самакіраваньня першага ўзроўню (ваяводзтваў)<ref>[http://www.bielarus.net/pdf/Program_Bolnaja_Bielarus_internet.pdf Народная Праграма Вольная Беларусь — гэта праект новай Беларусі]. — Варшава — Нью-Ёрк — Менск: «Беларускія Ведамасьці», 2017. С. 17.</ref>. == Геаграфія == {{Асноўны артыкул|Геаграфія Беларусі}} === Геаграфічнае становішча === [[Файл:Belarus satellite image MODIS Terra true color 2010-06-29.jpg|міні|300пкс|Беларусь з космасу, чэрвень 2010 г.]] Беларусь знаходзіцца ў цэнтры [[Эўропа|Эўропы]]. Мяжуе з [[Польшча]]ю на захадзе, [[Летува|Летувою]] на паўночным захадзе, [[Латвія]]й на поўначы, [[Расея]]й на ўсходзе і [[Украіна|Ўкраінай]] на поўдні. Агульная працягласьць [[Дзяржаўная граніца Рэспублікі Беларусь|дзяржаўнай граніцы]] складае 2969 км. Адлегласьць ад Менску да сталіц суседніх дзяржаваў: [[Вільня|Вільні]] — 215 км, [[Рыга|Рыгі]] — 470, [[Варшава|Варшавы]] — 550, [[Кіеў|Кіева]] — 580, [[Масква|Масквы]] — 700 км. Плошча Беларусі — 207,598 тыс. км². Найбольшая працягласьць краіны з захаду на ўсход — 650 км, з поўначы на поўдзень — 560 км. У Эўропе Беларусь паводле плошчы нязначна саступае [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Румынія|Румыніі]], больш чым у 2,2 разу пераўзыходзіць [[Партугалія|Партугалію]] і [[Вугоршчына|Вугоршчыну]] і прыкладна ў 5 разоў — [[Нідэрлянды]], [[Швайцарыя|Швайцарыю]]. === Рэльеф і карысныя выкапні === {{Асноўны артыкул|Рэльеф Беларусі}} [[Файл:Dzyarzhynskaya Hara 3.jpg|значак|300пкс|На [[Сьвятая (гара)|Сьвятой гары]] (345 м), найвышэйшым пункце Беларусі]] Беларусь знаходзіцца на [[Усходнеэўрапейская раўніна|Ўсходнеэўрапейскай раўніне]]. Тэрыторыя галоўным чынам раўнінная з рэдкімі ўзвышшамі ([[Менскае ўзвышша|Менскае]], [[Наваградзкае ўзвышша|Наваградзкае]], [[Ашмянскае ўзвышша|Ашмянскае]], [[Віцебскае ўзвышша|Віцебскае]] і іншыя), якія разьмяшчаюцца пераважна ў цэнтральнай частцы краіны і складаюць [[Беларуская града|Беларускую граду]]. Найвышэйшы пункт — [[Сьвятая (гара)|Сьвятая гара]], 345 м; найніжэйшы — на рацэ [[Нёман]]е, 90 м над узроўнем мора. Асаблівасьці рэльефу Беларусі вызначаюцца геалягічнай будовай тэрыторыі. Да прыпаднятых частак крышталічнага падмурка прымяркоўваюцца ўзвышшы. Тэрыторыі з глыбокім заляганьнем крышталічнага падмурка звычайна займаюць нізіны. Вызначальным фактарам фармаваньня рэльефу Беларусі сталі [[Ледавік|ледавікі]]. За апошнія 500—600 тыс. гадоў тэрыторыя краіны спазнала ня менш за 5 зьледзяненьняў. На тэрыторыі Беларусі выявілі больш за 5 тысячаў радовішчаў і пакладаў карыстных выкапняў<ref name="BE-12"/>. Сярод іх можна выдзяліць [[нафта|нафту]], [[прыродны газ]], [[жалезная руда|жалезную руду]], [[даляміт]]ы, будаўнічыя матэрыялы — [[жвір]], [[гліна|гліны]], [[пясок]], [[крэйда|крэйду]], [[граніт]], [[торф]], [[сапрапэль]] і іншыя. === Глебы === {{Асноўны артыкул|Глебы Беларусі}} Асаблівасьці геалягічнага мінулага Беларусі, яе рэльефу, клімату, расьліннасці абумовілі складаную будову глебавага покрыва тэрыторыі. Асноўныя глебаўтваральныя пароды адпавядаюць зоне ледавіковай акумуляцыі: азёрна-ледавіковыя, [[Марэна (геалёгія)|марэнавыя]], водна-ледавіковыя адклады, алювіяльныя наносы, [[торф]]. Сярод глебаўтваральных працэсаў пераважаюць дзярновы (пад лугавой травяністай расьліннасьцю), падзолісты (пад лясной расьліннасьцю), балотны (у паніжаных месцах, дзе назапашваецца вільгаць) і іх спалучэньні. З улікам ступені праяўленьня асноўнага глебаўтваральнага працэсу вылучаюцца тыпы глебаў: [[дзярнова-падзолістыя глебы|дзярнова-падзолістыя]], [[Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы|дзярнова-падзолістыя забалочаныя]], [[тарфяна-балотныя глебы|тарфяна-балотныя]], [[абалонавыя глебы|абалонавыя]], [[дзярнова-карбанатныя глебы|дзярнова-карбанатныя]], [[Дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя глебы|дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя]]. Паводле мэханічнага складу адрозьніваюць гліністыя, сугліністыя, супясковыя, пясковыя і тарфяныя глебы. === Клімат === {{Асноўны артыкул|Клімат Беларусі}} [[Файл:Паміж ноччу і днём.jpg|значак|300пкс|Краявід Беларусі ўлетку]] [[Файл:Печерский лесопарк — Прекрасная зима.jpg|300px|значак|Краявід Беларусі ўзімку]] Беларусь мае [[Мерны клімат|мерны]] [[кантынэнтальны клімат]], бо месьціцца ў мерным пасе на шляху заходніх паветраных масаў з [[Атлянтычны акіян|Атлянтычнага акіяну]]. У роўнадзеньні 21 сакавіка і 23 верасьня вышыня сонца роўная 90° і 23,5°. Гадавая сумарная [[радыяцыя]] ў Беларусі складала 3500 мэга[[Джоўль|джоўляў]]/м² на поўначы і 4100 мэгаджоўляў/м² на поўначы (85—97 кіля[[калёрыя]]ў/см). У [[Ліпень|ліпені]], які ёсьць найцяплейшым месяцам, сумарная радыяцыя 9-кратна большая, чым у найхаладнейшым месяцы — [[Студзень|студзені]]. Улетку пераважае наўпроставая сонечная радыяцыя, што складае 52% ад сумарнай. Узімку — расьсеяная радыяцыя, што складае 70% ад сумарнай. Гадавая расьсеяная радыяцыя розьнілася ад 2100 мэгаджоўляў/м² на поўдні да 1900 мэгаджоўляў/м² на поўначы. Сярэднегадавая працягласьць сонечнага зьзяньня вагалася ад 73 дзён на поўначы да 78 на поўдні. Найбольшая яго працягласьць назіралася ў чэрвені (11—12 дзён), найменшая — у сьнежні (25-30 гадзінаў). На цёплае паўгодзьдзе прыпадала каля 80% гадавой працягласьці сонечнага зьзяньня. Гадавая сума [[Фотасынтэз|фотасынтэтычнаактыўнай]] радыяцыі, 1% якой спажывалі [[зялёныя расьліны]], складала да 1900 мэгаджоўляў/м² на поўначы да 2200 мэгаджоўляў/м² на поўдні. Дадатны радыяцыйны балянс краіны складаў 1500—1800 мэгаджоўляў/м² у сярэднім за год і паступова нарастаў з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад<ref name="г">{{Кніга|аўтар=[[Павал Каўрыга]].|частка=Клімат|загаловак=[[Беларуская энцыкляпэдыя]] ў 18 тамах|арыгінал=|спасылка=http://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html|адказны=гал.рэд. [[Генадзь Пашкоў]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]|год=2004|том=[http://files.knihi.com/Knihi/Store1/Slounik/Bielaruskaja_encyklapedyja.djvu.zip/Bielaruskaja_encyklapedyja.18-2.djvu 18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь]|старонкі=40-43|старонак=760|сэрыя=|isbn=985-11-0295-4|наклад=10 000}}</ref>. Цягам году над Беларусьсю пераважаюць заходнія вятры, якія пераносяць марское атлянтычнае паветра, разам зь якім перамяшчаюцца [[цыклён]]ы. Узімку пануюць паўднёва-заходнія і заходнія вятры. Паступленьне цыклёнаў зімой вядзе да павышэньня [[Вільготнасьць паветра|вільготнасьці]] і воблачнасьці, што выклікае [[Адліга|адлігу]] і туманы. Пранікненьне кантынэнтальнага паветра мерных шыротаў прыносіць марознае надвор’е з паніжэньнем сярэднесодневай тэмпэратуры да −10—15 [[°C]]. Звычайна арктычнае паветра ўрываецца пасьля адлігі, што выклікае рэзкае пахаладаньне з парывістым ветрам. Морскае арктычнае паветра стварае воблачнае надвор’е, а кантынэнтальнае з усходняй [[Арктыка|Арктыкі]] — яснае, што паніжае тэмпэратуру паветра да −40&nbsp;°C. Улетку пераважаюць паўночна-заходнія і заходнія вятры. Арктычнае паветра праграецца ў ніжніх слаях і выклікае працяглыя [[Засуха|засухі]]. На паўднёвым усходзе пераважае трапічнае паветра, што пры руху на поўнач абумоўлівае рэзкае пацяпленьне і вылікае засушлівае надвор’е ўлетку да 38&nbsp;°C і адлігу ўзімку. Сярэднегадавая хуткасьць ветру складае 3,5—4 м/с на раўнінах і ўзвышшах, 3—3,5 м/с у [[нізіна]]х і далінах рэк. Увосень і ўзімку праз цыклёны хуткасьць ветру павялічваецца, а ўвесну і ўлетку памяншаецца на 0,5 м/с. Сярэднегадавая тэмпэратура для ўсёй Беларусі складала 5,8&nbsp;°C. Сярэднегадавая ізатэрма вагаецца ад 7&nbsp;°C у Берасьцейскай вобласьці да 4,5&nbsp;°C у Віцебскай. У асобныя гады сярэдняя тэмпэратура сягае ад 4,5—5&nbsp;°C да 7—9,5&nbsp;°C. Працягласьць цёплага пэрыяду году з тэмпэратурай вышэйшай за 0&nbsp;°C складае 250—260 дзён на паўднёвым захадзе і 220—230 на паўночным усходзе. У ліпені сярэднямесячная тэмпэратура вагаецца ад 17,5&nbsp;°C на поўначы да 19&nbsp;°C на поўдні. Адхіленьні ад звычайнай тэмпэратуры можа складаць 3—4&nbsp;°C. Найбольшая тэмпэратура расьце ад 35&nbsp;°C у Віцебску да 38&nbsp;°C у Гомлі. У студзені сярэдняя тэмпэратура складала −6,7&nbsp;°C са зьмяненьнем ад −4,5&nbsp;°C на паўднёвым захадзе да −8&nbsp;°C на паўночным усходзе. На захадзе звычайна цяплей амаль на 2&nbsp;°C, чым на ўсходзе празь пераважнае ўзьдзеяньне атлянтычнага паветра. Адхіленьні тэмпэратуры могуць дасягаць 3—6&nbsp;°C. Найменшыя тэмпэратуры зьмяняліся ад −41&nbsp;°C у Віцебску да −35&nbsp;°C у Гомлі<ref name="г"/>. У гадавым ходзе найбольш пругкасьці вадзяной пары прыпадае на ліпень — 14-15 гэкта[[Паскаль (адзінка вымярэньня)|паскаляў]] (ГПа), найменш на студзень — 3-4 ГПа. Узімку пругкасьць складае ад 3,5 ГПа на поўначы да 4 ГПа на поўдні. Улетку — ад 14,5 ГПа да 15 ГПа. На марэнных узвышшах пругкасьць меншая на 0,5—1 ГПа, чым на раўнінах. Сярэднегадавая вільготнасьць складала каля 80%. Найбольшая ў сьнежні-студзені — каля 90%. Найменшая ў траўні-чэрвені — 65%. Павялічаная на 3—5% вільготнасьць адзначалася каля вадаёмаў, на балотах, у лясах і на ўзвышшах. У сухія летнія дні віготнасьць апускалася менш за 30%. У сярэднім налічвалася 5—7 сухіх дзён на поўначы і ўзвышшах і 13—17 на поўдні. Часам іх лік дасягаў 20—40 за год. Больш за ўсё сухіх дзён назіралася ў траўні. На поўначы і ўсходзе налічвалася 136—145 дзён зь вільготнасьцю звыш 80% за год, на поўдні і паўднёвым захадзе — 107—113. На ўзвышшах налічвалася да 152 вільготных дзён за год. Узімку было больш вільготных дзён, чым улетку. У сьнежні налічвалася 23—27 вільготных дзён. У траўні 2-4 такіх дні. Высокая вільготнасьць спрыяла [[туман]]ам, што часьцей узьнікалі ў замкнёных катлавінах, на балотах і азёрах. За год здаралася ад 35 да 100 дзён з туманам. На Менскім і [[Наваградзкае ўзвышша|Наваградзкім узвышшах]] 65—100 такіх дзён. Звыш 60% дзён з туманамі адбывалася ў халодную пару году з кастрычніка па [[сакавік]]. Пахмурных дзён налічвалася ад 135 на паўднёвым усходзе да 175 на паўночным захадзе. Узімку верагоднасьць пахмурнага неба складала 80—85%. У сьнежні ў сярэднім 21—23 дні бяз сонечнага надвор’я. У цёплую пару году воблачнасьць складала да 45—55%. У сярэднім за год у Беларусі выпадала звыш 600—700 мм. Марэнныя ўзвышшы сярэдзіннай Беларусі атрымлівалі звыш 650—700 мм. На Наваградзкім узвышшы выпадала 769 мм ападкаў, што было найбольшым паказьнікам у Беларусі. На нізінах выпадала 600—650 мм. Адхіленьні ад сярэднегадавой нормы складалі 100—200 мм ападкаў. Найбольш ападкаў выпадала ў [[Васілевічы|Васілевічах]] — 1115 мм, найменш у [[Брагін]]е — 298 мм. На цёплую пару з [[красавік]]а па кастрычнік прыпадала каля 70% ападкаў за год. У гадавым ходзе найбольш ападкаў выпадала ў ліпені — 75—95 мм, найменш у лютым — 30-40 мм. У цёплую пару пераважалі [[Залева|залевы]], якія перавышалі сярэднемесячныя ападкі ў 2—3 разы. Найбольшы ўлічаны ўзровень быў у жніўні ў [[Пружаны|Пружанах]] — 329 мм. Часам улетку ападкі не выпадаюць да месяца. Лік дзён з ападкамі складаў ад 193—195 на паўночным захадзе да 145 на паўднёвым усходзе. У сярэднім кожны другі-трэці дзень з ападкамі. Зрэдку за дзень выпадае месячная норма ападкаў. Найбольшы содневы лік атмасфэрнай вільгаці адзначылі ў ліпені 1973 году на станцыі [[Слаўнае (Віцебская вобласьць)|Слаўнае]] [[Талачынскі раён|Талачынскага раёну]] (Віцебская вобласьць). У халодную пару зь лістапада па сакавік утвараецца [[Сьнег|сьнегавое]] покрыва, якое ляжыць ад 75 дзён на паўднёвым захадзе да 125 на паўночным усходзе. Часам выпадзеньне сьнегу адзначаецца ў кастрычніку. Устойлівае сьнегавое покрыва ўсталёўваецца ў сьнежні. Яго разбурэньне назіраецца ў пачатку сакавіка на паўднёвым захадзе (ПдЗ) і пры канцы сакавіка на паўночным усходзе (ПнУ). Найбольшая сярэдняя вышыня сьнегу складае ад 15 см на ПдЗ да звыш 30 см на ПнУ. У цёплыя маласьнегавыя зімы вышыня сьнегу ўдвая меншая. Запас вады ў сьнегавым покрыве складае ад 30-40 мм на ПдЗ да 80-100 мм на ўсходзе ПнУ<ref name="г"/>. === Водныя багацьці === {{Асноўны артыкул|Рэкі Беларусі|Азёры Беларусі}} [[Файл:Narač - 2.jpg|міні|300пкс|[[Нарач]] — найбольшае возера Беларусі]] Тэрыторыя Беларусі знаходзіцца ў басэйне [[Чорнае мора|Чорнага]] (58% тэрыторыі) і [[Балтыйскае мора|Балтыйскага]] (42%) мораў<ref name="BE-16">{{Літаратура/БелЭн|18-2к}} С. 16.</ref>. Агульная даўжыня 20,8 тысячаў рэк краіны складае 90,6 тыс. кілямэтраў. 7 рэк маюць даўжыню звыш 500 км: [[Бярэзіна]], [[Вяльля]], [[Дзьвіна]], [[Дняпро]], [[Нёман]], [[Прыпяць]] і [[Сож]]. Шэсьць зь іх, апроч Бярэзіны, ёсьць церазьмежнымі. Агульны аб’ём воднага сьцёку рэк — 57,9 млрд кубічных мэтраў у сярэднім у год. Азёраў каля 11 тыс., 75% зь іх з плошчай люстэрка да 0,1 км². Найбольшае [[возера]] — [[Нарач]] (плошча 79,6 км²), найглыбейшае — [[Доўгае возера (Глыбоцкі раён)|Доўгае]] (53,6 м). Агульны аб’ём вады ў азёрах плошчай больш за 1 км² складае 6—7 млрд м³. Найбольшы аб’ём вады ў азёрах [[вадазбор]]аў рэк Дзьвіны (72% усіх запасаў) і Нёмана (20%)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Рэкі і азёры Беларусі|спасылка=http://news.belta.by/by/news/infographics?i_id=1347|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=14 сакавіка 2013|дата доступу=19 сакавіка 2013}}</ref>. Таксама краіна багатая на балоты, найбольшая колькасьць якіх знаходзіцца на [[Палесьсе|Палесьсі]]. === Расьліннасьць і жывёльны сьвет === [[Файл:Zubr BPN 02.jpg|150px|значак|зьлева|[[Зубар]] — жывёла-сымбаль Беларусі]] [[Файл:Восень у Белавескай пушчы.jpg|міні|300пкс|[[Белавеская пушча]], аб’ект [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]]]] На 21 сакавіка 2013 году амаль 40% плошчы Беларусі займаў [[лес]], агульная плошча якога складала 9,5 мільёну [[гектар]]аў. Запас [[Драўніна|драўніны]] складаў 1,6 млрд кубічных мэтраў. Паводле мэтавага прызначэньня лясы падзяляліся на: эксплюатацыйныя (49%), аздараўленчыя (17%), вадаахоўныя (16%), прыродаахоўныя (14%) і ахоўныя (4%). Налічвалася 107 відаў дзікарослых [[дрэва]]ў і 1,5 тыс. увезеных зь іншых краёў, сярод іх — 28 мясцовых відаў дрэваў, каля 60 відаў [[хмызьняк]]оў, 15 — паўхмызьнякоў і 8 — хмызьнячкоў<ref>{{Спасылка|аўтар =[[Канстанцін Карнялюк]]| прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі =9 лютага 2011| url =http://zil.mogved.by/content/my-tut-dushoj-chysceem/stati| копія = | загаловак =Мы тут душой чысьцеем| фармат = | назва праекту = | выдавец =[[Газэта]] «[[Зямля і людзі]]»| дата = 25 студзеня 2013 | мова = | камэнтар = }}</ref>. Пераважнымі пародамі былі: хвойныя (60%; [[Хвоя звычайная|хвоя]] ды [[елка]]), мяккалістыя (36,5%; [[асіна]], [[бяроза (дрэва)|бяроза]] і [[вольха]]) і цьвёрдалістыя (3,5%; [[дуб]]). Іншыя важныя лесаўтваральныя пароды: [[ясень]], [[ліпа]], [[клён (род)|клён]] і [[граб]]. Найбольш пашыраныя ўвезеныя віды дрэваў: [[Лістоўніца|лістоўніцы]] сыбірская і эўрапейская, хвоі Банкса, Мурэя і Веймутава, [[паўночны дуб]], [[таполя|таполі]] пірамідальная, ляўралістая і бальзамічная. 70% плошчы займае прыродная расьліннасьць, што налічвае 12 тыс. відаў. Звыш 200 відаў ахоўваецца дзяржавай. У гадавальніках лясных гаспадарак за год вырошчваецца звыш 280 відаў [[расьліна]]ў, больш за 310 млн лясных высадкаў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лясы Беларусі|спасылка=http://news.belta.by/by/news/infographics?i_id=1351|выдавец=[[БелТА]]|дата публікацыі=21 сакавіка 2013|дата доступу=27 сакавіка 2013}}</ref>. [[Файл:Cornflowers Centaurea cyanus.jpg|150px|значак|зьлева|[[Валошка]] — кветка-сымбаль Беларусі]] [[Файл:XN Ciconia ciconia 86.jpg|300пкс|значак|[[Белы бусел]] — птушка-сымбаль Беларусі]] Жывёльны сьвет налічвае 457 відаў [[Хрыбетныя|хрыбетных]] (у тым ліку 73 віды [[сысун]]оў, 290 відаў [[Птушкі|птушак]], каля 60 відаў [[Рыбы|рыб]]) і больш за 20 тысячаў [[Бесхрыбетныя|бесхрыбетных]] [[жывёла]]ў. Гаспадарчае значэньне маюць прамыслова-паляўнічыя віды жывёлаў — [[Звычайная лісіца|лісіца]], [[Лясная куніца|куніца]], [[Трусы|трус]], [[выдра]], [[Тхор лясны|тхор]], [[гарнастай]], [[лось]] і [[дзік]]. 17 відаў сысуноў, 72 віды птушак, 4 віды [[Земнаводныя|земнаводных]], 10 відаў рыб, 72 віды [[Вусякі|вусякоў]] — улучаныя ў [[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь|чырвоную кнігу Беларусі]]. Для іх аховы ў месцах расьсяленьня існуюць дзяржаўныя запаведнікі і заказьнікі. У студзені 2011 году 1459 сяброў [[Грамадзкае аб’яднаньне|грамадзкага аб’яднаньня]] «[[Ахова птушак Бацькаўшчыны]]» налічылі ў краіне 39 882 птахі 58 відаў, што засталіся зімаваць<ref>{{Артыкул|аўтар=Сяргей Куркач.|загаловак=Каля 40 тысяч птушак маразоў не баяцца|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=75755|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=[[газэта]]|год=12 сакавіка 2011|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2011-03-12 46 (26910)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/75720/12sak-3.indd.pdf 3]|issn=1990-763x}}</ref>. === Экалёгія === Беларусь больш за іншыя краіны пацярпела ад [[Чарнобыльская катастрофа|аварыі на Чарнобыльскай АЭС]]. Кірунак ветру ў першыя дні і тыдні па аварыі абумовіў тое, што з усяго аб’ёму [[цэз]]у-137, які выпаў ў Эўропе, каля 70% прыпала на тэрыторыю Беларусі. На пачатак 2016 году на забруджаных тэрыторыях знаходзіцца 2371 населены пункт (зь іх 28 местаў і мястэчак), дзе пражывае 1141,8 тысячы чалавек (12% насельніцтва Беларусі)<ref>[http://www.svaboda.org/content/article/27691336.html 12% беларусаў жывуць на радыяцыйна забруджаных тэрыторыях], [[Радыё Свабода]], 22 красавіка 2016 г.</ref>. == Насельніцтва == {{Асноўны артыкул|Насельніцтва Беларусі}} === Дэмаграфія === [[Файл:Насельніцтва Беларусі ў 1950—2020 гг.pdf|значак|317x317пкс|Зьмяненьне колькасьці насельніцтва Беларусі ў 1950—2020 гг.]] Колькасьць насельніцтва Беларусі на 1 кастрычніка 2019 году склала 9 413 446 чалавек<ref name="nn2019"/>. Пры гэтым у параўнаньні з уліковымі зьвесткамі колькасьць насельніцтва меншая на {{лік|41000}} чалавек. Аднак, паводле спэцыялістаў, да гэтага прычынілася памяншэньне наяўнага насельніцтва за кошт павелічэньня колькасьці мігрантаў. Сапраўдная колькасьць жыхароў зьмяняецца, бо колькасьць мігрантаў зьніжаецца, але яны не паведамляюць пра свой ад’езд у міліцыю. Таксама значны ўнёсак у станоўчы дэмаграфічны балянс зрабіў [[міграцыя|міграцыйны]] прырост, які за 2014 год склаў 15,7 тысячаў чалавек, даволі вялікі адсотак зь іх склалі грамадзяне [[Украіна|Ўкраіны]], якія пакінулі месца свайго жыхарства з прычыны [[Антытэрарыстычная апэрацыя ва Ўкраіне|ваенных дзеяньняў]]<ref name="nasielnictwa-naviny">[https://web.archive.org/web/20150629150716/http://naviny.by/rubrics/society/2015/01/26/ic_articles_116_188082/ Население Беларуси прибавляет второй год подряд], [[Naviny.by]], 26 студзеня 2015 г.</ref>. Сумарны каэфіцыент нараджальнасьці ў Беларусі складае 1,7 на адну жанчыну. У апошні час назіраецца павелічэньне сумарнага [[каэфіцыент нараджальнасьці|каэфіцыенту нараджальнасьці]]. Аднак, як і раней, ён не забясьпечвае ў краіне ўзроўню простага ўзнаўленьня насельніцтва. Сталіца Беларусі [[Менск]] — найбуйнейшы горад, насельніцтва якога на ліпень 2015 году складала 1,938 млн чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20150730173731/http://blr.belta.by/all_news/society/Belarus-pa-kolkasts-naselntstva-zajmae-16-e-mestsa--Erope--5-e---u-SND_i_81591.html Беларусь па колькасці насельніцтва займае 16-е месца ў Еўропе і 5-е — у СНД], [[БЕЛТА]]</ref>. Такім чынам у галоўным горадзе краіны пражывае 20,4% ад агульнай колькасьці насельніцтва. Сярод вобласьцяў лідыруе [[Гомельская вобласьць]], дзе пражывае амаль кожны сёмы жыхар, а [[Гомель]] зьяўляецца другім паводле велічыні горадам у краіне, у ім на 2014 год налічвалася 512 тысячаў чалавек. Іншыя буйныя гарады: [[Магілёў]] (371 тыс.), [[Віцебск]] (363 тыс.), [[Горадня]] (357 тыс.) і [[Берасьце]] (331 тыс.). Да гарадоў, у якіх пражываюць больш за 100 тысячаў чалавек, належаць [[Бабруйск]], [[Баранавічы]], [[Барысаў]], [[Пінск]], [[Ворша]], [[Мазыр]], [[Салігорск]] і [[Наваполацак]]<ref>[http://www.belta.by/ru/all_news/society/Chislennost-naselenija-prevyshaet-100-tys-chelovek-v-14-gorodax-Belarusi_i_674382.html Численность населения превышает 100 тыс. человек в 14 городах Беларуси], [[БЕЛТА]]</ref>. Паводле этнічнага складу пераважаюць [[беларусы]], якія складаюць 83,7% ад агульнай колькасьці насельніцтва Беларусі<ref name="belstat-perapis" />. Наступнымі найбуйнейшымі этнічнымі групамі зьяўляюцца [[расейцы]] (8,3%), [[палякі]] (3,1%) і [[украінцы|ўкраінцы]] (1,7%)<ref name="belstat-perapis" />. Шчыльнасьць насельніцтва складае каля 50 чалавек на квадратны кілямэтар. 70% ад агульнай колькасьці насельніцтва канцэнтруецца ў гарадзкіх раёнах. === Рэлігія === {{Асноўны артыкул|Рэлігія ў Беларусі|Канфэсійная гісторыя Беларусі}} [[Файл:Połacak, Eŭfrasińnia Połackaja. Полацак, Эўфрасіньня Полацкая (1600).jpg|150px|значак|зьлева|[[Эўфрасіньня Полацкая]] — нябесная заступніца Беларусі]] [[Файл:Сафійскі сабор.jpg|значак|300пкс|[[Сафійскі сабор (Полацак)|Полацкі Сафійскі сабор]] (XI ст.) — найстарэйшая [[Хрысьціянства|хрысьціянская]] царква Беларусі]] Паводле ацэнак, 60—70% жыхароў Беларусі лічаць сябе праваслаўнымі, 15—20% — рыма-каталікамі, 5—10% — пратэстантамі, грэка-каталікамі (уніятамі). Праз савецкае змаганьне з рэлігіяй у краіне пашырыўся [[атэізм]]. У старажытнасьці насельніцтва Беларусі было [[Язычніцтва|язычніцкім]]. У Х—ХІ стагодзьдзях пачало пашырацца [[хрысьціянства]]. Адным зь першых місіянэраў быў ісляндзкі вандроўнік [[Торвальд]]<ref>[[Сяргей Тарасаў|Тарасаў С.]] Калі прыйшло на Беларусь хрысціянства // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 4.</ref>. Першая [[Полацкая япархія|хрысьціянская япархія]] зьявілася ў 992 годзе. Гэта была адміністрацыйная адзінка [[Кіеўская мітраполія|Кіеўскай мітраполіі]] [[Канстантынопальскі патрыярхат|Канстантынопальскага патрыярхату]]. У 1387 годзе ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] зьявілася першае біскупства [[Рымска-каталіцкая царква|Сьвятога Пасаду (Рымска-каталіцкай царквы)]]. У XVI ст. з пачаткам [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] многія адукаваныя жыхары ВКЛ прынялі [[пратэстантызм]]. У 1596 годзе ў выніку [[Берасьцейская унія|Берасьцейскай уніі]] праваслаўныя япіскапы перападпарадкавалі [[Літоўская мітраполія|Літоўскую (Кіеўскую) мітраполію]] Сьвятому Пасаду ў выглядзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Рускай уніяцкай царквы]]. Тым часам супольнасьці [[Беларускія татары|беларускіх татараў]] і [[Жыды ў Беларусі|жыдоў]] традыцыйна спавядалі адпаведна [[іслам]] і [[юдаізм]]. На канец XVIII ст. каля 70% беларусаў належалі да ўніяцкае (грэцка-каталіцкае) царквы, 15% былі рыма-каталікамі, 7% — юдэямі і толькі 6% — праваслаўнымі [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]). У 1839 годзе расейскія ўлады забаранілі ўніяцкую царкву і гвалтоўна далучылі яе паству да Ўрадавага сыноду. З прыходу да ўлады ў 1994 годзе [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] і аднаўленьнем [[Русіфікацыя Беларусі|палітыкі русіфікацыі]] [[Беларускі экзархат|Беларускі экзархат]] [[Расейская праваслаўная царква|Расейскай праваслаўнай царквы]] карыстаецца ў Беларусі значнымі прывілеямі. Актыўна дзее [[Рымска-каталіцкі касьцёл у Беларусі|Рымска-каталіцкі касьцёл]], структуры якога аб’ядноўваюцца ў 4 дыяцэзіі. Агулам паводле зьвестак Касьцёлу ў краіне налічваюцца 1 402 605 вернікаў, большасьць зь якіх прыпадаюць на [[Менска-Магілёўская архідыяцэзія|Менска-Магілёўскую архідыяцэзію]]<ref>[http://catholic.by/2/belarus/dioceses.html Дыяцэзіі], [[Catholic.by]]</ref>. Колькасьць пратэстантаў (розных дэнамінацыяў) ацэньваюць у больш за паўмільёна чалавек. Паводле інфармацыі мусульманскага рэлігійнага аб’яднаньня Беларусі на лістапад 2009 году ў краіне жылі амаль 120 тысячаў [[іслам|мусульманаў]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110825222048/http://www.nn.by/index.php?c=ar&i=31566 У Беларусі жывуць 120 тысяч мусульман], [[Наша Ніва]], 16 лістапада 2009 г.</ref>. Таксама ёсьць прадстаўнікі іншых веравызнаньняў: юдэі, стараверы і іншыя. === Мовы === {{Асноўны артыкул|Мовы Беларусі|Беларуская мова}} [[Файл:BelarusianAsHomeLanguage2009-be-x-old.png|міні|300пкс|Беларуская мова як асноўная размоўная мова паводле зьвестак перапісу насельніцтва 2009 году]] [[Беларуская мова]] — нацыянальная мова асноўнага насельніцтва краіны [[беларусы|беларусаў]]. Афіцыйны дзяржаўны статус яна атрымала ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]], а ў 1918 годзе стала адзінай дзяржаўнай мовай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Аднаўленьне статусу беларускай мовы як адзінай дзяржаўнай адбылося ў 1990 годзе, калі [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня|Вярхоўны Савет БССР 12-га скліканьня]] прыняў Закон аб мовах. Матывацыяй прыняцьця гэтага закону была абарона беларускай мовы, існаваньне якой апынулася пад пагрозай у выніку шматгадовай [[Русіфікацыя Беларусі|ґвалтоўнай палітыкі русіфікацыі]]<ref name="zapr"/>. Статус беларускай мовы як адзінай дзяржаўнай таксама засьведчыла [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыя Беларусі 1994 году]], прытым [[расейская мова]] ў ёй вызначаецца як мова міжнацыянальных зносінаў. Гэтыя акты практычна не пагоршылі веданьня [[Расейская мова ў Беларусі|расейскай мовы ў Беларусі]] (згодна з Законам аб мовах «''вывучэньне расейскай мовы ва ўсіх школах Беларусі зьяўляецца абавязковым''»<ref>{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 95.</ref>), у той жа час за кошт далучэньня да беларускай мовы ў краіне значна павялічылася колькасьць дзьвюхмоўных людзей<ref name="zapr"/>. У 1995 годзе па ўсталяваньні [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарнага рэжыму]] [[Аляксандар Лукашэнка]] правёў [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндум]], які супярэчыў Канстытуцыі Беларусі і дзейнаму заканадаўству, адзначаўся парушэньнем законаў і фальсыфікацыяй вынікаў галасаваньня. На падставе афіцыйны агучаных вынікаў рэфэрэндуму Лукашэнка [[дэ-факта]] надаў дзяржаўны статус расейскай мове. Па рэфэрэндуме, нягледзячы на абвешчаную поўную роўнасьць беларускай і расейскай моваў на дзяржаўным узроўні, афіцыйныя асобы (у тым ліку сам Лукашэнка) выступаюць пераважна па-расейску, расейская мова дамінуе ў дзейнасьці большасьці афіцыйных дзяржаўных інстытуцыяў. Адзначаецца бесьперапыннае скарачэньне выкарыстаньня беларускай мовы ў адукацыі. Паводле перапісаў 1999 і 2009 гадоў за 10 гадоў больш чым на 20 адсоткавых пунктаў (з 73% да 53%) зьнізілася доля жыхароў Беларусі, якія вызначылі сваёй [[Родная мова|роднай мовай]] беларускую, на 14 адсоткавых пунктаў (з 37% да 23%) стала менш беларускамоўных<ref>{{Навіна|аўтар=[[Юры Дракахруст|Дракахруст Ю.]]|загаловак=Беларуская нацыя ў люстэрку моўна-этнічных вынікаў перапісу|спасылка=http://www.svaboda.by/articleprintview/2156104.html|выдавец=[[Радыё Свабода]]|дата публікацыі=13 верасьня 2010|дата доступу=10 красавіка 2013}}</ref>. У 1990—2000-х гадох фактычна аформілася існаваньне двух [[правапіс]]аў (шырэй — [[Моўная норма|моўных нормаў]]): [[Беларускі клясычны правапіс|клясычнага беларускага (тарашкевіцы)]] і [[Наркамаўка|наркамаўкі]], якая ўтварылася ў выніку савецкай русіфікацыйнай палітыкі і ва ўмовах [[Расейская акупацыя Беларусі|расейскай акупацыі]] дазваляецца да ўжытку ў Беларусі ў [[Кірыліца|кірылічным альфабэце]]. Замест вяртаньня традыцыйнага [[Лацінка|беларускага лацінскага альфабэту]] [[рэжым Лукашэнкі|расейская акупацыйная адміністрацыя]] часткова (дзеля геаграфічных назваў) выкарыстоўвала [[Інструкцыя па трансьлітарацыі|Інструкцыю па трансьлітарацыі]], створаную на яго аснове, аднак у 2023 годзе яе значна наблізілі да [[Расейская мова|расейскага]] [[Трансьлітарацыя|трансьліту]]. == Адукацыя == {{Асноўны артыкул|Адукацыя ў Беларусі}} [[Файл:BSU Physics Faculty.jpg|значак|300пкс|[[Фізычны факультэт БДУ|Фізычны факультэт]] [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (БДУ)]]]] Паводле 12-га артыкула Кодэксу Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі» 2011 году, асноўная адукацыя ўлучала 6 узроўняў: дашкольную, агульную сярэднюю, прафэсійна-тэхнічную, сярэднюю спэцыяльную, вышэйшую і пасьляўнівэрсытэцкую. Дадатковая асьвета падзялялася на 2 віды: для дзяцей і моладзі і для дарослых. Адмысловае навучаньне прызначалася для людзей з душэўнымі і цялеснымі парушэньнямі зь іх улікам і для іх выпраўленьня і ажыцьцяўлялася на дашкольным і агульным сярэднім узроўнях. Паводле 19-га артыкула Кодэксу, установы асьветы падзяляліся на 12 відаў: 1) дашкольнай адукацыі, 2) агульнай сярэдняй, 3) прафэсійна-тэхнічнай, 4) сярэдняй спэцыяльнай, 5) [[Вышэйшая навучальная ўстанова|вышэйшай]], 6) спэцыяльнай адукацыі, 7) дадатковай адукацыі дзяцей і моладзі, 8) дадатковай адукацыі дарослых, 9) выхаваўча-аздараўленчая ўстанова адукацыі, 10) сацыяльна-пэдадагічная, 11) спэцыяльная навучальна-выхаваўчая, 12) спэцыяльная лекавальна-выхаваўчая. 18 ліпеня 2011 году [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]] ухваліла Пастанову № 84 «Аб зацьвярджэньні Палажэньня аб савеце ўстановы адукацыі», паводле якога прадстаўнікі навучэнцаў утваралі 25% яго складу. Паводле 30-га артыкула Кодэксу, налічвалася 10 відаў навучэнцаў: выхаванец, вучань, курсант, [[студэнт]], стажор, магістрант, слухач, [[Асьпірантура|асьпірант]], сушукальнік і дактарант. Паводле 42-га артыкула, стыпэндыі падзяляліся на 8 відаў: навучальная, асьпіранцкая, сацыяльная, прэзыдэнцкая, спэцыяльная, імянная, пэрсанальная і кіраўнічая. У 59-м артыкуле прыдугледжвалася 3 спосабы дамовы на адукацыю: «на платнай аснове», «за кошт сродкаў рэспубліканскага (мясцовага) бюджэту» і «мэтава»<ref name="в">{{Навіна|аўтар=А.Лукашэнка|загаловак=Кодэкс Рэспублікі Беларусь «Аб адукацыі» ад 23 студзеня 2011 году № 243-З|спасылка=http://pravo.by/document/?guid=3871&p0=hk1100243|выдавец=Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=17 студзеня 2014|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. На 2016 год 99,7% дарослага насельніцтва Беларусі (старэйшае за 18 гадоў) былі [[Пісьменнасьць|пісьменнымі]]. Ахоп базавай (9 клясаў), агульнай сярэдняй і прафэсійнай асьветай складаў 98% занятага насельніцтва краіны. У больш як 8000 установаў асьветы налічвалася звыш 3 млн навучэнцаў (1/3 насельніцтва) і каля 430 000 выкладнікаў, выхавальнікаў і настаўнікаў (7 навучэнцаў на 1). З 2002/2003 навучальнага году ўвялі 10-бальны парадак адзнакі ведаў замест 5-бальнага<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Школьная і дашкольная адукацыя|спасылка=http://president.gov.by/by/school_by/|выдавец=Прэс-служба прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2016|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. Агульная сярэдняя асьвета ўлучала 3 прыступкі: 1) пачатковая (1—4 клясы); 2) базавая (5—9 клясы); 3) сярэдняя (10—11 клясы). Абедзьве дзяржаўныя мовы (беларуская і расейская) зьяўляліся абавязкоымі для вывучэньня разам з адной замежнай. З 2015/2016 нав. г. на 3-й ступені агульнай сярэдняй асьветы (10—11 клясы) увялі профільнае навучаньне. У выніку з 1 верасьня 2015 г. у 1118 установах агульнай сярэдняй асьветы (36,8%) адчынілі 10-я профільныя клясы. Каля 29 000 вучняў 10-х клясаў (1/3) сталі вывучаць навучальныя прадметы на павышаным узроўні. У 2015/2016 навучальным годзе 958,8 тыс. вучняў навучаліся ў 3038 школах, у тым ліку ў 212 [[гімназія]]х (7%) і 29 агульнаадукацыйных ліцэях (1%) з асвойваньнем навучальнай праграмы на павышаным узроўні. Залічэньне ў [[ВНУ Беларусі]] ажыцьцяўлялі па конкурсе на аснове вынікаў [[Цэнтралізаванае тэставаньне|цэнтралізаванага тэставаньня]]. Існавала 5 відаў ВНУ: клясычны [[Унівэрсытэт|ўнівэрсытэт]], профільны ўнівэрсытэт, акадэмія, інстытут і вышэйшы каледж. У траўні 2015 году ўрад Беларусі стаў удзельнікам [[Балёнскі працэс|Балёнскага працэсу]] ў выглядзе Эўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі паводле Лісабонскага пагадненьня 1997 году «Аб прызнаньні кваліфікацыяў датычна вышэйшай адукацыі ў Эўрапейскім рэгіёне». На 2020 год у Беларусі налічалася 51 ВНУ<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Адукацыя ў Беларусі|спасылка=http://www.belarus.by/by/about-belarus/education?_print=1|выдавец=Belarus.by|дата публікацыі=2017|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. У 2013/2014 нав.годзе было 430 тыс. студэнтаў. 85% моладзі атрымлівалі вышэйшую асьвету. 1,5% студэнтаў складалі магістранты<ref>{{Артыкул|аўтар=Мікалай Анішчук.|загаловак=Прымусовыя людзі не прыдатныя да рэформаў|спасылка=http://novychas.by/hramadstva/prymusovyja_liudzi_nie_prydatn|выданьне=[[Новы час (газэта)|Новы час]]|тып=газэта|год=25 ліпеня 2014|нумар=[http://novychas.by/pdf/nch_2014_29.pdf 29 (398)]|старонкі=4|issn=2218-2244}}</ref>. У 2014/2015 нав.г. студэнты складалі 4% насельніцтва Беларусі, што было 4-м паказьнікам сярод краінаў сьвету. Палова студэнтаў атрымлівала вышэйшую асьвету завочна. У дзяржаўных ВНУ 53% студэнтаў навучаліся платна, 34% — за кошт бюджэтных сродкаў з наступнай 2-гадовай адпрацоўкай па разьмеркаваньні, 13% — праходзілі мэтавую падрыхтоўку за кошт сродкаў прадпрыемстваў-наймальнікаў, што прадугледжвала ў наступным больш працяглую адпрацоўку. Студэнты пераважна вывучалі [[зносіны]], [[права]], эканоміку і арганізацыю вытворчасьці ([[мэнэджмэнт]]). Да 95% студэнтаў прыватных ВНУ атрымлівалі грамадзка-гаспадарчую асьвету. ВНУ Беларусі рыхтавалі на 1-й ступені навучаньня ([[бакаляўр]]) па 382 спэцыяльнасьцях, па 2-й ступені (магістар) — па 331 спэцыяльнасьці<ref>{{Артыкул|аўтар=Надзея Нікалаева.|загаловак=Балёнскі працэс: набыць новае і не страціць найлепшае|спасылка=http://zviazda.by/be/news/20150512/1431378926-balonski-praces-nabyc-novae-i-ne-stracic-naylepshae|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=12 траўня 2015|нумар=[http://zviazda.by/be/number/87-27945 87 (27945)]|старонкі=[http://zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/05/ZV_20150512_05.pdf 5]|issn=1990-763x}}</ref>. Паводле 90-га артыкула Кодэксу «Аб адукацыі», «пры атрыманьні прафэсійна-тэхнічнай, сярэдняй спэцыяльнай і вышэйшай адукацыі вывучэньне беларускай мовы навучэнцамі … зьяўляецца абавязковым»<ref name="в"/>. Аднак прынамсі з 2006 году ўсе 43 дзяржаўныя і 9 прыватных ВНУ Беларусі былі расейскамоўнымі<ref>{{Кніга|аўтар=[[Станіслаў Суднік]], [[Тацяна Вабішчэвіч]].|частка=|загаловак=Летапіс дзейнасьці грамадзкага аб'яднаньня «Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны». 1989-2009|арыгінал=|спасылка=http://www.tbm-mova.by/files/blocks/летапіс%20тбм%202009.pdf|адказны=рэд. [[Алег Трусаў]]|выданьне=|месца=[[Ліда]]|выдавецтва=[[Наша слова]]|год=2009|том=|старонкі=110|старонак=164|сэрыя=|isbn=|наклад=299}}</ref>, акрамя беларускамоўнага патоку [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэту БДУ]], дзе навучалася 0,1% студэнтаў краіны. У 2016/2017 нав.годзе па-беларуску навучалася 13,3% (128 600) школьнікаў<ref>{{Навіна|аўтар=Ягор Марціновіч|загаловак=Моўная катастрофа|спасылка=https://m.nn.by/articles/191559/|выдавец=Газэта «[[Наша ніва]]»|дата публікацыі=31 траўня 2017|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. == Ахова здароўя == {{Асноўны артыкул|Ахова здароўя ў Беларусі}} На канец 2016 году ў Беларусі было 41 517 занятых [[лекар]]аў (0,4% насельніцтва) і 125 849 [[Мэдычная сястра|мэдычных сясьцёр]] (3:1 да лекараў). Налічвалася 636 [[лякарня]]ў на 80 278 месцаў (0,8% насельніцтва), якія падзялялі на 5 відаў ложкаў: 1) тэрапэўтычныя — 28,8% (23 094), 2) [[Хірургія|хірургічныя]] — 20,3% (16 309), 3) дзіцячыя — 9,8% (7887), 4) радзільныя — 6,5% (5225), 5) гінэкалягічныя — 4,7%% (3798). Працавала 2 311 [[Паліклініка|паліклінік]] для дарослых, зь іх 97 дыспансэраў, а таксама 408 дзіцячых паліклінік. Дзеяла 2099 фэльчарска-акушэрскіх і 836 фэльчарскіх пунктаў, 142 жаночых кансультацыяў. За 2016 год лекары правялі 133,613 млн прыёмаў, што склала па 14 прыёмаў на жыхара. У Беларусі прынялі 116 935 [[Роды|родаў]], якія склалі 5,17% ад ліку плодных жанчынаў (у веку ад 15 да 49 гадоў). Таксама ўчынілі 27 467 спаронаў, што склалі 23,5% ад родаў. Сярод 7 911 002 (83,3% ад насельніцтва) улічаных выпадкаў захворваньняў 41,8% (3 306 201) выявілі ў дзяцей да 18 гадоў. У сярэднім на дзіця прыпала 1,8 хваробы за год. На хваробы органаў дыханьня прыпала звыш 52% (4 113 931) захваральнасьці насельніцтва. Пагатоў сярод дзяцей такія хваробы склалі 75,2% (2 487 546) выпадкаў. Таксама на [[Вострая рэсьпіраторная інфэкцыя|інфэкцыі дыхальных шляхоў]] прыпала 3 324 873 выпадкі — 35% ад усяго насельніцтва, і 121% ад ліку дзяцей (2 227 432). За год налічылі 2 286 497 выпадкаў часовай непрацаздольнасьці праз хваробу, што склала 75% ад занятых. Зь іх на хваробы органаў дыханьня прыпала 45,7% выпадкаў. Агульная працягласьць непрацаздольнасьці праз хваробу склала 26 043 593 дзён або 11,4 дня ў сярэднім<ref>{{Навіна|аўтар=Жанна Васілеўская|загаловак=Сетка, кадры арганізацыяў аховы здароўя і захваральнасьць насельніцтва ў Рэспубліцы Беларусь за 2016 год|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/051/0518bbdb986950b3230dfc21e8e63c3f.zip|выдавец=Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=17 красавіка 2017|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. На 2020 год [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі]] ўлучала Аддзяленьне мэдычных навук, што налічвала 3 навукова-дасьледчыя ўстановы: УП «[[Інстытут біяхіміі біялягічна актыўных злучэньняў]]» у Горадні, «[[Інстытут радыябіялёгіі]]» ў Гомелі і «[[Інстытут фізыялёгіі]]»<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Аддзяленьне мэдычных навук|спасылка=http://nasb.gov.by/bel/about/otdeleniya-nauk/medical.php|выдавец=[[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі]]|дата публікацыі=2020|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. [[Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь]] мела ў падпарадкаваньні 16 навукова-практычных цэнтраў: 1) [[Анкалёгія|анкалёгіі]] і мэдычнай радыялёгіі ([[Лясны (Менская вобласьць)|Лясны пасёлак]], Менскі раён), 2) [[Гігіена|гігіены]], 3) дзіцячай анкалёгіі (в. [[Бараўляны (Менскі раён)|Бараўляны]], Менскі раён), 4) дзіцячай хірургіі, 5) «[[Кардыялёгія]]», 6) «Маці і дзіця», 7) мэдычнай экспэртызы і рэабілітацыі (пас. [[Гарадзішча (Калодзішчанскі сельсавет)|Гарадзішча]], Менскі раён), 8) мэдычных тэхналёгіяў, 9) нэўралёгіі і [[Нэўрахірургія|нэўрахірургіі]], 10) отарыналярынгалёгіі, 11) псыхічнага здароўя, 12) [[Пульманалёгія|пульманалёгіі]] і фтызіятрыі, 13) радыяцыйнай мэдыцыны і экалёгіі чалавека, 14) [[Трансфузіялёгія|трансфузіялёгіі]] і мэдычных біятэхналёгіяў, 15) [[Траўматалёгія|траўматалёгіі]] і артапэдыі, 16) [[Эпідэміялёгія|эпідэміялёгіі]] і мікрабіялёгіі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Падведамасныя арганізацыі|спасылка=http://minzdrav.gov.by/ministerstvo/struktura/podvedomstvennye-organizatsii.php|выдавец=[[Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=2020|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. == Культура == {{Асноўны артыкул|Культура Беларусі}} Беларуская культура налічвае тысячы гадоў гісторыі. Яе адметнасьць — сынтэз старажытных мясцовых традыцыяў з заходнімі (каталіцкімі) і ўсходнімі (праваслаўнымі) уплывамі, вынікамі чаго стала зьяўленьне ўнікальных архітэктурных, музычных і літаратурных твораў. Вялікія страты беларуская культура спазнала ў выніку [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|савецкіх рэпрэсіяў]], калі большасьць вядомых беларускіх інтэлектуалаў і прыхільнікаў [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|нацыянальнага адраджэньня]] маральна або фізычна зьнішчылі<ref>Tereshkovich P., Valliere R. The Belarusian Road to Modernity // International Journal of Sociology. Belarus: Between the East and the West. Vol. 31 (3), 2001. P. 78—89.</ref>. === Літаратура === {{Асноўны артыкул|Беларуская літаратура}} [[Файл:Francišak Skaryna.jpg|значак|150px|зьлева|[[Францішак Скарына]] — беларускі першадрукар]] [[Файл:Jan Łucevič (Janka Kupała), Kanstantyn Mickievič (Jakub Kołas). Ян Луцэвіч (Янка Купала), Канстантын Міцкевіч (Якуб Колас) (1920-29).jpg|значак|300px|Клясыкі беларускай літаратуры [[Янка Купала|Янка Купала (Ян Луцэвіч)]] і [[Якуб Колас|Якуб Колас (Канстантын Міцкевіч)]]]] Літаратура стагодзьдзямі адыгрывала важную ролю ў культуры Беларусі. [[Беларуская літаратура]] бярэ свой пачатак ад рэлігійных тэкстаў XI стагодзьдзя. У XII стагодзьдзі працаваў вядомы рэлігійны дзяяч [[Кірыла Тураўскі]]<ref>[http://www.belarusguide.com/culture1/literature/Old_Poetry.html Old Belarusian Poetry], Virtual Guide to Belarus</ref>. У XVI стагодзьдзі ўраджэнец Полацку [[Францішак Скарына]] пераклаў [[Біблія|Біблію]] на [[беларуская мова|беларускую рэдакцыю]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]] і апублікаваў яе ў [[Прага|Празе]] і [[Вільня|Вільні]] паміж 1517 і 1525 гадамі як першую друкаваную кнігу ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] (Беларусі) і ва [[Усходняя Эўропа|Ўсходняй Эўропе]]<ref>[http://www.belhistory.com/skaryna.shtml Францішак Скарына], Беларусі гістарычны партал</ref>. Сучасная эпоха беларускай літаратуры пачалася ў канцы XIX стагодзьдзя. Найбольш вядомыя пісьменьнікі і паэты Беларусі — [[Мікола Гусоўскі]], [[Сымон Будны]], [[Андрэй Рымша]], [[Васіль Цяпінскі]] (XVI стагодзьдзе); [[Лаўрэнці Зізані]], [[Сьпірыдон Собаль]], [[Сімяон Полацкі]] (XVII стагодзьзе); [[Ян Баршчэўскі]], [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]], [[Францішак Багушэвіч]], [[Ядвігін Ш.]] (XIX стагодзьдзе); [[Алаіза Пашкевіч]], [[Максім Багдановіч]], [[Янка Купала]], [[Зьмітрок Бядуля]], [[Кузьма Чорны]], [[Якуб Колас]], [[Міхась Лынькоў]], [[Аркадзь Куляшоў]], [[Ларыса Геніюш]], [[Уладзімер Караткевіч]], [[Пятрусь Броўка]], [[Максім Танк]], [[Янка Маўр]], [[Іван Мележ]], [[Андрэй Макаёнак]], [[Кандрат Крапіва]], [[Зоська Верас]], [[Пімен Панчанка]], [[Максім Танк]], [[Васіль Быкаў]], [[Іван Шамякін]], [[Анатоль Сыс]], [[Янка Брыль]], [[Рыгор Барадулін]], [[Ніл Гілевіч]], [[Вольга Іпатава]] (XX—XXI стагодзьдзі). Працэсы [[Палянізацыя|палянізацыі]] і [[Русіфікацыя|русіфікацыі]] прычыніліся да таго, што многія пісьменьнікі і паэты, якія мелі беларускае паходжаньне і жылі ў межах [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнаграфічнай Беларусі]], стваралі свае творы па-польску або па-расейску ([[Адам Міцкевіч]], [[Уладзіслаў Сыракомля]], [[Тамаш Зан]], [[Сьвятлана Алексіевіч]] і інш.). === Архітэктура === {{Асноўны артыкул|Архітэктура Беларусі}} [[Файл:Hłybokaje, Bieraźviečča, Bazylanski. Глыбокае, Беразьвечча, Базылянскі (A. Visłocki, 1930).jpg|значак|150px|зьлева|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Беразьвечча)|Беразьвецкая царква]], узор [[Віленскае барока|віленскага барока]], [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|зьнішчаная за саветамі]]]] [[Файл:Belarus Mir Mir Castle Complex 8101 2085.jpg|значак|300пкс|[[Мірскі замак]], аб’ект [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]]]] Архітэктура Беларусі вызначаецца разнастайнасьцю — найперш праз гістарычныя зьмены геапалітычнага стану краіны. Тут можна знайсьці ўзоры [[Традыцыйная беларуская драўляная архітэктура|традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры]], будынкі [[Раманскі стыль|раманскага стылю]] і [[Готыка|готыкі]], [[барока]] і [[клясыцызм]]у, [[мадэрн]]у і [[Эклектыка (архітэктура)|эклектыкі]]. Гісторыя мураванай архітэктуры Беларусі пачалася з часоў прыняцьця хрысьціянства, калі пад [[Бізантыйская імпэрыя|бізантыйскім]] уплывам тут збудавалі першыя цэрквы ([[Сафійскі сабор (Полацак)|Полацкі Сафійскі сабор]], [[Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Горадня)|Калоская царква ў Горадні]] і інш.). У XIV стагодзьдзі пачалося будаваньне замкаў ([[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Крэўскі замак|Крэўскі]], [[Стары замак (Горадня)|Гарадзенскі]] і інш.), у XVI ст. — цэркваў-фартэцыяў ([[Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Сынковічы)|Сынковіцкая]], [[Царква Раства Багародзіцы (Мураванка)|Маламажэйкаўская]] і інш.). Тады ж сфармавалася самабытная [[Гатычная архітэктура ВКЛ|гатычная архітэктура Вялікага Княства Літоўскага (беларуская готыка)]], адметнасьцю якой ёсьць спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі зь белымі атынкаванымі нішамі<ref name="viacorka">[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] «Кроў лягла чырвонай паласой» // З гісторыяй на «Вы»: Публіцыстычныя артыкулы. — Менск: Беларусь, 1991. С. 355—369.</ref>. У другой палове XVI стагодзьдзя ў Нясьвіжы паўстаў другі ў Эўропе твор архітэктуры стылю барока — [[Фарны касьцёл (Нясьвіж)|Фарны касьцёл]]. Менавіта ў гэтым стылі выявіўся найбольшы ўнёсак беларусаў у агульнаэўрапейскае мастацтва праз самабытную архітэктуру [[Віленскае барока|віленскага]]<ref name="bielarus-vkl-293">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 293.</ref> і [[Магілёўскае барока|магілёўскага]] барока<ref>Якімовіч Ю. Магілёўская школа дойлідства // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 248.</ref>. Значныя страты архітэктурная спадчына Беларусі спазнала праз шматлікія войны, аднак найбольшую шкоду ўчыніла [[Сьпіс помнікаў гісторыі і архітэктуры Беларусі, зруйнаваных уладамі СССР|палітыка савецкіх уладаў з руйнаваньня помнікаў архітэктуры]]. === Музыка і тэатар === {{Асноўны артыкул|Музыка Беларусі|Тэатар Беларусі}} [[Файл:Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету г. Менск 2.jpg|міні|300пкс|[[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету|Тэатар опэры і балету]] ў Менску]] Музыка ў Беларусі ў значнай ступені выяўляецца багатымі народнымі традыцыямі і рэлігійнымі ўплывамі. Народную музычную традыцыю краіны можна прасачыць да часоў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. У XIX стагодзьдзі кампазытар [[Станіслаў Манюшка]] стварыў у Менску свае сусьветна вядомыя опэры, у тым ліку «[[Сялянка (опэра)|Сялянку]]» ў супрацы зь беларускім паэтам [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Вінцэнтам Дуніным-Марцінкевічам]]. У канцы XIX стагодзьдзя асноўныя беларускія гарады ўжо мелі ўласныя опэрныя і балетныя калектывы. Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] музыка [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] засяродзілася на тэме цяжкасьці лёсу беларускага народу або ўслаўленьня памяці ўдзельнікаў вайны. У гэты час [[Анатоль Багатыроў]], стваральнік опэры «[[У пушчах Палесься]]», быў адным з найбольш яскравых прадстаўнікоў сярод беларускіх кампазытараў<ref>[http://www.belarusguide.com/culture1/music/Belarusian_composers_&_classical_music.htm Classical Music of Belarus], BelarusGuide.com</ref>. Сучаснае музычнае мастацтва Беларусі імкнецца захаваць нацыянальныя традыцыі, адначасна разьвіваючы папулярныя ў сьвеце стылі і кірункі. Творы беларускіх кампазытараў, сусьветнай клясычнай і эстраднай музыкі гучаць у выкананьні як прафэсійных, гэтак і самадзейных музыкаў. === Кухня === {{Асноўны артыкул|Беларуская кухня}} [[Файл:Potato pancakes.jpg|міні|300пкс|[[Дранікі]], адна з найбольш вядомых страваў беларускай кухні]] [[Беларуская кухня]] фармавалася на аснове страваў і прыёмах гатаваньня агульных для ўсіх славянскіх і іншых індаэўрапейскіх народаў, у тым ліку балцкіх і германскіх. У мінулым у рацыёне насельніцтва Беларусі пераважалі [[Пост|посныя]] стравы з [[збожжа]], бабовых культур, [[Гародніна|агародніны]], [[Малако|малака]] і малочных прадуктаў, насеньня [[лён]]у, а таксама прадуктаў [[зьбіральніцтва]], як то [[грыбы|грыбоў]], [[ягада]]ў, [[Садавіна|садавіны]] і [[мёд]]у. Традыцыйная беларуская кухня вельмі блізкая да [[летувіская кухня|летувіскай]]. У XIII—XIX стагодзьдзяў на яе фармаваньне, асабліва ў прывілеяваных клясаў, значна ўплывалі [[польская кухня|польская]] і [[нямецкая кухня|нямецкая кухні]], а таксама кухні нацыянальных меншасьцяў, як то [[габрэйская кухня|габрэйская]] і [[татарская кухня|татарская кухні]]. З XIX стагодзьдзя найбольшы ўплыў адзначаецца з боку [[расейская кухня|расейскай кухні]]<ref>{{Кніга|аўтар=[[Алесь Белы|Белы А.]]|частка=[http://prastora.by/knihi/biely-alies-nasa-strava-sapraudnaia-bielaruskaia-kuchnia Прадмова]|загаловак=Наша страва|арыгінал=|спасылка=https://lohvinau.by/product/наша-страва-сапраўдная-беларуская-ку/|адказны=|выданьне=2-е выд|месца=Менск|выдавецтва=[[Логвінаў]]|год=2010|том=|старонкі=|старонак=288|сэрыя=Кнігарня «Наша Ніва»|isbn=978-985-6901-72-3|наклад=}}</ref>. У пачатку XXI стагодзьдзя ў сталіцы і абласных цэнтрах набылі пашырэньне хуткія страўні замежнай кухні. На 2020 год у Менску прынамсі 53 страўні прапаноўвалі беларускую кухню<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць беларускую кухню (53)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/belarusian.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>. Іншымі 10 найбольш пашыранымі напрамкамі сярод страўняў сталіцы былі: [[шавэрма]] — прынамсі 77 страўняў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць шавэрму (77)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/shawarma.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[эўрапейская кухня]] — 70 страўняў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць эўрапейскую кухню (70)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/european.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[піца]], [[бургер]]ы і [[сэндвіч]]ы — па 69 страўняў<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць піцу (69)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/pizza.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref><ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць бургеры і сэндвічы (69)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/burger-and-sandwich.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[дранікі]] і [[бліны]] — 43<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць дранікі і бліны (43)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/draniki-pancake.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[азіяцкая кухня]] — 40<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць азіяцкую кухню (40)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/asian.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[шашлык]], [[грыль]] і [[кебаб]] — 36<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць шашлык, грыль і кебаб (36)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/bbq-grill-kebab.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[італьянская кухня]] — 32<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць італьянскую кухню (32)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/italian.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>, [[паста]] — 30<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць пасту (30)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/pasta.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref> і [[сушы]] — 26<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Усе рэстараны Менска, што дастаўляюць сушы (26)|спасылка=https://www.menu.by/by/minsk/delivery/restaurant/type/sushi.html?status=all&sort=default|выдавец=ТАА «Мэнюбай»|дата публікацыі=2020|дата доступу=16 студзеня 2020}}</ref>. == Эканоміка == {{Асноўны артыкул|Эканоміка Беларусі}} [[Файл:Tree map export 2009 Belarus.jpeg|міні|300пкс|Графічнае адлюстраваньне асноўных экспартных пазыцыяў Беларусі на 2009 год]] [[Файл:GDP_per_capita_development_of_Belarus.svg|міні|300пкс|Рост СУП у 1973–2018 гг.]] Беларуская эканоміка не рэфармуецца ў бок рынкавай. З савецкіх часоў дзяржаве дагэтуль належыць паноўная роля ў эканоміцы. Прадпрыемствы, збудаваныя за савецкім часам, моцна залежаць ад паставак сыравіны з [[Расея|Расеі]]. [[Сельская гаспадарка Беларусі]] дагэтуль складаецца пераважна з [[калгас]]аў. Эканамічна Беларусь арыентуецца на інтэграцыю на постсавецкай прасторы. Апроч нагрузкі, зьвязанай з [[інфляцыя]]й, бізнэс у Беларусі мусіць цярпець ціск з боку дзяржаўнае ўлады, увядзеньне ўсё большых абмежаваньняў дзейнасьці. Многія прыбытковыя прадпрыемствы, прыватызаваныя ў пачатку 1990-х гадоў, [[рэжым Лукашэнкі]] нацыяналізаваў назад або ўзяў пад кантроль [[Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|сваёй адміністрацыі]]. Пры гэтым Беларусь, паводле ацэнак [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]], мае найвышэйшы ўзровень жыцьця ў СНД. У 2018 годзе намінальны налічаны сярэднемесячны заробак вырас на 18,1% (+12,6 з улікам зьняцэньваньня) да 971,4 рубля ($465,07)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Лік і заработная плата работнікаў, затраты арганізацыяў Рэспублікі Беларусь на працоўную сілу ў 2018 годзе (c. 4)|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/844/8444d474777fed5cfb71521f4ee41c34.pdf|выдавец=[[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]|мова=ru|дата публікацыі=24 траўня 2019|дата доступу=14 студзеня 2020}}</ref>. Беларусь ёсьць важнай транзытнай краінай паміж Цэнтральнай Эўропай і [[Расея]]й. 50% расейскае нафты і 25% прыроднага газу, якія імпартуюцца на захад, ідуць празь Беларусь. Для Расеі Беларусь разам зь [[Летува|Летувой]] — асноўны шлях, што спалучае яе з [[экскляў|эксклявам]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]]. Беларусь уваходзіць у г. зв. «[[Саюзная дзяржава Беларусі і Расеі|Саюзную дзяржаву Беларусі і Расеі]]», а таксама ў [[Эўразійскі эканамічны зьвяз]]. У 2018 годзе адмоўнае сальда аплатнага балянсу Беларусі па рахунку бягучых апэрацыяў у замежным гандлі скарацілася да -$34,4 млн. Найбольшым гандлёвым партнэрам Беларусі была Расея, на якую прыпала 38,3% вывазу і 58,8% увозу тавараў. На 28 краінаў [[Эўразьвяз]]у прыпала 30% вывазу і 18,6% увозу. Сярод асобных краінаў 2-е месца паводле вывазу займала [[Украіна|Ўкраіна]] — 12%, а паводле ўвозу [[Кітай]] — 8,2%. Замежны гандаль [[паслуга]]мі вырас на 11,6% да $14,212 млрд і забясьпечыў дадатнае сальда ў памеры $3,423 млрд. У экспарце паслугаў большасьць складалі: [[Шляхі зносін Беларусі|перавозкі]] — 44,4%, у тым ліку 36,6% грузавыя; кампутарныя ([[Беларускі парк высокіх тэхналёгіяў]]) — 18% ($1,586 млрд); падарожжы для іншаземцаў — 10%; будаўнічыя — 9,4%<ref>{{Кніга|аўтар=|частка=|загаловак=Зьнешні гандаль Рэспублікі Беларусь: статыстычны зборнік|арыгінал=Внешняя торговля Республики Беларусь: статистический сборник|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/7a0/7a00fbcc7c4ba0b529e873d099e6afab.pdf|адказны=гал.рэд. Іна Мядзьведзева|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=Нацстаткам Беларусі|год=2019|том=|старонкі=15, 19, 46, 207-211|старонак=212|сэрыя=|isbn=978-985-7184-78-1|наклад=}}</ref>. === Фінансы === [[Сукупны ўнутраны прадукт]] у 2014 годзе склаў больш за 75 мільярдаў даляраў, адпаведна каля 8 тысячаў даляраў на душу насельніцтва, што зьяўляецца гістарычным рэкордам у адносінах да каляндарнага году. Прырост СУП у 2014 годзе склаў 3,35%, а ў параўнаньні з паказчыкам 2012 году вырас ажно на 18,6%. Рэальны рост СУП з улікам інфляцыі склаў 1,6%<ref>[https://web.archive.org/web/20150712052225/http://bdg.by/news/economics/32547.html ВВП Беларуси в 2014 году — инфографика]. // Дзелавая газэта</ref>. Гадавая рублёвая [[інфляцыя]] ў 2014 годзе, якую можна вылічыць пры падліку СУП, склала 18,0%. У 2015 годзе СУП Беларусі зьменшыўся ў сувязі з падзеньнем гэтага паказчыку ў Расеі, асноўным гандлёвым партнэрам, што было выклікана зьмяншэньнем цэнаў на [[нафта|нафту]] і санкцыямі Эўразьвязу ў адносінах да Расеі. Сукупны вонкавы абавязак Беларусі на 1 студзеня 2015 году склаў 12,6 млрд [[Амэрыканскі даляр|даляраў ЗША]], пры гэтым нутраны дзяржаўны абавязак склаў 48,4 трлн рублёў, павялічыўшыся за год на 12,7 трлн рублёў ці 35,5%<ref>[http://www.minfin.gov.by/public_debt/pressreleases/d4ab11da7fc8023e.html Государственный долг на 1 января 2015 г]{{Недаступная спасылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь]]</ref>. 2 студзеня 2009 году адбылася [[дэвальвацыя беларускага рубля]], калі [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]] усталяваў курс рубля адносна даляра ЗША на ўзроўні 2650 адзінак, за дзень дагэтуль курс быў роўны 2200 рублёў за даляр. Такім чынам, дэвальвацыя за адзіны дзень склала 20%. Да канца лютага рубель яшчэ некалькі страціў адносна даляра і каштаваў ужо 2850 рублёў<ref>[https://web.archive.org/web/20150629005559/http://news.tut.by/economics/307686.html История падения рубля на территории Беларуси. До наших дней]. Tut.by</ref>. [[Фінансавы крызіс у Беларусі 2011 году]] прывёў да паўторнай дэвальвацыі, бо перад [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2010 году|прэзыдэнцкімі выбарамі 2010 году]] ў Беларусі даволі хуткімі тэмпамі расьлі заработкі. У сувязі зь незабясьпечанасьцю рублёвай масы таварамі і паслугамі пачалі павялічвацца тэмпы скарачэньня залатавалютных рэзэрваў, гэтак у сьнежні 2010 году зьніжэньне адбылося на 11,8% (674,7 млн даляраў), за студзень рэзэрвы скараціліся ўжо на 13,7%. Акрамя таго, краіна ўжо доўгі час мела адмоўны зьнешнегандлёвы балянс. У лютым урад выказаўся за крэдытнае падсілкаваньне бюджэту ў памеры 2 млрд даляраў. Адпаведная заяўка была адпраўленая на адрас [[Антыкрызісны фонд ЭўраАзЭС|Антыкрызіснага фонду ЭўраАзЭС]]. Аднак ужо ў сакавіку Нацбанк спыніў продаж валюты камэрцыйным банкам для пунктаў абмену валюты, шэраг камэрцыйных банкаў абмежаваў валютныя апэрацыі па плястыкавых картках і выдачу крэдытаў у беларускіх рублях. У канцы месяца валюту ўжо амаль немагчыма было купіць, акрамя таго назіралася масавае скарачэньне дэпазытаў як у нацыянальнай, гэтак і ў замежнай валюце. У выніку такой сытуацыі продаж замежнай валюты перайшоў у цень, праз што адначасова ўтварыліся некалькі курсаў валюты<ref>[http://charter97.org/ru/news/2011/5/24/38868/ Девальвация. Хроника пикирующего рубля]. [[Хартыя’97]]</ref>. У выніку крызісу ўсталяваны Нацбанкам курс даляра за 2011 год вырас з 3000 да 8500 беларускіх рублёў, сукупная дэвальвацыя толькі за дзесяць месяцаў склала 189%. 1 ліпеня 2016 году Нацбанк Беларусі правёў [[Дэнамінацыі ў Беларусі|дэнамінацыю беларускага рубля]] 10 000 : 1. === Прамысловасьць === {{Асноўны артыкул|Прамысловасьць Беларусі}} У 2018 годзе 5 найбольшымі галінамі апрацоўчай прамысловасьці Беларусі былі: [[Харчовая прамысловасьць|харчовая]] — 22,8% усёй прамысловай вытворчасьці, [[нафтаперапрацоўка]] — 15,6%, [[Хімічная прамысловасьць|хімічная]] — 9,3%, [[машынабудаваньне]] — 7,2% і [[мэталюргія]] — 6,7%<ref>{{Кніга|аўтар=|частка=2.6. Аб'ём прамысловай вытворчасьці паводле відаў гаспадарчай дзейнасьці|загаловак=Прамысловасьць Рэспублікі Беларусь, 2019: статыстычны зборнік|арыгінал=Промышленность Республики Беларусь: статистический сборник|спасылка=https://www.belstat.gov.by/upload/iblock/885/885bdb65fe7077005c7c47d2748bfad0.pdf|адказны=гал.рэд. [[Іна Мядзьведзева]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь]]|год=2019|том=|старонкі=31-33|старонак=199|сэрыя=|isbn=978-985-7184-73-6|наклад=42}}</ref>. У 10-ку групаў асноўных тавараў, якія пастаўлялі за мяжу, уваходзілі: нафтапрадукты (11,9 млн тонаў) — $6986,9 млн («[[Нафтан (завод)|Нафтан]]» і «[[Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод|Мазырскі НПЗ]]»), хімічныя валокны і ніці (148,1 тыс. тонаў) — $5353,9 млн («[[Магілёўхімвалакно]]»), мясныя (332,5 тыс. тонаў) і малочныя вырабы — $4696,9 млн («[[Магілёўскі мясакамбінат]]» і «[[Савачкаў прадукт]]» у Берасьці), [[Лядоўня|лядоўні]] (836 тыс.) і пад’ёмнікі — $2570,3 млн («[[Атлянт]]» і «[[Магілёўліфтмаш]]»), чорныя мэталы і сталёвыя трубы (241,4 тыс. тонаў) — $2321,8 млн («[[Беларускі мэталюргічны завод]]» у Жлобіне), шыны (5,554 млн) і плястмаса — $1886,3 млн («[[Белшына]]» ў Бабруйску), мэбля (310,1 тыс. тонаў) і [[ДСП]] — $1610,7 млн («[[Пінскдрэў]]»), аўтамабілі і трактары (40,2 тыс.) — $1447,2 млн («[[БелАЗ]]» у Жодзіне, «[[Менскі аўтамабільны завод|Менскі аўтазавод]]» і «[[МТЗ]]»), адзеньне і абутак (29,8 млн параў) — $1347,9 млн («[[Мілавіца]]», «[[Элема]]» і «[[Марко]]» ў Віцебску), калійныя ўгнаеньні (6,612 млн тонаў) — $1042,3 млн («[[Беларуськалій]]» у Салігорску)<ref>{{Кніга|аўтар=|частка=6.2. Экспарт асноўных відаў тавараў|загаловак=Прамысловасьць Рэспублікі Беларусь, 2019: статыстычны зборнік|арыгінал=|спасылка=|адказны=гал.рэд. Іна Мядзьведзева|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь|год=2019|том=|старонкі=154-155|старонак=199|сэрыя=|isbn=|наклад=}}</ref>. У 2015 годзе гаспадарка Беларусі зазнала [[Рэцэсія|рэцэсію]], што найперш тлумачылася спадам збыту машынабудаўнічых вырабаў. Самымі стратнымі прадпрыемствамі сталі «БелАЗ», «МАЗ» і «МТЗ»<ref>[https://web.archive.org/web/20150727011516/http://news.tut.by/economics/430246.html Топ-25 самых прибыльных и убыточных ОАО: калийщики увеличивают отрыв, крупнейшие машиностроители уходят в минус], [[TUT.BY]]</ref>. Рэцэсія выклікала скарачэньне абаротных сродкаў прадпрыемстваў, што прывяло да скарачэньня заробкаў і закупкі сыравіны. Самым прыбытковым стаў «Беларуськалій», які займаецца здабычай, вытворчасьцю і пастаўкамі калійных угнаеньняў. Пасьля калійнага крызісу, калі «Беларуськалій» разарваў партнэрства з расейскім прадпрыемствам «[[Уралкалій]]», прыбытак кампаніі за год з 2013 па 2014 год павялічыўся больш чым у 7 разоў да 5733,8 млрд рублёў. === Сельская гаспадарка === {{Асноўны артыкул|Сельская гаспадарка Беларусі}} Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі Беларусі — мяса-малочная [[жывёлагадоўля]], бульбаводзтва, ільнаводзтва і [[сьвінагадоўля]]. Паўсюдна разьвітыя [[збожжа]]вая гаспадарка і вырошчваньне тэхнічных расьлінаў. Вылучаюць 5 зонаў адмыслоўваньня. У [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай]] і Гарадзенскай абласьцях, а таксама на паўднёвым захадзе [[Менская вобласьць|Менскай]] і ўсходзе Гомельскай вобласьцяў мелі пашырэньне пасевы [[Пшаніца|пшаніцы]]. На [[Пяшчанік|пясковай]] і супясковай глебах Палесься часьцей сеялі [[жыта]] і кармавы [[лубін]]. У Віцебскай, [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай]] і Менскай абласьцях былі найбольшыя плошчы [[Авёс|аўса]] і ячменю. На поўначы і паўночным усходзе сеялі [[лён]]-даўгунец. Пасевы [[Цукровы бурак|цукровых буракоў]] засяроджваліся вакол 4 цукровых заводаў ([[Гарадзейскі цукровы камбінат|Гарадзейскі]], [[Жабінка]]ўскі, [[Скідзельскі цукровы камбінат|Скідзельскі]] і [[Слуцкі цукроварафінадны камбінат|Слуцкі]]). У Лідзкім і [[Петрыкаўскі раён|Петрыкаўскім]] раёнах вырошчалі этэраалейныя расьліны. У Берасьцейскай, [[Гомельская вобласьць|Гомельскай]] і Менскай абласьцях было больш пасеваў [[Бульба|бульбы]]. У [[Менскі раён|Менскім раёне]] было разьвіта [[агародніцтва]]. У [[Гомельскі раён|Гомельскім]] і Менскім раёнах вылучалася [[садоўніцтва]]. [[Птушкагадоўля]] была найбольш аўтаматызаванай галіной жывёлагадоўлі. Буйнейшымі птушкафабрыкамі былі [[Ворша|Аршанская]], Баранавіцкая, [[Кобрын]]ская, Менская і [[Смалявічы|Смалявіцкая]]. На захадзе і поўдні больш разьвітая сьвінагадоўля. Сярод іншых галінаў жывёлагадоўлі разьвіцьцё атрымалі [[рыбаводзтва]], [[зьверагадоўля]] і [[пчалярства]]<ref name="EHB-Smalakou">{{Кніга|аўтар=[[Генадзь Смалякоў|Смалякоў Г.]]|частка=Сельская гаспадарка|загаловак=[[Беларуская энцыкляпэдыя]] ў 18 тамах|арыгінал=|спасылка=http://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html|адказны=гал.рэд. [[Генадзь Пашкоў]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]|год=2002|том=[http://files.knihi.com/Knihi/Slounik/Bielaruskaja_encyklapedyja.djvu.zip/Bielaruskaja_encyklapedyja.14.djvu 14]|старонкі=313-[http://files.knihi.com/preview/Knihi/Store1/Slounik/Bielaruskaja_encyklapedyja.djvu.zip/Bielaruskaja_encyklapedyja.14.djvu/314_866x9999.jpeg 314]|старонак=512|сэрыя=|isbn=985-11-0238-5|наклад=10 000}}</ref>. == Сувязь == {{Асноўны артыкул|Сувязь Беларусі}} На 1 студзеня 2019 году ў Беларусі налічвалася 351 прыёмная станцыя [[спадарожнік]]авай [[Сувязь (тэхніка)|сувязі]]<ref name="а">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Справаздача аб тэхнічным стане сродкаў электрасувязі па стане на 1 студзеня 2019 г.|спасылка=https://mpt.gov.by/sites/default/files/forma_1-ts_na_sayt.pdf|выдавец=[[Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь]]|мова=ru|дата публікацыі=2019|дата доступу=17 студзеня 2020}}</ref>. === Тэлебачаньне === На 1 студзеня 2019 году ў 262 паселішчах Беларусі дзеялі 422 сеткі кабэльнага [[Тэлебачаньне|тэлебачаньня]], зь іх 342 перадавалі [[лічбавае тэлебачаньне]]. Сярод 1 628 311 абанэнтаў кабэльнага тэлебачаньня 56% (919 503) падлучылі ў лічбавым выглядзе, у тым ліку 8,5% (139 376) да этэрнага тэлебачаньня. Таксама налічвалася 1 986 263 карыстальнікі тэлебачаньня па [[IP|міжсеткавым пратаколе]], якія складалі 55% агульнага ліку абанэнтаў тэлебачаньня<ref name="а"/>. === Сеціва === {{Асноўны артыкул|Байнэт}} На 1 студзеня 2019 году ў Беларусі налічвалася 12 791 972 абанэнты [[Сеціва]], лік якіх на 35% перавышаў колькасьць насельніцтва Беларусі. Сярод іх 88,6% (11 338 275) належалі [[Фізычная асоба|фізычным асобам]] і лікам перавышалі насельніцтва на 19,6%. Пагатоў 73,2% (8 299 851) абанэнтаў фізычных асобаў мелі бяздротавы доступ да Сеціва, у тым ліку 64,7% (7 339 125) — шыракапалосны праз [[смартфон]]ы. Таксама фізычным асобам належала 95% (3 038 239) стацыянарных абанэнтаў шыракапалоснага Сеціва, рэшта (163 280) — [[Юрыдычная асоба|юрыдычным асобам]] і [[Індывідуальны прадпрымальнік|індывідуальным прадпрымальнікам]]. Сярод 1 453 697 абанэнтаў Сеціва ў юр.асобаў і [[ІП]] 88,7% (1 290 340) былі бяздротавымі, у тым ліку 56,5% (821 887) — з шыракапалосным доступам праз смартфоны. Таксама налічвалася 608 244 грамадзкіх кропак [[Wi-Fi]] пры 492 064 карыстальніках (80,9%). Прапускная здольнасьць зьнешніх каналаў доступу да Сеціва складала 1 480 280 мэгабіт/сэкунда, а каналаў, падлучаных да кропкі абмену нац.трафікам — 106 810 Мбіт/сэк (7,2%). Стацыянарныя абанэнты спажылі 83,8% (2 949,7 [[пэтабайт]]) абсягу дадзеных, хоць складалі 28,2% (3 201 519) абанэнтаў шыракапалоснага Сеціва ў Беларусі (920 гігабайт на абанэнт). Яны выкарыстоўвалі 4 асноўныя спосабы перадачы зьвестак: 1) [[оптавалакно]] (FTTx) — 1 479 457 (46,2%) абанэнтаў, зь іх 53,9% на хуткасьці 30—100 Мбіт/сэк, 2) [[Лічбавая абанэнцкая лінія|лічбавую тэлефонную лінію]] (xDSL) — 1 228 597 (38,4%) абанэнтаў, зь іх 88% пры 2—10 Мбіт/сэк, 3) [[Вітая пара|вітую пару]] (Этэрнэт) — 395 388, зь іх 44,3% пры 30—100 Мбіт/сэк, 4) [[Сувосевы кабэль|сувосевы тэлевізійны кабэль]] (DOCSIS) — 66 376, зь іх 63% пры 10—30 Мбіт/сэк<ref name="а"/>. === Пошта === {{Асноўны артыкул|Белпошта}} {{Падвойная выява|справа|Stemp Coat of arm of Belarus.jpg|145|Stemp Flag and map of Belarus.jpg|145|Маркі [[Белпошта|Белпошты]] зь дзяржаўнымі гербам [[Пагоня]]й (налева) і [[бел-чырвона-белы сьцяг|бел-чырвона-белым сьцягам]] (направа)}} За 2018 год УП «[[Белпошта]]» прыняла паводле падпіскі 4,923 млн асобнікаў [[газэта]]ў і [[часопіс]]аў (52% ад насельніцтва). Для дастаўкі прынялі: 201,571 млн выходных асобнікаў пэрыёдыкі (21 на душу насельніцтва), зь іх 74,3% (149,779 млн) для фізычных асобаў; 207,314 млн уваходных асобнікаў, зь іх 80,4% (166,677 млн) для фіз.асобаў; 173,782 млн транзытных асобнікаў (18 на душу). Таксама апрацавалі 284,629 транзытных пісьмовых адпраўленьняў (30 на душу), 213,139 млн уваходных (22 на душу) і 214,452 млн выходных. Сярод выходных пісьмовых адпраўленьняў: 1) 188,067 млн (87,7%) прыпала на простыя адпраўленьні, зь іх 41,5% (78,146 млн) склалі [[Паштоўка|паштоўкі]], 6% (11,301 млн) — пісьмовыя лісты, 2,4% (4,564 млн) — 2-складовыя адпраўленьні, 1% (1,985 млн) — міжнародныя адпраўленьні і 0,3% (0,596 млн) — [[Бандэроль|бандэролі]]; 2) 22,071 млн (11,7%) склалі заказныя адпраўленьні, зь іх 13,8% (3,041 млн) для фізычных асобаў, 4% (0,892 млн) міжнародныя і 2,4% 2-складовыя; 3) 2,3% (4,314 млн) былі з абвешчанай вартасьцю, зь іх 56% (2,445 млн) для фізычных асобаў. Урэшце поштай даставілі 8,93 млн транзытных пасылак, 5,719 млн уваходных, зь іх 52% для фіз.асобаў, і 5,554 млн выходных [[Пасылка|пасылак]], зь іх 49% платных і 35% для фіз.асобаў (94% платна). На паскораную пошту прыпала 4,737 млн (92%) унутраных і 0,416 млн міжнародных адпраўленьняў. Сярод унутраных 35,5% (1,679 млн) склалі выходныя, 34,3% (1,626 млн) уваходныя і 30,2% (1,432 млн) транзытныя. Сярод міжнародных 55,7% (0,232 млн) — транзытныя, 29,5% (0,123 млн) — выходныя і 14,8% (61 тыс.) — уваходныя<ref name="б">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Справаздача аб паслугах сувязі за 2018 год|спасылка=https://mpt.gov.by/sites/default/files/otchet_1-uslugi_za_2018_god.pdf|выдавец=Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=2019|дата доступу=17 студзеня 2020}}</ref>. У 2018 годзе поштай даставілі 13,055 млн выплатаў, у асноўным [[пэнсія]]ў. На вёскі прыпадала 48,5% (6,335 млн) такіх выплатаў, на [[раён]]ныя цэнтры — 25,2% (3,294 млн), на абласныя цэнтры — 15,5% (2,02 млн) і на Менск — 10,8% (1,406 млн). Выплаты поштай склалі 4,462 млрд рублёў ($2,136 млрд) сярэднім памерам па 342 рублі. Праз пошту прайшло 7,6 млн выходных [[Грашовы перавод|грашовых пераводаў]], зь іх 99,3% электронных, 84% для фіз.асобаў і 0,5% (40,6 тыс.) міжнародных. Таксама ажыцьцявілі 7,375 млн уваходных грашовых пераводаў, зь іх 69% для фіз.асобаў і 2% (151,5 тыс.) міжнародных (97% для фіз.асобаў). Сума аплачаных пераводаў склала 784,276 рублёў ($375,485 млн), зь іх 79% ад фізасобаў. Атрыманыя пераводы склалі 730,525 млн рублёў (93% ад аплачаных), зь іх 70% фіз.асобам. Урэшце 99,7% (8,497 млн) кур’ерскіх адпраўленьняў былі выходнымі, зь іх 33,5% для фіз.асобаў. Таксама даслалі 1,638 млн [[тэлеграма]]ў, зь іх 44,5 тыс. (2,7%) былі платнымі, у тым ліку 39,4 тыс. (2,4%) міжнароднымі і 14 тыс. (0,9%) для фізасобаў<ref name="б"/>. === Тэлефонная сувязь === {{Асноўны артыкул|Сеткі стацыянарнай тэлефоннай сувязі ў Беларусі}} У 2018 годзе УП «[[Белтэлекам]]» абслужыла 334,418 млн выходных тэлефанаваньняў між сеткамі, зь іх 39% (129,669 млн) ад фізычных асобаў (па 13 на жыхара). Сярод такіх тэлефанаваньняў 320,787 млн (96%) прыпала на міжгароднія, у тым ліку 38% на сотавы. Рэшта (13,631 млн) тэлефанаваньняў была міжнароднай. Працягласьць размоваў у гарадзкіх і сельскіх тэлефонных сетках склала 8,555 млрд хвілінаў (82% выходных), зь іх 83% прыпала на фізычных асобаў (751 хвіл. на жыхара). Рэшту склалі 1,823 млрд хвіл. (17,4%) міжгародніх званкоў, зь іх 17,6% на сотавы, і 69,932 млн хвіл. (6,7%) міжнародных, зь іх 83% у краіны [[СНД]] (у асноўным у Расею). Транзытны трафік «Белтэлекама» між сотавымі апэратарамі склаў 4,059 млрд хвілінаў (428 хвіл. на жыхара), зь іх 3% прыпала на міжнародны [[роўмінг]]. Уваходны трафік склаў 1,393 млрд хвілінаў<ref name="б"/>. На 31 сьнежня 2019 году ў Беларусі налічвалася 11 627 249 абанэнтаў [[Сотавая сувязь|сотавай сувязі]], што перавышала лік насельніцтва на 22,7%. У краіне працавалі 3 сотавыя апэратары: УП «[[А1 (тэлекам-правайдэр)|А1]]» з 1999 году, ТАА «[[Мабільныя ТэлеСыстэмы (Беларусь)|Мабільныя ТэлеСыстэмы]]» з 2002-га і ЗАТ «[[БеСТ|Беларуская сетка тэлекамунікацыяў]]» з 2004-га. Ім належала 33 268 базавых станцыяў, зь іх 48% (15 930) — [[3G|3-га пакаленьня]] (UMTS) і 8% (2 792) — 4-га (LTE). Станцыі налічвалі 175 648 прыёмаперадатчыкаў (па 5 на станцыю) агульнай ёмістасьцю 20,08 млн [[камутатар]]аў (па 114 на прыёмаперадатчык). Камутатары падтрымлівалі 18 550 патокаў па 2 Мбіт/сэк (каля 37,1 гігабіт/сэк). За 4-ы квартал 2019 году 6 823 417 (59%) сотавых абанэнтаў скарысталі доступ да Сеціва, зь іх 56% (3 817 030) праз сувязь 4-га пакаленьня. Прапускная здольнасьць сотавых каналаў доступу да Сеціва складала 312 636 Мбіт/сэк (0,045 Мбіт/с на карыстальніка). Сотавая сувязь была даступнай на 98,7% земляў Беларусі, у тым ліку на 98,4% — 3-га пакаленьня (2 Мбіт/с) і на 5% — 4-га (100 Мбіт/с). Ахоп насельніцтва сотавай сувязьзю ў паселішчах складаў 99,9%, у тым ліку сувязьзю 3-га пакаленьня, а таксама 76% — 4-га пакаленьня. Штомесячны трафік на абанэнта складаў: 794 хвіліны выходных выклікаў і 11 [[Паслуга кароткага паведамленьня|тэкставых паведамленьняў]]. Сярод выходных выклікаў 82% прыпадала на ўнутрысеткавыя, 16,5% — на тэлефанаваньні ў іншыя сотавыя сеткі, 1,3% — на званкі на стацыянарныя тэлефоны, рэшта (0,2%) — на міжнародныя званкі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Справаздача аб разьвіцьці сотавай рухомай электрасувязі за 4-ы квартал 2019 году|спасылка=https://mpt.gov.by/sites/default/files/4_spe_na_sait.pdf|выдавец=Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=2020|дата доступу=17 студзеня 2020}}</ref>. == Шляхі зносін == {{Асноўны артыкул|Шляхі зносін Беларусі}} На 2020 год у Беларусі існавала 6 відаў шляхоў зносінаў: * ''Чыгуначныя''. [[Беларуская чыгунка]] ахоплівала звыш 2100 паселішчаў краіны і прапаноўвала 4 лініі перавозак паяжджанаў: 1) гарадзкія — у межах сталіцы і абласных цэнтраў да станцыяў у гарадах-спадарожніках, 2) рэгіянальныя — у межах вобласьці і да бліжэйшага гораду абласнога падпарадкаваньня ў суседняй вобласьці, 3) міжрэгіянальныя — між сталіцай і абласнымі цэнтрамі ды між абласнымі цэнтрамі, 4) міжнародныя — між Беларусьсю і іньшымі краінамі. Паводле хуткасьці руху і працягласьці прыпынкаў рэгіянальныя і міжрэгіянальныя лініі падзялялі на 2 клясы: бізнэс і эканом. Квіткі на цягнік прадавалі он-лайн праз [[Аплатная картка|аплатную картку]] і [[электронныя грошы]], па тэлефоне і ў касах на станцыях. Электронная рэгістрацыя дазваляла сесьці ў цягнік па пашпарце. Паездка міжрэгіянальнымі лініямі праз усю краіну ад Берасьця да Віцебска каштавала ад 13,8 [[Беларускі рубель|рубля]] ($7-8) у пляцкарце і да 19,1 рубля ($11-12) у купэ. У Беларусі дзеяла 20 буйных чыгуначных вакзалаў. На меншых станцыях працавалі білетныя касы і гандлёвыя кіёскі. * ''Аўтамабільныя''. У кожным горадзе Беларусі дзеялі аўтавакзал і аўтастанцыя з заляй чаканьня, дзе прадавалі ежу і квіткі на прыгарадныя, міжгароднія і міжнародныя падарожжы. У Менску працавалі Цэнтральны аўтавакзал і Аўтазаводзкая ды Паўднёва-Заходняя аўтастанцыі, куды прыбывала большасьць міжнародных аўтобусаў. Квіткі на праезд у прыгарадных і міжгародніх аўтобусах перавозчыкаў [[Міністэрства транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь]] прадавалі он-лайн за электронныя грошы. Большасьць аўтападарожжаў ажыцьцяўлялі прыватныя [[Маршрутнае таксі|маршрутныя таксі]] на мікраўтобусах. * ''Паветраныя''. Нацыянальны аэрапорт «[[Менск (нацыянальны аэрапорт)|Менск]]» прымаў палёты зь іншых краінаў. Лётнішчы абласных цэнтраў прымалі грузавыя і чартэрныя самалёты. Зь Берасьця, Гомеля і Горадні ладзілі палёты ў расейскі [[Калінінград]]. * ''Водныя''. У Беларусі налічвалася 10 рачных партоў, што прымалі караблі праз 8 водных шляхоў: [[Дняпроўска-Бужанскі канал]] і 8 рэк — Дняпро, [[Бярэзіна|Бярэзіну]], Сож, Прыпяць, [[Дзьвіна|Дзьвіну]], Нёман і [[Мухавец]]. Улетку ладзіліся прагулкі на [[цеплаход]]ах у 13 мясьцінах: Берасьці (Мухавец), Віцебску (Дзьвіна), Горадні (Нёман і [[Аўгустоўскі канал]]), Гомелі (Сож), Магілёве ([[Дняпро]]), Бабруйску (Бярэзіна), Мазыры і Пінску ([[Прыпяць]]), «Нарачанскім» (возера [[Нарач]]) і «[[Прыпяцкі нацыянальны парк|Прыпяцкім]]» нацыянальных парках, нацпарку «Браслаўскія азёры» (возера [[Дрывяты]]), на [[Заслаўскае вадасховішча|Заслаўскім вадасховішчы]] (Менскае мора) і [[Выганашчанскае возера|Выганашчанскім возеры]] (Івацэвіцкі раён). Па Аўгустоўскім канале хадзіў рачны трамвай. З [[Тураў|Турава]] плывучая гасьцініца «Палесьсе» ладзіла 3-дзённыя рачныя круізы па Прыпяці. * ''Гарадзкія''. У большасьці гарадоў краіны дзеяў [[грамадзкі транспарт]]: аўтобус — амаль ва ўсіх; [[тралейбус]] — у сталіцы, абласных цэнтрах і [[Бабруйск]]у; [[трамвай]] — у сталіцы, [[Віцебскі трамвай|Віцебску]], Мазыры і [[Наваполацак|Наваполацку]]; [[таксі]] і маршрутнае таксі — у Менску, абласных цэнтрах і іншых буйных гарадах; [[Менскі мэтрапалітэн]]. Квіткі на праезд прадавалі ў кіёску на прыпынку, кандуктары і кіроўцы. У сталіцы цана наземнага праезду складала 60 капеек, у мэтро — 65 капеек. У іншых гарадах Беларусі праезд быў таньнейшым. Шматразовыя праязныя білеты прадавалі на месяц, 15 і 10 дзён, у тым ліку на некалькі відаў перавозак<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Транспарт Беларусі|спасылка=https://www.belarus.by/by/travel/transport-in-belarus|выдавец=[[Belarus.by]]|дата публікацыі=2020|дата доступу=22 студзеня 2020}}</ref>. * ''Трубаправодныя''. Улучалі 2861 км нафтаправодаў («[[Гомельтранснафта Дружба]]»), 1200 км нафтапрадуктаправодаў і 7,9 тыс. км [[газаправод]]аў пад кіраўніцтвам ААТ «[[Газпрам трансгаз Беларусь]]» разам з 7 магістральнымі, зь якіх 2,9 тыс. км (37%) былі транзытнымі<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Галіна дзейнасьці|спасылка=http://www.btg.by/about/activities/|выдавец=«Газпрам трансгаз Беларусь»|мова=ru|дата публікацыі=2020|дата доступу=22 студзеня 2020}}</ref>. == Узброеныя сілы == {{Асноўны артыкул|Узброеныя сілы Рэспублікі Беларусь}} [[Файл:Берет ВДВ.jpg|значак|300пкс|Барэт беларускіх [[Сілы спэцыяльных апэрацыяў УС РБ|ПДВ]] да 1995 г.]] На 2020 год Узброеныя сілы Беларусі ўлучалі: 1) [[Сухапутныя войскі Рэспублікі Беларусь|Сухапутныя войскі]], 2) [[Вайскова-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны Беларусі|Вайскова-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Структура Ўзброеных Сілаў Рэспублікі Беларусь|спасылка=https://www.mil.by/by/forces/structure/|выдавец=[[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=2020|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. [[Генэральны штаб Узброеных сілаў Беларусі]] меў у беспасярэднім падпарадкаваньні [[Сілы спэцыяльных апэрацыяў УС РБ|Сілы спэцыяльных апэрацыяў]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сілы спэцыяльных апэрацый|спасылка=https://www.mil.by/by/forces/sso/|выдавец=Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2020|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. Сухапутныя войскі знаходзіліся ў падпарадкаваньні [[Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь]] і ўлучалі 2 апэратыўныя камандаваньні: [[Заходняе апэратыўнае камандаваньне|Заходняе]] (Горадня) і [[Паўночна-Заходняе апэратыўнае камандаваньне|Паўночна-Заходняе]] (Барысаў, Менская вобласьць)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сухапутныя войскі (прызначэньне)|спасылка=https://www.mil.by/by/forces/sv/appointment/|выдавец=Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2020|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. На люты 2018 году Ўзброеныя сілы Беларусі налічвалі 70 000 [[Вайсковец|вайскоўцаў]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Урачысты сход, прысьвечаны 100-годзьдзю Ўзброеных сілаў Беларусі|спасылка=http://president.gov.by/by/news_by/view/urachysty-sxod-prysvechany-100-goddzju-uzbroenyx-sil-belarusi-18170/|выдавец=Прэс-служба прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=22 лютага 2018|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. На 2020 год Сухапутныя войскі Беларусі лікам 29 600 чалавек мелі на ўзбраеньні: 469 [[Асноўны баявы танк|асноўных баявых танкаў]] (400 [[Т-72]]), 1111 [[Баявая машына пяхоты|баявых машынаў пяхоты]] (875 [[БМП-2]]), 247 [[бронетранспартэр]]аў (150 [[БТР-80]]), 434 [[Самаходная артылерыйская ўстаноўка|самаходных артылерыйскіх установак]] (САУ; 198 [[2С1]] «Гваздзік»), 228 палявых [[гармата]]ў (132 [[Гаўбіца|гаўбіцы]] [[2А65]]), 234 [[Рэактыўная сыстэма залпавага агню|рэактыўных сыстэмаў залпавага агню]] (РСЗА; 126 «[[Град (зброя)|Градаў]]»), 109 [[мінамёт]]аў (61 [[2С12]] «Сані»), 480 [[Супрацьтанкавы ракетны комплекс|супрацьтанкавых ракетных комплексаў]] (СТРК), 14 [[Зэнітны ракетны комплекс|зэнітных ракетных комплексаў]] (ЗРК) «[[Тор (зэнітны ракетны комплекс)|Тор]]» і 96 [[Апэратыўна-тактычны ракетны комплекс|апэратыўна-тактычных ракетных комплексаў]] (АТРК; 60 9К72 «Эльбрус»)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Сухапутныя войскі Беларусі|спасылка=https://www.globalsecurity.org/military/world/belarus/army-equipment.htm|выдавец=Партал «Сусьветная бясьпека» (Александрыя, штат [[Вірджынія]], ЗША)|мова=en|дата публікацыі=2020|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. Вайскова-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранае абароны Беларусі мелі на ўзбраеньні: 140 баявых самалётаў (70 [[Су-25]]), 10 транспартных (6 [[Ан-26]]) і 10 навучальных Л-39, 168 транспартных [[верталёт]]аў (125 [[Мі-8]]), 50 ударных [[Мі-24]] і 16 выведвальных Мі-24К і -Р, 2 [[дывізіён]]ы ЗРК [[С-300]], 4 дывізіёны [[С-200]], 12 [[Батарэя (войска)|батарэяў]] ЗРК «[[Бук (зброя)|Бук]]» і С-125. 22 жніўня 2016 году на ўзбраеньне 77-га дывізіёна [[336-я рэактыўная артылерыйская брыгада|336-й рэактыўнай артылерыйскай брыгады]] ў Асіпавічах (Магілёўская вобласьць) паставілі 1-ю РСЗА «[[Палянэз (зброя)|Палянэз]]»<ref>{{Навіна|аўтар=Эдуард Мартынюк|загаловак=«Палянэз» прынята на ўзбраеньне беларускай арміі|спасылка=https://blr.belta.by/society/view/palanez-prynjata-na-uzbraenne-belaruskaj-armii-50074-2016/|выдавец=[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]|дата публікацыі=22 жніўня 2016|дата доступу=19 студзеня 2020}}</ref>. == Замежная палітыка == {{Асноўны артыкул|Замежная палітыка Беларусі}} Паводле 1-га артыкула Канстытуцыі 1994 году, Рэспубліка Беларусь самастойна ажыцьцяўляе [[Замежная палітыка|замежную палітыку]]. Згодна з 18-м артыкулам «Рэспубліка Беларусь у сваёй замежнай палітыцы зыходзіць з прынцыпаў роўнасьці дзяржаваў, непрымяненьня сілы або пагрозы сілай, непарушнасьці межаў, мірнага ўрэгуляваньня спрэчак, неўмяшаньня ва ўнутраныя справы і іншых агульнапрызнаных прынцыпаў і нормаў [[Міжнароднае права|міжнароднага права]]. Рэспубліка Беларусь ставіць за мэту зрабіць сваю тэрыторыю бязьядзернай зонай, а дзяржаву — нэўтральнай»<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Канстытуцыя 1994 году (са зьмяненьнямі і дапаўненьнямі)|спасылка=http://pravo.by/pravovaya-informatsiya/pomniki-gistoryi-prava-belarusi/kanstytutsyynae-prava-belarusi/kanstytutsyi-belarusi/kanstytutsyya-1994-goda-sa-zmyanennyami-i-dapa-nennyami-/|выдавец=Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2018|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. 14 лістапада 2005 году А. Лукашэнка падпісаў Закон «Аб зацьвярджэньні Асноўных напрамкаў унутранай і замежнай палітыкі Рэспублікі Беларусь». Паводле 24-га артыкула Закону, «стратэгічнымі мэтамі замежнай палітыкі Рэспублікі Беларусь ёсьць: абарона дзяржаўнага [[сувэрэнітэт]]у і тэрытарыяльнай цэласнасьці Рэспублікі Беларусь; абарона правоў, свабодаў і законных зацікаўленасьцяў грамадзянаў, грамадзкіх і дзяржаўных зацікаўленасьцяў»<ref>{{Навіна|аўтар=А. Лукашэнка|загаловак=Закон Рэспублікі Беларусь «Аб зацьвярджэньні Асноўных напрамкаў унутранай і замежнай палітыкі Рэспублікі Беларусь» ад 14 лістапада 2005 г. № 60-З|спасылка=http://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h10500060|выдавец=Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь|мова=ru|дата публікацыі=10 чэрвеня 2015|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. На 2020 год грамадзяне Беларусі маглі бязьвізава выяжджаць у 44 краіны, у тым ліку ў сумежныя Расею і Ўкраіну. У Беларусь маглі бязьвізава прыяжджаць грамадзяне 23 краінаў, у тым ліку Расеі і Ўкраіны. Таксама грамадзяне 74 дзяржаваў прыбывалі ў Беларусь бязьвізава праз нацыянальны [[Менск (нацыянальны аэрапорт)|аэрапорт «Менск»]]<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Бязьвізавы рух|спасылка=http://mfa.gov.by/be/visa/bezvizav_ruh/d13f36405deb6bb1.html|выдавец=Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2020|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. У 2017 годзе ўрад Беларусі падтрымліваў дыпляматычныя дачыненьні з 177 дзяржавамі (з 212). На 2020 год [[дыпляматычныя прадстаўніцтвы Беларусі]] працавалі ў 57 дзяржавах. Амбасадары Беларусі мелі акрэдытацыю паводле сумяшчальніцтва ў яшчэ 52 дзяржавах. У Беларусі працавала 48 амбасадаў, 4 аддзяленьні амбасадаў, 3 гандлёвыя прадстаўніцтвы і 39 консульстваў замежных дзяржаваў. Міжнародныя арганізацыі мелі ў Беларусі 18 прадстаўніцтваў. Яшчэ 91 замежная амбасада ў Варшаве, Вільні, Кіеве і Маскве мела акрэдытацыю ў Беларусі па сумяшчальніцтве<ref name="mfa.gov.by">{{Навіна|аўтар=|загаловак=Замежная палітыка|спасылка=http://mfa.gov.by/be/foreign_policy/|выдавец=[[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=2020|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. На 1 ліпеня 2019 году ўрад Беларусі браў удзел у 2566 двухбаковых і 1315 шматбаковых міжнародных дамовах<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Міжнароднае права|спасылка=http://mfa.gov.by/be/foreign_policy/interlaw/|выдавец=[[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]]|дата публікацыі=1 ліпеня 2019|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. У Беларусі няма наўпроставага выхаду да адкрытага мора для беспасярэдніх зносінаў зь несумежнымі дзяржавамі. Таму ў замежнай палітыцы Беларусі павышанае значэньне маюць дачыненьні з 5 сумежнымі дзяржавамі, кожная зь якіх мае выхад да мора: [[Латвія]]й, [[Летува|Летувой]], Польшчай, Расеяй і Ўкраінай. Апасродкавана празь іх землі ўрад Беларусі ажыцьцяўляе стасункі з астатнімі дзяржавамі. На 2020 год урад Беларусі браў удзел у 10 міжурадавых арганізацыях Эўропы: [[Садружнасьць незалежных дзяржаваў]] (1991), [[Арганізацыя бясьпекі і супрацы ў Эўропе]] (Вена, Аўстрыя; 1992), [[Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця]] (Лёндан, Ангельшчына; 1992), [[Нарада энэргетычнай хартыі]] (Брусэль, Бэльгія; 1994), [[Цэнтральна-эўрапейская ініцыятыва]] (Трыест, Італія; 1996), [[Рада эўраатлянтычнага партнэрства]] (Брусэль, 1997), [[Саюзная дзяржава Беларусі і Расеі]] (2000), [[Арганізацыя Дамовы аб калектыўнай бясьпецы]] (Масква, Расея; 2003) і [[Эўразійскі эканамічны зьвяз]] (Масква, 2015). На сусьветным узроўні Беларусь была дзяржавай-удзельніцай 40 міжурадавых арганізацыяў, сярод якіх: [[Арганізацыя аб’яднаных нацыяў]] (Нью-Ёрк, ЗША; 1945), [[Сусьветны паштовы саюз]] (Бэрн, Швайцарыя; 1947), [[Міжнародны саюз электрасувязі]] (Жэнэва, Швайцарыя; 1947), [[Сусьветная мэтэаралягічная арганізацыя]] (Жэнэва, 1948), [[Міжнароднае бюро выставаў]] (Парыж, Францыя; 1951), [[Міжнародная арганізацыя працы]] (Жэнэва; 1954), [[Міжнароднае агенцтва атамнай энэргіі]] (Вена, 1957), [[Пастаянны трацейскі суд]] (Гаага, Нідэрлянды; 1962), [[Сусьветная арганізацыя інтэлектуальнай уласнасьці]] (Жэнэва, 1967), [[Сусьветны банк]] (Вашынгтон, ЗША; 1992), [[Міжнародны валютны фонд]] (Вашынгтон, 1992), [[Сусьветная арганізацыя здароўя]] (Жэнэва, Швайцарыя; 1992), [[Арганізацыя супрацы чыгунак]] (Варшава, Польшча; 1993), [[Сусьветная мытная арганізацыя]] (Брусэль, 1993), [[Міжнародная арганізацыя па стандартызацыі]] (Жэнэва, 1993), [[Міжнародная арганізацыя па цукры]] (Лёндан, 1993), [[Міжнародная электратэхнічная камісія]] (Жэнэва, 1993), [[Міжнародная арганізацыя грамадзянскай авіяцыі]] (Манрэаль, Канада; 1993), [[Сусьветная арганізацыя здароўя жывёлаў]] (Парыж, 1994), [[Міжпарлямэнцкі саюз]] (Парыж, 1995), [[Рух недалучэньня]] (Нью-Ёрк, 1998) і [[Міжнародная арганізацыя міграцыі]] (Жэнэва, 2005)<ref>{{Навіна|аўтар=|загаловак=Беларусь і міжнародныя арганізацыі|спасылка=http://mfa.gov.by/be/mulateral/organization/|выдавец=Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь|дата публікацыі=2020|дата доступу=21 студзеня 2020}}</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Аўтамабільныя рэгістрацыйныя знакі Беларусі]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}} * {{Літаратура/БелЭн|1}} * {{Літаратура/БелЭн|2}} * {{Літаратура/БелЭн|3}} * {{Літаратура/БелЭн|4}} * {{Літаратура/БелЭн|5}} * {{Літаратура/БелЭн|6}} * {{Літаратура/БелЭн|7}} * {{Літаратура/БелЭн|8}} * {{Літаратура/БелЭн|9}} * {{Літаратура/БелЭн|10}} * {{Літаратура/БелЭн|11}} * {{Літаратура/БелЭн|12}} * {{Літаратура/БелЭн|13}} * {{Літаратура/БелЭн|14}} * {{Літаратура/БелЭн|15}} * {{Літаратура/БелЭн|16}} * {{Літаратура/БелЭн|17}} * {{Літаратура/БелЭн|18-1}} * {{Літаратура/БелЭн|18-2}} * {{Літаратура/Беларусь: энцыкляпэдычны даведнік, 1995}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|1}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|2}} * {{Літаратура/ЭВКЛ|3}} * {{Літаратура/Гістарычны шлях беларускай нацыі і дзяржавы|2}} * {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} == Вонкавыя спасылкі == {{Вікіцытатнік}} * [https://web.archive.org/web/20130131085145/http://www.belarus.by/by Афіцыйны сайт Беларусі] * [https://web.archive.org/web/20180210152324/http://map.letapis.by/by/#intro Мапа станаўленьня Беларусі] * [http://www.bielarus.net/ Беларуская Салідарнасьць] * [http://radzima.org Беларусь: адметныя мясьціны і помнікі], [[Radzima.org]] {{Добры артыкул}} {{Беларусь у тэмах}} {{Гісторыя Беларусі}} {{Краіны Эўропы}} {{Краіны праграмы Ўсходняга Партнэрства}} {{АБСЭ}} eb8fw3ky53epaoe94c4f9tgj9eybbyk 0 10797 2690050 1743627 2026-09-12T11:03:10Z XHCKidx 11053 2690050 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Бартнікі}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Бартнікі |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Бартнікаў |Трансьлітараваная назва = Bartnіkі |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]] |Раён = [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкі]] |Сельсавет = [[Вольнаўскі сельсавет|Вольнаўскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 107 |Год падліку колькасьці = 2010 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = 225367 |СААТА = |Выява = 007-0108 (05.06.2004) Бартники, каплица.jpg |Апісаньне выявы = Каплічка-пахавальня Сьлізьняў |Шырата градусаў = 53 |Шырата хвілінаў = 18 |Шырата сэкундаў = 17.5 |Даўгата градусаў = 26 |Даўгата хвілінаў = 9 |Даўгата сэкундаў = 48.7 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Ба́ртнікі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 62</ref> — [[вёска]] ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Вольнаўскі сельсавет|Вольнаўскага сельсавету]]. Размешчана за 28 км на паўднёвы ўсход ад [[Баранавічы|Баранавічаў]], за 229 км ад [[Берасьце| Берасьця]], за 18 км ад чыгуначнай станцыі [[Пагарэльцы (Менская вобласьць)|Пагарэльцы]] на лініі [[Баранавічы]] — [[Менск]]. Да Бартнікаў далучана сумежная вёска Галёня, дзе знаходзіцца панская сядзіба Слізняў і аўтобусны прыпынак. == Этымалёгія == Назва вёскі паходзіць ад [[Польская мова|польскага]] слова bartnik — чалавек, які займаецца [[Бортніцтва|бортніцтвам]] (лясным пчалярствам), што сведчыла аб прафесійным занятку мясцовых жыхароў, альбо на прозвішча ''Бортнік''. У мінулыя часы многія жыхары хадзілі па лесе і здабывалі мёд і воск дзікіх пчол ня толькі з натуральных дупелаў дрэў, але і з асабіста выдзеўбаных бартоў. == Гісторыя == [[Файл:Bartniki. Бартнікі (T. Boretti, 1900) (3).jpg|значак|зьлева|Бартнікі, Сядзіба Сьлізьняў (T. Boretti, 1900)]] [[Файл:Bartniki. Бартнікі (T. Boretti, 1900) (1).jpg|значак|зьлева|Бартнікі, Месца збору філярэтаў (T. Boretti, 1900)]] Пазначана на мапе Шуберта першай паловы [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]] як вёска Бортнікі з 40 дварамі. У 1897 годзе вёска належала да Чэрніхаўскай воласьці [[Наваградзкі павет|Наваградзкага павету]] [[Менская губэрня|Менскае губэрні]]. Па перапісу тут былі: хлебазапасны магазін, 2 кузьні, капліца, ветраны млын, карчма. Побач з вёскай знаходзілася сядзіба Бартнікі: 1 двор, 19 жыхароў, працавалі вінакурны завод і ветраны млын. З 1921 года ў складзе [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскае Рэспублікі]], у Чэрніхаўскай гміне Баранавіцкага павету [[Наваградзкае ваяводзтва (1921—1939)|Наваградзкага ваяводзтва]]. З 1939 года ў [[БССР]]. З 15 студзеня 1940 года ў [[Гарадзішчанскі раён (Баранавіцкая вобласьць)|Гарадзішчанскім раёне]] [[Баранавіцкая вобласьць|Баранавіцкай]], з 8 студзеня 1954 года у [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]], з 25 снежня 1962 года ў [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкім раёне]]. У [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] з чэрвеня 1941 года да 7 ліпеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны ў баях загінула 30 вяскоўцаў. == Насельніцтва == * 103 двары, 528 жыхароў (1897) * 124 дамы, 688 жыхароў (1921) * 816 жыхароў (1939) * 545 жыхароў (1959) * 448 жыхароў (1970) * 181 чалавек (1999) * 120 двароў, 180 жыхароў (1998) * 84 гаспадаркі, 152 жыхары (2005) * 107 чалавек (2010) == Славутасьці == * Капліца-пахавальня [[Сьлізьні| Сьлізьняў]] (1830) * Сядзіба Сьлізьняў (з паркам і возерам), першая палова [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]] == Вядомыя асобы == * [[Аляксандар Руцкі (акадэмік)|Аляксандр Уладзіміравіч Руцкі]] (1932—2015) — беларускі траўматолаг-артапед. * [[Рафал Сьлізень]] (1804—1881) — беларускі скульптар, жывапісец, медальер, архітэктар. == Галерэя == <gallery caption=" Сучасныя здымкі" widths=150 heights=150 class="left"> Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Слізняў 10.jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Слізняў 01.jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў Часовня-усыпальница (Бартники, 2020).jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў 007-0107 (05.06.2004) Бартники, каплица.jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў 007-0103 (05.06.2004) Бартники, каплица.jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў Часовня-усыпальница (Бартники, 2020).jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў 007-0106 (05.06.2004) Бартники, каплица.jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Слізняў 09.jpg|Бартнікі. Капліца-пахавальня роду Сльізняў </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Вольнаўскі сельсавет}} {{Баранавіцкі раён}} [[Катэгорыя:Вольнаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёну]] phb7kw16xekifp5kja3zyd6dhfo69oe 0 16345 2690035 2663471 2026-09-12T08:40:19Z Dymitr 10914 крыніца — https://be.wikipedia.org/wiki/Гамер?oldid=5165114 2690035 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік | Імя = Гамэр | Арыгінал імя = Ὅμηρος | Партрэт = Homer_British_Museum.jpg | Памер = | Апісаньне = Бюст Гамэра ў [[Брытанскі музэй|Брытанскім музэі]] | Імя пры нараджэньні = | Псэўданімы = | Гады актыўнасьці = | Напрамак = | Жанр = | Дэбют = | Прэміі = | Палічка = | Сайт = }} '''Гамэ́р''' ({{мова-el|Ὅμηρος}}, Hómēros) — легендарны першы [[Старажытная Грэцыя|грэцкі]] паэт і рапсод, якому прыпісваецца аўтарства эпічных паэм ''«[[Іліяда]]»'' і ''«[[Адысэя]]»''. Ягоныя эпасы ляжаць у аснове заходніх канонаў літаратуры, аказаўшы велізарны ўплыў на гісторыю [[літаратура|літаратуры]]. Час жыцьця Гамэра зьяўляецца спрэчным пытаньнем. [[Герадот]] лічыў, што Гамэр жыў за 400 гадоў да часоў самога Герадота, адносячы такі чынам гады ягонага жыцьця да 850 году да н. э., у той жа час іншыя старажытныя крыніцы сьцьвярджаюць, што ён жыў значна бліжэй да часоў [[Траянская вайна|Траянскай вайны]], у пачатку XII стагодзьдзя да н. э.<ref>{{Кніга|аўтар =Graziosi, B. |загаловак =The Invention of Homer |выдавецтва =Cambridge |год =2002 |pages =98–101 }}</ref>. Уплыў гамэраўскага эпасу аказаў значны ўнёсак у фармаваньне грэцкай культуры было шырока прызнана, і Гамэр быў ахарактарызаваны як настаўнік Грэцыі<ref>{{Кніга|аўтар =Heubeck, A.; West, S.; Hainsworth, J. B. |загаловак =A Commentary on Homer’s Odyssey |месца =Oxford |выдавецтва =Oxford University Press|год =1988 |pages =3 |isbn =0-19-814047-9}}</ref>. Фрагмэнтамі гамэраўскіх твораў лічыцца амаль палова ўсіх ідэнтыфікаваных старажытнагрэцкіх літаратурных папірусаў<ref>{{Кніга|аўтар =Finley, M.|загаловак =The World of Odysseus |месца =New York |выдавецтва = New York Review of Books |год =2002 |pages =11–2 |isbn =978-1-59017-017-5}}</ref>. Ягонае імя было прынята інтэрпрэтаваць як «закладнік» альбо «сьляпак». За права звацца радзімай Гамэра змагаліся сем гарадоў: [[Ізьмір|Сьмірна]], [[Хіёс]], [[Каляфон (горад)|Каляфон]], [[Салямін]], [[Родас]], [[Аргас (горад)|Аргас]], [[Атэны]]. == Жыцьцё == Пра Гамэра і ягонае жыцьцё няма ніякіх пэўных сьведчаньняў ці доказаў, што аўтарства паэмаў належыць аднаму чалавеку, а ня групе людзей. У антычныя часы былі вядомыя дзевяць больш-менш падрабязных жыцьцяпісаў Гамэра, якія, аднак, не ўяўляюць істотнай цікавасьці, паколькі ўсе яны выдуманыя падчас панаваньня рымскага імпэратара [[Актавіян Аўгуст|Актавіяна Аўгуста]]. Гэтак жа мала значэньня маюць шматлікія малюнкі Гамэра, якія захаваліся да нашых дзён. Бюст Гамэра часьцяком малююць ва ўмоўнай ідэалізаванай форме, у выглядзе сьляпога старца. Ані месца, ані час нараджэньня Гамэра антычная традыцыя гэтак жа ня ведала. Нават у стагодзьдзі, у якім жыў паэт, старажытныя аўтары часьцяком вельмі разыходзяцца. Частка грэцкіх пісьменьнікаў адносілі яго да эпохі Траянскай вайны, якая нібыта мела месца ў пэрыяд 1194—1184 гадоў да н. э., датавалі рознымі іншымі міталягічнымі падзеямі ад 1130 да 910 гадоў да н. э. Кратэт Пэргамскі сьцьвярджаў, што Гамэр жыў да перасяленьня Гэраклідаў; гісторык Эфар Кімскі адносіў яго да эпохі [[спарта]]нскага легендарнага заканадаўцы [[Лікург]]а; Тэопамп — да часоў уварваньня [[Кімэрыйцы|кімэрыйцаў]], а Эўфарыён сьведчыць, што ён жыў на 500 гадоў пазьней за Траянскую вайну. Такім чынам, паміж найбольш раньнім часам, да якога адносяць жыцьцё Гамэра, і позьнім утвараецца прамежак ня менш чым у 460 гадоў. Верагодным лічыцца разьлік Герадота, які пісаў, што Гамер нарадзіўся за 400 гадоў да ягонага часу, такім чынам, каля 850 году да н. э. == Гамэраўскае пытанне == {{Асноўны артыкул|Гамэраўскае пытаньне}} Сукупнасьць праблемаў, зьвязаных з аўтарствам ''«Іліяды»'' і ''«Адысэі»'', іхных узьнікненьнем і лёсам да моманту запісу, атрымала назву [[гамэраўскае пытаньне]]{{Зноска|Анпектова-ШароваДуров|2004|Анпектова-Шарова & Дуров|64}}. Паўстала яно яшчэ ў антычнасьці<ref>{{Cite web |url=http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030278&page=23&format=djvu |title=Введенский Б. А. Большая советская энциклопедия Том 12 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание |access-date=19 ліпеня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319163328/http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030278&page=23&format=djvu |archive-date=19 сакавіка 2014 |url-status=dead }}</ref>, гэтак, прыкладам, тады зьявіліся сьцьверджаньні, што Гамэр стварыў свой эпас на падставе паэмаў паэткі [[Фантасія|Фантасіі]] часоў Траянскай вайны. === Аналітыкі і ўнітарыі === [[Файл:Friedrich August Wolf - Imagines philologorum.jpg|значак|[[Фрыдрых Аўгуст Вольф]].]] Да канца XVIII стагодзьдзя ў эўрапейскай навуцы панавала думка, што аўтарам ''«Іліяды»'' і «Адысэі» быў Гамэр і што яны захаваліся прыкладна ў тым выглядзе, у якім былі ім створаныя. Зрэшты, ужо абат [[Франсуа Эдэлен Абіньяк|д’Абіньяк]] у 1664 годзе ў сваіх «''Conjectures académiques''» сьцьвярджаў, што ''«Іліяда»'' і ''«Адысэя»'' ўяўляюць сабою шэраг самастойных песень, сабраных разам [[Лікург Спартанскі|Лікургам]] у Спарце VIII стагоддзя да н. э. Аднак у 1788 годзе [[Жан-Батыст Вілюазон]] апублікаваў [[схоліі]] да ''«Іліяды»'' з кодэкса Venetus A, якія па сваім аб’ёме значна перавышалі саму паэму і ўтрымвалі сотні варыянтаў, якія належаць антычным філёлягам (пераважна [[Зэнадот Эфэскі|Зэнадоту]], [[Арыстафан Бізантыйскі|Арыстафану]] і [[Арыстарх Саматракійскі|Арыстарху]]). Пасьля гэтай публікацыі стала зразумела, што александрыйскія філёлягі лічылі сумнеўнымі ці нават несапраўднымі сотні радкоў гамэраўскіх паэмаў; яны не выкрэсвалі іх з рукапісаў, але пазначалі адмысловым знакам. Чытаньне схоліяў таксама прыводзіла да высновы, што наяўны сёньня тэкст Гамэра належыць да эліністычнага часу, а не да меркаванага пэрыяду жыцьця паэта. Адштурхваючыся ад гэтых фактаў і іншых меркаваньняў (ён меркаваў, што гамэраўская эпоха ня мела пісьменства і таму паэт ня даў бы рады скласьці паэму такой даўжынёю), [[Фрыдрых Аўгуст Вольф]] у кнізе ''«Пралегамэны да Гамэра»''<ref>Wolf F.A. Prolegomena ad Homerum. Halle, 1795.</ref> высунуў гіпотэзу, што абедзьве паэмы вельмі істотна, радыкальна зьмяняліся падчас існаваньня. Такім чынам, паводле Вольфа, немагчыма казаць, што ''«Іліяда»'' і ''«Адысэя»'' належаць нейкаму аднаму аўтару. Фармаваньне тэксту ''«Іліяды»'' ў ейным сучасным выглядзе Вольф стасуе да VI стагоддзя да н. э. Сапраўдны, згодна паведамленьням шэрагу антычных аўтараў (у тым ліку [[Марк Туліюс Цыцэрон|Цыцэрона]]), Гамэравы паэмы былі ўпершыню сабраныя разам і запісаныя на загад атэнскага тырана [[Пісістрат]]а або ягонага сына [[Гіпарх]]а. Гэтая гэтак званая «пісістратава рэдакцыя» была патрэбная, каб упарадкаваць выкананьне ''«Іліяды»'' і ''«Адысэі»'' на [[Панатэнэі|Панатэнэях]]. На карысьць аналітычнага падыходу сьведчылі супярэчнасьці ў тэкстах паэмаў, наяўнасьць у іх розначасовых пластоў, вялізныя адыходу ад асноўнай хады падзеяў. Пра тое, як менавіта сфармаваліся Гамэравы паэмы, аналітыкі выказвалі розныя здагадкі. [[Карл Ляхман]] меркаваў, што ''«Іліяда»'' была складзеная зь некалькіх песень невялікага памеру, што атрымала назву «тэорыі малых песень». [[Готфрыд Гэрман]], наадварот, меркаваў, што кожная паэма паўстала праз паступовае пашырэньне невялікай песьні, да якой дадаваўся ўсё новы матэрыял, што атрымала назву «тэорыі першапачатковага ядра». [[Файл:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Homer and his Guide (1874).jpg|значак|зьлева|''«Гамэр і ягоны павыдыр»'' працы [[Вільям-Адольф Бугеро|Вільяма-Адольфа Бугеро]].]] Апанэнты Вольфа, вядомыя як унітарыі, высоўвалі шэраг контараргумэнтаў. Па-першае, падпадала пад сумнеў вэрсія пра «пісістратаву рэдакцыю», бо ўсе паведамленьні пра яе досыць позьнія. Гэтая легенда магла зьявіцца ў эліністычныя часы паводле аналёгіі зь дзейнасьцю тагачасных манархаў, якія клапаціліся пра набыцьцё розных рукапісаў. Па-другое, супярэчнасьці і адыходы ня сьведчаць пра множнае аўтарства, бо такі падыход аповесьці сустракаецца ў вялікіх творах. Унітарыі даводзілі адзінства аўтара кожнай з паэм, падкрэсьліваючы цалкавітае хараство і сымэтрыю кампазыцыі ў ''«Іліядзе»'' і ''«Адысэі»''. === Вусная тэорыя і нэааналітыкі === Здагадка пра тое, што Гамэравы паэмы перадаваліся вусна, бо аўтар жыў у час да зьяўленьня пісьменства, была выказаная яшчэ ў старажытнасьці, бо меліся зьвесткі, што ў VI стагодзьдзі да н. э. атэнскі тыран [[Пісістрат]] даў даручэньне выпрацаваць афіцыйны тэкст гамэравых паэмаў. У 1930-я гады амэрыканскі прафесар [[Мілмэн Пэры]] арганізаваў дзьве экспэдыцыі дзеля дасьледаваньня паўднёваславянскага эпасу з мэтай параўнаць гэтую традыцыю з тэкстамі Гамэра. У выніку гэтага маштабнага дасьледаваньня была сфармуляваная вусная тэорыя, якая завецца таксама [[тэорыя Пэры-Лорда|тэорыяй Пэры-Лорда]], бо Альбэрт Лорд працягнуў справу памерлага Пэры. Згодна з вуснай тэорыяй, у гамэравых паэмах прысутнічаюць несумнеўныя рысы вуснага эпічнага сказу, найважнейшай зь якіх ёсьць сыстэма паэтычных формулаў. Вусны пясьняр штораз стварае песьню наноў, але лічыць сябе толькі выканаўцам. Дзьве песьні на адзін сюжэт, нават калі яны радыкальна адрозныя ў даўжыні і моўным выразе, з пункту гледжаньня песьняра, уважаюцца за адную і тую ж песьню, толькі «выкананыя» па-рознаму. Пагатаў, для песьняроў зафіксаваць тэксты азначала пахаваць песьню, бо гэта было пагібельнай справай для імправізацыйнай тэхнікі. Такім чынам, з вуснай тэорыі вынікае, што тэкст ''«Іліяды»'' і ''«Адысэі»'' набыў фіксаваную форму пры жыцьці аўтара. Клясычны варыянт вуснай тэорыі ўяўляе сабою запіс гэтых паэмаў пад дыктоўку, бо пры вуснай перадачы ў рамках імправізацыйнай традыцыі іхны тэкст радыкальна зьмяніўся б ужо пры наступным выкананьні. Зрэшты, гэтая тэорыя не тлумачыць колькі аўтараў спрычынілася да складаньня абедзьвюх паэмаў. Апроч таго, вусная тэорыя пацьвярджае антычныя ўяўленьні пра тое, што існавала шмат паэтаў і да Гамэра. Сапраўды, тэхніка вуснага эпічнага сказальніцтва ёсьць вынікам працяглага, мусібыць, шматвяковага разьвіцьця і не адлюстроўвае індывідуальных рысаў аўтара паэмаў. У [[гамэразнаўства|гамэразнаўстве]] вылучаецца кірунак нэааналітыкі, які займаецца выяўленьнем ранейшых паэтычных пластоў, якія скарыстаў аўтар у сваіх паэмах. ''«Іліяда»'' і ''«Адысэя»'' параўноўваюцца імі з кіклічнымі паэмамі, якія дайшлі да нашага часу ў пераказах і фрагмэнтах. Такім чынам, нэааналітычны падыход не супярэчыць пануючай вуснай тэорыі. Найбольш вядомым з сучасных нэааналітыкаў ёсьць нямецкі дасьледнік [[Вольфганг Кульман]], які быў аўтарам манаграфіі ''«Крыніцы Іліяды»''<ref>Kullmann W. «Die Quellen der Ilias». Wiesbaden, 1960</ref>. == Гістарычнасьць працаў == Навукоўцы працягваюць абмяркоўваць такія пытаньні, як тое, ці адбылася [[Траянская вайна]]. Калі ж яна адбылася насамрэч, тады ж паўстаюць пытаньні дзе і калі, а аксама наколькі грамадзтва, апісанае Гамэрам, адпавядае рэчаіснасьці ці заснаванае на ягоным уласным досьведзе. Гамэравы эпасы перадусім адбываюцца на ўсходзе і ў цэнтры [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’я]], зь некаторымі ўрыўкавымі згадкамі пра [[Эгіпет]], [[Этыёпія|Этыёпію]] і іншыя далёкія землі, у ваяўнічым грамадзтве, якое нагадвае грамадзтва грэцкага сьвету крыху раней за гіпатэтычную дату напісаньня паэмаў<ref>{{кніга|аўтар=Finley, Moses I.|спасылка=https://books.google.com/books?id=yaeBPwAACAAJn|загаловак=The World of Odysseus|выдавецтва=Penguin Books|год=1991|isbn=978-0-14-013686-9}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Wees, Hans van|спасылка=https://books.google.com/books?id=0PtODgAAQBAJ|загаловак=War and Violence in Ancient Greece|выдавецтва=ISD LLC|год=2009|isbn=978-1-910589-29-8}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Morris, Ian|загаловак=The Use and Abuse of Homer|выданьне=Classical Antiquity|том=5|нумар=1|старонкі=81—138|год=1986|DOI=10.2307/25010840}}</ref>. [[Файл:Homeric Greece-en.svg|значак|зьлева|Грэцыя паводле ''«[[Іліяда|Іліяды]]»''.]] У старажытнагрэцкай храналёгіі разрабаваньне [[Троя|Троі]] датуецца 1184 годам да н. э. Да XIX стагодзьдзя сярод навукоўцаў быў шырока распаўсюджаны скептыцызм адносна таго, што Траянская вайна калі-небудзь адбывалася, і што Троя наагул існавала. Аднак, у 1873 годзе [[Генрых Шліман]] абвесьціў сьвету, што ён знайшоў руіны Троі Гамэра ў Хісарліку на тэрыторыі сучаснай [[Турэччына|Турэччыны]]. Некаторыя сучасныя навукоўцы мяркуюць, што зьнішчэньне Троі блізу 1220 году да н. э. запачаткавала міт пра Траянскую вайну, але іншыя сьцьвярджаюць, што паэма была натхнёная шматлікімі падобнымі аблогамі, якія адбываліся цягам стагодзьдзяў<ref>{{кніга|аўтар=Dowden, Ken; Livingstone, Niall|спасылка=https://books.google.com/books?id=_XsN0O_BQ0cC&pg=PA440|загаловак=A Companion to Greek Mythology|выдавецтва=John Wiley & Sons|год=2011|isbn=978-1-4443-9693-5}}</ref>. Большасьць навукоўцаў цяпер згодныя з тым, што гамэраўскія паэмы адлюстроўваюць звычаі і элемэнты матэрыяльнага сьвету, якія паходзяць з розных часоў грэцкай гісторыі<ref name="Taplin1986">{{кніга|імя=Oliver|прозьвішча=Taplin|спасылка=https://archive.org/details/oxfordhistoryofc00john/page/50|загаловак=The Oxford History of the Classical World|месца=Oxford, England|выдавецтва=Oxford University Press|старонкі=50–77|isbn=978-0-19-872112-3}}</ref><ref name="SacksMurrayBrody2014">{{кніга|аўтар=Sacks, David; Murray, Oswyn; Brody, Lisa R.|спасылка=https://books.google.com/books?id=yyrao0dadqAC&pg=PA356|загаловак=Encyclopedia of the Ancient Greek World|выдавецтва=Infobase|год=2014|isbn=978-1-4381-1020-2}}</ref>{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|434—435}}. Напрыклад, героі ў паэмах карыстаюцца бронзавай зброяй, характэрнай для [[бронзавы век|бронзавага веку]], у якім разгортваюцца дзеі паэмаў, а не для пазьнейшага [[жалезны век|жалезнага веку]], у які яны былі складзеныя<ref name="Taplin1986"/><ref name="SacksMurrayBrody2014"/>{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|434—435}}. Аднак, целі тых жа героі паляць на вогнішчы, што было звычаем жалезнага веку, а не хаваюць у зямлю, як гэта рабілася ў бронзавым веку<ref name="Taplin1986"/><ref name="SacksMurrayBrody2014"/>{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|434—435}}. У некаторых частках гамэрскіх паэмаў героі апісваюцца як такія, што абараняюцца вялікімі шчытамі, падобнымі да тых, якімі карысталіся воіны ў [[мікенская цывілізацыя|мікенскі час]]<ref name="Taplin1986"/>, але ў іншых месцах аповяду яны, наадварот, апісваюцца з значна меншымі шчытамі, якія былі звычайнымі ўжо ў раньнім жалезным веку, калі паэмы былі складзеныя<ref name="Taplin1986"/>. У ''«Іліядзе»'' Адысэй апісваецца з шаломам на галаве, зробленым з клыкоў дзіка. Такія шаломы не насілі ў часы Гамэра, але імі звычайна карысталіся воіны зь ліку арыстакратыі паміж 1600 і 1150 гадамі да н. э.<ref>{{кніга|аўтар=Wood, Michael|спасылка=https://books.google.com/books?id=N5HDjtGwYjsC&q=boar's%20tusk%20helmet&pg=PA130|загаловак=In Search of the Trojan War|месца=Berkeley, California|выдавецтва=University of California Press|год=1996|isbn=978-0-520-21599-3}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Schofield, Louise|спасылка=https://books.google.com/books?id=QXwzT1048Z4C&q=boar's%20tusk%20helmet&pg=PA119|загаловак=The Mycenaeans|месца=Los Angeles, California|выдавецтва=J. Paul Getty Museum|год=2007|isbn=978-0-89236-867-9}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Everson, Tim|спасылка=https://books.google.com/books?id=ztoTDQAAQBAJ&pg=PT11|загаловак=Warfare in Ancient Greece: Arms and Armour from the Heroes of Homer to Alexander the Great|месца=Brimscombe Port|выдавецтва=The History Press|год=2004|старонкі=9–10|isbn=978-0-7524-9506-4}}</ref> Расшыфраваньне [[лінэйнае пісьмо Б|лінэйнага пісьмо Б]] у 1950-х гадах [[Майкл Вэнтрыс|Майклам Вэнтрысам]] і працяг археалягічных дасьледаваньняў пашырылі разуменьне сучаснымі навукоўцамі эгейскай цывілізацыі бронзавага веку, якая ў многіх адносінах больш нагадвае старажытны [[Блізкі Ўсход]], чым грамадзтва, апісанае Гамэрам{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|625}}. Некаторыя аспэкты гамэраўскага сьвету проста выдуманыя<ref name="Taplin1986"/>. Зноў жа ў ''«Іліядзе»'' апісваюцца дзьве рачулкі, якія бруіліся недалёка ад Троі, адная зь іх была гарачая, а іншая — ледзяная<ref name="Taplin1986"/>. Менавіта тут Гэктар прыняў свой канчатковы бой супраць [[Ахіл]]еса<ref name="Taplin1986"/>. Аднак археолягі не знайшлі аніякіх доказаў таго, што гэтыя рачулкі калі-кольвек насамрэч існавалі<ref name="Taplin1986"/>. == Беларускія пераклады == На беларускую мову «Іліяду» пераклаў [[Браніслаў Тарашкевіч]] (да нас дайшлі фрагмэнты), урывак вядомы ў перакладзе [[Юльян Дрэйзін|Юльяна Дрэйзіна]]. Новы пераклад у 2024 г. зрабіў [[Лявон Баршчэўскі]]<ref>{{Кніга|аўтар =Гамер|загаловак =Іліяда |месца =Менск |выдавецтва = Энцыкляпэдыкс |год =2024 |Тт. І, ІІ|Пераклад са старагрэцкай Лявона Баршчэўскага |isbn =978-985-7247-82-0}}</ref>. Над перакладам «Адысэі» працавалі [[Міхайла Грамыка]] і Юльян Дрэйзін (пераклад ня знойдзены), урывак са свайго перакладу апублікаваў [[Анатоль Клышка]]. * {{Артыкул| аўтар = Пераклад [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіча]]. | загаловак =Іліяда Гомэра. Песьня І. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-7.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 11 сакавіка 1922| том = | нумар = 7 (32) | старонкі = 2 }} * {{Артыкул| аўтар = Пераклад [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіча]]. | загаловак =Іліяда Гомэра. Песьня І-ая. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-9.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 25 сакавіка 1922| том = | нумар = 9 (34) | старонкі = 2, 3 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Юльян Дрэйзін|Ю. Дрэйзін]]. | загаловак = Гамэр. Разьвітаньне Гэктара з Андрамахай. Іліада VI, 390—496.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a55247ed2b7285c7ff1d8a51dceaf8e8.pdf| мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып =часопіс | год = 1928| том = | нумар = 3| старонкі = 113—115 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = [[Юльян Дрэйзін]]. | загаловак = Гамер. Іліада. 3 песні VI. ([Развітанне Гектара з Андрамахай).| арыгінал = | спасылка = https://knihi-online.com/litaratura-ad-starazytnasci-da-pacatku-epochi-ramantyzmu-lavon-barsceuski.html | мова = | адказны = Мастак [[Арлен Кашкурэвіч]] | аўтар выданьня = Лявон Баршчэўскі. | выданьне = Літаратура ад старажытнасці да пачатку эпохі рамантызму| тып =Папулярныя нарысы | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва = «Сэр-Віт» | год = 2003| выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 320—323 | isbn = 985-419-153-2| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Гамер.| загаловак = Адысея. З песні дзявятай. Сустрэча з кіклопам Паліфемам. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2005-04.pdf|адказны = Пераклаў са старагрэцкай [[Анатоль Клышка]]| мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 2005| том = | нумар = 4| старонкі = 136—141 | issn = 0130—8068| архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Іліяда |арыгінал = |спасылка = |адказны = пераклад са старагрэцкай [[Лявон Баршчэўскі|Лявона Баршчэўскага]]; рэдактар — [[Алесь Жлутка]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Энцыклапедыкс]] |год = 2024 |том = 1: Песні I―XII |старонкі = |старонак = 257 |сэрыя = |isbn = 978-985-7247-83-7 |наклад = 99}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Іліяда |арыгінал = |спасылка = |адказны = пераклад са старагрэцкай [[Лявон Баршчэўскі|Лявона Баршчэўскага]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Энцыклапедыкс]] |год = 2024 |том = 2: Песні XIII―XXIV |старонкі = |старонак = 256 |сэрыя = |isbn = 978-985-7247-91-2 |наклад = 99}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Артыкул| аўтар = [[Яўген Барычэўскі|А. І. Барычэўскі.]]| загаловак = Сучаснае ў старажытным.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a55247ed2b7285c7ff1d8a51dceaf8e8.pdf| мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып =часопіс | год = 1928| том = | нумар = 3| старонкі = 111—112 | issn = }} * {{Кніга|аўтар = Лявон Баршчэўскі. |частка = |загаловак = Літаратура ад старажытнасці да пачатку эпохі рамантызму. Папулярныя нарысы |арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/litaratura-ad-starazytnasci-da-pacatku-epochi-ramantyzmu-lavon-barsceuski.html |адказны = Мастак [[Арлен Кашкурэвіч]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = «Сэр-Віт» |год = 2003|том = |старонкі = 18—23, 320—323|старонак = 512 |сэрыя = |isbn = 985-419-153-2|наклад = 3000}} * {{кніга|аўтар=Morris, Ian; Powell, Barry B.|загаловак=A New Companion to Homer|месца=Leiden|выдавецтва=Brill Publishers|год=1997|isbn=978-90-04-09989-0|ref=MorrisPowell}} * {{кніга |аўтар=Анпеткова-Шарова Г. Г.; Дуров В. С. |частка=Часть I. Греция |загаловак=Античная литература |месца=СПб |выдавецтва=Филологический факультет СПбГУ |том=I |год=2004 |isbn=5-8465-0191-5 |ref=Анпектова-ШароваДуров}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.philology.ru/literature3/vakhrushev-97.htm Гамэр]. Бібліяграфічны слоўнік * [http://fantlab.ru/autor10407 Гамэр]. Лябараторыя фантастыкі * [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus:collection:Greco-Roman Грэцкія тэксты паэмаў] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гамэр| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] sprcvwtxo9ekvx9jqyelflq0loeo57d 2690051 2690035 2026-09-12T11:56:57Z Dymitr 10914 /* Гамэраўскае пытаньне */ артаграфія 2690051 wikitext text/x-wiki {{Пісьменьнік | Імя = Гамэр | Арыгінал імя = Ὅμηρος | Партрэт = Homer_British_Museum.jpg | Памер = | Апісаньне = Бюст Гамэра ў [[Брытанскі музэй|Брытанскім музэі]] | Імя пры нараджэньні = | Псэўданімы = | Гады актыўнасьці = | Напрамак = | Жанр = | Дэбют = | Прэміі = | Палічка = | Сайт = }} '''Гамэ́р''' ({{мова-el|Ὅμηρος}}, Hómēros) — легендарны першы [[Старажытная Грэцыя|грэцкі]] паэт і рапсод, якому прыпісваецца аўтарства эпічных паэм ''«[[Іліяда]]»'' і ''«[[Адысэя]]»''. Ягоныя эпасы ляжаць у аснове заходніх канонаў літаратуры, аказаўшы велізарны ўплыў на гісторыю [[літаратура|літаратуры]]. Час жыцьця Гамэра зьяўляецца спрэчным пытаньнем. [[Герадот]] лічыў, што Гамэр жыў за 400 гадоў да часоў самога Герадота, адносячы такі чынам гады ягонага жыцьця да 850 году да н. э., у той жа час іншыя старажытныя крыніцы сьцьвярджаюць, што ён жыў значна бліжэй да часоў [[Траянская вайна|Траянскай вайны]], у пачатку XII стагодзьдзя да н. э.<ref>{{Кніга|аўтар =Graziosi, B. |загаловак =The Invention of Homer |выдавецтва =Cambridge |год =2002 |pages =98–101 }}</ref>. Уплыў гамэраўскага эпасу аказаў значны ўнёсак у фармаваньне грэцкай культуры было шырока прызнана, і Гамэр быў ахарактарызаваны як настаўнік Грэцыі<ref>{{Кніга|аўтар =Heubeck, A.; West, S.; Hainsworth, J. B. |загаловак =A Commentary on Homer’s Odyssey |месца =Oxford |выдавецтва =Oxford University Press|год =1988 |pages =3 |isbn =0-19-814047-9}}</ref>. Фрагмэнтамі гамэраўскіх твораў лічыцца амаль палова ўсіх ідэнтыфікаваных старажытнагрэцкіх літаратурных папірусаў<ref>{{Кніга|аўтар =Finley, M.|загаловак =The World of Odysseus |месца =New York |выдавецтва = New York Review of Books |год =2002 |pages =11–2 |isbn =978-1-59017-017-5}}</ref>. Ягонае імя было прынята інтэрпрэтаваць як «закладнік» альбо «сьляпак». За права звацца радзімай Гамэра змагаліся сем гарадоў: [[Ізьмір|Сьмірна]], [[Хіёс]], [[Каляфон (горад)|Каляфон]], [[Салямін]], [[Родас]], [[Аргас (горад)|Аргас]], [[Атэны]]. == Жыцьцё == Пра Гамэра і ягонае жыцьцё няма ніякіх пэўных сьведчаньняў ці доказаў, што аўтарства паэмаў належыць аднаму чалавеку, а ня групе людзей. У антычныя часы былі вядомыя дзевяць больш-менш падрабязных жыцьцяпісаў Гамэра, якія, аднак, не ўяўляюць істотнай цікавасьці, паколькі ўсе яны выдуманыя падчас панаваньня рымскага імпэратара [[Актавіян Аўгуст|Актавіяна Аўгуста]]. Гэтак жа мала значэньня маюць шматлікія малюнкі Гамэра, якія захаваліся да нашых дзён. Бюст Гамэра часьцяком малююць ва ўмоўнай ідэалізаванай форме, у выглядзе сьляпога старца. Ані месца, ані час нараджэньня Гамэра антычная традыцыя гэтак жа ня ведала. Нават у стагодзьдзі, у якім жыў паэт, старажытныя аўтары часьцяком вельмі разыходзяцца. Частка грэцкіх пісьменьнікаў адносілі яго да эпохі Траянскай вайны, якая нібыта мела месца ў пэрыяд 1194—1184 гадоў да н. э., датавалі рознымі іншымі міталягічнымі падзеямі ад 1130 да 910 гадоў да н. э. Кратэт Пэргамскі сьцьвярджаў, што Гамэр жыў да перасяленьня Гэраклідаў; гісторык Эфар Кімскі адносіў яго да эпохі [[спарта]]нскага легендарнага заканадаўцы [[Лікург]]а; Тэопамп — да часоў уварваньня [[Кімэрыйцы|кімэрыйцаў]], а Эўфарыён сьведчыць, што ён жыў на 500 гадоў пазьней за Траянскую вайну. Такім чынам, паміж найбольш раньнім часам, да якога адносяць жыцьцё Гамэра, і позьнім утвараецца прамежак ня менш чым у 460 гадоў. Верагодным лічыцца разьлік Герадота, які пісаў, што Гамер нарадзіўся за 400 гадоў да ягонага часу, такім чынам, каля 850 году да н. э. == Гамэраўскае пытаньне == {{Асноўны артыкул|Гамэраўскае пытаньне}} Сукупнасьць праблемаў, зьвязаных з аўтарствам ''«Іліяды»'' і ''«Адысэі»'', іхных узьнікненьнем і лёсам да моманту запісу, атрымала назву [[гамэраўскае пытаньне]]{{Зноска|Анпектова-ШароваДуров|2004|Анпектова-Шарова & Дуров|64}}. Паўстала яно яшчэ ў антычнасьці<ref>{{Cite web |url=http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030278&page=23&format=djvu |title=Введенский Б. А. Большая советская энциклопедия Том 12 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание |access-date=19 ліпеня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319163328/http://bse2.ru/book_view.jsp?idn=030278&page=23&format=djvu |archive-date=19 сакавіка 2014 |url-status=dead }}</ref>, гэтак, прыкладам, тады зьявіліся сьцьверджаньні, што Гамэр стварыў свой эпас на падставе паэмаў паэткі [[Фантасія|Фантасіі]] часоў Траянскай вайны. === Аналітыкі і ўнітарыі === [[Файл:Friedrich August Wolf - Imagines philologorum.jpg|значак|[[Фрыдрых Аўгуст Вольф]].]] Да канца XVIII стагодзьдзя ў эўрапейскай навуцы панавала думка, што аўтарам ''«Іліяды»'' і «Адысэі» быў Гамэр і што яны захаваліся прыкладна ў тым выглядзе, у якім былі ім створаныя. Зрэшты, ужо абат [[Франсуа Эдэлен Абіньяк|д’Абіньяк]] у 1664 годзе ў сваіх «''Conjectures académiques''» сьцьвярджаў, што ''«Іліяда»'' і ''«Адысэя»'' ўяўляюць сабою шэраг самастойных песень, сабраных разам [[Лікург Спартанскі|Лікургам]] у Спарце VIII стагоддзя да н. э. Аднак у 1788 годзе [[Жан-Батыст Вілюазон]] апублікаваў [[схоліі]] да ''«Іліяды»'' з кодэкса Venetus A, якія па сваім аб’ёме значна перавышалі саму паэму і ўтрымвалі сотні варыянтаў, якія належаць антычным філёлягам (пераважна [[Зэнадот Эфэскі|Зэнадоту]], [[Арыстафан Бізантыйскі|Арыстафану]] і [[Арыстарх Саматракійскі|Арыстарху]]). Пасьля гэтай публікацыі стала зразумела, што александрыйскія філёлягі лічылі сумнеўнымі ці нават несапраўднымі сотні радкоў гамэраўскіх паэмаў; яны не выкрэсвалі іх з рукапісаў, але пазначалі адмысловым знакам. Чытаньне схоліяў таксама прыводзіла да высновы, што наяўны сёньня тэкст Гамэра належыць да эліністычнага часу, а не да меркаванага пэрыяду жыцьця паэта. Адштурхваючыся ад гэтых фактаў і іншых меркаваньняў (ён меркаваў, што гамэраўская эпоха ня мела пісьменства і таму паэт ня даў бы рады скласьці паэму такой даўжынёю), [[Фрыдрых Аўгуст Вольф]] у кнізе ''«Пралегамэны да Гамэра»''<ref>Wolf F.A. Prolegomena ad Homerum. Halle, 1795.</ref> высунуў гіпотэзу, што абедзьве паэмы вельмі істотна, радыкальна зьмяняліся падчас існаваньня. Такім чынам, паводле Вольфа, немагчыма казаць, што ''«Іліяда»'' і ''«Адысэя»'' належаць нейкаму аднаму аўтару. Фармаваньне тэксту ''«Іліяды»'' ў ейным сучасным выглядзе Вольф стасуе да VI стагоддзя да н. э. Сапраўдны, згодна паведамленьням шэрагу антычных аўтараў (у тым ліку [[Марк Туліюс Цыцэрон|Цыцэрона]]), Гамэравы паэмы былі ўпершыню сабраныя разам і запісаныя на загад атэнскага тырана [[Пісістрат]]а або ягонага сына [[Гіпарх]]а. Гэтая гэтак званая «пісістратава рэдакцыя» была патрэбная, каб упарадкаваць выкананьне ''«Іліяды»'' і ''«Адысэі»'' на [[Панатэнэі|Панатэнэях]]. На карысьць аналітычнага падыходу сьведчылі супярэчнасьці ў тэкстах паэмаў, наяўнасьць у іх розначасовых пластоў, вялізныя адыходу ад асноўнай хады падзеяў. Пра тое, як менавіта сфармаваліся Гамэравы паэмы, аналітыкі выказвалі розныя здагадкі. [[Карл Ляхман]] меркаваў, што ''«Іліяда»'' была складзеная зь некалькіх песень невялікага памеру, што атрымала назву «тэорыі малых песень». [[Готфрыд Гэрман]], наадварот, меркаваў, што кожная паэма паўстала праз паступовае пашырэньне невялікай песьні, да якой дадаваўся ўсё новы матэрыял, што атрымала назву «тэорыі першапачатковага ядра». [[Файл:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Homer and his Guide (1874).jpg|значак|зьлева|''«Гамэр і ягоны павыдыр»'' працы [[Вільям-Адольф Бугеро|Вільяма-Адольфа Бугеро]].]] Апанэнты Вольфа, вядомыя як унітарыі, высоўвалі шэраг контараргумэнтаў. Па-першае, падпадала пад сумнеў вэрсія пра «пісістратаву рэдакцыю», бо ўсе паведамленьні пра яе досыць позьнія. Гэтая легенда магла зьявіцца ў эліністычныя часы паводле аналёгіі зь дзейнасьцю тагачасных манархаў, якія клапаціліся пра набыцьцё розных рукапісаў. Па-другое, супярэчнасьці і адыходы ня сьведчаць пра множнае аўтарства, бо такі падыход аповесьці сустракаецца ў вялікіх творах. Унітарыі даводзілі адзінства аўтара кожнай з паэм, падкрэсьліваючы цалкавітае хараство і сымэтрыю кампазыцыі ў ''«Іліядзе»'' і ''«Адысэі»''. === Вусная тэорыя і нэааналітыкі === Здагадка пра тое, што Гамэравы паэмы перадаваліся вусна, бо аўтар жыў у час да зьяўленьня пісьменства, была выказаная яшчэ ў старажытнасьці, бо меліся зьвесткі, што ў VI стагодзьдзі да н. э. атэнскі тыран [[Пісістрат]] даў даручэньне выпрацаваць афіцыйны тэкст гамэравых паэмаў. У 1930-я гады амэрыканскі прафесар [[Мілмэн Пэры]] арганізаваў дзьве экспэдыцыі дзеля дасьледаваньня паўднёваславянскага эпасу з мэтай параўнаць гэтую традыцыю з тэкстамі Гамэра. У выніку гэтага маштабнага дасьледаваньня была сфармуляваная вусная тэорыя, якая завецца таксама [[тэорыя Пэры-Лорда|тэорыяй Пэры-Лорда]], бо Альбэрт Лорд працягнуў справу памерлага Пэры. Згодна з вуснай тэорыяй, у гамэравых паэмах прысутнічаюць несумнеўныя рысы вуснага эпічнага сказу, найважнейшай зь якіх ёсьць сыстэма паэтычных формулаў. Вусны пясьняр штораз стварае песьню наноў, але лічыць сябе толькі выканаўцам. Дзьве песьні на адзін сюжэт, нават калі яны радыкальна адрозныя ў даўжыні і моўным выразе, з пункту гледжаньня песьняра, уважаюцца за адную і тую ж песьню, толькі «выкананыя» па-рознаму. Пагатаў, для песьняроў зафіксаваць тэксты азначала пахаваць песьню, бо гэта было пагібельнай справай для імправізацыйнай тэхнікі. Такім чынам, з вуснай тэорыі вынікае, што тэкст ''«Іліяды»'' і ''«Адысэі»'' набыў фіксаваную форму пры жыцьці аўтара. Клясычны варыянт вуснай тэорыі ўяўляе сабою запіс гэтых паэмаў пад дыктоўку, бо пры вуснай перадачы ў рамках імправізацыйнай традыцыі іхны тэкст радыкальна зьмяніўся б ужо пры наступным выкананьні. Зрэшты, гэтая тэорыя не тлумачыць колькі аўтараў спрычынілася да складаньня абедзьвюх паэмаў. Апроч таго, вусная тэорыя пацьвярджае антычныя ўяўленьні пра тое, што існавала шмат паэтаў і да Гамэра. Сапраўды, тэхніка вуснага эпічнага сказальніцтва ёсьць вынікам працяглага, мусібыць, шматвяковага разьвіцьця і не адлюстроўвае індывідуальных рысаў аўтара паэмаў. У [[гамэразнаўства|гамэразнаўстве]] вылучаецца кірунак нэааналітыкі, які займаецца выяўленьнем ранейшых паэтычных пластоў, якія скарыстаў аўтар у сваіх паэмах. ''«Іліяда»'' і ''«Адысэя»'' параўноўваюцца імі з кіклічнымі паэмамі, якія дайшлі да нашага часу ў пераказах і фрагмэнтах. Такім чынам, нэааналітычны падыход не супярэчыць пануючай вуснай тэорыі. Найбольш вядомым з сучасных нэааналітыкаў ёсьць нямецкі дасьледнік [[Вольфганг Кульман]], які быў аўтарам манаграфіі ''«Крыніцы Іліяды»''<ref>Kullmann W. «Die Quellen der Ilias». Wiesbaden, 1960</ref>. == Гістарычнасьць працаў == Навукоўцы працягваюць абмяркоўваць такія пытаньні, як тое, ці адбылася [[Траянская вайна]]. Калі ж яна адбылася насамрэч, тады ж паўстаюць пытаньні дзе і калі, а аксама наколькі грамадзтва, апісанае Гамэрам, адпавядае рэчаіснасьці ці заснаванае на ягоным уласным досьведзе. Гамэравы эпасы перадусім адбываюцца на ўсходзе і ў цэнтры [[Міжземнамор’е|Міжземнамор’я]], зь некаторымі ўрыўкавымі згадкамі пра [[Эгіпет]], [[Этыёпія|Этыёпію]] і іншыя далёкія землі, у ваяўнічым грамадзтве, якое нагадвае грамадзтва грэцкага сьвету крыху раней за гіпатэтычную дату напісаньня паэмаў<ref>{{кніга|аўтар=Finley, Moses I.|спасылка=https://books.google.com/books?id=yaeBPwAACAAJn|загаловак=The World of Odysseus|выдавецтва=Penguin Books|год=1991|isbn=978-0-14-013686-9}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Wees, Hans van|спасылка=https://books.google.com/books?id=0PtODgAAQBAJ|загаловак=War and Violence in Ancient Greece|выдавецтва=ISD LLC|год=2009|isbn=978-1-910589-29-8}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Morris, Ian|загаловак=The Use and Abuse of Homer|выданьне=Classical Antiquity|том=5|нумар=1|старонкі=81—138|год=1986|DOI=10.2307/25010840}}</ref>. [[Файл:Homeric Greece-en.svg|значак|зьлева|Грэцыя паводле ''«[[Іліяда|Іліяды]]»''.]] У старажытнагрэцкай храналёгіі разрабаваньне [[Троя|Троі]] датуецца 1184 годам да н. э. Да XIX стагодзьдзя сярод навукоўцаў быў шырока распаўсюджаны скептыцызм адносна таго, што Траянская вайна калі-небудзь адбывалася, і што Троя наагул існавала. Аднак, у 1873 годзе [[Генрых Шліман]] абвесьціў сьвету, што ён знайшоў руіны Троі Гамэра ў Хісарліку на тэрыторыі сучаснай [[Турэччына|Турэччыны]]. Некаторыя сучасныя навукоўцы мяркуюць, што зьнішчэньне Троі блізу 1220 году да н. э. запачаткавала міт пра Траянскую вайну, але іншыя сьцьвярджаюць, што паэма была натхнёная шматлікімі падобнымі аблогамі, якія адбываліся цягам стагодзьдзяў<ref>{{кніга|аўтар=Dowden, Ken; Livingstone, Niall|спасылка=https://books.google.com/books?id=_XsN0O_BQ0cC&pg=PA440|загаловак=A Companion to Greek Mythology|выдавецтва=John Wiley & Sons|год=2011|isbn=978-1-4443-9693-5}}</ref>. Большасьць навукоўцаў цяпер згодныя з тым, што гамэраўскія паэмы адлюстроўваюць звычаі і элемэнты матэрыяльнага сьвету, якія паходзяць з розных часоў грэцкай гісторыі<ref name="Taplin1986">{{кніга|імя=Oliver|прозьвішча=Taplin|спасылка=https://archive.org/details/oxfordhistoryofc00john/page/50|загаловак=The Oxford History of the Classical World|месца=Oxford, England|выдавецтва=Oxford University Press|старонкі=50–77|isbn=978-0-19-872112-3}}</ref><ref name="SacksMurrayBrody2014">{{кніга|аўтар=Sacks, David; Murray, Oswyn; Brody, Lisa R.|спасылка=https://books.google.com/books?id=yyrao0dadqAC&pg=PA356|загаловак=Encyclopedia of the Ancient Greek World|выдавецтва=Infobase|год=2014|isbn=978-1-4381-1020-2}}</ref>{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|434—435}}. Напрыклад, героі ў паэмах карыстаюцца бронзавай зброяй, характэрнай для [[бронзавы век|бронзавага веку]], у якім разгортваюцца дзеі паэмаў, а не для пазьнейшага [[жалезны век|жалезнага веку]], у які яны былі складзеныя<ref name="Taplin1986"/><ref name="SacksMurrayBrody2014"/>{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|434—435}}. Аднак, целі тых жа героі паляць на вогнішчы, што было звычаем жалезнага веку, а не хаваюць у зямлю, як гэта рабілася ў бронзавым веку<ref name="Taplin1986"/><ref name="SacksMurrayBrody2014"/>{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|434—435}}. У некаторых частках гамэрскіх паэмаў героі апісваюцца як такія, што абараняюцца вялікімі шчытамі, падобнымі да тых, якімі карысталіся воіны ў [[мікенская цывілізацыя|мікенскі час]]<ref name="Taplin1986"/>, але ў іншых месцах аповяду яны, наадварот, апісваюцца з значна меншымі шчытамі, якія былі звычайнымі ўжо ў раньнім жалезным веку, калі паэмы былі складзеныя<ref name="Taplin1986"/>. У ''«Іліядзе»'' Адысэй апісваецца з шаломам на галаве, зробленым з клыкоў дзіка. Такія шаломы не насілі ў часы Гамэра, але імі звычайна карысталіся воіны зь ліку арыстакратыі паміж 1600 і 1150 гадамі да н. э.<ref>{{кніга|аўтар=Wood, Michael|спасылка=https://books.google.com/books?id=N5HDjtGwYjsC&q=boar's%20tusk%20helmet&pg=PA130|загаловак=In Search of the Trojan War|месца=Berkeley, California|выдавецтва=University of California Press|год=1996|isbn=978-0-520-21599-3}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Schofield, Louise|спасылка=https://books.google.com/books?id=QXwzT1048Z4C&q=boar's%20tusk%20helmet&pg=PA119|загаловак=The Mycenaeans|месца=Los Angeles, California|выдавецтва=J. Paul Getty Museum|год=2007|isbn=978-0-89236-867-9}}</ref><ref>{{кніга|аўтар=Everson, Tim|спасылка=https://books.google.com/books?id=ztoTDQAAQBAJ&pg=PT11|загаловак=Warfare in Ancient Greece: Arms and Armour from the Heroes of Homer to Alexander the Great|месца=Brimscombe Port|выдавецтва=The History Press|год=2004|старонкі=9–10|isbn=978-0-7524-9506-4}}</ref> Расшыфраваньне [[лінэйнае пісьмо Б|лінэйнага пісьмо Б]] у 1950-х гадах [[Майкл Вэнтрыс|Майклам Вэнтрысам]] і працяг археалягічных дасьледаваньняў пашырылі разуменьне сучаснымі навукоўцамі эгейскай цывілізацыі бронзавага веку, якая ў многіх адносінах больш нагадвае старажытны [[Блізкі Ўсход]], чым грамадзтва, апісанае Гамэрам{{Зноска|MorrisPowell|1997|Morris & Powell|625}}. Некаторыя аспэкты гамэраўскага сьвету проста выдуманыя<ref name="Taplin1986"/>. Зноў жа ў ''«Іліядзе»'' апісваюцца дзьве рачулкі, якія бруіліся недалёка ад Троі, адная зь іх была гарачая, а іншая — ледзяная<ref name="Taplin1986"/>. Менавіта тут Гэктар прыняў свой канчатковы бой супраць [[Ахіл]]еса<ref name="Taplin1986"/>. Аднак археолягі не знайшлі аніякіх доказаў таго, што гэтыя рачулкі калі-кольвек насамрэч існавалі<ref name="Taplin1986"/>. == Беларускія пераклады == На беларускую мову «Іліяду» пераклаў [[Браніслаў Тарашкевіч]] (да нас дайшлі фрагмэнты), урывак вядомы ў перакладзе [[Юльян Дрэйзін|Юльяна Дрэйзіна]]. Новы пераклад у 2024 г. зрабіў [[Лявон Баршчэўскі]]<ref>{{Кніга|аўтар =Гамер|загаловак =Іліяда |месца =Менск |выдавецтва = Энцыкляпэдыкс |год =2024 |Тт. І, ІІ|Пераклад са старагрэцкай Лявона Баршчэўскага |isbn =978-985-7247-82-0}}</ref>. Над перакладам «Адысэі» працавалі [[Міхайла Грамыка]] і Юльян Дрэйзін (пераклад ня знойдзены), урывак са свайго перакладу апублікаваў [[Анатоль Клышка]]. * {{Артыкул| аўтар = Пераклад [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіча]]. | загаловак =Іліяда Гомэра. Песьня І. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-7.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 11 сакавіка 1922| том = | нумар = 7 (32) | старонкі = 2 }} * {{Артыкул| аўтар = Пераклад [[Браніслаў Тарашкевіч|Б. Тарашкевіча]]. | загаловак =Іліяда Гомэра. Песьня І-ая. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/mab.lt/Dauniejsyja/Vilnia/Bielaruski_zvon_tydniovaja_casopic_Vilnia,_1921-1923.pdf.zip/221769-1922-9.pdf| мова = | выданьне =[[Беларускі звон (1921)|Беларускі звон]] | тып = тыднёвая часопicь | год = 25 сакавіка 1922| том = | нумар = 9 (34) | старонкі = 2, 3 }} * {{Артыкул| аўтар = [[Юльян Дрэйзін|Ю. Дрэйзін]]. | загаловак = Гамэр. Разьвітаньне Гэктара з Андрамахай. Іліада VI, 390—496.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a55247ed2b7285c7ff1d8a51dceaf8e8.pdf| мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып =часопіс | год = 1928| том = | нумар = 3| старонкі = 113—115 | issn = }} * {{Артыкул| аўтар = [[Юльян Дрэйзін]]. | загаловак = Гамер. Іліада. 3 песні VI. ([Развітанне Гектара з Андрамахай).| арыгінал = | спасылка = https://knihi-online.com/litaratura-ad-starazytnasci-da-pacatku-epochi-ramantyzmu-lavon-barsceuski.html | мова = | адказны = Мастак [[Арлен Кашкурэвіч]] | аўтар выданьня = Лявон Баршчэўскі. | выданьне = Літаратура ад старажытнасці да пачатку эпохі рамантызму| тып =Папулярныя нарысы | месца ={{Менск (Мінск)}}| выдавецтва = «Сэр-Віт» | год = 2003| выпуск = | том = | нумар = | старонкі = 320—323 | isbn = 985-419-153-2| issn = }} * {{Артыкул| аўтар = Гамер.| загаловак = Адысея. З песні дзявятай. Сустрэча з кіклопам Паліфемам. | спасылка = https://files.knihi.com/Knihi/Pieryjodyka/Sucasnyja/Polymia.djvu_pdf.zip/Polymia.2005-04.pdf|адказны = Пераклаў са старагрэцкай [[Анатоль Клышка]]| мова = | выданьне =[[Полымя (часопіс)|Полымя]] | тып =часопіс | год = 2005| том = | нумар = 4| старонкі = 136—141 | issn = 0130—8068| архіўная спасылка = | недасяжны}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Іліяда |арыгінал = |спасылка = |адказны = пераклад са старагрэцкай [[Лявон Баршчэўскі|Лявона Баршчэўскага]]; рэдактар — [[Алесь Жлутка]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Энцыклапедыкс]] |год = 2024 |том = 1: Песні I―XII |старонкі = |старонак = 257 |сэрыя = |isbn = 978-985-7247-83-7 |наклад = 99}} * {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Іліяда |арыгінал = |спасылка = |адказны = пераклад са старагрэцкай [[Лявон Баршчэўскі|Лявона Баршчэўскага]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Энцыклапедыкс]] |год = 2024 |том = 2: Песні XIII―XXIV |старонкі = |старонак = 256 |сэрыя = |isbn = 978-985-7247-91-2 |наклад = 99}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Артыкул| аўтар = [[Яўген Барычэўскі|А. І. Барычэўскі.]]| загаловак = Сучаснае ў старажытным.| спасылка = https://digital.nlb.by/files/original/a55247ed2b7285c7ff1d8a51dceaf8e8.pdf| мова = | выданьне =[[Узвышша (часопіс)|Узвышша]] | тып =часопіс | год = 1928| том = | нумар = 3| старонкі = 111—112 | issn = }} * {{Кніга|аўтар = Лявон Баршчэўскі. |частка = |загаловак = Літаратура ад старажытнасці да пачатку эпохі рамантызму. Папулярныя нарысы |арыгінал = |спасылка = https://knihi-online.com/litaratura-ad-starazytnasci-da-pacatku-epochi-ramantyzmu-lavon-barsceuski.html |адказны = Мастак [[Арлен Кашкурэвіч]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = «Сэр-Віт» |год = 2003|том = |старонкі = 18—23, 320—323|старонак = 512 |сэрыя = |isbn = 985-419-153-2|наклад = 3000}} * {{кніга|аўтар=Morris, Ian; Powell, Barry B.|загаловак=A New Companion to Homer|месца=Leiden|выдавецтва=Brill Publishers|год=1997|isbn=978-90-04-09989-0|ref=MorrisPowell}} * {{кніга |аўтар=Анпеткова-Шарова Г. Г.; Дуров В. С. |частка=Часть I. Греция |загаловак=Античная литература |месца=СПб |выдавецтва=Филологический факультет СПбГУ |том=I |год=2004 |isbn=5-8465-0191-5 |ref=Анпектова-ШароваДуров}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.philology.ru/literature3/vakhrushev-97.htm Гамэр]. Бібліяграфічны слоўнік * [http://fantlab.ru/autor10407 Гамэр]. Лябараторыя фантастыкі * [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus:collection:Greco-Roman Грэцкія тэксты паэмаў] {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Гамэр| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] j8ia5he82ll28ifc2mc0ix5mk9y4f74 0 19953 2690003 2656060 2026-09-11T22:14:02Z ~2026-49318-82 100041 /* Гісторыя */ 2690003 wikitext text/x-wiki {{пра|дзяржаву ва Ўсходняй Эўропе, якая ўзьнікла ў IX стагодзьдзі|Кіеўская Русь|сярэднявечную этнапалітычную супольнасьць}} '''Русь''' або '''Руская зямля''' — [[Сярэднявечча|сярэднявечная]] этнапалітычная супольнасьць<ref name="Nasievic-2001">[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Русь // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 145.</ref>. Ад назвы Русі паходзіць гістарычны [[эндаэтнонім]], [[палітонім]] і [[канфэсія|канфэсіёнім]] '''[[русіны]]'''. == Назва == Лічыцца, што назва Русь прыйшла да [[славяне|славянаў]] з [[Швэцыя|Швэцыі]]<ref name="Dziarnovic-1994">[[Сяргей Дзярновіч|Дзярновіч С.]], [[Георгі Штыхаў|Штыхаў Г.]] Нарманская тэорыя // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 282.</ref> і ўзыходзіць да [[Стараскандынаўская мова|стараскандынаўскіх]] двухскладовых кампазытаў тыпу *rōþ-s-karlar або *rōþs-mannar (''þ'' — літара ''торн'', гук [θ]) з значэньнем 'весьляры, каманда вясьлярнага судна'. Самі гэтыя словы ўзыходзяць да кораню *rōþ- 'веславаньне'<ref>Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. — М., 2001. С. 266—268.</ref>. Альтэрнатыўныя вэрсіі, збудаваныя з пазыцыяў [[антынарманізм]]у (спробы зьвязаць назву Русі з загадкавым народам «hros» бізантыйскага аўтара VI стагодзьдзя Захарыя Рытара альбо з ракой [[Рось (прыток Дняпра)|Росьсю]] ў сярэднім Падняпроўі), значна горш адпавядаюць лучнасьці фактаў<ref name="Nasievic-2001"/>. == Гісторыя == [[Файл:Laurentian Codex 07, Calling of varangians.jpg|значак|Апавяданьне пра запросіны варагаў у [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]], сьпіс [[Лаўрэнцеўскі летапіс|Лаўрэнцеўскага летапісу]]: «''І ад тых варагаў празвалася Руская зямля. Наўгародцы ж — тыя людзі ад вараскага роду, а раней былі славяне''»<ref>[https://www.academia.edu/1982811/Повесть_временных_лет_Пер._с_древнерус._Д.С.Лихачева_О.В.Творогова._Комм._и_статьи_А.Г.Боброва_С.Л.Николаева_А.Ю.Чернова_А.М.Введенского_Л.В.Войтовича_С.В.Белецкого._СПб._2012 Повесть временных лет] (по Лаврентьевскому списку 1377 года) / Перевод с древнерусского Д. С. Лихачёва, О. В. Творогова. — СПб., 2012.</ref>]] Упершыню Русь упамінаецца ў 839 годзе, калі група [[варагі|варагаў]] ([[швэды|швэдаў]]) назвала сябе пры двары германскага імпэратара пасламі «''кагана Русі''»<ref name="Nasievic-2001"/>. Частка крыніцаў IX—X стагодзьдзяў атаясамлівае Русь з [[Славяне|славянамі]], але большасьць — з варагамі ([[Нарманская тэорыя|нарманамі]]) або проста адрозьнівае ад славянаў. У трох [[Дамова|умовах]] зь [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыяй]] — [[Руска-бізантыйская ўмова 907 году|907]], [[Руска-бізантыйская ўмова 911 году|911]] і [[Руска-бізантыйская ўмова 944 году|944]] гадоў — імёны амаль усіх паслоў ад «''рускага роду''» маюць [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне. Першае падрабязнае апісаньне Русі, складзенае ў сярэдзіне X стагодзьдзя бізантыйскім імпэратарам [[Канстантын VII Парфірародны|Канстантынам VII Парфірародным]], паведамляла пра валадара Русі [[Ігар Рурыкавіч|Ігара]] і «''вонкавую Русь''» з Ноўгарадам («''Немагардам''»), дзе княжыў сын Ігара [[Сьвятаслаў Ігаравіч|Сьвятаслаў]]. Там жа апісваўся збор «''русамі''» даніны з славянаў і падаваліся асобныя ад славянскіх «''рускія''» назвы [[дняпро]]ўскіх парогаў, якія маюць германскую этымалёгію<ref name="Nasievic-2001"/>. У бізантыйскіх і арабскіх крыніцах другой паловы IX стагодзьдзя паведамлялася пра морскія набегі Русі на паўднёвыя берагі [[Чорнае мора|Чорнага]] і [[Касьпійскае мора|Касьпійскага]] мораў. Баварскі географ сярэдзіны IX стагодзьдзя зьмясьціў Русь у пераліку народаў Усходняй Эўропы пасьля [[Бужане|бужанаў]] і [[Улічы|ўлічаў]], але перад [[Вугры|вуграмі]] і [[Хазары|хазарамі]], што разглядаецца як сьведчаньне пра яе лякалізацыю ў Падняпроўі. З пачатку X стагодзьдзя ў некалькіх арабскіх краніцах паўтараўся сюжэт пра знаходжаньне Русі на нейкім востраве, яе напады на славянаў і гандаль рабамі з Баўгарыяй і Хазарыяй. Гішпанскі географ [[Ібрагім бэн-Якубі]] каля 966 паведамляў пра дзьве Русі, зь якіх адна мяжуе з Польшчай з усходу, а іншая на караблях нападае з захаду на прусаў. З другой X стагодзьдзя заходнія крыніцы часам называлі Русь «Ругіяй» або, наадварот, зьвязвалі яе з востравам [[Руген]]ам і прылеглымі славянскімі землямі на паўднёвым узьбярэжжы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]<ref name="Nasievic-2001"/>. Уласныя пісьмовыя крыніцы Русі паходзяць з XI стагодзьдзя. [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]] паведамляла, што плямёны [[чудзь]], [[Славенцы|наўгародзкія славене]], [[мера]], [[весь]] і [[крывічы]] сьпярша плацілі даніну варагам, а потым выгналі іх за мора. Але неўзабаве сярод плямёнаў пачаліся разлады, і тады чудзь, славене, крывічы і весь выправілі да варагаў паслоў з прапановай заняць княскі сталец. У 862 годзе на запросіны адгукнуліся тры браты. Старэйшы [[Рурык]] пачаў княжыць у [[Вялікі Ноўгарад|Ноўгарадзе]], [[Сінявус]] — у [[Белавозера|Белавозеры]], а [[Трувар]] — у [[Ізборск]]у. Праз два гады Сінявус і Трувар памерлі і ўся ўлада перайшла да Рурыка. Два дружыньнікі (баяры) Рурыка [[Аскольд]] і [[Дзір]] выправіліся на поўдзень да грэкаў, але ў дарозе завіталі ў [[Кіеў]], дзе засталіся княжыць. У 879 годзе Рурык памёр, а яго сваяк [[Алег Вешчы|Алег]] з дружынай і малалетнім сынам Рурыка [[Ігар Рурыкавіч|Ігарам]] выправіўся ўніз Дняпром, забіў Аскольда і Дзіра і завалодаў Кіевам<ref name="Dziarnovic-1994"/>. [[Файл:Historic core of Rus'.png|thumb|right|«Руская зямля» ў вузкім значэньні: 1 — паводле [[Пётар Талочка|Пятра Талочкі]]; 2 — паводле [[Арсень Насонаў|Арасеня Насонава]]; 3 — паводле [[Барыс Рыбакоў|Барыса Рыбакова]]]] У крыніцах XII—XIII стагодзьдзяў захавалася некалькі ўпамінаў Русі датычна [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]] (япіскап [[Кірыла Тураўскі]] адзначаў, што ён «''рожден и воспитан града та [[Тураў|Турова]] в Руской стране''», у [[Полацак|полацкай]] грамаце 1264 году падкрэсьлівалася, «''што Руськая земля слывет Полочьская''», польская Вялікая хроніка называла [[Берасьце]] «''горадам Русі''»), якія разглядаюцца як азначэньне Русі ў шырокім сэнсе ([[палітонім]]у). Разам з тым, у летапісах сярэдзіны XII стагодзьдзя і пазьнейшых сустракаецца паняцьце Русі ў вузкім сэнсе, якое тычылася толькі краіны [[Кіеў|Кіева]] — [[Чарнігаў|Чарнігава]] — [[Пераяслаў|Пераяслава]]. У гэтым сэнсе Русь супрацьпастаўлялася [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай]], [[Полацкае княства|Полацкай]], [[Суздальскае княства|Суздальскай]], [[Галіцка-Валынскае княства|Галіцкай]] землям<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Русь // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 146.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Літва]] * [[Ліцьвіны]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭГБ|6-2}} * {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} == Вонкавыя спасылкі == * Алесь Кіркевіч, [https://novychas.online/poviaz/starazytnaruskija-ecjudy-ad-henadzja-semenczuka «Старажытнарускія» эцюды ад Генадзя Семенчука], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 3 сакавіка 2019 г. [[Катэгорыя:Русь| ]] mgw5k3bgf2nd1uu8tk0bp2c5qppmtu3 2690004 2690003 2026-09-11T22:15:17Z ~2026-49318-82 100041 /* Гісторыя */ 2690004 wikitext text/x-wiki {{пра|дзяржаву ва Ўсходняй Эўропе, якая ўзьнікла ў IX стагодзьдзі|Кіеўская Русь|сярэднявечную этнапалітычную супольнасьць}} '''Русь''' або '''Руская зямля''' — [[Сярэднявечча|сярэднявечная]] этнапалітычная супольнасьць<ref name="Nasievic-2001">[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Русь // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 145.</ref>. Ад назвы Русі паходзіць гістарычны [[эндаэтнонім]], [[палітонім]] і [[канфэсія|канфэсіёнім]] '''[[русіны]]'''. == Назва == Лічыцца, што назва Русь прыйшла да [[славяне|славянаў]] з [[Швэцыя|Швэцыі]]<ref name="Dziarnovic-1994">[[Сяргей Дзярновіч|Дзярновіч С.]], [[Георгі Штыхаў|Штыхаў Г.]] Нарманская тэорыя // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 282.</ref> і ўзыходзіць да [[Стараскандынаўская мова|стараскандынаўскіх]] двухскладовых кампазытаў тыпу *rōþ-s-karlar або *rōþs-mannar (''þ'' — літара ''торн'', гук [θ]) з значэньнем 'весьляры, каманда вясьлярнага судна'. Самі гэтыя словы ўзыходзяць да кораню *rōþ- 'веславаньне'<ref>Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. — М., 2001. С. 266—268.</ref>. Альтэрнатыўныя вэрсіі, збудаваныя з пазыцыяў [[антынарманізм]]у (спробы зьвязаць назву Русі з загадкавым народам «hros» бізантыйскага аўтара VI стагодзьдзя Захарыя Рытара альбо з ракой [[Рось (прыток Дняпра)|Росьсю]] ў сярэднім Падняпроўі), значна горш адпавядаюць лучнасьці фактаў<ref name="Nasievic-2001"/>. == Гісторыя == [[Файл:Laurentian Codex 07, Calling of varangians.jpg|значак|Апавяданьне пра запросіны варагаў у [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]], сьпіс [[Лаўрэнцеўскі летапіс|Лаўрэнцеўскага летапісу]]: «''І ад тых варагаў празвалася Руская зямля. Наўгародцы ж — тыя людзі ад вараскага роду, а раней былі славяне''»<ref>[https://www.academia.edu/1982811/Повесть_временных_лет_Пер._с_древнерус._Д.С.Лихачева_О.В.Творогова._Комм._и_статьи_А.Г.Боброва_С.Л.Николаева_А.Ю.Чернова_А.М.Введенского_Л.В.Войтовича_С.В.Белецкого._СПб._2012 Повесть временных лет] (по Лаврентьевскому списку 1377 года) / Перевод с древнерусского Д. С. Лихачёва, О. В. Творогова. — СПб., 2012.</ref>]] Упершыню Русь упамінаецца ў 839 годзе, калі група [[варагі|варагаў]] ([[швэды|швэдаў]]) назвала сябе пры двары германскага імпэратара пасламі «''кагана Русі''»<ref name="Nasievic-2001"/>. Частка крыніцаў IX—X стагодзьдзяў атаясамлівае Русь з [[Славяне|славянамі]], але большасьць — з варагамі ([[Нарманская тэорыя|нарманамі]]) або проста адрозьнівае ад славянаў. У трох [[Дамова|умовах]] зь [[Бізантыйская імпэрыя|Бізантыяй]] — [[Руска-бізантыйская ўмова 907 году|907]], [[Руска-бізантыйская ўмова 911 году|911]] і [[Руска-бізантыйская ўмова 944 году|944]] гадоў — імёны амаль усіх паслоў ад «''рускага роду''» маюць [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне. Першае падрабязнае апісаньне Русі, складзенае ў сярэдзіне X стагодзьдзя бізантыйскім імпэратарам [[Канстантын VII Парфірародны|Канстантынам VII Парфірародным]], паведамляла пра валадара Русі [[Ігар Рурыкавіч|Ігара]] і «''вонкавую Русь''» з Ноўгарадам («''Немагардам''»), дзе княжыў сын Ігара [[Сьвятаслаў Ігаравіч|Сьвятаслаў]]. Там жа апісваўся збор «''русамі''» даніны з славянаў і падаваліся асобныя ад славянскіх «''рускія''» назвы [[дняпро]]ўскіх парогаў, якія маюць германскую этымалёгію<ref name="Nasievic-2001"/>. У бізантыйскіх і арабскіх крыніцах другой паловы IX стагодзьдзя паведамлялася пра морскія набегі Русі на паўднёвыя берагі [[Чорнае мора|Чорнага]] і [[Касьпійскае мора|Касьпійскага]] мораў. Баварскі географ сярэдзіны IX стагодзьдзя зьмясьціў Русь у пераліку народаў Усходняй Эўропы пасьля [[Бужане|бужанаў]] і [[Улічы|ўлічаў]], але перад [[Вугры|вуграмі]] і [[Хазары|хазарамі]], што разглядаецца як сьведчаньне пра яе лякалізацыю ў Падняпроўі. З пачатку X стагодзьдзя ў некалькіх арабскіх краніцах паўтараўся сюжэт пра знаходжаньне Русі на нейкім востраве, яе напады на славянаў і гандаль рабамі з Баўгарыяй і Хазарыяй. Гішпанскі географ [[Ібрагім бэн-Якубі]] каля 966 паведамляў пра дзьве Русі, зь якіх адна мяжуе з Польшчай з усходу, а іншая на караблях нападае з захаду на прусаў. З другой X стагодзьдзя заходнія крыніцы часам называлі Русь «Ругіяй» або, наадварот, зьвязвалі яе з востравам [[Руген]]ам і прылеглымі славянскімі землямі на паўднёвым узьбярэжжы [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]]<ref name="Nasievic-2001"/>. Уласныя пісьмовыя крыніцы Русі паходзяць з XI стагодзьдзя. [[Аповесьць мінулых часоў|Аповесьці мінулых часоў]] паведамляла, што плямёны [[чудзь]], [[Славенцы|наўгародзкія славене]], [[мера]], [[весь]] і [[крывічы]] сьпярша плацілі даніну варагам, а потым выгналі іх за мора. Але неўзабаве сярод плямёнаў пачаліся разлады, і тады чудзь, славене, крывічы і весь выправілі да варагаў паслоў з прапановай заняць княскі сталец. У 862 годзе на запросіны адгукнуліся тры браты. Старэйшы [[Рурык]] пачаў княжыць у [[Вялікі Ноўгарад|Ноўгарадзе]], [[Сінявус]] — у [[Белавозера|Белавозеры]], а [[Трувар]] — у [[Ізборск]]у. Праз два гады Сінявус і Трувар памерлі і ўся ўлада перайшла да Рурыка. Два дружыньнікі (баяры) Рурыка [[Аскольд]] і [[Дзір]] выправіліся на поўдзень да грэкаў, але ў дарозе завіталі ў [[Кіеў]], дзе засталіся княжыць. У 879 годзе Рурык памёр, а яго сваяк [[Алег Вешчы|Алег]] з дружынай і малалетнім сынам Рурыка [[Ігар Рурыкавіч|Ігарам]] выправіўся ўніз Дняпром, забіў Аскольда і Дзіра і завалодаў Кіевам<ref name="Dziarnovic-1994"/>. [[Файл:Historic core of Rus'.png|thumb|right|«Руская зямля» ў вузкім значэньні: 1 — паводле [[Пётар Талочка|Пятра Талочкі]]; 2 — паводле [[Арсень Насонаў|Арсеня Насонава]]; 3 — паводле [[Барыс Рыбакоў|Барыса Рыбакова]]]] У крыніцах XII—XIII стагодзьдзяў захавалася некалькі ўпамінаў Русі датычна [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]] (япіскап [[Кірыла Тураўскі]] адзначаў, што ён «''рожден и воспитан града та [[Тураў|Турова]] в Руской стране''», у [[Полацак|полацкай]] грамаце 1264 году падкрэсьлівалася, «''што Руськая земля слывет Полочьская''», польская Вялікая хроніка называла [[Берасьце]] «''горадам Русі''»), якія разглядаюцца як азначэньне Русі ў шырокім сэнсе ([[палітонім]]у). Разам з тым, у летапісах сярэдзіны XII стагодзьдзя і пазьнейшых сустракаецца паняцьце Русі ў вузкім сэнсе, якое тычылася толькі краіны [[Кіеў|Кіева]] — [[Чарнігаў|Чарнігава]] — [[Пераяслаў|Пераяслава]]. У гэтым сэнсе Русь супрацьпастаўлялася [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай]], [[Полацкае княства|Полацкай]], [[Суздальскае княства|Суздальскай]], [[Галіцка-Валынскае княства|Галіцкай]] землям<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] Русь // {{Літаратура/ЭГБ|6-1к}} С. 146.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Літва]] * [[Ліцьвіны]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ЭГБ|6-2}} * {{Літаратура/Гістарычны слоўнік Беларусі (1998)}} == Вонкавыя спасылкі == * Алесь Кіркевіч, [https://novychas.online/poviaz/starazytnaruskija-ecjudy-ad-henadzja-semenczuka «Старажытнарускія» эцюды ад Генадзя Семенчука], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 3 сакавіка 2019 г. [[Катэгорыя:Русь| ]] qcr668i8ljgzr6xt8onb4y948jhu07k 0 24650 2689980 2688110 2026-09-11T20:39:12Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2689980 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Тарпэда-БелАЗ Жодзін |Лягатып = ФК Тарпэда-БелАЗ.png |Заснаваны = 1962 |Горад = [[Жодзін]], [[Беларусь]] |Стадыён = «[[Тарпэда (стадыён, Жодзін)|Тарпэда]]» |Умяшчальнасьць = 6524 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Станіслаў Вазьняк |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ТарпэдаБелЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ТарпэдаБелСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ТарпэдаБел}} |Прыналежнасьць = Беларускія }} '''«Тарпэ́да»-БелАЗ''' — беларускі [[футбольны клюб]] з [[Жодзін]]а. Заснаваны ў 1962 годзе. Двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|2016]] і [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]] гадоў. З 2002 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == Першая футбольная каманда з [[Жодзін]]а ўпершыню выступіла ў [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянаце БССР]] у 1962 годзе. Тагачаснай назвай клюбу была «Ракета». Аднак, першы гульнявы досьвед быў няўдалым, бо каманда атрымала 15 паразаў з 16 гульняў і скончыла чэмпіянат на перадапошнім радку выніковай табліцы, толькі з-за таго, што клюб «Салют» з [[Баранавічы|Баранавічаў]] датэрмінова зьняўся з чэмпіянату. Некалькі наступных сэзонаў клюб праводзіў ужо на абласным узроўні. Толькі празь пяць гадоў іншы клюб з Жодзіна, «Аўтазаводец», паспрабаваў свае сілы ў чэмпіянаце БССР, аднак на гэты раз пачынаць камандзе прыйшлося з другога дывізіёну. Клюб заняў шостае месца ў сваёй падгрупе. Наступны сэзон быў больш удалым, каманда заняла 4 месца сярод 11 удзельнікаў. У 1969 годзе клюб зьмяніў назоў на «Тарпэда» й заняў першае месца ў сваёй зоне, пасьля чаго вынікова скончыў дадатковыя гульні за выхад у першы дывізіён, аказаўшыся мацней за ваўкавыскую «Працу», а таксама менскія «[[Трактар Менск|Трактар]]» і «[[Арбіта Менск|Арбіту]]». 1970 год стаў для клюбу чэмпіёнскім, каманда адразу зь першага заходу здолела атрымаць перамогу ў чэмпіянаце БССР, пры гэтым сем хатніх гульняў скончыўшы перамогамі й толькі аднойчы згуляўшы ўнічыю на сваім полі. У 1992 годзе каманда мела назву БелАЗ. Да 2011 году клюб меў назву «Тарпэда», а па ўваходжаньні ў лік заснавальнікаў клюбу [[Беларускі аўтамабільны завод|БелАЗу]], яна была зьмененая на «Тарпэда»-БелАЗ<ref>[https://football.by/news/25318 Жодинское «Торпедо» сменило название]{{Ref-ru}} football.by, 16 лютага 2011</ref>. ААТ [[Беларускі аўтамабільны завод|БелАЗ]] атрымала кантрольны пакет акцыяў клюбу (65%), што надало магчымасьць значна падкарэктаваць клюбны фінансавы стан<ref>[https://web.archive.org/web/20120122123819/http://goals.by/football/articles/102578 Аргументы и факты. «Торпедо-БалАЗ»]. goals.by</ref>. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|чэмпіянаце 2012 году]] клюб заняў 11 месца ў найвышэйшай лізе і трапіў у плэй-оф за месца ў найвышэйшай лізе, дзе яго супернікам быў клюб «[[Гарадзея (футбольны клюб)|Гарадзея]]», але па выніках дзьвюх гульняў (0:1, 4:0) жодзінскі клюб застаўся ў найвышэйшай лізе. У верасьні 2019 году галоўным трэнэрам жодзінскай каманды стаў [[Юры Пунтус]], які ў 2020 годзе здолеў прывесьці клюб да ягоных першых у гісторыі бронзавых мэдалёў чэмпіянату Беларусі. У пачатку 2021 году фан-рух клюбу адмовіўся падтрымліваць клюб, пакуль у краіне працягваюцца палітычныя судовыя справы, зьбіцьцё і забойства людей за ўласныя меркаваньні<ref>{{cite web|url = https://sport.tut.by/news/football/720682.html|title = Фанаты белорусских футбольных клубов массово объявляют о бойкоте матчей|date = 2021-02-28|work = [[TUT.BY]]|language = ru|accessdate = 2021-02-28|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210228190551/https://sport.tut.by/news/football/720682.html|archivedate = 28 лютага 2021|deadurl = yes}}</ref>. [[Файл:Torpedo zhodino logo.jpg|значак|Папярэдні лягатып клюбу, які выкарыстоўваўся да 2026 году.]] У кваліфікацыі [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2020—2021 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў УЭФА 2020—2021 гадоў]] клюб сустракаўся з дацкім «[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгагенам]]». Празь міжнародныя санкцыі і [[Захоп самалёта рэйсу Ryanair 4978|паветранай блякады]] «Тарпэда-БелАЗ» вымушаны быў правесьці хатнюю гульню па-за межамі Беларусі. Першапачаткова разглядаўся варыянт з [[Тула|тульскім]] стадыёнам «[[Арсэнал (стадыён, Тула)|Арсэнал]]», аднак жодзінцам адмовілі, праз гэта хатняя гульня прайшла на [[Цэнтральны (стадыён, Казань)|Цэнтральным]] стадыёне ў [[Казань|Казані]], дзе каманда саступіла зь лікам 0:5. Сэзон у чэмпіянаце Беларусі атрымаўся няўдалым, каманда хутка апынулася ў ніжняй палове табліцы. У ліпені 2021 году Пунтус пакінуў пасаду галоўнага трэнэра, якую заняў ягоны памочнік [[Сяргей Зяневіч]]. Трохі палепшыўшы вынікі ў другой палове сэзону, жодзінская каманда фінішавала на восьмым месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|Сэзон 2022 году]] жодзінская каманда пачала пад кіраўніцтвам новага трэнэра [[Дзьмітры Молаш|Дзьмітра Молаша]]. Пачатак чэмпіянату атрымаўся няўдалым — каманда трывала паразы ў першых трох матчах усьцяж, але неўзабаве выправіла становішча і ўзвысілася да сярэдзіны табліцы. Добрая гульня ў другой палове сэзону дазваляла змагацца за больш высокія месцы, аднак няўпэўнены фініш пакінуў жодзінцаў на восьмым радку. У 2023 годзе «Тарпэда-БелАЗ» добра пачаў чэмпіянат, хутка апынуўшыся сярод лідэраў у табліцы. 28 траўня 2023 году клюб у другі раз здабыў Кубак Беларусі, перагуляўшы ў фінале барысаўскі [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] зь лікам 2:0. Дзякуючы гэтаму жодзінцы атрымалі месца ў [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|Лізе канфэрэнцыяў УЭФА]], дзе аднак адразу саступілі кіпрскаму [[АЕК Лярнака|АЕКу]] і выбылі з далейшага розыгрышу. Няўдача ў эўракубках перакінулася на айчыннае першынство, і жодзінцы выдалі сэрыю зь нічыіх. Каманда працягвала трымаць трэці радок у табліцы, але шанец на залаты і нават срэбны мэдалі амаль зьнік. У апошнім туры, аднак, «Тарпэда-БелАЗ» мог страціць і трэці радок, але захаваў яго, не зважаючы на паразу ў апошнім матчы менскаму «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Такім чынам, у другі раз у гісторыі клюб здабыў мэдалі айчыннага чэмпіянату. == Дасягненьні == * '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]:''' ** '''Трэцяе месца''' (3): 2020, 2023, 2024 * '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''': ** '''Пераможца''' (2): [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|2016]], [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|2023]] ** '''Фіналіст''' (2): 2010, 2025 * '''[[Супэркубак Беларусі па футболе|Супэркубак Беларусі]]''': ** '''Пераможца''' (1): 2024 ** '''Фіналіст''' (1): 2011, 2017 * Пераможца [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лігі чэмпіянату Беларусі]]: 2001 * Чэмпіён [[Чэмпіянат БССР па футболе|БССР]] (4): 1970, 1971, 1980, 1981 * Уладальнік [[Кубак БССР па футболе|Кубка БССР]] (8): 1969, 1971, 1972, 1977, 1978, 1981, 1982, 1983 * Срэбраны прызэр [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]] (2): 1972, 1985 * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]] (2): 1975, 1982 == Склад == : ''Актуальны на 11 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q7659467|Бр|}} {{Гулец1|3|Q66723853|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Уладзімер Манаеў||2004}} {{Гулец|5|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арсень Стануль||2007}} {{Гулец1|6|Q868742|Аб|капітан}} {{Гулец1|7|Q4797412|ПА|}} {{Гулец1|8|Q130336136|ПА|}} {{Гулец|9|{{Сьцяг|Армэнія}}|Нап|Грэнік Петрасян||2001}} {{Гулец1|10|Q112650912|Нап|}} {{Гулец1|11|Q32614615|Нап|}} {{Гулец1|12|Q138635570|Нап|}} {{Гулец1|13|Q19830749|Аб|}} {{Гулец|14|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Міхаіл Ладуцька||2004}} {{Гулец1|15|Q119397510|Нап|}} {{Гулец1|16|Q139580054|Нап|}} {{Гулец1|18|Q10550290|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|19|Q105947594|Аб|}} {{Гулец1|20|Q111480037|Аб|}} {{Гулец1|22|Q139900598|Аб|}} {{Гулец1|25|Q111494926|Бр|}} {{Гулец1|27|Q112652831|ПА|}} {{Гулец1|28|Q16235998|Нап|}} {{Гулец1|30|Q23891298|ПА|}} {{Гулец|47|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Уладзіслаў Налівайка||2008}} {{Гулец1|66|Q123460891|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Лякаматыў Масква|Лякаматыў]]}} {{Гулец1|68|Q112813907|ПА|}} {{Гулец1|88|Q124955257|Аб|}} {{Гулец1|89|Q111316253|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Лякаматыў Масква|Ляк.]]}} {{Гулец|90|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Мікіта Матусевіч||2009}} {{Гулец1|96|Q112650877|Аб|}} {{Гулец|99|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Макар Масьленікаў||2007}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 5 || 9 || 16 || 17-39 || 24 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''5''' || 32 || 12 || 6 || 14 || 33-38 || 42 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''4''' || 32 || 13 || 11 || 8 || 38-30 || 50 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 26 || 10 || 6 || 10 || 31-29 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 13 || 9 || 8 || 47-33 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 14 || 9 || 7 || 43-27 || 51 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 16 || 7 || 7 || 36-18 || 55 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 13 || 6 || 11 || 41-36 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 16 || 8 || 6 || 55-37 || 56 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 10 || 6 || 14 || 38-43 || 36 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 11 || 10 || 9 || 35-32 || 43 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|Ул]]&nbsp;{{Зл|Уладальнік}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 28 || 12 || 13 || 3 || 33-18 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 18 || 8 || 4 || 45-21 || 62 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''6''' || 30 || 13 || 10 || 7 || 43-30 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/4]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]]||10||4||3||3||11—10 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||10||2||3||5||11—21 |- |Усяго||20||6||6||8||22—31 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2010—2011 гадоў|2010—2011]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Фюлькір Рэйк’явік]] |3:0 |3:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Сэрбіі}} |[[ОФК Бялград]] |0:1 |2:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2015—2016 гадоў|2015—2016]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |1 к/р |{{Сьцяг Альбаніі}} |[[Кукес (футбольны клюб)|Кукес]] |0:0 |0:2 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|2016—2017]] |[[Ліга Эўропы УЭФА|Ліга Эўропы]] |2 к/р |{{Сьцяг Вугоршчыны}} |[[Дэбрэцэн (футбольны клюб)|Дэбрэцэн]] |1:0 |2:1 |- | | |3 к/р |{{Сьцяг Аўстрыі}} |[[Рапід Вена]] |0:0 |0:3 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2020—2021 гадоў|2020—2021]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Даніі}} |[[Капэнгаген (футбольны клюб)|Капэнгаген]] |0:5 |1:4 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|2023—2024]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |2 к/р |{{Сьцяг Кіпру}} |[[АЕК Лярнака|АЕК]] |2:3 |1:1 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024—2025]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Мілсамі Архэй|Мілсамі]] |2:4 |0:0 |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў|2025—2026]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Паўночнай Македоніі}} |[[Работнічкі Скоп’е|Работнічкі]] |3:0 |1:0 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |1:1 |0:3 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Дзьмітры Лянцэвіч]] (са сьнежня 2025) * [[Дзьмітры Молаш]] (сьнежань 2021 — сьнежань 2025)<ref>{{Спасылка|url=https://football.by/news/158911|загаловак=Дмитрий Молош стал главным тренером жодинского "Торпедо-БелАЗ"|праект=football.by|мова=ru|дата публікацыі=2 сьнежня 2021}}</ref> * [[Сяргей Зяневіч]] (ліпень — сьежань 2021)<ref name=transfermarkt>{{Спасылка|url=https://www.transfermarkt.world/sergey-zenevich/profil/trainer/72795|загаловак=Sergey Zenevich - Профиль тренера |выдавец=Transfermarkt|дата=18 сьнежня 2025}}</ref> * [[Юры Пунтус]] (верасень 2019 — ліпень 2021) * [[Сяргей Зяневіч]] (в. а.) (верасень 2019)<ref name=transfermarkt/> * [[Вадзім Скрыпчанка]] (з студзеня да верасьня 2019)<ref>[http://www.football.by/news/121831.html Скрипченко официально возглавил «Торпедо-БелАЗ»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Алег Кубараў]] (ліпень 2017 — сьнежань 2018)<ref>[http://www.football.by/news/102411.html Кубарев представлен в качестве главного тренера «Торпедо-БелАЗ»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Ігар Крывушэнка]] (лістапад 2012 — ліпень 2017)<ref>[http://www.pressball.by/news/football/118470 Игорь Криушенко возглавил «Торпедо»-БелАЗ]{{Ref-ru}}</ref> * [[Вадзім Бразоўскі]] (травень — лістапад 2012) * [[Сяргей Гурэнка]] (да траўня 2012) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.torpedo-belaz.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Жодзін]] 1mmzru4ue2974i720czba5nl1pr5zdq 0 26131 2690029 2104057 2026-09-12T07:22:06Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Meiji_Restoration?oldid=1368931307 2690029 wikitext text/x-wiki [[Файл:Meiji emperor ukr.jpg|міні|Імпэратар [[Муцухіта]] (Мэйдзі), які ўзьяднаў імпэрыю пад сваёй уладай.]] '''Рэвалю́цыя Мэйдзі́''' ці '''Рэстаўра́цыя Мэйдзі́''' ({{мова-ja|明治維新}}, ''мэйдзі ісін'', «абнаўленьне [гадоў] Мэйдзі») — падзея, якая адбылася ў [[Японія|Японіі]] ў 1870-х—1880-х гадох і мела пад сабой пераход ад самурайскай сыстэмы кіраваньня краінай у выглядзе [[Эда (сёгунат)|сёгунату Эда]] да наўпростага імпэратарскага кіраваньня ў асобе імпэратара [[Муцухіта]] і ягонага ўраду, а таксама сукупнасьць палітычных, сацыяльных і эканамічных рэформаў, якія былі ажыцьцёўленыя гэтым урадам. Палітыка рэстаўрацыі імпэратарскай улады істотна паўплывала на бюракратычны апарат, заканадаўства, імпэратарскі двор, сыстэму станаў, правінцыйную адміністрацыю, фінансы, прамысловасьць, дыпляматыю, асьвету, рэлігію ды іншыя сфэры жыцьця японцаў. З рэстаўрацыяй Мэйдзі зьвязваецца фармаваньне японскай нацыянальнай дзяржавы і японскай нацыянальнай ідэнтычнасьці. Гады Мэйдзі характарызаваліся ламаньнем японскага традыцыйнага ладу жыцьця і прысьпешаным укараненьнем дасягненьняў заходняй цывілізацыі. Няма пэўнага меркаваньня пра дакладны час пачатку «Рэстаўрацыі Мэйдзі». Паводле адной вэрсіі яна пачалася 23 кастрычніка 1868 году разам са зьменай дэвізу імпэратарскага праўленьня на Мэйдзі (асьвечанае кіраваньне). Але часта яе пачатак датуюць 9 лістапада 1867 году, так званай падзеяй «Вяртаньня вялікага кіраваньня» ({{мова-ja|大政奉還|скарочана}}), калі сёгун [[Такугава Ёсінобу]] вярнуў сталічнаму імпэратарскаму двару права наўпростага кіраваньня ў Японіі. Ня вызначаная і завяршальная дата «рэстаўрацыі». Некаторыя ўважаюць, што гэта было заканчэньне Паўднёва-заходняй вайны ў 1877 годзе. Другія цьвердзяць, што рэстаўрацыя Мэйдзі скончылася з стварэньнем сыстэмы Кабінэту міністраў у 1885 годзе. Трэція мяркуюць, што фіналам усіх рэформаў было ўсталяваньне асобнай заканадаўчай галіны ўлады ў краіне ў 1889 годзе. У часы рэстаўрацыі Мэйдзі японскі ўрад часьцяком называў сябе «новым урадам», але зьняважліва яго звалі «ханскім урадам», бо большасьць яго чальцоў паходзіла з самурайскіх ханаў Сацума (род Сімадзу) і Цёсю (род Моры), а таксама жменькі кіёцкіх арыстакратаў, якія правілі аўтарытарнымі мэтадамі. Але набор сярэдніх бюракратаў і чыноўнікаў зьдзяйсьняўся без прывязкі да сямейнага, клянавага ці тэрытарыяльнага паходжаньня кандыдата. Рэстаўрацыя Мэйдзі была рэакцыяй кіруючых колаў Японіі на каляніяльную палітыку дзяржаваў Захаду — [[Расейская імпэрыя|Расейскай]], [[Вялікабрытанія|Брытанскай]] імпэрыяй, [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] і [[Францыя|Францыі]]. За кароткі час японцы мадэрнізавалі і вэстэрнізавалі сваю краіну, унебясьпечыўшы яе ад вонкавай агрэсіі. Самая Японія і ейны манархічны лад сталі ўзорамі для перайманьня многіх дзяржаваў [[Азія|Азіі]]. Аднак Рэстаўрацыя Мэйдзі заклала таксама асновы для разгортваньня імпэрыялістычнай вайны на кантынэнце, якую японскія кіруючыя колы разглядалі як працяг абароны Японіі і вызваленьне Азіі ад эўрапейска-амэрыканскага каляніяльнага прыгнёту. == Перадумовы == === Палітычная і сацыяльная структура === У [[пэрыяд Эда]] Японія кіравалася з строгім і жорсткім сацыяльным ладам з спадчыннымі статусамі. Гэтая герархія ў вэртыкальнае ўпарадкаваньне мела на вяршыні [[Імпэратар Японіі|імпэратара]] і ягоны двор. [[Сёгун]], а ніжэй за яго саслоўі [[родзю]] і [[даймё]], займалі верхнія пласты грамадзтва. Пад імі знаходзіліся розныя падразьдзяленьні [[самурай|самураяў]], земляробаў, рамесьнікаў і гандляроў{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|22}}. Фактычна гэтая палітычная арганізацыя нагадвала сабою «фэадальную аўтаномію»{{Зноска|Jansen1994|1994|Jansen|3}}. Гэта была структура кіраваньня, у якой сёгун даваў розным даймё шырокі кантроль над іхнымі ўласнымі княствамі, дазваляючы ім кіраваць сваёй юрысдыкцыяй, але пры гэтым яны мусілі аддаваць яму пашану празь нерэгулярнае падаткаабкладаньне, атрыманьне дазволу на шлюб і перамяшчэньне{{Зноска|Jansen1994|1994|Jansen|6}}, а таксама праз сыстэмы кшталту [[санкін котай]]{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|17—22}}. Агульная колькасьць чалавек зь сем’яў самураяў у XIX стагодзьдзі складала блізу 5—6% ад 30 мільёнаў насельніцтва, то бок была ў межах 1,5—1,8 мільёнаў чалавек. Сярод гэтага саслоўя прыкладна адзін зь пяцідзесяці быў «найвышэйшым самураем», а астатнія былі падзеленыя даволі пароўну паміж «сярэднімі» і «ніжэйшымі» рангамі самураямі, прычым кожная зь іх мела свае падгрупы{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|24}}{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|27}}. Уплыў, які ажыцьцяўляў [[Такугава (сёгунат)|сёгунат Такугава]] (бакуфу) ў тагачаснай Японіі, грунтаваўся на разьмеркаваньні і кіраваньні зямлёю. Краіна была падзеленая на княствы, і кожнае княства вымяралася ў [[коку|коках]], то бок колькасьці рысу, якую пэўная плошча зямлі магла даць за год. Да 1650 году сёгун беспасярэдне кантраляваў зямлю, што давала блізу 4,2 мільёнаў кокаў рысу, а ягоныя беспасярэднія васалы, іншыя прадстаўнікі роду Такугава і ягоныя фудай-даймё кантралявалі разам зямлю з вытворчасьцю 12,9 мільёнаў кокаў з агульнанацыянальных 26 мільёнаў. Астатнія жа 9,8 мільёнаў кокаў, то бок крыху менш за 38%, былі падзеленыя паміж блізу 100 розных тазама-даймё, то бок нашчадкамі тых, хто змагаўся супраць Такугавы ў [[бітва пры Сэкігахары|бітве пры Сэкігахары]]. Шмат якія наймацнейшыя тазама-княствы месьціліся ў заходняй Японіі, далёка ад цэнтраў улады, у той час як прадстаўнікі фудай-княстваў часьцяком займалі ўрадавыя пасады, аднак кіравалі меншымі паводле памеру правінцыямі, што служыла стымулам дзеля падтрыманьня за імі існай сыстэмы{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|15—17}}. Паводле [[нэаканфуцыянства|нэаканфуцыянскіх]] прынцыпаў улады бакуфу, герархічная сыстэма, увасобленая ў [[бусідо]], спрыяла фармаваньню ланцуга вэртыкальскага падпарадкаваньня{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|34—35}}. Але, у адрозьненьне ад Кітаю, прасоўваньне гэтай сыстэмы сфармавала этыку, якая адрозьнівалася ад структурнай арганізацыі дзяржавы Такугава, што дазваляла ёй суіснаваць з заходнімі практыкамі і ведамі. Гісторык Ўільям Бізьлі адзначае, што існавала супярэчнасьць паміж гэтай афіцыйнай дзяржаўнай ідэалёгіяй, якая заахвочвала асьветніцкае кіраваньне на аснове асабістых заслуг, і жорсткай саслоўнай структурай, якая перашкаджала самураям-бюракратам ніжэйшага і сярэдняга рангаў узьнімацца па службовай лесьвіцы{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|38}}. Ва ўмовах абвастрэньня сытуацыі з прычыны вонкавых і ўнутраных крызісаў, і не зважаючы на ​​афіцыйныя спробы пачаць прызначаць самураяў на пасады, якія выходзілі па-за межы іхнага спадчыннага статусу{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|61—63}}, сацыяльныя сувязі паміж гэтымі сыстэмамі слабелі, што спарадзіла сярод самураяў рэфармісцкія і рэвалюцыйныя настроі{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|39—40}}. Гандляры, якія эканамічна квітнелі ва ўмовах пранікненьня замежнай культуры і стасункаў зь сьветам, было забаронена ператварыць свой уплыў у палітычную ўладу{{Зноска|Swale|2009|Swale|21}}. === Ідэалягічныя плыні === Пачынаючы асабліва з апошняй чвэрці XVIII стагодзьдзя побач з ростам цікавасьці да вывучэньня нідэрляндзкай навукі і культуры, адбывалася свайго роду адраджэньне [[сінтаізм]]у. Абедзьве плыні ўзьнікалі як частка адыходу ад Кітаю як цэнтру інтэлектуальнай думкі. Але прыхільнікі абедзьвюх плыняў былі асьцярожныя і не заяўлялі, што іхнае навучаньне ў нейкі спосаб прызначанае парушыць усталяваны палітычны парадак{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|79}}. Дзейнасьць [[Міто (школа)|школы Міто]], якая вялася перадусім у [[Кодакан]]е, адыграла ключавую ролю ў фармаваньні японскага натывізму і руху [[кокугаку]], бо менавіта там распрацоўваліся ідэі, якія падкрэсьлівалі японскую культурную і палітычную адметнасьць{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|82—83}}. [[Файл:SakumaShozan.jpg|значак|Японскі самурай-мысьляр [[Сакума Сёдзан]].]] Аднак існавалі межы. Калі [[Хірата Ацутанэ]] зайшоў надта далёка ў адраджэньні палітычных прэтэнзіяў імпэратара, яго прымусілі замаўчаць{{Зноска|Jansen1994|1994|Jansen|52}}. Тым ня менш, разьвіцьцё нацыянальнага натывізму працягвалася ў школе Міто, дзе мысьляр [[Фудзіта Юкоку]] распрацаваў тэрмін [[фукоку кёхэй]], што значыць «багатая краіна, моцная армія», дзеля апісаньня адказу на ўнутраныя і вонкавыя пагрозы{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|82—83}}. Сын Фудзіты, [[Фудзіта Тока]], пішучы пасьля навінаў пра брытанскую перамогу ў [[Першая опіюмная вайна|Першай опіюмнай вайне]], настойваў, што пажаданая пазыцыя для Японіі мусіць быць ідзея дзёі, то бок «адбіваць варвараў», а затым кайкоку, то бок «адкрыцьцё краіны на роўных умовах»{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|84—85}}. Калі Японія сутыкнулася зь беспасярэдняй небясьпекай замежнай пагрозы, праца навукоўцаў кокугаку прывяла да пераасэнсаваньня таго, што ёсьць нацыянальным, і гэта скіравала ўвагу на імпэратара і сінтаізм{{Зноска|Jansen1994|1994|Jansen|53}}. [[Сакума Сёдзан]] быў самураем сярэдняга рангу пры даймё [[Санада Юкіноры]] з княства Мацусіра. Ён трымаўся кансэрватыўных поглядаў адносна сацыяльнага разьвіцьця японскага грамадзтва, але падыходзіў практычна да перайманьня і ўкараненьня заходніх тэхналёгіяў. Ён узбагаціў свае нэаканфуцыянскія этычныя погляды прыняцьцем замежных навуковых мэтадаў{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|80—82}}, прасунуўшы выраз «Усходняя этыка, заходняя навука»{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|86}}. Ён пісаў пра неабходнасьць абароны ўзьбярэжжа краіны, а таксама кіраваў адліваньнем гармат, зрабіў уласную фатакамэру і склаў японска-ангельскі слоўнік, які быў прызначаны таму, каб паспрыяць абароне Японіі{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|80—82}}. Ён адкрыў школу ў Эда, дзе навучаў больш за 5 тысячаў вучняў з усёй краіны{{Зноска|Jansen2000|2000|Jansen|288}}. Ягоныя намаганьні прасоўваць здольных людзей, якія мусілі паходзіць выключна з клясы самураяў, і рэарганізаваць японскае войска мелі надзвычайны ўплыў на ягоных вучняў, у тым ліку на [[Кацу Кайсю]] і [[Ёсіда Сёін|Ёсіду Сёіну]]. Аднак менавіта яны сталі асновай для прапановаў, якія зьмянілі сацыяльны парадак, які ён імкнуўся захаваць{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|80—82}}. === Эканамічнае разьвіцьцё === [[Рэформы Тэмпо]], якія прыпалі на 1841—1843 гады, былі шэрагам карэктаваньняў дзяржаўнай палітыкі, прызначаных выправіць праблемы ў палітычным і эканамічным ладзе, і іхным вынікам стала выяўленьне глыбокага раксолу паміж сёгунатам і даймё. У 1830-х і 1840-х гадах па краіне пракаціўся голад і народныя хваляваньні{{Зноска|Jansen2000|2000|Jansen|247—248}}, а сродкі дзеля разьвязаньні гэтых праблемаў і іхных праяваў давалі супярэчлівыя вынікі{{Зноска|Jansen2000|2000|Jansen|251}}. Пачатковыя намаганьні старэйшага родзю [[Мідзуно Тадакуні]] ўлучалі прасоўваньне законаў супраць раскошы, якія мусілі заахвочваць ашчаднасьць і абмяжоўваць спажываньне{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|64—65}}. Памяншэньне памераў або канфіскацыя ўтрыманьня самураяў-васалаў адштурхоўвала іх ад служэньня сваім уладарам або нават ад саслоўнай прыналежнасьці ўвогуле, бо некаторыя абіралі асабістую свабоду і гандлёвую дзейнасьць, якая не была ім дазволеная паводле іхнага спадчыннага статусу. Даймё скасоўвалі запазычанасьць перад уласнымі купцамі і перагледзелі на выгадных для сябе ўмовах запазычанасьці перад гандлярамі, што знаходзіліся пад юрысдыкцыяй бакуфу. Паколькі неабходнасьць пазычаць дадатковыя сродкі цягнула за сабою павышэньне працэнтных ставак, ва ўсёй Японіі рабіліся захады па павелічэньні прыбыткаў княстваў{{Зноска|Jansen2000|2000|Jansen|251}}. Фіксаваныя рысавыя выплаты рабілі самураяў уразьлівымі да ваганьняў рынку, пэрыядычнага абясцэньваньня манэты і неабходнасьці пераводу гэтых выплат у новую грашовую сыстэму. Напрыклад, гандляры, якія выступалі як агенты дзеля продажу іхных выплатаў, часта пакідалі сабе прыбытак ад гэтых продажаў. Тым часам, у межах разьвіцьця гарадзкога жыцьця, рамесьнікі і земляробы дывэрсыфікавалі вытворчасьць тавараў і сельскагаспадарчых культур, што з прычыны ўзрослага попыту часта вычэрпвала рэсурсы самураяў, у той час як іншыя сельскагаспадарчыя культуры рабіліся больш прыбытковымі, чым продаж рысу. Шмат якія самураі часта жылі ў пастаянных пазыках, а даймё існавалі ў сыстэме прымусовых выдаткаў, накладзеных бакуфу, каб выконваць сярод іншага практыку санкін котай і праекты грамадзкіх работаў{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|44—46}}. Бакуфу займела невялікі штогадовы дэфіцыт золата ўжо да 1800 году, і да 1837 году ён узрос да больш як паўмільёна [[р’ё]]. Каб часткова кампэнсаваць гэтыя страты, бакуфу ўкараніла сыстэму прымусовых пазыкаў для даймё і надзяліла гандляроў асаблівымі прывілеямі{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|51}}{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|53}}. У выніку дывэрсыфікацыя купецкіх і рамесных галінаў таксама прывяла да высокай ступені камэрцыйнай спэцыялізацыі і глыбокіх зьменаў у сельскім жыцьці. Гандляры гуртаваліся ў [[гільдыя|гільдыі]] і арганізоўвалі манаполіі на тавары і паслугі, атрымліваючы афіцыйны статус падрадчыкаў і пастаўнікоў{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|43—44}}. Да часу рэформаў Тэмпо некаторыя з гэтых гільдыяў былі ліквідаваныя, бо лічылася, што яны завышаюць цэны, але значная частка прычыны палягала ў тым, што вытворчасьць не пасьпявала за попытам{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|65}}. Зьменлівая эканамічная гісторыя пэрыяду Эда радыкальна зьмяніла традыцыйна жорсткую сацыяльную герархію Японіі Такугава, бо зьяўляліся новыя землі, прыдатныя для апрацоўкі, і новыя мажлівасьці дзеля гандлю і вытворчасьці. Акрамя зьмены самога паняцьця вартасьці ў мясцовых эканоміях, гэтыя зьмены парадзілі размываньне афіцыйнай клясавай сыстэмы, бо ў некаторых княствах нават прапаноўвалі продаж самурайскага статусу, а многія заможныя простыя людзі за грошы аддавалі ва ўсынаўленьне сваіх дзяцей бедным самурайскім сем’ям, дзеля атрыманьня самурайскага статусу{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|31—34}}. Зважваючы на тое, што падаткаабкладаньне і кантроль над манаполіямі часткова разьвязалі праблему дзяржаўных фінансаў, яны ня здолелі разьвязаць праблему самурайскай беднасьці. Сярод земляробаў магчымасьць павялічваць ворныя плошчы і даць рады з ваганьнямі цэнаў узмацняла маёмасныя разрывы, таксама розьніца ў падатковым цяжары на розныя сельскагаспадарчыя культуры азначала, што многія траплялі ў даўгі і залежнасьць ад больш заможных суседзяў. [[Сато Набухіра]] сьцьвярджаў, што да 1827 году прынамсі 30% земляробаў страцілі зямлю такім чынам{{Зноска|Beasley|1972|Beasley|55—56}}. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга|імя=W. G.|прозьвішча=Beasley|загаловак=The Meiji Restoration|месца=Stanford, California|выдавецтва=Stanford University Press|год=1972|isbn=978-0-8047-0815-9|ref=Beasley}} * {{кніга|імя=Marius B.|прозьвішча=Jansen|загаловак=Sakamoto Ryōma and the Meiji Restoration|месца=New York|выдавецтва=Columbia University Press|год=1994|isbn=978-0-231-10173-8|ref=Jansen1994}} * {{кніга|імя=Marius B.|прозьвішча=Jansen|спасылка=https://www.bakumatsu.ru/lib/Making_of_modern_Japan_Marius_B._Jansen.pdf|загаловак=The Making of Modern Japan|месца=Cambridge, Mass|выдавецтва=Belknap Press of Harvard University Press|год=2000|isbn=978-0-674-00334-7|ref=Jansen2000}} * {{кніга|імя=Alistair D.|прозьвішча=Swale|загаловак=The Meiji Restoration: Monarchism, Mass Communication and Conservative Revolution|месца=New York|выдавецтва=Palgrave Macmillan|год=2009|isbn=978-0-230-59386-2|ref=Swale}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.photosofjapan.com/ Фатаздымкі Японіі часоў Рэстаўрацыі Мэдзі]. Photos of Japan{{ref-en}}. [[Катэгорыя:Гісторыя Японіі]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] b7vl093poynf7114iflarq8l3z9f51g 0 70758 2689942 2397965 2026-09-11T18:15:11Z EugeneZelenko 20 + Здымак магілы 2689942 wikitext text/x-wiki {{Асоба |імя = Ёсіф Казімеравіч Апанскі |арыгінал імя = |партрэт = |апісаньне = |род дзейнасьці = супрацоўнік савецкіх спэцслужбаў }} '''Ёсіф Казі́меравіч Апа́нскі''' (18 ліпеня 1897, [[Сталярышкі]] (Сталерышкес), [[Вількамірскі павет]] — 7 чэрвеня 1927, ст. [[Ждановічы (станцыя)|Ждановічы]]) — супрацоўнік савецкіх спэцслужбаў. Намесьнік паўнамоцнага прадстаўніка [[АДПУ]] па Беларускай вайсковай акрузе і адначасова начальнік Беларускага аддзяленьня Галоўнага мытнага ўпраўленьня [[СССР]]. == Біяграфія == З пачаткам [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] бежанцам патрапіў у [[Петраград]], дзе навучаўся ў рэальнай вучэльні. Далучыўся да рэвалюцыйнага руху. Сябра [[РСДРП]] з 1916, падчас грамадзянскай вайны падпольна працаваў у Беларусі і Летуве. У 1919 сябра Віленскага ДК КП(б)ЛіБ, выканкама гарсавету, рэвтрыбуналу. Пасьля старшыня Мазырскага павятовага рэўкаму. У 1920 намесьнік начальніка асобага аддзелу 16-й Беларуска-Летувіскай арміі. Гэты асобы аддзел сфармаваў справу і расстраляў кіраўніка справамі па харчаваньні арміі [[Фабіян Шантыр|Фабіяна Шантыра]] (першага мужа [[Зоська Верас|Зоські Верас]])<ref>[https://web.archive.org/web/20180822045924/http://www.expressnews.by/2519.html Товарищ «У» и двойное убийство 7 июня 1927 года]{{Ref-ru}} Сяргей Крапівін, [[Экспресс-Новости]]</ref>. З 1922 у ЧК Петраградзкай ваеннай акругі, пасьля ў [[Самара|Самары]]. У 1923 — начальнік Вышэйшай пагранічнай школы АДПУ ў Маскве. Маючы званьне камдзіва, чытае курс «Пограндело и чекистская методика». У той самы час займае пасаду памочніка начальніка Аддзелу пагранічнай аховы і старэйшага памочніка галоўнага інспэктара войскаў АДПУ. У 1924 — намесьнік старшыні ГПУ БССР, намесьнік паўнамоцнага прадстаўніка АДПУ пры СНК СССР па Беларускай вайсковай акрузе й адначасова з 1926 кіраўнік Беларускага аддзяленьня Галоўнага мытнага ўпраўленьня СССР. == Праца ў БССР == Адзін з арганізатараў ліквідацыі эсэраўскага руху на Беларусі. Займаўся разгромам арганізацыі [[Юры Лістапад|Юркі Лістапада]] й выстаўленьнем пра ''правільны'' савецкі шлях [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]. Дапытваў [[Уладзімер Пічэта|Пічэту]] адносна [[Язэп Лёсік|Лёсіка]], [[Яўхім Карскі|Карскага]] і [[Мітрафан Доўнар-Запольскі|Доўнар-Запольскага]]<ref>[http://rsijournal.net/page.php?id=61 Вытрымкі з паказанняў У. І. Пічэты ў час яго знаходжання пад следствам з верасня 1930 г. па жнівень 1931 г.]{{Недаступная спасылка|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Удзельнічаў у чэкісцкай апэрацыі «Сындыкат-2», а таксама ў захопе ў 1924 у Менску [[Барыс Савінкаў|Барыса Савінкава]] — ён граў ролю гаспадара кансьпіратыўнай кватэры, куды прывезьлі Савінкава. За гэта быў узнагароджаны [[Ордэн Працоўнага чырвонага Сьцяга БССР|Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга БССР]]. Сумесную п’янку з Апанскім апісаў [[Францішак Аляхновіч]] у кнізе «У капцюрох ГПУ»: «''Быў гэта бляндын у сярэдніх гадох, добра адкормлены, са сьвірлячым поглядам гепістага… Спазьніўшыся, Апанскі наліў сабе адразу цэлую шклянку гарэлкі, выпіў яе адным махам і закусіў ікрой''». == Сьмерць == [[Файл:Belarus-Minsk-Military cemetery-Grave of Iosif Kazimirovich Opanskiy and Nikolai Aleksandrovich Golub'ev.jpg|міні|130пкс|Магіла]] 7 чэрвеня 1927 Апанскі разам з кіроўцам [[АДПУ]] Голубевым і двума іншымі супрацоўнікамі ГПУ ехаў на дрызіне са станцыі [[Радашкавічы]] (каля вёскі Пятрышкі пагранічнікі затрымалі польскага шпіёна). А восьмай вечара пры таямнічых абставінах каля чыгуначнай станцыі [[Ждановічы (станцыя)|Ждановічы]] яна перакулілася — Апанскі і Голубеў загінулі на месцы, цяжка параненыя былі супрацоўнікі Карытаў і Федасеенка. Віну за аварыю ўсклалі на «контрарэвалюцыю», а таксама на людзей, чые зямельныя надзелы прылягалі да чыгункі. Дзьве сям’і Лукомскіх і Эйсмантаў выслалі ў Архангельскую вобласьць<ref>[https://web.archive.org/web/20091105114242/http://news.tut.by/151307.html Фотафакт. Вайсковыя могілкі ў Мінску: пантэон герояў] Кастусь ЛАШКЕВІЧ, [[TUT.BY]]</ref>. Пахаваны разам з кіроўцам на [[Вайсковыя могілкі (Менск)|Вайсковых могілках]] у [[Менск]]у. На помніку напісана, што «загінулі ад рукі контрарэвалюцыі». Ягонае прозьвішча было нададзена [[Вуліца Кальварыйская (Менск)|адной з вуліц]] [[Менск]]у (у 1993 годзе вуліцы вярнулі назву Кальварыйская) і [[Мазыр]]у. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Апанскі, Ёсіф}} [[Катэгорыя:АДПУ БССР]] [[Катэгорыя:Спэцслужбы СССР]] [[Катэгорыя:Загінулі ў чыгуначных катастрофах]] tm6anz657kmrdw47r3qteaq25z4u5tf 0 80693 2690007 2686341 2026-09-12T00:43:28Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2690007 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Асасуна |Лягатып = CA Osasuna 2024 crest.svg |ПоўнаяНазва = Club Atlético Osasuna |Горад = [[Памплёна]], [[Гішпанія]] |Стадыён = [[Эстадыё Рэйна дэ Навара]] |Умяшчальнасьць = {{Лік|19800}} |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|АсасунаПамЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|АсасунаПамСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|АсасунаПам}} |Прыналежнасьць = Гішпанскія| pattern_la1 = _osasuna2425h | pattern_b1 = _osasuna2425h | pattern_ra1 = _osasuna2425h | pattern_sh1 = _osasuna2425h | pattern_so1 = | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _osasuna2425a | pattern_b2 = _osasuna2425a | pattern_ra2 = _osasuna2425a | pattern_sh2 = _osasuna2425a | pattern_so2 = | socks2 = dbd7d1 | pattern_la3 = _osasuna2425t | pattern_b3 = _osasuna2425t | pattern_ra3 = _osasuna2425t | pattern_sh3 = _osasuna2425t | pattern_so3 = | socks3 = 000000 }} «'''Асасу́на'''» ({{мова-es|Club Atlético Osasuna}}) — [[Гішпанія|гішпанскі]] [[футбольны клюб]] з гораду [[Памплёна|Памплёны]], што месьціцца ў аўтаномным краі [[Навара (аўтаномная супольнасьць)|Навара]]. У перакладзе з [[басконская мова|басконскай мовы]] назва клюбу азначае «здароўе»<ref>[https://web.archive.org/web/20100620161953/http://www.spain-football.org/ca-osasuna.html The Kings of El Reyno de Navarra]{{ref-en}}</ref>. Заснаваны ў 1920 годзе. Найвышэйшыя дасягненьні — чацьвертае месца ў [[Ля Ліга|Ля Лізе]] (1991 і 2006). Хатнія гульні ладзіць на стадыёне «[[Эстадыё Рэйна дэ Навара]]», што здольны ўмясьціць 19 800 чалавек. == Гісторыя == Заснаваны ў 1920 годзе клюб «Асасуна» ўпершыню выйшаў у [[Сэгунда|Сэгунду]] ў 1932 годзе, а праз тры гады быў клясыфікаваны ў [[Ля Ліга|Ля Лігу]]. Скончыўшы [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1984—1985 гадоў|сэзон 1984—1985 гадоў]] на шостым месцы ў чэмпіянаце, клюб атрымаў права на ўдзел у [[Кубак УЭФА|кубку УЭФА]], адкуль выбыў у другім крузе. Наступны ўзьлёт каманды прыйшоўся на [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1990—1991 гадоў|сэзон 1990—1991 гадоў]], калі Асасуна заняла чацьвертае месца ў чэмпіянаце й заваявала права на ўдзел у кубку УЭФА, дзе дайшла да трэцяга кругу. Аднак па выніках [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1993—1994 гадоў|сэзону 1993—1994 гадоў]] клюб пакінуў Ля Лігу й правёў шэсьць сэзонаў у Сэгундзе. У [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 2004—2005 гадоў|сэзоне 2004—2005 гадоў]] клюб дайшоў да фіналу [[Кубак Гішпаніі па футболе|Кубка Гішпаніі]], дзе саступіў «[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтысу]]». [[Файл:Deporosasuna2.JPG|значак|зьлева|Матч «Асасуны» супраць «[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]]» ў 2012 годзе.]] У [[Ля Ліга 2005—2006 гадоў|сэзоне 2005—2006 гадоў]] каманда фінішавала чацьвертай у чэмпіянаце, такім чынам, паўтарыўшы сваё найвышэйшае дасягненьне ў чэмпіянаце Гішпаніі, і атрымала права прыняць удзел у [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Лізе чэмпіёнаў]], стартаваўшы з трэцяга кваліфікацыйнага раўнду. Аднак прабіцца ў групавы этап не атрымалася, і клюб быў вымушаны здавольвацца ўдзелам у [[Кубак УЭФА|Кубку УЭФА]], пяты раз у сваёй гісторыі. Стартаваўшы з групавога этапу клюб, выйшаў у плэй-оф, дзе дайшоў да паўфіналу, у якім саступіў будучаму пераможцу — «[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільлі]]». Пасьля гэтых посьпехаў клюб разьмяшчаецца ў ніжняй частцы табліцы й у асноўным вядзе барацьбу за выжываньне. У [[Ля Ліга 2008—2009 гадоў|сэзоне 2008—2009 гадоў]] клюб здолеў пазьбегнуць вылету зь Лігі толькі ў апошнім туры, знаходзячыся на 18 месцы ў табліцы й прымаючы дома «[[Рэал Мадрыд]]». На працягу матчу памплёнцы саступалі зь лікам 0:1, але ўсё ж такі перамаглі з канчатковым лікам 2:1. «Асасуна» дасягнула вялікага посьпеху ў [[Ля Ліга 2011—2012 гадоў|сэзоне 2011—2012 гадоў]], заняўшы сёмае месца, якога, аднак, не хапіла каб кваліфікавацца ў эўрапейскія турніры. Тым ня менш, у наступныя два сэзоны каманда зноў сутыкнулася зь цяжкасьцямі. У [[Ля Ліга 2012—2013 гадоў|сэзоне 2012—2013 гадоў]] памплёнцы фінішавалі на 16-м радку, а праз год паводле вынікаў розыгрышу страцілі месца ў элітным дывізіёне. Зьмена кіраўніцтва паспрыяла істотнаму паляпшэньню. Хутка каманда вярнулася ў Ля Лігу, аднак «Асасуна» скончыла [[Ля Ліга 2016—2017 гадоў|сэзон 2016—2017 гадоў]] на 19-м месцы, у выніку чаго зноў выбыла з найвышэйшага дывізіёну. 20 траўня 2019 году каманда вярнулася ў Ля Лігу пасьля перамогі «[[Гранада (футбольны клюб)|Гранады]]» над «[[Альбасэтэ (футбольны клюб)|Альбасэтэ]]», матэматычна забясьпечыўшы сабе павышэньне за тры матчы да канца сэзону. 31 траўня яны перамаглі «[[Кордава (футбольны клюб)|Кордаву]]» і сталі чэмпіёнамі Сэгунды ў сэзоне 2018—2019 гадоў<ref>[https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/05/31/5cf18bce268e3e466a8b45a4.html «Osasuna, campeón en la Feria de El Arcángel»]. Marca.</ref>. == Склад == : ''Актуальны на 23 жніўня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q24279005|Бр|}} {{Гулец1|5|Q114136986|Аб|}} {{Гулец1|6|Q15494540|ПА|}} {{Гулец1|7|Q66528894|ПА|}} {{Гулец1|8|Q116603156|ПА|}} {{Гулец1|9|Q68499016|Нап|}} {{Гулец1|10|Q64735295|ПА|}} {{Гулец1|11|Q32236556|Нап|капітан}} {{Гулец1|13|Q3754541|Бр|}} {{Гулец1|14|Q1438885|Нап|}} {{Гулец1|15|Q97573236|Нап|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|15|Q15696580|Аб|}} {{Гулец1|16|Q3884280|ПА|}} {{Гулец1|17|Q17505049|Нап|}} {{Гулец1|19|Q30317774|Аб|}} {{Гулец1|21|Q113154245|Нап|}} {{Гулец1|22|Q99659218|Аб|}} {{Гулец1|23|Q113576903|Аб|}} {{Гулец1|24|Q55640535|Аб|}} {{Гулец1|29|Q122417337|ПА|}} {{Гулец1|41|Q124659098|Аб|}} {{Гулец1|—|Q130617648|Аб|}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.osasuna.es/ Афіцыйны сайт клюбу] * [https://web.archive.org/web/20110208153719/http://www.blogsasuna.com/ Клюбныя навіны] {{Ля Ліга}} [[Катэгорыя:Памплёна]] [[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе]] rblnauz6gwjgdqhackaf9hym2czq6m6 0 109115 2689974 2688109 2026-09-11T20:25:33Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2689974 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Славія Мазыр |Лягатып = FK Slavija.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Славія-Мазыр» |Горад = [[Мазыр]], [[Беларусь]] |Заснаваны = 1987 |Стадыён = [[Юнацтва (стадыён, Мазыр)|Юнацтва]] |Умяшчальнасьць = 5133 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Андрэй Васілец<ref>[http://www.football.by/news/45531.html Андрей Василец стал новым директором «Славии»]{{Ref-ru}}</ref> |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлавіяМазыЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлавіяМазыСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|СлавіяМазы}} |Прыналежнасьць = Беларускія |Сайт = http://www.fcslavia.by/ |pattern_la1=_whiteshoulders|pattern_b1=_whiteshoulders|pattern_ra1=_whiteshoulders |leftarm1=811F2C|body1=811F2C|rightarm1=811F2C|shorts1=000000|socks1=000000 |pattern_la2=_redshoulders|pattern_b2=_redshoulders|pattern_ra2=_redshoulders |leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FF0000|socks2=FF0000 }} «'''Славія'''» — беларускі мужчынскі [[футбольны клюб]] з [[Мазыр]]у. Двухразовы [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіён Беларусі]] (1996, 2000), двухразовы ўладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]] (1996, 2000). У 1995—2005, 2012—2013 і 2015—2017 гадах выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі]]. У 2018 годзе выйгралі першынство ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лізе]] і атрымалі права на ўдзел у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] ў сэзоне 2019 году. == Гісторыя == Клюб быў створаны пад назвай «Палесьсе» ў 1987 годзе. Дружына ўзяла ў тым жа годзе ўдзел у розыгрышы [[чэмпіянат БССР па футболе|чэмпіянату БССР]] у зоне 2, скончыўшы сэзон на 12 радку сваёй зоны ў кроку ад вылету ў рэгіянальную лігу. Наступным годам ужо ў зоне 1 «Палесьсе» заняла перадапошняе 13 месцы. У сувязі з рэарганізацыяй структуры турніру перад [[Чэмпіянат БССР па футболе 1989 году|сэзонам 1989 году]] і падзел яго на дзьве лігі мазырскі клюб узяў удзел у другой лізе. Асаблівых посьпехаў дружына ня мела, але кожны сэзон існаваньня БССР займала месцы вышэй за папярэнія сэзоны — 8, 7 і 5 адпаведна. 1992 год быў адзначаны стартам першага ў гісторыі нацыянальнага [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]], у якім мазырскае «Палесьсе» стартавала ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|другой лізе]], якая на той момант была другой паводле герархіі лігай краіны. У турніры прынялі ўдзел 16 камандаў. Пад кіраўніцтвам галоўнага трэнэра [[Анатоль Усенка|Анатоля Ўсенкі]] клюб фінішаваў на 7 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1992—1993 гадоў|сэзоне 1992—1993 гадоў]] «Палесьсе» дамаглося прыкметнага прагрэсу і заняло 2 месца. У клюбу зьявілася стабільная матэрыяльная база, былі запрошаны дасьведчаныя футбалісты. Прафэсійны падыход да справы ня мог не прынесьці дывідэнды. Атрымаўшы больш за ўсіх перамог у чэмпіянаце, мазыране ледзь ня выйшлі ў першы дывізіён. На працягу ўсяго сэзону яны вялі барацьбу за адзіную пуцёўку ў эліту з бабруйскім «[[Белшына Бабруйск|Шыньнікам]]», але ў выніку прапусьцілі яго наперад, набраўшы менш толькі на адзіны пункт. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў|сэзоне 1993—1994 гадоў]] «Палесьсе» зноўку спынілася на 2 месцы. На гэты раз шлях наверх заступіў лідзкі «Абутнік». Найлепшым снайпэрам турніру стаў форвард «Палесься» [[Аляксандар Дашкевіч (футбаліст)|Аляксандар Дашкевіч]] з 12 дакладнымі стрэламі. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 1994—1995 гадоў|Чэмпіянат Беларусі 1994—1995 гадоў]] характэрны тым, што ў клюбу зьмяніўся фундатар. З другога кола каманда атрымала новую назву — МВКЦ (Мазырскі вытворча-камэрцыйны цэнтар). Перад клюбам была пастаўлена задача выйсьці ў першы дывізіён, і мазыране пасьпяхова вырашылі яе, упэўнена выйграўшы турнір і ўпершыню ў сваёй гісторыі заваяваўшы пуцёўку ў элітную беларускую лігу. Да перамогі клюб прывёў галоўны трэнэр [[Анатоль Юрэвіч]]. Найлепшым бамбардзірам лігі стаў нападнік МВКЦ [[Сяргей Яромка]] (24 галы). Такім чынам з 1995 па 2005 гады клюб выступаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшай лізе]] чэмпіянату Беларусі. У 1998 годзе клюб зноўку зьмяніў назву на «Славія». Спыніў існаваньне пасьля няўдалага для клюбу сэзону 2005 году, які скончыўся вылетам у першую лігу. Напачатку 2006 году, у выніку аб’яднаньня ФК «ЗЛІН» Гомель і «Славіі» быў створаны новы клюб — ФК «Мазыр-ЗЛІН». Пры аб’яднаньні за аснову была ўзята каманда «ЗЛІН», пры гэтым новы клюб ствараўся ў [[Мазыр]]ы на матэрыяльнай базе «Славіі», што спыніла існаваньне. З пачатку 2007 году клюб выступаў пад назвай ФК «Мазыр». Па сканчэньні сэзону-2007 кіраўніцтвам гораду было вырашана вярнуць камандзе назву «Славія». У 2011 годзе клюб заняў першае месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|першай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]] і выйшаў у [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|найвышэйшую лігу]]. У найвышэйшай лізе «Славія» не паказвала добрых вынікаў. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзоне 2012 году]] мазырскі клюб доўгі час ішоў у зоне вылету, але здолеў пазьбегнуць яго, заняўшы 10 месца. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|сэзоне 2013 году]] «Славія» хутка апынулася на апошнім радку і, нягледзячы на неблагую гульню ўлетку, не змагла яго пакінуць. У выніку каманда зноўку вылецела ў першую лігу. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|сэзоне 2014 году]] зьмяніўся амаль увесь склад каманды. Новы галоўны трэнэр [[Юры Пунтус]] зрабіў стаўку на шэраг вэтэранаў і пэрспэктыўных маладых футбалістаў, многія зь якіх перайшлі да Пунтусу зь ягонага былога клюбу — «[[Смалявічы-СТІ (футбольны клюб)|Смалявічы-СТІ]]». У выніку «Славія» хутка стала аднім зь лідэраў лігі. У сярэдзіне сэзону мазыране разам зь мікашэвіцкім «[[Граніт Мікашэвічы|Гранітам]]» значна адарваліся ад канкурэнтаў. Гарантаваўшы за некалькі тураў да фінішу вяртаньне ў найвышэйшую лігу, «Славія» саступіла першае месца «Граніту». У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|сэзоне 2015 году]] «Славія» захавала склад папярэдняга году, узмацніўшыся шэрагам маладых гульцоў зь ніжэйшых ліг. Каманда добра пачала выступ у найвышэйшай лізе, апынуўшыся ў сярэдзіне табліцы. Шмат у чым гэта адбылося дзякуючы высокім бамбардзірскім паказчыкам нападніка мазыранаў [[Дзяніс Лапцеў|Дзяніса Лапцева]], які ў 13 матчах здолеў забіць 9 галоў. Улетку Лапцеў перайшоў у расейскі клюб [[Тосна (футбольны клюб)|«Тосна»]], а «Славія» стала выступаць горш, неўзабаве наблізіўшыся да зоны вылету. Толькі пасьля перамогі ў перадапошнім туры над [[Гомель (футбольны клюб)|«Гомелем»]] (3:1) мазыране гарантавалі месца ў найвышэйшай лізе на наступны сэзон. У выніку каманда скончыла чэмпіянат на 10-м радку табліцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|Сэзон 2016 году]] «Славія» прайшла роўна, але на прэтэндавала на высокія месцы, зноў спыніўшыся ў выніку на 10-м радку. Найбольш яркімі момантамі каманды сталі хатняя перамога над чэмпіёнам краіны [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] (2:1), а таксама звышвыніковыя матчы зь «[[Менск (футбольны клюб)|Менскам]]» — абодва скончыліся перамогамі гаспадароў зь лікам 6:2. Трэба адзначыць, што ў гэтым сэзоне лінія абароны выглядала вельмі нестабільна. Сярод гульцоў таго сэзону трэба вылучыць [[Уладзіслаў Жук|Уладзіслава Жука]], які дзякуючы сваёй яскрайвай гульні быў выкуплены шматразовым чэмпіёнам краіны — барысаўскім БАТЭ. Аднак ужо на пачатку сэзону 2017 году гулец вярнуўся ў клюб у выніку арэнднага пагадненьня з клюбам Менскай вобласьці. У сэзоне 2017 году каманда заняла 15 месца ў найвышэйшым дывізіёне і вылецела ў першую лігу. Перад [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзонам 2018 году]] [[Міхаіл Марціновіч]] быў зацьверджаны галоўным трэнэрам. Клюб здолеў захаваць асноўных гульцоў, у тым ліку легіянэраў [[Ігар Кастроў|Ігара Кастрова]] і [[Максім Сьлюсар|Максіма Сьлюсара]], аднак пры гэтым больш шанцаў атрымала моладзь. Не зважаючы на няўдалы старт, «Славія» хутка далучылася да шэрагу лідэраў і ў барацьбе з «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыкам-БДУ]]» і «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]» выйшла пераможцам, за тур да фінішу забясьпечыўшы сабе першы радок. «Славія» стала таксама першай камандай у найвышэйшай і першай лігах Беларусі з часу іхнага заснаваньня ў 1992 годзе, якая за сэзон не атрымала ніводнай паразы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|Сэзон 2019 году]] ў найышэйшай лізе каманда пачала добра, аднак у другой палове сэзону вынікі сталі пагаршацца. Тым ня менш, пасьпяховы фініш дазволіў «Славіі» заняць восьмы радок. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|Сэзон 2020 году]] каманда праводзіла пераважна ў ніжняй палове табліцы і ў выніку стала дзявятай. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|Сэзон 2021 году]] пачаўся для каманды дрэнна, яна доўгі час знаходзілася ў зоне вылету, пазьней добры адрэзак дазволіў адарвацца ад апошніх радкоў, але ў выніку «Славія» фінішавала на 14-м месцы і толькі дзякуючы перамозе ў пераходных матчах супраць «[[Крумкачы Менск|Крумкачоў]]» захавала месца ў найышэйшай лізе. У 2022 годзе «Славія» звычайна знаходзілася ў сярэдзіне табліцы, аднак у другой палове сэзону вынікі пагоршыліся, і пасьля няўдалай сэрыі з чатырох паразаў запар у кастрычніку замест Марціновіча новым глоўным трэнэрам быў прызначаны [[Іван Біёнчык]]. Чэмпіянат мазыране скончылі дзясятымі. Сапраўдным адкрыцьцём клюбу стаў [[Глеб Жэрдзеў]], які яшчэ на правах арэнды правёў з клюбам сэзон 2021 году, але паўнавартасным футбалістам «Славіі» стаў толькі ў 2022 годзе<ref>[https://football.by/news/161056 Жердев продолжит карьеру в "Славии"]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У чэмпіянаце Беларусі 2022 году Жэрдзеў здабыў 10 галоў і зарабіў 6 асыстэнцкіх пунктаў. У студзені 2023 году гулец склаў дамову з ізраільскім клюбам «[[Бнэй Ягуда Тэль-Авіў|Бнэй Ягудай]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20230224180820/https://www.pressball.by/news/football/432822 Футбол. Глеб Жердев заключил контракт с "Бней-Иегудой"]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. У пачатку 2023 году клюб пабудаваў добры калектыў, што дазволіла цягам сэзону знаходзіцца ў верхняй палове табліцы і часамі прэтэндаваць на бронзу, аднак у выніку «Славія» заняла сёмае месца ў чэмпіянаце пры 15 удзельніках. == Дасягненьні == '''[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]:''' * [[Файл:Gold medal icon.svg|15пкс]] '''Чэмпіён''' (2): 1996, 2000 * [[Файл:Silver medal icon.svg|15пкс]] '''Срэбны прызэр''' (2): 1995, 1999 * [[Файл:Bronze medal icon.svg|15пкс]] '''Бронзавы прызэр''' (1): [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] '''[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]''': * '''Пераможца''' (2): 1996, 2000 * '''Фіналіст''' (2): 1999, 2001 == Склад == : ''Актуальны на 11 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q118765733|Бр|}} {{Гулец1|2|Q2791759|Аб|}} {{Гулец1|3|Q138314427|Аб|}} {{Гулец1|4|Q88458723|Аб|}} {{Гулец1|6|Q106620793|ПА|}} {{Гулец1|7|Q133276942|ПА|}} {{Гулец1|8|Q88079636|ПА|}} {{Гулец1|9|Q7086219|ПА|}} {{Гулец1|11|Q97302453|Нап|}} {{Гулец1|14|Q101004019|ПА|}} {{Гулец1|15|Q138752674|Нап|}} {{Гулец1|16|Q57313812|Бр|}} {{Гулец1|17|Q106096081|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|18|Q45189381|Аб|}} {{Гулец|19|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Аляксандар Дзяржынскі||2007}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Ільля Вярэніч||2008}} {{Гулец1|21|Q17376080|ПА|}} {{Гулец1|23|Q121435498|Бр|}} {{Гулец1|27|Q51679333|Аб|капітан}} {{Гулец1|30|Q117219559|ПА|}} {{Гулец1|31|Q2913920|Нап|}} {{Гулец1|44|Q2914084|Нап|}} {{Гулец1|49|Q20287447|ПА|}} {{Гулец1|88|Q18129413|Аб|}} {{Гулец1|—|Q53717983|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 7 || 6 || 17 || 22–58 || 27 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая]] || '''12''' {{Падзеньне}} || 32 || 5 || 8 || 19 || 24–47 || 23 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''2''' {{Рост}} || 30 || 18 || 6 || 6 || 55–38 || 60 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2015 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 26 || 7 || 5 || 14 || 33–50 || 26 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 9 || 8 || 13 || 33–49 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''15''' {{Падзеньне}} || 30 || 4 || 8 || 18 || 26–50 || 20 || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 28 || 21 || 7 || 0 || 69–13 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''8''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 35–40 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''9''' || 30 || 10 || 9 || 11 || 41–49 || 39 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''14''' || 30 || 8 || 8 || 14 || 42–50 || 32 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 10 || 7 || 13 || 42–46 || 37 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 28 || 11 || 7 || 10 || 32–30 || 40 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 8 || 11 || 11 || 28–33 || 35 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || {{Бронзавы мэдаль}} || 30 || 17 || 6 || 7 || 53–32 || 57 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/2]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]]||8||2||3||3||11—12 |- |[[Ліга Эўропы УЭФА|Кубак УЭФА/Ліга Эўропы]]||4||0||3||1||2—3 |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак уладальнікаў кубкаў]]||2||0||1||1||2—3 |- |Усяго||14||2||7||7||15—18 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА 1996—1997 гадоў|1996—1997]] |[[Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА|Кубак уладальнікаў кубкаў]] |к/р |{{Сьцяг Ісьляндыі}} |[[Рэйк’явік (футбольны клюб)|Рэйк’явік]] |2:2 |0:1 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 1997—1998 гадоў|1997—1998]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Малдовы}} |[[Тыраспаль (футбольны клюб)|Канструктарул Кішынёў]] |3:2 |1:1 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Грэцыі}} |[[Алімпіякос Пірэй]] |2:2 |0:5 |- |[[Кубак УЭФА 1997—1998 гадоў|1997—1998]] |[[Кубак УЭФА]] |1 раўнд |{{Сьцяг Грузіі}} |[[Дынама Тбілісі]] |1:1 |0:1 |- |[[Кубак УЭФА 2000—2001 гадоў|2000—2001]] |[[Кубак УЭФА]] |1 раўнд |{{Сьцяг Ізраілю}} |[[Макабі Хайфа]] |1:1 |0:0 |- |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2001—2002 гадоў|2001—2002]] |[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА|Ліга чэмпіёнаў]] |1 к/р |{{Сьцяг Фарэрскіх астравоў}} |[[Вагур (футбольны клюб)|Вагур]] |5:0 |0:0 |- | | |2 к/р |{{Сьцяг Славаччыны}} |[[Інтэр Браціслава]] |0:1 |0:1 |} == Галоўныя трэнэры == * [[Міхаіл Марціновіч]] (зь лістапада 2017 году, в. а. у лістападзе — сьнежні 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/107034.html В последнем туре сезона Пунтус не будет руководить «Славией»]{{Ref-ru}}</ref><ref>[http://www.football.by/news/108694.html Михаил Мартинович возглавил «Славию»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Пунтус]] (студзень 2014 году — лістапад 2017 году)<ref>[http://www.football.by/news/53376.html Юрий Пунтус: «Сегодня я приступил к комплектованию команды»]{{Ref-ru}}</ref> * [[Юры Малееў]] (да студзеня 2014 году) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20191005040218/http://fcslavia.by/ Афіцыйны сайт клюбу]{{ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} {{Чэмпіёны Беларусі па футболе}} {{Уладальнікі Кубка Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Мазыр]] 2flk69xhr61m9an6qhnukd8kb3p8df6 0 113296 2689970 2681793 2026-09-11T20:18:49Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2689970 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = ЦСКА Сафія |Лягатып = CSKA Sofia logo.svg |ПоўнаяНазва = Професионален футболен клуб ЦСКА София |Заснаваны = 5 траўня 1948 |Горад = [[Сафія]], [[Баўгарыя]] |Стадыён = [[Баўгарская армія (стадыён)|Баўгарская армія]] |Умяшчальнасьць = 22 995 |Прэзыдэнт = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Баўгарыі|ЦСКАСафіяЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Баўгарыі|ЦСКАСафіяСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Баўгарыі|ЦСКАСафія}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Баўгарскія }} '''ЦСКА''' ({{мова-bg|ЦСКА}}) — баўгарскі футбольны клюб з гораду [[Сафія|Сафіі]]. Заснаваны ў 1948 годзе. 31-разовы [[Чэмпіянат Баўгарыі па футболе|чэмпіён Баўгарыі]], 22-разовы ўладальнік [[Кубак Баўгарыі па футболе|Кубка Баўгарыі]], 5-разовы ўладальнік [[Супэркубак Баўгарыі па футболе|Супэркубка Баўгарыі]]. Традыцыйнымі хатнімі колерамі ЦСКА ёсьць чырвона-белыя. Свае матчы каманда ладзіць на стадыёне [[Баўгарская армія (стадыён)|Баўгарская армія]]. Галоўным супернікам клюбу зважаецца сафійскі «[[Леўскі Сафія|Леўскі]]», а матчы паміж дзьвюма камандамі вядомыя як [[Вечнае дэрбі (Баўгарыя)|Вечнае дэрбі]]. == Гісторыя == У лістападзе 1923 году сталічныя футбольныя клюбы «Атлетык» і «Слава» аб’ядналіся ў адзіны клюб, які атрымаў назву АС-23. За гэтым назовам стаяла скарачэньне ад Афіцэрскага спартовага клюбу Атлетык Слава 1923. Патранаж над камандай узяло на сябе [[міністэрства абароны Баўгарыі|міністэрства абароны]], якое забясьпечыла каманду абсталяваньнем. У 1931 годзе АС-23 здабыў перамогу ў [[чэмпіянат Баўгарыі па футболе|чэмпіянаце Баўгарыі]], а таксама стаў уладальнікам Кубка цара. Наступны Кубка цара быў здабыты ў 1941 годзе. Стадыён клюбу, які быў пабудаваны ў 1938 годзе, меў назву Атлетык Парк і разьмяшчаўся там, дзе сёньня стаіць стадыён [[Баўгарская армія (стадыён)|Баўгарскай арміі]]. 9 лістапада 1944 году пры падтрымцы Міхаіла Міхайлава, бухгальтара міністэрства абароны і апекуна сафійскага клюбу «[[Шыпка Сафія|Шыпка]]», было падпісанае аб’яднальнае пагадненьне паміж клюбамі АС-23, «Шыпкай», «Спартаком» і «Чаўдарам». Старшынём новага клюбу тэлеграмай быў прызначаны генэрал [[Уладзімер Стойчаў]] з АС-23, які ў той час ваяваў на фронце [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]. Праўнік [[Іван Башаў]], будучы міністар замежных справаў Баўгарыі, быў прызначаны сакратаром клюбу і адказным за футбол<ref>[https://web.archive.org/web/20120420195010/http://www.sport1.bg/sport1/node/43745 «С рогите срещу историята»]. Sport1.bg.</ref>. Нарэшце ў траўні 1948 году аб’яднаньне з сталічным «[[Сэптэмвры Сафія|Сэптэмвры]]» стварыла сучасны футбольны клюб. Пагадненьні было ўкладзенае 5 траўня, таму менавіта гэтая дата зважаецца днём нараджэньня ЦСКА. Свой першы афіцыйны матч клюб згуляў 19 траўня 1948 году супраць сафійскай «[[Славія Сафія|Славіі]]» на стадыёне Юнак, скончыўшы гульню ўнічыю 1:1. Спачатку клюб меў назву «Сэптэмвры пры ЦДВ», дзе абрэвіятура ЦДВ азначала «Цэнтральны дом войска». У 1950 годзе да назвы дадалося слова Народная, у выніку чаго поўны назоў стаў ЦДНВ. == Склад == : ''Актуальны на 1 жніўня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|2|Q114152695|Аб|}} {{Гулец1|3|Q131185792|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Боцеў Ураца|Боцеў Ур.]]}} {{Гулец1|4|Q66441316|Аб|}} {{Гулец1|5|Q14395948|Аб|}} {{Гулец1|6|Q26704556|ПА|капітан}} {{Гулец1|7|Q53534891|ПА|}} {{Гулец1|8|Q21055388|ПА|}} {{Гулец1|9|Q101019084|Нап|}} {{Гулец1|10|Q61653603|Нап|}} {{Гулец1|11|Q111310016|Нап|}} {{Гулец1|14|Q134462818|Аб|}} {{Гулец1|17|Q28976861|Аб|}} {{Гулец1|19|Q62692113|Аб|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|21|Q117390963|Бр|}} {{Гулец1|22|Q135439078|Нап|}} {{Гулец1|25|Q16728886|Бр|}} {{Гулец1|28|Q45287541|Нап|}} {{Гулец1|30|Q127603273|ПА|}} {{Гулец1|32|Q63340487|Аб|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Эстудыянтэс Ля-Плята|Эстудыянтэс]]}} {{Гулец1|34|Q139971699|ПА|}} {{Гулец1|38|Q106048941|Нап|}} {{Гулец1|77|Q116282608|Нап|}} {{Гулец1|80|Q122873700|ПА|}} {{Гулец1|94|Q123338583|ПА|}} {{Гулец1|99|Q113563588|ПА|}} {{Канец складу}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20071214084954/http://forum.cska.bg/ Афіцыйны сайт] {{Першая прафэсійная ліга чэмпіянату Баўгарыі па футболе}} [[Катэгорыя:Сафія]] c425mory0ink0sxjnyhnmi8xdhpsqcm 0 121612 2690005 2197035 2026-09-11T22:32:46Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2690005 wikitext text/x-wiki '''Аналіты́чная хі́мія''' — разьдзел [[Хімія|хіміі]], які разглядае прынцыпы й мэтады падзелу й вызначэньня [[хімічны склад|хімічнага складу]] [[рэчыва]]ў. Узьнікла разам зь [[неарганічная хімія|неарганічнай хіміяй]] раней за іншыя хімічныя навукі. Якасны аналіз вызначае хімічны склад дадзенага рэчыва альбо сумесі; колькасны аналіз вызначае колькі там гэтага рэчыва. Аналітычныя мэтады можна ўмоўна падзяліць на клясычныя й інструмэнтальныя. Клясычныя мэтады выкарыстоўваюць для падзелу [[прэцыпітацыя|прэцыпітацыю]], [[экстракцыя|экстракцыю]] й [[дыстыляцыя|дыстыляцыю]] й для колькаснага аналізу па колеру, паху альбо [[тэмпэратура плаўленьня|тэмпэратуры плаўленьня]]. Колькасны аналіз праводзіцца ўзважваньнем альбо вымярэньнем [[аб’ём]]у. Інструмэнтальныя мэтады выкарыстоўваюць пэўнае абсталяваньне для вымярэньня пэўных [[фізычная велічыня|фізычных велічынь]], напрыклад, [[адсорбцыя сьвятла|адсорбцыі сьвятла]] [[флюарэсцэнцыя|флюарэсцэнцыі]] альбо [[электраправоднасьць|электраправоднасьці]]. Падзел вырабляецца з дапамогай [[храматаграфія|храматаграфіі]] альбо [[электрафарэз]]у. == Гісторыя == [[Файл:Bunsen-Kirchhoff.jpg|міні|180пкс|справа|Густаў Кірхгоф (зьлева) і Робэрт Бунзэн (справа)]] Аналітычная хімія зарадзілася разам з навукай хіміяй і заўсёды гуляла ў ёй важную ролю, забясьпечваючы мэтодыку вызначэньня хімічных элемэнтаў і злучэньняў у рэчывах. Сыстэматычную мэтодыку элемэнтнага аналізу распрацаваў [[Юстус фон Лібіх]]. У [[19 стагодзьдзе|XIX стагодзьдзі]] паўстала таксама мэтодыка аналізу арганічных рэчываў, асновай якой былі спэцыфічныя рэакцыі функцыянальных групаў. Першую мэтодыку інструмэнтальнага аналізу распрацавалі [[Робэрт Бунзэн]] і [[Густаў Кірхгоф]], якія, вывучаючы [[спэктар|спэктры]] выпраменьваньня полымя, вынайшлі ў [[1860]] годзе [[рубід]] і [[цэз]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120823193947/http://wwwsoc.nii.ac.jp/jsac/analsci/ICAS2001/pdfs/0500/0571_3i05n.pdf Analytical Sciences 2001, Volume 17 Supplement], Basic Education in Analytical Chemistry</ref>. Большасьць найважнейшых мэтадаў аналітычнай хіміі былі распрацаваны пасьля [[1900]] году. У [[20 стагодзьдзе|XX стагодзьдзі]] ўсё большую ролю ў галіне сталі гуляць інструмэнтальныя мэтады, здабыўшы статус асноўных. Асабліва хутка асноўныя [[спэктраскопія|спэктраскапічныя]] і [[спэктрамэтрыя|спэктрамэтрычныя]] мэтады разьвіваліся ў пачатку стагодзьдзя, а да ягонага канца інструмэнтар аналітыкаў быў істотна ўдасканалены<ref>[http://dx.doi.org/10.1016/S0039-9140(99)00358-6 Talanta Volume 51, Issue 5, p921-933], Review of analytical next term measurements facilitated by drop formation technology</ref>. Аналягічны шлях у сваім разьвіцьці прайшлі мэтады [[сэпарацыя (хімія)|сэпарацыі]], і тут таксама сталі дамінаваць высокапрадукцыйныя інструмэнты<ref>[http://dx.doi.org/10.1016/S0165-9936(02)00806-3 TrAC Trends in Analytical Chemistry Volume 21, Issues 9-10, Pages 547-557], History of gas chromatography</ref>. Ў [[1970-я|1970-х]] мэтады аналізу і сэпарацыі ўсё часьцей пачалі выкарыстоўвацца ў комплексе, што дазваляе дасягнуць поўнай характэрызацыі рэчываў, якія дасьледуюцца. Калі раней аналітычная хімія была сканцэнтравана ў асноўным на малых [[малекула]]х, прыкладна з [[1970-я|1970-х]] гадоў аналітычная хімія ўсё больш пашырала вобласьць сваіх дасьледаваньняў у галіне [[біялёгія|біялёгіі]]. Удасканаленьне [[лязэр]]аў спрыяла таму, што яны сталі выкарыстоўвацца ў хіміі спачатку для аналізу, а затым і для ўплыву на ход рэакцый. У канцы [[20 стагодзьдзе|XX стагодзьдзя]] вобласьць практычнага прымяненьня аналітычнай хіміі пашырылася, ахапіўшы такія палі дзейнасьці як хімічная прамысловасьць, клінічная хімія, аналіз стану навакольнага асяродзьдзя, [[крыміналістыка]]<ref>[http://dx.doi.org/10.1016/0039-9140(89)80077-3 Talanta, Volume 36, Issues 1-2, January–February 1989, Pages 1-9]. History of analytical chemistry in the U.S.A.</ref>. Сучасныя мэтады хімічнага аналізу ў асноўным зьяўляюцца інструмэнтальнымі. Хімікі найчасьцей спэцыялізуюцца на пэўным тыпе прылады. Акадэмічныя дасьледаваньні сканцэнтраваныя або на пошуку новых прыкладаньняў або на распрацоўцы новых мэтадаў аналізу. Напрыклад, хімік-аналітык можа праводзіць дасьледаваньні, зьвязаныя з адкрыцьцём у [[кроў|крыві]] хімічных злучэньняў, якія павялічваюць рызыку захварэць на [[Рак (захворваньне)|рак]]. Распрацоўка новай [[тэхналёгія|тэхналёгіі]] можа зводзіцца да выкарыстаньня лязэра на фарбавальніках, з дапамогай якога павялічваецца адчувальнасьць і спэцыфічнасьць спэктраскапічнага мэтаду. Тыя мэтады й інструмэнты, якія ўжо распрацаваныя, часта стандартызуюцца, каб можна было праводзіць параўнаньне зь іншымі дасьледаваньнямі на працягу значнага пэрыяду. Асабліва гэта важна для прамысловага кантролю якасьці, для крыміналістыкі й для дасьледаваньняў у галіне кантролю навакольнага асяродзьдзя. Аналітычная хімія адыгрывае ўсё большую ролю ў [[Фармакалёгія|фармакалёгіі]], дзе акрамя аналізу якасьці, ейныя мэтады выкарыстоўваюцца для распрацоўкі новых лекаў, асабліва там, дзе разуменьне ўзьдзеяньня лекаў на пацыента асабліва крытычнае. == Разьдзелы == Аналітычная хімія складаецца з двух вялікіх разьдзелаў: * '''Якасны аналіз''', які ўсталёўвае зь якіх [[хімічны элемэнт|хімічных элемэнтаў]] (або [[іён]]аў) складаецца досьледнае рэчыва. * '''Колькасны аналіз''', які ўсталёўвае колькаснае ўтрыманьне элемэнтаў, іёнаў або хімічных злучэньняў, якія ўваходзяць у склад досьледных рэчываў, сумесяў, матэрыялаў. Клясыфікацыя розных відаў аналізу можа грунтавацца таксама на прыродзе часьцінак, якія вызначаюцца. У такіх выпадках кажуць пра [[ізатопны аналіз|ізатопны]], [[элемэнтны аналіз|элемэнтны]] (атамна-іённы), функцыянальны (структурна-групавы), [[малекулярны аналіз|малекулярны]] або фазавы аналіз. * '''[[Ізатопны аналіз]]''' — дасьледаваньне рэчыва на прадмэт ягонага ізатопнага складу. Напрыклад, вызначэньне зьместу [[Цяжкая вада|цяжкай вады]] ([[дэйтэрый|дэйтэраванай]]) у [[вада|звычайнай]]. * '''Функцыянальны аналіз''' — вызначэньне [[Функцыянальная група|функцыянальных групаў]] у арганічным рэчыве. * '''Фазавы аналіз''' — дасьледаваньне фазавага складу рэчыва. Напрыклад, [[сульфід медзі|сульфід]] і [[аксід медзі]] не разьмеркаваны ў [[мінэрал]]е гамагенна, а ўтвораюць асобныя [[Фаза (мэталазнаўства)|фазы]]. == Інструмэнтальныя мэтады == === Спэктраскопія === {{Асноўны артыкул|Спэктраскопія}} Спэктраскапічныя мэтады вымяраюць узаемадзеяньне малекул з электрамагнітным полем. Спэктраскопія навогуле ахоплівае такія паняткі, як [[атамна-адсарбцыйная спэктраскопія]], [[атамна-эмісійная спэктраскопія]], [[ультрафіялетавая спэктраскопія]], [[рэнтгэнафлюарэсцэнтны аналіз]], [[інфрачырвоная спэктраскопія]], [[Раман-спэктраскопія]], [[падвоеная-палярызацыйная інтэрфэрамэтрыя]], [[ЯМР-спэктраскопія]], [[фотаэлектронная спэктраскопія]], [[Мэсбаўэрыўская спэктраскопія]] й іншыя. === Мас-спэктрамэтрыя === {{Асноўны артыкул|Мас-спэктрамэтрыя}} Мас-спэктрамэтрыя вымярае стаўленьне масы да зараду малекулы выкарыстоўваючы электрычнае й магнітнае полі. Існуе некалькі мэтадаў іянізацыі ўзору для правядзеньня дасьледаваньняў: хімічная іянізацыя, бамбаваньне пучком электронаў і іншыя. == Крыніцы == {{Зноскі}} == Вонкавыя спасылкі == * [http://www.anchem.ru/ Партал хімікаў-аналітыкаў] * [http://www.chem-astu.ru/chair/study/anchem/ Аналітычная хімія]. Навучальны дапаможнік * [https://web.archive.org/web/20120225234706/http://www.chemport.ru/chemical_encyclopedia_letter_a.html Хімічная энцыкляпэдыя] [[Катэгорыя:Аналітычная хімія| ]] [[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]] 0uxcol90z3qb03odt48l62op2sx62m6 0 143594 2689967 2688104 2026-09-11T20:16:04Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2689967 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Іслач |Лягатып = ФК Іслач.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Іслач» |Заснаваны = 2007 |Горад = [[Тарасава (Менская вобласьць)|Тарасава]], [[Менскі раён]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Стадыён ФК «Менск»|ФК «Менск»]], [[Менск]] |Умяшчальнасьць = 3000 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Ігар Смальянінаў<ref>[https://fcisloch.by/show.asp?t=rukovodstvo ФК Иcлочь. Клуб. Руководство]{{Ref-ru}}</ref> |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенск}} |Сайт = http://fcisloch.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія |pattern_la1= |pattern_b1=___vneckyellow |pattern_ra1= |pattern_sh1= |pattern_so1= |leftarm1=0000FF |body1=0000FF |rightarm1=0000FF |socks1=0000FF |shorts1 = 0000FF |pattern_la2= |pattern_b2= |pattern_ra2= |pattern_sh2= |leftarm2= white |body2= white |rightarm2= white |shorts2 = white |socks2= white }} «'''Іслач'''» — беларускі футбольны клюб зь вёскі [[Тарасава (Менская вобласьць)|Тарасава]] [[Менскі раён|Менскага раёну]]. Заснаваны ў 2007 годзе. З 2016 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == === Першыя гады === Быў заснаваны як калектыў фізычнай культуры, спачатку ўдзельнічаў у абласных чэмпіянатах. Першую гульню каманда правяла 6 чэрвеня 2007 году ў чэмпіянаце Менскага раёну супраць клюбу «Міханавічы»<ref>[http://www.football.by/news/100626.html 6 июня «Ислочи» исполнилось 10 лет!]{{Ref-ru}}</ref>. У 2007—2011 гадах каманда выступала ў чэмпіянаце Менскай вобласьці. У 2011 годзе клюб атрымаў перамогу ў аматарскім [[Рэгіянальны Кубак Беларусі|Рэгіянальным Кубкам Беларусі]]. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзоне 2012 году]] «Іслач» заявілася ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі. У дэбютным сэзоне клюб адразу заняў трэцяе месца і атрымаў месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. Таксама, пасьпяхова згуляўшы ў адборачных матчах, клюб трапіў у фінальную частку [[Эўрапейскі рэгіянальны кубак|Эўрапейскага рэгіянальнага кубка]]. У чэрвені 2013 году «Іслач» прыняла ўдзел у фінальным турніры Кубка Рэгіёнаў УЭФА ў італьянскім рэгіёне [[Вэнэта]]. Заняўшы другое месца ў групе, з адной паразай і дзьвюма перамогамі, каманда атрымала выніковае трэцяе месца. У Першай лізе «Іслач» спачатку выступала ўпэўнена і прэтэндавала на высокія месцы, але старт другога кола быў правалены. У выніку каманда спынілася на 9 месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|Сэзон 2014 году]] каманда распачала выдатна, пасьля 5 тураў знаходзілася на першым радку. Але потым пайшоў шэраг няўдач, і першае кола каманда скончыла ўжо ў няжняй палове табліцы. Пасьля няўдачаў улетку 2014 году быў значна зьменены склад каманды, да якога далучыліся гульцы з досьведам выступаў у Найвышэйшай лізе. У выніку «Іслач» здолела ўмяшацца ў барацьбу за трэцяе месца, якое давала права на стыкавыя матчы за месца ў Найвышэйшай лізе. Але, згуляўшы ўнічыю ў чатырох апошніх турах, «Іслач» засталася на сёмым месцы. === Прасоўваньне ў Найвышэйшую лігу === У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] годзе «Іслач» выйграла першынство ў Першай лізе і атрымала права на ўдзел у Найвышэйшай лізе ў наступным сэзоне. Калі ў Першай лізе «Іслач» свае хатнія матчы ладзіла на штучным полі менскага САК «[[Алімпійскі (спартова-аздараўляльны комплекс)|Алімпійскага]]», па выхадзе ў Найвышэйшую лігу каманда Менскага раёну пераехала на маладэчанскі [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкі стадыён]]. Дэбютны сэзон у Найвышэйшай лізе для каманды пачаўся пасьпяхова, «Іслач» апынулася сярод лідэраў і доўгі час трымалася ўверсе табліцы. У другой палове чэмпіянату вынікі пагоршыліся, каманда апусьцілася ніжэй, але пасьпяховы фініш дазволіў скончыць сэзон на 7 месцы. Цяжкі ўдар па «Іслачы» быў нанесены скандалам з дамоўленым матчам. Як паведамлялася, 30 красавіка ў матчы пятага тура «Іслач» саступіла берасьцейскаму «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» зь лікам 2:4, але пазьней вынік быў ануляваны і «Іслачы» прысуджаная параза зь лікам 0:3. У дадатак клюб быў пазбаўлены 7 пунктаў на наступны [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзон 2017 году]]. Пачаўшы сэзон з штрафнымі пунктамі, дружына доўгі час на магла зарабіць аніводнага пункту, гне заважаючы на няблагі футбол. За першую палову сэзону «Іслач» зарабіла тыя самыя 7 пунктаў, усталяваўшы на сваім балянсе 0 пунктаў агулам. За восем тураў да сканчэньня адставаньне ад выратавальнага 14 месца складала 11 пунктаў. У рэшце, клюб выдатна правёў фінальны этап, атрымаўшы ў васьмі матчах шэсьць перамог, за тур да фінішу забясьпечыўшы захаваньне месца ў лізе. У выніку «Іслач» скончыла сэзон на 11 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] «Іслач» знаходзілася ў ніжняй частцы табліцы, ня маючы магчымасьці ўзьняцца вышэй. Няўдалы адрэзак у пачатку другой паловы турніру, калі каманда апусьцілася блізка да зоны вылету, атрымалася пераадолець дзякуючы перамогам над лідэрамі — салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. У выніку «Іслач» скончыла сэзон на дзясятым радку. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]] дружына вырашыла змагацца за больш высокія месцы, галоўны трэнэр [[Віталь Жукоўскі]] агучыў задачу ў 50 набраных пунктаў у Найвышэйшай лізе і барацьбу за эўракубкавыя месцы. Значна абнавіўся склад, былі запрошаныя дасьведчаныя гульцы, а таксама шэраг пэрспэктыўных легіянэраў. Асабліва вылучаўся гвінэец [[Мамо Янсанэ]]. У выніку каманда добра пачала сэзон, узьняўшыся ўверх табліцы, а ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] выбіла ў чвэрцьфінале БАТЭ. У паўфінале клюб толькі ў дадатковы час саступіў «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёру]]». Пазьней вынікі ў чэмпіянаце пагоршыліся, асноўным стала змаганьне за чацьверты радок, аднак у выніковай табліцы «Іслач» заняла 5 месца. У 2020 годзе «Іслач» стала больш увагі надаваць маладым гульцам, якія запрашаліся зь іншых клюбаў, таксама да асноўнай каманды падцягваліся ўласныя дублёры. Пры гэтым клуб захаваў асноўных футбалістаў і ўзмацніўся шэрагам дасьведчаных выканаўцаў. У турнірнай табліцы каманда амаль увесь час знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і ў выніку скончыла сэзон на 7 радку. На заканчэньне году стала вядома, што шматгадовы галоўны трэнэр каманды Віталь Жукоўскі сыдзе з каманды і ачоліць барысаўскі БАТЭ. === Па сыходзе Жукоўскага === У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзон 2021 году]] клюб рушыў з новым галоўным трэнэрам [[Арцём Радзькоў|Арцёмам Радзьковым]]<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/147321.html|title = Артем Радьков возглавил "Ислочь"|author = |date = 2021-01-04|work = Football.by|language = ru|accessdate =2021-09-27}}</ref>. Каманда значна зьмяніла склад, клюб пакінулі амаль усе дасьведчаныя гульцы, якіх замянілі маладыя выканаўцы, у тым ліку замежнікі. У пачатку сэзону «Іслач» дайшла да фіналу [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Кубка Беларусі]], дзе атрымала паразу ад барысаўскага БАТЭ, які яшчэ на той момант ачольваў Жукоўскі. Чэмпіянат краіны для клюбу пачаўся нестабільна, а ў новым розыгрышу кубка каманда адразу ў 1/8 фіналу саступіла гомельскаму «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыву]]» ў сэрыі пасьляматчавых пэнальці (3:3, па пэнальці 4:2). Тым ня менш каманда часам выдавала добрыя адрэзкі і знаходзілася пераважна ў сярэдзіне табліцы, аднак няўдалы фініш пакінуў «Іслач» на 10 радку. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Іслач» працягвала кіравацца працай з маладымі гульцамі, у тым ліку набывала іх у арэнду ў іншых клюбаў, дзе футбалісты ня мелі трывалага месца ў складзе. «Іслач» правяла першую палову чэмпіянату нестабільна. Гэтак дружына перамагла ў матчах з асноўнымі прэтэндэнтамі на мэдалі, як то з БАТЭ, «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыкам-БДУ]]» і менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», аднак саступала камандам зь сярэдзіны табліцы. Турнірнае становішча ў сярэдзіне сэзону пагоршылі чатыры паразы запар, але затым «Іслач» перамагла пяць разоў і павярнулася ў барацьбу за мэдалі. Прапусьціўшы наперад канкурэнтаў, каманда фінішавала на пятым месцы, паўтарыўшы сваё найлепшае дасягненьне ў Найвышэйшай лізе. Галоўны трэнэр «Іслачы» Арцём Радзькоў паводле вынікаў сэзону быў прызнаны найлепшым трэнэрам айчыннага першынства. Новым галоўным трэнэрам каманды па Радзькове быў прызначаны [[Дзьмітры Камароўскі]]. Сэзон 2023 году каманда правяла ў верхняй частцы табліцы, беручы ўдзел у змаганьні за бронзавыя мэдалі. Улетку «Іслач» мела магчымасьць дэбютаваць у эўракубках у выніку адхіленьня «Шахцёру» і «Энэргетыка-БДУ» ў сувязі з дамоўнымі матчамі. Тым ня менш, па разглядзе апэляцыйнай рады [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]] было пастаноўлена не даваць клюбу зь Менскага раёну месца на ўдзел у [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Лізе канфэрэнцыяў]], бо клюб некалькі ўдзельнічаў у дамоўным матчах у 2016 годзе. У выніку месца ў кубку атрымаў гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёман]]». Тым часам напрыканцы розыгрышу айчыннага чэмпіянату «Іслач» набрала неблагую хаду, усталяваўшы сяміматчавую сэрыю без паразаў. Ажно да апошняга матчу каманда прэтэндавала на бронзавыя мэдалі, але параза ад «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» ў апошнім туры зашкодзіла здабыцьцю мэдалёў. Аднак, дружына фінішавала на рэкордным для сябе чацьвертым месцы. == Дасягненьні == * Аматарскі [[Рэгіянальны Кубак Беларусі]]: 2011 * Бронзавы прызэр Кубку Рэгіёнаў УЭФА: 2013 == Склад == : ''Актуальны на 11 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q1848919|Бр|}} {{Гулец1|3|Q126709748|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Шулуноў||2009}} {{Гулец1|5|Q56876938|ПА|}} {{Гулец1|7|Q64167925|ПА|}} {{Гулец1|8|Q3618885|Нап|}} {{Гулец1|10|Q2635624|Нап|}} {{Гулец1|11|Q111549972|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арэнбург (футбольны клюб)|Арэнбург]]}} {{Гулец1|13|Q64875585|ПА|}} {{Гулец1|15|Q52714817|ПА|}} {{Гулец1|17|Q138784119|ПА|}} {{Гулец1|18|Q138779538|Аб|}} {{Гулец1|19|Q136745925|Нап|}} {{Гулец1|21|Q115125344|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Павал Шаўчэнка||2006}} {{Гулец1|23|Q117198163|Нап|}} {{Гулец1|25|Q106625277|Аб|}} {{Гулец1|28|Q60793332|Бр|}} {{Гулец1|29|Q113645211|Нап|}} {{Гулец|32|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімафей Шкурдзюк||2008}} {{Гулец1|33|Q51235496|Аб|}} {{Гулец1|70|Q122184908|Нап|}} {{Гулец1|74|Q102311348|ПА|}} {{Гулец1|77|Q125472427|ПА|}} {{Гулец|81|{{Сьцяг|Расея}}|Бр|Іван Ярохін||2006}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Мікіта Фадзееў||2003}} {{Гулец1|99|Q63169593|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' {{Рост}} || 36 || 21 || 7 || 8 || 61–30 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 39–37 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 30 || 11 || 12 || 7 || 39–35 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 20 || 9 || 1 || 76–24 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 33–39 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 10 || 4 || 16 || 27–46 || 27{{Заўвага|«Іслач» пазбаўленая 7 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 20–37 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 13 || 8 || 9 || 42–36 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 13 || 6 || 11 || 47–46 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 9 || 7 || 14 || 38–47 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 16 || 6 || 8 || 51–33 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 28 || 14 || 5 || 9 || 40–29 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 36–30 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 13 || 5 || 45–26 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/4]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||2||1||0||1||1—1 |- |Усяго||2||1||0||1||1—1 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024—2025]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Сан-Марына}} |[[Ля Фіярыта Монтэджардана|Ля Фіярыта]] |0:1 (пэн. 2:4) |1:0 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190426030943/http://fcisloch.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Менскі раён]] lqxy0qdet2ef3gq2olhpoywvzl0evjl 2689982 2689967 2026-09-11T20:40:05Z Dymitr 10914 /* Склад */ стыль 2689982 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Іслач |Лягатып = ФК Іслач.png |ПоўнаяНазва = Футбольны клюб «Іслач» |Заснаваны = 2007 |Горад = [[Тарасава (Менская вобласьць)|Тарасава]], [[Менскі раён]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Стадыён ФК «Менск»|ФК «Менск»]], [[Менск]] |Умяшчальнасьць = 3000 |Пасада кіраўніка = Дырэктар |Кіраўнік = Ігар Смальянінаў<ref>[https://fcisloch.by/show.asp?t=rukovodstvo ФК Иcлочь. Клуб. Руководство]{{Ref-ru}}</ref> |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенскЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенскСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ІслачМенск}} |Сайт = http://fcisloch.by/ |Прыналежнасьць = Беларускія |pattern_la1= |pattern_b1=___vneckyellow |pattern_ra1= |pattern_sh1= |pattern_so1= |leftarm1=0000FF |body1=0000FF |rightarm1=0000FF |socks1=0000FF |shorts1 = 0000FF |pattern_la2= |pattern_b2= |pattern_ra2= |pattern_sh2= |leftarm2= white |body2= white |rightarm2= white |shorts2 = white |socks2= white }} «'''Іслач'''» — беларускі футбольны клюб зь вёскі [[Тарасава (Менская вобласьць)|Тарасава]] [[Менскі раён|Менскага раёну]]. Заснаваны ў 2007 годзе. З 2016 году выступае ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. == Гісторыя == === Першыя гады === Быў заснаваны як калектыў фізычнай культуры, спачатку ўдзельнічаў у абласных чэмпіянатах. Першую гульню каманда правяла 6 чэрвеня 2007 году ў чэмпіянаце Менскага раёну супраць клюбу «Міханавічы»<ref>[http://www.football.by/news/100626.html 6 июня «Ислочи» исполнилось 10 лет!]{{Ref-ru}}</ref>. У 2007—2011 гадах каманда выступала ў чэмпіянаце Менскай вобласьці. У 2011 годзе клюб атрымаў перамогу ў аматарскім [[Рэгіянальны Кубак Беларусі|Рэгіянальным Кубкам Беларусі]]. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|сэзоне 2012 году]] «Іслач» заявілася ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі. У дэбютным сэзоне клюб адразу заняў трэцяе месца і атрымаў месца ў [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лізе]]. Таксама, пасьпяхова згуляўшы ў адборачных матчах, клюб трапіў у фінальную частку [[Эўрапейскі рэгіянальны кубак|Эўрапейскага рэгіянальнага кубка]]. У чэрвені 2013 году «Іслач» прыняла ўдзел у фінальным турніры Кубка Рэгіёнаў УЭФА ў італьянскім рэгіёне [[Вэнэта]]. Заняўшы другое месца ў групе, з адной паразай і дзьвюма перамогамі, каманда атрымала выніковае трэцяе месца. У Першай лізе «Іслач» спачатку выступала ўпэўнена і прэтэндавала на высокія месцы, але старт другога кола быў правалены. У выніку каманда спынілася на 9 месцы. [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|Сэзон 2014 году]] каманда распачала выдатна, пасьля 5 тураў знаходзілася на першым радку. Але потым пайшоў шэраг няўдач, і першае кола каманда скончыла ўжо ў няжняй палове табліцы. Пасьля няўдачаў улетку 2014 году быў значна зьменены склад каманды, да якога далучыліся гульцы з досьведам выступаў у Найвышэйшай лізе. У выніку «Іслач» здолела ўмяшацца ў барацьбу за трэцяе месца, якое давала права на стыкавыя матчы за месца ў Найвышэйшай лізе. Але, згуляўшы ўнічыю ў чатырох апошніх турах, «Іслач» засталася на сёмым месцы. === Прасоўваньне ў Найвышэйшую лігу === У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] годзе «Іслач» выйграла першынство ў Першай лізе і атрымала права на ўдзел у Найвышэйшай лізе ў наступным сэзоне. Калі ў Першай лізе «Іслач» свае хатнія матчы ладзіла на штучным полі менскага САК «[[Алімпійскі (спартова-аздараўляльны комплекс)|Алімпійскага]]», па выхадзе ў Найвышэйшую лігу каманда Менскага раёну пераехала на маладэчанскі [[Гарадзкі стадыён (Маладэчна)|Гарадзкі стадыён]]. Дэбютны сэзон у Найвышэйшай лізе для каманды пачаўся пасьпяхова, «Іслач» апынулася сярод лідэраў і доўгі час трымалася ўверсе табліцы. У другой палове чэмпіянату вынікі пагоршыліся, каманда апусьцілася ніжэй, але пасьпяховы фініш дазволіў скончыць сэзон на 7 месцы. Цяжкі ўдар па «Іслачы» быў нанесены скандалам з дамоўленым матчам. Як паведамлялася, 30 красавіка ў матчы пятага тура «Іслач» саступіла берасьцейскаму «[[Дынама Берасьце|Дынама]]» зь лікам 2:4, але пазьней вынік быў ануляваны і «Іслачы» прысуджаная параза зь лікам 0:3. У дадатак клюб быў пазбаўлены 7 пунктаў на наступны [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|сэзон 2017 году]]. Пачаўшы сэзон з штрафнымі пунктамі, дружына доўгі час на магла зарабіць аніводнага пункту, гне заважаючы на няблагі футбол. За першую палову сэзону «Іслач» зарабіла тыя самыя 7 пунктаў, усталяваўшы на сваім балянсе 0 пунктаў агулам. За восем тураў да сканчэньня адставаньне ад выратавальнага 14 месца складала 11 пунктаў. У рэшце, клюб выдатна правёў фінальны этап, атрымаўшы ў васьмі матчах шэсьць перамог, за тур да фінішу забясьпечыўшы захаваньне месца ў лізе. У выніку «Іслач» скончыла сэзон на 11 месцы. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|сэзоне 2018 году]] «Іслач» знаходзілася ў ніжняй частцы табліцы, ня маючы магчымасьці ўзьняцца вышэй. Няўдалы адрэзак у пачатку другой паловы турніру, калі каманда апусьцілася блізка да зоны вылету, атрымалася пераадолець дзякуючы перамогам над лідэрамі — салігорскім «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёрам]]» і [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]]. У выніку «Іслач» скончыла сэзон на дзясятым радку. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|сэзоне 2019 году]] дружына вырашыла змагацца за больш высокія месцы, галоўны трэнэр [[Віталь Жукоўскі]] агучыў задачу ў 50 набраных пунктаў у Найвышэйшай лізе і барацьбу за эўракубкавыя месцы. Значна абнавіўся склад, былі запрошаныя дасьведчаныя гульцы, а таксама шэраг пэрспэктыўных легіянэраў. Асабліва вылучаўся гвінэец [[Мамо Янсанэ]]. У выніку каманда добра пачала сэзон, узьняўшыся ўверх табліцы, а ў [[Кубак Беларусі па футболе|Кубку Беларусі]] выбіла ў чвэрцьфінале БАТЭ. У паўфінале клюб толькі ў дадатковы час саступіў «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёру]]». Пазьней вынікі ў чэмпіянаце пагоршыліся, асноўным стала змаганьне за чацьверты радок, аднак у выніковай табліцы «Іслач» заняла 5 месца. У 2020 годзе «Іслач» стала больш увагі надаваць маладым гульцам, якія запрашаліся зь іншых клюбаў, таксама да асноўнай каманды падцягваліся ўласныя дублёры. Пры гэтым клуб захаваў асноўных футбалістаў і ўзмацніўся шэрагам дасьведчаных выканаўцаў. У турнірнай табліцы каманда амаль увесь час знаходзілася ў сярэдзіне табліцы і ў выніку скончыла сэзон на 7 радку. На заканчэньне году стала вядома, што шматгадовы галоўны трэнэр каманды Віталь Жукоўскі сыдзе з каманды і ачоліць барысаўскі БАТЭ. === Па сыходзе Жукоўскага === У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|сэзон 2021 году]] клюб рушыў з новым галоўным трэнэрам [[Арцём Радзькоў|Арцёмам Радзьковым]]<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/147321.html|title = Артем Радьков возглавил "Ислочь"|author = |date = 2021-01-04|work = Football.by|language = ru|accessdate =2021-09-27}}</ref>. Каманда значна зьмяніла склад, клюб пакінулі амаль усе дасьведчаныя гульцы, якіх замянілі маладыя выканаўцы, у тым ліку замежнікі. У пачатку сэзону «Іслач» дайшла да фіналу [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Кубка Беларусі]], дзе атрымала паразу ад барысаўскага БАТЭ, які яшчэ на той момант ачольваў Жукоўскі. Чэмпіянат краіны для клюбу пачаўся нестабільна, а ў новым розыгрышу кубка каманда адразу ў 1/8 фіналу саступіла гомельскаму «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыву]]» ў сэрыі пасьляматчавых пэнальці (3:3, па пэнальці 4:2). Тым ня менш каманда часам выдавала добрыя адрэзкі і знаходзілася пераважна ў сярэдзіне табліцы, аднак няўдалы фініш пакінуў «Іслач» на 10 радку. У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] «Іслач» працягвала кіравацца працай з маладымі гульцамі, у тым ліку набывала іх у арэнду ў іншых клюбаў, дзе футбалісты ня мелі трывалага месца ў складзе. «Іслач» правяла першую палову чэмпіянату нестабільна. Гэтак дружына перамагла ў матчах з асноўнымі прэтэндэнтамі на мэдалі, як то з БАТЭ, «[[Энэргетык-БДУ Менск|Энэргетыкам-БДУ]]» і менскім «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]», аднак саступала камандам зь сярэдзіны табліцы. Турнірнае становішча ў сярэдзіне сэзону пагоршылі чатыры паразы запар, але затым «Іслач» перамагла пяць разоў і павярнулася ў барацьбу за мэдалі. Прапусьціўшы наперад канкурэнтаў, каманда фінішавала на пятым месцы, паўтарыўшы сваё найлепшае дасягненьне ў Найвышэйшай лізе. Галоўны трэнэр «Іслачы» Арцём Радзькоў паводле вынікаў сэзону быў прызнаны найлепшым трэнэрам айчыннага першынства. Новым галоўным трэнэрам каманды па Радзькове быў прызначаны [[Дзьмітры Камароўскі]]. Сэзон 2023 году каманда правяла ў верхняй частцы табліцы, беручы ўдзел у змаганьні за бронзавыя мэдалі. Улетку «Іслач» мела магчымасьць дэбютаваць у эўракубках у выніку адхіленьня «Шахцёру» і «Энэргетыка-БДУ» ў сувязі з дамоўнымі матчамі. Тым ня менш, па разглядзе апэляцыйнай рады [[Зьвяз эўрапейскіх футбольных асацыяцыяў|УЭФА]] было пастаноўлена не даваць клюбу зь Менскага раёну месца на ўдзел у [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Лізе канфэрэнцыяў]], бо клюб некалькі ўдзельнічаў у дамоўным матчах у 2016 годзе. У выніку месца ў кубку атрымаў гарадзенскі «[[Нёман Горадня|Нёман]]». Тым часам напрыканцы розыгрышу айчыннага чэмпіянату «Іслач» набрала неблагую хаду, усталяваўшы сяміматчавую сэрыю без паразаў. Ажно да апошняга матчу каманда прэтэндавала на бронзавыя мэдалі, але параза ад «[[Менск (футбольны клюб)|Менску]]» ў апошнім туры зашкодзіла здабыцьцю мэдалёў. Аднак, дружына фінішавала на рэкордным для сябе чацьвертым месцы. == Дасягненьні == * Аматарскі [[Рэгіянальны Кубак Беларусі]]: 2011 * Бронзавы прызэр Кубку Рэгіёнаў УЭФА: 2013 == Склад == : ''Актуальны на 11 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец1|1|Q1848919|Бр|}} {{Гулец1|3|Q126709748|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Арцём Шулуноў||2009}} {{Гулец1|5|Q56876938|ПА|}} {{Гулец1|7|Q64167925|ПА|}} {{Гулец1|8|Q3618885|Нап|}} {{Гулец1|10|Q2635624|Нап|}} {{Гулец1|11|Q111549972|Нап|{{Падказка|ар.|арэнда}} [[Арэнбург (футбольны клюб)|Арэнбург]]}} {{Гулец1|13|Q64875585|Аб|}} {{Гулец1|15|Q52714817|ПА|}} {{Гулец1|17|Q138784119|ПА|}} {{Гулец1|18|Q138779538|Аб|}} {{Гулец1|19|Q136745925|Нап|}} {{Гулец1|21|Q115125344|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Павал Шаўчэнка||2006}} {{Гулец1|23|Q117198163|Нап|}} {{Гулец1|25|Q106625277|Аб|}} {{Гулец1|28|Q60793332|Бр|}} {{Гулец1|29|Q113645211|Нап|}} {{Гулец|32|{{Сьцяг|Беларусь}}|Нап|Цімафей Шкурдзюк||2008}} {{Гулец1|33|Q51235496|Аб|}} {{Гулец1|70|Q122184908|Нап|}} {{Гулец1|74|Q102311348|ПА|}} {{Гулец1|77|Q125472427|ПА|}} {{Гулец|81|{{Сьцяг|Расея}}|Бр|Іван Ярохін||2006}} {{Гулец|88|{{Сьцяг|Расея}}|Нап|Мікіта Фадзееў||2003}} {{Гулец1|99|Q63169593|Аб|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == === Чэмпіянат і Кубак Беларусі === {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=50|Ліга !width=30|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2012 году|2012]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''3''' {{Рост}} || 36 || 21 || 7 || 8 || 61–30 || 70 || [[Кубак Беларусі па футболе 2012—2013 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году|2013]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''9''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 39–37 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2013—2014 гадоў|1/32]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2014 году|2014]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''7''' || 30 || 11 || 12 || 7 || 39–35 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2014—2015 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году|2015]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першая]] || '''1''' {{Рост}} || 30 || 20 || 9 || 1 || 76–24 || 69 || [[Кубак Беларусі па футболе 2015—2016 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2016 году|2016]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2016 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 33–39 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2017 году|2017]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017 году|Найвышэйшая]] || '''11''' || 30 || 10 || 4 || 16 || 27–46 || 27{{Заўвага|«Іслач» пазбаўленая 7 пунктаў}} || [[Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 8 || 9 || 13 || 20–37 || 33 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/2]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2019 году|2019]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2019 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 13 || 8 || 9 || 42–36 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2019—2020 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 13 || 6 || 11 || 47–46 || 45 || [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая]] || '''10''' || 30 || 9 || 7 || 14 || 38–47 || 34 || [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая]] || '''5''' || 30 || 16 || 6 || 8 || 51–33 || 54 || [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/8]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшая]] || '''4''' || 28 || 14 || 5 || 9 || 40–29 || 47 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|Ф]]&nbsp;{{Ср|Фіналіст}} |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 11 || 8 || 11 || 36–30 || 41 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/4]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Найвышэйшая]] || '''7''' || 30 || 12 || 13 || 5 || 45–26 || 49 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/4]] |} === Удзел у эўракубках === {| class="wikitable" style="text-align: right;" |- style="text-align: center;" !Кубак !width=30|Г !width=30|В !width=30|Н !width=30|П !width=70|М |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]]||2||1||0||1||1—1 |- |Усяго||2||1||0||1||1—1 |} {| class="wikitable" ! Сэзон ! Кубак ! Раўнд ! ! Клюб ! Дома ! У гасьцях |- |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў|2024—2025]] |[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА|Ліга канфэрэнцыяў]] |1 к/р |{{Сьцяг Сан-Марына}} |[[Ля Фіярыта Монтэджардана|Ля Фіярыта]] |0:1 (пэн. 2:4) |1:0 |} == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20190426030943/http://fcisloch.by/ Афіцыйны сайт]{{Ref-ru}} {{Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Менскі раён]] kk8jcq6bf56j1bxn80xkopir9cs74gj 0 180298 2690048 2089971 2026-09-12T10:47:25Z SergeiSEE 38150 дапаўненьне Вонкавыя спасылкі 2690048 wikitext text/x-wiki [[Файл:Деды.jpg|300пкс|значак|Беларускае традыцыйнае сьвята «[[Дзяды]]»]] '''Трады́цыя''' — павер’е ці паводзіны, якія перадаюцца ў межах групы або грамадзтва і маюць сымбалічнае або асаблівае значэньне з паходжаньнем у мінулым. Агульныя прыклады ўключаюць у сябе сьвяты або непрактычнае, але сацыяльна значнае адзеньне (напрыклад, парыкі ў юрыстаў і ваенныя афіцэрскія шпоры), але ідэя традыцый таксама ўжываецца да сацыяльных нормаў, напрыклад, прывітаньня. Традыцыі могуць захоўвацца і разьвівацца на працягу тысячаў гадоў — слова «традыцыя» паходзіць ад [[Лацінская мова|лацінскага]] «tradere» або «traderer» і літаральна азначае перадаваць ці аддаваць на захоўваньне. Хоць прынята лічыць, што традыцыі маюць старажытную гісторыю, многія традыцыі былі прыдуманыя з палітычнымі ці культурнымі мэтамі і выконваюцца на працягу кароткага пэрыяду часу. Некаторыя навукі, такія як [[антрапалёгія]] і [[біялёгія]], адаптавалі тэрмін «традыцыя», вызначаючы яго больш дакладна, чым у яго звычайным выкарыстаньні, з мэтай палягчэньня навуковага дыскурсу. Паняцьце традыцыя ў сэнсе павагі да мінуўшчыны таксама мае месца ў палітычных і філязофскіх дыскурсах. Напрыклад, палітычная канцэпцыя [[традыцыяналізм]]у заснаваная на ім, бо базуецца на розных сусьветных рэлігіях, уключаючы [[традыцыйны каталіцызм]]. У мастацкіх кантэкстаў, традыцыі выкарыстоўваюцца для вызначэньня карэктнага адлюстраваньня віду мастацтва. Напрыклад, пры выкананьні традыцыйных жанраў (напрыклад традыцыйнага танцу) захаваньне традыцыйных прынцыпаў складаньня гэтай формы мастацтва мае большае значэньне, чым уласныя перавагі выканаўцы. Такі шэраг фактараў, як індустрыялізацыя, глябалізацыя, асыміляцыя ці маргіналізацыя пэўных культурных груп, можа прывесьці да страты традыцый. У адказ на гэта ў многіх краінах па ўсім сьвеце сёньня ажыцьцяўляюцца спробы захаваньня традыцый, а людзі надаюць асаблівую ўвагу такім аспэктам, як традыцыйныя мовы. Традыцыя звычайна супрацьпастаўляецца з мэтамі сучаснасьці і яе варта адрозьніваць ад канвэнцый, законаў, норм, працэдур, правілаў і падобных канцэпцый. {{Накід}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://tradycyja.com/ | копія = | дата копіі = | загаловак = Культурніцкая кампанiя «Традыцыя»/«Tradycyja»| фармат = | назва праекту = | выдавец = | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} * {{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = | url = https://www.youtube.com/@etnatradycyja | копія = | дата копіі = | загаловак = Belarusian Traditional Culture| фармат = | назва праекту = | выдавец = [[YouTube]] | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }} [[Катэгорыя:Традыцыя| ]] 305x3xkxr8d1b1j3cnutlstoua3rp53 0 180510 2690030 2668995 2026-09-12T07:25:41Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2690030 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 дымы, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згаданая вёска Савічы ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] kiryx2srhbo90gmtla5xqy0iqorfmix 2690031 2690030 2026-09-12T08:00:53Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2690031 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 дымы, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згодна зь інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой адпраўлялі конную службу. Баярын Радко Гарайнавіч меў у Савічах 1 дым, а каня выстаўляў з вострава Лесішча. Што да тутэйшай сялянскай грамады, дык атаман Пашко з патужнікамі, усяго 40 (?) дымоў{{заўвага|Пэўна, пераважная большасьць зь іх заставаліся нэндзнымі.}}, якія складалі 9 службаў, мусілі плаціць 3 капы і яшчэ 13 грошаў чыншу, 15 бочак жыта і 15 бочак аўса<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905, 907зв.</ref>. Названая вёска Савічы і ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] 33qlqdbzlwdeilu63xxtzj1z2mwb899 2690032 2690031 2026-09-12T08:27:42Z Дамінік 64057 2690032 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|170пкс|Баяры ў Савічах. 1580 г.]] [[Файл:Павіннасьці савіцкай грамады. 1580 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Павіннасьці савіцкай грамады. 1580 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 дымы, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згодна зь інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой адпраўлялі конную службу. Баярын Радко Гарайнавіч меў у Савічах 1 дым, а каня выстаўляў з вострава Лесішча. Што да тутэйшай сялянскай грамады, дык атаман Пашко з патужнікамі, усяго 40 (?) дымоў{{заўвага|Пэўна, пераважная большасьць зь іх заставаліся нэндзнымі.}}, якія складалі 9 службаў, мусілі плаціць 3 капы і яшчэ 13 грошаў чыншу, 15 бочак жыта і 15 бочак аўса<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905, 907зв.</ref>. Названая вёска Савічы і ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] nseo6hm2zjgt0lz8kefzqgwgzpmuhfy 2690037 2690032 2026-09-12T08:47:45Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2690037 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|170пкс|Баяры ў Савічах. 1580 г.]] [[Файл:Павіннасьці савіцкай грамады. 1580 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Павіннасьці савіцкай грамады. 1580 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 дымы, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой адпраўлялі конную службу. Баярын Радко Гарайнавіч меў у Савічах 1 дым, а каня выстаўляў з вострава Лесішча. Што да тутэйшай сялянскай грамады, дык атаман Пашко з патужнікамі, усяго 40 (?) дымоў{{заўвага|Пэўна, пераважная большасьць зь іх заставаліся нэндзнымі.}}, якія складалі 9 службаў, мусілі плаціць 3 капы і яшчэ 13 грошаў чыншу, 15 бочак жыта і 15 бочак аўса<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905, 907зв.</ref>. Названая вёска Савічы і ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] 7kz05650zkv2t8d4f3jo7w2isqs69cp 2690047 2690037 2026-09-12T09:19:03Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2690047 wikitext text/x-wiki {{Іншыя значэньні|Савічы}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Савічы |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Савічаў |Трансьлітараваная назва = Savіčy |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1512 годам |Першыя згадкі = |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскі]] |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = 17 |Год падліку колькасьці = 2023 |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 37 |Шырата сэкундаў = 27 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 18 |Даўгата сэкундаў = 33 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.4 |Commons = |Сайт = }} '''Са́вічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}} С. 77</ref> — вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню паселішча згаданае 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''«Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла Брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен Савенскі ў Хвашчы востраў Брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен{{заўвага|Будучая вёска [[Жэрднае]] ў межах сучаснага Брагінскага раёну.}} быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (разам зь Любечам і Савічамі), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Савічы ў рэестры 1571 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Савічы ў рэестры 1571 г.]] [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|170пкс|Баяры ў Савічах. 1580 г.]] [[Файл:Павіннасьці савіцкай грамады. 1580 г.jpg|значак|зьлева|170пкс|Павіннасьці савіцкай грамады. 1580 г.]] Надалей Савічы прысутныя ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Кароны. Тады ў ім налічвалася 6 паўнавартых дымоў (×6 — каля 36 жыхароў), зь якіх выбрана было па 20 грошаў. А яшчэ жылі людзі нэндзныя (убогія), усяго 23 дымы, няздольныя плаціць зусім<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 474зв.-475; Źródła dziejowe. T. XX. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym; T. IX: Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / A. Jabłonowski — Warszawa, 1894. Wykazy… S. 30</ref>. 2-м жніўня 1578 году датаваны прывілей караля [[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]] пану Станіславу Клапоцкаму на сёлы ў Любецкім старостве — Савічы і Хракавічы<ref>Руська (Волинська) метрика [Текст]: регести документів Коронної канцелярії для укр. земель (Волинське, Київське, Брацлавське, Чернігівське воєводства) 1569-1673 / Держ. ком. арх. України, Центр. держ. істор. арх. України, м. Київ, Ін-т укр. археографії та джерелознавства ім. М. С. Грушевського НАН України, Генер. дирекція держ. арх., Голов. арх. давніх актів ; ред. і упоряд Г. Боряк [та ін.] ; передм. П. К. Грімстед. — Київ, 2002. С. 295</ref>. Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой адпраўлялі конную службу. Баярын Радко Гарайнавіч меў у Савічах 1 дым, а каня выстаўляў з вострава Лесішча{{заўвага|Дзіўным чынам І. В. Кандрацьеў уважаў, нібы гэты тапонім мог паходзіць ад слова... «лежень»<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 316</ref>.}}. Што да тутэйшай сялянскай грамады, дык атаман Пашко з патужнікамі, усяго 40 (?) дымоў{{заўвага|Пэўна, пераважная большасьць зь іх заставаліся нэндзнымі.}}, якія складалі 9 службаў, мусілі плаціць 3 капы і яшчэ 13 грошаў чыншу, 15 бочак жыта і 15 бочак аўса<ref>ЦДІАУК. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905, 907зв.</ref>. Названая вёска Савічы і ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году. Належала яна да Любецкай воласьці аднаіменнага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Агульны пабор з 24 савіцкіх падданых складаў 171 злоты і 20 грошаў<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 296, 299</ref>. Маецца зьвестка пра Савічы і ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добра [[Старая Ёлча|Ёлча]], [[Бярозкі (Брагінскі раён)|Бярозкі]], Савічы, [[Грушнае]] «і іншых»{{заўвага|У гістарычна-генэалягічных і маёнтковых матэрыялах Сапегаў удакладняецца, што добры Ёлча складаліся з фальварку Савічы і вёсак Бярозкі (Berezno), Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын alias Radzyn<ref>Sapiehowie: materjały historyczno-genealogiczne i majątkowe. T. 3. – Petersburg, 1894. S. 313</ref>{{заўвага|Апошнія дзьве назвы, аднак, мелі розныя паселішчы, зь якіх [[Радзін]] панам Сапегам даўно не належаў.}}.}}, відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа{{Заўвага|Ёсьць згадка пра інвэнтар Ёлчанскага ключа 1771 году<ref>Аrchiwum Główny Akt Dawnych w Warszawie. Аrchiwum Рrozorów і Jelskich (надалей: APiJ). Sygn. 1. S. 1</ref>}}, ад падканцлера літоўскага графа [[Міхал Антоні Сапега|Міхала Сапегі]] войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя [[Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі|Міхала Чартарыйскага]], замацаваным вялікай пячаткай<ref>АРіJ. Sygn. 1. S. 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === [[Файл:Фальварак і вёска Пучын на схематычным пляне Рэчыцкага павету 1800 г.png|значак|зьлева|170пкс|Вёска Савічы на схематычным пляне Рэчыцкага павету, складзеным каля 1800 г.]][[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Савічы, Пучын, Нежыхаў і двор Жэрднае на мапе Ф. Шубэрта і П. Тучкова з праўкамі 1860-х гг.]] У выніку другога падзелу [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (1793) Савічы апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Расейская імпэрыя)|Рэчыцкага павету]] Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. — Т. 6. Кн. 1. — Мінск: БелЭн, 2001. С. 181—182</ref>. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што сяло Грушна, слабада Нежыхаў, вёскі Савічы, Калыбань, Піркі, Капоранка, Крукі, Кулажын, хутар Чэрнеў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку<ref>Петреченко І. Є. «Камеральное описание… Речицкой округи» 1796 р.: інформаційний потенціал пам’ятки // Днепровский паром. Природное единство и историко-культурное взаимодействие белорусско-украинского пограничья / Материалы международной конференции (26-27 апреля 2018 г., г. Гомель). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 73</ref>. У парэформавы пэрыяд Савічы – цэнтар воласьці Рэчыцкага павету. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня [[Берасьцейскі мір|Берасьцейскай мірнай дамовы]] з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвяшчалася часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Савічы, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта [[Украінская дзяржава|Украінскай Дзяржавы]]» гэтмана [[Павал Скарападзкі|Паўла Скарападзкага]]<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Замойский А. С. Брагин и местечки юго-восточной Беларуси в условиях перехода от войны к миру. 1918—1922. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья. — С. 85</ref>. 1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Савічы ўвайшлі ў склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], аднак 16 студзеня вёска разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі перададзена ў склад [[РСФСР]]. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]] ў склад [[Чамярыскі сельсавет|Чамярыскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20131029210409/http://www.pravo.by/pdf/2009-309/2009-309(003-022).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Брагинского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 276]{{Ref-ru}}</ref>. == Насельніцтва == * 1999 год — 113 чалавек * 2004 год — 86 чалавек * 2010 год — 42 чалавекі * 2019 год — 27 чалавек * 2023 год — 17 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20230611102720/http://bragin.gomel-region.by/ru/chemerissky/ Чамярыскі сельсавет]</ref> == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/ГВБ|1-1}} {{Чамярыскі сельсавет}} {{Брагінскі раён}} [[Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]] ovqtcjdmqfkx5dunw8hoozjrcgrgutc 0 192289 2689965 2688177 2026-09-11T20:11:47Z Dymitr 10914 /* Склад */ абнаўленьне зьвестак 2689965 wikitext text/x-wiki {{Футбольны клюб |Назва = Паперпрам |Лягатып = ФК Паперпрам.svg |ПоўнаяНазва = |Заснаваны = |Горад = [[Гомель]], [[Беларусь]] |Стадыён = [[Гомсельмаш (стадыён)|Гомсельмаш]] |Умяшчальнасьць = 3500 |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Трэнэр = |Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГЛіга}} |Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГСэзон}} |Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Беларусі|ПаперпрамГ}} |Сайт = |Прыналежнасьць = Беларускія }} «'''Паперпрам'''» — беларускі футбольны клюб з [[Гомель|Гомля]]. У 2018 годзе выступаў у [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другой лізе]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]. У сэзоне 2023 году «Паперпрам» дэбютаваў у розыгрышы [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Першай лігі]]. == Гісторыя == Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў [[футзал]]е. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомля і зь першай спробы атрымаў у ім перамогу. У канцы 2017 году стала вядома пра намер клюбу заявіцца ў [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другую лігу]] чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 году «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакумэнты дзеля ўдзелу<ref>[https://www.football.by/news/108720.html "Бумпром" отправил документы для участия во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У Другой лізе клюб стаў аўтсайдэрам і ў сэзоне 2018 году заняў апошні 15 радок, здабыўшы толькі дзьве перамогі, у тым ліку адну тэхнічную, і двойчы згуляўшы ўнічыю. У студзені 2019 году каманда адмовілася ад удзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі і перайшла ў чэмпіянат Гомельскай вобласьці<ref>[http://www.football.by/news/122480.html «Бумпром» в 2019 году не сыграет во второй лиге]{{Ref-ru}}</ref>. Празь перафарматаваньне Другой лігі, якая значна павялічыла колькасьць удзельнікаў і прадстаўніцтва абласьцей, у [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|сэзоне 2020 году]] «Паперпрам» павярнуўся на рэспубліканскі ўзровень<ref>[http://football.by/news/138491.html Утвержден формат проведения чемпионата страны во второй лиге]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У пачатку 2021 году «Паперпрам» абвесьціў аб пераходзе на прафэсійны ўзровень, запрасіў дасьведчаных футбалістаў, многія зь якіх выступалі ў Найвышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсьці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым ня менш, праз адмовы некаторых клюбаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэньне, аднак у студзені 2022 году АБФФ паміж «Паперпрамам» і «[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчнам]]» абрала дзеля ўдзелу ў Першай лізе маладэчанскі клюб<ref>[https://football.by/news/160269.html Что такое "Бумпром"? И почему федерация выбрала не его, а "Молодечно"?]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. У лютым 2022 году, пасьля таго як «[[Крумкачы Менск|Крумкачы]]» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]], гомельскі клюб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе<ref>[https://football.by/news/160973.html "Бумпром" отказался идти в первую лигу]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Новым галоўным трэнэрам тады быў прызначаны [[Аляксей Краўчанка]]. У сэзоне 2022 году дружына паўтарыла выніка папярэдняга сэзону, саступіўшы на стадыі 1/8 фіналу плэй-оф Другой лігі. Тым ня менш, АБФФ запрасіла клюб да ўдзелу ў Першай лізе. Дэбютны сэзон у Першай лізе прынёс камандзе 13-е месца пры 17 удзельніках. == Склад == : ''Актуальны на 11 верасьня 2026 году'' {{Склад}} {{Гулец|1|{{Сьцяг|ЗША}}|Бр|Тымаці Сырэль||2003}} {{Гулец1|2|Q133696389|Аб|}} {{Гулец|4|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Сяргей Кружылін||2003}} {{Гулец1|5|Q51202414|Аб|}} {{Гулец1|8|Q26207537|ПА|капітан}} {{Гулец1|9|Q23767580|Нап|}} {{Гулец1|11|Q119949623|Нап|}} {{Гулец|20|{{Сьцяг|Расея}}|ПА|Міхаіл Казімір||2001}} {{Гулец|21|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Мікіта Аўсянік||2004}} {{Гулец|22|{{Сьцяг|Украіна}}|Аб|Ігар Ягораў||2003}} {{Гулец1|29|Q111306252|ПА|}} {{Падзел складу}} {{Гулец1|33|Q97768041|Аб|}} {{Гулец1|47|Q119040245|ПА|}} {{Гулец|59|{{Сьцяг|Беларусь}}|ПА|Арцём Жаўнярэнка||2003}} {{Гулец|66|{{Сьцяг|Таджыкістан}}|Аб|Сіна Абсамадаў||2000}} {{Гулец|72|{{Сьцяг|Беларусь}}|Аб|Аліхан Фазылаў||2000}} {{Гулец1|77|Q107506532|Нап|}} {{Гулец1|79|Q119267110|ПА|}} {{Гулец1|91|Q106555023|Нап|}} {{Гулец|93|{{Сьцяг|Беларусь}}|Бр|Яўген Ісачанка||2006}} {{Гулец1|95|Q133288456|ПА|}} {{Канец складу}} == Статыстыка == {|class="wikitable" style="text-align: center;" !width=55|Сэзон !width=150|Ліга !width=55|Месца !width=30|{{Падказка|Г|Гульні}} !width=30|{{Падказка|В|Выйгрышы}} !width=30|{{Падказка|Н|Нічыі}} !width=30|{{Падказка|П|Паразы}} !width=60|{{Падказка|РМ|Розьніца мячоў}} !width=45|{{Падказка|Пкт|Пункты}} ![[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Другая]] || '''15''' || 28 || 2 || 2 || 24 || 20–93 || 8 || [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|1/64]] |- | rowspan="2" |[[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|2020]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — група Б || '''8''' || 20 || 7 || 3 || 10 || 29–51 || 24 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2020—2021 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году|Другая]] — за 15 месца || '''16''' || 2 || 0 || 1 || 1 || 2–3 || |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — Гомельскі || '''2''' || 14 || 11 || 2 || 1 || 41–5 || 35 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2021—2022 гадоў|1/128]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' || 2 || 0 || 0 || 2 || 1–7 || |- | rowspan="2" | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — Гомельскі || '''1''' || 18 || 17 || 0 || 1 || 165–11 || 51 ||rowspan="2" | [[Кубак Беларусі па футболе 2022—2023 гадоў|1/32]] |- | [[Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Другая]] — плэй-оф || '''9—16''' {{Рост}} || 2 || 0 || 0 || 2 || 0–1 || |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|2023]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Першая]] || '''13''' || 32 || 10 || 8 || 14 || 45–62 || 38 || [[Кубак Беларусі па футболе 2023—2024 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2024 году|2024]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|Першая]] || '''9''' || 34 || 13 || 9 || 12 || 50–37 || 48 || [[Кубак Беларусі па футболе 2024—2025 гадоў|1/16]] |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2025 году|2025]] || [[Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|Першая]] || '''6''' || 34 || 16 || 11 || 7 || 56–36 || 59 || [[Кубак Беларусі па футболе 2025—2026 гадоў|1/16]] |} == Галоўныя трэнэры == * [[Кірыл Яшчанка]] (2018) == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе}} [[Катэгорыя:Спорт у Гомлі]] 6wi3qjlbdlxwveuhdzdpa89fwztdh1s 0 192853 2689969 2670092 2026-09-11T20:18:22Z Dymitr 10914 /* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак 2689969 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Афрыд Макс Эбонг''' ({{н}} 26 жніўня 1999 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца баўгарскага клюбу [[ЦСКА Сафія|ЦСКА]] і нацыянальнай [[Зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі]]. Найлепшы футбаліст Беларусі 2023 году. == Кар’ера == Пачынаў займацца футболам у [[Віцебск]]у, аднак юнаком патрапіў у структуру салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёру]]». У лістападзе 2016 году склаў першы прафэсійны кантракт з клюбам<ref>[https://web.archive.org/web/20171007045704/http://www.pressball.by/news/football/249933 Футбол. Игрок молодежной команды "Шахтера" Африд Макс Эбонг Нгоме подписал профессиональный контракт с солигорским клубом]{{Ref-ru}} Прессбол.</ref>. У сэзоне 2017 году выступаў за дублюючы склад «Шахцёра», дзе хутка замацаваўся, гуляў таксама ў юнацкай лізе УЭФА. Да сэзона 2018 году рыхтваўся разам з асноўнай камандай «Шахцёра». Дэбютаваў за клюб 11 сакавіка 2018 году ў чвэрцьфінале Кубка Беларусі супраць магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]» (3:1), адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў. 23 красавіка таго ж году ў матчы з тым жа «Дняпром» (1:1) дэбютаваў у найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме, а ў траўні замацаваўся ў пачатковым складзе. У жніўні 2018 году не гуляў праз пашкоджаньне, па аднаўленьні стаў нерэгулярна зьяўляцца на пляцоўцы. У пачатку сэзону 2019 году быў гульцом ратацыі, а з траўня замацаваўся ў аснове, калі пераважна выходзіў у стартавым складзе. У студзені 2020 году перайшоў да шэрагай казаскай «[[Астана (футбольны клюб)|Астану]]»<ref>[http://football.by/news/135958.html Официально: Эбонг подписал четырехлетний контракт с "Астаной"]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>. Адразу ў лютым стаў уладальнікам Супэркубка Казахстану ў матчы супраць «[[Кайсар Кызыларда|Кайсару]]»<ref>[https://kff.kz/ru/news/23078 «Астана» выиграла Суперкубок Казахстана]{{Ref-ru}} Казаская фэдэрацыя футболу.</ref>. Эбонг згуляў у дэбютным матчы ў Прэм’ер-лізе 7 сакавіка 2020 году супраць клюбу «[[Кызылжар Петрапаўл|Кызылжар]]». А першага голу прыйшлося чакаць да 19 сакавіка 2021 году, калі паўабаронца адзначыўся голам у браму клюбу «[[Касьпі Актаў|Касьпі]]». У сэзоне 2022 году разам з клюбам стаў чэмпіёнам Казахстану, а ў 2023 годзе дабраўся да групавога этапу [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў УЭФА]]. Паводле вынікаў сэзону 2023 году быў прызнаны [[Футбаліст году Беларусі|футбалістам году Беларусі]]<ref>{{cite web|date = 2023-12-12|url = https://football.by/news/181764 |title = Макс Эбонг стал лучшим футболистом Беларуси-2023 |website = football.by|access-date = 2023-12-13|language = ru}}</ref>. У сьнежні 2023 году зьявілася інфармацыя, што футбаліст можа працягнуць кар’еру ў азэрбайджанскім «[[Нэфтчы Баку|Нэфтчы]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20240102101450/https://www.azerisport.com/football/20231230140706601.html Нефтчи ведет переговоры с хавбеком казахстанского клуба]. Azerisport.com</ref>. У студзені 2024 году казаскія СМІ паведамілі, што футбаліст пакінуў клюб<ref>[https://web.archive.org/web/20240103212014/https://football.by/news/182378 Казахстанские СМИ: Эбонг и Дарбо покинули "Астану"]{{Ref-ru}} Football.by.</ref>, але ў выніку Эбонг выправіўся на перадсэзонны збор з камандай у тым жа месяцы. Пасьля гэтага спартовец яшчэ два сэзоны бараніў колеры клюбу. Кантракт з «Астаной» мусіў скончыцца ў канцы 2025 году, таму яшчэ да ягонага заканчэньня было аб’яўлена, што беларус далучыцца да баўгарскага ЦСКА, дзе ўжо выступаў іншы беларус [[Фёдар Лапавухаў]]<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-12-27 |url = https://football.by/news/211926 |загаловак = Известна сумма, которую софийский ЦСКА заплатит "Астане" за Макса Эбонга |выдавец = Football.by |дата доступу = 2025-12-31 |мова = ru}}</ref>. Сума трансфэру, як паведамлялася, склала 500 тысяч даляраў. == Дасягненьні == '''«Шахцёр»''': * Уладальнік [[Кубак Беларусі па футболе|Кубка Беларусі]]: [[Кубак Беларусі па футболе 2018—2019 гадоў|2019]] * Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] '''«Астана»''': * [[Чэмпіянат Казахстану па футболе|Чэмпіён Казахстану]]: 2022 * Уладальнік [[Кубак футбольнай лігі Казахстану|Кубка казаскай лігі]]: 2024 * Уладальнік [[Супэркубак Казахстану па футболе|Супэркубка Казахстану]]: 2020, 2023 '''ЦСКА''': * Уладальнік [[Кубак Баўгарыі па футболе|Кубка Баўгарыі]]: 2026 * Уладальнік [[Супэркубак Баўгарыі па футболе|Супэркубка Баўгарыі]]: 2026 == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- | [[Шахцёр Салігорск]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2018 году|2018]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018 году|Найвышэйшая ліга]] || 16 || 2 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pressball.by/footballstat/afrid_ebong/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} {{Футбалісты году Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Эбонг, Афрыд Макс}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Шахцёр» Салігорск]] [[Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Астана»]] fkqfaoje6vh62g0sr8xc5m2y11zgj8j 0 222291 2690008 2688385 2026-09-12T01:11:22Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2690008 wikitext text/x-wiki '''[[Атэізм]] у [[Беларусь|Беларусі]]''' — сукупнасьць грамадзян і нефармальных аб’яднаньняў, усьведамляючыя сябе нярэлігійнымі. Згодна з Канстытуцыяй краіны, Беларусь зьяўляецца сьвецкай дзяржавай, дзе рэлігія аддзеленая ад дзяржавы.<ref>[http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 Канстытуцыя РБ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161118232954/http://www.pravo.by/main.aspx?guid=14551 |date=20161118232954 }} '''Разьдзел 1.''' Артыкулы: 4, 12, 16, 31, 95,</ref> == Гісторыя == Першым беларускім атэістам зьяўляецца [[Казімер Лышчынскі]], які напісаў трактат «[[Аб неіснаваньні Бога]]».<ref>Из истории философской и общественно-политической мысли Белоруссии: Избранные произведения XVI — нач. XIX в. Мн., 1962. С. 285—286. Пер. з латыні на маскальскую мову.</ref> Асаблівую папулярнасьць атэізм у Беларусі набыў у часы [[БССР]], пасьля «{{нп|Дэкрэт аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|Дэкрэта аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы|ru|Декрет об отделении церкви от государства и школы от церкви}}», які падпісаў [[Уладзімер Ленін]] для ўсяго [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Затым дэкрэт страціў сілу ў 1990 годзе. Прэзыдэнт Беларусі — [[Аляксандар Лукашэнка]], згодна сваім словам, зьяўляецца праваслаўным атэістам, але ня гледзячы на ​​гэтае, ён хацеў арганізаваць сустрэчу [[Папа|Папы Рымскага]] і [[Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі|Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Расеі]] на тэрыторыі Беларусі ў 2017 годзе. На што Патрыярх адказаў яму адмовай. Прэзыдэнт патлумачыў свой учынак тым, што хацеў зрабіць Беларусь «сьвятой зямлёй». У 2013 годзе, у ходзе сацапытаньня, толькі 4% беларусаў лічаць сябе атэістамі, 8% не адносяць сябе ні да якога веравызнаньня, і 3 % не змаглі адказаць.<ref>[https://web.archive.org/web/20200222070239/https://news.tut.by/society/349182.html Опрос: лишь 4 % белорусов считают себя атеистами] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070239/https://news.tut.by/society/349182.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе каля 250 жыхароў [[Віцебск]]у аказалі супраціў пабудове [[Царква|праваслаўнага храма]] на тэрыторыі парку. Гэта магло сур’ёзна нашкодзіць парку і гістарычнай каштоўнасьці месца.<ref>[https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html Около 250 витеблян подписали письмо к президенту с просьбой не строить собор в парке] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=22 лютага 2020 }}</ref> У 2016 годзе было праведзенае новае сацапытваньне сярод дарослага насельніцтва краіны. У ходзе сацыялягічнага дасьледаваньня адзначылі, што верыць у Бога 63,5 % апытаных жыхароў рэспублікі, яшчэ 5% — у звышнатуральныя сілы. Не змаглі адназначна вызначыць свае стаўленьні да веры 22% апытаных, а 8,5% паказалі, што не зьяўляюцца вернікамі.<ref>[http://www.belta.by/society/view/verjat-v-boga-635-zhitelej-belarusi-esche-5-v-sverhjestestvennye-sily-179084-2016/ Вераць у Бога 63,5 % жыхароў Беларусі, яшчэ 5 % — у звышнатуральныя сілы]</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == [https://web.archive.org/web/20180428164130/http://www.a-theism.com/ Атэістычны сайт Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200222070235/https://news.tut.by/society/513639.html |date=20180428164130 }} [[Катэгорыя:Атэізм]] [[Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі]] 0cpqrkrblwkzcd8pfz8h8y5gyhv53ki 0 227309 2690006 2651179 2026-09-11T23:48:33Z InternetArchiveBot 67502 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2690006 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае падразьдзяленьне |назва = Апэратыўная ґрупа расейскіх войскаў у Прыднястроўскім рэґіёне Рэспублікі Малдовы<br>(АҐРВ ПРРМ) |арыгінальная назва = {{мова-ru|Оперативная группа российских войск в Приднестровском регионе Республики Молдова<br>(ОГРВ ПРРМ)|скарочана}} |выява = [[Файл:Medium emblem of the Вооружённые Силы Российской Федерации.svg|280пкс]] |подпіс выявы = |гады = красавік 1995 — дагэтуль |краіна = {{RUS}} |краіны = |падпарадкаваньне = [[Заходняя вайсковая акруга (Расея)|Заходняя вайсковая акруга]] |у складзе = [[Файл:Middle emblem of the Armed Forces of the Russian Federation (27.01.1997-present).svg|20пкс]][[Узброеныя сілы Расеі]] |тып = [[Апэратыўная група|апэратыўная ґрупа]] |уключае ў сябе = |роля = |ролі = |памер = |камандная структура = |разьмяшчэньне = [[Тыраспаль]],<br>{{Сьцягафікацыя|Прыднястроўе}} ([[дэ-факта]])<br>{{MDA}}<br>([[дэ-юрэ]]) |мянушка = |мянушкі = |заступнік = |заступнікі = |дэвіз = |колеры = |марш = |талісман = |узбраеньне = |войны = |бітвы = |знакі ўзнагароды = |дзейны камандзір = [[палкоўнік]]<br>Дзьмітры Зеленкоў |вядомыя камандзіры = [[#Камандаваньне|гл. сьпіс]] }} '''Апэраты́ўная ґру́па расе́йскіх во́йскаў у Прыднястро́ўскім рэґіёне Рэспу́блікі Малдо́вы''' (сокр. ОГРВ ПРРМ; {{мова-ru|Оперативная группа российских войск в Приднестровском регионе Республики Молдова}}) — [[Аб’яднаньне (вайсковая справа)|аб’яднаньне]] [[Узброеныя сілы Расейскай Фэдэрацыі|Ўзброеных сілаў Расейскае Фэдэрацыі]], дысьлякаванае на тэрыторыі непрызнанае [[Прыднястроўе|Прыднястроўскае Малдоўскае Рэспублікі]] ([[дэ-юрэ]] — частка тэрыторыі [[Малдова|Рэспублікі Малдовы]]), што існуе з 1995 року. Штаб-кватэра АҐ месьціцца ў месты [[Тыраспаль]]. Ґрупа ё спадкаемцаю [[14-я гвардзейская агульнавайсковая армія (СССР)|14-е ґвардзейскае арміі]] [[УС СССР]] ды [[УС РФ]]. == Гісторыя == === Стварэньне === {{Асноўны артыкул|14-я гвардзейская агульнавайсковая армія (СССР)}} У красавіку 1995 року [[Генэральны штаб Узброеных сілаў Расейскай Фэдэрацыі|Ґенэральны штаб]] выдае дырэктыву (Дырэктыву Міністра Абароны Расейскае Фэдэрацыі ад 18.4.1995 р. № 314/2/0296), у якой 14-я ґвардзейская армія пераназываецца ў Апэратыўную ґрупу расейскіх войскаў у [[Прыднястроўе|Прыднястроўскім рэґіёне]] [[Малдова|Рэспублікі Малдовы]], расфармоўваецца кіраваньне 14 Ґв.А, а [[Вайсковая пасада|пасада]] [[Камандуючы|камандуючага]] арміяю ліквідуецца. Станам на 1 ліпеня 1995 року ў склад ґрупы ўваходзілі 52 злучэньні, вайсковых часткаў ды ўстановаў. Штатная колькасьць складала — 6489 чалавек, у тым ліку: * [[афіцэр]]аў — 1362; * [[прапаршчык]]аў — 854; * [[сяржант]]аў, [[жаўнер]]аў — 4272. У адпаведнасьці з гэтаю дырэктываю кіраваньне арміі скарачалася ў два разы, усе пасады ў новым штаце паніжаліся на тры—чатыры разрады, а адпаведна і службовыя аклады паніжаліся ў адпаведнасьці з гэтымі разрадамі<ref>[http://www.oa-14.narod.ru/poslevoiny-13.htm После войны (по материалам печати и из записок полковника Чернобривого В. Н.)]</ref>. === Разузбраеньне й скарачэньне АҐРВ === У выніку праведзеных у 1995 годзе арґанізацыйных перапрыемстваў штатная колькасьць Апэратыўнае ґрупы скарацілася на 1044 вайсковаслужбоўцаў, у тым ліку: * афіцэраў — 163; * прапаршчыкаў — 187; * сяржантаў, жаўнераў — 694; і склала 5445 вайсковаслужбоўцаў, у тым ліку афіцэраў — 1200, прапаршчыкаў — 667, сяржантаў, жаўнераў — 3578. Арґанізацыйныя мерапрыемствы, што праводзіліся ў 1995 годзе, былі накіраваныя на колькасны скарот вайсковых часткаў ды ўстановаў ды скарот орґанаў кіраваньня без уліку вырашальных заданьняў. У далейшым у выніку праведзеных у 1996 годзе арґанізацыйных перапрыемстваў штатная колькасьць скарацілася на 353 вайсковаслужбоўцаў, у тым ліку: * афіцэраў — 89; * прапаршчыкаў — 58; * сяржантаў, жаўнераў — 206; і склала 5092 вайсковаслужбоўцы, у тым ліку афіцэраў — 1111, прапаршчыкаў — 609, сяржантаў, жаўнераў — 3372. За 1997 рок штатная колькасьць скарацілася на 2082 вайсковаслужбоўцы, у тым ліку: * афіцэраў — 470; * прапаршчыкаў — 216; * сяржантаў, жаўнераў — 1396; і склала 3010 вайсковаслужбоўцаў, у тым ліку афіцэраў — 641, прапаршчыкаў — 393, сяржантаў, жаўнераў — 1976. У 1998 годзе былі праведзеныя арґанізацыйныя мерапрыемствы па далейшай «аптымізацыі» арґанізацыйна-штатных структураў, перадысьлякацыі вайсковых часткаў ды ўстановаў у буйныя вайсковыя месты Тыраспальскага ґарнізону з мэтаю эканоміі сродкаў на аплату камунікальных паслугаў<ref>[http://www.oa-14.narod.ru/poslevoiny-15.htm (по материалам печати и из записок полковника Чернобривого В. Н.)]</ref>. Паводле рашэньня Стамбульскае нарады [[АБСЭ]] (1999), Расея забавязалася вывесьці зброю і ўвесь асабісты склад з тэрыторыі ПМР яшчэ да 2001 року<ref>[https://web.archive.org/web/20150924172125/http://www.osce.org/ru/mc/39573 Istanbul Document (ru) | OSCE]</ref>. Станам на 2000 рок, абыймо ўзбраеньня й боепрыпасаў, што належаць [[Расея|Расеі]], у [[Прыднястроўе|прыднястроўскім рэґіёне]] Малдовы складала ля 42 000 тон. З 2000 року па 2004 рок адсюль было вывезена або зьнішчана на мейсцы ля 50% узбраеньня, вайсковае тэхнікі ды боепрыпасаў. У цяперашні час на складзе па розных адзнаках ад 19 000<ref>[https://web.archive.org/web/20160130013025/http://ava.md/news/010195-o-poseshenii-sklada-boepripasov-v-n-p-kolbasna-rossiiskimi-i-ukrainskimi-ekspertami.html О посещении склада боеприпасов в н.п. Колбасна российскими и украинскими экспертами].</ref> да 21 500<ref>[https://web.archive.org/web/20200810112656/http://ru.interlic.md/2010-11-02/midei-vlasti-moldovy-vystupajut-za-polnyj-vyvod-rossijskih-vojsk-i-vyvoz-boepripasov-18436.html Власти Молдовы выступают за полный вывод российских войск и вывоз боеприпасов].</ref> тон боепрыпасаў: прыстасы, авіябомбы, міны, ґранаты, набоі<ref>[http://www.ng.ru/cis/2005-08-04/5_boepripasy.html Боеприпасы не вывезти без риска для местных жителей] — Независимая газета, 04.08.2005.</ref>. Зь іх 57 % пратэрмінаваныя для ўжываньня й транспартаваньня. Усё ўзбраеньне ды вайсковая тэхніка вывезеныя або зьнішчаныя<ref>[http://www.regnum.ru/news/1097242.html На российском военном складе в Приднестровье ежедневно проводится инвентаризация и проверка безопасности].</ref><ref>[http://www.ruskline.ru/monitoring_smi/2006/06/30/my_sposobny_zawitit_svoyu_nezavisimost/ Мы способны защитить свою независимость].</ref>. На сёньняшні дзень у складзе АҐ у Прыднястроўі застаюцца два асобныя мотастралковыя батальёны (выконваюць міратворчыя заданьні), батальён аховы й абслугоўваньня. 82-і ды 113-і мотастралковыя батальёны пачаргова выконваюць міратворчую місію на Днестры, праз рок зьмяняючы адзін аднаго. Агульная колькасьць АҐРВП улучаючы міратворчыя сілы — ля 1700 вайсковаслужбоўцаў<ref>[http://www.regnum.ru/news/polit/1908336.html Леонид Нерсисян. Отступать больше некуда: военные базы России]</ref><ref name=autogenerated1 />. Расейскае ґрупаваньне ў Прыднястроўі ня мае ўдарнага напрамку, ня мае сродкаў забесьпячэньня СРА або СПА, сродкаў ядзернага стрыманьня, няма іспытных паліґонаў, радараў, вузлоў сувязі, артылерыі, авіяцыі, танкаў, якія былі б спалучаныя з расейскаю арміяю<ref>[https://web.archive.org/web/20160910151850/http://yablor.ru/blogs/udar-po-pridnestrovyu/5054127 Удар по Приднестровью]</ref>. === Стаўленьне ўраду Малдовы === Урад Малдовы неадначасова патрабавалі выйсьця ґрупы войскаў з тэрыторыі ПМР, а [[парлямэнт Малдовы]] лічыць яе знаходжаньне адною з асноўных пагрозаў нацыянальнай бясьпекі краіны. У чэрвені 2018 року [[Генэральная Асамблея ААН|Ґенэральная Асамблея ААН]] прыйняла рэзалюцыю, што заклікае Расею вывесьці свае войскі з Прыднястроўя<ref>[https://www.gazeta.ru/army/news/2018/06/22/11691325.shtml?updated ГА ООН призвала Россию вывести войска из Приднестровья]</ref><ref>[https://interfax.com.ua/news/political/513878.html Генассамблея ООН одобрила резолюцию с призывом к РФ вывести войска из Приднестровья]</ref><ref>[https://www.unian.net/world/10162937-genassambleya-oon-odobrila-rezolyuciyu-o-vyvode-rossiyskih-voysk-iz-pridnestrovya.html Генассамблея ООН одобрила резолюцию о выводе российских войск из Приднестровья]</ref>. [[МУС Расеі]] назваў рэзалюцыю «прапаґандысцкаю хадою» і заявіў, што не зьбіраюцца яе выконваць<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/3757533 Премьер-министр Молдавии потребовал вывода российских войск /] [[kommersant.ru]]</ref>. Катэґарычна супраць вываду расейскіх войскаў выступае [[Прэзыдэнт Малдовы]] [[Ігар Дадон|Іґар Дадон]]<ref>[https://news.ru/den-gi/prezident-moldavii-protiv-vyvoda-vojsk/ Додон против вывода российских войск из Приднестровья /] [[news.ru]]</ref>. == Асноўныя заданьні Апэратыўнае ґрупы расейскіх войскаў у Прыднястроўі == # Падрыхтаваньне вайсковаслужбоўцаў да ўдзелу і выкананьня міратворчае апэрацыі. # Забесьпячэньне захаванасьці ўзбраеньня, боепрыпасаў і матэрыяльных сродкаў. # Дзеі па вырашэньні Ґенэральнага штабу Ўзброеных Сілаў РФ пры зьмене сытуацыі ў рэґіёне<ref>{{Cite web |url=http://www.ofizer.ru/forum/45-728-1 |title=Портал для военнослужащих |accessdate=2015-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150611025144/http://www.ofizer.ru/forum/45-728-1 |archivedate=2015-06-11 |deadlink=yes }}</ref>. == Баявы склад == [[Файл:Victory Day in Tiraspol 2017 (4).jpg|міні]] === Склад АҐРВ станам на 1995 рок === * Кіраваньне ґрупы — в/ч 13962 (м. Тыраспаль). * [[59-я гвардзейская стралковая дывізія (СССР)|59-я ґвардзейская мотастралковая дывізія]] — в/ч 35770 (м. Тыраспаль). * 15-ы асобны ґвардзейскі полк сувязі — в/ч 33104 (м. Тыраспаль). * 976-ы асобны батальён РЭБ — в/ч 51962 (Слабадзейскі раён, в. Парканы). * 223-і асобны рэмонтна-аднаўляльны батальён — в/ч 55492 (м. Тыраспаль). * 58-ы асобны радыётэхнічны батальён СПА — в/ч 17599 (м. Тыраспаль). * 130-ы асобны батальён РХБ абароны — в/ч 29850 (м. Бэндэр). * 425-ы асобны інжынэрна-сапёрный батальён. * 97-ы асобны пантона-маставы батальён. * 36-я асобная гэлікоптэрная эскадрылья — в/ч 03514 (аэрадром Тыраспаль). * 818-я асобная рота адмысловага прызначэньня — в/ч 35792 ([[аэрадром]] Тыраспаль). * 143-я асобная рота аэрадромна-тэхнічнага абслугоўваньня — в/ч 12384 (аэрадром Тыраспаль). * 1464-я асобная рота сувязі й радыётэхнічнага забесьпячэньня — в/ч 45127 (аэрадром Тыраспаль). * 395-я асобная рота аховы й абслугоўваньня (м. Тыраспаль). * Н-скі стацыянарны вузел сувязі «Выкрайка» (м. Тыраспаль). * 504-я станцыя фэльд’еґерскае паштовае сувязі — в/ч 62417 (м. Тыраспаль). * Кадр кіраваньня 93-е брыґады матэрыяльна-тэхнічнага забесьпячэньня — в/ч 12014 (м. Тыраспаль). * 1387-ы камандна-выведчы цэнтар — в/ч 62543 (м. Тыраспаль). * 865-ы камандны пункт СПА — в/ч 13962-М (м. Тыраспаль). * 114-е мэтэабюро — в/ч 92462 (аэрадром Тыраспаль). * 799-я вайсковая каманда супрацьпажарнае аховы й ратавальных працаў (Рыбніцкі раён, в. Калбасна). * Тыраспальская кватэрна-эксплюатацыйная частка раёну (м. Тыраспаль). * Ґарнізоны афіцэрскі клюб (м. Тыраспаль). * Іншыя падразьдзелы часткі й установы. Штатная колькасьць складала 6489 вайсковаслужбоўцаў<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.ofizer.ru/forum/45-728-1 |title=Военный форум |accessdate=2015-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150611025144/http://www.ofizer.ru/forum/45-728-1 |archivedate=2015-06-11 |deadlink=yes }}</ref> === Склад АҐРВП станам на 2002 рок<ref>[http://nvo.ng.ru/wars/2004-02-27/1_base.html военно-базовая удавка]</ref> === * Штаб АҐРВП * 8-я асобная ґвардзейская мотастралковая брыґада * 1162-і зэнітны-ракетны полк * 15-ы асобны полк сувязі * авіяґрупа === Склад АҐРВП станам на 2015 рок === * Кіраваньне АҐРВ у ПР РМ — в/ч 13962. Адрэса: MD-3300, [[Рэспубліка Малдова]], м. Тыраспаль-17, пер. Чкалава, 45. * 82-і асобны ґвардзейскі мотастралковы батальён — в/ч 74273. Адрэса: MD-3300, Рэспубліка Малдова, м. Тыраспаль, вул. К. Лібкнэхта, 159. ** кіраваньне батальёну; ** чатыры матастралковае роты; ** зьвяз кіраваньня; ** ґранатамётны зьвяз; ** зьвяз тэхнічнага забесьпячэньня; ** зьвяз матэрыяльнага забесьпячэньня; ** мэдычны зьвяз. * 113-ы асобны ґвардзейскі мотастралковы батальён — в/ч 22137. Адрэса: MD-3300, Рэспубліка Малдова, м. Тыраспаль, вул. К. Лібкнэхта, 159. ** кіраваньне батальёну; ** чатыры мотастралковыя роты; ** зьвяз кіраваньня; ** ґранатамётны зьвяз; ** зьвяз тэхнічнага забесьпячэньня; ** зьвяз матэрыяльнага забесьпячэньня; ** мэдычны зьвяз. * 540-ы асобны батальён кіраваньня в/ч 09353. Адрэса: MD-3300, Рэспубліка Малдова, м. Тыраспаль, вул. К. Лібкнэхта, 159. ** камандаваньне (камандзір батальёну, намесьнік камандзіра батальёну (у ваенны час), намесьнік камандзіра батальёну па выхаваўчай працы, псыхоляґ (службоўца РА), намесьнік камандзіра батальёну па ўзбраеньні, намесьнік камандзіра батальёну па тыле) і штаб батальёну; ** рота аховы, што арґанізацыйна складаецца з кіраваньня роты, 4-х зьвязаў аховы, аддзяленьня аховы вайсковае пракуратуры й аддзяленьня аховы аддзелу вайсковае контрвыведкі ФСБ; ** вузел сувязі; ** станцыя фэльд’еґерскае паштовае сувязі; ** інжынэрна-сапёрны зьвяз; ** аддзел хаваньня й утылізацыі ўзбраеньня ды вайсковае тэхнікі; ** рота тэхнічнага абслугоўваньня; ** рота матэрыяльнага забесьпячэньня; ** склад паліва; ** вайсковы аркестар; ** паліґон. == Камандаваньне == [[Файл:Joseph Kobzon and Valeriya.jpg|міні|290пкс|[[Ёсіф Кабзон]], [[Валерыя (сьпявачка)|Валерыя]] і палкоўнік Дзьмітры Зеленкоў, лістапад 2016]] * [[Валеры Яўневіч]], [[генэрал-лейтэнант|ґенэрал-лейтэнант]] (лістапад 1995 — 16 студзень 2002), * Барыс Сяргееў, [[генэрал-маёр|ґенэрал-маёр]] (16 студзеня 2002 — 11 верасьня 2009), * Вячаслаў Сітчыхін, [[палкоўнік]] (з 11 верасьня 2009 — 2010), * Сяргей Ныркоў, палкоўнік (2010 — 2011), * Валеры Плахатнюк, палкоўнік (1 сьнежня 2011 — 15 сакавіка 2013), * Сяргей Гарачаў, палкоўнік (15 сакавіка 2013 — 25 сьнежня 2014 ), * Дзьмітры Зеленкоў, палкоўнік (25 сьнежня 2014 — дагэтуль). == Глядзіце таксама == * [[Расейскія вайсковыя аб’екты за мяжою]] * [[450-ы вайсковы шпіталь (Расея)]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} [[Катэгорыя:Расейская вайсковая прысутнасьць за мяжою|*]] [[Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні Заходняй вайсковай акругі]] mkg7l35udzz3stkcu57ew4rfemxzy74 0 263338 2689934 2359650 2026-09-11T12:23:40Z Xqbot 4798 Выпраўленьне падвойнага перанакіраваньня → [[Эрдзівіл]] 2689934 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Эрдзівіл]] el6kzqgtyejnfehlfeyt8o32p7my9yx 10 264575 2690014 2689109 2026-09-12T06:30:18Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690014 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=ISL, MAX, DMI, HOM, DBR, FCM, VIC, NIO, TAZ, SLA, BAR, ARS, BAT, BSH, DNE, NAF <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_ISL=12 | нічыі_ISL=6 |паразы_ISL=2 |мз_ISL=34 |мп_ISL=15 |перамогі_MAX=11 | нічыі_MAX=7 |паразы_MAX=1 |мз_MAX=36 |мп_MAX=15 |перамогі_DMI=12 | нічыі_DMI=4 |паразы_DMI=3 |мз_DMI=35 |мп_DMI=15 |перамогі_HOM=10 | нічыі_HOM=6 |паразы_HOM=5 |мз_HOM=30 |мп_HOM=16 |перамогі_DBR=10 | нічыі_DBR=4 |паразы_DBR=7 |мз_DBR=33 |мп_DBR=21 |перамогі_FCM=10 | нічыі_FCM=4 |паразы_FCM=8 |мз_FCM=30 |мп_FCM=26 |перамогі_VIC=9 | нічыі_VIC=5 |паразы_VIC=7 |мз_VIC=21 |мп_VIC=20 |перамогі_NIO=9 | нічыі_NIO=4 |паразы_NIO=7 |мз_NIO=23 |мп_NIO=19 |перамогі_TAZ=7 | нічыі_TAZ=6 |паразы_TAZ=7 |мз_TAZ=28 |мп_TAZ=22 |перамогі_SLA=6 | нічыі_SLA=7 |паразы_SLA=8 |мз_SLA=23 |мп_SLA=25 |перамогі_BAR=6 | нічыі_BAR=6 |паразы_BAR=9 |мз_BAR=24 |мп_BAR=36 |перамогі_ARS=5 | нічыі_ARS=7 |паразы_ARS=9 |мз_ARS=23 |мп_ARS=36 |перамогі_BAT=3 | нічыі_BAT=8 |паразы_BAT=9 |мз_BAT=14 |мп_BAT=23 |перамогі_BSH=4 | нічыі_BSH=5 |паразы_BSH=11 |мз_BSH=19 |мп_BSH=35 |перамогі_DNE=2 | нічыі_DNE=9 |паразы_DNE=10 |мз_DNE=17 |мп_DNE=31 |перамогі_NAF=2 | нічыі_NAF=4 |паразы_NAF=15 |мз_NAF=17 |мп_NAF=52 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дняпро]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CL1Q |вынік2=ECL1Q |вынік14=RPO |вынік15=REL |вынік16=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CL1Q=green2|тэкст_CL1Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ECL1Q=yellow1 |тэкст_ECL1Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Першы кваліфікацыйны раўнд|Першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> p8pzuwtpk621nsblshv3o3lb51p7p5b 0 264597 2689975 2625157 2026-09-11T20:28:47Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2689975 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Арцём Шума́нскі''' ({{Н}} 25 лістапада 2004 году) — беларускі футбаліст, нападнік расейскага клюбу «[[Акрон Тальяці|Акрон]]» (у арэндзе з расейскага клюбу [[ЦСКА Масква (футбольны клюб)|ЦСКА]]) і [[Мужчынская зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі]]. == Кар’ера == Пачынаў займацца футболам у родным Віцебску, а вясной 2019 году далучыўся да барысаўскага [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]], з 2020 году пачаў выступаць за дубль, дзе замацаваўся на наступны год, а таксама стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў у асноўнай камандзе БАТЭ 22 чэрвеня 2021 году ў матчы Кубка Беларусі супраць «[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічаў]]» (6:1), дзе адгуляў першы тайм. 22 кастрычніка 2021 году ўпершыню згуляў у найвышэйшай лізе, зьявіўшыся на замену ў канцы сустрэчы з гарадзенскім «[[Нёман Горадня|Нёманам]]» (2:0). У [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|сэзоне 2022 году]] рэгулярна зьяўляўся ў асноўнай камандзе, пераважна выходзячы на замену. У сьнежні 2022 году абвесьціў аб тым, што пакідае БАТЭ<ref>{{cite web|date = 2022-12-30|url = https://football.by/news/170827 |title = Шуманский заявил, что покидает БАТЭ |website = football.by|accessdate = 2023-01-03|language = ru}}</ref>, і ў студзені 2023 году падпісаў кантракт з кіпрскім [[Арыс Лімасол|«Арысам»]]<ref>{{cite web|date = 2023-01-02|url = https://football.by/news/170851 |title = Шуманский перешел в "Арис" |website = football.by|accessdate = 2023-01-03|language = ru}}</ref>. 18 чэрвеня 2024 году «Арыс» абвесьціў аб пераходзе нападніка ў расейскі [[ЦСКА Масква (футбольны клюб)|ЦСКА]]<ref>{{cite web|date = 2024-06-18|url = https://football.by/news/188929 |title = "Арис" подтвердил трансфер Артема Шуманского в ЦСКА |website = football.by|accessdate = 2024-06-25|language = ru}}</ref>, паводле зьвестак БАТЭ на гэтым трансфэры зарабіў блізу 200 тысяч эўра<ref>{{cite web|date = 2024-06-18|url = https://football.by/news/188937 |title = Стало известно, сколько заработает БАТЭ за переход Артема Шуманского в ЦСКА |website = football.by|accessdate = 2024-06-25|language = ru}}</ref>. Дэбютаваў за клюб 24 жніўня, зьявіўшыся на замену ў хатнім матчы шостага тура супраць тальяцінскага «[[Акрон Тальяці|Акрону]]». 24 траўня 2025 году адзначыўся першым голам за ЦСКА, пацэліўшы мяч на 90-й хвіліне сустрэчы ў браму «[[Пары Ніжні Ноўгарад|Пары]]». Першую палову 2026 году правёў у арэндзе ў «[[Крылы Саветаў Самара|Крылах Саветаў]]», а ў другой палове году прыяднаўся паводле арэнды да «[[Акрон Тальяці|Акрону]]». == Дасягненьні == '''«Арыс»''': * [[Чэмпіянат Кіпру па футболе|Чэмпіён Кіпру]]: 2023 '''ЦСКА''': * Уладальнік [[Кубак Расеі па футболе|Кубка Расеі]]: 2025 * Уладальнік [[Супэркубак Расеі па футболе|Супэркубка Расеі]]: 2025 == Статыстыка == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !rowspan="2"| Клюб !!rowspan="2"| Сэзон !!colspan="3"| Чэмпіянат |- ! Дывізіён !! Матчы !! Галы |- |rowspan="2"| [[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] || [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|2021]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году|Найвышэйшая ліга]] || 2 || 0 |- | [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году|2022]] || [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2022 году|Найвышэйшая ліга]] || 22 || 4 |} == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} * {{Worldfootball}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Шуманскі, Арцём}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] n782ap69vkft66wp76rggixwmr9fhlf 10 265448 2690024 2689115 2026-09-12T06:31:28Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690024 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/vysshaya-liga/#/S2JsqqzJ/standings/overall/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ARS, BAR, BAT, BSH, VIC, HOM, DNE, DBR, DMI, ISL, FCM, MAX, NAF, NIO, SLA, TAZ |скарачэньне_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арс]] |скарачэньне_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТ]] |скарачэньне_BSH=[[Белшына Бабруйск|Бел]] |скарачэньне_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віц]] |скарачэньне_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гом]] |скарачэньне_DNE=[[Дняпро Магілёў|Дня]] |скарачэньне_DBR=[[Дынама Берасьце|ДБр]] |скарачэньне_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|ДМн]] |скарачэньне_ISL=[[Іслач Менскі раён|Ісл]] |скарачэньне_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Мен]] |скарачэньне_MAX=[[МЛ Віцебск|МЛ]] |скарачэньне_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Наф]] |скарачэньне_NIO=[[Нёман Горадня|Нём]] |скарачэньне_SLA=[[Славія Мазыр|Сла]] |скарачэньне_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тар]] |назва_ARS=[[Арсэнал Койданаў|Арсэнал]] |назва_BAR=[[Баранавічы (футбольны клюб)|Баранавічы]] |назва_BAT=[[БАТЭ Барысаў|БАТЭ]] |назва_BSH=[[Белшына Бабруйск|Белшына]] |назва_VIC=[[Віцебск (футбольны клюб)|Віцебск]] |назва_HOM=[[Гомель (футбольны клюб)|Гомель]] |назва_DNE=[[Дняпро Магілёў]] |назва_DBR=[[Дынама Берасьце]] |назва_DMI=[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]] |назва_ISL=[[Іслач Менскі раён|Іслач]] |назва_FCM=[[Менск (футбольны клюб)|Менск]] |назва_MAX=[[МЛ Віцебск]] |назва_NAF=[[Нафтан Наваполацак|Нафтан]] |назва_NIO=[[Нёман Горадня|Нёман]] |назва_SLA=[[Славія Мазыр|Славія]] |назва_TAZ=[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_ARS_BAR= |матч_ARS_BAT= |матч_ARS_BSH=2:0 |матч_ARS_DBR= |матч_ARS_DMI=0:1 |матч_ARS_DNE= |матч_ARS_FCM=1:2 |матч_ARS_HOM=1:1 |матч_ARS_ISL=2:2 |матч_ARS_MAX=0:3 |матч_ARS_NAF=2:0 |матч_ARS_NIO= |матч_ARS_SLA=1:3 |матч_ARS_TAZ=2:4 |матч_ARS_VIC=0:3 |матч_BAR_ARS=1:1 |матч_BAR_BAT=2:2 |матч_BAR_BSH= |матч_BAR_DBR=1:1 |матч_BAR_DMI=2:3 |матч_BAR_DNE=2:1 |матч_BAR_FCM=2:1 |матч_BAR_HOM= |матч_BAR_ISL=3:4 |матч_BAR_MAX=0:4 |матч_BAR_NAF= |матч_BAR_NIO=1:2 |матч_BAR_SLA=1:1 |матч_BAR_TAZ=1:0 |матч_BAR_VIC= |матч_BAT_ARS=2:3 |матч_BAT_BAR=3:0 |матч_BAT_BSH= |матч_BAT_DBR=0:3 |матч_BAT_DMI=0:0 |матч_BAT_DNE=1:1 |матч_BAT_FCM=2:1 |матч_BAT_HOM=0:1 |матч_BAT_ISL= |матч_BAT_MAX=1:2 |матч_BAT_NAF= |матч_BAT_NIO= |матч_BAT_SLA= |матч_BAT_TAZ= |матч_BAT_VIC=1:0 |матч_BSH_ARS=2:0 |матч_BSH_BAR=1:1 |матч_BSH_BAT=1:1 |матч_BSH_DBR=1:0 |матч_BSH_DMI= |матч_BSH_DNE=1:2 |матч_BSH_FCM= |матч_BSH_HOM=0:2 |матч_BSH_ISL= |матч_BSH_MAX= |матч_BSH_NAF=5:1 |матч_BSH_NIO=2:2 |матч_BSH_SLA= |матч_BSH_TAZ=0:2 |матч_BSH_VIC=1:0 |матч_DBR_ARS=3:0 |матч_DBR_BAR=3:0 |матч_DBR_BAT=1:0 |матч_DBR_BSH=4:0 |матч_DBR_DMI=1:2 |матч_DBR_DNE= |матч_DBR_FCM=0:0 |матч_DBR_HOM= |матч_DBR_ISL=1:2 |матч_DBR_MAX=1:3 |матч_DBR_NAF= |матч_DBR_NIO=1:3 |матч_DBR_SLA=4:1 |матч_DBR_TAZ=0:2 |матч_DBR_VIC= |матч_DMI_ARS= |матч_DMI_BAR=0:1 |матч_DMI_BAT= |матч_DMI_BSH=2:0 |матч_DMI_DBR= |матч_DMI_DNE=3:1 |матч_DMI_FCM= |матч_DMI_HOM=2:1 |матч_DMI_ISL=1:1 |матч_DMI_MAX=2:3 |матч_DMI_NAF=5:1 |матч_DMI_NIO= |матч_DMI_SLA= |матч_DMI_TAZ=4:0 |матч_DMI_VIC=1:1 |матч_DNE_ARS=0:1 |матч_DNE_BAR=0:0 |матч_DNE_BAT= |матч_DNE_BSH=1:1 |матч_DNE_DBR=1:1 |матч_DNE_DMI= |матч_DNE_FCM=1:2 |матч_DNE_HOM= |матч_DNE_ISL=0:0 |матч_DNE_MAX= |матч_DNE_NAF=3:3 |матч_DNE_NIO=2:0 |матч_DNE_SLA=0:1 |матч_DNE_TAZ=2:2 |матч_DNE_VIC= |матч_FCM_ARS=1:1 |матч_FCM_BAR= |матч_FCM_BAT=1:0 |матч_FCM_BSH=5:1 |матч_FCM_DBR= |матч_FCM_DMI=0:3 |матч_FCM_DNE= |матч_FCM_HOM=2:0 |матч_FCM_ISL=1:1 |матч_FCM_MAX=2:2 |матч_FCM_NAF=4:2 |матч_FCM_NIO=0:1 |матч_FCM_SLA=1:0 |матч_FCM_TAZ= |матч_FCM_VIC=0:1 |матч_HOM_ARS= |матч_HOM_BAR=2:3 |матч_HOM_BAT= |матч_HOM_BSH=1:0 |матч_HOM_DBR=2:1 |матч_HOM_DMI= |матч_HOM_DNE=2:0 |матч_HOM_FCM=0:1 |матч_HOM_ISL=2:0 |матч_HOM_MAX= |матч_HOM_NAF=6:0 |матч_HOM_NIO=1:1 |матч_HOM_SLA=3:1 |матч_HOM_TAZ=1:1 |матч_HOM_VIC=0:1 |матч_ISL_ARS=1:1 |матч_ISL_BAR=2:0 |матч_ISL_BAT=2:0 |матч_ISL_BSH=4:0 |матч_ISL_DBR=0:1 |матч_ISL_DMI=1:0 |матч_ISL_DNE=2:1 |матч_ISL_FCM= |матч_ISL_HOM= |матч_ISL_MAX= |матч_ISL_NAF=3:1 |матч_ISL_NIO= |матч_ISL_SLA= |матч_ISL_TAZ= |матч_ISL_VIC=3:0 |матч_MAX_ARS= |матч_MAX_BAR=2:0 |матч_MAX_BAT=0:0 |матч_MAX_BSH=1:1 |матч_MAX_DBR=0:0 |матч_MAX_DMI=0:0 |матч_MAX_DNE=5:1 |матч_MAX_FCM= |матч_MAX_HOM=0:0 |матч_MAX_ISL=1:1 |матч_MAX_NAF=2:1 |матч_MAX_NIO= |матч_MAX_SLA= |матч_MAX_TAZ= |матч_MAX_VIC=1:2 |матч_NAF_ARS=3:0 |матч_NAF_BAR=1:0 |матч_NAF_BAT=0:0 |матч_NAF_BSH= |матч_NAF_DBR=2:4 |матч_NAF_DMI= |матч_NAF_DNE=0:0 |матч_NAF_FCM=0:3 |матч_NAF_HOM=0:2 |матч_NAF_ISL= |матч_NAF_MAX= |матч_NAF_NIO=0:2 |матч_NAF_SLA=0:1 |матч_NAF_TAZ=0:4 |матч_NAF_VIC=1:1 |матч_NIO_ARS=0:1 |матч_NIO_BAR= |матч_NIO_BAT=0:0 |матч_NIO_BSH=2:1 |матч_NIO_DBR= |матч_NIO_DMI=1:3 |матч_NIO_DNE= |матч_NIO_FCM=2:1 |матч_NIO_HOM= |матч_NIO_ISL=0:1 |матч_NIO_MAX=1:2 |матч_NIO_NAF=3:1 |матч_NIO_SLA=1:0 |матч_NIO_TAZ= |матч_NIO_VIC=2:0 |матч_SLA_ARS=1:1 |матч_SLA_BAR= |матч_SLA_BAT=1:1 |матч_SLA_BSH=2:1 |матч_SLA_DBR= |матч_SLA_DMI=1:2 |матч_SLA_DNE=3:0 |матч_SLA_FCM=1:2 |матч_SLA_HOM=0:0 |матч_SLA_ISL=0:2 |матч_SLA_MAX=2:4 |матч_SLA_NAF= |матч_SLA_NIO=0:0 |матч_SLA_TAZ= |матч_SLA_VIC=3:0 |матч_TAZ_ARS=3:3 |матч_TAZ_BAR= |матч_TAZ_BAT=3:0 |матч_TAZ_BSH= |матч_TAZ_DBR=0:1 |матч_TAZ_DMI=0:1 |матч_TAZ_DNE=0:0 |матч_TAZ_FCM=3:0 |матч_TAZ_HOM=1:2 |матч_TAZ_ISL=0:2 |матч_TAZ_MAX=0:1 |матч_TAZ_NAF= |матч_TAZ_NIO=1:0 |матч_TAZ_SLA=1:1 |матч_TAZ_VIC=1:1 |матч_VIC_ARS= |матч_VIC_BAR=2:3 |матч_VIC_BAT=1:0 |матч_VIC_BSH= |матч_VIC_DBR=1:2 |матч_VIC_DMI= |матч_VIC_DNE=1:0 |матч_VIC_FCM=2:0 |матч_VIC_HOM=1:1 |матч_VIC_ISL= |матч_VIC_MAX= |матч_VIC_NAF=2:0 |матч_VIC_NIO=1:0 |матч_VIC_SLA=0:0 |матч_VIC_TAZ= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 5ce80htbhseik4emb512x5a1gkwg7bf 10 266131 2690015 2688796 2026-09-12T06:30:19Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690015 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/pershaya-liga/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 12 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=NIV, SLU, LID, SKA, MAL, SLO, BUM, VOL, DM2, SOL, OST, MI2, ORS, UNI, SMR, GO2, BT2, OSI <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_NIV=15 | нічыі_NIV=3 |паразы_NIV=5 |мз_NIV=61 |мп_NIV=29 |перамогі_SLU=13 | нічыі_SLU=6 |паразы_SLU=4 |мз_SLU=44 |мп_SLU=24 |перамогі_LID=14 | нічыі_LID=3 |паразы_LID=6 |мз_LID=44 |мп_LID=36 |перамогі_SKA=13 | нічыі_SKA=5 |паразы_SKA=5 |мз_SKA=45 |мп_SKA=27 |перамогі_MAL=13 | нічыі_MAL=2 |паразы_MAL=8 |мз_MAL=41 |мп_MAL=34 |перамогі_SLO=12 | нічыі_SLO=3 |паразы_SLO=8 |мз_SLO=45 |мп_SLO=30 |перамогі_BUM=10 | нічыі_BUM=4 |паразы_BUM=9 |мз_BUM=42 |мп_BUM=35 |перамогі_VOL=10 | нічыі_VOL=4 |паразы_VOL=9 |мз_VOL=39 |мп_VOL=40 |перамогі_DM2=9 | нічыі_DM2=5 |паразы_DM2=10 |мз_DM2=41 |мп_DM2=37 |перамогі_SOL=8 | нічыі_SOL=6 |паразы_SOL=9 |мз_SOL=44 |мп_SOL=42 |перамогі_OST=7 | нічыі_OST=9 |паразы_OST=7 |мз_OST=30 |мп_OST=33 |перамогі_MI2=9 | нічыі_MI2=2 |паразы_MI2=12 |мз_MI2=33 |мп_MI2=42 |перамогі_ORS=7 | нічыі_ORS=5 |паразы_ORS=12 |мз_ORS=27 |мп_ORS=43 |перамогі_UNI=6 | нічыі_UNI=7 |паразы_UNI=10 |мз_UNI=23 |мп_UNI=30 |перамогі_SMR=6 | нічыі_SMR=6 |паразы_SMR=11 |мз_SMR=27 |мп_SMR=34 |перамогі_GO2=5 | нічыі_GO2=6 |паразы_GO2=12 |мз_GO2=32 |мп_GO2=44 |перамогі_BT2=4 | нічыі_BT2=6 |паразы_BT2=13 |мз_BT2=31 |мп_BT2=54 |перамогі_OSI=5 | нічыі_OSI=2 |паразы_OSI=16 |мз_OSI=24 |мп_OSI=59 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]] |назва_BUM=[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]] |назва_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дынама-Менск-2]] |назва_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гомель-2]] |назва_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]] |назва_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]] |назва_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Менск-2]] |назва_NIV=[[Ніва Доўбізна|Ніва]] |назва_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]] |назва_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічы]] |назва_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Астравец]] |назва_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА-1938]] |назва_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слонім-2017]] |назва_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]] |назва_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]] |назва_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Салігорск]] |назва_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]] |назва_VOL=[[Хваля Пінск|Хваля]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=NL1 |вынік2=NL1 |вынік3=NL1Q |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Лік перамог; 6) Забітыя мячы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_NL1=green2|тэкст_NL1=Павышэньне ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2026 году|Найвышэйшую лігу]] |колер_NL1Q=yellow1 |тэкст_NL1Q=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Другую лігу }}</onlyinclude> 1a85thlfbdmbz6s8at6dxyvfzhn948p 10 266132 2690025 2688809 2026-09-12T06:31:29Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690025 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.soccerway.com/belarus/pershaya-liga/results/ Soccerway] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= OSI, OST, BT2, ORS, GO2, DM2, LID, MAL, MI2, NIV, BUM, SOL, SKA, SLO, SLU, SMR, VOL, UNI |скарачэньне_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТ]] |скарачэньне_BUM=[[Паперпрам Гомель|Пап]] |скарачэньне_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дын]] |скарачэньне_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гом]] |скарачэньне_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Лід]] |скарачэньне_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Мал]] |скарачэньне_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Мен]] |скарачэньне_NIV=[[Ніва Доўбізна|Нів]] |скарачэньне_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Вор]] |скарачэньне_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асі]] |скарачэньне_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Аст]] |скарачэньне_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА]] |скарачэньне_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Сло]] |скарачэньне_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слу]] |скарачэньне_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Сма]] |скарачэньне_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Сал]] |скарачэньне_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні]] |скарачэньне_VOL=[[Хваля Пінск|Хва]] |назва_BT2=[[БАТЭ-2 Барысаў|БАТЭ-2]] |назва_BUM=[[Паперпрам Гомель|Паперпрам]] |назва_DM2=[[Дынама-Менск-2 (футбольны клюб)|Дынама-Менск-2]] |назва_GO2=[[Гомель-2 (футбольны клюб)|Гомель-2]] |назва_LID=[[Ліда (футбольны клюб)|Ліда]] |назва_MAL=[[Маладэчна (футбольны клюб)|Маладэчна-2018]] |назва_MI2=[[Менск-2 (футбольны клюб)|Менск-2]] |назва_NIV=[[Ніва Доўбізна|Ніва]] |назва_ORS=[[Ворша (футбольны клюб)|Ворша]] |назва_OSI=[[Асіпавічы (футбольны клюб)|Асіпавічы]] |назва_OST=[[Астравец (футбольны клюб)|Астравец]] |назва_SKA=[[СКА-1938 Менск|СКА-1938]] |назва_SLO=[[Слонім-2017 (футбольны клюб)|Слонім-2017]] |назва_SLU=[[Слуцак (футбольны клюб)|Слуцак]] |назва_SMR=[[Смаргонь (футбольны клюб)|Смаргонь]] |назва_SOL=[[Салігорск (футбольны клюб)|Салігорск]] |назва_UNI=[[Юні Ікс Лабс Менск|Юні Ікс Лабс]] |назва_VOL=[[Хваля Пінск|Хваля]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_BT2_BUM=1:2 |матч_BT2_DM2=3:2 |матч_BT2_GO2=2:2 |матч_BT2_LID=1:4 |матч_BT2_MAL=2:3 |матч_BT2_MI2=0:1 |матч_BT2_NIV= |матч_BT2_ORS=1:2 |матч_BT2_OSI= |матч_BT2_OST= |матч_BT2_SKA=3:4 |матч_BT2_SLO=2:5 |матч_BT2_SLU= |матч_BT2_SMR=1:1 |матч_BT2_SOL= |матч_BT2_UNI= |матч_BT2_VOL=5:3 |матч_BUM_BT2=3:0 |матч_BUM_DM2=2:1 |матч_BUM_GO2= |матч_BUM_LID= |матч_BUM_MAL=0:1 |матч_BUM_MI2= |матч_BUM_NIV=0:1 |матч_BUM_ORS=1:3 |матч_BUM_OSI=5:1 |матч_BUM_OST=1:3 |матч_BUM_SKA=1:2 |матч_BUM_SLO=0:0 |матч_BUM_SLU=1:3 |матч_BUM_SMR=2:1 |матч_BUM_SOL=6:2 |матч_BUM_UNI= |матч_BUM_VOL= |матч_DM2_BT2= |матч_DM2_BUM=3:4 |матч_DM2_GO2=2:2 |матч_DM2_LID=1:2 |матч_DM2_MAL= |матч_DM2_MI2=0:4 |матч_DM2_NIV=1:2 |матч_DM2_ORS=0:0 |матч_DM2_OSI=2:0 |матч_DM2_OST= |матч_DM2_SKA= |матч_DM2_SLO=3:1 |матч_DM2_SLU=0:2 |матч_DM2_SMR=3:2 |матч_DM2_SOL= |матч_DM2_UNI=2:1 |матч_DM2_VOL=3:1 |матч_GO2_BT2=3:4 |матч_GO2_BUM=1:1 |матч_GO2_DM2= |матч_GO2_LID= |матч_GO2_MAL=2:0 |матч_GO2_MI2= |матч_GO2_NIV=1:2 |матч_GO2_ORS=0:1 |матч_GO2_OSI=5:2 |матч_GO2_OST=0:0 |матч_GO2_SKA= |матч_GO2_SLO=2:5 |матч_GO2_SLU=1:3 |матч_GO2_SMR= |матч_GO2_SOL=3:1 |матч_GO2_UNI=0:4 |матч_GO2_VOL=1:4 |матч_LID_BT2= |матч_LID_BUM=0:2 |матч_LID_DM2=2:1 |матч_LID_GO2=2:1 |матч_LID_MAL= |матч_LID_MI2= |матч_LID_NIV=3:2 |матч_LID_ORS= |матч_LID_OSI=2:1 |матч_LID_OST= |матч_LID_SKA=1:1 |матч_LID_SLO=1:3 |матч_LID_SLU=2:1 |матч_LID_SMR= |матч_LID_SOL=2:1 |матч_LID_UNI=0:0 |матч_LID_VOL=2:4 |матч_MAL_BT2=3:0 |матч_MAL_BUM= |матч_MAL_DM2=1:1 |матч_MAL_GO2=3:0 |матч_MAL_LID=0:2 |матч_MAL_MI2=2:3 |матч_MAL_NIV= |матч_MAL_ORS=3:0 |матч_MAL_OSI= |матч_MAL_OST= |матч_MAL_SKA=1:4 |матч_MAL_SLO=1:0 |матч_MAL_SLU= |матч_MAL_SMR=3:0 |матч_MAL_SOL=4:1 |матч_MAL_UNI=0:1 |матч_MAL_VOL=2:2 |матч_MI2_BT2= |матч_MI2_BUM=1:1 |матч_MI2_DM2=0:4 |матч_MI2_GO2=0:3 |матч_MI2_LID=2:1 |матч_MI2_MAL= |матч_MI2_NIV=3:4 |матч_MI2_ORS= |матч_MI2_OSI= |матч_MI2_OST=1:2 |матч_MI2_SKA=0:6 |матч_MI2_SLO=0:2 |матч_MI2_SLU=0:0 |матч_MI2_SMR= |матч_MI2_SOL=2:3 |матч_MI2_UNI=2:1 |матч_MI2_VOL=1:2 |матч_NIV_BT2=5:0 |матч_NIV_BUM= |матч_NIV_DM2= |матч_NIV_GO2= |матч_NIV_LID=1:2 |матч_NIV_MAL=6:0 |матч_NIV_MI2=3:1 |матч_NIV_ORS=1:1 |матч_NIV_OSI=6:0 |матч_NIV_OST=2:0 |матч_NIV_SKA=2:1 |матч_NIV_SLO= |матч_NIV_SLU=2:1 |матч_NIV_SMR=3:0 |матч_NIV_SOL=2:2 |матч_NIV_UNI= |матч_NIV_VOL= |матч_ORS_BT2=1:2 |матч_ORS_BUM= |матч_ORS_DM2=1:4 |матч_ORS_GO2=2:1 |матч_ORS_LID=1:2 |матч_ORS_MAL=0:3 |матч_ORS_MI2=0:4 |матч_ORS_NIV= |матч_ORS_OSI= |матч_ORS_OST=2:3 |матч_ORS_SKA=0:2 |матч_ORS_SLO=0:2 |матч_ORS_SLU= |матч_ORS_SMR=1:1 |матч_ORS_SOL=3:1 |матч_ORS_UNI=2:2 |матч_ORS_VOL= |матч_OSI_BT2=3:1 |матч_OSI_BUM= |матч_OSI_DM2=2:1 |матч_OSI_GO2= |матч_OSI_LID=1:2 |матч_OSI_MAL=1:5 |матч_OSI_MI2=0:1 |матч_OSI_NIV=2:4 |матч_OSI_ORS=2:1 |матч_OSI_OST=1:1 |матч_OSI_SKA=1:0 |матч_OSI_SLO= |матч_OSI_SLU=2:4 |матч_OSI_SMR=0:5 |матч_OSI_SOL=0:6 |матч_OSI_UNI= |матч_OSI_VOL= |матч_OST_BT2=0:0 |матч_OST_BUM=1:4 |матч_OST_DM2=1:1 |матч_OST_GO2= |матч_OST_LID=1:3 |матч_OST_MAL=2:3 |матч_OST_MI2=1:2 |матч_OST_NIV= |матч_OST_ORS=1:2 |матч_OST_OSI=2:0 |матч_OST_SKA=1:1 |матч_OST_SLO= |матч_OST_SLU= |матч_OST_SMR=0:0 |матч_OST_SOL= |матч_OST_UNI=3:2 |матч_OST_VOL=2:0 |матч_SKA_BT2= |матч_SKA_BUM=0:2 |матч_SKA_DM2=0:0 |матч_SKA_GO2=1:1 |матч_SKA_LID=3:2 |матч_SKA_MAL= |матч_SKA_MI2=2:1 |матч_SKA_NIV=3:1 |матч_SKA_ORS= |матч_SKA_OSI=3:2 |матч_SKA_OST= |матч_SKA_SLO=4:3 |матч_SKA_SLU= |матч_SKA_SMR= |матч_SKA_SOL=0:0 |матч_SKA_UNI=4:0 |матч_SKA_VOL=3:1 |матч_SLO_BT2= |матч_SLO_BUM=3:1 |матч_SLO_DM2= |матч_SLO_GO2=3:1 |матч_SLO_LID= |матч_SLO_MAL= |матч_SLO_MI2=2:3 |матч_SLO_NIV=2:2 |матч_SLO_ORS=1:2 |матч_SLO_OSI=0:2 |матч_SLO_OST=1:1 |матч_SLO_SKA= |матч_SLO_SLU=2:1 |матч_SLO_SMR=0:2 |матч_SLO_SOL= |матч_SLO_UNI=3:0 |матч_SLO_VOL=3:0 |матч_SLU_BT2=2:0 |матч_SLU_BUM=4:1 |матч_SLU_DM2= |матч_SLU_GO2= |матч_SLU_LID=3:1 |матч_SLU_MAL=2:1 |матч_SLU_MI2=2:1 |матч_SLU_NIV=2:1 |матч_SLU_ORS=3:1 |матч_SLU_OSI=0:0 |матч_SLU_OST=1:1 |матч_SLU_SKA=3:0 |матч_SLU_SLO= |матч_SLU_SMR=1:1 |матч_SLU_SOL= |матч_SLU_UNI= |матч_SLU_VOL= |матч_SMR_BT2=2:0 |матч_SMR_BUM= |матч_SMR_DM2=1:3 |матч_SMR_GO2=2:0 |матч_SMR_LID=4:4 |матч_SMR_MAL= |матч_SMR_MI2=1:0 |матч_SMR_NIV= |матч_SMR_ORS= |матч_SMR_OSI= |матч_SMR_OST=0:1 |матч_SMR_SKA=0:1 |матч_SMR_SLO=0:2 |матч_SMR_SLU=1:1 |матч_SMR_SOL=2:0 |матч_SMR_UNI=0:3 |матч_SMR_VOL=1:3 |матч_SOL_BT2=1:1 |матч_SOL_BUM= |матч_SOL_DM2=1:2 |матч_SOL_GO2=0:0 |матч_SOL_LID=1:2 |матч_SOL_MAL=5:0 |матч_SOL_MI2= |матч_SOL_NIV=2:6 |матч_SOL_ORS= |матч_SOL_OSI= |матч_SOL_OST=4:1 |матч_SOL_SKA=1:0 |матч_SOL_SLO=1:0 |матч_SOL_SLU=2:2 |матч_SOL_SMR= |матч_SOL_UNI=3:0 |матч_SOL_VOL= |матч_UNI_BT2=1:1 |матч_UNI_BUM=1:1 |матч_UNI_DM2= |матч_UNI_GO2=0:2 |матч_UNI_LID= |матч_UNI_MAL=0:1 |матч_UNI_MI2= |матч_UNI_NIV=1:3 |матч_UNI_ORS=0:0 |матч_UNI_OSI=1:0 |матч_UNI_OST= |матч_UNI_SKA= |матч_UNI_SLO= |матч_UNI_SLU=0:1 |матч_UNI_SMR=2:0 |матч_UNI_SOL=2:2 |матч_UNI_VOL=1:0 |матч_VOL_BT2=1:1 |матч_VOL_BUM=2:1 |матч_VOL_DM2=2:1 |матч_VOL_GO2= |матч_VOL_LID= |матч_VOL_MAL=0:1 |матч_VOL_MI2= |матч_VOL_NIV=1:0 |матч_VOL_ORS=3:1 |матч_VOL_OSI=2:1 |матч_VOL_OST=2:2 |матч_VOL_SKA= |матч_VOL_SLO=1:2 |матч_VOL_SLU=3:2 |матч_VOL_SMR= |матч_VOL_SOL=2:4 |матч_VOL_UNI=0:0 <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} gpmmddtg72mwljui3mkoqblfi3yoxcx 0 266972 2689977 2689817 2026-09-11T20:30:15Z ~2026-49318-82 100041 2689977 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Віла |лацінка = Viła |арыгінал = Willo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Вілі, Віль |вытворныя = |зьвязаныя = [[Вілейка (імя)|Вілейка]], [[Вілян]] / [[Вілень]] / [[Вілун]], [[Вілянт]], [[Віляш]], [[Вільбут]], [[Вілгайла (імя)|Вілгайла]], [[Вільгейда]], [[Вільгерд]], [[Вільгет]], [[Вільгод]], [[Вільгельм|Вілім]], [[Віляўд|Вілаўд]], [[Вілят]], [[Вількін]], [[Віліман]], [[Вілімонт]] <br> [[Артвіл]], [[Будзівіл]], [[Бутвіл]], [[Вісьвіл]], [[Войшвіл (імя)|Войшвіл]], [[Гедзівіл]], [[Гервіла]], [[Гердвіл]], [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]], [[Гродвіл]], [[Гудвіл]], [[Давіл]], [[Дарвіл]], [[Дротвіл]], [[Ірвіл]], [[Канвіл]], [[Кінцівіл]], [[Манвіл]], [[Масьцівіл]], [[Монтвіл]], [[Мотвіл]], [[Нарвіл]], [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Сарвіла]], [[Скалдвіл]], [[Станвіла]], [[Сурвіла]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтвіл]], [[Эйтвіл]], [[Явіл]], [[Ясьвіл]], [[Ятвіл]] }} '''Віла''', '''Вілі''' (''Віль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Віла або Вілі (Willo, Wilo, Wili) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willo%2C+Wilo%2C+Wili#v=snippet&q=Willo%2C%20Wilo%2C%20Wili&f=false S. 1591].</ref>. Іменная аснова -віл- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменных асноваў -віл- і [[Вільда|-вілт-]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''vìltis'' 'спадзявацца, мець надзею', ''viltìs'' 'надзея'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (упершыню фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=viltis&id=30106700000 vilti̇̀s], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілек)]], [[Вілян]], [[Вілень]], [[Вілун |Вілун (Вілюн)]], [[Вілянт]], [[Віляш]], [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард)]], [[Вільгет]], [[Вільгод]], [[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]], [[Віляўд]], [[Вількін]], [[Віліман]], [[Вілімонт]], [[Вілят]], [[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл)]], [[Гервіла]], [[Гродвіл]], [[Гудвіл]], [[Давіл]], [[Ірвіл]], [[Монтвіл|Мунтвіл]], [[Мотвіл]], [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Сарвіла]], [[Сурвіла]], [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]], [[Явіл]], [[Ятвіл]]. Адзначаліся германскія імёны Wilico (Willeke), Willana, Wilennus, Wilun, Wilant, Willusch, Willebut, Williheid, Vilgerd (Vilgard), Wilgyth, Willegod, Willem (Wilhelm), Wiliaud, Wilkin, Wiliman, Willimunt, Wiliat, Uesuili, Gerwilo, Hrodwil, Goedwil (Góðvili), Davila (Dauwila), Irvil, Muntwil, Moetwil, Ratwilius, Sarvilo, Surville, Theudowills, Jovila, Attavill{{Заўвага|Таксама адзначаліся германскія імёны Alawill ([[Ала (мужчынскае імя)|Ala]]-will), Birwil ([[Бера|Bir]]-wil)<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 182.</ref><ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 132.</ref>, Ostavili ([[Яст|Osta]]-vili)<ref>Moreira D. A. Miscelânea de Antropo-Toponímia Germânica na Galiza e Norte de Portugal. — Porto, 1969. P. 84.</ref>, Gibowils ([[Гіба|Gibo]]-wils)<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 120.</ref>, Gontuila ([[Гунт|Gont]]-uila)<ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=Gontuila+Gundi&dq=Gontuila+Gundi&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj5j_uom9uCAxWe7LsIHf9dDU4Q6AF6BAgHEAI S. 170].</ref>, Hunuil (Hun-uil)<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 438.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l'anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 358.</ref>, Invili (In-vili)<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 446.</ref>, Pazwil (Paz-wil)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alawill+Invilja+Pazwil+Tharuila#v=snippet&q=Alawill%20Invilja%20Pazwil%20Tharuila&f=false S. 1592].</ref>}}. Апроч таго, існуе іменная аснова [[Вела|вел-]], якая можа паходзіць ад асновы -віл-<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Welo+VILJA#v=snippet&q=Welo%20VILJA&f=false S. 1551].</ref>. Адпаведнасьць імя Віл германскаму імю Willo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Wilich, Wilin, Willuno, Wilasz (Wilusz, Wilisz), Wilberta, Wilburg (Wilburgis), Wilim (Wilem, Willem, Wilhelm, Willehelm, Wilam, Wilaham, Wilhalm, Welhelm), Willer<ref name="SEMSNO-5-288">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 288.</ref>, Wilkin (Willekin<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 620.</ref>), Wilrich<ref name="SEMSNO-5-288"/>. У Чэхіі гістарычна бытавала германскія імёны Vilhart (Willehardus, Willart), Vilman<ref>Svoboda J. Bemerkungen über alttschechische Personennamen deutscher Herkunft // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 38.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Willico''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wilico<ref name="Förstemann-1900-1593">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wilico#v=snippet&q=Wilico&f=false S. 1593].</ref>}} (1348 год)<ref name="Trautmann-1925-117">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Willico+1348#v=snippet&q=Willico%201348&f=false S. 117].</ref>, ''Wilind''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wilind<ref name="Förstemann-1900-1593"/>}}<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Wilune / Willune / Willuno / Willun''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wilun<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wilun#v=snippet&q=Wilun&f=false S. 1144, 1593].</ref>}} (1301, 1341, 1346, 1348, 1353, 1357, 1360, 1364, 1384 і 1396 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Wilune+Willune#v=snippet&q=Wilune%20Willune&f=false S. 117—118].</ref><ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Willune#v=snippet&q=Willune&f=false S. 735].</ref>, ''Willuso / Willusch''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Willusch<ref>Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CEwImm4TtCgC&q=Willusch#v=snippet&q=Willusch&f=false S. 9, 23, 56].</ref>}} (1320 і 1392 гады)<ref name="Trautmann-1925-118">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Willuso#v=snippet&q=Willuso&f=false S. 118].</ref>, ''Wiligot''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willegod<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Willegod#v=snippet&q=Willegod&f=false P. 498].</ref> (Willigut<ref name="Fo-1900-1599">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=2854+f%C3%BCr+gunt+#v=snippet&q=2854%20f%C3%BCr%20gunt&f=false S. 1599].</ref>)}} (1385 і 1388 гады)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Willam''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willem<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wilhelm+Willem#v=snippet&q=Wilhelm%20Willem&f=false S. 1602].</ref>}} (1359 год)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Wilkyn / Wilkine''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willikin<ref name="Förstemann-1900-1593"/>}} (1393 год)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Willemunt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willimund<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willimund#v=snippet&q=Willimund&f=false S. 1604].</ref>}} (1354 год)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Wiltut / Wiltuthe''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Vilithuta<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Vilithuta#v=snippet&q=Vilithuta&f=false S. 1606].</ref>}} (1397 год)<ref name="Trautmann-1925-118"/>, ''Arwil''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Aruilli<ref>Gunter M. Studien zu den theriophoren Personennamen der Germanen. — Köln, 1970. S. 39.</ref><ref>Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 88.</ref>}} (1355 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Arwil#v=snippet&q=Arwil&f=false S. 14].</ref>, ''Dawille''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Davila (Dauwila)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Davila+Dauwila#v=snippet&q=Davila%20Dauwila&f=false S. 406].</ref>}} (1398 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Dawille#v=snippet&q=Dawille&f=false S. 23].</ref>, ''Tawtewille / Teutewil / Tautewille''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Theudowills<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 152.</ref>}} (1360, 1363 і 1379 гады)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 725.</ref><ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 104.</ref>. У 1579 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Matthias Will, Cosselauiensis Borussus'', у 1622 годзе — ''Georgius Wille, Bartensteinensis Borussus'', у 1642 годзе — ''Gregorius Willius, Nordenburgensis Prussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=%22Matthias+Will%22#v=snippet&q=%22Matthias%20Will%22&f=false S. 68, 261, 436].</ref>. У [[Латвія|Латвіі]] бытуе імя Віліс ({{мова-lv|Vilis|скарочана}}), якое лічыцца германскім з паходжаньня<ref>[https://bb.lv/names/show/826-vilis Имя дня Vilis], BB.LV</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мишку [[Войшнар|Воишнаровичу]] два чоловеки: Виля з братаничомъ'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.</ref>; ''бояре ясвонские на имя Петръ Вилевич'' (30 траўня 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 141.</ref>; ''люди нашы у Волковыиском повете… а Вилевичов'' (26 сьнежня 1504 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 375.</ref>; ''чотыри земли пустыхъ… а Виловщину'' (2 верасьня 1515 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 265.</ref>; ''Бортко Виловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref>, ''Анъдрушко Вилевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 172.</ref> (1528 год); ''Матей Петровичъ Вилевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 617].</ref>; ''литовский шляхтичь на имя Вил'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 88.</ref>; ''Cimoch Wilicz'' (1641 год)<ref>Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jGdcAAAAcAAJ&q=Wilicz#v=snippet&q=Wilicz&f=false С. 80].</ref>; ''Самуйло Вилов сын Полупято'' (1655 году)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%B9%D0%BB%D0%BE+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD%22&dq=%22%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%B9%D0%BB%D0%BE+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjy1_a0mtX_AhUigv0HHW2qDO8Q6AF6BAgHEAI С. 55, 241].</ref>; ''Jan Wila'' (27 чэрвеня 1661 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 3. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Z9cDAAAAYAAJ&q=Wila#v=snippet&q=Wila&f=false С. 398].</ref>; ''Williszki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''[[Хлёдвіг|Ludovica]] Wiłłowiczowna'' (16 лістапада 1782 году)<ref>Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 25.</ref>; ''Józef Wiłowicz'' (1829 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Wilowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Сьвіла (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref name="AZSWKL-2009-303">Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>): Адам і Іван Сьвілы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 40.</ref>; * Віліда (адзначалася старажытнае германскае імя Wilid<ref name="Förstemann-1900-1593"/>): ''Róża Wilido'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wilido&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Rozalia Wilidówna'' (1787 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wilid%C3%B3wna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Jan Willidowicz'' (1789 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Willidowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kielmy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вільбіт (адзначалася старажытнае германскае імя Willibato<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willibato#v=snippet&q=Willibato&f=false S. 1594].</ref>): ''Wilbyt'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 218.</ref>; * Вілавід (адзначалася старажытнае германскае імя *Wiliuitus<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>): ''Виловид'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.</ref>; * Вілігар (адзначалася старажытнае германскае імя Vilgar<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Vilgar#v=snippet&q=Vilgar&f=false S. 1598].</ref>): ''Konstanty Wiligor'' (1854 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wiligor&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Butrymańce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вілгінт (адзначалася старажытнае германскае імя Willekind<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willekind#v=snippet&q=Willekind&f=false S. 1597].</ref>, германскае імя Wilgand<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wilgand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wilgand], MyHeritage</ref>): ''Szczęsny Wilgint'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 112.</ref>, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Wilgand<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WILGAND&ofb=memelland&modus=&lang=de WILGAND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>; * Вільконц (адзначалася старажытнае германсае імя Willekund<ref name="Fo-1900-1599"/>): ''Antoni Wilkońc'' (1842 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wilko%C5%84c&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вільмін (адзначалася германскае імя Wilmin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wilmin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wilmin], MyHeritage</ref>, германскае імя [[Віліман|Wilman]]<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 293.</ref>): ''Dominicus Wilmin'' (1802 год)<ref>Dębowska M. Diecezje łucka i żytomierska w pierwszych latach istnienia. Wybrane zagadnienia. — Lublin, 2014. S. 59.</ref>, Станіслаў Вільмін — беларускі грамадзкі дзяяч на Гарадзеншчыне ў часе польска-савецкай вайны 1919—1921 гадоў<ref>[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове ХІХ ст. — 1-й палове ХХ ст. (да 1939 г.). — Смаленск, 2015. С. 432.</ref>; * Вільрат (адзначалася старажытнае германскае імя Willerat<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willerat#v=snippet&q=Willerat&f=false S. 1605].</ref>): Аляксандар Вільрат — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 2-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5GsNAAAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8A#v=onepage&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8A&f=false С. 16].</ref>, Эва Вільрат (1907—?) — мэдычная сястра з ваколіцаў [[Ушачы|Ушачаў]], якая [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпела ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «Польские заключенные воркутинских лагерей»</ref>; * Гінгвіл: ''nobilibus… Nicolao Gyngvyl'' (2 ліпеня 1502 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 627.</ref>; * Жасьвіл, Сусьвіла (адзначаліся старажытныя германскія імёны Sasvili<ref>Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lmdFAAAAYAAJ&q=Sasvili#v=snippet&q=Sasvili&f=false S. 83].</ref>, Sasuili<ref>Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 89.</ref><ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 237.</ref> і Suswallo<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 204.</ref>): ''Pawel Żoswilowicz'' (1554 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 56.</ref>, ''Stanisław Suswiło'' (1819 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Suswi%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bujwidze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Suswiło'' (1909 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/kosciol_kamieliszki.pdf Kościół Kiemieliszki — Spis parafian 1909 (F604-1-8950)]</ref>, Андрэй Сусьвіла — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 40.</ref>; * Жвілголд (адзначалася старажытнае германскае імя [[Віляўд|Wilgaut]]<ref>Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/w/ W], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref name="AZSWKL-2009-303"/>): ''бояре господарьскии Вилькомирского повета Хрщонъ Жвилкголдовичь'' (каля 1514 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 168].</ref>; * Зычылавіл: ''бояре его милости: Ян Зычиловил'' (18 кастрычніка 1533 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 59.</ref>; * Праствіл: ''nobilibus… Stanislao et Andrea Prosczywylowiczy'' (29 чэрвеня 1460 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 265.</ref>, ''Андрей Мартиновичъ з Проствиловичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 849].</ref>; * Прэйвіл: ''Mikolay Preywilowic'' (4 сьнежня 1554 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 73.</ref>; * Стадвіла (адзначалася старажытнае германскае імя Stodilo<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Stodilo#v=snippet&q=Stodilo&f=false S. 1365].</ref>): ''Stodwiła'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 198.</ref>; * Стангвіл: ''Nos… Georgii Stangwylowicz'' (9 жніўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 667.</ref>; * Стрыгівіл (адзначалася старажытнае германскае імя Stricovildis<ref>Polyptyque de l'Abbaye de Saint-Germain des Prés rédigé au temps de l'Abbé Irminon et publié par Auguste Longnon. T. 1. — Paris, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3xYZWJtuJm4C&q=%40Stricovildis#v=snippet&q=%40Stricovildis&f=false P. 377].</ref>): ''Strigiwil [[Барэйка|Boreiconis]]'' [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; * Стэгвіл, Стэквіл, Стэйгвіла: ''Станислав Стекгвил'' (1524—1566 гады)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 98.</ref>, ''Стеквил Петкович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 29, 198.</ref>, ''войтъ Янъ Стекгвиловичъ'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 84].</ref>, Стэйґвілы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Сухавіла: ''Mikołaj Suchawiło'' (1827 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Suchawilo&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Plissa (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> }}. == Носьбіты == * Віл (Вілі) — князь, у гонар якога, паводле [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]], сваю назву атрымала места [[Вільня]]{{Заўвага|«Ibi primum oppidum Wilno, quod et in hanc diem caput genti est, ex nomine Villii Ducis, quo auctore et Italiam deseruerant et regiones illas ingressi fuerant, condidere, fluminibus quoque circa illud fluentibus, Villia et Wilno, ex eiusdem Ducis nomine, indidere nomina»<ref>Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis Opera Omnia. T. 12. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=f9iJYOaltPEC&q=%22ex+nomine+Villii+Ducis%22#v=snippet&q=%22ex%20nomine%20Villii%20Ducis%22&f=false P. 474].</ref>}} * Бортка Вілавіч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Ян Віля — шляхціч [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1661 годзе * Кандрусь і Грышка Вілічы — жыхары вёскі [[Раўкоўцы|Раўкоўцаў]] (каля [[Азёры (Гарадзенская вобласьць)|Азёраў]]), якія ўпамінаюцца ў 1668 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225309/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/719-ezerskoe-lesnichestvo-grodnenskoj-ekonomii-inventar-1668-g Езерское лесничество Гродненской экономии. Инвентарь 1668 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 сьнежня 2016 г.</ref> Прыдомкам Віл карыстаўся шляхецкі род [[Сабяшанскія|Сабяшанскіх]] зь [[Люблінскае ваяводзтва (Рэч Паспалітая)|Люблінскага ваяводзтва]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Wit#v=snippet&q=Wit&f=false S. 132].</ref>. Віловічы — [[парафія]]не царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.</ref>. Віловічы (Wiłowicz, Wiłłowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 849.</ref>. На [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] існуе вёска [[Вілі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай віл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] gwge3l1ydg9h7hqk21c3lok10mwga67 2689978 2689977 2026-09-11T20:32:00Z ~2026-49318-82 100041 2689978 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Віла |лацінка = Viła |арыгінал = Willo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Вілі, Віль |вытворныя = |зьвязаныя = [[Вілейка (імя)|Вілейка]], [[Вілян]] / [[Вілень]] / [[Вілун]], [[Вілянт]], [[Віляш]], [[Вільбут]], [[Вілгайла (імя)|Вілгайла]], [[Вільгейда]], [[Вільгерд]], [[Вільгет]], [[Вільгод]], [[Вільгельм|Вілім]], [[Віляўд|Вілаўд]], [[Вілят]], [[Вількін]], [[Віліман]], [[Вілімонт]] <br> [[Артвіл]], [[Будзівіл]], [[Бутвіл]], [[Вісьвіл]], [[Войшвіл (імя)|Войшвіл]], [[Гедзівіл]], [[Гервіла]], [[Гердвіл]], [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]], [[Гродвіл]], [[Гудвіл]], [[Давіл]], [[Дарвіл]], [[Дротвіл]], [[Ірвіл]], [[Канвіл]], [[Кінцівіл]], [[Манвіл]], [[Масьцівіл]], [[Монтвіл]], [[Мотвіл]], [[Нарвіл]], [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Сарвіла]], [[Скалдвіл]], [[Станвіла]], [[Сурвіла]], [[Таўцівіл (імя)|Таўтвіл]], [[Эйтвіл]], [[Явіл]], [[Ясьвіл]], [[Ятвіл]] }} '''Віла''', '''Вілі''' (''Віль'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Віла або Вілі (Willo, Wilo, Wili) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willo%2C+Wilo%2C+Wili#v=snippet&q=Willo%2C%20Wilo%2C%20Wili&f=false S. 1591].</ref>. Іменная аснова -віл- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменных асноваў -віл- і [[Вільда|-вілт-]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''vìltis'' 'спадзявацца, мець надзею', ''viltìs'' 'надзея'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (упершыню фіксуецца ў слоўніку [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=viltis&id=30106700000 vilti̇̀s], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілек)]], [[Вілян]], [[Вілень]], [[Вілун |Вілун (Вілюн)]], [[Вілянт]], [[Віляш]], [[Вільбут]], [[Вільгейда]], [[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард)]], [[Вільгет]], [[Вільгод]], [[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]], [[Віляўд]], [[Вількін]], [[Віліман]], [[Вілімонт]], [[Вілят]], [[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл)]], [[Гервіла]], [[Гродвіл]], [[Гудвіл]], [[Давіл]], [[Ірвіл]], [[Монтвіл|Мунтвіл]], [[Мотвіл]], [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Сарвіла]], [[Сурвіла]], [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]], [[Явіл]], [[Ятвіл]]. Адзначаліся германскія імёны Wilico (Willeke), Willana, Wilennus, Wilun, Wilant, Willusch, Willebut, Williheid, Vilgerd (Vilgard), Wilgyth, Willegod, Willem (Wilhelm), Wiliaud, Wilkin, Wiliman, Willimunt, Wiliat, Uesuili, Gerwilo, Hrodwil, Goedwil (Góðvili), Davila (Dauwila), Irvil, Muntwil, Moetwil, Ratwilius, Sarvilo, Surville, Theudowills, Jovila, Attavill{{Заўвага|Таксама адзначаліся германскія імёны Alawill ([[Ала (мужчынскае імя)|Ala]]-will), Birwil ([[Бера|Bir]]-wil)<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 182.</ref><ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 132.</ref>, Ostavili ([[Яст|Osta]]-vili)<ref>Moreira D. A. Miscelânea de Antropo-Toponímia Germânica na Galiza e Norte de Portugal. — Porto, 1969. P. 84.</ref>, Gibowils ([[Гіба|Gibo]]-wils)<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 120.</ref>, Gontuila ([[Гунт|Gont]]-uila)<ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. [https://books.google.by/books?id=OwkWAQAAMAAJ&q=Gontuila+Gundi&dq=Gontuila+Gundi&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj5j_uom9uCAxWe7LsIHf9dDU4Q6AF6BAgHEAI S. 170].</ref>, Hunuil (Hun-uil)<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 438.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l'anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 358.</ref>, Invili (In-vili)<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 446.</ref>, Pazwil (Paz-wil)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alawill+Invilja+Pazwil+Tharuila#v=snippet&q=Alawill%20Invilja%20Pazwil%20Tharuila&f=false S. 1592].</ref>}}. Апроч таго, існуе іменная аснова [[Вела|вел-]], якая можа паходзіць ад асновы -віл-<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Welo+VILJA#v=snippet&q=Welo%20VILJA&f=false S. 1551].</ref>. Адпаведнасьць імя Віл германскаму імю Willo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Wilich, Wilin, Willuno, Wilasz (Wilusz, Wilisz), Wilberta, Wilburg (Wilburgis), Wilim (Wilem, Willem, Wilhelm, Willehelm, Wilam, Wilaham, Wilhalm, Welhelm), Willer<ref name="SEMSNO-5-288">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 288.</ref>, Wilkin (Willekin<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 620.</ref>), Wilrich<ref name="SEMSNO-5-288"/>. У Чэхіі гістарычна бытавала германскія імёны Vilhart (Willehardus, Willart), Vilman<ref>Svoboda J. Bemerkungen über alttschechische Personennamen deutscher Herkunft // Onomastica Slavogermanica. III. — Berlin, 1967. S. 38.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Willico''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wilico<ref name="Förstemann-1900-1593">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wilico#v=snippet&q=Wilico&f=false S. 1593].</ref>}} (1348 год)<ref name="Trautmann-1925-117">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Willico+1348#v=snippet&q=Willico%201348&f=false S. 117].</ref>, ''Wilind''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wilind<ref name="Förstemann-1900-1593"/>}}<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Wilune / Willune / Willuno / Willun''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wilun<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wilun#v=snippet&q=Wilun&f=false S. 1144, 1593].</ref>}} (1301, 1341, 1346, 1348, 1353, 1357, 1360, 1364, 1384 і 1396 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Wilune+Willune#v=snippet&q=Wilune%20Willune&f=false S. 117—118].</ref><ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZrV-7V99ov8C&q=Willune#v=snippet&q=Willune&f=false S. 735].</ref>, ''Willuso / Willusch''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Willusch<ref>Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CEwImm4TtCgC&q=Willusch#v=snippet&q=Willusch&f=false S. 9, 23, 56].</ref>}} (1320 і 1392 гады)<ref name="Trautmann-1925-118">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Willuso#v=snippet&q=Willuso&f=false S. 118].</ref>, ''Wiligot''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willegod<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Willegod#v=snippet&q=Willegod&f=false P. 498].</ref> (Willigut<ref name="Fo-1900-1599">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=2854+f%C3%BCr+gunt+#v=snippet&q=2854%20f%C3%BCr%20gunt&f=false S. 1599].</ref>)}} (1385 і 1388 гады)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Willam''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willem<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wilhelm+Willem#v=snippet&q=Wilhelm%20Willem&f=false S. 1602].</ref>}} (1359 год)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Wilkyn / Wilkine''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willikin<ref name="Förstemann-1900-1593"/>}} (1393 год)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Willemunt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Willimund<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willimund#v=snippet&q=Willimund&f=false S. 1604].</ref>}} (1354 год)<ref name="Trautmann-1925-117"/>, ''Wiltut / Wiltuthe''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Vilithuta<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Vilithuta#v=snippet&q=Vilithuta&f=false S. 1606].</ref>}} (1397 год)<ref name="Trautmann-1925-118"/>, ''Arwil''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Aruilli<ref>Gunter M. Studien zu den theriophoren Personennamen der Germanen. — Köln, 1970. S. 39.</ref><ref>Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 88.</ref>}} (1355 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Arwil#v=snippet&q=Arwil&f=false S. 14].</ref>, ''Dawille''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Davila (Dauwila)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Davila+Dauwila#v=snippet&q=Davila%20Dauwila&f=false S. 406].</ref>}} (1398 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Dawille#v=snippet&q=Dawille&f=false S. 23].</ref>, ''Tawtewille / Teutewil / Tautewille''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Theudowills<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 152.</ref>}} (1360, 1363 і 1379 гады)<ref>Pierson W. Altpreußischer Namenkodex // Zeitschrift für Preußische Geschichte und Landeskunde. — Berlin, 1873. S. 725.</ref><ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. S. 104.</ref>. У 1579 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Matthias Will, Cosselauiensis Borussus'', у 1622 годзе — ''Georgius Wille, Bartensteinensis Borussus'', у 1642 годзе — ''Gregorius Willius, Nordenburgensis Prussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=%22Matthias+Will%22#v=snippet&q=%22Matthias%20Will%22&f=false S. 68, 261, 436].</ref>. У [[Латвія|Латвіі]] бытуе імя Віліс ({{мова-lv|Vilis|скарочана}}), якое лічыцца германскім з паходжаньня<ref>[https://bb.lv/names/show/826-vilis Имя дня Vilis], BB.LV</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мишку [[Войшнар|Воишнаровичу]] два чоловеки: Виля з братаничомъ'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.</ref>; ''бояре ясвонские на имя Петръ Вилевич'' (30 траўня 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 141.</ref>; ''люди нашы у Волковыиском повете… а Вилевичов'' (26 сьнежня 1504 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 375.</ref>; ''чотыри земли пустыхъ… а Виловщину'' (2 верасьня 1515 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 265.</ref>; ''Бортко Виловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 170.</ref>, ''Анъдрушко Вилевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 172.</ref> (1528 год); ''Матей Петровичъ Вилевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 617].</ref>; ''литовский шляхтичь на имя Вил'' ([[Хроніка літоўская і жамойцкая]])<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 88.</ref>; ''Cimoch Wilicz'' (1641 год)<ref>Ординация королевских пущ: в лесничествах бывшего Великого Княжества Литовского. — Вильна, 1871. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jGdcAAAAcAAJ&q=Wilicz#v=snippet&q=Wilicz&f=false С. 80].</ref>; ''Самуйло Вилов сын Полупято'' (1655 году)<ref>Памятники истории Восточной Европы. Источники 15-17 вв. Том 4. (Monumena Historica Res Gestas Europae Orientalis Illustrantia). Крестоприводная книга шляхты Великого княжества Литовского 1655 г. — Москва — Варшава, 1999. [https://books.google.by/books?id=MoAdAQAAMAAJ&q=%22%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%B9%D0%BB%D0%BE+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD%22&dq=%22%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%83%D0%B9%D0%BB%D0%BE+%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2+%D1%81%D1%8B%D0%BD%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjy1_a0mtX_AhUigv0HHW2qDO8Q6AF6BAgHEAI С. 55, 241].</ref>; ''Jan Wila'' (27 чэрвеня 1661 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 3. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Z9cDAAAAYAAJ&q=Wila#v=snippet&q=Wila&f=false С. 398].</ref>; ''Williszki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''[[Хлёдвіг|Ludovica]] Wiłłowiczowna'' (16 лістапада 1782 году)<ref>Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 25.</ref>; ''Józef Wiłowicz'' (1829 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Wilowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Сьвіла (параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref name="AZSWKL-2009-303">Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>): Адам і Іван Сьвілы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 40.</ref>; * Віліда (адзначалася старажытнае германскае імя Wilid<ref name="Förstemann-1900-1593"/>): ''Róża Wilido'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wilido&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Rozalia Wilidówna'' (1787 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wilid%C3%B3wna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bolsie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Jan Willidowicz'' (1789 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Willidowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kielmy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вільбіт (адзначалася старажытнае германскае імя Willibato<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willibato#v=snippet&q=Willibato&f=false S. 1594].</ref>): ''Wilbyt'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 218.</ref>; * Вілавід (адзначалася старажытнае германскае імя *Wiliuitus<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>): ''Виловид'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.</ref>; * Вілігар (адзначалася старажытнае германскае імя Vilgar<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Vilgar#v=snippet&q=Vilgar&f=false S. 1598].</ref>): ''Konstanty Wiligor'' (1854 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wiligor&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Butrymańce], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вілгінт (адзначалася старажытнае германскае імя Willekind<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willekind#v=snippet&q=Willekind&f=false S. 1597].</ref>, германскае імя Wilgand<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wilgand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wilgand], MyHeritage</ref>): ''Szczęsny Wilgint'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 112.</ref>, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Wilgand<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WILGAND&ofb=memelland&modus=&lang=de WILGAND], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>; * Вільконц (адзначалася старажытнае германсае імя Willekund<ref name="Fo-1900-1599"/>): ''Antoni Wilkońc'' (1842 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wilko%C5%84c&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вільмін (адзначалася германскае імя Wilmin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wilmin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wilmin], MyHeritage</ref>, германскае імя [[Віліман|Wilman]]<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 293.</ref>): ''Dominicus Wilmin'' (1802 год)<ref>Dębowska M. Diecezje łucka i żytomierska w pierwszych latach istnienia. Wybrane zagadnienia. — Lublin, 2014. S. 59.</ref>, Станіслаў Вільмін — беларускі грамадзкі дзяяч на Гарадзеншчыне ў часе польска-савецкай вайны 1919—1921 гадоў<ref>[[Уладзімер Ляхоўскі|Ляхоўскі Ў.]] Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове ХІХ ст. — 1-й палове ХХ ст. (да 1939 г.). — Смаленск, 2015. С. 432.</ref>; * Вільрат (адзначалася старажытнае германскае імя Willerat<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willerat#v=snippet&q=Willerat&f=false S. 1605].</ref>): Аляксандар Вільрат — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 2-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5GsNAAAAIAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8A#v=onepage&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8A&f=false С. 16].</ref>, Эва Вільрат (1907—?) — мэдычная сястра з ваколіцаў [[Ушачы|Ушачаў]], якая [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпела ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «Польские заключенные воркутинских лагерей»</ref>; * Гінгвіл: ''nobilibus… Nicolao Gyngvyl'' (2 ліпеня 1502 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 627.</ref>; * Жасьвіл, Сусьвіла (адзначаліся старажытныя германскія імёны Sasvili<ref>Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lmdFAAAAYAAJ&q=Sasvili#v=snippet&q=Sasvili&f=false S. 83].</ref>, Sasuili<ref>Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 89.</ref><ref>Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. S. 237.</ref> і Suswallo<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 204.</ref>): ''Pawel Żoswilowicz'' (1554 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 56.</ref>, ''Stanisław Suswiło'' (1819 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Suswi%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Bujwidze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Suswiło'' (1909 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/kosciol_kamieliszki.pdf Kościół Kiemieliszki — Spis parafian 1909 (F604-1-8950)]</ref>, Андрэй Сусьвіла — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 40.</ref>; * Жвілголд (адзначалася старажытнае германскае імя [[Віляўд|Wilgaut]]<ref>Germain J., Herbillon J. Dictionnaire des noms de famille en Wallonie et à Bruxelles. — Bruxelles, 2007.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/w/ W], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref name="AZSWKL-2009-303"/>): ''бояре господарьскии Вилькомирского повета Хрщонъ Жвилкголдовичь'' (каля 1514 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 168].</ref>; * Зычылавіл: ''бояре его милости: Ян Зычиловил'' (18 кастрычніка 1533 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 59.</ref>; * Праствіл: ''nobilibus… Stanislao et Andrea Prosczywylowiczy'' (29 чэрвеня 1460 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 265.</ref>, ''Андрей Мартиновичъ з Проствиловичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 849].</ref>; * Прэйвіл: ''Mikolay Preywilowic'' (4 сьнежня 1554 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 73.</ref>; * Стадвіла (адзначалася старажытнае германскае імя Stodilo<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Stodilo#v=snippet&q=Stodilo&f=false S. 1365].</ref>): ''Stodwiła'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 198.</ref>; * Стангвіл: ''Nos… Georgii Stangwylowicz'' (9 жніўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 667.</ref>; * Стрыгівіл (адзначалася старажытнае германскае імя Stricovildis<ref>Polyptyque de l'Abbaye de Saint-Germain des Prés rédigé au temps de l'Abbé Irminon et publié par Auguste Longnon. T. 1. — Paris, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3xYZWJtuJm4C&q=%40Stricovildis#v=snippet&q=%40Stricovildis&f=false P. 377].</ref>): ''Strigiwil [[Барэйка|Boreiconis]]'' [[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; * Стэгвіл, Стэквіл, Стэйгвіла (адзначалася германскае імя Stegwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/stegwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Stegwill], MyHeritage</ref>): ''Станислав Стекгвил'' (1524—1566 гады)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 98.</ref>, ''Стеквил Петкович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 29, 198.</ref>, ''войтъ Янъ Стекгвиловичъ'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 84].</ref>, Стэйґвілы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Сухавіла: ''Mikołaj Suchawiło'' (1827 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Suchawilo&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Plissa (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> }}. == Носьбіты == * Віл (Вілі) — князь, у гонар якога, паводле [[Ян Длугаш|Яна Длугаша]], сваю назву атрымала места [[Вільня]]{{Заўвага|«Ibi primum oppidum Wilno, quod et in hanc diem caput genti est, ex nomine Villii Ducis, quo auctore et Italiam deseruerant et regiones illas ingressi fuerant, condidere, fluminibus quoque circa illud fluentibus, Villia et Wilno, ex eiusdem Ducis nomine, indidere nomina»<ref>Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis Opera Omnia. T. 12. — Cracoviae, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=f9iJYOaltPEC&q=%22ex+nomine+Villii+Ducis%22#v=snippet&q=%22ex%20nomine%20Villii%20Ducis%22&f=false P. 474].</ref>}} * Бортка Вілавіч — [[Крожы|крожаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Ян Віля — шляхціч [[Берасьцейскае ваяводзтва|Берасьцейскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1661 годзе * Кандрусь і Грышка Вілічы — жыхары вёскі [[Раўкоўцы|Раўкоўцаў]] (каля [[Азёры (Гарадзенская вобласьць)|Азёраў]]), якія ўпамінаюцца ў 1668 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225309/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/719-ezerskoe-lesnichestvo-grodnenskoj-ekonomii-inventar-1668-g Езерское лесничество Гродненской экономии. Инвентарь 1668 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 сьнежня 2016 г.</ref> Прыдомкам Віл карыстаўся шляхецкі род [[Сабяшанскія|Сабяшанскіх]] зь [[Люблінскае ваяводзтва (Рэч Паспалітая)|Люблінскага ваяводзтва]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Wit#v=snippet&q=Wit&f=false S. 132].</ref>. Віловічы — [[парафія]]не царквы ў [[Лапічы|Лапічах]] ([[Менскі павет|Меншчына]]) на 1870—1883 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810231618/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/171-tserkov-lapichi-igumenskogo-uezda-prikhozhane церковь Лапичи Игуменского уезда. Прихожане], Архіў гісторыка Анішчанкі, 10 чэрвеня 2015 г.</ref>. Віловічы (Wiłowicz, Wiłłowicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 849.</ref>. На [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] існуе вёска [[Вілі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай віл}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 2ssy4kqvuuau161t47grpknibekbixk 0 267376 2690002 2688823 2026-09-11T21:57:54Z ~2026-49318-82 100041 2690002 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Войда |лацінка = Vojda |арыгінал = Waido |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Вайдо, Вайда, Вэйда, Войд, Войт, Вэйт, Вад |вытворныя = [[Від (імя)|Від]] |зьвязаныя = [[Вайдзіка]], [[Вайдзіла (імя)|Вайдзіла]], [[Вайдзень]], [[Войдаўт]], [[Вейдман]], [[Вэйдэр]], [[Войдат (імя)|Войдат]] }} '''Войда''' (''Войд'', ''Войт''), '''Вайдо''', '''Вайда''' (''Вад'', ''Вэйда'', ''Вэйт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Вайда, Вейда або Вейта (Waido, Weido, Weita) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1494">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waido%2C+Weido#v=snippet&q=Waido%2C%20Weido&f=false S. 1494].</ref>. Іменная аснова вайд- (вейд-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] waida 'поле, паша'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Від (імя)|-від- (-вайд-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы -вайд- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''váidytis'' 'паказвацца; здавацца'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведнага слова з такімі значэньнямі ў летувіскіх слоўніках)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка)]], [[Вайдзіла (імя)|Вайдзіла (Вайдэль, Вайдэла, Вадыла, Вадзела)]], [[Вайдзень]], [[Войдаўт]], [[Вэйдэр]], [[Вейдман|Вейдман (Вейдэман)]], [[Войдат (імя)|Войдат (Вайдат)]]. Адзначаліся германскія імёны Weideke, Weidel (Wadila, Wadelo), Weiden, Weidelt, Weidher, Weidman (Weideman), Weidat. Адпаведнасьць імя Вайда германскаму імю Waido (Weido) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 166.</ref>. Імя Войда гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Woydo'' (1414, 1462, 1466 і 1481 гады), ''Voydo'' (1455 і 1470 гады), ''Voyda'' (1458 і 1478 гады), ''Woyda'' (1478 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 6. — Wrocław, 1981—1983. S. 171—172.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Wejdan, Wejdnar<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 283.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Wadicke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Vadiko<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=vadiko#v=snippet&q=vadiko&f=false S. 355].</ref>}} (1540 год), ''Wadel''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wadila<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wadila+Watilo#v=snippet&q=Wadila%20Watilo&f=false S. 1491].</ref>, пазьнейшае Wadel<ref>Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=7EEJAAAAIAAJ&q=Wadelo#v=snippet&q=Wadelo&f=false P. 238].</ref>}} (1385 год), ''Waddune / Wodune'' (1291 год), ''Weidemunt / Wedemund'' (1411 год), ''Arwide / Arwida / Arwayde / Erwayde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя [[Арвід|Arvid]], пазьнейшае Arwed<ref>Weitershaus F. W. Das neue Vornamenbuch 8000 Vornamen: Herkunft u. Bedeutung. — München, 1988. S. 65.</ref>}} (1341, 1387, 1393, 1396, 1402 і 1408 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Wadicke#v=snippet&q=Wadicke&f=false S. 14, 111—112, 116].</ref>. Апроч таго, у Прусіі адзначалася прозьвішча Weide<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WEIDE&ofb=abschwangen&modus=&lang=de WEIDE], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] — Tarwid / Tarweid{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Tarwidh<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 1217.</ref>}}<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=TARWID&ofb=memelland&modus=&lang=de TARWID], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Прозьвішчы Вайда (Wajda), Вайдуловіч (Wajdułowicz), Вайдольт (Wajdolt) гістарычна бытавалі сярод [[львоў]]скіх [[Мяшчане|мяшчанаў]]<ref>Testamenty mieszkańców lwowskich z drugiej połowy XVI i z XVII wieku. — Warszawa, 2017. S. 166, 168, 217, 225, 233, 248, 278.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''quendam bayorem nomine Wayden'' ([[Хроніка Віганда]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Wayden#v=snippet&q=Wayden&f=false S. 548].</ref>; ''prouido Alberto dicto Voydo… ipsius Alberti Voydo'' (1 красавіка 1455 году)<ref>Codex diplomaticus Poloniae. T. 1. — Varsaviae, 1847. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lzpNAAAAcAAJ&q=Voydo#v=snippet&q=Voydo&f=false P. 332—333].</ref>; ''у [[Алькенікі|Волкиницъкомъ]] повете… с сеножатьми… зъ Воидишки'' (31 траўня 1503 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 344.</ref>; ''Добъко Воидовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 75.</ref>, ''Воитех Воидович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 79.</ref>, ''Воидовая удова… Брониш Воидович''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 114.</ref>, ''Воидо''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 121.</ref>, ''Воидо Якубовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 124.</ref>, ''Якубъ Воидовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 125.</ref>, ''Петръ Воидовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 126.</ref>, ''Воидо Миколаевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 135.</ref> (1528 год); ''зъ села Гусувки Воида Якубовича'' (1535 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 59.</ref>; ''Воитовщину'' (1537 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 177.</ref>; ''Maciey z Andrzeiem Woydowicz'' (2 траўня 1558 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 51.</ref>; ''Якубъ Войдовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1071.</ref>, ''Янъ Маковъский Войдовичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1134.</ref>, ''Станиславъ, Войдовъ сынъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1135.</ref>, ''Юри Войдовичъ Маковски''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1142.</ref> (1567 год); ''Mikołay Wayda'' (20 лістапада 1604 году)<ref>Lietuvos inventoriai XVII a. — Vilnius, 1962. P. 20, 24.</ref>; ''Mikołay Wayda'' (1624 год)<ref>Ragauskaitė A. XVII a. kėdainiečių asmenvardžių darybos tendencijos // Baltu filoloģija. T. 27, nr. 1 (2018). P. 111.</ref>; ''Васко Вайда'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 172.</ref>; ''plac mieyski Daniela Waydy'' (1680 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=h6lCAQAAMAAJ&q=Waydy#v=snippet&q=Waydy&f=false С. 194].</ref>; ''JM pana Weydziewicza ex-sędziego grodzkiego mińskiego… JM pana Weydziewicza, sędziego grodzkiego mińskiego'' (1784 год)<ref>Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 2: Dekanat Mińsk. — Białystok, 2009. S. 71, 81.</ref>; ''Gydalja z Wojdziewiczów Fribesowa'' (5 студзеня 1828 году)<ref>Сакалоўская А. Кальварыя. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. С. 149.</ref>{{Заўвага|Таксама: * Вайдут (адзначалася старажытнае германскае імя [[Відут|Widut]]<ref>Meineke B. Die Ortsnamen des Кreises Lippe. — Bielefeld, 2010. S. 514.</ref>): ''Waydutten dorfe'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Waydutten+dorfe+#v=snippet&q=Waydutten%20dorfe&f=false S. 696].</ref>; * Войдзіш (адзначалася германскае імя Weydisch<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/w/ W], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>): ''Петръ Войдишевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 791].</ref>; * Войдаг, Войдак (адзначалася германскае імя Wedig<ref name="Eule-1900-62">Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=+Wieduwild+#v=snippet&q=Wieduwild&f=false S. 62].</ref>): ''Woydagi'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>, Казімер Войдаг — шляхціч з ваколіцаў [[Пагародна|Пагароднага]] на 1765 год<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 219.</ref>, Ігнаці Войдак — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11.</ref>; * Вайдзівіл, Вайтвіла (адзначалася германскае імя Witwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/witwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Witwill], MyHeritage</ref>): ''Воидивиловичомъ Васил а Ромеико, два чоловеки'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 55.</ref>, ''[[Рак (імя)|Рачко]] Войтвиловичъ свою отчину… тому Войтвилу'' (8 траўня 1466 году)<ref>Литовская метрика. Отд. 1., ч. 1, т. 1. — СПб., 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=174KAAAAIAAJ&q=%40%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%83#v=snippet&q=%40%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D1%83&f=false С. 73].</ref>, ''Ego quidem nobilis Voydzyvyl Jathylovycz Chonyevyęz'' (1486 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 414.</ref>, ''земли пустовскии… у [[Цырын|Церинскои]] волости… Воидивиловщизнуданину… Воидвиловъщыну'' (9 лістапада 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 370.</ref>, [[Эрык|Ерык]] Вайтвіла — каталік з [[Панявескі павет (Ковенская губэрня)|Панявескага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №1011 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358631?page=173 С. 16173].</ref>; * Вайтвільд (адзначалася германскае імя Wieduwild<ref name="Eule-1900-62"/>): Людвіг Вайтвільд — каталік з [[Шавельскі павет (Ковенская губэрня)|Шавельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №570 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358832?page=148 С. 9108].</ref>; * Вайдвін (адзначалася старажытнае германскае імя Widuin<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Widuin#v=snippet&q=Widuin&f=false S. 1574].</ref>): ''земль пустовъских у воеводстве Троцкомъ, у Курклевъскои волости на имя Воидвиновъщину'' (30 кастрычніка 1536 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|19к}} P. 254.</ref>; * Вэйдыгер (адзначалася германскае імя Wediger<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Wediger#v=snippet&q=Wediger&f=false S. 259].</ref>): ''Benedykt Wejdygier'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wejdygier&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Odelsk], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Вайдгін (адзначалася германскае імя [[Відзігін|Wedigen]]<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. S. 88.</ref>): ''Ростово а Мировичы, што небощыкъ Олехно Воидкгиновичъ держалъ'' (22 кастрычніка 1503 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 369.</ref>; * Вайткун (адзначалася старажытнае германскае імя Widhkun<ref>Mårtensson L. Personnamnen i de medeltida svenska runinskrifterna. — Uppsala, 2024. S. 78.</ref>, Vithkunnus<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 1092.</ref>): Іван Вайткун — каталік з ваколіцаў [[Радунь|Радуні]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №3 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921911?page=37 С. 38].</ref>; * Вайдзімін: ''купил отец нашъ у Воидимина [[Нань|Ноневича]], а тому Воидимину'' (10 ліпеня 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 145.</ref>, ''Родъ Войдъминовъ отъ Каплици'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8A%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8A%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 723].</ref>, ''з роду Воидминов от Каплицы [[Ганус (імя)|Ганусу]] Петьковичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>; * Вейдмонт: на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Вейдмонт у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 2. — Vilnius, 1989. P. 1179.</ref>}}. == Носьбіты == * Добка Войдавіч — [[Тавяны|тавянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Войцех Войдавіч — [[Анікшты|анікштаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Броніш Войдавіч — [[Бельск Падляскі|бельскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Войда — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Войда Якубавіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Якуб Войдавіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Пётар Войдавіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Войда Мікалаевіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году * Якуб Войдавіч — баярын [[Мельніцкі павет|Мельніцкага павету]] [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|Падляскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году * Ян Макоўскі Войдавіч — баярын Мельніцкага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году * Юры Войдавіч Макоўскі — баярын Мельніцкага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1567 году * Марцін Марцінавіч Вайдовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў паміж 1589 і 1590 гадамі<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 66.</ref> * Лявон Вад — жыхар вёскі [[Пярэжыр]]у (каля [[Ігумен]]у), які ўпамінаецца ў 1701 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1009-igumen-inventar-1701-g-v-minskom-voevodstve Игумен инвентарь 1701 г. в Минском воеводстве]{{Недаступная спасылка|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Архіў гісторыка Анішчанкі, 17 сакавіка 2018 г.</ref> * Андрэй, Васіль і Фёдар Вайтовічы — [[беларусы]]-праваслаўныя з [[Полацак|Полацку]] на 1912 год<ref>[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Polotsk%20town%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № 9 Витебских Губернских Ведомостей, 1 августа 1912 года]. С. 5.</ref> * Еўдакім Войда — праваслаўны зь [[Бельскі павет (Гарадзенская губэрня)|Бельскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №922 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358790?page=31 С. 14751].</ref> * Васіль Вайда — праваслаўны з ваколіцаў [[Беніца|Беніцы]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №502 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358796?page=31 С. 8031].</ref> * Аляксандар Вайда (1909—?) — беларус з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> * Данііл Войда (1913—?) — беларус з ваколіцаў [[Старобін]]а<ref>[https://partizany.by/partisans/232690/ Войда Даниил Арсеньевич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Вайды (Wajda) — прыгонныя зь вёсак [[Алянец|Алянцу]], [[Ардзяя|Ардзяі]], [[Студзянец|Студзянцу]], [[Ялажычы|Ялажычаў]] і [[Дзёхаўка|Дзёхаўкі]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 317.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 173, 183.</ref>. Вайдзевічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Вэйды (Weyda) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віцебскае ваяводзтва|Віцебскага ваяводзтва]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 110.</ref>. Вэйтовічы (Weytowicz) — літоўскі шляхецкі род<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 112.</ref>. На [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] існуе вёска [[Войдзевічы]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай вайд}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 65injyrk4twiphprsyt09o7n7jx6ahh 0 268605 2689971 2689094 2026-09-11T20:21:22Z ~2026-49318-82 100041 2689971 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Сірґірд |лацінка = Sirgird / Sirhird |арыгінал = Sirgard |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Сыр (імя)|Sirio]] + [[Герда|Gardo]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Сіргірд''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Сіргард, Сургард або Сырыгард (Sirgard, Surgard<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/surgard Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Surgard], MyHeritage</ref>, Sirigardus{{Заўвага|''Albertinus Sirigardus'' (11—12 кастрычніка 1299 году); ''Robertus Sirigardus'' (1758 год)}}<ref>Bonacini P. Il Registrum comunis Mutine (1299). — Università di Bologna, 2012. P. 209.</ref><ref>Memorie storico-critiche della città di Siena che servono alla vita civile di Pandolfo Petrucci dal 1480. al 1512. — Siena, 1758. [https://books.google.by/books?id=uE8PrTGehV4C&pg=PA175&dq=sirigardus&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiVx7vi2Yb_AhWhIMUKHYMjAWIQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=sirigardus&f=false P. 175].</ref>, Sirigardis<ref>Historiae patriae monumenta. T. 13. — Avgvstae Tavrinorvm, 1873. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IfDYu8Eqy-4C&q=Sirigardis#v=snippet&q=Sirigardis&f=false S. 1021].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sirgard Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sirgard], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Сыр (імя)|сір- (сіс-, сур-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сіргоўд]], [[Сіргут]], [[Сысымунд|Сірмонт]]; германскія імёны Siriaud, Sireguti, Sirmont) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sisu 'чароўны сьпеў, заклён'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, а аснова [[Герда|-гард- (-герд-, -герт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Альгерд (імя)|Альгерд]], [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]], [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]]; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека')<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Гринко Сиркгирдовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>. == Носьбіты == * Грынька Сіргірдавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году == Глядзіце таксама == * [[Сыр (імя)|Сыры]] * [[Герда|Герд]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай сір}} {{Імёны з асновай ґард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 6wkcobd09a4yo8m4491x6r2k1i54vg5 0 269743 2690000 2682870 2026-09-11T21:55:36Z ~2026-49318-82 100041 2690000 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Буш |лацінка = Buš |арыгінал = Busch |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Бус, Бусь, Буша, Бош, Буза, Бузь, Пуш, Боўш |вытворныя = |зьвязаныя = [[Бушка]], [[Бушыла]], [[Бусінь]], [[Бушман]] }} '''Буш''' (''Бус'', ''Бусь'', ''Буза'', ''Бузь''), '''Буша''', '''Бош''' — мужчынскае імя і прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Боса, пазьней Буc, Буса або Буш (Boso, Boos, Busse<ref>Jónsson F., Jørgensen E. Nordiske pilegrimsnavne i broderskabsbogen fra Reichenau // Aarbøger for nordisk oldkyndighed og historie. Ser. 3, vol. 13, 1923. S. 18.</ref>, Buoso<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 60.</ref>, Buss<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 174.</ref>, Busch<ref>Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=llctAAAAYAAJ&q=Busch+Busso#v=snippet&q=Busch%20Busso&f=false S. 8].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Boso%2C+Boos#v=snippet&q=Boso%2C%20Boos&f=false S. 329—330].</ref>. Іменная аснова -бус- (-бос-) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] bōsi 'варожы, злы'<ref name="Gottschald-1971-203">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA203&dq=BOS+feindlich+b%C3%B6se+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiuu7bf2euDAxWtgv0HHQAXDf0Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=BOS%20feindlich%20b%C3%B6se%20namenkunde&f=false S. 203].</ref> або ад германскага buozan 'паляпшаць, прыносіць карысьць'<ref name="Fo-1900-329-330">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=BOSI+BOZ+buozan#v=snippet&q=BOSI%20BOZ%20buozan&f=false S. 329—330].</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Бушка|Бушка (Буска, Босіка)]], [[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель)]], [[Бусінь]], [[Бушман]]. Адзначаліся германскія імёны Buske (Buschke, Bosico), Busilo (Büschel), Buosin, Bussman{{Заўвага|Таксама адзначаліся германскія імёны Boshart (Bos-[[Гардзь|hart]])<ref name="Gottschald-1971-203"/>, Bosochind (Boso-[[Кінда|chind]])<ref name="Fo-1900-329-330"/>, Bosogast (Boso-[[Гаст|gast]])<ref name="Fo-1900-329-330"/>, Bosoldt (Bos-[[Вальда (імя)|oldt]])<ref name="Gottschald-1971-203"/>}}. Апроч таго, існуе германскае прозьвішча Буш ({{мова-de|Busch|скарочана}}, {{мова-en|Bush|скарочана}}), якое звычайна выводзяць ад германскага слова з значэньнем 'гушчар, зарасьнік'. Ад гэтага прозьвішча з дапамогай асновы [[Ман|-ман-]] утварылася прозьвішча Бушман (Buschmann, Bushman)<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=vG7MZ9J6dAgC&pg=PA259&dq=busch+buse+name&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiWpqmsv7b_AhWlPOwKHdPFAVcQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=busch%20buse%20name&f=false P. 259].</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Bosza (Posz, Posza), Pusołt (< Busolt)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 23, 279.</ref>. Апроч таго, у Польшчы бытавала імя Буш: ''Bus'' (1398 год), ''Busch'' (1440 і 1455 гады)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 287.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Buse / Busse'' (10 жніўня 1299 году<ref>Urkundenbuch des Bisthums Samland. — Leipzig, 1891. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uvv19Xq2_7EC&q=Buse#v=snippet&q=Buse&f=false S. 102].</ref> і 1419 год)<ref name="Trautmann-1925-21">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Busse#v=snippet&q=Busse&f=false S. 21].</ref>, ''Busgede / Bosegede'' (1419 год)<ref name="Trautmann-1925-21"/>. У 1624 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Ludovicus Bußwaldt, Lieb-Mülensis Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Bu%C3%9Fwaldt#v=snippet&q=Bu%C3%9Fwaldt&f=false S. 279].</ref>. Імя Буша бытавала ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]: ''Буша'' (1539 год)<ref>Новгородские писцовые книги, изданные Археографической комиссией. Т. 4. — СПб., 1886. С. 336.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Mertin Busch eime schiffmanne'' (1404 год)<ref>{{Літаратура/Кодэкс эпісталярны Вітаўта (1882)|к}} S. 976.</ref>; ''боаринъ его Иванъ Боша'' ([[Ніканаўскі летапіс]])<ref>ПСРЛ. Т. 10. — СПб., 1885. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8mBKAQAAMAAJ&q=%D0%91%D0%BE%D1%88%D0%B0#v=snippet&q=%D0%91%D0%BE%D1%88%D0%B0&f=false С. 103].</ref>; ''в Сомъникахъ… Митько Бошевичъ — служба, Петрецъ Бошевичъ — служба, Микя Бошевичъ — служба'' (сьнежань 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 148—149.</ref>; ''Василий Бусичь'' (1552 год)<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. С. 628.</ref>; ''co [[Наруш|Narusz]] z Buszom trzymali'' (1554 год)<ref>Karalius L. 1554 metų Balninkų dvaro valakų matavimo registras // Istorijos šaltinių tyrimai. T. 5, 2014. P. 260.</ref>; ''Bosz Szymkow… Iwassko, Busz a Onikiey Przelieikiewiczy'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Bosz#v=snippet&q=Bosz&f=false С. 175, 356].</ref>; ''село Пужичи… Гапонъ Бушичъ'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Mu8ZAAAAYAAJ&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 430—431].</ref>; ''Joël Busch, Lithuanus'' (1594 год)<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Busch#v=snippet&q=Busch&f=false S. 124].</ref>; ''Krzysztof Buszewicz za ojca swego po kozacku'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 107.</ref>; ''na miejscu… K[on]d[ra]ta Busiewicza'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 326.</ref>; ''Buza… Buziewicza… Buzowa'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 129.</ref>; ''jm. p. Busz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 120.</ref>, ''Mikołaj Busz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 243.</ref>, ''jmp. Krzysztof Busz''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 125.</ref> (1690 год); ''na jchmcw panów… Antoniego Busza'' (10 лютага 1722 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8HBmAAAAcAAJ&q=Busza#v=snippet&q=Busza&f=false С. 278].</ref>; ''honestis Christophoro Bus'' (1742 год)<ref>Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 92.</ref>; ''Busowszczyzna… Buszyszki'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Stanisław Busz'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 116.</ref>; ''Piotr Bouszewicz'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Bouszewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kamionka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Andrzej Bosz'' (1831 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Bosz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kupiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Бушар: Іван Бушарэвіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 19].</ref>; * Бушмін (адзначалася германскае імя Busmen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/busmen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Busmen], MyHeritage</ref>): ''Жданъ Бушминъ'' (6 ліпеня 1601 год)<ref>Тэльман Маслюкоў, [https://lavra.by/vozrozhdenie-obiteli/istoriya/istoriya-monastyrya/inventar-lauryshauskaga-manastyra-1601-goda Інвентар Лаўрышаўскага манастыра 1601 года]</ref>, Якаў Бушмін — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сьвіслач (Магілёўская вобласьць)|Сьвіслачы]] на 1926 год<ref>[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ НАРБ 30-2-1443-113], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> }}. == Носьбіты == * [[Нарвіл]] Бусі — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537 годзе<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 45.</ref> * Сымон Стэфанавіч Бушэвіч — [[Расены|расенскі]] [[зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1599 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%83&f=false С. 142].</ref> * Іван Буш — жыхар вёскі [[Лявонавічы|Лявонавічаў]] (каля [[Шацак|Шацку]]), які ўпамінаецца ў 1749 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230805212648/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1064-shatsk-inventar-1749-g Шацк инвентарь 1749 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 5 чэрвеня 2018 г.</ref> * Тадэвуш Буш — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806220846/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/929-popis-shlyakhty-minskogo-voevodstva-1765-g Попис шляхты Минского воеводства 1765 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 сьнежня 2017 г.</ref> * Станіслаў Буш — шляхціч [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1765 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810230249/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/618-shlyakhta-novogrudskogo-voevodstva-generalnyj-popis-1765 Шляхта Новогрудского воеводства. Генеральный попис 1765], Архіў гісторыка Анішчанкі, 18 красавіка 2016 г.</ref> * Антон, Дамінік, Міхал і Ян Бушы — шляхцічы Менскага ваяводзтва, якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.</ref> * Міхал Буш — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], чашнік [[браслаў]]скі ў 1768—1779 і мастаўнічы [[смаленск]]і ў 1779—1792 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 525.</ref><ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 115.</ref> * Дамінік Міхал Буш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мастаўнічы ашмянскі ў 1776—1791 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy, tom I: Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2004. S. 247.</ref> * Іван і Сяргей Бушы — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Гомель|Гомля]] на 1907 год<ref>Прибавление к № 58 Могилевских Губ. Ведомостей от 25 июля 1907 года. С. 15.</ref> * Леў Буш — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Вялейка|Вялейкі]] на 1912 год<ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 3.</ref> * Павал Бошыч — праваслаўны з ваколіцаў [[Поразаў|Поразава]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №1261 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358811?page=176 С. 20176].</ref> * Іван Пуш — каталік з [[Кібарты|Кібартаў]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №68 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004923165?page=114&rotate=0&theme=white С. 1075].</ref> * Анатоль Буш (1903—1938) — беларус з ваколіцаў [[Бешанковічы|Бешанковічаў]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://ru.openlist.wiki/%D0%91%D1%83%D1%88_%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1903) Буш Анатолий Владимирович (1903)], Открытый список жертв политических репрессий в СССР</ref> * Іван Бушэвіч — беларус з ваколіцаў [[Жлобін]]а, забіты ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-65-193], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * [[Джордж Гэрбэрт Ўокер Буш]] (1924—2018) — 41-ы прэзыдэнт [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] * [[Джордж Ўокер Буш]] (нар. 1946) — 43-ці прэзыдэнт ЗША Бушы — [[парафія]]не [[Архікатэдральны касьцёл Імя Найсьвяцейшай Панны Марыі (Менск)|Катэдральнага касьцёла]] ў [[Менск]]у на 1851—1857 гады<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232341/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/469-minskij-kafedralnyj-kostel-spisok-prikhozhan-1851-1857 Минский кафедральный костел. Список прихожан 1851—1857], Архіў гісторыка Анішчанкі, 29 студзеня 2016 г.</ref> і [[Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя і кляштар трынітарыяў (Крывічы)|касьцёла]] ў [[Крывічы (Мядзельскі раён)|Крывічах]] на 1853 год<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810232641/http://www.arhisan.com/istochniki/metriki/453-krvichi-kostel-spisok-prikhozhan-1853-g Кривичи костел. Список прихожан 1853 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 24 студзеня 2016 г.</ref>. Бушы (Busza) — прыгонныя зь вёскі [[Вянцэвічы|Вянцэвічаў]] (каля [[Сьвір (мястэчка)|Сьвіру]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 57.</ref>. Бушы гербаў [[Бушлер]] і [[Ясеньчык]]<ref>Malewski Cz. [https://pawet.net/library/history/city_district/data_people/ahulnaie/01/malewski_czesslaw._rody_szlacheckie_w_powiecie_lidzkim_na_litwie_w_xix_wieku.html Rody szlacheckie w powiecie lidzkim na Litwie w XIX wieku]. — Wilno, 2002.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 52, 434.</ref> — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Бушы гербаў [[Асарыя]] і Ясенчык — літоўскія шляхецкія роды<ref>Гербоўнік беларускай шляхты. Т. 2. — Менск, 2007. С. 459—460.</ref>. Бус (Bus) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Кобрынь|Кобрыню]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 311.</ref>. Буш (Busz) і Бушэвіч (Buszewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналіся сяло Бусы каля [[Кельмы|Кельмаў]] і маёнтак Бушышкі ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 53—54.</ref>. У XVI ст. існаваў маёнтак Бушавічы (''Бушевичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D-KlFQ7Bd3gC&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 33].</ref>. На 1906 год існавалі [[фальварак]] Бушава і сяліба Бусава ў Лепельскім павеце, вёска Бушы ў Рэжыцкім павеце, а таксама вёска Бушаўка ў Себескім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 181, 203, 353, 383.</ref>. На 1910 год існавала лясная вартоўня Бушава ў Гомельскім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 34.</ref>. На [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] існуюць вёскі [[Бушава]] і [[Бусава]], на [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] — [[Бушоўка]]. Назву [[Бушаўка]] маюць вёскі на [[Рэчыцкі павет|гістарычнай Рэчыччыне]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай бус}} [[Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы]] [[Катэгорыя:Германскія прозьвішчы]] cjkf7rtj915tdfr7gvzs05bbmqk0ys9 0 270494 2689994 2682793 2026-09-11T21:48:16Z ~2026-49318-82 100041 /* Паходжаньне */ 2689994 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Барда |лацінка = Barda |арыгінал = Bardo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Барта |вытворныя = |зьвязаныя = [[Бардзіла]], [[Барцін]], [[Бартаўт]] }} '''Барда''', '''Барта''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Барда або Барта (Bardo, Barto) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bardo#v=snippet&q=Bardo&f=false S. 1, 247].</ref>. Іменная аснова -бард- (-барт-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *bards 'волат'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 79.</ref> або ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] barta 'баявая сякера'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 51.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменных асноваў -барт- і [[Бар (імя)|-бар-]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''bárti'' 'ганіць, лаяць, абражаць (кагосьці)'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]], [[Барцін|Бардзін (Барцін)]], [[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд)]]. Адзначаліся германскія імёны Bardilo (Bartel), Bardinus, Bartolt (Bartold). Іменная аснова -барт- таксама магла ўтварыцца ад асновы [[Бэрт|-бэрт-]] (e > a)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 12, 17.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Bart, Barta, Bartołt (Bartoldus<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 101.</ref>), Abart, Albart, Libard (Libart), Lubard (Lubart), Zybart, а таксама гібрыднага германска-славянскага Suchobart<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 3, 12, 17—18, 159, 242, 279.</ref>. У 1632 і 1635 гадох ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Gregorius Barth, Regiomontanus Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Barth#v=snippet&q=Barth&f=false S. 336, 360].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''пана Митька Бардича и пана Федора Бардича'' (21 верасьня 1474 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 335.</ref>; ''Анъдрею Бардичу 10 копъ грошеи'' (28 кастрычніка 1488 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 78.</ref>; ''люди нашы [[Слонім|слонимцы]]… Микула Бардович'' (студзень 1498 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 107.</ref>; ''што Бардичъ держитъ въ Котчищахъ'' (1498 год)<ref>Акты Литовской метрики. Т. 1, вып. 1. — Варшава, 1896. С. 168.</ref>; ''Borthowicze'' (1510 год)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 183.</ref>; ''людеи нашыхъ Слонимъцовъ… а Микулу Бардовича'' (4 чэрвеня 1511 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zKI-AQAAIAAJ&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE#v=snippet&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE&f=false С. 666—667].</ref>; ''Семенъ Барда'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 157.</ref>; ''Матеи Борътовичъ Щерги'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 249.</ref>; ''Авькгушътынъ Бартовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 899].</ref>; ''двор Богдана Барды'' (8 траўня 1579 году)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 32. — Витебск, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=CpVOAQAAMAAJ&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B#v=snippet&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B&f=false С. 122].</ref>; ''Sienko Bardzicz… Owsiey Bardzicz'' (1638 год)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IOYDAAAAYAAJ&q=Bardzicz#v=snippet&q=Bardzicz&f=false С. 301].</ref>; ''Michał Bartowicz'' (1805 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Bartowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wincenty Bardowicz'' (1843 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=6089&search_lastname=Bardowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Słonim], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Бардзейка (адзначалася старажытнае германскае імя *Bartiko<ref>Buchmüller-Pfaff M. Siedlungsnamen zwischen Spätantike und frühem Mittelalter: Die -(i)acum-Namen der römischen Provinz Belgica Prima. — Tübingen, 1990. S. 84.</ref>, германскае імя Bartheke<ref name="Brons-1877-29">Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=t7QwAQAAMAAJ&q=Bartheke#v=snippet&q=Bartheke&f=false S. 29].</ref>, Barteke<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 97.</ref>): ''terras desertas in districtu [[Майшагола|Moijschogolensi]]… vulgo nuncupatas Bordeijkowsczyzna'' (5 студзеня 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 194.</ref>, ''люди в Новгородском повете… а Иванца Бордеиковича'' (8 лютага 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 101.</ref>, у [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Barteick<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BARTEICK&ofb=glowitz&modus=&lang=de BARTEICK], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>; * Бардун, Бартан (адзначалася германскае імя Bardon<ref>Jean Tosti, [https://jeantosti.com/noms/b2.html Noms commençant par B], Dictionnaire des noms de famille de France et d’ailleurs</ref>): ''Elżbieta Bardun'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Bardun&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Łukonica], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Bartłomiej Bartanowicz'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=10693&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=500&searchtable=&rpp2=50 Dziewieniszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Бардавін (адзначалася германскае імя Bardwin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/bardwin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Bardwin], MyHeritage</ref>): ''люди наши слонимцы… Микула Бардовин'' (18 сакавіка 1501 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6-1к}} P. 248.</ref>; * Бартат (адзначалася германскае імя Bartet<ref>Cadovius-Müller J. Memoriale linguae Frisicae: nach der Jeverschen Originalhandschrift. Bd. 4. — Norden und Leipzig, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=6S1CAAAAIAAJ&q=Bartet#v=snippet&q=Bartet&f=false S. 82].</ref>, Barthet<ref name="Brons-1877-29"/>, Bardet<ref name="Gottschald-1982-102">Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://books.google.by/books?id=FgYREAAAQBAJ&pg=PA102&dq=bardet+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi7t4uKscOJAxU4nf0HHc39K9UQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=bardet%20namenkunde&f=false S. 102].</ref>): Бартат (''Bartat'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 201.</ref>; * Бартман (адзначалася германскае імя Bartmann<ref name="Gottschald-1982-102"/>): Арсень Бартман — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 2-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5GsNAAAAIAAJ&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8A#v=onepage&q=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8A&f=false С. 7].</ref>; * Бартрам (адзначалася старажытнае германскае імя Bertram<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bert#v=snippet&q=Bertram&f=false S. 291].</ref>): Бартрамы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> }}. == Носьбіты == * Сямён Барда — [[амсьціслаў]]скі баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Васіль Бардовіч (1881—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Менск]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%92%D0%B0%D1%81%D1%96%D0%BB%D1%8C_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1881) Бардовіч Васіль Антонавіч (1881)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * Якаў Бардовіч (1890—?) — беларус з ваколіцаў [[Самахвалавічы|Самахвалавічаў]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%AF%D0%BA%D0%B0%D1%9E_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Бардовіч Якаў Антонавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref> * [[Анатоль Бардовіч]] ({{нар.}} 1928) — беларускі мовазнавец У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Борды (''Борды'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]], а таксама фальварак Борцішкі (''Бортишки'') у [[Віленскае ваяводзтва|Віленскім ваяводзтве]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 33, 37.</ref>. На 1904 год існавала вёска Бардзінск у Красьнянскім павеце, а таксама вёска Бардзіна ў Парэцкім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 270, 301.</ref>. На 1906 год існавалі вёскі Бардзіна і Бардаўка ў Невельскім павеце Віцебскай губэрні<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 262, 280.</ref>. На 1910 год існаваў хутар Бардзін у Гомельскім павеце Магілёўскай губэрні<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 44.</ref>. На памежжы гістарычнай [[Упіцкі павет|Упіччыны]] і [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] існуе вёска [[Бардышкі]], на [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] — [[Бардзёўка]]. == Глядзіце таксама == * [[Лянгабарды]] == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай бард}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 6ptuis8slumj9iz7pr2fptprk1pl1el 0 270556 2689993 2689930 2026-09-11T21:44:11Z ~2026-49318-82 100041 /* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */ 2689993 wikitext text/x-wiki '''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]. == Германскія імёны == === Паходжаньне === [[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]] Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]]. [[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]] На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>. Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref> Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}. Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>. Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>. У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}. Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>. Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>: * Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад «вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>) * Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}} * Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}} * Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}} Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>. === Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі === {{Аўтанумарацыя табліцы | {{ {| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;" |- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center" ! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}} |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}} | — | ''Abo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}} | — | ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абель|Абель (Абіль)]]''' | — | ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]''' | | ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}} | | ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Абрат]]''' | | ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]''' | — | ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]''' | — | ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]''' | — | ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]''' | — | ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}} <br> Agi (Egi) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якбут]]''' | | ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]''' | | ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]''' | | ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]''' | | ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]''' | | ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]''' | | ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]''' | | ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]''' | | ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]] | | ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]''' | | ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]''' | | ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]''' | | ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]''' | — | ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]''' | — | ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]''' | — | ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]''' | — | ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]''' | | ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]''' | | ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвін]]''' | | ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альвіс]]''' | | ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]''' | | ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]''' | | ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]''' | | ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]''' | | ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альмін]]''' | | ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яльмуд]]''' | | ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]''' | | ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]''' | — | ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]''' | — | ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]''' | — | ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аўтаўт]]''' | | ''Altolt'' (''Aldaud'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]''' | | ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]''' | — | ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]''' | — | ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]''' | — | ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгіш]]''' | — | ''Halgasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]''' | [[Мінялк]] | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann | Minno + Helgi (Alko) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]''' | | ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]''' | — | ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]''' | — | ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]''' | — | ''Arila'' <br> Aro + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]''' | — | ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]''' | — | ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]''' | | ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]''' | | ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]''' | | ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]''' | | ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]''' | | ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]''' | | ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]''' | | ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]''' | | ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]''' | | ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]''' | — | ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]''' | | ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]''' | | ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Арбш]]''' | — | ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ярг]]''' | — | ''Argo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]''' | — | ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]''' | — | ''Asco'' (''Asc'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]''' | — | ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]''' | | ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]''' | | ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]''' | | ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]''' | | ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]''' | | ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]''' | — | ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]''' | — | ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]''' | — | ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]''' | | ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясвад]]''' | | ''Asuad'' <br> Asi + Wado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]''' | | ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]''' | | ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]''' | | ''Aswill'' <br> Asi + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ясьвільт]]''' | | ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Азгайла]]''' | | ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]''' | | ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгірд]]''' | | ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]''' | | ''Eskin'' <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]''' | | ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]''' | | ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]''' | | ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]''' | | ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]''' | — | ''Ast'' (''Osta'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]''' | — | ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]''' | — | ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]''' | | ''Astald'' (''Ostald'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo | ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]''' | | ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Астрат]]''' | | ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]''' | — | ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]''' | — | ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]''' | — | ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]''' | — | ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батаўт]]''' | | ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]''' | | ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo | ''Willibad'' <br> Wilo + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батвін]]''' | | ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino | ''Winibad'' <br> Wino + Bado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]''' | | ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari) | ''Heribad'' <br> Heri + Bado |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]''' | — | ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]''' | — | ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]''' | — | ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]''' | — | ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]''' | — | ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болташ]]''' | — | ''Boltsch'' <br> Bald (Bolte) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальдвін]]''' | | ''Baldwin'' <br> Bald + Wino | ''Winibald'' <br> Wino + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Больдаг]]''' | | ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago | ''Dacbold'' <br> Dago + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]''' | | ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri | ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]''' | | ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart) | ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]''' | | ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Баўдамір]]''' | | ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]''' | [[Рыбалт]] | ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]''' | | ''Baldrim'' <br> Bald + Rim | ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]''' | | ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]''' | | ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]''' | — | ''Baro'' (''Paro'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]''' | — | ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]''' | — | ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]''' | — | ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]''' | | ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido | ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвік]]''' | | ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]''' | [[Вінбор]] | ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino | ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барвойн]]''' | | ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]''' | | ''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Baro + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барконт]]''' | | ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund) | ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Барман|Барман (Парман)]]''' | | ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барда|Барда (Барта)]]''' | — | ''Bardo'' (''Barto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]''' | — | ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]''' | — | ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]''' | | ''Bartolt'' (''Bartout'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut) | ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]''' | — | ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]''' | — | ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]''' | — | ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]''' | — | ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінгель]]''' | | ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бенат]]''' | | ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бінэрт]]''' | | ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бімунт]]''' | | ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]''' | — | ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]''' | — | ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]''' | — | ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]''' | — | ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]''' | — | ''Bierotte'' (''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірыбольд]]''' | | ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]''' | | ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald | ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]''' | | ''Berwid'' <br> Bero + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]''' | | ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]''' | | ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]''' | | ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]''' | | ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]''' | | ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]''' | | ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ператрут]]''' | | ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]''' | — | ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]''' | — | ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бярнут]]''' | — | ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Bern + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]''' | — | ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]''' | | ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt | ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]''' | | ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari) | ''Erbern'' <br> Heri + Bern |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]''' | | ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt | ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]''' | | ''Bergel'' (''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]''' | — | ''Bert'' (''Perht'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртыка]]''' | — | ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]''' | — | ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртун]]''' | — | ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]''' | — | ''Bertsch'' <br> Bert + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]''' | | ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut) | ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біе (імя)|Біе]]''' | — | ''Bie'' (''Biho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]] | | ''Bivinus'' <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]''' | | ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]''' | — | ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]''' | — | ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білін]]''' | — | ''Bilin'' <br> Bilo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]''' | | ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]''' | | ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]''' | | ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]''' | | ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]''' | | ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]''' | — | ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]''' | — | ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]''' | — | ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]''' | — | ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]''' | | ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]''' | | ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]''' | — | ''Bruno'' (''Прун'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Брунейка]]''' | — | ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]''' | — | ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]''' | — | ''Bodo'' (''Budo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]''' | — | ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]''' | — | ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]''' | — | ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]''' | — | ''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Bodo (Budo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]''' | | ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido | ''Widbod'' <br> Wid + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]''' | | ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]''' | | ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno | ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]''' | [[Гедбуд]] | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]''' | | ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari) | ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]''' | | ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih) | ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]''' | — | ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]''' | — | ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]''' | — | ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]''' | — | ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш)]]''' | — | ''Botsch'' <br> Boto + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]''' | [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]] | ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) | ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]''' | [[Відбут]] | ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido | ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]''' | | ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito | ''Witbot'' <br> Wito + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]''' | [[Вільбут]] | ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo | ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]''' | | ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino | ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгель]]''' | [[Галбута]] | ''Baudugailus'' (''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутгер]]''' | [[Гербут]] | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero | ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]''' | [[Гарбут]] | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) | ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]''' | | ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутман]]''' | | ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]''' | [[Мінбут]] | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno | ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]''' | [[Нарбут (імя)|Нарбут]] | ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]''' | | ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]''' | | ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick | ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]''' | [[Рымбут]] | ''Botrim'' (''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ботэй]]''' | [[Эйбут]] | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]''' | — | ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]''' | — | ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бой (імя)|Буй]]''' | — | ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]''' | — | ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]''' | | ''Bovid'' (''Bovidh'') <br> Boio (Búi) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Боер|Боер (Бэер)]]''' | | ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бумонт]]''' | | ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]''' | — | ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]''' | | ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]''' | | ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бранта]]''' | — | ''Branto'' (''Brando'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]''' | — | ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]''' | — | ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]''' | | ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бурэйка]]''' | — | ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]''' | — | ''Burga'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]''' | | ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo) | ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]''' | — | ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]''' | — | ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]''' | — | ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]''' | | ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]''' | | ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]''' | — | ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]''' | — | ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]''' | — | ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]''' | — | ''Buosin'' <br> Boos + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]''' | | ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]''' | | ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]''' | — | ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]''' | — | ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]''' | — | ''Weidel'' (''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]''' | — | ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдаўт]]''' | | ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]''' | | ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]''' | | ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]''' | | ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валь]]''' | — | ''Wal'' (''Walo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]''' | — | ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валіла]]''' | — | ''Walilo'' <br> Wal + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валін (імя)|Валін]]''' | — | ''Walin'' <br> Wal + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валант|Валант (Валянт)]]''' | — | ''Waland'' <br> Wal + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Валат]]''' | — | ''Wallath'' <br> Wal + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вальгун]]''' | | ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]''' | — | ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]''' | — | ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]''' | — | ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]''' | — | ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto) | ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Волдат]]''' | [[Ятаўт]] | ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) | ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]''' | | ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari) | ''Erivald'' <br> Heri + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]''' | | ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro) | ''Meruald'' <br> Mero + Waldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]''' | [[Монтаўт]] | ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt) | ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]''' | — | ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варна (імя)|Варна]]''' | — | ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Варнела]]''' | — | ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вярнат]]''' | | ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]''' | — | ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]''' | | ''Wospot'' (''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]''' | | ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгір]]''' | | ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вазгерд]]''' | | ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]''' | | ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]''' | | ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]''' | — | ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]''' | — | ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]''' | — | ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]''' | — | ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]''' | — | ''Vivilo'' <br> Vivo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]''' | — | ''Wigo'' (''Wic'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]''' | — | ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]''' | — | ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікша]]''' | — | ''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Wigo (Wic) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]''' | [[Гельвіх]] | ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo) | ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]''' | | ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]''' | | ''Wigent'' <br> Wigo + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]''' | | ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund) | ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]''' | | ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari) | ''Ervig'' <br> Heri + Wigo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]''' | [[Мандывік]] | ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікерат]]''' | | ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato) | ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]''' | — | ''Wido'' (''Wid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]''' | — | ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]''' | — | ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]''' | — | ''Widin'' <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]''' | — | ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відут|Відут (Відута)]]''' | — | ''Widut'' <br> Wido + -t- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]''' | [[Бутвід]] | ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto) | ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відаўт]]''' | | ''Widalt'' <br> Wido + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігайла]]''' | [[Гальвід]] | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]''' | [[Гервід]] | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro) | ''Gerwid'' <br> Gero + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]''' | [[Гірдзівід]] | ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo) | ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]''' | [[Гінвід]] | ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]''' | | ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri | ''Ervid'' <br> Heri + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]''' | [[Артавід]] | ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart) | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]''' | | ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзіман]]''' | [[Манівід]] | ''Widiman'' <br> Wido + Mann | ''Manvidus'' <br> Mann + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]''' | [[Мінвід]] | ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno) | ''Minuit'' <br> Minno + Wido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]''' | [[Мантывід (імя)|Мантывід]] | ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Wido |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віт|Віт (Віта)]]''' | — | ''Wito'' (''Witt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]''' | — | ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]''' | — | ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]''' | — | ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]''' | | ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut) | ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітвін]]''' | | ''Witwin'' <br> Wito + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]''' | | ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]''' | | ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari) | ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]''' | | ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]''' | | ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вітмонт]]''' | | ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE " align="left" | 1 | '''[[Віцэр]]''' | | ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вела]]''' | — | ''Welo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]''' | — | ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]''' | — | ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]''' | — | ''Welut'' <br> Welo + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]''' | | ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Велерат]]''' | | ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віла|Віла (Віль)]]''' | — | ''Wilo'' (''Wili'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]''' | — | ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілян]]''' | — | ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]''' | — | ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]''' | — | ''Wilun'' <br> Wilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілянт]]''' | — | ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]''' | — | ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільбут]]''' | [[Бутвіл]] | ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto) | ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]''' | | ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]''' | | ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]''' | [[Гердвіл]] | ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) | ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]''' | [[Гедзівіл]] | ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo) | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]''' | [[Гудвіл]] | ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) | ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]''' | | ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]''' | | ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]''' | [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]] | ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]''' | [[Манвіл]] | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]''' | [[Монтвіл]] | ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt) | ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]''' | [[Ятвіл]] | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi) | ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]''' | — | ''Wilto'' (''Wildo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]''' | — | ''Wildike'' <br> Wilto (Wildo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]''' | — | ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]''' | [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]] | ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) | ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віна (імя)|Віна]]''' | — | ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]''' | — | ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]''' | — | ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]''' | — | ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]''' | [[Борвін|Борвін (Барвін)]] | ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero | ''Barwin'' <br> Baro + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]''' | | ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud | ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]''' | [[Гервін]] | ''Winger'' <br> Wino + Gero | ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгіль]]''' | | ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінгольт]]''' | | ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo | ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]''' | | ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari) | ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінарт]]''' | [[Эртвін]] | ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart) | ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінмот]]''' | | ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda) | ''Motwin'' <br> Mot + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вінстаўт]]''' | | ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]''' | — | ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]''' | — | ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]''' | — | ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вінтаўт]]''' | [[Таўтвін]] | ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut) | ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]''' | | ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri | ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]''' | | ''Wero'' (''Varo'') | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]''' | | ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]''' | | ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірбольт]]''' | | ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]''' | | ''Werboto'' (''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргаўд]]''' | | ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]''' | | ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Варгіра]]''' | | ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віргірд]]''' | | ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]''' | | ''Vergot'' <br> Wero + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]''' | | ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund) | ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]''' | | ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]''' | — | ''Werzo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]''' | — | ''Werzel'' <br> Werzo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Вірсімунд]] | | Werzo + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]''' | — | ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]''' | — | ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]''' | — | ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]''' | — | ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]''' | — | ''Wisun'' <br> Wis + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]''' | — | ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]''' | | ''Wisbar'' <br> Wis + Baro | ''Barwis'' <br> Baro + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]''' | | ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo | ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]''' | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido | ''Widuis'' <br> Wido + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]''' | | ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]''' | | ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo | ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]''' | | ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo | ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]''' | | ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero) | ''Gervisa'' <br> Gero + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]''' | | ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]''' | [[Гінівойша]] | ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]''' | | ''Wisgand'' <br> Wis + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]''' | | ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]''' | | ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado) | ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]''' | | ''Wisman'' <br> Wis + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісьміл]]''' | | ''Wismel'' <br> Wis + Milo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]''' | | ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]''' | | ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]''' | | ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]''' | — | ''West'' (''Viste'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]''' | — | ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]''' | — | ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]''' | | ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]''' | | ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войша]]''' | — | ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]''' | — | ''Weiske'' <br> Weise + -k- <br> | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]''' | — | ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]''' | — | ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]] | | ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]''' | | ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вайсар]]''' | | ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войсят]]''' | | ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]] | | ''Wasmundus'' <br> Waiso + Mund <br> ''Wisemund'' <br> Weise (Wiso) + Mund | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]''' | [[Нарывойша]] | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro | ''Norvice'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]] | | Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo) | ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]''' | | ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Война]]''' | — | ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]''' | — | ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]''' | — | ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]''' | — | ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]''' | | ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]''' | | ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]''' | | ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Вольман]]''' | | ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавейка]]''' | — | ''Gauke'' <br> Gawo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]''' | — | ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]''' | — | ''Gawin'' <br> Gawo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўвід]]''' | | ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido | ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]''' | | ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]''' | — | ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]''' | — | ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]''' | — | ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]''' | — | ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]''' | [[Бутгель]] | ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto) | ''Baudugailus'' (''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]''' | | ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвід]]''' | [[Відзігайла]] | ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido | ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]''' | | ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальвірд]]''' | | ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]''' | [[Вігайла (імя)|Вігайла]] | ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo | ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]''' | | ''Gelikin'' <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin | ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]''' | [[Гудзігал]] | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) | ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галінт]]''' | | ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]''' | [[Мангайла]] | ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann | ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]''' | [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]] | ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno | ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]''' | [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]] | ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гала (імя)|Гала]]''' | — | ''Halo'' (''Helli'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галека]]''' | — | ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галень|Галень (Гален)]]''' | — | ''Hallen'' <br> Halo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]''' | | ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]''' | | ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гальмонт]]''' | | ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]''' | — | ''Hanus'' (''Johannes'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]''' | — | ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]''' | — | ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]''' | — | ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]''' | — | ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]''' | — | ''Gestot'' (''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]''' | | ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart) | ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]''' | | ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut) | ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]''' | | ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari) | ''Herigast'' <br> Heri + Gast |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]''' | | ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]''' | | ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut) | ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]''' | — | ''Gaudo'' (''Gauto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]''' | — | ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]''' | — | ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]''' | — | ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]''' | — | ''Gautsch'' <br> Gaudo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтоўт]]''' | | ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt) | ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтвід]]''' | | ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido | ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гоўдвік]]''' | | ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic) | ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]''' | | ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri | ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]''' | | ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]''' | | ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick | ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]''' | [[Рымгальд]] | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]''' | | ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus) | ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]''' | — | ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]''' | — | ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]''' | — | ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]''' | — | ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]''' | [[Будзікід (імя)|Будзікід]] | ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo) | ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]''' | | ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt) | ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт)]]''' | | ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut) | ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]] | | Geda + Wido (Wito) | ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]''' | [[Вільгет]] | ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo | ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедвін]]''' | | ''Gedovin'' <br> Geda + Wino | ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]''' | | ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]''' | | ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]] | | ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]''' | | ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]''' | | ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]''' | | ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno | ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]''' | | ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]''' | | ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]''' | — | ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]''' | — | ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]''' | — | ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]''' | — | ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]''' | [[Волдат]] | ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt) | ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]''' | | ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]''' | | ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo | ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]''' | [[Вілят]] | ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo | ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгаўд]]''' | | ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo | ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядгін]]''' | [[Гінят]] | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]''' | | ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]''' | | ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]''' | | ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]''' | | ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]''' | | ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]''' | | ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атрант]]''' | | ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейман]]''' | | ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]''' | | ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генрых|Генрык]]''' | | ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]''' | | ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]''' | — | ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]''' | — | ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]''' | — | ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]''' | | ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]''' | | ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гайдэман]]''' | | ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]''' | — | ''Heido'' (''Haido'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]''' | — | ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтвід]]''' | | ''Heidvid'' <br> Heido + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]''' | | ''Heitgin'' (''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]''' | | ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]''' | | ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick | ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]''' | — | ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]''' | — | ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]''' | — | ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]''' | | ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert | ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]''' | | ''Gesgel'' <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гішвід]]''' | | ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido | ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]''' | | ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann | ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]''' | | ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt) | ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гес]]''' | — | ''Haso'' (''Hesa'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гасьмір]]''' | | ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]''' | — | ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]''' | | ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt) | ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ільць]]''' | — | ''Hilto'' (''Ildia'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]''' | — | ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]''' | | ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto) | ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ілгут]]''' | | ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta) | ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гільтэр]]''' | | ''Hilder'' <br> Hilto + Heri | ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]''' | | ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann | ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіка]]''' | — | ''Hico'' (''Hiko'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гікель]]''' | — | ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]''' | — | ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]''' | — | ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]''' | — | ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]''' | — | ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч)]]''' | — | ''Gentsch'' <br> Gento + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]''' | [[Таўцігін]] | ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Candoaldo'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) | ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]''' | | ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari) | ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]''' | | ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]''' | | ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]''' | — | ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]''' | — | ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]''' | — | ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герын|Герын (Гірын)]]''' | — | ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]''' | — | ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]''' | — | ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]''' | — | ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]''' | [[Бутгер]] | ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto) | ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервала]]''' | | ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo) | ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]''' | | ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt) | ''Waldger'' <br> Waldo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]''' | [[Відугер]] | ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido | ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]''' | | ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic) | ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]''' | | ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo | ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]''' | [[Вінгер]] | ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino | ''Winger'' <br> Wido + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гервойна]]''' | | ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona) | ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гергард|Гіргарт]]''' | | ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart) | ''Hartger'' <br> Hardt + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]''' | | ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto | ''Hatger'' <br> Hatho + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герод|Герод (Гірод)]]''' | [[Гродгар (імя)|Рутгер]] | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho | ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]''' | | ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]''' | | ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund) | ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]''' | | ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann | ''Manger'' <br> Gero + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]''' | [[Мінгер]] | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno | ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]''' | | ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]''' | [[Стангір]] | ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) | ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]''' | | ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]''' | | ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo | ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]''' | — | ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гірык]]''' | — | ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]''' | — | ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]''' | — | ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]''' | — | ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]''' | [[Бутар]] | ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto) | ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гербэрт]]''' | | ''Herbert'' <br> Heri + Bert | ''Berther'' <br> Bert + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ірвіл]]''' | | ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo | ''Wileri'' <br> Wilo + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]''' | [[Манар]] | ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]''' | | ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]''' | | ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt) | ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ерандзь]]''' | [[Рандар]] | ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd- | ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]''' | — | ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]''' | — | ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]''' | — | ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]''' | — | ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]''' | — | ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]''' | — | ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]''' | | ''Gertold'' (''Kartold'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt) | ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]''' | | ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido | ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]''' | [[Вільгерд]] | ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo | ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]''' | | ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona) | ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]''' | [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]] | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) | ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]''' | — | ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]''' | — | ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]''' | — | ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артавід]]''' | [[Відарт]] | ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido | ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]''' | | ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo | ''Willard'' <br> Wilo + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эртвін]]''' | [[Вінарт]] | ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino | ''Winhart'' <br> Wino + Hardt |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]''' | | ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann | ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]''' | — | ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]''' | — | ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]''' | — | ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]''' | — | ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]''' | | ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]''' | | ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіў]]''' | — | ''Givo'' (''Gevo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівейка]]''' | — | ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]''' | — | ''Givin'' <br> Givo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]''' | | ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]''' | | ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]''' | — | ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]''' | — | ''Gilleke'' <br> Gilo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]''' | — | ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кілбар]]''' | | ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]''' | | ''Gilbody'' <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]''' | | ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]''' | | ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]''' | — | ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]''' | — | ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]''' | — | ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генут|Генут (Генюта)]]''' | — | ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]''' | — | ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]''' | | ''Gimber'' (''Cimber'') <br> Ginno + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]''' | | ''Gimbert'' <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]''' | | ''Genobod'' (''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]''' | | ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt) | ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гімольт]]''' | | ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвід]]''' | [[Відзігін]] | ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido | ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]''' | [[Вількін]] | ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo | ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]''' | | ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino | ''Winneken'' <br> Wino + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]''' | | ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Гінівойша]] | [[Вісігін]] | ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise) | ''Visekin'' <br> Wiso + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]''' | [[Ядгін]] | ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto) | ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]''' | | ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri | ''Herekin'' <br> Heri + Ginno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]''' | | ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart) | ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]''' | — | ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]''' | | ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]''' | | ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]''' | | ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]''' | | ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]''' | | ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]''' | | ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гога|Гога (Гок)]]''' | — | ''Gogo'' (''Goki'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]''' | — | ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]''' | — | ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]''' | — | ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]''' | — | ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родэлін]]''' | — | ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]''' | — | ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]''' | — | ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]''' | | ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut) | ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]''' | | ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]''' | | ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]''' | [[Герод]] | ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero) | ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]''' | | ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]''' | | ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]''' | | ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus'' | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]''' | — | ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]''' | — | ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]''' | — | ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]''' | — | ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]''' | — | ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]''' | | ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut) | ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Годвайн]]''' | | ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona) | ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]''' | [[Вільгод]] | ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo | ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]''' | | ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino | ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігал]]''' | [[Гелігуд]] | ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo) | ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутгер]]''' | | ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]''' | | ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]''' | | ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]''' | | ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari) | ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]''' | | ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut) | ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Глеб]]''' | | ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]''' | | ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]''' | [[Мангуд]] | ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann | ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]''' | [[Мінгуд]] | ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno) | ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гудмунд|Готмант]]''' | | ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Косман|Косман (Кошман)]]''' | | ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Гошмант]]''' | | ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]''' | — | ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]''' | — | ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]''' | — | ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]''' | — | ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контун]]''' | — | ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]''' | — | ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]''' | | ''Contaldus'' (''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut) | ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандбут]]''' | | ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Контвід]]''' | | ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido | ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантыгерд]]''' | | ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]''' | | ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari) | ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]''' | | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гумонт]]''' | | ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]''' | | ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato) | ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]''' | [[Рыконт]] | ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрым]]''' | [[Рымконт]] | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кантрыт]]''' | | ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido | ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гундыслаў]]''' | | ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабейка]]''' | — | ''Dabicho'' <br> Dabo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]''' | — | ''Dabila'' <br> Dabo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дань|Дань (Дан)]]''' | — | ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]''' | — | ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]''' | — | ''Danisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]''' | | ''Dengel'' (''Dingela'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]''' | | ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнарт]]''' | | ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Данкель]]''' | — | ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]''' | — | ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]''' | — | ''Daugo'' (''Davo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]''' | — | ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]''' | — | ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]''' | | ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]''' | | ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]''' | | ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]''' | | ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]''' | | ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давін]]''' | | ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]''' | | ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгайла|Даўгайла (Дагала)]]''' | | ''Dagalo'' (''Dægel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]''' | | ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]''' | | ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]''' | | ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]''' | | ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]''' | | ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]''' | | ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]] | | Daugo (Davo) + Luido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]''' | [[Міндоўг (імя)|Міндаў]] | ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) | ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]''' | | ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]''' | | ''Dauner'' (''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] | | Daugo (Davo) + Spranco | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]''' | | ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]''' | — | ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]''' | — | ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]''' | — | ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайль]]''' | — | ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]''' | — | ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дакварда]]''' | | ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]''' | | ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]''' | | ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дэйна]]''' | — | ''Deina'' (''Dagena'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]''' | | ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]''' | — | ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]''' | — | ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]''' | — | ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]''' | — | ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]] | | ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]''' | | ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]''' | — | ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]''' | — | ''Diericke'' <br> Diehr + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]''' | — | ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]''' | — | ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]''' | — | ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]''' | | ''Direbode'' <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тырольдзь]]''' | | ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]''' | | ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]''' | | ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]''' | | ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]''' | | ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дырмот]]''' | | ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Дзірсун]] | | Diehr + Suno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дуніла]]''' | — | ''Dunila'' <br> Duno + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дывіла]]''' | — | ''Divilo'' <br> Deiwe + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Іва]]''' | — | ''Ivo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ібут]]''' | | ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Івар]]''' | | ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ідзель]]''' | — | ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інга|Інка]]''' | — | ''Ingo'' (''Incho'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгіль]]''' | — | ''Ingilo'' <br> Ingo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]''' | | ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ігар]]''' | | ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]''' | | ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]''' | — | ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]''' | | ''Isbodus'' <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісавін]]''' | | ''Isovin'' <br> Iso + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ісад]]''' | | ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]''' | | ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]''' | | ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]''' | | ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]''' | | ''Eismund'' (''Eisenmund'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кагель]]''' | — | ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]''' | — | ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]''' | — | ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]''' | — | ''Cazilo'' <br> Cazo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]''' | | ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]''' | — | ''Caro'' (''Kárr'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]''' | — | ''Kareke'' <br> Caro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]''' | — | ''Karila'' <br> Caro + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]''' | | ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]''' | | ''Caruin'' <br> Caro + Wino | ''Vinicar'' <br> Wino + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]''' | | ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]''' | | ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]''' | | ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann | ''Manakari'' <br> Mann + Caro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кармін (імя)|Кармін]]''' | | ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]''' | | ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Карыят (імя)|Карыят]]''' | | ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi) | ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]''' | — | ''Carolus'' (''Carellus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінда]]''' | — | ''Kindo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]''' | — | ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Кінцібут]] | | Kindo + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кінцівіл]]''' | | ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo | ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кіндэр]]''' | | ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]''' | — | ''Klaus'' (''Nikolaus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Кляўзгайла]] | | Klaus + Gailo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Кома (імя)|Кома]]''' | — | ''Como'' (''Gumo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]''' | — | ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]''' | | ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]''' | — | ''Cono'' (''Cuno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]''' | — | ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]''' | — | ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]''' | — | ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конвід]] | | Cono + Wido | ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]''' | | ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]''' | | ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Конгенд]] | | Cono + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]''' | | ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]''' | | ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]''' | | ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конер]]''' | | ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]''' | | ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]''' | | ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Кондрут]]''' | | ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]''' | — | ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k- |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]''' | | ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]''' | | ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]''' | | ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Легарт]]''' | | ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лідэла]]''' | — | ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Летаўт]]''' | | ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ліба]]''' | — | ''Libo'' <br> ''Lubo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]''' | — | ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібель]]''' | — | ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібельт]]''' | | ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лібэр]]''' | | ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]''' | — | ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]''' | — | ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ліндзін]]''' | — | ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]''' | — | ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]''' | — | ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лобарт]]''' | | ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодальд]]''' | | ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]''' | | ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]''' | | ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]''' | | ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Люб|Люб (Люба)]]''' | — | ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]''' | — | ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любель (імя)|Любель]]''' | — | ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любень|Любень]]''' | — | ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любш]]''' | — | ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]''' | | ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari) | ''Erliub'' <br> Heri + Lubo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]''' | | ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto) | ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лют|Лют (Люд)]]''' | — | ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]''' | — | ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людан]]''' | — | ''Liudan'' <br> Liudo + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]''' | — | ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]''' | | ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino | ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]''' | | ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютгарда|Людгарда]]''' | | ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]''' | | ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari) | ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людкен]]''' | | ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Людміна]]''' | | ''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]''' | | ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]''' | — | ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]''' | — | ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]''' | | ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]''' | | ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Лянгмін]]''' | | ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]''' | — | ''Lando'' (''Lanto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лянтэла]]''' | — | ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]''' | — | ''Landina'' <br> Lando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]''' | | ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert | ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мага]]''' | — | ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магейка]]''' | — | ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]''' | — | ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]''' | — | ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магін|Магін (Мегін)]]''' | — | ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магун]]''' | — | ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]''' | | ''Megel'' (''Megele'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Магер]]''' | | ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Максьвіта]]''' | | ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]''' | — | ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]''' | — | ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]''' | — | ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]''' | — | ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мазен]]''' | — | ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]''' | — | ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]''' | | ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]] | | Mazo + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мала]]''' | — | ''Malo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]''' | — | ''Malicho'' <br> Malo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]''' | | ''Malwida'' <br> Malo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Малгуд]]''' | | ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]''' | — | ''Mamecho'' <br> Mamo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]''' | — | ''Mamila'' <br> Mamo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ман|Ман (Мань)]]''' | — | ''Mann'' (''Manno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]''' | — | ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]''' | — | ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]''' | [[Відзіман]] | ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido | ''Widiman'' <br> Wido + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]''' | [[Віліман]] | ''Manwill'' <br> Mann + Wilo | ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манівін]]''' | | ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann | ''Winiman'' <br> Mann + Wino |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]''' | [[Гайліман]] | ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo) | ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]''' | | ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo) | ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]''' | | ''Mannikin'' <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]''' | [[Гудман]] | ''Mangod'' (''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo) | ''Guotman'' <br> Gudo + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манар]]''' | [[Герман (імя)|Герман]] | ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari) | ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Манят|Манят (Манат)]]''' | | ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi) | ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]''' | | ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro | ''Tormann'' <br> Torro + Mann |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]''' | — | ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркальд]]''' | | ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo | ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргер]]''' | | ''Margger'' <br> Marcho + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]''' | — | ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]''' | — | ''Martilo'' <br> Marti + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]''' | | ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]''' | — | ''Masto'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]''' | — | ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Масьцін]]''' | — | ''Mastin'' <br> Masto + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]''' | | ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Масьцівіл|Масьцівіл (Маствіл, Моствіл)]] | | Masto + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]''' | — | ''Matto'' (''Mado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]''' | — | ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]''' | — | ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]''' | — | ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]''' | | ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медвін]]''' | | ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Матар]]''' | | ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari) | ''Herimat''<br> Heri + Matto |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]''' | | ''Matgen'' <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]''' | | ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Магон]]''' | — | ''Magonus'' (''Maganus'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]''' | — | ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]''' | — | ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мейнуш]]''' | — | ''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}} (''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]''' | | ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]''' | | ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]''' | — | ''Milo'' (''Melus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]''' | — | ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]''' | — | ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]''' | | ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]''' | | ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілар]]''' | | ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]''' | | ''Meligedius'' <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]''' | | ''Millikin'' <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]''' | | ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]''' | | ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]''' | | ''Milliot'' (''Melot'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]''' | — | ''Minno'' (''Menno'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]''' | — | ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]''' | — | ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]] | [[Альгмін]] | Minno + Helgi (Alko) | ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінбут]]''' | [[Бутмін]] | ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto) | ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]''' | | ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]''' | [[Відзімін (імя)|Відзімін]] | ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido | ''Widmin'' <br> Wido + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]''' | [[Гайлімін]] | ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo) | ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгіла]]''' | | ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo | ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгер]]''' | [[Гермін]] | ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero | ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгірд]]''' | | ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]''' | | ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]''' | | ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]''' | [[Гудымін]] | ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo) | ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]''' | | ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]''' | | ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]''' | [[Даўмен]] | ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago | ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінконт]]''' | [[Кантмін]] | ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth) | ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]] | [[Мантымін]] | Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt) | Mund (Munt) + Minno |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]''' | | ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]''' | — | ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]''' | — | ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]''' | | ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]''' | | ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]''' | | ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]''' | — | ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]''' | — | ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]''' | — | ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]''' | — | ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]''' | — | ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Марбут]]''' | | ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto) | ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]''' | | ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino | ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]''' | | ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo) | ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Маркунт]]''' | | ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth) | ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]''' | | ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]''' | — | ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]''' | — | ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]''' | — | ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]''' | — | ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мутаўт]]''' | | ''Muotolt'' <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut) | ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]''' | | ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo | ''Willimot'' <br> Wilo + Mot |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]''' | | ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari) | ''Herimot'' <br> Heri + Mot |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]''' | — | ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]''' | — | ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]''' | — | ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]''' | — | ''Mundicho'' (''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]''' | — | ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]''' | — | ''Muntsch'' <br> Mund (Mont) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]''' | [[Валімонт]] | ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut) | ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мандывік]]''' | [[Вігмант]] | ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic) | ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]] | [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] | Mund (Munt) + Wido | ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]''' | [[Вілімонт]] | ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo | ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантывін]]''' | | ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino | ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]''' | [[Галімонт]] | ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo) | ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]''' | [[Гірдзімонт]] | ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd | ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]''' | | ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari) | ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Монтарт]]''' | | ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart) | ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Мантымін]] | [[Мінімонт]] | Mund (Munt) + Minno | Minno + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]''' | | ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick | ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]''' | [[Рымант]] | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim | ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нейка]]''' | — | ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]''' | | ''Nagel'' (''Nagal'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]''' | | ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нань]]''' | — | ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наніка]]''' | — | ''Nannicha'' <br> Nanno + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]''' | | ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Наць]]''' | — | ''Nath'' (''Nato'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]''' | | ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])''' | — | ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ніціла]]''' | — | ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]''' | | ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]''' | | ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нітарт]]''' | | ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart) | ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нетымер]]''' | | ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]''' | — | ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]''' | — | ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нацель]]''' | — | ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутаўт]]''' | | ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]''' | | ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]''' | — | ''Noro'' (''Nero'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]''' | — | ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]''' | — | ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]''' | — | ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]''' | — | ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}, ''Norisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбар]]''' | | ''Norber'' <br> Noro + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]''' | | ''Norbert'' (''Nerbertus') <br> Noro (Nero) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]''' | [[Бутнар]] | ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo) | ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]''' | | ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido | ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарвіл]]''' | | ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]''' | [[Войшнар]] | ''Norvice'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch) | ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]''' | | ''Nargella'' (''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]''' | | ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]''' | | ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]''' | — | ''North'' (''Nardo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]''' | | ''Nartolt'' (''Nortold'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]''' | — | ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойст]]''' | — | ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Нявойна]]''' | | ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]''' | | ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Неўрад]]''' | | ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Нястольт]]''' | | ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ота]]''' | — | ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]''' | — | ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Одзін (імя)|Одзін]]''' | — | ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Отаўт]]''' | | ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атгін]]''' | | ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Атмут]]''' | | ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]''' | | ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Окель]]''' | — | ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пац|Пац (Пач)]]''' | — | ''Pazzo'' (''Patza'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]''' | | ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]''' | — | ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]] | | Brezzo (Prosch) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]''' | | ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]''' | — | ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]''' | — | ''Rappo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рапш]]''' | — | ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рага|Рага (Рэга)]]''' | — | ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]''' | — | ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]''' | — | ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]''' | | ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]''' | | ''Ragel'' (''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]''' | | ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раган]]''' | — | ''Raganus'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]''' | — | ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]''' | | ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]''' | | ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэйнар]]''' | | ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]''' | | ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]''' | — | ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]''' | — | ''Rado'' (''Rato'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]''' | — | ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]''' | — | ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]''' | — | ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]''' | — | ''Raduni'' <br> Rado + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]''' | — | ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]''' | | ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut) | ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]''' | | ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo | ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]''' | | ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino | ''Winirad'' <br> Wino + Rado |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радыгайла]]''' | | ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo | ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]''' | | ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]''' | | ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno) | ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Радзімонт]]''' | | ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]''' | — | ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рам]]''' | — | ''Ramo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]''' | — | ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]''' | — | ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta) | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамша]]''' | — | ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамаўт]]''' | | ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]''' | | ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ран|Ран (Рань)]]''' | — | ''Rano'' (''Rahn'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Раніла]]''' | — | ''Ranila'' <br> Rano + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ранвід]]''' | | ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido | ''Widerannus'' <br> Wido + Rano |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]''' | — | ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзіла]]''' | — | ''Randilo'' <br> Rando + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандзін]]''' | — | ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]''' | [[Ерандзь]] | ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari) | ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]''' | — | ''Rucco'' (''Rocco'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]''' | — | ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рукша]]''' | — | ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руга]]''' | — | ''Rugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]''' | — | ''Rugin'' <br> Rugo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]''' | — | ''Rowilo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]''' | — | ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]''' | — | ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]''' | — | ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румін|Румін (Ромен)]]''' | — | ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромат]]''' | — | ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]''' | — | ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]''' | | ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]''' | | ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]''' | | ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]''' | — | ''Runo'' (''Run'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]''' | — | ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рупейка|Рупейка (Рупка)]]''' | — | ''Rupke'' <br> Rupo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]''' | — | ''Rost'' (''Rust'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]''' | — | ''Rosteck'' <br> Rost (Rust) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Расьціла]]''' | — | ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]''' | — | ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]''' | — | ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]''' | | ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]''' | — | ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]''' | — | ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]''' | [[Болтрык]] | ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald | ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]''' | | ''Ricgela'' <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыконт]]''' | [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]] | ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth) | ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рыхлік]]''' | | ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рым (імя)|Рым]]''' | — | ''Rim'' (''Rimo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]''' | — | ''Rimicho'' <br> Rim + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымель]]''' | — | ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рэмест]]''' | — | ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]''' | — | ''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]''' | — | ''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}} <br> Rim + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымбут]]''' | [[Бутрым]] | ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo) | ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымальд]]''' | | ''Rimald'' <br> Rim + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]] | | Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido | ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]''' | | ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымгальд]]''' | [[Гаўдрым]] | ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo | ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]''' | | ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымард]]''' | | ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымконт]]''' | [[Кантрым]] | ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth) | ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыман]]''' | | ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]''' | [[Мантрым (імя)|Мантрым]] | ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt) | ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]] | | Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]''' | — | ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]''' | — | ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынкун]]''' | — | ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]''' | | ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]''' | — | ''Rido'' (''Rito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]''' | — | ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]''' | — | ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытэн]]''' | — | ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рытаўт]]''' | | ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt) | ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Рыдмонт]]''' | | ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саба|Саба (Шаба)]]''' | — | ''Saba'' (''Sabas'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]''' | — | ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]''' | — | ''Sabine'' <br> Saba + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]''' | | ''Sabherus'' <br> Saba + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сава (імя)|Сава]]''' | — | ''Soava'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]''' | — | ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]''' | | ''Savigello'' <br> Soava + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]''' | | ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]''' | | ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўконт]]''' | | ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Савімонт]] | | Soava + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]''' | | ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]''' | | ''Saurim'' <br> Soava + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]''' | — | ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]''' | — | ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]''' | — | ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]''' | | ''Sagel'' (''Sagalo'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]''' | | ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]''' | — | ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]''' | — | ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салін]]''' | — | ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]''' | | ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t- | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]''' | | ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]''' | | ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]''' | | ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]''' | | ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]''' | | ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сан]]''' | — | ''Sanno'' (''Senne'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]''' | — | ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]''' | | ''Sangau'' <br> Sano + Gawo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]''' | — | ''Sando'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сандзейка]]''' | — | ''Sandika'' <br> Sando + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]''' | — | ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]''' | | ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]''' | | ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шандрык]]''' | | ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]''' | — | ''Sarus'' (''Serre'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]''' | — | ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]''' | — | ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]''' | | ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]''' | | ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]''' | | ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]''' | | ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргонт]]''' | | ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]''' | | ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]''' | | ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]''' | | ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]''' | | ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]] | | з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Свала|Свала (Швала)]]''' | — | ''Swala'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]] | | Swala + Gedo (Geto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]''' | | ''Suanikin'' (''Schwankinna'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]''' | — | ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]''' | — | ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]''' | — | ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]''' | — | ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]''' | | ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]''' | | ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo | ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]''' | | ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri | ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]] | | Suint + Rago | ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвідрык]]''' | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) | ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]] | | ''Swidericus'' (''Suedrik'') + Gailo (Gelo) <br> Suint + Ricgela <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]''' | | ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut) | ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]''' | — | ''Sibilo'' <br> Sibo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]''' | — | ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]''' | — | ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]''' | — | ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]''' | | ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]''' | | ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]''' | | ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]''' | | ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]''' | | ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]''' | | ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]''' | | ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]''' | | ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]''' | | ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]''' | | ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]''' | | ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шыдаг]]''' | | ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]''' | | ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]''' | | ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]''' | | ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зэгрыда]]''' | | ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шэйбар]]''' | | ''Seiber'' <br> *Seio + Baro | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]''' | | ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]''' | | ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]''' | | ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]''' | — | ''Sino'' (''Sini'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]''' | | ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]''' | | ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]''' | | ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]''' | — | ''Sindo'' (''Sindt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]''' | — | ''Sindico'' <br> Sindo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]''' | — | ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шымбольт]]''' | | ''Sinbald'' (''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt) | ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]''' | | ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt) | ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]''' | | ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri | ''Ersind'' <br> Heri + Sindo |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]''' | | ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скольберт]]''' | | ''Skolbert'' <br> Scalc (Schalch) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Скальбут]] | | Scalc (Schalch) + Boto (Buto) | ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]''' | | ''Scelemundus'' (''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скольд]]''' | — | ''Sculd'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]] | | Sculd + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]''' | | ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скера|Скера (Скіра)]]''' | — | ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]''' | — | ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіран]]''' | — | ''Skerun'' <br> Scira + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]''' | | ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]''' | | ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірман]]''' | | ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]''' | | ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]''' | | ''Scoder'' <br> Scot + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]''' | — | ''Somo'' (''Sumo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]''' | — | ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]''' | — | ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сомалт]]''' | | ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]''' | | ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]''' | — | ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]''' | — | ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Станвіла]]''' | | ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo | ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]''' | | ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]''' | [[Керстэн]] | ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro) | ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Суг|Суг (Шук)]]''' | — | ''Sugo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]''' | | ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]''' | | ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]''' | — | ''Sudo'' (''Suto'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]''' | — | ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]''' | — | ''Suden'' <br> Sudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сударг]]''' | | ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]''' | | ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сутарт]]''' | | ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судман]]''' | | ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судымуд]]''' | | ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]''' | | ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]''' | — | ''Zuto'' (''Zotto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Зутан]]''' | — | ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]''' | | ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]''' | — | ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]''' | — | ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]''' | — | ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонбут]]''' | | ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]''' | | ''Sunigelo'' <br> Sunja + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]''' | | ''Sungart'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]''' | | ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta) | ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]''' | | ''Sunken'' <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]''' | — | ''Sundo'' (''Sondo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]''' | | ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сундар]]''' | | ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зусель]]''' | — | ''Susilo'' <br> Suso + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]''' | — | ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]''' | — | ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]''' | | ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сырвід|Сырвід (Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Сурвід, Журвід)]]''' | | ''Sisuita'' (''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]''' | | ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]''' | | ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргірд]]''' | | ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]''' | | ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]''' | | ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]''' | | ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]''' | | ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]''' | | ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]''' | | ''Sisimir'' <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]''' | | ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]''' | | ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]''' | — | ''Sito'' (''Sido'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]''' | — | ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]''' | — | ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]''' | — | ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]''' | | ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]''' | | ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]''' | | ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Сявела]]''' | — | ''Sevila'' <br> Sevia + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]''' | — | ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]''' | — | ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]''' | — | ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]''' | — | ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]''' | — | ''Talsche'' (''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]''' | | ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дальман|Дальман (Тальман, Тальмэн)]]''' | | ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талмут]]''' | | ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]''' | | ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]''' | | ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]''' | — | ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]''' | — | ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]''' | — | ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]''' | — | ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]''' | — | ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]''' | — | ''Tarut'' <br> Torro (Tara) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарбут]]''' | | ''Darebodus'' (''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]''' | | ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]''' | | ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дарвіл]]''' | | ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Турвін]]''' | | ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Торыгаўт]]''' | | ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]''' | | ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]''' | | ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]''' | — | ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]''' | — | ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]''' | — | ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]''' | — | ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]''' | — | ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыбарт]]''' | | ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]''' | [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]] | ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto) | ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтвал]]''' | | ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]''' | | ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]''' | | ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]''' | [[Вілтаўт]] | ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo | ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]''' | [[Вінтаўт]] | ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino | ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Тытар)]]''' | | ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]''' | | ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]''' | [[Гінтаўт]] | ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno | ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut) |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігіл]]''' | | ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]''' | | ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]''' | | ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]''' | | ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]] | | ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]''' | | ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]] | | ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]''' | — | ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]''' | — | ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]''' | — | ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]''' | — | ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]''' | — | ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]''' | | ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo | ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Трубіла]]''' | — | ''Trubilo'' <br> Trubo + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туба]]''' | — | ''Tubo'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]''' | — | ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тола|Тола (Тула)]]''' | | ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'') | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дольвін]]''' | | ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]''' | | ''Dolcaudus'' <br> Tollo (Tulla) + Gaudo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]''' | | ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тума|Тума (Дома)]]''' | — | ''Tumo'' (''Duomo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека)]]''' | — | ''Dommick'' (''Domec'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]''' | — | ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домін]]''' | — | ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]''' | — | ''Domisch'' (''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]''' | | ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Даматурт]]''' | | ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]''' | — | ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]''' | — | ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]''' | — | ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]''' | — | ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]''' | — | ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Доман|Доман (Дотман)]]''' | | ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]''' | — | ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]''' | | ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]''' | | ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]''' | | ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Уграт]]''' | | ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]''' | — | ''Ano'' (''Enno'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]''' | — | ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]''' | — | ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яноўд]]''' | | ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]''' | | ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]''' | | ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]''' | | ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]''' | | ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Анар|Анар (Янар)]]''' | | ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Улеб]]''' | | ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]''' | | ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]''' | | ''Unger'' <br> Uno + Ger | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Унта]]''' | — | Unto (Undo) | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]''' | — | ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]''' | | ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ур]]''' | — | ''Uro'' (''Uhr'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]''' | — | ''Urich'' <br> Uro + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урвік]]''' | | ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]''' | | ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]''' | | ''Urmann'' <br> Uro + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]''' | — | ''Tilo'' (''Zill'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цілен]]''' | — | ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільвін]]''' | | ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]''' | | ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]] | | Twerda + Boto (Buto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | [[Цьвермунт]] | | Twerda + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]''' | — | ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]''' | — | ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]''' | — | ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]''' | | ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]''' | | ''Sedvid'' (''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Жадзьвін]]''' | | ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]''' | — | ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкель]]''' | — | ''Eichele'' <br> Eicho + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгант]]''' | — | ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]''' | — | ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]''' | | ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]''' | | ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]''' | [[Ботэй]] | ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto) | ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]''' | | ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]''' | | ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido | ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]''' | | ''Evilda'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйвінд|Эвінт]]''' | | ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]''' | | ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]''' | | ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгіл]]''' | | ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]''' | | ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]''' | | ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]''' | | ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]''' | | ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйгот]]''' | | ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйкар]]''' | | ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйруд]]''' | | ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo) | ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]''' | | ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]''' | | ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймут]]''' | | ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]''' | | ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]''' | | ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]''' | | ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih) | ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich) |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]''' | | ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйна]]''' | — | ''Eino'' (''Egino'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эйнік]]''' | — | ''Einicke'' <br> Eino + -k- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]''' | — | ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]''' | — | ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтун]]''' | — | ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]''' | | ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]''' | | ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]''' | | ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтман]]''' | | ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]''' | | ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эльзман]]''' | | ''Elsmann'' <br> Elis + Mann | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Алсмунт]]''' | | ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]''' | — | ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]''' | — | ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]''' | — | ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Янтаўт]]''' | | ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Антавіт]]''' | | ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Андрат]]''' | | ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]''' | | ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]''' | — | ''Erman'' (''Ermen'') |— |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]''' | — | ''Eudila'' <br> Euda + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]''' | — | ''Jungo'' (''Junk'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]''' | | ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]''' | — | ''Jundt'' | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]''' | — | ''Jundel'' (''Juncila'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юсіла]]''' | — | ''Jusila'' <br> Joso + -l- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]''' | — | ''Aevo'' (''Evo'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явін|Явін (Авін)]]''' | — | ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n- | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўбут]]''' | | ''Eubod'' <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]''' | | ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]''' | | ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явід]]''' | | ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]''' | | ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]''' | | ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]''' | | ''Awise'' (''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]''' | | ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]''' | | ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўна]]''' | — | ''Auno'' (''Euni'') | — |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]''' | — | ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ама|Ама (Ям)]]''' | — | ''Amo'' | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]''' | — | ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямаўт]]''' | | ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Яман|Яман (Аман)]]''' | | ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]''' | | ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]''' | | ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t- | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]''' | | ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt) | |- style="background:#EEEEEE" align="left" | 1 | '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]''' | | ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno) | |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]''' | — | ''Joto'' (''Juto'') | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]''' | — | ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]''' | — | ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]''' | — | ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n- | — |- style="background:#FAFAFA" align="left" | 1 | '''[[Ютша]]''' | — | ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch- | — |- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left" | 1 | colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}} |} }}}} == Славянскія імёны == Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>. Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>. Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}). == Царкоўныя імёны == З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>. Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>. З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках. == Балтыйскія імёны == Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}. Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>. == Глядзіце таксама == * [[Нарманская тэорыя]] == Заўвагі == {{Заўвагі|2}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213. * {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}} * [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15. * Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}. * {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}} * [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53. * Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp. * Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s. * Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578. * Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S. * Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S. * Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S. * Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}. * Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80. * Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}} * Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S. * Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S. * Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}. * Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}. * Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p. * Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S. * Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S. * Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S. * Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S. * Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S. * Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245. * Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367. * Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102. * Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S. * Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}. * Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}. * Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S. * Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S. * Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S. * Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p. * Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}. * Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p. * Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p. * Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p. * Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p. * Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}. * [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292. * Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480. * Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}. * Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}. * Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s. * Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}. * [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914. * Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929). * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}. * Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}. * Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106. * Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}. * Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp. * Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}. * Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016. == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names] [[Катэгорыя:Беларусы]] [[Катэгорыя:Славяне]] [[Катэгорыя:Балты]] [[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]] [[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]] jpijl50kdfveuvmyfoc3iqi2vfdqze3 0 271148 2690001 2685977 2026-09-11T21:56:15Z ~2026-49318-82 100041 2690001 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Бука |лацінка = Buka |арыгінал = Bucco |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Бук, Буга, Бок |вытворныя = |зьвязаныя = [[Букель]], [[Бугень]], [[Бугайла]], [[Бугар]] }} '''Бука''', '''Бук''', '''Буга''', '''Бок''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Бука або Буга, пазьней Бок (Bucco, Bugo, Bock) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bugo+Bucco#v=snippet&q=Bugo%20Bucco&f=false S. 343].</ref>. Іменная аснова -буг- (-бук-) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] buga 'лук'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 110.</ref> або ёсьць скарочанай формай ([[Гіпакарыстык|гіпакарыстык]]ам) асновы [[Бурга|-бург- (-борг-)]]<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Букель]], [[Бугень|Бугень (Букень)]], [[Бугар|Бугар (Богар)]]. Адзначаліся германскія імёны Bukilo, Bugen (Bukin), Buger (Boger). Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Buklo (Bukiel)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 28.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Bugenne''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Bugin<ref name="Förstemann-1900-344">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bugin#v=snippet&q=Bugin&f=false S. 344].</ref>}} (1388 год)<ref name="Trautmann-1925-20">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Bugenne#v=snippet&q=Bugenne&f=false S. 20].</ref>, ''Bugist''<ref name="Trautmann-1925-20"/>, ''Bukilin / Bukelin''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Buccillin, Buccellin<ref name="Förstemann-1900-344"/>}} (1398 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Bukilin+Bukelin#v=snippet&q=Bukilin%20Bukelin&f=false S. 21].</ref>. У 1598 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Abrahamus Bock, Regiomontanus Borussus'', у 1610 годзе — ''Antonius Bock, Regiomontanus Borussus'', у 1623 годзе — ''Reinholdus Bock, Regiomontanus Borussus… David Bock, Regiomontanus Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Bock#v=snippet&q=Bock&f=false S. 142, 197, 278].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''две селци у Берестьи… да Ивашково Букгино'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 19.</ref>; ''Миколаи Буковичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.</ref>; ''Dabko Bukiewicz'' (27 ліпеня 1553 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 62.</ref>; ''Андрей Буковичъ'' (1563 год)<ref>Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=uXBmAAAAcAAJ&q=%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 88].</ref>; ''Simko Bukowicz'' (1563 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lpH9QHs_wUMC&q=Bukowicz#v=snippet&q=Bukowicz&f=false С. 468].</ref>; ''Sczepan Bukowicz… Mikłasz Bukowicz'' (2 траўня 1558 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8cM7AQAAMAAJ&q=Bukowicz#v=snippet&q=Bukowicz&f=false С. 56].</ref>; ''Ярошъ Боговичъ… Василь Боговичъ'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. С. 430.</ref>; ''Станиславъ Боковичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 795].</ref>; ''wies Powtoswory… Andrej Buk; Jan Buk'' (30 сьнежня 1598 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 505.</ref>; ''Bugiewicz… Bukowicz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 127—128.</ref>; ''Dziemid Buka, pryhonnik. Brat Chodor'' (1722 год)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 27. — Витебск, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8HBmAAAAcAAJ&q=Buka#v=snippet&q=Buka&f=false С. 306].</ref>; ''Wieś Krakupowo. Roman Buka, Apanas Buka, Tymoch Buka'' (1765 год)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Buka#v=snippet&q=Buka&f=false С. 214].</ref>{{Заўвага|Таксама: * Букейка: ''Wojciech Bukiejko'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Bukiejko&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Букан: Букановічы (Bukonowicz) гербу [[Радван (герб)|Радван]] — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на [[Жамойць|Жамойці]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 59.</ref>; * Богут, Богат (адзначалася старажытнае германскае імя Bokat<ref>Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]</ref>): ''Jan Bogut… Stefan Bugieda'' (1745 год)<ref>Biolik M. Imiona poddanych klasztoru wigierskiego z 1745 roku // Prace Językoznawcze. Z. 10, 2008. S. 13, 18.</ref>, Богат (Bogat) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Богша, Бокша: [[Лазар Богша]] — [[Полацкае княства|полацкі]] майстар-ювэлір XII ст.; ''Andrzey Boksza'' (4 красавіка 1657 году)<ref>Глінскі Я. Рэестр зямян Слуцкага і Капыльскага княстваў 1657 году // Архіварыус. Вып. 21, 2023. С. 74.</ref>, Соф'я, Тэафіл і Станіслаў Бакшэвічы (''Bokszewicz'') — уладальнікі гаспадарак у Павяжжы каля [[Куцавічы (Ашмянскі раён)|Куцавічаў]] на 1933 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>, Уладзімер Бокша (1889—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Слуцак|Слуцку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Хабаровского края</ref>; * Букалт, Богаўт (адзначалася старажытнае германскае імя Bocaldus<ref name="Förstemann-1900-344"/>): Іван Букалт — праваслаўны з [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №1209 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004422370?page=144 С. 19344].</ref>, Восіп Богаўт — праваслаўны з ваколіцаў [[Мёры|Мёраў]], паранены ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №5 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921911?page=73 С. 74].</ref>; * Бугвід, Букавіт: ''Лавринъ Буквидовичъ бояринъ ковенскій'' (28 сакавіка 1523 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%91%D1%83%D0%BA+%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D1%83%D0%BA%20%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 125].</ref>, ''Tadeusz Bugwid… Michał Bogwid'' (9 лютага 1791 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 462.</ref>, Сьцяпан Букавіт — каталік зь [[Вялейскі павет|Вялейскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №5 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004921911?page=73&rotate=0&theme=white С. 74].</ref>; * Богвіл, Буговіл (адзначалася германскае імя Bugwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/bugwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Bugwill], MyHeritage</ref>): ''людеи на име Стерковичовъ и земль пустовских у в [[Анікшты|Оникъштенском]] повете… Буквилъ [[Гайліман|Кголмоновичъ]]'' (4 красавіка 1525 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 369.</ref>, Богвілы (Bogwił) гербу [[Бокій]] — літоўскі шляхецкі род зь [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 109.</ref>, ''Bugowił'' (1913 год)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/parafia_niemenczynska_1913r.pdf Parafia niemenczyńska w 1913 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>; * Бокільт (адзначалася старажытнае германскае імя Bochild<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bochild#v=snippet&q=Bochild&f=false S. 344].</ref>): ''чоловека Бокильта'' (1417 год паводле выпісу 5 чэрвеня 1641 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 428.</ref>; * Буконт, Букунт, Баконт (адзначалася германскае імя Boegunde<ref>Thüngen L. F. Das Namenbuch: Nachschlagewerk der Namenkunde. — Aschaffenburg, 2003. [https://books.google.by/books?id=mM5tAAAAMAAJ&q=Boegunde&dq=Boegunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjKhp2h6qiFAxUcgv0HHSzBCi4Q6AF6BAgGEAI S. 353, 1133]</ref>): ''Миколаи Буконтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.</ref>, ''Станиславъ Буконтовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.</ref> (1528 год), ''Bukunt'' (1815 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/Daugieliszki_chrzciny_1815_26.pdf Spis rodziców i dzieci urodzonych w parafii Daugieliszki w latach 1815—26]</ref>, Баконты (Баканты) — літоўскі шляхецкі род<ref name="ZBS-B">[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Бокард, Букерт, Богерт (адзначалася старажытнае германскае імя Buccardus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 62.</ref>): ''Agata Bukiert'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Bukiert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Repla], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Станіслаў Богерт — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%8A#v=onepage&q=%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%8A&f=falsee С. 14].</ref>, Бокарды — літоўскі шляхецкі род<ref name="ZBS-B"/>; * Богнар (адзначалася старажытнае германскае імя Bagnerus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 50.</ref>, у Чэхіі адзначалася імя Bognar<ref>Archiv český: čili, Staré písemné památky české i moravské, sebrané z archivů domácích i cizích. Dil. XXX. — Praha, 1913. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=yAwdAAAAMAAJ&q=Bognar#v=snippet&q=Bognar&f=false S. 33, 45].</ref>): Багнаровічы (Bognarowicz) гербу [[Вянява (герб)|Вянява]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 108.</ref>}}. == Носьбіты == * Пётар Бук — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1538 годзе<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 321.</ref> * Мікалай Букавіч — [[Судэрва|судэраўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году * Афанас, Філіп і Мікалай Букі — жыхары вёскі [[Вараксіна]] (каля [[Себеж]]у), якія ўпамінаюцца ў 1742 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806122440/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/992-khvastova-1781-g-inventar-v-oshmyanskom-povete Хвастова 1781 г. инвентарь в Ошмянском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 25 лютага 2018 г.</ref> * Тамаш Бок — шляхціч [[Аршанскі павет|Аршанскага павету]] на 1765 год<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Оршанского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2015.</ref> * Сямён, Дарафей, Ясь і Якуб Букі — жыхары вёсак [[Угода|Угоды]] і [[Ясева]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1781 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230806222800/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/894-varaksino-1742-g-v-sebezhskom-trakte Вараксино 1742 г. в Себежском тракте], Архіў гісторыка Анішчанкі, 3 жніўня 2017 г.</ref> * Антон Буга (1894—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Віцебск]]у, [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Книга памяти Красноярского края</ref> * Алена Буговіч — беларуска зь Віцебску, забітая ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-45-64], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Богі (Bog) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 141.</ref>. Букі (Buka) — прыгонныя з ваколіцаў [[Еўе|Еўя]], якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 339.</ref>. Букі (Buko) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 51.</ref>. Букевічы (Bukiewicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 431.</ref>. Буговічы (Bugowicz) гербу [[Габданк (герб)|Габданк]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 58.</ref>. Бакевіч (Bokiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Букішкі ў [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 51.</ref>. На [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] існуе хутар [[Букаўшчына]], на [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] — вёска [[Букішкі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай бург}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] kytithiditfjsjmee1grva8wwd604t9 10 272280 2690009 2688789 2026-09-12T06:30:12Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690009 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds?tab=standings Ліга 1] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 12 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=REN, ASM, PFC, OL, LIL, STR, BRE, LOR, TRO, LEN, OM, ANG, PSG, LMA, NIC, LEH, TFC, AUX <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_REN=3 | нічыі_REN=1 |паразы_REN=0 |мз_REN=8 |мп_REN=5 |перамогі_ASM=3 | нічыі_ASM=0 |паразы_ASM=0 |мз_ASM=5 |мп_ASM=1 |перамогі_PFC=2 | нічыі_PFC=1 |паразы_PFC=0 |мз_PFC=6 |мп_PFC=2 |перамогі_OL=2 | нічыі_OL=1 |паразы_OL=0 |мз_OL=6 |мп_OL=2 |перамогі_LIL=2 | нічыі_LIL=1 |паразы_LIL=0 |мз_LIL=5 |мп_LIL=2 |перамогі_STR=2 | нічыі_STR=0 |паразы_STR=1 |мз_STR=8 |мп_STR=7 |перамогі_BRE=1 | нічыі_BRE=2 |паразы_BRE=0 |мз_BRE=6 |мп_BRE=5 |перамогі_LOR=1 | нічыі_LOR=1 |паразы_LOR=1 |мз_LOR=2 |мп_LOR=2 |перамогі_TRO=1 | нічыі_TRO=1 |паразы_TRO=1 |мз_TRO=4 |мп_TRO=7 |перамогі_LEN=1 | нічыі_LEN=0 |паразы_LEN=2 |мз_LEN=6 |мп_LEN=5 |перамогі_OM=1 | нічыі_OM=0 |паразы_OM=3 |мз_OM=6 |мп_OM=6 |перамогі_ANG=1 | нічыі_ANG=0 |паразы_ANG=2 |мз_ANG=4 |мп_ANG=5 |перамогі_PSG=0 | нічыі_PSG=2 |паразы_PSG=1 |мз_PSG=5 |мп_PSG=6 |перамогі_LMA=0 | нічыі_LMA=2 |паразы_LMA=1 |мз_LMA=5 |мп_LMA=6 |перамогі_NIC=0 | нічыі_NIC=2 |паразы_NIC=1 |мз_NIC=1 |мп_NIC=4 |перамогі_LEH=0 | нічыі_LEH=1 |паразы_LEH=2 |мз_LEH=2 |мп_LEH=4 |перамогі_TFC=0 | нічыі_TFC=1 |паразы_TFC=2 |мз_TFC=2 |мп_TFC=5 |перамогі_AUX=0 | нічыі_AUX=0 |паразы_AUX=3 |мз_AUX=4 |мп_AUX=11 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анжэ]] |назва_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэр]] |назва_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэст]] |назва_LEH = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаўр]] |назва_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|Лё-Ман]] |назва_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лянс]] |назва_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]] |назва_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’ен]] |назва_OL = [[Алімпік Ліён]] |назва_OM = [[Алімпік Марсэль]] |назва_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Манака]] |назва_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніцца]] |назва_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Парыж]] |назва_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]] |назва_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]] |назва_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Страсбург]] |назва_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тулюза]] |назва_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Труа]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CL3Q |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 7) Забітыя мячы; 8) Гасьцявыя забітыя мячы; 9) Пункты сумленнай гульні. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Лігу 2 }}</onlyinclude> 7499dqe383qg0m3xarqb9ayrqkpk9mz 10 272281 2690010 2689106 2026-09-12T06:30:13Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690010 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing Ля Ліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 12 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=BAR, ALA, SEV, RMA, BET, DEP, ATM, OSA, RSO, ATH, LEV, ESP, RAC, RAY, GET, CEL, VIL, MAL, ELC, VAL <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_BAR=4 | нічыі_BAR=0 |паразы_BAR=0 |мз_BAR=17 |мп_BAR=2 |перамогі_ALA=3 | нічыі_ALA=1 |паразы_ALA=0 |мз_ALA=10 |мп_ALA=3 |перамогі_SEV=3 | нічыі_SEV=1 |паразы_SEV=1 |мз_SEV=8 |мп_SEV=6 |перамогі_RMA=3 | нічыі_RMA=0 |паразы_RMA=1 |мз_RMA=10 |мп_RMA=3 |перамогі_BET=3 | нічыі_BET=0 |паразы_BET=1 |мз_BET=5 |мп_BET=5 |перамогі_DEP=2 | нічыі_DEP=2 |паразы_DEP=0 |мз_DEP=8 |мп_DEP=5 |перамогі_ATM=2 | нічыі_ATM=1 |паразы_ATM=1 |мз_ATM=7 |мп_ATM=6 |перамогі_OSA=2 | нічыі_OSA=1 |паразы_OSA=1 |мз_OSA=5 |мп_OSA=6 |перамогі_RSO=2 | нічыі_RSO=1 |паразы_RSO=2 |мз_RSO=6 |мп_RSO=8 |перамогі_ATH=2 | нічыі_ATH=0 |паразы_ATH=2 |мз_ATH=6 |мп_ATH=5 |перамогі_LEV=1 | нічыі_LEV=2 |паразы_LEV=1 |мз_LEV=5 |мп_LEV=5 |перамогі_ESP=1 | нічыі_ESP=1 |паразы_ESP=2 |мз_ESP=6 |мп_ESP=5 |перамогі_RAC=1 | нічыі_RAC=1 |паразы_RAC=2 |мз_RAC=7 |мп_RAC=8 |перамогі_RAY=1 | нічыі_RAY=1 |паразы_RAY=2 |мз_RAY=7 |мп_RAY=10 |перамогі_GET=1 | нічыі_GET=1 |паразы_GET=2 |мз_GET=2 |мп_GET=5 |перамогі_CEL=0 | нічыі_CEL=3 |паразы_CEL=2 |мз_CEL=2 |мп_CEL=5 |перамогі_VIL=0 | нічыі_VIL=2 |паразы_VIL=2 |мз_VIL=6 |мп_VIL=8 |перамогі_MAL=0 | нічыі_MAL=2 |паразы_MAL=2 |мз_MAL=1 |мп_MAL=7 |перамогі_ELC=0 | нічыі_ELC=1 |паразы_ELC=3 |мз_ELC=5 |мп_ELC=12 |перамогі_VAL=0 | нічыі_VAL=1 |паразы_VAL=4 |мз_VAL=1 |мп_VAL=10 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CLLS |вынік3=CLLS |вынік4=CLLS |вынік5=ELLS |вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Пункты сумленнай гульні. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэгунду }}</onlyinclude> b4ln5hyfbzvu0amx3t76mbr6fiey2n0 10 272282 2690011 2688791 2026-09-12T06:30:14Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690011 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/table/2026-2027 Бундэсьліга] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 12 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=AUG, FRE, DOR, ELV, MAI, MUN, SCH, LEV, LEI, STU, BRE, KÖL, PAD, FRA, UNB, HOF, MÖN, HAM <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_AUG=2 | нічыі_AUG=0 |паразы_AUG=0 |мз_AUG=7 |мп_AUG=1 |перамогі_FRE=2 | нічыі_FRE=0 |паразы_FRE=0 |мз_FRE=5 |мп_FRE=1 |перамогі_DOR=2 | нічыі_DOR=0 |паразы_DOR=0 |мз_DOR=5 |мп_DOR=2 |перамогі_ELV=2 | нічыі_ELV=0 |паразы_ELV=0 |мз_ELV=7 |мп_ELV=5 |перамогі_MAI=1 | нічыі_MAI=1 |паразы_MAI=0 |мз_MAI=5 |мп_MAI=0 |перамогі_MUN=1 | нічыі_MUN=1 |паразы_MUN=0 |мз_MUN=5 |мп_MUN=1 |перамогі_SCH=1 | нічыі_SCH=1 |паразы_SCH=1 |мз_SCH=3 |мп_SCH=4 |перамогі_LEV=1 | нічыі_LEV=0 |паразы_LEV=1 |мз_LEV=6 |мп_LEV=3 |перамогі_LEI=1 | нічыі_LEI=0 |паразы_LEI=1 |мз_LEI=4 |мп_LEI=3 |перамогі_STU=1 | нічыі_STU=0 |паразы_STU=1 |мз_STU=5 |мп_STU=6 |перамогі_BRE=1 | нічыі_BRE=0 |паразы_BRE=1 |мз_BRE=4 |мп_BRE=5 |перамогі_KÖL=1 | нічыі_KÖL=0 |паразы_KÖL=1 |мз_KÖL=4 |мп_KÖL=6 |перамогі_PAD=0 | нічыі_PAD=1 |паразы_PAD=1 |мз_PAD=0 |мп_PAD=1 |перамогі_FRA=0 | нічыі_FRA=1 |паразы_FRA=1 |мз_FRA=4 |мп_FRA=7 |перамогі_UNB=0 | нічыі_UNB=1 |паразы_UNB=2 |мз_UNB=4 |мп_UNB=10 |перамогі_HOF=0 | нічыі_HOF=0 |паразы_HOF=2 |мз_HOF=4 |мп_HOF=6 |перамогі_MÖN=0 | нічыі_MÖN=0 |паразы_MÖN=2 |мз_MÖN=3 |мп_MÖN=7 |перамогі_HAM=0 | нічыі_HAM=0 |паразы_HAM=2 |мз_HAM=0 |мп_HAM=7 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_AUG=[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбург]] |назва_UNB=[[Уніён Бэрлін]] |назва_BRE=[[Вэрдэр Брэмэн]] |назва_DOR=[[Барусія Дортмунд]] |назва_ELV=[[Эльфэрсбэрг (футбольны клюб)|Эльфэрсбэрг]] |назва_FRA=[[Айнтрахт Франкфурт]] |назва_FRE=[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фрайбург]] |назва_HAM=[[Гамбург (футбольны клюб)|Гамбург]] |назва_HOF=[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгайм]] |назва_KÖL=[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]] |назва_LEI=[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]] |назва_LEV=[[Баер Левэркузэн]] |назва_MAI=[[Майнц (футбольны клюб)|Майнц]] |назва_MÖN=[[Барусія Мёнхэнглядбах]] |назва_MUN=[[Баварыя Мюнхэн]] |назва_PAD=[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Падэрборн-07]] |назва_SCH=[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн]] |назва_STU=[[Штутгарт (футбольны клюб)|Штутгарт]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Вынікі ў гульнях паміж сабою; 5) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Пераходныя матчы |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Бундэсьлігу 2 }}</onlyinclude> 9y91qg106mmzo4pxgkdpgc152bed50y 10 272283 2690012 2689107 2026-09-12T06:30:15Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690012 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a/classifica Сэрыя А] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 12 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=ROM, INT, LAZ, COM, MIL, JUV, FRO, ATA, CAG, SAS, UDI, NAP, TOR, LEC, FIO, BOL, PAR, MON, GEN, VEN <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_ROM=3 | нічыі_ROM=0 |паразы_ROM=0 |мз_ROM=10 |мп_ROM=1 |перамогі_INT=3 | нічыі_INT=0 |паразы_INT=0 |мз_INT=8 |мп_INT=3 |перамогі_LAZ=3 | нічыі_LAZ=0 |паразы_LAZ=0 |мз_LAZ=4 |мп_LAZ=1 |перамогі_COM=2 | нічыі_COM=1 |паразы_COM=0 |мз_COM=7 |мп_COM=3 |перамогі_MIL=2 | нічыі_MIL=1 |паразы_MIL=0 |мз_MIL=5 |мп_MIL=2 |перамогі_JUV=2 | нічыі_JUV=1 |паразы_JUV=0 |мз_JUV=4 |мп_JUV=1 |перамогі_FRO=2 | нічыі_FRO=0 |паразы_FRO=1 |мз_FRO=6 |мп_FRO=3 |перамогі_ATA=2 | нічыі_ATA=0 |паразы_ATA=1 |мз_ATA=4 |мп_ATA=3 |перамогі_CAG=2 | нічыі_CAG=0 |паразы_CAG=1 |мз_CAG=2 |мп_CAG=1 |перамогі_SAS=1 | нічыі_SAS=1 |паразы_SAS=1 |мз_SAS=5 |мп_SAS=5 |перамогі_UDI=1 | нічыі_UDI=1 |паразы_UDI=1 |мз_UDI=5 |мп_UDI=5 |перамогі_NAP=1 | нічыі_NAP=0 |паразы_NAP=2 |мз_NAP=5 |мп_NAP=5 |перамогі_TOR=1 | нічыі_TOR=0 |паразы_TOR=2 |мз_TOR=4 |мп_TOR=5 |перамогі_LEC=1 | нічыі_LEC=0 |паразы_LEC=2 |мз_LEC=2 |мп_LEC=5 |перамогі_FIO=1 | нічыі_FIO=0 |паразы_FIO=3 |мз_FIO=5 |мп_FIO=11 |перамогі_BOL=0 | нічыі_BOL=1 |паразы_BOL=2 |мз_BOL=2 |мп_BOL=4 |перамогі_PAR=0 | нічыі_PAR=1 |паразы_PAR=2 |мз_PAR=1 |мп_PAR=4 |перамогі_MON=0 | нічыі_MON=1 |паразы_MON=2 |мз_MON=4 |мп_MON=8 |перамогі_GEN=0 | нічыі_GEN=0 |паразы_GEN=3 |мз_GEN=1 |мп_GEN=7 |перамогі_VEN=0 | нічыі_VEN=0 |паразы_VEN=4 |мз_VEN=4 |мп_VEN=11 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]] |назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]] |назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]] |назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]] |назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]] |назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]] |назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]] |назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]] |назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]] |назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]] |назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]] |назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]] |назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]] |назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]] |назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]] |назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]] |назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CLLS|вынік3=CLLS|вынік4=CLLS |вынік5=ELLS|вынік6=ECLPO |вынік18=REL |вынік19=REL |вынік20=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Дадатковы матч для вызначэньня чэмпіёна і камандаў на паніжэньне; 3) Пункты ў гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Лёсаваньне. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_ECLPO=yellow1 |тэкст_ECLPO=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Сэрыю Б }}</onlyinclude> mcpr6g43q9g02k6hqryp064g37nv48d 10 272284 2690013 2689463 2026-09-12T06:30:16Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690013 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://eredivisie.eu/competition/table/ Эрэдывізія] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=AZ, PSV, FEY, EXC, TWE, FOR, GAE, AJA, NEC, GRO, SPA, HEE, PEC, TEL, UTR, WIL, ADO, CAM <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_AZ=5 | нічыі_AZ=1 |паразы_AZ=0 |мз_AZ=17 |мп_AZ=6 |перамогі_PSV=4 | нічыі_PSV=1 |паразы_PSV=0 |мз_PSV=18 |мп_PSV=6 |перамогі_FEY=3 | нічыі_FEY=2 |паразы_FEY=0 |мз_FEY=13 |мп_FEY=7 |перамогі_EXC=3 | нічыі_EXC=1 |паразы_EXC=1 |мз_EXC=12 |мп_EXC=5 |перамогі_TWE=3 | нічыі_TWE=1 |паразы_TWE=1 |мз_TWE=10 |мп_TWE=5 |перамогі_FOR=3 | нічыі_FOR=1 |паразы_FOR=1 |мз_FOR=11 |мп_FOR=9 |перамогі_GAE=2 | нічыі_GAE=2 |паразы_GAE=1 |мз_GAE=14 |мп_GAE=12 |перамогі_AJA=2 | нічыі_AJA=1 |паразы_AJA=1 |мз_AJA=9 |мп_AJA=5 |перамогі_NEC=2 | нічыі_NEC=1 |паразы_NEC=2 |мз_NEC=11 |мп_NEC=9 |перамогі_GRO=2 | нічыі_GRO=1 |паразы_GRO=2 |мз_GRO=11 |мп_GRO=12 |перамогі_SPA=1 | нічыі_SPA=2 |паразы_SPA=2 |мз_SPA=9 |мп_SPA=9 |перамогі_HEE=1 | нічыі_HEE=2 |паразы_HEE=2 |мз_HEE=7 |мп_HEE=9 |перамогі_PEC=1 | нічыі_PEC=1 |паразы_PEC=3 |мз_PEC=6 |мп_PEC=10 |перамогі_TEL=1 | нічыі_TEL=1 |паразы_TEL=3 |мз_TEL=5 |мп_TEL=11 |перамогі_UTR=0 | нічыі_UTR=2 |паразы_UTR=3 |мз_UTR=9 |мп_UTR=18 |перамогі_WIL=0 | нічыі_WIL=2 |паразы_WIL=3 |мз_WIL=5 |мп_WIL=14 |перамогі_ADO=0 | нічыі_ADO=1 |паразы_ADO=4 |мз_ADO=6 |мп_ADO=14 |перамогі_CAM=0 | нічыі_CAM=1 |паразы_CAM=4 |мз_CAM=6 |мп_CAM=18 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ADO=[[АДО Дэн Гааг]] |назва_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аякс]] |назва_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]] |назва_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Камбюўр]] |назва_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Эксэльсіёр]] |назва_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэеноорд]] |назва_FOR=[[Фартуна Сытард|Фартуна]] |назва_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў Эгэд Іглз]] |назва_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гронінген]] |назва_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээрэнвээн]] |назва_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]] |назва_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зволе]] |назва_PSV=[[ПСВ Эйндговэн]] |назва_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спарта]] |назва_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэльстар]] |назва_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]] |назва_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утрэхт]] |назва_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Вілем II]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS|вынік2=CL3Q|вынік3=EL2Q |вынік4=EUPO|вынік5=EUPO|вынік6=EUPO|вынік7=EUPO |вынік16=RPO |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Розьніца мячоў; 3) Забітыя мячы; 4) Пункты ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 6) Гасьцявыя забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 7) Дадатковыя матчы для вызначэньня чэмпіёна, клюбаў на выбываньне або ўдзельнікаў эўракубкаў, інакш жэрабя; 8) Пэнальці (толькі пасьля дадатковых матчаў). <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELLS=blue1 |тэкст_ELLS=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_EUPO=yellow1 |тэкст_EUPO=Плэй-оф за эўракубкі |колер_RPO=red2 |тэкст_RPO=Плэй-оф за Эрэдывізію |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Ээрстэ дывізію }}</onlyinclude> annsuln4oez19q8d8bvr0e91n2yvsza 10 272285 2690019 2688802 2026-09-12T06:31:23Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690019 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://ligue1.com/en/competitions/ligue1mcdonalds?tab=results Ліга 1] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= OL,OM,ANG,AUX,BRE,HAC,LMA,LIL,LEN,LOR,ASM,NIC,PSG,PFC,REN,STR,TRO,TFC |скарачэньне_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анж]] |скарачэньне_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэ]] |скарачэньне_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэ]] |скарачэньне_HAC = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаў]] |скарачэньне_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|ЛёМ]] |скарачэньне_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лян]] |скарачэньне_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліл]] |скарачэньне_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр]] |скарачэньне_OL = [[Алімпік Ліён|АЛі]] |скарачэньне_OM = [[Алімпік Марсэль|АМа]] |скарачэньне_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Мнк]] |скарачэньне_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніц]] |скарачэньне_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Прж]] |скарачэньне_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|ПCЖ]] |скарачэньне_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]] |скарачэньне_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Стр]] |скарачэньне_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тул]] |скарачэньне_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Тру]] |назва_ANG = [[Анжэ (футбольны клюб)|Анжэ]] |назва_AUX = [[Асэр (футбольны клюб)|Асэр]] |назва_BRE = [[Брэст (футбольны клюб)|Брэст]] |назва_HAC = [[Гаўр (футбольны клюб)|Гаўр]] |назва_LMA = [[Лё-Ман (футбольны клюб)|Лё-Ман]] |назва_LEN = [[Лянс (футбольны клюб)|Лянс]] |назва_LIL = [[Ліль (футбольны клюб)|Ліль]] |назва_LOR = [[Ляр’ен (футбольны клюб)|Ляр’ен]] |назва_OL = [[Алімпік Ліён]] |назва_OM = [[Алімпік Марсэль]] |назва_ASM = [[Манака (футбольны клюб)|Манака]] |назва_NIC = [[Ніцца (футбольны клюб)|Ніцца]] |назва_PFC = [[Парыж (футбольны клюб)|Парыж]] |назва_PSG = [[Пары Сэн-Жэрмэн Парыж|Пары Сэн-Жэрмэн]] |назва_REN = [[Рэн (футбольны клюб)|Рэн]] |назва_STR = [[Страсбург (футбольны клюб)|Страсбург]] |назва_TFC = [[Тулюза (футбольны клюб)|Тулюза]] |назва_TRO = [[Труа (футбольны клюб)|Труа]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_ANG_ASM= |матч_ANG_AUX= |матч_ANG_BRE= |матч_ANG_LEH= |матч_ANG_LEN= |матч_ANG_LIL=0:2 |матч_ANG_LMA= |матч_ANG_LOR= |матч_ANG_NIC= |матч_ANG_OL= |матч_ANG_OM= |матч_ANG_PFC= |матч_ANG_PSG= |матч_ANG_REN=1:2 |матч_ANG_STR= |матч_ANG_TFC= |матч_ANG_TRO= |матч_ASM_ANG= |матч_ASM_AUX= |матч_ASM_BRE= |матч_ASM_LEH= |матч_ASM_LEN= |матч_ASM_LIL= |матч_ASM_LMA= |матч_ASM_LOR= |матч_ASM_NIC= |матч_ASM_OL= |матч_ASM_OM=2:0 |матч_ASM_PFC= |матч_ASM_PSG= |матч_ASM_REN= |матч_ASM_STR= |матч_ASM_TFC= |матч_ASM_TRO= |матч_AUX_ANG=1:3 |матч_AUX_ASM= |матч_AUX_BRE= |матч_AUX_LEH= |матч_AUX_LEN= |матч_AUX_LIL= |матч_AUX_LMA= |матч_AUX_LOR= |матч_AUX_NIC= |матч_AUX_OL= |матч_AUX_OM= |матч_AUX_PFC= |матч_AUX_PSG= |матч_AUX_REN= |матч_AUX_STR= |матч_AUX_TFC= |матч_AUX_TRO= |матч_BRE_ANG= |матч_BRE_ASM= |матч_BRE_AUX= |матч_BRE_LEH= |матч_BRE_LEN= |матч_BRE_LIL= |матч_BRE_LMA= |матч_BRE_LOR= |матч_BRE_NIC= |матч_BRE_OL= |матч_BRE_OM= |матч_BRE_PFC= |матч_BRE_PSG= |матч_BRE_REN= |матч_BRE_STR= |матч_BRE_TFC=2:2 |матч_BRE_TRO= |матч_LEH_ANG= |матч_LEH_ASM=0:1 |матч_LEH_AUX= |матч_LEH_BRE=1:2 |матч_LEH_LEN= |матч_LEH_LIL= |матч_LEH_LMA= |матч_LEH_LOR= |матч_LEH_NIC= |матч_LEH_OL= |матч_LEH_OM= |матч_LEH_PFC= |матч_LEH_PSG= |матч_LEH_REN= |матч_LEH_STR= |матч_LEH_TFC= |матч_LEH_TRO= |матч_LEN_ANG= |матч_LEN_ASM= |матч_LEN_AUX=5:2 |матч_LEN_BRE= |матч_LEN_LEH= |матч_LEN_LIL= |матч_LEN_LMA= |матч_LEN_LOR=0:1 |матч_LEN_NIC= |матч_LEN_OL= |матч_LEN_OM= |матч_LEN_PFC= |матч_LEN_PSG= |матч_LEN_REN= |матч_LEN_STR= |матч_LEN_TFC= |матч_LEN_TRO= |матч_LIL_ANG= |матч_LIL_ASM= |матч_LIL_AUX= |матч_LIL_BRE= |матч_LIL_LEH= |матч_LIL_LEN= |матч_LIL_LMA= |матч_LIL_LOR= |матч_LIL_NIC= |матч_LIL_OL= |матч_LIL_OM= |матч_LIL_PFC= |матч_LIL_PSG=2:2 |матч_LIL_REN= |матч_LIL_STR= |матч_LIL_TFC= |матч_LIL_TRO= |матч_LMA_ANG= |матч_LMA_ASM= |матч_LMA_AUX= |матч_LMA_BRE=2:2 |матч_LMA_LEH= |матч_LMA_LEN= |матч_LMA_LIL= |матч_LMA_LOR= |матч_LMA_NIC= |матч_LMA_OL= |матч_LMA_OM= |матч_LMA_PFC= |матч_LMA_PSG= |матч_LMA_REN= |матч_LMA_STR= |матч_LMA_TFC= |матч_LMA_TRO= |матч_LOR_ANG= |матч_LOR_ASM= |матч_LOR_AUX= |матч_LOR_BRE= |матч_LOR_LEH= |матч_LOR_LEN= |матч_LOR_LIL= |матч_LOR_LMA= |матч_LOR_NIC= |матч_LOR_OL= |матч_LOR_OM= |матч_LOR_PFC= |матч_LOR_PSG= |матч_LOR_REN= |матч_LOR_STR= |матч_LOR_TFC= |матч_LOR_TRO=1:2 |матч_NIC_ANG= |матч_NIC_ASM= |матч_NIC_AUX= |матч_NIC_BRE= |матч_NIC_LEH= |матч_NIC_LEN= |матч_NIC_LIL= |матч_NIC_LMA=1:1 |матч_NIC_LOR=0:0 |матч_NIC_OL= |матч_NIC_OM= |матч_NIC_PFC= |матч_NIC_PSG= |матч_NIC_REN= |матч_NIC_STR= |матч_NIC_TFC= |матч_NIC_TRO= |матч_OL_ANG= |матч_OL_ASM= |матч_OL_AUX=3:1 |матч_OL_BRE= |матч_OL_LEH=1:1 |матч_OL_LEN= |матч_OL_LIL= |матч_OL_LMA= |матч_OL_LOR= |матч_OL_NIC= |матч_OL_OM= |матч_OL_PFC= |матч_OL_PSG= |матч_OL_REN= |матч_OL_STR= |матч_OL_TFC= |матч_OL_TRO= |матч_OM_ANG= |матч_OM_ASM= |матч_OM_AUX= |матч_OM_BRE= |матч_OM_LEH= |матч_OM_LEN= |матч_OM_LIL= |матч_OM_LMA= |матч_OM_LOR= |матч_OM_NIC= |матч_OM_OL= |матч_OM_PFC=2:3 |матч_OM_PSG= |матч_OM_REN= |матч_OM_STR=4:0 |матч_OM_TFC= |матч_OM_TRO= |матч_PFC_ANG= |матч_PFC_ASM= |матч_PFC_AUX= |матч_PFC_BRE= |матч_PFC_LEH= |матч_PFC_LEN= |матч_PFC_LIL= |матч_PFC_LMA= |матч_PFC_LOR= |матч_PFC_NIC=3:0 |матч_PFC_OL= |матч_PFC_OM= |матч_PFC_PSG= |матч_PFC_REN= |матч_PFC_STR= |матч_PFC_TFC= |матч_PFC_TRO= |матч_PSG_ANG= |матч_PSG_ASM=1:2 |матч_PSG_AUX= |матч_PSG_BRE= |матч_PSG_LEH= |матч_PSG_LEN= |матч_PSG_LIL= |матч_PSG_LMA= |матч_PSG_LOR= |матч_PSG_NIC= |матч_PSG_OL= |матч_PSG_OM= |матч_PSG_PFC= |матч_PSG_REN= |матч_PSG_STR= |матч_PSG_TFC= |матч_PSG_TRO= |матч_REN_ANG= |матч_REN_ASM= |матч_REN_AUX= |матч_REN_BRE= |матч_REN_LEH= |матч_REN_LEN= |матч_REN_LIL= |матч_REN_LMA=3:2 |матч_REN_LOR= |матч_REN_NIC= |матч_REN_OL= |матч_REN_OM=1:0 |матч_REN_PFC= |матч_REN_PSG=2:2 |матч_REN_STR= |матч_REN_TFC= |матч_REN_TRO= |матч_STR_ANG= |матч_STR_ASM= |матч_STR_AUX= |матч_STR_BRE= |матч_STR_LEH= |матч_STR_LEN=2:1 |матч_STR_LIL= |матч_STR_LMA= |матч_STR_LOR= |матч_STR_NIC= |матч_STR_OL= |матч_STR_OM= |матч_STR_PFC= |матч_STR_PSG= |матч_STR_REN= |матч_STR_TFC= |матч_STR_TRO= |матч_TFC_ANG= |матч_TFC_ASM= |матч_TFC_AUX= |матч_TFC_BRE= |матч_TFC_LEH= |матч_TFC_LEN= |матч_TFC_LIL=0:1 |матч_TFC_LMA= |матч_TFC_LOR= |матч_TFC_NIC= |матч_TFC_OL=0:2 |матч_TFC_OM= |матч_TFC_PFC= |матч_TFC_PSG= |матч_TFC_REN= |матч_TFC_STR= |матч_TFC_TRO= |матч_TRO_ANG= |матч_TRO_ASM= |матч_TRO_AUX= |матч_TRO_BRE= |матч_TRO_LEH= |матч_TRO_LEN= |матч_TRO_LIL= |матч_TRO_LMA= |матч_TRO_LOR= |матч_TRO_NIC= |матч_TRO_OL= |матч_TRO_OM= |матч_TRO_PFC=0:0 |матч_TRO_PSG= |матч_TRO_REN= |матч_TRO_STR=2:6 |матч_TRO_TFC= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} e6pcjzhcbl4y543w3puu1h2p64s14lo 10 272286 2690020 2689112 2026-09-12T06:31:24Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690020 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.laliga.com/en-ES/laliga-easports/results Ля Ліга] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ALA,OSA,ATH,ATM,BAR,BET,VAL,VIL,DEP,LEV,MAL,RAY,RAC,RMA,RSO,SEV,CEL,GET,ELC,ESP |скарачэньне_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Аля]] |скарачэньне_ATH=[[Атлетык Більбао|АтБ]] |скарачэньне_ATM=[[Атлетыка Мадрыд|АтМ]] |скарачэньне_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Бар]] |скарачэньне_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэт]] |скарачэньне_CEL=[[Сэльта Віга|Сэл]] |скарачэньне_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэп]] |скарачэньне_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эль]] |скарачэньне_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эсп]] |скарачэньне_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэт]] |скарачэньне_LEV=[[Левантэ Валенсія|Лев]] |скарачэньне_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Мал]] |скарачэньне_OSA=[[Асасуна Памплёна|Аса]] |скарачэньне_RAC=[[Расінг Сантандэр|Рас]] |скарачэньне_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё]] |скарачэньне_RMA=[[Рэал Мадрыд|РМд]] |скарачэньне_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|РС]] |скарачэньне_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэв]] |скарачэньне_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Вал]] |скарачэньне_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Віл]] |назва_ALA=[[Дэпартыва Алявэс Віторыя|Алявэс]] |назва_ATH=[[Атлетык Більбао]] |назва_ATM=[[Атлетыка Мадрыд]] |назва_BAR=[[Барсэлёна (футбольны клюб)|Барсэлёна]] |назва_BET=[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтыс]] |назва_CEL=[[Сэльта Віга|Сэльта]] |назва_DEP=[[Дэпартыва Ля-Каруньня|Дэпартыва]] |назва_ELC=[[Эльчэ (футбольны клюб)|Эльчэ]] |назва_ESP=[[Эспанёл Барсэлёна|Эспанёл]] |назва_GET=[[Хэтафэ (футбольны клюб)|Хэтафэ]] |назва_LEV=[[Левантэ Валенсія|Левантэ]] |назва_MAL=[[Маляга (футбольны клюб)|Маляга]] |назва_OSA=[[Асасуна Памплёна|Асасуна]] |назва_RAC=[[Расінг Сантандэр]] |назва_RAY=[[Раё Вальекана Мадрыд|Раё Вальекана]] |назва_RMA=[[Рэал Мадрыд]] |назва_RSO=[[Рэал Сасьедад Сан-Сэбастыян|Рэал Сасьедад]] |назва_SEV=[[Сэвільля (футбольны клюб)|Сэвільля]] |назва_VAL=[[Валенсія (футбольны клюб)|Валенсія]] |назва_VIL=[[Вільярэал (футбольны клюб)|Вільярэал]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_ALA_ATH= |матч_ALA_ATM= |матч_ALA_BAR= |матч_ALA_BET= |матч_ALA_CEL= |матч_ALA_DEP= |матч_ALA_ELC= |матч_ALA_ESP= |матч_ALA_GET=3:0 |матч_ALA_LEV= |матч_ALA_MAL= |матч_ALA_OSA=5:2 |матч_ALA_RAC= |матч_ALA_RAY= |матч_ALA_RMA= |матч_ALA_RSO= |матч_ALA_SEV= |матч_ALA_VAL= |матч_ALA_VIL=1:0 |матч_ATH_ALA= |матч_ATH_ATM=3:0 |матч_ATH_BAR= |матч_ATH_BET= |матч_ATH_CEL= |матч_ATH_DEP= |матч_ATH_ELC= |матч_ATH_ESP= |матч_ATH_GET= |матч_ATH_LEV= |матч_ATH_MAL= |матч_ATH_OSA= |матч_ATH_RAC= |матч_ATH_RAY= |матч_ATH_RMA= |матч_ATH_RSO= |матч_ATH_SEV=1:3 |матч_ATH_VAL= |матч_ATH_VIL= |матч_ATM_ALA= |матч_ATM_ATH= |матч_ATM_BAR= |матч_ATM_BET= |матч_ATM_CEL= |матч_ATM_DEP= |матч_ATM_ELC= |матч_ATM_ESP= |матч_ATM_GET= |матч_ATM_LEV= |матч_ATM_MAL=2:0 |матч_ATM_OSA= |матч_ATM_RAC= |матч_ATM_RAY= |матч_ATM_RMA= |матч_ATM_RSO= |матч_ATM_SEV= |матч_ATM_VAL= |матч_ATM_VIL=2:2 |матч_BAR_ALA= |матч_BAR_ATH=2:0 |матч_BAR_ATM= |матч_BAR_BET= |матч_BAR_CEL= |матч_BAR_DEP= |матч_BAR_ELC= |матч_BAR_ESP= |матч_BAR_GET= |матч_BAR_LEV= |матч_BAR_MAL= |матч_BAR_OSA= |матч_BAR_RAC= |матч_BAR_RAY=5:2 |матч_BAR_RMA= |матч_BAR_RSO= |матч_BAR_SEV= |матч_BAR_VAL= |матч_BAR_VIL= |матч_BET_ALA= |матч_BET_ATH= |матч_BET_ATM= |матч_BET_BAR= |матч_BET_CEL= |матч_BET_DEP= |матч_BET_ELC= |матч_BET_ESP= |матч_BET_GET= |матч_BET_LEV= |матч_BET_MAL= |матч_BET_OSA= |матч_BET_RAC= |матч_BET_RAY= |матч_BET_RMA=1:0 |матч_BET_RSO=1:0 |матч_BET_SEV= |матч_BET_VAL= |матч_BET_VIL= |матч_CEL_ALA= |матч_CEL_ATH=0:2 |матч_CEL_ATM= |матч_CEL_BAR= |матч_CEL_BET= |матч_CEL_DEP= |матч_CEL_ELC= |матч_CEL_ESP= |матч_CEL_GET= |матч_CEL_LEV= |матч_CEL_MAL= |матч_CEL_OSA=1:2 |матч_CEL_RAC= |матч_CEL_RAY= |матч_CEL_RMA= |матч_CEL_RSO= |матч_CEL_SEV= |матч_CEL_VAL= |матч_CEL_VIL= |матч_DEP_ALA= |матч_DEP_ATH= |матч_DEP_ATM= |матч_DEP_BAR= |матч_DEP_BET= |матч_DEP_CEL= |матч_DEP_ELC=1:1 |матч_DEP_ESP= |матч_DEP_GET= |матч_DEP_LEV= |матч_DEP_MAL= |матч_DEP_OSA= |матч_DEP_RAC= |матч_DEP_RAY= |матч_DEP_RMA= |матч_DEP_RSO= |матч_DEP_SEV= |матч_DEP_VAL=3:1 |матч_DEP_VIL= |матч_ELC_ALA= |матч_ELC_ATH= |матч_ELC_ATM= |матч_ELC_BAR=0:5 |матч_ELC_BET= |матч_ELC_CEL= |матч_ELC_DEP= |матч_ELC_ESP= |матч_ELC_GET= |матч_ELC_LEV= |матч_ELC_MAL= |матч_ELC_OSA= |матч_ELC_RAC= |матч_ELC_RAY= |матч_ELC_RMA= |матч_ELC_RSO=2:3 |матч_ELC_SEV= |матч_ELC_VAL= |матч_ELC_VIL= |матч_ESP_ALA= |матч_ESP_ATH= |матч_ESP_ATM= |матч_ESP_BAR= |матч_ESP_BET= |матч_ESP_CEL= |матч_ESP_DEP= |матч_ESP_ELC= |матч_ESP_GET= |матч_ESP_LEV=3:0 |матч_ESP_MAL= |матч_ESP_OSA= |матч_ESP_RAC= |матч_ESP_RAY= |матч_ESP_RMA=1:2 |матч_ESP_RSO= |матч_ESP_SEV=1:1 |матч_ESP_VAL= |матч_ESP_VIL= |матч_GET_ALA= |матч_GET_ATH= |матч_GET_ATM= |матч_GET_BAR= |матч_GET_BET= |матч_GET_CEL=1:1 |матч_GET_DEP= |матч_GET_ELC= |матч_GET_ESP= |матч_GET_LEV= |матч_GET_MAL= |матч_GET_OSA= |матч_GET_RAC=1:0 |матч_GET_RAY= |матч_GET_RMA= |матч_GET_RSO= |матч_GET_SEV= |матч_GET_VAL= |матч_GET_VIL= |матч_LEV_ALA= |матч_LEV_ATH= |матч_LEV_ATM= |матч_LEV_BAR= |матч_LEV_BET=5:2 |матч_LEV_CEL= |матч_LEV_DEP= |матч_LEV_ELC= |матч_LEV_ESP= |матч_LEV_GET= |матч_LEV_MAL= |матч_LEV_OSA= |матч_LEV_RAC= |матч_LEV_RAY= |матч_LEV_RMA= |матч_LEV_RSO= |матч_LEV_SEV= |матч_LEV_VAL= |матч_LEV_VIL= |матч_MAL_ALA= |матч_MAL_ATH= |матч_MAL_ATM= |матч_MAL_BAR= |матч_MAL_BET= |матч_MAL_CEL= |матч_MAL_DEP=1:1 |матч_MAL_ELC= |матч_MAL_ESP= |матч_MAL_GET= |матч_MAL_LEV=0:0 |матч_MAL_OSA= |матч_MAL_RAC= |матч_MAL_RAY= |матч_MAL_RMA= |матч_MAL_RSO= |матч_MAL_SEV= |матч_MAL_VAL= |матч_MAL_VIL= |матч_OSA_ALA= |матч_OSA_ATH= |матч_OSA_ATM= |матч_OSA_BAR= |матч_OSA_BET= |матч_OSA_CEL= |матч_OSA_DEP= |матч_OSA_ELC= |матч_OSA_ESP= |матч_OSA_GET=1:0 |матч_OSA_LEV=0:0 |матч_OSA_MAL= |матч_OSA_RAC= |матч_OSA_RAY= |матч_OSA_RMA= |матч_OSA_RSO= |матч_OSA_SEV= |матч_OSA_VAL= |матч_OSA_VIL= |матч_RAC_ALA= |матч_RAC_ATH= |матч_RAC_ATM= |матч_RAC_BAR= |матч_RAC_BET= |матч_RAC_CEL= |матч_RAC_DEP= |матч_RAC_ELC=3:2 |матч_RAC_ESP= |матч_RAC_GET= |матч_RAC_LEV= |матч_RAC_MAL= |матч_RAC_OSA= |матч_RAC_RAY= |матч_RAC_RMA= |матч_RAC_RSO= |матч_RAC_SEV= |матч_RAC_VAL= |матч_RAC_VIL=2:2 |матч_RAY_ALA=1:1 |матч_RAY_ATH= |матч_RAY_ATM= |матч_RAY_BAR= |матч_RAY_BET= |матч_RAY_CEL= |матч_RAY_DEP= |матч_RAY_ELC= |матч_RAY_ESP= |матч_RAY_GET= |матч_RAY_LEV= |матч_RAY_MAL= |матч_RAY_OSA= |матч_RAY_RAC=3:2 |матч_RAY_RMA= |матч_RAY_RSO= |матч_RAY_SEV= |матч_RAY_VAL= |матч_RAY_VIL= |матч_RMA_ALA= |матч_RMA_ATH= |матч_RMA_ATM= |матч_RMA_BAR= |матч_RMA_BET= |матч_RMA_CEL= |матч_RMA_DEP= |матч_RMA_ELC= |матч_RMA_ESP= |матч_RMA_GET= |матч_RMA_LEV= |матч_RMA_MAL=4:0 |матч_RMA_OSA= |матч_RMA_RAC= |матч_RMA_RAY= |матч_RMA_RSO=4:1 |матч_RMA_SEV= |матч_RMA_VAL= |матч_RMA_VIL= |матч_RSO_ALA= |матч_RSO_ATH= |матч_RSO_ATM= |матч_RSO_BAR= |матч_RSO_BET= |матч_RSO_CEL=0:0 |матч_RSO_DEP= |матч_RSO_ELC= |матч_RSO_ESP=2:1 |матч_RSO_GET= |матч_RSO_LEV= |матч_RSO_MAL= |матч_RSO_OSA= |матч_RSO_RAC= |матч_RSO_RAY= |матч_RSO_RMA= |матч_RSO_SEV= |матч_RSO_VAL= |матч_RSO_VIL= |матч_SEV_ALA= |матч_SEV_ATH= |матч_SEV_ATM=1:3 |матч_SEV_BAR= |матч_SEV_BET= |матч_SEV_CEL= |матч_SEV_DEP= |матч_SEV_ELC= |матч_SEV_ESP= |матч_SEV_GET= |матч_SEV_LEV= |матч_SEV_MAL= |матч_SEV_OSA= |матч_SEV_RAC= |матч_SEV_RAY=2:1 |матч_SEV_RMA= |матч_SEV_RSO= |матч_SEV_VAL=1:0 |матч_SEV_VIL= |матч_VAL_ALA= |матч_VAL_ATH= |матч_VAL_ATM= |матч_VAL_BAR=0:5 |матч_VAL_BET=0:1 |матч_VAL_CEL=0:0 |матч_VAL_DEP= |матч_VAL_ELC= |матч_VAL_ESP= |матч_VAL_GET= |матч_VAL_LEV= |матч_VAL_MAL= |матч_VAL_OSA= |матч_VAL_RAC= |матч_VAL_RAY= |матч_VAL_RMA= |матч_VAL_RSO= |матч_VAL_SEV= |матч_VAL_VIL= |матч_VIL_ALA= |матч_VIL_ATH= |матч_VIL_ATM= |матч_VIL_BAR= |матч_VIL_BET= |матч_VIL_CEL= |матч_VIL_DEP=2:3 |матч_VIL_ELC= |матч_VIL_ESP= |матч_VIL_GET= |матч_VIL_LEV= |матч_VIL_MAL= |матч_VIL_OSA= |матч_VIL_RAC= |матч_VIL_RAY= |матч_VIL_RMA= |матч_VIL_RSO= |матч_VIL_SEV= |матч_VIL_VAL= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 7i2w1cvnronj3j3i6obw51s4th00k3k 10 272287 2690021 2688804 2026-09-12T06:31:25Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690021 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/matchday/2026-2027 Бундэсьліга] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= FRA, AUG, MUN, LEV, DOR, MÖN, BRE, HAM, HOF, KÖL, MAI, PAD, LEI, UNB, FRE, SCH, STU, ELV |скарачэньне_AUG=[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўг]] |скарачэньне_UNB=[[Уніён Бэрлін|Уні]] |скарачэньне_BRE=[[Вэрдэр Брэмэн|Вэр]] |скарачэньне_DOR=[[Барусія Дортмунд|БД]] |скарачэньне_ELV=[[Эльфэрсбэрг (футбольны клюб)|Эль]] |скарачэньне_FRA=[[Айнтрахт Франкфурт|Айн]] |скарачэньне_FRE=[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фра]] |скарачэньне_HAM=[[Гамбург (футбольны клюб)|Гам]] |скарачэньне_HOF=[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гоф]] |скарачэньне_KÖL=[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёл]] |скарачэньне_LEI=[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ]] |скарачэньне_LEV=[[Баер Левэркузэн|Бае]] |скарачэньне_MAI=[[Майнц (футбольны клюб)|Май]] |скарачэньне_MÖN=[[Барусія Мёнхэнглядбах|БМ]] |скарачэньне_MUN=[[Баварыя Мюнхэн|Бав]] |скарачэньне_PAD=[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Пад]] |скарачэньне_SCH=[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн|Шал]] |скарачэньне_STU=[[Штутгарт (футбольны клюб)|Шту]] |назва_AUG=[[Аўгсбург (футбольны клюб)|Аўгсбург]] |назва_UNB=[[Уніён Бэрлін]] |назва_BRE=[[Вэрдэр Брэмэн]] |назва_DOR=[[Барусія Дортмунд]] |назва_ELV=[[Эльфэрсбэрг (футбольны клюб)|Эльфэрсбэрг]] |назва_FRA=[[Айнтрахт Франкфурт]] |назва_FRE=[[Фрайбург (футбольны клюб)|Фрайбург]] |назва_HAM=[[Гамбург (футбольны клюб)|Гамбург]] |назва_HOF=[[Гофэнгайм (футбольны клюб)|Гофэнгайм]] |назва_KÖL=[[Кёльн (футбольны клюб)|Кёльн]] |назва_LEI=[[РБ Ляйпцыг (футбольны клюб)|РБ Ляйпцыг]] |назва_LEV=[[Баер Левэркузэн]] |назва_MAI=[[Майнц (футбольны клюб)|Майнц]] |назва_MÖN=[[Барусія Мёнхэнглядбах]] |назва_MUN=[[Баварыя Мюнхэн]] |назва_PAD=[[Падэрборн-07 (футбольны клюб)|Падэрборн-07]] |назва_SCH=[[Шальке-04 Гельзэнкірхэн]] |назва_STU=[[Штутгарт (футбольны клюб)|Штутгарт]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_AUG_BRE= |матч_AUG_DOR= |матч_AUG_ELV= |матч_AUG_FRA= |матч_AUG_FRE= |матч_AUG_HAM= |матч_AUG_HOF= |матч_AUG_KÖL= |матч_AUG_LEI= |матч_AUG_LEV= |матч_AUG_MAI= |матч_AUG_MÖN= |матч_AUG_MUN= |матч_AUG_PAD= |матч_AUG_SCH=3:0 |матч_AUG_STU= |матч_AUG_UNB= |матч_BRE_AUG= |матч_BRE_DOR= |матч_BRE_ELV= |матч_BRE_FRA= |матч_BRE_FRE= |матч_BRE_HAM= |матч_BRE_HOF= |матч_BRE_KÖL= |матч_BRE_LEI=3:1 |матч_BRE_LEV= |матч_BRE_MAI= |матч_BRE_MÖN= |матч_BRE_MUN= |матч_BRE_PAD= |матч_BRE_SCH= |матч_BRE_STU= |матч_BRE_UNB= |матч_DOR_AUG= |матч_DOR_BRE= |матч_DOR_ELV= |матч_DOR_FRA= |матч_DOR_FRE= |матч_DOR_HAM=2:0 |матч_DOR_HOF= |матч_DOR_KÖL= |матч_DOR_LEI= |матч_DOR_LEV= |матч_DOR_MAI= |матч_DOR_MÖN= |матч_DOR_MUN= |матч_DOR_PAD= |матч_DOR_SCH= |матч_DOR_STU= |матч_DOR_UNB= |матч_ELV_AUG= |матч_ELV_BRE= |матч_ELV_DOR= |матч_ELV_FRA= |матч_ELV_FRE= |матч_ELV_HAM= |матч_ELV_HOF= |матч_ELV_KÖL= |матч_ELV_LEI= |матч_ELV_LEV=3:2 |матч_ELV_MAI= |матч_ELV_MÖN= |матч_ELV_MUN= |матч_ELV_PAD= |матч_ELV_SCH= |матч_ELV_STU= |матч_ELV_UNB= |матч_FRA_AUG=1:4 |матч_FRA_BRE= |матч_FRA_DOR= |матч_FRA_ELV= |матч_FRA_FRE= |матч_FRA_HAM= |матч_FRA_HOF= |матч_FRA_KÖL= |матч_FRA_LEI= |матч_FRA_LEV= |матч_FRA_MAI= |матч_FRA_MÖN= |матч_FRA_MUN= |матч_FRA_PAD= |матч_FRA_SCH= |матч_FRA_STU= |матч_FRA_UNB= |матч_FRE_AUG= |матч_FRE_BRE=4:1 |матч_FRE_DOR= |матч_FRE_ELV= |матч_FRE_FRA= |матч_FRE_HAM= |матч_FRE_HOF= |матч_FRE_KÖL= |матч_FRE_LEI= |матч_FRE_LEV= |матч_FRE_MAI= |матч_FRE_MÖN= |матч_FRE_MUN= |матч_FRE_PAD= |матч_FRE_SCH= |матч_FRE_STU= |матч_FRE_UNB= |матч_HAM_AUG= |матч_HAM_BRE= |матч_HAM_DOR= |матч_HAM_ELV= |матч_HAM_FRA= |матч_HAM_FRE= |матч_HAM_HOF= |матч_HAM_KÖL= |матч_HAM_LEI= |матч_HAM_LEV= |матч_HAM_MAI=0:5 |матч_HAM_MÖN= |матч_HAM_MUN= |матч_HAM_PAD= |матч_HAM_SCH= |матч_HAM_STU= |матч_HAM_UNB= |матч_HOF_AUG= |матч_HOF_BRE= |матч_HOF_DOR=2:3 |матч_HOF_ELV= |матч_HOF_FRA= |матч_HOF_FRE= |матч_HOF_HAM= |матч_HOF_KÖL= |матч_HOF_LEI= |матч_HOF_LEV= |матч_HOF_MAI= |матч_HOF_MÖN= |матч_HOF_MUN= |матч_HOF_PAD= |матч_HOF_SCH= |матч_HOF_STU= |матч_HOF_UNB= |матч_KÖL_AUG= |матч_KÖL_BRE= |матч_KÖL_DOR= |матч_KÖL_ELV= |матч_KÖL_FRA= |матч_KÖL_FRE= |матч_KÖL_HAM= |матч_KÖL_HOF=3:2 |матч_KÖL_LEI= |матч_KÖL_LEV= |матч_KÖL_MAI= |матч_KÖL_MÖN= |матч_KÖL_MUN= |матч_KÖL_PAD= |матч_KÖL_SCH= |матч_KÖL_STU= |матч_KÖL_UNB= |матч_LEI_AUG= |матч_LEI_BRE= |матч_LEI_DOR= |матч_LEI_ELV= |матч_LEI_FRA= |матч_LEI_FRE= |матч_LEI_HAM= |матч_LEI_HOF= |матч_LEI_KÖL= |матч_LEI_LEV= |матч_LEI_MAI= |матч_LEI_MÖN=3:0 |матч_LEI_MUN= |матч_LEI_PAD= |матч_LEI_SCH= |матч_LEI_STU= |матч_LEI_UNB= |матч_LEV_AUG= |матч_LEV_BRE= |матч_LEV_DOR= |матч_LEV_ELV= |матч_LEV_FRA= |матч_LEV_FRE= |матч_LEV_HAM= |матч_LEV_HOF= |матч_LEV_KÖL= |матч_LEV_LEI= |матч_LEV_MAI= |матч_LEV_MÖN= |матч_LEV_MUN= |матч_LEV_PAD= |матч_LEV_SCH= |матч_LEV_STU= |матч_LEV_UNB=4:0 |матч_MAI_AUG= |матч_MAI_BRE= |матч_MAI_DOR= |матч_MAI_ELV= |матч_MAI_FRA= |матч_MAI_FRE= |матч_MAI_HAM= |матч_MAI_HOF= |матч_MAI_KÖL= |матч_MAI_LEI= |матч_MAI_LEV= |матч_MAI_MÖN= |матч_MAI_MUN= |матч_MAI_PAD=0:0 |матч_MAI_SCH= |матч_MAI_STU= |матч_MAI_UNB= |матч_MÖN_AUG= |матч_MÖN_BRE= |матч_MÖN_DOR= |матч_MÖN_ELV=3:4 |матч_MÖN_FRA= |матч_MÖN_FRE= |матч_MÖN_HAM= |матч_MÖN_HOF= |матч_MÖN_KÖL= |матч_MÖN_LEI= |матч_MÖN_LEV= |матч_MÖN_MAI= |матч_MÖN_MUN= |матч_MÖN_PAD= |матч_MÖN_SCH= |матч_MÖN_STU= |матч_MÖN_UNB= |матч_MUN_AUG= |матч_MUN_BRE= |матч_MUN_DOR= |матч_MUN_ELV= |матч_MUN_FRA= |матч_MUN_FRE= |матч_MUN_HAM= |матч_MUN_HOF= |матч_MUN_KÖL= |матч_MUN_LEI= |матч_MUN_LEV= |матч_MUN_MAI= |матч_MUN_MÖN= |матч_MUN_PAD= |матч_MUN_SCH= |матч_MUN_STU=5:1 |матч_MUN_UNB= |матч_PAD_AUG= |матч_PAD_BRE= |матч_PAD_DOR= |матч_PAD_ELV= |матч_PAD_FRA= |матч_PAD_FRE=0:1 |матч_PAD_HAM= |матч_PAD_HOF= |матч_PAD_KÖL= |матч_PAD_LEI= |матч_PAD_LEV= |матч_PAD_MAI= |матч_PAD_MÖN= |матч_PAD_MUN= |матч_PAD_SCH= |матч_PAD_STU= |матч_PAD_UNB= |матч_SCH_AUG= |матч_SCH_BRE= |матч_SCH_DOR= |матч_SCH_ELV= |матч_SCH_FRA= |матч_SCH_FRE= |матч_SCH_HAM= |матч_SCH_HOF= |матч_SCH_KÖL= |матч_SCH_LEI= |матч_SCH_LEV= |матч_SCH_MAI= |матч_SCH_MÖN= |матч_SCH_MUN=0:0 |матч_SCH_PAD= |матч_SCH_STU= |матч_SCH_UNB= |матч_STU_AUG= |матч_STU_BRE= |матч_STU_DOR= |матч_STU_ELV= |матч_STU_FRA= |матч_STU_FRE= |матч_STU_HAM= |матч_STU_HOF= |матч_STU_KÖL=4:1 |матч_STU_LEI= |матч_STU_LEV= |матч_STU_MAI= |матч_STU_MÖN= |матч_STU_MUN= |матч_STU_PAD= |матч_STU_SCH= |матч_STU_UNB= |матч_UNB_AUG= |матч_UNB_BRE= |матч_UNB_DOR= |матч_UNB_ELV= |матч_UNB_FRA=3:3 |матч_UNB_FRE= |матч_UNB_HAM= |матч_UNB_HOF= |матч_UNB_KÖL= |матч_UNB_LEI= |матч_UNB_LEV= |матч_UNB_MAI= |матч_UNB_MÖN= |матч_UNB_MUN= |матч_UNB_PAD= |матч_UNB_SCH=1:3 |матч_UNB_STU= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 1k6ef1tanhy1vhh8v9zkx11epbqhe74 10 272288 2690022 2689113 2026-09-12T06:31:26Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690022 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.legaseriea.it/en/serie-a Сэрыя А] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ATA,BOL,VEN,GEN,INT,CAG,COM,LEC,LAZ,MIL,MON,NAP,PAR,ROM,SAS,TOR,UDI,FIO,FRO,JUV |скарачэньне_ATA=[[Аталянта Бэргама|Ата]] |скарачэньне_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Бал]] |скарачэньне_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кал]] |скарачэньне_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Ком]] |скарачэньне_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фія]] |скарачэньне_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фра]] |скарачэньне_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэ]] |скарачэньне_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інт]] |скарачэньне_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэ]] |скарачэньне_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляц]] |скарачэньне_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леч]] |скарачэньне_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Міл]] |скарачэньне_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Мон]] |скарачэньне_NAP=[[Напалі Нэапаль|Нап]] |скарачэньне_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Пар]] |скарачэньне_ROM=[[Рома Рым|Ром]] |скарачэньне_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сас]] |скарачэньне_TOR=[[Тарына Турын|Тар]] |скарачэньне_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Уды]] |скарачэньне_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэн]] |назва_ATA=[[Аталянта Бэргама|Аталянта]] |назва_BOL=[[Балёньня (футбольны клюб)|Балёньня]] |назва_CAG=[[Кальяры (футбольны клюб)|Кальяры]] |назва_COM=[[Кома (футбольны клюб)|Кома]] |назва_FIO=[[Фіярэнтына Флярэнцыя|Фіярэнтына]] |назва_FRO=[[Фразынонэ (футбольны клюб)|Фразынонэ]] |назва_GEN=[[Джэноа Генуя|Джэноа]] |назва_INT=[[Інтэрнацыянале Мілян|Інтэрнацыянале]] |назва_JUV=[[Ювэнтус Турын|Ювэнтус]] |назва_LAZ=[[Ляцыё Рым|Ляцыё]] |назва_LEC=[[Леччэ (футбольны клюб)|Леччэ]] |назва_MIL=[[Мілян (футбольны клюб)|Мілян]] |назва_MON=[[Монца (футбольны клюб)|Монца]] |назва_NAP=[[Напалі Нэапаль|Напалі]] |назва_PAR=[[Парма (футбольны клюб)|Парма]] |назва_ROM=[[Рома Рым|Рома]] |назва_SAS=[[Сасуолё (футбольны клюб)|Сасуолё]] |назва_TOR=[[Тарына Турын|Тарына]] |назва_UDI=[[Удынэзэ Удынэ|Удынэзэ]] |назва_VEN=[[Вэнэцыя (футбольны клюб)|Вэнэцыя]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_ATA_BOL=1:0 |матч_ATA_CAG= |матч_ATA_COM= |матч_ATA_FIO= |матч_ATA_FRO= |матч_ATA_GEN= |матч_ATA_INT= |матч_ATA_JUV= |матч_ATA_LAZ= |матч_ATA_LEC= |матч_ATA_MIL= |матч_ATA_MON= |матч_ATA_NAP= |матч_ATA_PAR= |матч_ATA_ROM= |матч_ATA_SAS=2:1 |матч_ATA_TOR= |матч_ATA_UDI= |матч_ATA_VEN= |матч_BOL_ATA= |матч_BOL_CAG= |матч_BOL_COM= |матч_BOL_FIO= |матч_BOL_FRO= |матч_BOL_GEN= |матч_BOL_INT= |матч_BOL_JUV= |матч_BOL_LAZ=0:1 |матч_BOL_LEC= |матч_BOL_MIL= |матч_BOL_MON= |матч_BOL_NAP= |матч_BOL_PAR= |матч_BOL_ROM= |матч_BOL_SAS=2:2 |матч_BOL_TOR= |матч_BOL_UDI= |матч_BOL_VEN= |матч_CAG_ATA= |матч_CAG_BOL= |матч_CAG_COM= |матч_CAG_FIO= |матч_CAG_FRO= |матч_CAG_GEN= |матч_CAG_INT=0:1 |матч_CAG_JUV= |матч_CAG_LAZ= |матч_CAG_LEC=1:0 |матч_CAG_MIL= |матч_CAG_MON= |матч_CAG_NAP= |матч_CAG_PAR= |матч_CAG_ROM= |матч_CAG_SAS= |матч_CAG_TOR= |матч_CAG_UDI= |матч_CAG_VEN= |матч_COM_ATA= |матч_COM_BOL= |матч_COM_CAG= |матч_COM_FIO= |матч_COM_FRO= |матч_COM_GEN= |матч_COM_INT= |матч_COM_JUV= |матч_COM_LAZ= |матч_COM_LEC= |матч_COM_MIL= |матч_COM_MON= |матч_COM_NAP= |матч_COM_PAR= |матч_COM_ROM= |матч_COM_SAS= |матч_COM_TOR= |матч_COM_UDI= |матч_COM_VEN= |матч_FIO_ATA= |матч_FIO_BOL= |матч_FIO_CAG= |матч_FIO_COM= |матч_FIO_FRO=0:3 |матч_FIO_GEN= |матч_FIO_INT= |матч_FIO_JUV= |матч_FIO_LAZ= |матч_FIO_LEC= |матч_FIO_MIL= |матч_FIO_MON= |матч_FIO_NAP= |матч_FIO_PAR= |матч_FIO_ROM= |матч_FIO_SAS= |матч_FIO_TOR=1:2 |матч_FIO_UDI= |матч_FIO_VEN= |матч_FRO_ATA= |матч_FRO_BOL= |матч_FRO_CAG= |матч_FRO_COM= |матч_FRO_FIO= |матч_FRO_GEN= |матч_FRO_INT= |матч_FRO_JUV=0:1 |матч_FRO_LAZ= |матч_FRO_LEC= |матч_FRO_MIL= |матч_FRO_MON= |матч_FRO_NAP= |матч_FRO_PAR= |матч_FRO_ROM= |матч_FRO_SAS= |матч_FRO_TOR= |матч_FRO_UDI= |матч_FRO_VEN=3:2 |матч_GEN_ATA= |матч_GEN_BOL= |матч_GEN_CAG= |матч_GEN_COM=1:4 |матч_GEN_FIO= |матч_GEN_FRO= |матч_GEN_INT= |матч_GEN_JUV= |матч_GEN_LAZ= |матч_GEN_LEC= |матч_GEN_MIL= |матч_GEN_MON= |матч_GEN_NAP=0:2 |матч_GEN_PAR= |матч_GEN_ROM= |матч_GEN_SAS= |матч_GEN_TOR= |матч_GEN_UDI= |матч_GEN_VEN= |матч_INT_ATA= |матч_INT_BOL= |матч_INT_CAG= |матч_INT_COM= |матч_INT_FIO= |матч_INT_FRO= |матч_INT_GEN= |матч_INT_JUV= |матч_INT_LAZ= |матч_INT_LEC= |матч_INT_MIL= |матч_INT_MON=4:1 |матч_INT_NAP=3:2 |матч_INT_PAR= |матч_INT_ROM= |матч_INT_SAS= |матч_INT_TOR= |матч_INT_UDI= |матч_INT_VEN= |матч_JUV_ATA= |матч_JUV_BOL= |матч_JUV_CAG= |матч_JUV_COM= |матч_JUV_FIO= |матч_JUV_FRO= |матч_JUV_GEN= |матч_JUV_INT= |матч_JUV_LAZ= |матч_JUV_LEC= |матч_JUV_MIL=1:1 |матч_JUV_MON= |матч_JUV_NAP= |матч_JUV_PAR=2:0 |матч_JUV_ROM= |матч_JUV_SAS= |матч_JUV_TOR= |матч_JUV_UDI= |матч_JUV_VEN= |матч_LAZ_ATA= |матч_LAZ_BOL= |матч_LAZ_CAG= |матч_LAZ_COM= |матч_LAZ_FIO= |матч_LAZ_FRO= |матч_LAZ_GEN=1:0 |матч_LAZ_INT= |матч_LAZ_JUV= |матч_LAZ_LEC= |матч_LAZ_MIL= |матч_LAZ_MON= |матч_LAZ_NAP= |матч_LAZ_PAR= |матч_LAZ_ROM= |матч_LAZ_SAS= |матч_LAZ_TOR= |матч_LAZ_UDI= |матч_LAZ_VEN= |матч_LEC_ATA= |матч_LEC_BOL= |матч_LEC_CAG= |матч_LEC_COM= |матч_LEC_FIO= |матч_LEC_FRO= |матч_LEC_GEN= |матч_LEC_INT= |матч_LEC_JUV= |матч_LEC_LAZ= |матч_LEC_MIL= |матч_LEC_MON= |матч_LEC_NAP= |матч_LEC_PAR= |матч_LEC_ROM=0:4 |матч_LEC_SAS= |матч_LEC_TOR= |матч_LEC_UDI= |матч_LEC_VEN= |матч_MIL_ATA= |матч_MIL_BOL= |матч_MIL_CAG= |матч_MIL_COM= |матч_MIL_FIO= |матч_MIL_FRO= |матч_MIL_GEN= |матч_MIL_INT= |матч_MIL_JUV= |матч_MIL_LAZ= |матч_MIL_LEC= |матч_MIL_MON= |матч_MIL_NAP= |матч_MIL_PAR= |матч_MIL_ROM= |матч_MIL_SAS= |матч_MIL_TOR= |матч_MIL_UDI= |матч_MIL_VEN=2:0 |матч_MON_ATA= |матч_MON_BOL= |матч_MON_CAG= |матч_MON_COM= |матч_MON_FIO= |матч_MON_FRO= |матч_MON_GEN= |матч_MON_INT= |матч_MON_JUV= |матч_MON_LAZ= |матч_MON_LEC= |матч_MON_MIL= |матч_MON_NAP= |матч_MON_PAR= |матч_MON_ROM= |матч_MON_SAS= |матч_MON_TOR= |матч_MON_UDI=2:3 |матч_MON_VEN= |матч_NAP_ATA= |матч_NAP_BOL= |матч_NAP_CAG= |матч_NAP_COM=1:2 |матч_NAP_FIO= |матч_NAP_FRO= |матч_NAP_GEN= |матч_NAP_INT= |матч_NAP_JUV= |матч_NAP_LAZ= |матч_NAP_LEC= |матч_NAP_MIL= |матч_NAP_MON= |матч_NAP_PAR= |матч_NAP_ROM= |матч_NAP_SAS= |матч_NAP_TOR= |матч_NAP_UDI= |матч_NAP_VEN= |матч_PAR_ATA= |матч_PAR_BOL= |матч_PAR_CAG=0:1 |матч_PAR_COM= |матч_PAR_FIO= |матч_PAR_FRO= |матч_PAR_GEN= |матч_PAR_INT= |матч_PAR_JUV= |матч_PAR_LAZ= |матч_PAR_LEC= |матч_PAR_MIL= |матч_PAR_MON=1:1 |матч_PAR_NAP= |матч_PAR_ROM= |матч_PAR_SAS= |матч_PAR_TOR= |матч_PAR_UDI= |матч_PAR_VEN= |матч_ROM_ATA=2:1 |матч_ROM_BOL= |матч_ROM_CAG= |матч_ROM_COM= |матч_ROM_FIO=4:0 |матч_ROM_FRO= |матч_ROM_GEN= |матч_ROM_INT= |матч_ROM_JUV= |матч_ROM_LAZ= |матч_ROM_LEC= |матч_ROM_MIL= |матч_ROM_MON= |матч_ROM_NAP= |матч_ROM_PAR= |матч_ROM_SAS= |матч_ROM_TOR= |матч_ROM_UDI= |матч_ROM_VEN= |матч_SAS_ATA= |матч_SAS_BOL= |матч_SAS_CAG= |матч_SAS_COM= |матч_SAS_FIO= |матч_SAS_FRO= |матч_SAS_GEN= |матч_SAS_INT= |матч_SAS_JUV= |матч_SAS_LAZ= |матч_SAS_LEC= |матч_SAS_MIL= |матч_SAS_MON= |матч_SAS_NAP= |матч_SAS_PAR= |матч_SAS_ROM= |матч_SAS_TOR=2:1 |матч_SAS_UDI= |матч_SAS_VEN= |матч_TOR_ATA= |матч_TOR_BOL= |матч_TOR_CAG= |матч_TOR_COM= |матч_TOR_FIO= |матч_TOR_FRO= |матч_TOR_GEN= |матч_TOR_INT= |матч_TOR_JUV= |матч_TOR_LAZ= |матч_TOR_LEC= |матч_TOR_MIL=1:2 |матч_TOR_MON= |матч_TOR_NAP= |матч_TOR_PAR= |матч_TOR_ROM= |матч_TOR_SAS= |матч_TOR_UDI= |матч_TOR_VEN= |матч_UDI_ATA= |матч_UDI_BOL= |матч_UDI_CAG= |матч_UDI_COM=1:1 |матч_UDI_FIO= |матч_UDI_FRO= |матч_UDI_GEN= |матч_UDI_INT= |матч_UDI_JUV= |матч_UDI_LAZ=1:2 |матч_UDI_LEC= |матч_UDI_MIL= |матч_UDI_MON= |матч_UDI_NAP= |матч_UDI_PAR= |матч_UDI_ROM= |матч_UDI_SAS= |матч_UDI_TOR= |матч_UDI_VEN= |матч_VEN_ATA= |матч_VEN_BOL= |матч_VEN_CAG= |матч_VEN_COM= |матч_VEN_FIO=2:4 |матч_VEN_FRO= |матч_VEN_GEN= |матч_VEN_INT= |матч_VEN_JUV= |матч_VEN_LAZ= |матч_VEN_LEC=0:2 |матч_VEN_MIL= |матч_VEN_MON= |матч_VEN_NAP= |матч_VEN_PAR= |матч_VEN_ROM= |матч_VEN_SAS= |матч_VEN_TOR= |матч_VEN_UDI= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} f1ocrovs6phhitm1c9h0afw0twbtrf3 10 272289 2690023 2689464 2026-09-12T06:31:27Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690023 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main |крыніца = [https://www.worldfootball.net/competition/co37/netherlands-eredivisie/se121358/2026-2027/results-and-standings/ worldfootball.net] |стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ADO, AZ, AJA, WIL, GAE, GRO, HEE, PEC, CAM, NEC, PSV, SPA, TWE, TEL, UTR, FOR, FEY, EXC |скарачэньне_ADO=[[АДО Дэн Гааг|АДО]] |скарачэньне_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аяк]] |скарачэньне_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]] |скарачэньне_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Кам]] |скарачэньне_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Экс]] |скарачэньне_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэе]] |скарачэньне_FOR=[[Фартуна Сытард|Фар]] |скарачэньне_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў]] |скарачэньне_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гро]] |скарачэньне_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээ]] |скарачэньне_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]] |скарачэньне_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зво]] |скарачэньне_PSV=[[ПСВ Эйндговэн|ПСВ]] |скарачэньне_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спа]] |скарачэньне_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэл]] |скарачэньне_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэ]] |скарачэньне_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утр]] |скарачэньне_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Віл]] |назва_ADO=[[АДО Дэн Гааг]] |назва_AJA=[[Аякс Амстэрдам|Аякс]] |назва_AZ =[[АЗ Алькмаар|АЗ]] |назва_CAM=[[Камбюўр Леэўвардэн|Камбюўр]] |назва_EXC=[[Эксэльсіёр Ратэрдам|Эксэльсіёр]] |назва_FEY=[[Фэеноорд Ратэрдам|Фэеноорд]] |назва_FOR=[[Фартуна Сытард|Фартуна]] |назва_GAE=[[Гоў Эгэд Іглз Дэвэнтэр|Гоў Эгэд Іглз]] |назва_GRO=[[Гронінген (футбольны клюб)|Гронінген]] |назва_HEE=[[Гээрэнвээн (футбольны клюб)|Гээрэнвээн]] |назва_NEC=[[НЭК Нэймэген|НЭК]] |назва_PEC=[[Зволе (футбольны клюб)|Зволе]] |назва_PSV=[[ПСВ Эйндговэн]] |назва_SPA=[[Спарта Ратэрдам|Спарта]] |назва_TEL=[[Тэльстар Эймёйдэн|Тэльстар]] |назва_TWE=[[Твэнтэ Энсхэдэ|Твэнтэ]] |назва_UTR=[[Утрэхт (футбольны клюб)|Утрэхт]] |назва_WIL=[[Вілем II Тыльбург|Вілем II]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_ADO_AJA= |матч_ADO_AZ= |матч_ADO_CAM= |матч_ADO_EXC= |матч_ADO_FEY= |матч_ADO_FOR=2:3 |матч_ADO_GAE= |матч_ADO_GRO=1:4 |матч_ADO_HEE= |матч_ADO_NEC= |матч_ADO_PEC= |матч_ADO_PSV= |матч_ADO_SPA= |матч_ADO_TEL= |матч_ADO_TWE= |матч_ADO_UTR= |матч_ADO_WIL= |матч_AJA_ADO= |матч_AJA_AZ= |матч_AJA_CAM= |матч_AJA_EXC= |матч_AJA_FEY= |матч_AJA_FOR= |матч_AJA_GAE= |матч_AJA_GRO= |матч_AJA_HEE=2:2 |матч_AJA_NEC= |матч_AJA_PEC= |матч_AJA_PSV=1:3 |матч_AJA_SPA= |матч_AJA_TEL= |матч_AJA_TWE= |матч_AJA_UTR= |матч_AJA_WIL= |матч_AZ_ADO=2:0 |матч_AZ_AJA= |матч_AZ_CAM= |матч_AZ_EXC= |матч_AZ_FEY= |матч_AZ_FOR= |матч_AZ_GAE=5:2 |матч_AZ_GRO= |матч_AZ_HEE= |матч_AZ_NEC= |матч_AZ_PEC= |матч_AZ_PSV= |матч_AZ_SPA= |матч_AZ_TEL= |матч_AZ_TWE= |матч_AZ_UTR= |матч_AZ_WIL=1:1 |матч_CAM_ADO= |матч_CAM_AJA= |матч_CAM_AZ= |матч_CAM_EXC=0:4 |матч_CAM_FEY=2:5 |матч_CAM_FOR= |матч_CAM_GAE= |матч_CAM_GRO= |матч_CAM_HEE= |матч_CAM_NEC= |матч_CAM_PEC= |матч_CAM_PSV= |матч_CAM_SPA= |матч_CAM_TEL= |матч_CAM_TWE=1:4 |матч_CAM_UTR= |матч_CAM_WIL= |матч_EXC_ADO= |матч_EXC_AJA= |матч_EXC_AZ= |матч_EXC_CAM= |матч_EXC_FEY= |матч_EXC_FOR= |матч_EXC_GAE= |матч_EXC_GRO= |матч_EXC_HEE= |матч_EXC_NEC= |матч_EXC_PEC= |матч_EXC_PSV=1:2 |матч_EXC_SPA=2:1 |матч_EXC_TEL= |матч_EXC_TWE= |матч_EXC_UTR= |матч_EXC_WIL= |матч_FEY_ADO=2:2 |матч_FEY_AJA= |матч_FEY_AZ= |матч_FEY_CAM= |матч_FEY_EXC= |матч_FEY_FOR= |матч_FEY_GAE=2:2 |матч_FEY_GRO= |матч_FEY_HEE= |матч_FEY_NEC= |матч_FEY_PEC= |матч_FEY_PSV= |матч_FEY_SPA= |матч_FEY_TEL= |матч_FEY_TWE= |матч_FEY_UTR= |матч_FEY_WIL= |матч_FOR_ADO= |матч_FOR_AJA= |матч_FOR_AZ=0:2 |матч_FOR_CAM=3:1 |матч_FOR_EXC= |матч_FOR_FEY= |матч_FOR_GAE= |матч_FOR_GRO= |матч_FOR_HEE= |матч_FOR_NEC= |матч_FOR_PEC= |матч_FOR_PSV= |матч_FOR_SPA= |матч_FOR_TEL= |матч_FOR_TWE= |матч_FOR_UTR= |матч_FOR_WIL= |матч_GAE_ADO=3:1 |матч_GAE_AJA= |матч_GAE_AZ= |матч_GAE_CAM= |матч_GAE_EXC= |матч_GAE_FEY= |матч_GAE_FOR= |матч_GAE_GRO= |матч_GAE_HEE= |матч_GAE_NEC= |матч_GAE_PEC= |матч_GAE_PSV= |матч_GAE_SPA= |матч_GAE_TEL= |матч_GAE_TWE= |матч_GAE_UTR= |матч_GAE_WIL=4:1 |матч_GRO_ADO= |матч_GRO_AJA= |матч_GRO_AZ= |матч_GRO_CAM= |матч_GRO_EXC= |матч_GRO_FEY= |матч_GRO_FOR=2:3 |матч_GRO_GAE= |матч_GRO_HEE= |матч_GRO_NEC= |матч_GRO_PEC= |матч_GRO_PSV= |матч_GRO_SPA= |матч_GRO_TEL= |матч_GRO_TWE=2:2 |матч_GRO_UTR=2:1 |матч_GRO_WIL= |матч_HEE_ADO= |матч_HEE_AJA= |матч_HEE_AZ=2:3 |матч_HEE_CAM= |матч_HEE_EXC= |матч_HEE_FEY= |матч_HEE_FOR= |матч_HEE_GAE= |матч_HEE_GRO= |матч_HEE_NEC= |матч_HEE_PEC=0:2 |матч_HEE_PSV= |матч_HEE_SPA= |матч_HEE_TEL= |матч_HEE_TWE=1:0 |матч_HEE_UTR= |матч_HEE_WIL= |матч_NEC_ADO= |матч_NEC_AJA= |матч_NEC_AZ= |матч_NEC_CAM= |матч_NEC_EXC=2:2 |матч_NEC_FEY=1:3 |матч_NEC_FOR= |матч_NEC_GAE= |матч_NEC_GRO= |матч_NEC_HEE= |матч_NEC_PEC= |матч_NEC_PSV= |матч_NEC_SPA= |матч_NEC_TEL=1:2 |матч_NEC_TWE= |матч_NEC_UTR= |матч_NEC_WIL= |матч_PEC_ADO= |матч_PEC_AJA=0:2 |матч_PEC_AZ= |матч_PEC_CAM= |матч_PEC_EXC= |матч_PEC_FEY= |матч_PEC_FOR= |матч_PEC_GAE= |матч_PEC_GRO= |матч_PEC_HEE= |матч_PEC_NEC=1:3 |матч_PEC_PSV= |матч_PEC_SPA= |матч_PEC_TEL= |матч_PEC_TWE= |матч_PEC_UTR= |матч_PEC_WIL= |матч_PSV_ADO= |матч_PSV_AJA= |матч_PSV_AZ= |матч_PSV_CAM= |матч_PSV_EXC= |матч_PSV_FEY= |матч_PSV_FOR=2:2 |матч_PSV_GAE= |матч_PSV_GRO=5:1 |матч_PSV_HEE= |матч_PSV_NEC= |матч_PSV_PEC= |матч_PSV_SPA= |матч_PSV_TEL= |матч_PSV_TWE= |матч_PSV_UTR= |матч_PSV_WIL= |матч_SPA_ADO= |матч_SPA_AJA= |матч_SPA_AZ= |матч_SPA_CAM= |матч_SPA_EXC= |матч_SPA_FEY=0:1 |матч_SPA_FOR= |матч_SPA_GAE= |матч_SPA_GRO= |матч_SPA_HEE= |матч_SPA_NEC= |матч_SPA_PEC=2:2 |матч_SPA_PSV= |матч_SPA_TEL= |матч_SPA_TWE= |матч_SPA_UTR=3:3 |матч_SPA_WIL= |матч_TEL_ADO= |матч_TEL_AJA=0:4 |матч_TEL_AZ= |матч_TEL_CAM=2:2 |матч_TEL_EXC= |матч_TEL_FEY= |матч_TEL_FOR= |матч_TEL_GAE= |матч_TEL_GRO= |матч_TEL_HEE= |матч_TEL_NEC= |матч_TEL_PEC= |матч_TEL_PSV= |матч_TEL_SPA=1:3 |матч_TEL_TWE= |матч_TEL_UTR= |матч_TEL_WIL= |матч_TWE_ADO= |матч_TWE_AJA= |матч_TWE_AZ= |матч_TWE_CAM= |матч_TWE_EXC= |матч_TWE_FEY= |матч_TWE_FOR= |матч_TWE_GAE= |матч_TWE_GRO= |матч_TWE_HEE= |матч_TWE_NEC= |матч_TWE_PEC=3:1 |матч_TWE_PSV= |матч_TWE_SPA= |матч_TWE_TEL=1:0 |матч_TWE_UTR= |матч_TWE_WIL= |матч_UTR_ADO= |матч_UTR_AJA= |матч_UTR_AZ=1:4 |матч_UTR_CAM= |матч_UTR_EXC= |матч_UTR_FEY= |матч_UTR_FOR= |матч_UTR_GAE=3:3 |матч_UTR_GRO= |матч_UTR_HEE= |матч_UTR_NEC= |матч_UTR_PEC= |матч_UTR_PSV=1:6 |матч_UTR_SPA= |матч_UTR_TEL= |матч_UTR_TWE= |матч_UTR_WIL= |матч_WIL_ADO= |матч_WIL_AJA= |матч_WIL_AZ= |матч_WIL_CAM= |матч_WIL_EXC=0:3 |матч_WIL_FEY= |матч_WIL_FOR= |матч_WIL_GAE= |матч_WIL_GRO= |матч_WIL_HEE=2:2 |матч_WIL_NEC=1:4 |матч_WIL_PEC= |матч_WIL_PSV= |матч_WIL_SPA= |матч_WIL_TEL= |матч_WIL_TWE= |матч_WIL_UTR= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 2blp086a553hzaupdecl4vy10l34mlt 0 272622 2689990 2681842 2026-09-11T21:08:01Z ~2026-49318-82 100041 2689990 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Яр |лацінка = Jar |арыгінал = Ahr |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Ар |вытворныя = [[Ярна]], [[Гір]] |зьвязаныя = [[Ярыла (імя)|Ярыла]], [[Ярун]], [[Ярунд]], [[Арбут]], [[Арвід]], [[Арвіст]], [[Арыгольд]], [[Арман]], [[Армін (імя)|Армін]], [[Ярмунд]], [[Ярмуць]], [[Яруд]] }} '''Яр''', '''Ар''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Ара, пазьней Ар (Aro, Aar, Ahr) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aro%2C+Aar%2C+Ahr#v=snippet&q=Aro%2C%20Aar%2C%20Ahr&f=false S. 135].</ref>. Іменная аснова ар- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] ara 'арол'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 59.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак пэўнасьці пры тлумачэньні іменнай асновы ар- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], адзначаючы магчымасьць повязі з ''ar'' 'таксама'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведнага слова з такім значэньнем у летувіскіх слоўніках, тым часам значэньне 'таксама' для ''ar'' упершыню фіксуецца толькі ў сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]]<ref>[http://lkz.lt/Index_m.asp?zodis=ar&lns=-1&les=-1 ar̃ (3)], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Ярыла (імя)|Ярыла]], [[Ярун]], [[Ярунд]], [[Арбут]], [[Арвід|Арвід (Ярвід)]], [[Арвіст]], [[Арыгольд]], [[Арман|Арман (Арыман, Ярыман)]], [[Армін (імя)|Армін (Ярмін)]], [[Ярмунд|Ярмунд (Ярмант)]], [[Ярмуць|Ярмуць (Армуць)]], [[Яруд]]. Адзначаліся германскія імёны Arila, Aruna, Jarund, Árbót, Arvid, Ariovist, Aregaudus, Arman (Ariman), Armin, Armund (Armunt, Eremunt), Armuth, Arodus (Aruth). Апроч таго, існуе іменная аснова [[Ярна|арн-]], якая паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] arn 'арол'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 7.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Jarant (Jarand, Jarunt, Jerant, Jorant), Arman<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 7, 101.</ref>, Jaroldus<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 279.</ref>. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Ярша: ''Johannes Iarscha'' (1436 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 180, 450.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Arbute''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Arbod<ref>Pott A. F. Die Personennamen, insbesondere die Familiennamen und ihre Entstehungsarten, auch unter Berücksichtigung der Ortsnamen. — Leipzig, 1853. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nT29_UMk5GEC&q=Arbod#v=snippet&q=Arbod&f=false S. 237].</ref>}} (1357 год, таксама адзначалася мясцовасьць ''Areboten'')<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Arbute+Areboten#v=snippet&q=Arbute%20Areboten&f=false S. 13].</ref>, ''Arwide / Arwida / Arwayde / Erwayde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Aruid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aruid#v=snippet&q=Aruid&f=false S. 138].</ref>}} (1341, 1387, 1393, 1396, 1402 і 1408 гады)<ref name="Trautmann-1925-14">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Arwide+Arwida#v=snippet&q=Arwide%20Arwida&f=false S. 14].</ref>, ''Arwil''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Aruilli<ref>Gunter M. Studien zu den theriophoren Personennamen der Germanen. — Köln, 1970. S. 39.</ref><ref>Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 88.</ref>, *Arvila<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>}} (1355 год)<ref name="Trautmann-1925-14"/>, ''Arwist / Erwiste / Arwest''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Ariovist<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Ariovist#v=snippet&q=Ariovist&f=false S. 783].</ref>, германскае імя Arwesth<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 146.</ref>}} (1344, 1354, 1400, 1401)<ref name="Trautmann-1925-14"/>. У 1610 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Valentinus Arent, Mariaeburgensis Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Arent#v=snippet&q=Arent&f=false S. 194].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Яръ Имацевич — дым, сыны в него дорослые тры'' (30 ліпеня 1545 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 86.</ref>; ''село Ярышки'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%AF%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B8#v=snippet&q=%D0%AF%D1%80%D1%8B%D1%88%D0%BA%D0%B8&f=false С. 94].</ref>; ''Томъко Еревичъ'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 225.</ref>; ''Rozalia Arewicz'' (1782 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Arewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Jerewicz z Piad'' (11 лютага 1784 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 378.</ref>; ''Wincenty Bartłomiej Arowicz'' (1808 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Arowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Sereje], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Арыка, Арык (адзначалася старажытнае германскае імя Arrik<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Arrik#v=snippet&q=Arrik&f=false S. 137].</ref>, германскае імя Arke<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=TTFOAAAAYAAJ&q=Arke#v=snippet&q=Arke&f=false S. 20].</ref>): ''Jan Teodor Aryka'' (1812 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Aryka&search_lastname2=&from_date=&to_date= Bakszty (gr.-kat., prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Arciom Aryk'' (1837 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Aryk&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Traby], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Емяльян Арык — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 1-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=y2sNAAAAIAAJ&q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%BA%D1%8A#v=snippet&q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D0%BA%D1%8A&f=false С. 7].</ref>, Данііл Арыка — праваслаўны з [[Ашмянскі павет (Віленская губэрня)|Ашмянскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №618 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358800?page=263 С. 6687].</ref>; * Арыт, Ярыт (адзначалася старажытнае германскае імя Arid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Arid#v=snippet&q=Arid&f=false S. 786].</ref>, Aritto<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>): ''Аритъ Соболь з Кгудевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%8A#v=snippet&q=%D0%90%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%8A&f=false С. 694].</ref>, Восіп Ярыт — каталік зь [[Сьвянцянскі павет (Віленская губэрня)|Сьвянцянскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №564 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358832?page=50 С. 9010].</ref>, Арэт (Aret) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Аргер, Аргір (адзначалася старажытнае германскае імя Arager<ref>>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Arager#v=snippet&q=Arager&f=false S. 136].</ref>): Андрэй Аргір — каталік з [[Кобрынскі павет|Кобрынскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №62 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923165?page=28 С. 988].</ref>, Сьцяпан Аргіраў — праваслаўны з ваколіцаў [[Зьдзецелу]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №922 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358790?page=31 С. 14751].</ref>, Аляксандар, Герасім, Параскаўя і Фёдар Аргеры — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Пінск]]у, якія [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпелі ад ўладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index1.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], База данных «Польские спецпереселенцы в Архангельской обл.»</ref>; * Ярміл (адзначалася германскае імя Armel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/armel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Armel], MyHeritage</ref>): ''в Ярмила Мижуковича и в брата его Матея землю их в Пошилех'' (8 сьнежня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 322.</ref>, ''Józef Jarmiłowicz'' (1776 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Jarmi%C5%82owicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Szczuczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Ярміля (Jarmilo) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref> }}. == Носьбіты == * Яр Імацевіч — [[Радунь|радунскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1545 годзе * Шыман Арэвіч (''Szymon Arewicz'') — навучэнец Папскай сэмінарыі ў Вільні ў першай палове XVIII стагодзьдзя<ref>Poplatek J. Wykaz alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1585—1773 // Ateneum Wileńskie. R. 11 (1936). S. 271.</ref> * Міхал Ярэвіч — праваслаўны з ваколіцаў [[Косаў|Косава]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №302 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=22 С. 4822].</ref> * Адам Яровіч — каталік з ваколіцаў [[Бяроза (горад)|Бярозы]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №733 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358841?page=208 С. 11728].</ref> * Ёсіф Аровіч — каталік зь [[Бержнікі|Бержнікаў]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №59 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004923154?page=294 С. 936].</ref> Ярэвічы (Jarewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 542.</ref>. Яровічы (Jarowicz) — літоўскі шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 296.</ref>. На [[Упіцкі павет|гістарычнай Упіччыне]] існуе вёска [[Ярышкі]], у былым [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]] — [[Арышкі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай ар}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 7q3mrsc62lqjyzqwfrdex8d2dxbdqf1 0 272984 2690033 2637040 2026-09-12T08:30:23Z Дамінік 64057 2690033 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Расейская імпэрыя === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова сярэдзіны XIX ст. з пазьнейшымі праўкамі.]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] pic8s286j5qky51vmbn1gg9va95ei86 2690034 2690033 2026-09-12T08:31:43Z Дамінік 64057 /* Расейская імпэрыя */ 2690034 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Расейская імпэрыя === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] m0cs36r8w7gzrszm0h4arpreb65sdkx 2690036 2690034 2026-09-12T08:43:29Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага */ 2690036 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === Згодна зь інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|170пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Расейская імпэрыя === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|170пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|170пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] gwsqnudm64m3dcp06tpodlt05l3j9gf 2690038 2690036 2026-09-12T08:47:56Z Дамінік 64057 2690038 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Баяры ў Савічах. 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Расейская імпэрыя === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] fmguh28nd41npo57prv9c2wtv45pl4o 2690039 2690038 2026-09-12T08:50:34Z Дамінік 64057 /* Расейская імпэрыя */ 2690039 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Баяры ў Савічах. 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] 0pm5cohj5cga2szw2006cr99kjhrbin 2690040 2690039 2026-09-12T08:51:12Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага */ 2690040 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Баяры ў Савічах. 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] 1qud237p3lavul4rrpxllgnhmfl4jdn 2690041 2690040 2026-09-12T08:53:53Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2690041 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрдзенская зямля баяраў Хілімонавічаў у 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] qnlrzwzjsgg9zy91qwf1zek8kh8tgnp 2690042 2690041 2026-09-12T08:58:46Z Дамінік 64057 /* Пад уладай Расейскай імпэрыі */ 2690042 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрдзенская зямля баяраў Хілімонавічаў у 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. У парэформавы пэрыяд Жэрднае адміністрацыйна належала да Савіцкай воласьці. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] hkmv686sj3zvf7wtnvtxoch7waqa5xu 2690043 2690042 2026-09-12T08:59:42Z Дамінік 64057 /* Пад уладай Расейскай імпэрыі */ 2690043 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрдзенская зямля баяраў Хілімонавічаў у 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У парэформавы пэрыяд Жэрднае адміністрацыйна належала да Савіцкай воласьці. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] tp7177tu6yzgreq2gndt52sorbt92rw 2690044 2690043 2026-09-12T09:01:36Z Дамінік 64057 /* Пад уладай Расейскай імпэрыі */ 2690044 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрдзенская зямля баяраў Хілімонавічаў у 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|зьлева|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. У парэформавы пэрыяд Жэрднае адміністрацыйна належала да Савіцкай воласьці. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] 0c2pm12tl9w8hacz63zae8l5ma7xi4o 2690045 2690044 2026-09-12T09:02:36Z Дамінік 64057 /* Найноўшы час */ 2690045 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрдзенская зямля баяраў Хілімонавічаў у 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|зьлева|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|зьлева|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. У парэформавы пэрыяд Жэрднае адміністрацыйна належала да Савіцкай воласьці. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] pgzfbn7ymdj6lt3bxz7kx4xxih7ay82 2690046 2690045 2026-09-12T09:03:11Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2690046 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Жэрднае |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Жэрднага |Лацінка = Žerdnaje |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = |Першыя згадкі = 1512 год |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = востраў Жэрдзен, зямля Жэрдзенская |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]] |Раён = [[Брагінскі раён|Брагінскі]] |Сельсавет = |Гарадзкі савет = |Старшыня гарвыканкаму = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |Этнічны склад насельніцтва = |Год падліку этнічнага складу = |Нацыянальны склад насельніцтва = |Год падліку нацыянальнага складу = |Колькасьць двароў = |Год падліку колькасьці двароў = |Крыніца колькасьці двароў = |Паштовы індэкс = |СААТА = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 51 |Шырата хвілінаў = 38 |Шырата сэкундаў = 23 |Даўгата градусаў = 30 |Даўгата хвілінаў = 12 |Даўгата сэкундаў = 16 |Пазыцыя подпісу на мапе = зьверху |Водступ подпісу на мапе = 2.5 |Commons = |Сайт = }} '''Жэ́рднае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць|}}</ref> — былая вёска ў [[Брагінскі раён|Брагінскім раёне]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]]. Уваходзіла ў склад [[Хракавіцкі сельсавет|Хракавіцкага сельсавету]], месьцілася за 29 км на паўднёвы захад ад [[Брагін]]а, 57 км ад чыгуначнай станцыі [[Хвойнікі]] (на галінцы [[Васілевічы]] — Хвойнікі ад лініі [[Каленкавічы]] — [[Гомель]]), 146 км ад Гомеля. == Гісторыя == === Вялікае Княства Літоўскае === Упершыню будучая вёска згаданая як востраў Жэрдзен 7 (17) сакавіка 1512 году<ref>НГАБ у Менску. Ф. 1728. Воп. 1. Спр. 19. А. 1049-1049адв.</ref>{{заўвага|Поўны зьмест дакумэнту гл.:<ref>[http://hojniki.ucoz.ru/index/braginski_akt_1512_g/0-140# С. Бельскі. Акт абмежаваньня Брагінскай воласьці]; Бельскі С. В. З гісторыі ўладароў і маёнткаў Брагіншчыны XVI—XVIII стст. // Брагинщина в контексте истории белорусско-украинского пограничья: сборник научных статей / редкол. А. Д. Лебедев (отв. ред.). — Минск: Четыре четверти, 2018. С. 9—11</ref> }}, калі кароль [[Жыгімонт Стары]] падараваў [[Брагін|Брагінскую]] воласьць князю Міхайлу Васільевічу [[Збараскія|Збараскаму]], родапачынальніку князёў [[Вішнявецкія|Вішнявецкіх]]:{{пачатак цытаты}}''Лета Божага тысяча пяцьсот дванаццатага месяца марца сёмага дня_За Указам Гасударскім Найясьнейшага Караля Яго Міласьці Зыгмонта, а за паданым чалабіцьцем князя Міхайла Васілевіча Збараскага, я, Іван Андрэевіч Кміцічаў, дзяржаўца трактамірскі і дымірскі, дваранін Яго Міласьці Каралеўскай,.. аглядаў я рубеж той воласьці, каторая пачынаецца з гары рэчкаю Брагінкаю ўніз да ракі Дняпра, а Дняпром угору да сяла брагінскага Галэк, ад таго сяла ідучы да места Брагіня ад рогу вострава Юркоўскага… у востраў Жэрдзен савенскі ў Хвашчы востраў брагінскі…''{{канец цытаты}} З гэтага вынікае, што сяла Савічаў востраў Жэрдзен быў памежным з воласьцю Брагінскай урочышчам, прыналежным да [[Любеч|Любецкай]] воласьці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. А як востраў меў назву, дык ці на час згадкі, ці раней там магла існаваць сядзіба. Напярэдадні падпісаньня акту [[Люблінская унія|Люблінскай уніі]] ўказам караля і вялікага князя [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] ад 6 чэрвеня 1569 году [[Кіеўскае ваяводзтва]], названае княствам (у яго складзе і Любеч з Савічамі і востравам Жэрдзен), як раней Падляская і Валынская землі, было далучана («''вернута''») да [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]]<ref>Volumina Legum. Tom II. — Petersburg: Nakładem i drukiem Józafata Ohryzki, 1859. S. 77 — 87; Падалінскі У. // Беларускі гістарычны агляд. — 2012. Т. 19. С. 329—337 (Рэцэнзія на кн.: Litwin H. Równi do równych: kijowska reprezentacja sejmowa 1569—1648. — Warszawa, 2009)</ref>. === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:Баяры ў Савічах. 1580 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Жэрдзенская зямля баяраў Хілімонавічаў у 1580 г.]] [[Файл:Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.png|значак|150пкс|Урывак зь люстрацыі 1636 г. Зямля Жэрдзенская.]] Згодна з інвэнтаром Любецкага староства 1580 году, баяры Павал Хілімонавіч і яго браты мелі ў сяле Савічы 4 дымы, трымалі Жэрдзенскую зямлю, зь якой і адпраўлялі конную службу<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві. Ф. 44. Оп. 1. Спр. 1. А. 898, 905</ref>. У люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1616 году згаданая зямля Жэрдзенская. Сказана, што яшчэ астатні з дынастыі Ягелонаў кароль [[Жыгімонт Аўгуст]] († 1572) аддаў яе вечным правам у пасэсію продкам любецкіх баяраў Хвілімонавічаў, зразумела, з абавязкам нясеньня вайсковай службы. Права было пацьверджана трэйцім з абраных ужо каралёў — [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонтам Вазай]]. У люстрацыі Любецкага староства 1622 году зазначана, што папярэднія трымальнікі добраў Хвілімонаўцы гэтым разам не падалі пісьмовых доказаў на права валоданьня імі. Названая Жэрдзенская зямля і ў люстрацыі 1636 году. Прычым, тут патлумачана: яна зьяўлялася хіба часткай Жэрдзенскага грунту сяла Савічаў{{заўвага|У сувязі з гэтым, ня можа не зьдзіўляць сьцьверджаньне І. В. Кандрацьева пра немажлівасьць дакладнай лякалізацыі Жэрдзена (ня Жэрдзеншчыны). Тым болей, што аўтар гіпатэтычна дапусьціў яго знаходжаньне на тэрыторыі сучаснага Рыпкінскага раёну (!) Чарнігаўскай вобласьці<ref>Кондратьєв І. В. Любецьке староство (XVI – середина XVII ст.). /І. В. Кондратьєв – Чернігівський національний педагогічний університет ім. Т. Г. Шевченка; Історико-археологічний музейний комплекс «Древній Любеч». – Чернігів: Видавець Лозовий В. М., 2014. С. 309</ref>.}}. Паведамляецца, што шляхетны Нічыпар Калінічэнка з братамі мелі прывілей караля [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава]] ад 7 верасьня 1634 году, якім пацьвярджалася даўнейшае, ад караля Жыгімонта Аўгуста атрыманае, права на валоданьне тымі добрамі, а ў дадатак, на варэньне піва і мёду, на паленьне гарэлкі, ізноў жа пры ўмове выкананьня вайсковай павіннасьці<ref>ŹD. T. V. Lustracye królewszczyzn ziem ruskich Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku. / Wydał Aleksander Jabłonowski. — Warszawa, 1877. S. 91, 125, 205</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай ([[1793]]) Жэрднае – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага [[Рэчыцкі павет (Менская губэрня)|Рэчыцкага павету]] спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. [[Менская губэрня|Менскай губэрні]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]<ref>Насевіч В., Скрыпчанка Т. Рэчыцкі павет / В. Насевіч, Т. Скрыпчанка // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: у 6 т. – Т. 6. Кн. 1. – Мінск: БелЭн, 2001. C. 181–182</ref>. [[Файл:Савічы, Пучын на мапе Ф. Шубэрта сярэдзіны XIX ст.jpg|значак|зьлева|150пкс|Фальварак Жэрднае на мапе Шубэрта-Тучкова з праўкамі 1860-х гг..]] У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 2 верных мужчынскага і 2 жаночага полу з фальварку Жэрднае былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі<ref>Расейскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 1290. Воп. 4. Спр. 79. А. 381адв.</ref>. У парэформавы пэрыяд Жэрднае адміністрацыйна належала да Савіцкай воласьці. Згодна зь перапісам 1897 году, у Жэрдным — фальварак, 3 двары, 15 жыхароў<ref name="fn1">{{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} С. 81</ref>. На 1909 год зьвесткі пра фальварак ужо адсутныя, але паведаляецца пра вёску з 65 дварамі і 284 жыхарамі<ref>Список населённых мест Минской губернии. / Сост. В. С. Ярмолович. — Минск, 1909. С. 61</ref>. У кліравой ведамасьці Грушнаўскай царквы за 1913 год, аднак, сказана, што ў Жэрдным было 32 двары{{Заўвага|Так запісана ў крыніцы. Але, як засьведчыў іерэй Расьціслаў Бандарэнка, меліся на ўвазе не вясковыя сядзібы, а царкоўныя двары, кожны зь якіх мусілі складаць 4 мужчынскія душы.}}, а ў іх — 128 мужчынскага і 126 жаночага полу верных<ref>НГАБ. Ф. 136. Воп. 1. Спр. 41158. А. 114</ref>. === Найноўшы час === 9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), [[Нямецкая імпэрыя|Нямеччына]] перадала паўднёвую частку Беларусі [[Украінская Народная Рэспубліка|Украінскай Народнай Рэспубліцы]]. У адказ на гэта, 9 сакавіка [[Другая Устаўная грамата|Другой Устаўной граматай]] тэрыторыя абвешчана часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Жэрднае ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага<ref>Ціхаміраў А. В. Станаўленне і развіццё беларуска-украінскіх адносін у 1918—1920 гг. // Веснік БДУ. Сер. 3. 2005. № 3. С. 28 — 32; Грицкевич А. П. Борьба за Украину, 1917—1921 / А. П. Грицкевич; под науч. ред. А. Е. Тараса. — Минск: Современная школа, 2011. С. 92 — 93; Ільїн, О. Західне Полісся в Українській Державі гетьмана Скоропадського (Історія в документах) / О. Ільїн // Над Бугом і Нарвою : український часопис Підляшшя. — 2014. № 3. С. 42; Валентина Метлицька. Тимчасова німецька окупація та її вплив на долю східного Білоруського Полісся (березень 1918 — січень 1919 рр.). // Україна та Німеччина: міждержавні відносини: збірник наукових праць / ред. кол. Владислав Верстюк (гол.), Степан Віднянський, Руслан Пиріг, Ірина Матяш, Дмитро Вєдєнєєв, Володимир Бойко, Дмитро Казіміров. — Чернігів: Сіверський центр післядипломної освіти, 2018. С. 286—296 (артыкул беларускамоўны)</ref>. [[Файл:Пучын на мапе 1924-1926 гг.jpg|значак|150пкс|Жэрднае на мапе 1926 г.]] 1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад [[Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка Беларусі|Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі]], але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да [[РСФСР]]. Напярэдадні [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў Жэрдным было 108 двароў, 378 жыхароў. У сьнежні 1942 і ў жніўні 1943 году акупанты зьнішчылі 86 сядзібаў і загубілі 38 вяскоўцаў<ref>Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гомельская область. Сборник архивных документов и материалов / сост.: А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол.: А. К. Демянюк [и др.]. — Минск: НАРБ; М.: Фонд «Историческая память», 2021. С. 323</ref>. == Насельніцтва == * 1986 год — жыхары (54 сям'і) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Літаратура == * {{Літаратура/Гарады і вёскі Беларусі|1-1}} [[Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну]] 81z25ypm9n9s6a83u2y8lmh2mvhl8tk 0 275160 2689996 2681397 2026-09-11T21:50:36Z ~2026-49318-82 100041 2689996 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Бера |лацінка = Biera |арыгінал = Bero |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Біра, Бэра, Пера |вытворныя = [[Берн]], [[Бар (імя)|Бар]] |зьвязаныя = [[Бірэйка]], [[Бірыла]], [[Бірын (імя)|Берэн]], [[Бірута (імя)|Бірута]], [[Бірыбольд]], [[Бэрвольд]], [[Бэрвід]], [[Пэрвайн]], [[Беркін]], [[Бірат]], [[Бэргарт (імя)|Бергарт]], [[Перман]], [[Бэрымунд (імя)|Перамонт]], [[Ператрут]] }} '''Бера''' (''Бэра''), '''Біра''', '''Пера''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Бера, Біра або Пера (Bero, Biro<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 253.</ref>, Pero) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bero%2C+Biri%2C+Pero#v=snippet&q=Bero%2C%20Biri%2C%20Pero&f=false S. 260].</ref>. Іменная аснова -бер- (-бір-, -пер-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] baira<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 52.</ref>, германскага bero 'мядзьведзь'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае за найбольш адэкватнае тлумачэньне іменнай асновы -бер- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] ''berti'' 'сыпаць; сеяць'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref>, а для іменнай асновы -пер- — ''per'' 'праз, пасьля'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22—23.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках, тым часам значэньне 'сеяць' для ''ber̃ti'' упершыню фіксуецца толькі ў сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], значэньне 'сыпаць' — у [[Каралявец|каралявецкім]] слоўніку 1747 году<ref>[http://lkz.lt/Index_m.asp?zodis=berti&lns=-1&les=-1 ber̃ti], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Бірэйка|Бірэйка (Бярэйка, Берыка, Бірык)]], [[Бірыла|Бірыла (Бярэла)]], [[Бірын (імя)|Берэн (Бірэн)]], [[Бірута (імя)|Бірута]], [[Бірыбольд]], [[Бэрвольд]], [[Бэрвід]], [[Пэрвайн]], [[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін)]], [[Бірат|Бірат (Берэт)]], [[Бэргарт]], [[Перман]], [[Бэрымунд (імя)|Перамонт]], [[Ператрут]]. Адзначаліся германскія імёны Birico (Berico), Berila, Beren (Birin), Bierotte, Beribald, Berwoldus, Berwid, Perwein, Berekin (Beregen), Beradt (Bereth), Berhard, Perman (Berman), Peremunt (Bermondus), Perethrud (Beretrudis). Апроч таго, існуе іменная аснова [[Берн|берн- (бірн-)]], якая паходзіць ад германскага beran 'мядзьведзь'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 15.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ber (Bero), Berar (Birar<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 113.</ref>), Biertołt (Bertułt), Bierwałt (Bierwołt, Birołt, Bierołt), Berwin, Herber, Ruber (< Hruodber)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 105.</ref><ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 16, 279.</ref>. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Беруш: ''Berusch'' (1386 і 1387 гады)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 160.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Pyrkant''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Perkund (< Beregund)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Perkund+Beregund#v=snippet&q=Perkund%20Beregund&f=false S. 262].</ref>}}<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Pyrkant#v=snippet&q=Pyrkant&f=false S. 77].</ref>, ''Permane''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Berman<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Berman#v=snippet&q=Berman&f=false S. 263].</ref>}} (1302 год)<ref name="Trautmann-1925-76">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Permane+Perwis+#v=snippet&q=Permane%20Perwis&f=false S. 76].</ref>, ''Berwicke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Berwick (Perwich)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Berwick#v=snippet&q=Berwick&f=false S. 265].</ref>}} (1362 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Berwicke#v=snippet&q=Berwicke&f=false S. 18].</ref>, ''Perwilte''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Beroildis<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 52.</ref>}}, ''Perwysse / Perwis / Perwisse''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Berois<ref name="Fo-1900-266">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Berois#v=snippet&q=Berois&f=false S. 266, 1622].</ref>}} (1325, 1350 і 1383 гады)<ref name="Trautmann-1925-76"/>. У 1557 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Petrus Bierwolff, Heiligebeilensis Prutenus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. S. 21.</ref>, у 1591 годзе — ''Reinholdus Birwolff, David Birwolff, fratres Regiomontani Borussi'', у 1605 годзе — ''Martinus Bierwolff, Regiomontanus Borussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=David+Birwolff#v=snippet&q=David%20Birwolff&f=false S. 112, 171].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мацковъ Биревича Матейцу далъ… тот Мацко Беревичь… тыи слуги Мацко Бировичь… Бировича'' (8 лютага 1520 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zKI-AQAAIAAJ&q=%D0%91%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0+%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0%20%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 1411—1412].</ref>; ''Katarzyna Berówna'' (1668 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Ber%C3%B3wna&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''honestis Joanne Ber'' (1743 год)<ref>Dacewicz L. Antroponimia Białegostoku w XVII—XVIII wieku. — Białystok, 2001. S. 81.</ref>; ''Stefan Berewicz'' (24 жніўня 1744 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 85.</ref>; ''Mateusz Bira'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Bira&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Komaje k. Rakiszek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jerzy Birewicz'' (1811 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Birewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Nacza], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Petronella Bierewicz'' (1825 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Bierewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Бірон, Бэрун (адзначалася старажытнае германскае імя Peruni<ref name="Fo-1900-261">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=peruni#v=snippet&q=peruni&f=false S. 261].</ref>): ''MD Anna Bironowa'' (1698 год)<ref>[https://kresy.genealodzy.pl/obce/kryniczyn/Kryniczyn_1697-1703_rej_chrztow.pdf Kryniczyn lata 1697—1703 rejestr chrztów kościelnych]</ref>, ''Józef Berun'' (1834 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=2236&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=150&rpp2=50 Bogusławiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Восіп Францавіч Бірон (''Бирон'') — селянін з ваколіцаў [[Вількамір]]у, які меў у валоданьні зямлю на 1882 год<ref>Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 22.</ref>, Бірановіч (''Bironowicz'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 264.</ref>; * Бэрэнт, Берант, Бірант, Берэнд, Бірунда, Бірынд, Бірында (адзначалася германскае імя Berent<ref>Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln — Graz, 1967. S. 139.</ref>, Berend<ref>Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6. — Berlin; Boston, 2017. S. 53.</ref>): ''Simon Berent'' (16 траўня 1649 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 1: A—C. — Roma, 1985. P. 112.</ref>, ''Joannem Bierontt'' (4 лістапада 1794 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/b/ B], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>, ''Annam Bierontowna'' (6 лютага 1812 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/k/ K], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>, ''Barbara Birontowna'' (23 лістапада 1815 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/o---p/ O—P], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>, ''Anna Birynd'' (1845 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Birynd&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Іван Бірында — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 6-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=dWsNAAAAIAAJ&q=%D0%91%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE#v=onepage&q=%D0%91%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%BE&f=false С. 4].</ref>, Міхал Бірунда (1894—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Горкі|Горак]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>, Бэрэнты (Berent) гербу [[Касьцеша]] — літоўскі шляхецкі род з [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 65.</ref>, Берэнды — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Берш, Бераш, Бэраш: Станіслаў Берш — каталік зь [[Беластоцкі павет (Гарадзенская губэрня)|Беластоцкага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №1348 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358850?page=285 С. 21564].</ref> Канстантын Берашэвіч (1895—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Сянно|Сянна]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>, Бэрашэвіч (Beraszewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Бэровік (адзначалася старажытнае германскае імя Beriwich<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Beriwich#v=snippet&q=%40Beriwich&f=false S. 265].</ref>): ''Teodora Berowik'' (1730 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Berowik&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Birże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Бервін (адзначалася старажытнае германскае імя Berwin<ref name="Fo-1900-266"/>): на 1909 год існаваў хутар Бервіна ў Бабруйскім павеце Менскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 7.</ref>; * Пярвойша (адзначалася старажытнае германскае імя Berois<ref name="Fo-1900-266"/>): Пярвойша (Pierwojsza) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Бергаўд (адзначалася старажытнае германскае імя Bergaudus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref>): на тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Бергаўд у [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 237.</ref>; * Бэргер (адзначалася старажытнае германскае імя Berger<ref name="Fo-1900-261"/>): ''Karolina Izabella Bergier'' (1839 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=A&exac=1&search_lastname=Bergier&search_lastname2=&from_date=&to_date= Wilno św. Jana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Пяргод (адзначалася германскае імя Bergod<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/bergod Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Bergod], MyHeritage</ref>): ''Piergodziszki, zaścianek plebanii [[Лынтупы|łyntupskiej]]'' (1784 год)<ref>Świderski A. F. Dekanat świrski w 1784 r. w świetle opisów plebanów. — Białystok, 2004. S. 52.</ref>; * Бірымін, Бэрамін (адзначалася германскае імя Berman, Pirrmann<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1954. [https://books.google.by/books?id=WbJ6DwAAQBAJ&pg=PA180&dq=berman+pirr+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjOiP-DgNaEAxWHxQIHHXbEDkEQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=berman%20pirr%20namenkunde&f=false S. 180].</ref>, Biermann<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=i13cviZ0xYoC&q=Biermann#v=snippet&q=Biermann&f=false S. 23].</ref>): ''три селища у во Брянску… да Бириминова'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 38.</ref>, ''Marianna Beramin'' (1821 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Beramin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Słobódka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Пержад: ''Jan Onufry z Pierżodow Pierżodowicz skarbnik oszmiański'' (5 траўня 1762 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 342.</ref>; * Пэрскаўд: ''Dawid Perskowd'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 75.</ref>; * Берштаўт: ''Katarzyna Bersztaut'' (1749 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Bersztaut&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Бірштан (адзначалася старажытнае германскае імя Bersten<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bersten#v=snippet&q=Bersten&f=false S. 264].</ref><ref>[http://www.keesn.nl/names/en41_list_m.htm Names in the Low Countries before 1150], Kees Nieuwenhuijsen Living History Studies (Studies about The Netherlands during Middle Ages)</ref>): на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Ковеншчыне]] існуе места [[Бірштаны]], у Прусіі адзначалася прозьвішча Berstin<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=BERSTIN&ofb=abschwangen&modus=&lang=de BERSTIN], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>}}. == Носьбіты == * Міхал Пяровіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 92].</ref> * Васіль Бірыч (1892—?) — [[беларусы|беларус]] з [[Ворша|Воршы]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> У актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася сяло Беры ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 21.</ref>. На 1901 год існавала сяло Бірын на паўночным захадзе Ноўгарад-Северскага павету Чарнігаўскай губэрні<ref>Список населенных мест Черниговской губернии, имеющих не менее 10 жителей, по данным за 1901 год. — Чернигов, 1902. С. 14.</ref>. На 1905 год існаваў [[маёнтак]] Біры ў [[Немянчын]]скай воласьці<ref>Виленская губерния: полный список населенных мест со статистическими данными о каждом поселении. — Вильна, 1905. С. 58.</ref>. На [[Вількамірскі павет|гістарычнай Вількаміршчыне]] існуе вёска [[Бэры]], на [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|гістарычнай Амсьціслаўшчыне]] — [[Бір]], на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] — [[Бірышкі]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай бер}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] f9xmoubrebeyc961zit2yj0alzn6svp 0 275401 2689986 2677030 2026-09-11T20:54:13Z ~2026-49318-82 100041 2689986 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Аґі |лацінка = Agi / Ahi |арыгінал = Agi |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Ака, Ека, Яга, Яка |вытворныя = [[Эйка]] |зьвязаныя = [[Агіла]], [[Аген]], [[Якш]], [[Якбут]], [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягірд]], [[Ягоўд]], [[Ягуці]], [[Акунд]], [[Агар (імя)|Агар]], [[Акман]], [[Ягмін]], [[Агімонт]] }} '''Агі''' (''Яга''), '''Ака''' (''Яка''), '''Ека''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Агі, Егі, Ага, Ака або Ека (Agi, Egi, Ago, Akko, Ekko) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agi%2C+Egi%2C+Akko%2C+Ekko#v=snippet&q=Agi%2C%20Egi%2C%20Akko%2C%20Ekko&f=false S. 15—16].</ref>. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'<ref name="SEMSNO-1997-39">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы ак- (ёг-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22—23.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Агіла|Агела (Агіль, Ягіл)]], [[Аген|Аген (Агін)]], [[Якбут]], [[Ягвін|Ягвін (Яквін)]], [[Ягінт|Ягінт (Агінт, Егінт, Ягент)]], [[Ягірд|Ягірд (Агірд, Егерт)]], [[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт)]], [[Ягуці|Ягуці (Якуці)]], [[Акунд|Акунд (Яконт)]], [[Агар (імя)|Агар]], [[Акман|Акман (Якіман)]], [[Ягмін]], [[Агімонт]]. Адзначаліся германскія імёны Agilo (Agilus, Egilo), Agenus (Agin, Egen), Acbuto, Aguin (Acwin, Ecuin), Aginto (Egind), Agard (Egert), Agold (Egold, Egolt), Águti, Agundia (Jaconta), Agar, Ackmann (Akemann), Agminus (Egiminus), Agimunt. У асобную групу выдзяляюць імёны з асновай [[Эйка|-эй- (-ай-)]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, якая ўтварылася ў выніку пераходу g' > j<ref name="SEMSNO-1997-39"/>. Імя Яг (відаць, адпаведнае германскаму імю Egi<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 273.</ref>) гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Jag'' (1466 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 378.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Egbert (Ekbert), Eghard (Ekehard, Ekard, Ekirt, Jakert), Ekwert<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 40.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Agoyke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agicus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agundia#v=snippet&q=Agundia&f=false S. 20, 693].</ref> (Agico<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Agico#v=snippet&q=Agico&f=false S. 96].</ref>)}} (1411 год)<ref name="Trautmann-1925-11">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Agoyke#v=snippet&q=Agoyke&f=false S. 11].</ref>, ''Jagil''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agilo (Egilo)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agilo%2C+Egilo#v=snippet&q=Agilo%2C%20Egilo&f=false S. 28].</ref>}}<ref name="Trautmann-1925-38">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Jagawde#v=snippet&q=Jagawde&f=false S. 38].</ref>, ''Jagawde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agold<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 216.</ref> (Egold<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Egold#v=snippet&q=Egold&f=false S. 97].</ref><ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA244&dq=egold+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjWrvCzgaCCAxWGg_0HHQQLAiUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=egold%20namenkunde&f=false S. 244].</ref>)}} (1386 год)<ref name="Trautmann-1925-38"/>, ''Jogundt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agundia<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agicus#v=snippet&q=Agicus&f=false S. 17].</ref>}} (1394 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Jogundt#v=snippet&q=Jogundt&f=false S. 39].</ref>, ''Agnite''<ref name="Trautmann-1925-11"/>. У 1636 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Johannes Eccard, Insterburgensis Borussus'', у 1650 годзе — ''Salomon Eggert, Neuteuchio-Borussus'', у 1654 годзе — ''Salomon Eggert, Neutichiensis Prussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Eccard#v=snippet&q=Eccard&f=false S. 377, 515, 538].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Пана Станка Судивоевича люди… Ека'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.</ref>; ''Я, Станислав Екович, боярин королевськии'' (1486 год)<ref>[https://web.archive.org/web/20250222062203/http://starbel.by/dok/d189.htm Грамота боярина Станислава Ековича о продаже дедичной земли Миколаю Радзивилловичу (1486)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Як [[Войшвіл (імя)|Вошвилович]]'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.</ref>; ''села Якговичъ… подданыхъ господарьскихъ села Якговичъ'' (9 ліпеня 1565 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V1gjAQAAMAAJ&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 161].</ref>; ''Станиславъ Окгіевичъ судья земскій [[Ашмяны|Ошменскій]] рукою своею'' (30 траўня 1598 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8cM7AQAAMAAJ&q=%D0%9E%D0%BA%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9E%D0%BA%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 622].</ref>; ''Adam Jakiewicz'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 97.</ref>; ''Алексаньдра Якгич'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 262.</ref>; ''Michał Ogiewicz'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 4. — Warszawa, 2015. S. 382.</ref>; ''Parafija jezioroska-smołwieńska: Agiszki'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 272.</ref>; ''Taddeum Jakowicz'' (23 лістапада 1815 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/i---j/ I—J], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>{{Заўвага|Таксама: * Акан (адзначалася старажытнае германскае імя Eckan<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Eckan#v=snippet&q=Eckan&f=false S. 17].</ref>): на [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Аканавічы]]; * Якаўг: ''Iwanko Jakowgowicz'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Jakowgowicz#v=snippet&q=Jakowgowicz&f=false С. 79].</ref>; * Яквіл (адзначалася старажытнае германскае імя Ecgwils<ref>Book of Words of the Historical Episodes Presented at the Celebration of the Millenary of the City of Oxford, July 11, 1912. — Oxford, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jd1NAQAAIAAJ&q=Ecgwils#v=snippet&q=Ecgwils&f=false P. 25].</ref><ref>[https://pase.ac.uk/pase/ Persons List], The Prosopography of Anglo-Saxon England (PASE)</ref><ref> Keith Briggs, [https://keithbriggs.info/Anglo-Saxon_dithematic_names.html#e Anglo-Saxon dithematic names]</ref><ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 119.</ref>): ''людемъ… Петръ Яквиловичъ'' (4 жніўня 1546 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|30к}} С. 227.</ref>, ''черезъ енерала его королевской милости, Яна Якгвиловича'' (6 сакавіка 1694 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Y8xhAAAAcAAJ&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 150].</ref>, ''kamienica Pana Piotra Jagwiła Kotlarza'' (1645 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 77.</ref>; * Якавіта, Яквіт, Аквіт (адзначалася старажытнае германскае імя Aghwith<ref>Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala, 2007. S. 17.</ref>): ''Marcela Jakwit'' (1835 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Jakwit&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Міхал і Сымон Якавіты (''Jakowita'') — уладальнікі гаспадарак у Жосьненскай Слабадзе каля [[Паставы|Паставаў]] на 1937 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_wlascicieli_2000.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część II], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>, Тэафіль Аквіт — работнік з [[Уладава]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D0%BA%D0%B2%D1%96%D1%82_%D0%A2%D1%8D%D0%B0%D1%84%D1%96%D0%BB%D1%8C_%D0%A4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1891) Аквіт Тэафіль Феліксавіч (1891)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>; * Акорт (адзначалася старажытнае германскае імя Okard<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Okard#v=snippet&q=Okard&f=false S. 22].</ref>): ''в людей наших тяглых городнян… в Тинаня а в Сенка Окортовичовъ'' (14 сьнежня 1504 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 317.</ref>; * Ягет, Эгіт (адзначалася старажытнае германскае імя Aged, Egid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aged%2C+Egid#v=snippet&q=Aged%2C%20Egid&f=false S. 17].</ref>, Agget<ref>Oorkondenboek van Holland en Zeeland: Uitgegeven van wege de Koninklijke akademie van wetenschappen. — Amsterdam, 1866. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=4c5EAQAAMAAJ&q=Agget#v=snippet&q=Agget&f=false S. 68].</ref><ref>Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=KWgTAAAAQAAJ&q=Agget#v=snippet&q=Agget&f=false S. 565].</ref>): ''Andrzej Egitowicz'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Egitowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Remigoła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Józef Hipolit Jagietowicz'' (1826 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=&search_lastname=Jagietowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Barbaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Ягілт (адзначалася германскае імя Agild<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/agild Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Agild], MyHeritage</ref>): ''Юръи Якгилтовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 735].</ref>; * Ягіміл: ''Якгимилу два чоловеки'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.</ref>; * Эгрыт (адзначалася старажытнае германскае імя Agrid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agrid#v=snippet&q=Agrid&f=false S. 25].</ref>): Эгрыт, пазьней Экрытэн (''Egritth'' у 1392 годзе, ''Ekritten'') — былая вёска каля [[Каранова]] ў [[Прусія|Прусіі]]<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 20.</ref>; * Агуштын, Ягуштын, Акштын (адзначалася старажытнае германскае імя Ægstan<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=%C3%86gstan#v=snippet&q=%C3%86gstan&f=false S. 6].</ref>): ''Богушъ Акгуштыновичъ конь. Станислав Акгуштыновичъ конь'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.</ref>, ''Янъ Якгушътыновичъ… Янъ Якгуштыновичъ Шемъборовъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A+%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A%20%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1070, 1110].</ref>, Акштыновічы (Aksztynowicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 24.</ref>}}. == Носьбіты == * [[Гедзімін (імя)|Гедмін]], Раман і Янка Якавічы — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD+245+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD+218+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%BE%22&dq=%22%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD+245+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD+218+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%BE%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiO4q2Q3teCAxWM0gIHHe4DD6oQ6AF6BAgHEAI P. 88, 218, 245, 270].</ref> * Ёсіф Агіевіч — [[Базыляны|базылянскі]] школьны прэфэкт, які ўпамінаецца ў 1707 годзе<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 10. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=P2dcAAAAcAAJ&q=%D0%9E%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9E%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 306].</ref> Акевічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Акі (Akko) гербу [[Бокій]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 92.</ref>. На [[Пінскі павет|гістарычнай Піншчыне]] існуе вёска [[Агова]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай аг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mso8ak5o5eu09v8490z4u0xfxlwh3nt 2689987 2689986 2026-09-11T20:55:43Z ~2026-49318-82 100041 2689987 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Аґі |лацінка = Agi / Ahi |арыгінал = Agi |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Ака, Ека, Яга, Яка |вытворныя = [[Эйка]] |зьвязаныя = [[Агіла]], [[Аген]], [[Якш]], [[Якбут]], [[Ягвін]], [[Ягінт]], [[Ягірд]], [[Ягоўд]], [[Ягуці]], [[Акунд]], [[Агар (імя)|Агар]], [[Акман]], [[Ягмін]], [[Агімонт]] }} '''Агі''' (''Яга''), '''Ака''' (''Яка''), '''Ека''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Агі, Егі, Ага, Ака або Ека (Agi, Egi, Ago, Akko, Ekko) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agi%2C+Egi%2C+Akko%2C+Ekko#v=snippet&q=Agi%2C%20Egi%2C%20Akko%2C%20Ekko&f=false S. 15—16].</ref>. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'<ref name="SEMSNO-1997-39">Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 39.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы ак- (ёг-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22—23.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Агіла|Агела (Агіль, Ягіл)]], [[Аген|Аген (Агін)]], [[Якбут]], [[Ягвін|Ягвін (Яквін)]], [[Ягінт|Ягінт (Агінт, Егінт, Ягент)]], [[Ягірд|Ягірд (Агірд, Егерт)]], [[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт)]], [[Ягуці|Ягуці (Якуці)]], [[Акунд|Акунд (Яконт)]], [[Агар (імя)|Агар]], [[Акман|Акман (Якіман)]], [[Ягмін]], [[Агімонт]]. Адзначаліся германскія імёны Agilo (Agilus, Egilo), Agenus (Agin, Egen), Acbuto, Aguin (Acwin, Ecuin), Aginto (Egind), Agard (Egert), Agold (Egold, Egolt), Águti, Agundia (Jaconta), Agar, Ackmann (Akemann), Agminus (Egiminus), Agimunt. У асобную групу выдзяляюць імёны з асновай [[Эйка|-эй- (-ай-)]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>, якая ўтварылася ў выніку пераходу g' > j<ref name="SEMSNO-1997-39"/>. Імя Яг (відаць, адпаведнае германскаму імю Egi<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 273.</ref>) гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Jag'' (1466 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 378.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Egbert (Ekbert), Eghard (Ekehard, Ekard, Ekirt, Jakert), Ekwert<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 40.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Agoyke''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agicus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agundia#v=snippet&q=Agundia&f=false S. 20, 693].</ref> (Agico<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Agico#v=snippet&q=Agico&f=false S. 96].</ref>)}} (1411 год)<ref name="Trautmann-1925-11">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Agoyke#v=snippet&q=Agoyke&f=false S. 11].</ref>, ''Jagil''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agilo (Egilo)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agilo%2C+Egilo#v=snippet&q=Agilo%2C%20Egilo&f=false S. 28].</ref>}}<ref name="Trautmann-1925-38">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Jagawde#v=snippet&q=Jagawde&f=false S. 38].</ref>, ''Jagawde''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agold<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 216.</ref> (Egold<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Egold#v=snippet&q=Egold&f=false S. 97].</ref><ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1971. [https://books.google.by/books?id=vSXbDwAAQBAJ&pg=PA244&dq=egold+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjWrvCzgaCCAxWGg_0HHQQLAiUQ6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=egold%20namenkunde&f=false S. 244].</ref>)}} (1386 год)<ref name="Trautmann-1925-38"/>, ''Jogundt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Agundia<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agicus#v=snippet&q=Agicus&f=false S. 17].</ref>}} (1394 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Jogundt#v=snippet&q=Jogundt&f=false S. 39].</ref>, ''Agnite''<ref name="Trautmann-1925-11"/>. У 1636 годзе ў [[Каралявец]]кім унівэрсытэце навучаўся ''Johannes Eccard, Insterburgensis Borussus'', у 1650 годзе — ''Salomon Eggert, Neuteuchio-Borussus'', у 1654 годзе — ''Salomon Eggert, Neutichiensis Prussus''<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Eccard#v=snippet&q=Eccard&f=false S. 377, 515, 538].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Пана Станка Судивоевича люди… Ека'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 37.</ref>; ''Я, Станислав Екович, боярин королевськии'' (1486 год)<ref>[https://web.archive.org/web/20250222062203/http://starbel.by/dok/d189.htm Грамота боярина Станислава Ековича о продаже дедичной земли Миколаю Радзивилловичу (1486)], Fontes historiae Magni Ducatus Lithuaniae</ref>; ''Як [[Войшвіл (імя)|Вошвилович]]'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 168.</ref>; ''села Якговичъ… подданыхъ господарьскихъ села Якговичъ'' (9 ліпеня 1565 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 22. — Вильна, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V1gjAQAAMAAJ&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 161].</ref>; ''Станиславъ Окгіевичъ судья земскій [[Ашмяны|Ошменскій]] рукою своею'' (30 траўня 1598 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8cM7AQAAMAAJ&q=%D0%9E%D0%BA%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%9E%D0%BA%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 622].</ref>; ''Adam Jakiewicz'' (1621 год)<ref>{{Літаратура/Рэестры попісу паспалітага рушэньня шляхты ВКЛ з 1621 году (2015)|к}} S. 97.</ref>; ''Алексаньдра Якгич'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 262.</ref>; ''Michał Ogiewicz'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 4. — Warszawa, 2015. S. 382.</ref>; ''Parafija jezioroska-smołwieńska: Agiszki'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 272.</ref>; ''Taddeum Jakowicz'' (23 лістапада 1815 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/i---j/ I—J], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>{{Заўвага|Таксама: * Акан (адзначалася старажытнае германскае імя Eckan<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Eckan#v=snippet&q=Eckan&f=false S. 17].</ref>): на [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Аканавічы]]; * Якаўг: ''Iwanko Jakowgowicz'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Jakowgowicz#v=snippet&q=Jakowgowicz&f=false С. 79].</ref>; * Яквіл (адзначалася старажытнае германскае імя Ecgwils<ref>Book of Words of the Historical Episodes Presented at the Celebration of the Millenary of the City of Oxford, July 11, 1912. — Oxford, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=jd1NAQAAIAAJ&q=Ecgwils#v=snippet&q=Ecgwils&f=false P. 25].</ref><ref>[https://pase.ac.uk/pase/ Persons List], The Prosopography of Anglo-Saxon England (PASE)</ref><ref> Keith Briggs, [https://keithbriggs.info/Anglo-Saxon_dithematic_names.html#e Anglo-Saxon dithematic names]</ref><ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 119.</ref>): ''людемъ… Петръ Яквиловичъ'' (4 жніўня 1546 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|30к}} С. 227.</ref>, ''черезъ енерала его королевской милости, Яна Якгвиловича'' (6 сакавіка 1694 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 8. — Вильна, 1875. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Y8xhAAAAcAAJ&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 150].</ref>, ''kamienica Pana Piotra Jagwiła Kotlarza'' (1645 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 77.</ref>; * Якавіта, Яквіт, Аквіт (адзначалася старажытнае германскае імя Aghwith<ref>Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala, 2007. S. 17.</ref>): ''Marcela Jakwit'' (1835 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Jakwit&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wawiórka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Міхал і Сымон Якавіты (''Jakowita'') — уладальнікі гаспадарак у Жосьненскай Слабадзе каля [[Паставы|Паставаў]] на 1937 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_wlascicieli_2000.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część II], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>, Тэафіль Аквіт — работнік з [[Уладава]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%90%D0%BA%D0%B2%D1%96%D1%82_%D0%A2%D1%8D%D0%B0%D1%84%D1%96%D0%BB%D1%8C_%D0%A4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1891) Аквіт Тэафіль Феліксавіч (1891)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>; * Акорт (адзначалася старажытнае германскае імя Okard<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Okard#v=snippet&q=Okard&f=false S. 22].</ref>): ''в людей наших тяглых городнян… в Тинаня а в Сенка Окортовичовъ'' (14 сьнежня 1504 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 317.</ref>; * Ягет, Эгіт (адзначалася старажытнае германскае імя Aged, Egid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aged%2C+Egid#v=snippet&q=Aged%2C%20Egid&f=false S. 17].</ref>, Agget<ref>Oorkondenboek van Holland en Zeeland: Uitgegeven van wege de Koninklijke akademie van wetenschappen. — Amsterdam, 1866. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=4c5EAQAAMAAJ&q=Agget#v=snippet&q=Agget&f=false S. 68].</ref><ref>Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=KWgTAAAAQAAJ&q=Agget#v=snippet&q=Agget&f=false S. 565].</ref>): ''Andrzej Egitowicz'' (1806 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Egitowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=&ordertable= Remigoła], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Józef Hipolit Jagietowicz'' (1826 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=B&exac=&search_lastname=Jagietowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=B&rpp1=&ordertable= Barbaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Ягілт (адзначалася германскае імя Agild<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/agild Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Agild], MyHeritage</ref>): ''Юръи Якгилтовичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 735].</ref>; * Ягіміл (адзначалася германскае імя Agmel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/agmel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Agmel], MyHeritage</ref>): ''Якгимилу два чоловеки'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.</ref>; * Эгрыт (адзначалася старажытнае германскае імя Agrid<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Agrid#v=snippet&q=Agrid&f=false S. 25].</ref>): Эгрыт, пазьней Экрытэн (''Egritth'' у 1392 годзе, ''Ekritten'') — былая вёска каля [[Каранова]] ў [[Прусія|Прусіі]]<ref>Палмайтис Л. Предложение по научной русификации исконных наименований перешедшей в состав России северной части бывшей Восточной Пруссии. — Европейский институт рассеянных этнических меньшинств, 2003. С. 20.</ref>; * Агуштын, Ягуштын, Акштын (адзначалася старажытнае германскае імя Ægstan<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=%C3%86gstan#v=snippet&q=%C3%86gstan&f=false S. 6].</ref>): ''Богушъ Акгуштыновичъ конь. Станислав Акгуштыновичъ конь'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 78.</ref>, ''Янъ Якгушътыновичъ… Янъ Якгуштыновичъ Шемъборовъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A+%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%AF%D0%BA%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%8A%20%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1070, 1110].</ref>, Акштыновічы (Aksztynowicz) — літоўскі шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 6. — Rzeszów, 2006. S. 24.</ref>}}. == Носьбіты == * [[Гедзімін (імя)|Гедмін]], Раман і Янка Якавічы — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD+245+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD+218+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%BE%22&dq=%22%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%93%D0%B5%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD+245+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD+218+%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%AF%D0%BD%D0%BA%D0%BE%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiO4q2Q3teCAxWM0gIHHe4DD6oQ6AF6BAgHEAI P. 88, 218, 245, 270].</ref> * Ёсіф Агіевіч — [[Базыляны|базылянскі]] школьны прэфэкт, які ўпамінаецца ў 1707 годзе<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 10. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=P2dcAAAAcAAJ&q=%D0%9E%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9E%D0%B3%D1%96%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 306].</ref> Акевічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Акі (Akko) гербу [[Бокій]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 92.</ref>. На [[Пінскі павет|гістарычнай Піншчыне]] існуе вёска [[Агова]]. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай аг}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] jq0v59pd76mbzrm3n46nkdas4pgsqp9 0 275681 2689964 2660449 2026-09-11T20:11:05Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2689964 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Глеб Вяршы́нін''' ({{Н}} 11 студзеня 2002 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца. == Кар’ера == У 2019 годзе выступаў за дубль магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]». У студзені 2020 году падпісаў кантракт з адроджаным клюбам, які заявіўся ў Другую лігу. Паводле вынікаў сэзону 2020 году дапамог камандзе прабіцца ў Першую лігу. У першай палове 2021 году знаходзіўся ў асноўнай камандзе «Дняпра», дзе пераважна выходзіў на замену, а ў ліпені быў пераведзены ў «[[Дняпро-Юні Магілёў|Дняпро-Юні]]», які спаборнічаў у Другой лізе. Да сэзона 2022 году пачаў рыхтавацца з асноўнай камандай «Дняпра», якая пазьней атрымала месца ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. У першай палове сэзону 2022 году гуляў пераважна за дубль. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 7 траўня 2022 году ў матчы супраць жодзінскага «[[Тарпэда-БелАЗ Жодзін|Тарпэда-БелАЗ]]» (0:1), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы. У ліпені 2022 году быў аддадзены ў арэнду ў «[[Ворша (футбольны клюб)|Воршу]]»<ref>[https://web.archive.org/web/20220711085214/https://fc-dnepr.by/news/gleb-vershinin-otdan-v-arendu Глеб Вершинин отдан в аренду]</ref>, дзе замацаваўся ў пачатковым складзе. У сьнежні 2022 году па заканчэньні арэнды стаў трэнавацца з «Дняпром»<ref>{{cite web|date = 2022-12-22|url = https://football.by/news/170690 |title = Терещенко, Марков и еще пять игроков продлили контракты с "Днепром" |publisher = football.by|accessdate = 2022-12-22|language = ru}}</ref>. Цягам сэзону 2024 году быў лідэрам клюбу паводле колькасьці згуляных хвілінаў у складзе каманды<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2024-11-01 |url = https://bel.football/news/golkiper-dinamo-brest-kozakevich-i-poluzashaitnik-dnepra-vershinin-lidery-po-sygrannym-minutam-v-svoikh-klubakh |загаловак = Голкипер «Динамо» Брест Козакевич и полузащитник «Днепра» Вершинин — лидеры по сыгранным минутам в своих клубах в БВЛ |выдавец = Белорусский футбол |дата доступу = 2025-03-23 |мова = ru}}</ref>. Нават адсутнасьць у двух апошніх матчах лігі не перашкодзілі яму застацца на першым радку гэтай статыстыкі. У лютым 2026 году стаў футбалістам гомельскага «[[Паперпрам Гомель|Паперпраму]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-02-17 |url = https://football.by/news/214203 |загаловак = Официально: Глеб Вершинин — игрок "Бумпрома" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-03-01 |мова = ru}}</ref>. Пасьля сыходу з каманды галоўнага трэнэра [[Ігар Чумачэнка|Ігара Чумачэнкі]] футбаліст таксама пакінуў клюб<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-08-09 |url = https://football.by/news/223819 |загаловак = Два футболиста покинули "Бумпром" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-11 |мова = ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Вяршынін, Глеб}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] 0l4hsm3a3ken1ajtxrxy1zcwrx8152j 0 276453 2689989 2685652 2026-09-11T21:04:07Z ~2026-49318-82 100041 2689989 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ань |лацінка = Ań |арыгінал = Ano |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Ана, Ень |вытворныя = |зьвязаныя = [[Энейка]], [[Энель]], [[Яноўд]], [[Янвін]], [[Увойна]], [[Энгель]], [[Ангот]], [[Анар]], [[Улеб]] / [[Аліхвер]] }} '''Ань''' (''Ень''), '''Ана''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Ана або Ена (Ano, Enno) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Ano%2C+Enno#v=snippet&q=Ano%2C%20Enno&f=false S. 99].</ref>. Іменная аснова ан- (эн-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *ana<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_a.html A] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ano 'дзед, продак'<ref name="Morlet-1971-35">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 35.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Энейка|Энейка (Эніка)]], [[Энель]], [[Яноўд]], [[Янвін]], [[Энгель|Энгель (Енгель)]], [[Ангот|Ангот (Анкуд)]], [[Анар]], [[Улеб]]. Адзначаліся германскія імёны Enneco (Ennika), Enilo, Ennold (Analdus), Anwin, Engell, Angodus, Anarr, Uleifr. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Angolt''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Ongolt<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Ongolt#v=snippet&q=Ongolt&f=false S. 207].</ref> (Angold<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 227.</ref>)}} (1325 і 1338 гады)<ref name="Trautmann-1925-12">Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Angolt#v=snippet&q=Angolt&f=false S. 12].</ref>, ''Anneyde'' (1328 год)<ref name="Trautmann-1925-12"/>, ''Ansutte / Ansotte'' (1390 год)<ref name="Trautmann-1925-12"/>. Паводле лісту 1563 году, ''мещанину места [[Каралявец|Кролевецкого]] Ярониму Енивалъту''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Anawalt<ref name="Fo-1900-101">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Anawalt#v=snippet&q=Anawalt&f=false S. 101].</ref>}}<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|44к}} С. 75.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Мик Аневич'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 30, 200.</ref>; ''Ławryn Onowicz'' (1561 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=h6lCAQAAMAAJ&q=Onowicz#v=snippet&q=Onowicz&f=false С. 143].</ref>; ''[[Рым (імя)|Римъ]] Еневичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%8A+%D0%95%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A0%D0%B8%D0%BC%D1%8A%20%D0%95%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 736].</ref>; ''Witold Anowicz'' (1915 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=2983&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=550&searchtable=&rpp2=50 Giedrojcie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Анбут (адзначаліся старажытныя германскія імёны Onboth<ref>Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 380.</ref> і Hanobod<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 350.</ref>): ''Дашъку Онъбутовичу 2 рубли з вины в тивуна жижъморского'' (27 сакавіка 1486 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 39.</ref>, ''Tomasz Anbutowicz'' (22 ліпеня 1618 году)<ref>Marczewski J. Duchowni wyświęceni przez biskupa chełmskiego Jerzego Zamoyskiego w latach 1601—1620 // Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne. T. 95, 2011. S. 105.</ref>; * Еневід, Анвід (адзначалася германскае імя Anuidus, Anwidh<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 123.</ref>): ''под Еневидомъ… земля'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref>, Ігнаці Анвідовіч (''Игнатий Антонов Анвидович'') — шляхціч [[Менская губэрня|Менскай губэрні]], прадстаўлены ў 1864 годзе<ref>[http://kalinouski.arkushy.by/library/rok_1863_na_mienszczynie/125.htm № 125. Спісы шляхты, прадстаўленыя паміж 15.X.1863 і 15.X.1864 улучна], Сьвіслацкія аркушы</ref>; * Янавік (адзначалася старажытнае германскае імя Anuvic<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Anuvic#v=snippet&q=Anuvic&f=false S. 101].</ref>): ''Parafia [[Відзы|widzka]]… Janowiki, zaścianek'' (1784 год)<ref>Jodczyk K. Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku. T. 1: Dekanat Brasław. — Białystok, 2009. S. 316, 320.</ref>, Яновік (Janowik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Янвіл (адзначалася германскае імя Anwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/anwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Anwill], MyHeritage</ref>, старажытнае германскае імя Anovildis<ref>Polyptyque de l'Abbaye de Saint-Germain des Prés rédigé au temps de l'Abbé Irminon et publié par Auguste Longnon. T. 1. — Paris, 1895. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3xYZWJtuJm4C&q=Anovildis#v=snippet&q=Anovildis&f=false P. 283, 376].</ref>): ''у [[Сумілішкі|Сомилишъскомъ]] повете… чоловеки… на имя Янъвила'' (14 сьнежня 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 211.</ref>, ''люди… Янъвила [[Гадзь|Едевича]]'' (22 жніўня 1523 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 240.</ref>, ''Родъ Янвиловъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%AF%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%AF%D0%BD%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 722].</ref>, ''Янъ Юрьевичъ Енъвиловичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1299.</ref> (1567 год), ''з роду Янвилов'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>; * Ангін, Акін (адзначалася старажытнае германскае імя Anginus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 37.</ref>): Грышка Ангіновіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] падданы, які ўпамінаецца ў 1589 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 138.</ref>, Яфім Анкіновіч (1893—1938) — селянін з ваколіцаў [[Ворша|Воршы]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A2%D1%8D%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%B0%D1%9E%D1%82_%D0%AE%D1%80%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1890) Тэльтаўт Юры Марыянавіч (1890)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>; * Янат (адзначалася германскае імя Anott<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>): ''uczciwy Jakub Janat, mularz nasz, a natenczas walmistrz fortecy brzesckiej'' (22 ліпеня 1658 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 128.</ref>; * Анарт (адзначалася старажытнае германскае імя Anardus<ref name="Morlet-1971-35"/>): ''Rozalia Anartowicz'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=10pl&rid=S&search_lastname=Anartowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Янаман (адзначалася старажытнае германскае імя Enman<ref name="Fo-1900-101"/>): ''Marcela Janamanowicz'' (1832 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Janamanowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Helianów (gr.-kat.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Энрык (адзначалася старажытнае германскае імя Enrich<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Enrich#v=snippet&q=Enrich&f=false S. 734].</ref>, Anricus<ref name="Morlet-1971-35"/>): ''ze wsi Enrykow'' (11 сьнежня 1707 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&q=ze+wsi+Enrykow&dq=ze+wsi+Enrykow&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjYkK6Q8JSHAxX_gP0HHSesCroQ6AF6BAgIEAI С. 64].</ref>}}. == Носьбіты == * Мік Аневіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%22&dq=%22%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9C%D0%B8%D0%BA%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj4hrHJt-eCAxXIhf0HHW4aDMcQ6AF6BAgHEAI P. 30, 200].</ref> * Урбан Аневіч — [[Упіцкі павет|упіцкі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1587 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 7. ― Вильна, 1909. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Q8hZAAAAcAAJ&q=%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 292].</ref> * Вера Аневіч (1898—?) — [[беларусы|беларуска]] з ваколіцаў [[Грэск]]у, вывезеная ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-13-88], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Аневічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/a/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на А], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. Аневіч (Aniewicz), Ановіч (Anowicz) і Эневіч (Enniewicz) — прозьвішча, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай ан}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] es8bf5hhrp9nw8850yosyx15qsjbjg5 0 280519 2689972 2645680 2026-09-11T20:24:44Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2689972 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Анто́н Лукашо́ў''' ({{Н}} 16 верасьня 2004 году) — беларускі футбаліст, абаронца расейскага клюбу «[[Арэнбург (футбольны клюб)|Арэнбург]]». == Кар’ера == Выхаванец магілёўскага «[[Дняпро Магілёў|Дняпра]]». У 2021 годзе выступаў у Другой лізе за рэзэрвовую каманду «[[Дняпро-Юні Магілёў|Дняпро-Юні]]». Да сэзону 2022 году пачаў рыхтавацца зь першай камандай «Дняпра», якая пазьней атрымала месца ў [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшай лізе]]. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 3 красавіка 2022 году ў матчы супраць салігорскага «[[Шахцёр Салігорск|Шахцёра]]» (0:4), калі выйшаў на замену ў канцы сустрэчы. У далейшым працягваў часам выходзіць на замену, а зь верасьня 2022 году замацаваўся ў першай адзінаццатцы дружыны. У сьнежні 2023 году падоўжыў пагадненьне з «Дняпром» на два гады<ref>{{cite web|date = 2023-12-02|url = https://football.by/news/181378 |title = Два футболиста продлили контракты с "Днепром" |website = football.by|access-date = 2023-12-03|language = ru}}</ref>, згуляўшы з клюбам у Найвышэйшай лізе. Паводле вынікаў сэзону магілёўскі клюб адразу страціў месца ў элітным дывізіёне, аднак футбаліст застаўся ў лізе, падпісаўшы кантракт з мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіяй]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2025-03-26 |url = https://sport5.by/news/football/belarus/Anton-Lukashov-smenil-pervuyu-ligu-na-vysshuyu/ |загаловак = Антон Лукашов сменил первую лигу на высшую |выдавец = Sport5 |дата доступу = 2025-04-21 |мова = ru}}</ref>. Дэбютаваў за мазырчукоў 6 красавіка 2025 года ў матчы супраць «[[Гомель (футбольны клюб)|Гомля]]», зьявіўшыся на замену на 71-й хвіліне. Першы гол загнаў 31 траўня 2025 году ў матчы супраць гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёману]]». У лістападзе 2025 году зьявілася інфармацыя, што гульцом цікавяцца расейскія клюбы «[[Краснадар (футбольны клюб)|Краснадар]]» і «[[Балтыка Калінінград|Балтыка]]». Аднак, футбаліст застаўся ў Мазыры. Толькі ў верасьні 2026 году гулец узмоцніў шыхты расейскага клюбу «[[Арэнбург (футбольны клюб)|Арэнбург]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-10-09 |url = https://football.by/news/223919 |загаловак = Антон Лукашов сохранил в "Оренбурге" игровой номер, который был у него в "Славии" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-11 |мова = ru}}</ref>. == Дасягненьні == '''«Славія»''': * Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|чэмпіянату Беларусі]]: [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025 году|2025]] * У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2025 == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20240315213347/https://pressball.by/players/football/1744/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лукашоў, Антон}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] mr3ru3508s88h1k8mimdnfprysf75ru 0 281865 2689992 2678306 2026-09-11T21:43:28Z ~2026-49318-82 100041 2689992 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Абрат |лацінка = Abrat |арыгінал = Abrada |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Аба|Abo]] + [[Рад|Rado]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Абрат''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Абрада, пазьней Абрац або Абрат (Abrada, Abraets<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Abrat<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/ Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrat], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] аб- (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Абека]], [[Абор]], [[Абуд]]; германскія імёны Abbeco, Abar, Abbud) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aba 'мужчына, муж'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 41.</ref>, а аснова [[Рад|-рад- (-рат-)]] (імёны ліцьвінаў [[Радзівіл (імя)|Радзівіл]], [[Ратаўт|Раталт]], [[Конрад]]; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *rêþs<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 193.</ref>, германскага rad- 'рада'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>. == Носьбіты == Абратовічы (Abratowicz) гербу [[Адравонж (герб)|Адравонж]] — літоўскі шляхецкі род, вядомы на [[Літва|Літве]] і [[Жамойць|Жамойці]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 8.</ref> Абратовіч (Abratowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай аб}} {{Імёны з асновай рад}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] drvhh0aha6sj6zzh35krz347somosht 0 282042 2689968 2670091 2026-09-11T20:18:03Z Dymitr 10914 /* Дасягненьні */ абнаўленьне зьвестак 2689968 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Фёдар Лапаву́хаў''' ({{Н}} 20 чэрвеня 2003 году) — беларускі футбаліст, брамнік баўгарскага клюбу [[ЦСКА Сафія|ЦСКА]] і [[зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі]]. Найлепшы футбаліст Беларусі 2024 году. == Кар’ера == === Клюбная === Выхаванец акадэміі менскага «[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама]]». Першым трэнэрам футбаліста быў Уладзімер Лук’яненка. У менскім клюбе футбаліст выступаў за юнацкія каманды 2003 году нараджэньня ў рамках юнацкага першынства. У ліпені 2021 году гулец на правах арэнды далучыўся да «[[Ліда (футбольны клюб)|Ліды]]» да канца сэзону<ref>{{cite web|url = https://dinamo-minsk.by/press-centr/news/202125/iyul2/fedor-lapouhov-uhodit-v-arendu|title = Футболисты минского "Динамо" уходят в аренду|author = |date = 2021-07-29|work = Афіцыйны сайт «Дынама»|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Дэбютаваў за клюб 25 жніўня 2021 году ў матчы супраць гомельскага «[[Лякаматыў Гомель|Лякаматыва]]»<ref>{{cite web|url = https://pl.soccerway.com/matches/2021/08/25/belarus/1-division/fk-gomelzheldortrans-gomel/fc-lida/3492593/|title = LOKOMOTIV GOMEL VS. LIDA 4 - 0|author = |date = 2021-08-25|work = ru.soccerway.com|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Цягам сэзону футбаліст быў адным з асноўных гульцоў у лідзкім клюбе, двойчы вызначыўшыся «сухімі» матчамі. Па заканчэньні арэнднай дамовы пакінуў клюб. У пачатку 2022 году футбаліст выправіўся выступаць за дублюючы склад менскага «Дынама». У студзені 2023 году брамнік пачаў трэнавацца з асноўнай камандай клюбу<ref>{{cite web|url = https://dinamo-minsk.by/press-centr/news/2023/yanvar1/pristupili-k-dvuhrazovym-trenirovkam|title = Приступили к двухразовым тренировкам|author = |date = 2023-01-09|work = Афіцыйны сайт «Дынама»|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Запачаткаваў выстуры за клюб 2 красавіка 2023 году ў матчы супраць мазырскай «[[Славія Мазыр|Славіі]]»<ref>{{cite web|url = https://dinamo-minsk.by/press-centr/news/2023/aprel4/suhoj-debyut-fedora-lapouhova|title = "Сухой" дебют Федора Лапоухова|author = |date = 2023-04-03|work = Афіцыйны сайт «Дынама»|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Трапіў у сымбалічную зборную 2-га тура [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|Найвышэйшай лігі]]<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/173440|title = Морозов, Хусанов и Калачев в сборной 2-го тура высшей лиги по версии Football.by|author = |date = 2023-04-03|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Таксама стаў найлепшым брамнікам 4 тура чэмпіянату<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/173918|title = Лапоухов, Тихоновский и Мельников в сборной 4-го тура по версии Football.by|author = |date = 2023-04-17|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. У матчы 29 красавіка 2023 году супраць гарадзенскага «[[Нёман Горадня|Нёмана]]» атрымаў чырвоную картку, зьбіўшы з ног [[Алімардон Шукураў|Алімардона Шукурава]], пасьля чаго той страціў прытомнасьць і пакінуў поле на самаходзе хуткай дапамогі<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/174264|title = Шукурова увезли со стадиона на скорой помощи после столкновения с вратарем минского "Динамо" Лапоуховым|author = |date = 2023-04-29|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. У ліпені 2023 году разам з клюбам выправіўся на кваліфікацыйныя матчы [[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2023—2024 гадоў|Лігі канфэрэнцыяў УЭФА]]<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/176544|title = 24 игрока минского "Динамо" отправились в Сараево на матч с "Железничаром" в Лиге Конференций|author = |date = 2023-07-10|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Першы матч у эўракубкавых турнірах згуляў 13 ліпеня 2023 году супраць басьнійскага клюбу «[[Жалезьнічар Сараева|Жалезьнічар]]»<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/176864|title = Минское "Динамо", оказавшись слабее "Железничара", первым из белорусских клубов прекратило борьбу в еврокубках|author = |date = 2023-07-20|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. Паводле вынікаў сэзону 2023 году гулец стаў пераможцам чэмпіянату. У 2024 годзе заставаўся асноўным брамнікам каманды. Цягам сэзону бараніў колеры клюбу ў розных турнірах, у чэмпіянаце краіны прапусьціў толькі два матчы. Паводле вынікаў сэзону зноў стаў чэмпіёнам краіны і быў прызнаны найлепшым футбалістам Беларусі<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/195911 |title = Федор Лапоухов — лучший футболист Беларуси 2024 года |author = |date = 2024-12-08|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2025-02-09}}</ref>. Брамнікам цікаваліся гішпанскі «[[Рэал Вальядалід|Вальядалід]]» і бэльгійскі «[[Гент (футбольны клюб)|Гент]]»<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/196280 |title = Источник: Лапоухов может перейти в «Гент», «Вальядолид» вышел из переговоров |author = |date = 2024-12-18|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2025-02-09}}</ref>, але ён абраў баўгарскі [[ЦСКА Сафія|ЦСКА]]<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/197569 |title = Федор Лапоухов — игрок софийского ЦСКА |author = |date = 2025-01-23|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2025-02-09}}</ref>. Дэбютаваў у складзе новага клюбу 8 лютага ў матчы баўгарскага чэмпіянату супраць сталічнай «[[Славія Сафія|Славіі]]»<ref>{{cite web|url = https://sport5.by/news/football/Lapoukhov-ne-smog-ostatsya-sukhim-v-pervom-matche-za-TSSKA/ |title = Лапоухов не смог остаться «сухим» в первом матче за ЦСКА |author = |date = 2025-02-08|work = Sport5.by|language = ru|accessdate = 2025-02-09}}</ref>. === Міжнародная === У чэрвені 2021 году разам з [[Юнацкая зборная Беларусі па футболе|зборнай Беларусі (да 19 гадоў)]] браў удзел у таварыскім матчы супраць зборнай Азэрбайджану<ref>{{cite web|url = https://dinamo-minsk.by/press-centr/news/202125/06/tovarishheskij-match-protiv-azerbajdzhana|title = Товарищеский матч против Азербайджана|author = |date = 2021-06-03|work = Сайт Футбольного клуба Динамо-Минск|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>, аднак застаўся на лаўцы запасных, гэтак і не дэбютаваўшы за зборную. У сакавіку 2023 году футбаліст атрымаў выклік у [[Моладзевая зборная Беларусі па футболе|зборную Беларусі (да 21 году)]]. Запачаткаваў кар’еру за зборную 15 чэрвеня 2023 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Расеі<ref>{{cite web|url = https://football.by/news/175726|title = Молодежная сборная Беларуси разгромила российскую команду U-20 в товарищеском матче, Егор Карпицкий оформил хет-трик|author = |date = 2023-06-15|work = Football.by|language = ru|accessdate = 2023-11-29}}</ref>. У сакавіку 2024 года футбаліст атрымаў выклік у нацыянальную зборную Беларусі замест [[Андрэй Кудравец|Андрэя Кудраўца]] дзеля ўдзелу ў таварыскіх матчах<ref>[https://bel.football/news/v_sostave_sbornoy_belarusi_proizoshli_izmeneniya «В составе сборной Беларуси произошли изменения»]{{Ref-ru}}. bel.football.</ref>, аднак у браме не зьяўляўся. Першы матч за зборную згуляў 11 чэрвеня 2024 году ў таварскім матчы супраць [[Зборная Ізраілю па футболе|зборнай Ізраілю]], замяніўшы на 80-й хвіліне [[Сяргей Ігнатовіч|Сяргея Ігнатовіча]]<ref>{{cite web|url = https://pressball.by/pbonline/football/ni-umu-ni-serdtsu-sbornaya-belarusi-kak-i-pyat-dnej-nazad-vnov-proigrala-0-4/ |title = Ни уму, ни сердцу. Сборная Беларуси, как и четыре дня назад, опять проиграла 0:4 |author = |date = 2024-06-11|work = Прессбол |language = ru|accessdate = 2025-02-09}}</ref>. == Дасягненьні == '''«Дынама»''': * [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіён Беларусі]]: [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году|2023]], [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024 году|2024]] '''ЦСКА''': * Уладальнік [[Кубак Баўгарыі па футболе|Кубка Баўгарыі]]: 2026 * Уладальнік [[Супэркубак Баўгарыі па футболе|Супэркубка Баўгарыі]]: 2026 == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pressball.by/players/football/1790/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Недаступная спасылка|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{Футбалісты году Беларусі}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Лапавухаў, Фёдар}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] ffphnwmarraeihdj0c984yihi5yarv6 0 287753 2689979 2683059 2026-09-11T20:32:57Z Dymitr 10914 абнаўленьне зьвестак 2689979 wikitext text/x-wiki {{Футбаліст}} '''Іва́н Ве́рас''' ({{Н}} 22 красавіка 1997 году) — беларускі футбаліст, нападнік інданэзійскага клюбу «[[Пэрсыку Кудус|Пэрсыку]]». == Кар’ера == Выхаванец футбольнага клюбу «[[Менск (футбольны клюб)|Менск]]». З 2016 году пачаў выступаць за дубль бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшыны]]». На наступны год, калі бабруйская каманда выбыла ў Першую лігу, стаў гульцом асноўнага складу. У пачатку 2018 году падоўжыў кантракт<ref>{{cite web|date = 2018-02-01|url = https://football.by/news/109465 |title = Жевнеров и Тупчий подписали контракты с "Белшиной", Моталыго и Верас продлили соглашения |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>, аднак правёў за «Белшыну» толькі два матчы, пасьля чаго пакінуў клюб. У другой палове 2018 году выступаў за «[[Чысьць (футбольны клюб)|Чысьць]]», дзе быў адным з асноўных гульцоў, але ня здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Другую лігу. У сакавіку 2019 году ўзмоцніў склад мікашэвіцкага «[[Граніт Мікашэвічы|Граніта]]»<ref>{{cite web|date = 2019-03-26|url = https://football.by/news/124769 |title = Полузащитник Верас перешел в "Гранит" |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>, дзе быў асноўным нападнікам. З 15 галамі стаў трэцім бамбардзірам Першай лігі 2019 году. У студзені 2020 году перайшоў у «[[Смалявічы (футбольны клюб)|Смалявічы]]»<ref>{{cite web|date = 2020-01-10|url = https://football.by/news/135484 |title = Музыченко и Верас подписали контракты со "Смолевичами" |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>, якія прабіліся ў Найвышэйшую лігу. Пачынаў сэзон 2020 году ў стартавым складзе, пазьней пачаў часьцей выходзіць на замену, гуляючы пераважна за дубль. У ліпені 2020 году пакінуў клюб<ref>{{cite web|date = |url = https://by.tribuna.com/football/1086746590.html |title = Ращеня и еще 4 игрока покинули «Смолевичи» |website = by.tribuna.com|access-date = |language = ru}}</ref>. У жніўні 2020 году далучыўся да «[[Крумкачы Менск|Крумкачоў]]»<ref>{{cite web|date = 2020-08-01|url = https://football.by/news/142374 |title = "Крумкачы" подписали Вераса |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>, дзе быў адным з асноўных гульцоў. У студзені 2021 году падоўжыў кантракт з клюбам<ref>{{cite web|date = 2021-01-29|url = https://football.by/news/148089 |title = НФК "Крумкачы" еще на год продлил контракт с нападающим Верасом |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>. У сэзоне 2021 году чаргаваў выхады ў пачатковым складзе і на замену. У сьнежні 2021 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў сталічную каманду<ref>{{cite web|date = 2021-12-10|url = https://football.by/news/159208 |title = "Крумкачы" расторгли контракт с Верасом |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>. У студзені 2022 году дапоўніў склад клюбу «[[Юнайтэд Віктары Мале|Юнайтэд Віктары]]» з Мальдываў<ref>{{cite web|date = 2022-01-10|url = https://football.by/news/160117 |title = Нападающий НФК "Крумкачы" уехал играть на Мальдивы |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>, падпісаўшы кантракт на 10 месяцаў<ref>{{cite web|date = 2022-01-21|url = https://betnews.by/ivan-veras-maldivi/ |title = «Так называемого »пихача« тут нет». Белорус Иван Верас решил играть в футбол на Мальдивах |website = betnews.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>. Паводле вынікаў сэзону 2022 году з 13 галамі стаў трэцім бамбардзірам чэмпіянату Мальдываў. Увосень 2022 году доўгі час ня мог пакінуць Мальдывы, бо клюб не разьлічыўся з футбалістам<ref>{{cite web|date = 2022-10-01|url = https://www.pressball.by/news/football/423479|title = Футбол. Белорус Иван Верас на Мальдивах несколько месяцев не получает зарплату и не может улететь домой|website = pressball.by|access-date = 2023-02-02|language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20221002153329/https://www.pressball.by/news/football/423479|archive-date = 2 кастрычніка 2022|url-status = dead}}</ref>. У лютым 2023 году прыяднаўся да клюбу «[[Аіджал (футбольны клюб)|Аіджал]]» з індыйскай I-лігі<ref>{{cite web|date = 2023-02-02|url = https://football.by/news/171731 |title = Иван Верас сменил Мальдивы на Индию |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>. Пакінуў клюб у красавіку 2023 году, забіўшы за яго 4 галы ўва ўсіх турнірах<ref>{{cite web|date = 2023-09-13|url = https://football.by/news/178709 |title = Иван Верас, в апреле покинувший "Аиджал", рассматривает варианты продолжения карьеры в Азии |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>. У жніўні 2024 году далучыўся да «[[Ворша (футбольны клюб)|Воршы]]»<ref>{{cite web|date = 2024-08-22|url = https://football.by/news/191688 |title = Иван Верас стал игроком "Орши" |website = football.by|access-date = 2024-08-26|language = ru}}</ref>. Перад пачаткам [[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2026 году|сэзону 2026 году]] нападнік узгодніў умовы з бабруйскай «[[Белшына Бабруйск|Белшынай]]», якая вярнулася ў Найвышэйшую лігу<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-03-02 |url = https://football.by/news/214821 |загаловак = Четыре игрока подписали контракты с "Белшиной" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-03-19 |мова = ru}}</ref>. Улетку пакінуў каманду<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-07-15 |url = https://football.by/news/221270 |загаловак = Иван Верас покинул "Белшину" |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-08-09 |мова = ru}}</ref>. У верасьні 2026 году вярнуўся ў Інданэзію, склаўшы працоўнае пагадненьне з клюбам другога дывізіёну «[[Пэрсыку Кудус|Пэрсыку]]»<ref>{{Спасылка|дата публікацыі = 2026-11-09 |url = https://football.by/news/223948 |загаловак = Иван Верас подписал контракт с "Персику" из Д2 Индонезии |выдавец = Football.by |дата доступу = 2026-09-11 |мова = ru}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.pressball.by/players/football/904/ Статыстыка «ПБ-Инфо»]{{Ref-ru}} * {{Transfermarkt}} * {{Soccerway}} {{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Верас, Іван}} [[Катэгорыя:Беларускія футбалісты]] oqgt3n7pqec7xee9o8inqy1sje0bjcv 0 291947 2689995 2667634 2026-09-11T21:49:09Z ~2026-49318-82 100041 2689995 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Бейна |лацінка = Biejna |арыгінал = Beino |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Бейнь, Байнь |вытворныя = |зьвязаныя = [[Бэйнар]], [[Бэйнарт]] }} '''Бейна''' (''Бейнь'', ''Байнь'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Байн, Бейн або Бэйна (Bainus, Beyn{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Beynwyle}}, Beino<ref>Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ZHgKAAAAIAAJ&q=Beino#v=snippet&q=Beino&f=false S. 81].</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-232">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Bainus#v=snippet&q=Bainus&f=false S. 232].</ref>. Іменная аснова -бейн- (-байн-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] bain 'нага, галёнка'<ref name="Fo-1900-232"/>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы бэй- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Бэйнар]], [[Бэйнарт]]. Адзначаліся германскія імёны Beinher, Beynart. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Bainne / Beyne''<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Beyne#v=snippet&q=Beyne&f=false S. 16, 18].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Biejniewicz'' (1565 год)<ref>Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 6, cz. 3: Podlasie (województwo). — Warszawa, 1910. S. 234.</ref>; ''Boyniewicz'' (1667 год)<ref>Sinkevičiūtė D. Lietuvių dvikamienių vardų trumpinių kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 18, 2016. P. 226.</ref>{{Заўвага|Таксама: * Бэйніка, Байніка: ''Beynike'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Beynike#v=snippet&q=Beynike&f=false S. 691].</ref>, ''Boynikowicz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 127.</ref>; * Бейнад (адзначалася германскае імя Beinad<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/beinad Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Beinad], MyHeritage</ref>): ''Беинад'' (1440—1492 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.</ref>}}. == Носьбіты == * Іван Бейна (1903—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Нясьвіж]]у, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref> Бонча-Байневічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай бейн}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] rulushsfmpi59kvee3f3orhypim6cat 0 292183 2689981 2680919 2026-09-11T20:39:57Z ~2026-49318-82 100041 2689981 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Аба |лацінка = Aba |арыгінал = Abo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]] }} '''Аба''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Аба (Abo, Abbo, Aba, Abba, Abi, Abbi, Abbe) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Abbo+Abo#v=snippet&q=Abbo%20Abo&f=falsee S. 11].</ref>. Іменная аснова аб- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aba 'мужчына, муж'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 41.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]]. Адзначаліся германскія імёны Abbeco, Abel, Abar, Abbud, Abrada. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Abor, Abart (Abhart)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 38.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Abgautis (1540 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=abgautis#v=snippet&q=abgautis&f=false S. 11].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Helena Abowicz'' (''Abowiczowa''{{Заўвага|Паводле скану адпаведнай мэтрычнай кнігі (карта нумар 2)<ref>[https://www.epaveldas.lt/preview?id=1400%2F1%2F18 1794−1896 m. Nemenčinės RKB mirties metrikų abėcėlinė rodyklė. XIX a. pab.], Lietuvos valstybės istorijos archyvas</ref>}}, 1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=D&exac=&search_lastname=abowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=D&rpp1=&ordertable= Niemenczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Абінь (адзначалася германскае імя Abin<ref>Debrabandere F., Gysseling M. Persoonsnamen in Hulster Ambacht, 1300—1400: Persoonsnamen in de vier ambachten, 14e en 15e eeuw // Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie: Overdrukken van de Vlaamse Afdeling. 4 (1999). P. 496.</ref>): ''Ewa Abiniowicz'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Abiniowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Абунь (адзначалася старажытнае германскае імя Abun<ref>Insley J. Continental Germanic Personal Names in Tenth-Century England // England and the Continent in the Tenth Century. — Turnhout, 2010. P. 39.</ref>, Abbun<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Abbun#v=snippet&q=Abbun&f=false P. 1].</ref>, Abbone<ref>Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 43.</ref>): Мацьвей Абуневіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 3].</ref>, Абуневічы (Abuniewicz) гербу [[Нячуя]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 8.</ref>; * Абіш: Вас[іль] Абішэвіч — праваслаўны жыхар [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №474 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358842?page=216&rotate=0&theme=white С. 7576].</ref>; * Ябарт, Ебарт, Обэрт (адзначалася германскае імя Aberth<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 19.</ref>, Abert<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA82&dq=Ab(b)recht+%22Abert%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSg92g6pSHAxUYg_0HHSDFBNUQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Ab(b)recht%20%22Abert%22&f=false S. 82].</ref>, Ebert<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Ebert#v=snippet&q=Ebert&f=false P. 61].</ref>): ''Magdalena Obert'' (1723 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Obert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Johan Jebart'' (14 лютага 1782 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&q=Johan+Jebart&dq=Johan+Jebart&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi2uoXE6pSHAxW1hv0HHZffC8sQ6AF6BAgGEAI S. 196].</ref>; * Обельт (адзначалася германскае імя Abold<ref>Rita Heuser, [https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=42045&tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D=&tx_dfd_names%5Bquery%5D=Ab%2A&tx_dfd_names%5Boffset%5D=3&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=6e469c2921de734b68ca73e419691e7d Abold], Digitales Familiennamenwörterbuch Deutschlands</ref>): Обельты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/o/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на О], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Абагель: ''Obagielowa'' (1602—1604 гады)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 75.</ref>; * Абімін: ''в [[Сумілішкі|Сомилишскои волости]]… земли пустовских… Абиминовъщыну… Абиминковщину'' (12 чэрвеня 1518 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|10к}} P. 39—40.</ref>, ''у Сомилишъской волости три земли пустовъских… а Абиминовъщину… Абиминовщину'' (сьнежань 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 156.</ref>; * Абрант (адзначалася германскае імя Abrant<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrant Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrant], MyHeritage</ref>): [[Фабіян Абрантовіч]] (1884—1946) — адзін з пачынальнікаў беларускага хрысьціянскага руху, сябра [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады БНР]] }}. == Носьбіты == * Алена Абовічава (Абовіч) — рыма-каталічка зь [[Немянчын]]у, якая памерла ў 1797 годзе == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай аб}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 0nndfu8u8pxy0nnxgwzjzdewtlj6mt3 2689983 2689981 2026-09-11T20:40:32Z ~2026-49318-82 100041 2689983 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Аба |лацінка = Aba |арыгінал = Abo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]] }} '''Аба''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Аба (Abo, Abbo, Aba, Abba, Abi, Abbi, Abbe) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Abbo+Abo#v=snippet&q=Abbo%20Abo&f=falsee S. 11].</ref>. Іменная аснова аб- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aba 'мужчына, муж'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 41.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]]. Адзначаліся германскія імёны Abbeco, Abel, Abar, Abbud, Abrada. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Abor, Abart (Abhart)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 38.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Abgautis (1540 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=abgautis#v=snippet&q=abgautis&f=false S. 11].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Helena Abowicz'' (''Abowiczowa''{{Заўвага|Паводле скану адпаведнай мэтрычнай кнігі (карта нумар 2)<ref>[https://www.epaveldas.lt/preview?id=1400%2F1%2F18 1794−1896 m. Nemenčinės RKB mirties metrikų abėcėlinė rodyklė. XIX a. pab.], Lietuvos valstybės istorijos archyvas</ref>}}, 1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=D&exac=&search_lastname=abowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=D&rpp1=&ordertable= Niemenczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Абінь (адзначалася германскае імя Abin<ref>Debrabandere F., Gysseling M. Persoonsnamen in Hulster Ambacht, 1300—1400: Persoonsnamen in de vier ambachten, 14e en 15e eeuw // Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie: Overdrukken van de Vlaamse Afdeling. 4 (1999). P. 496.</ref>): ''Ewa Abiniowicz'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Abiniowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Абунь (адзначалася старажытнае германскае імя Abun<ref>Insley J. Continental Germanic Personal Names in Tenth-Century England // England and the Continent in the Tenth Century. — Turnhout, 2010. P. 39.</ref>, Abbun<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Abbun#v=snippet&q=Abbun&f=false P. 1].</ref>, Abbone<ref>Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 43.</ref>): Мацьвей Абуневіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 3].</ref>, Абуневічы (Abuniewicz) гербу [[Нячуя]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 8.</ref>; * Абіш: Вас[іль] Абішэвіч — праваслаўны жыхар [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №474 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358842?page=216&rotate=0&theme=white С. 7576].</ref>; * Ябарт, Ебарт, Обэрт (адзначалася германскае імя Aberth<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 19.</ref>, Abert<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA82&dq=Ab(b)recht+%22Abert%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSg92g6pSHAxUYg_0HHSDFBNUQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Ab(b)recht%20%22Abert%22&f=false S. 82].</ref>, Ebert<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Ebert#v=snippet&q=Ebert&f=false P. 61].</ref>): ''Magdalena Obert'' (1723 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Obert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Johan Jebart'' (14 лютага 1782 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&q=Johan+Jebart&dq=Johan+Jebart&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi2uoXE6pSHAxW1hv0HHZffC8sQ6AF6BAgGEAI S. 196].</ref>; * Обельт (адзначалася германскае імя Abold<ref>Rita Heuser, [https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=42045&tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D=&tx_dfd_names%5Bquery%5D=Ab%2A&tx_dfd_names%5Boffset%5D=3&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=6e469c2921de734b68ca73e419691e7d Abold], Digitales Familiennamenwörterbuch Deutschlands</ref>): Обельты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/o/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на О], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Абагель: ''Obagielowa'' (1602—1604 гады)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 75.</ref>; * Абімін: ''в [[Сумілішкі|Сомилишскои волости]]… земли пустовских… Абиминовъщыну… Абиминковщину'' (12 чэрвеня 1518 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|10к}} P. 39—40.</ref>, ''у Сомилишъской волости три земли пустовъских… а Абиминовъщину… Абиминовщину'' (сьнежань 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 156.</ref>; * Абрант (адзначалася германскае імя Abrand<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrand], MyHeritage</ref>, Abrant<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrant Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrant], MyHeritage</ref>): [[Фабіян Абрантовіч]] (1884—1946) — адзін з пачынальнікаў беларускага хрысьціянскага руху, сябра [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады БНР]] }}. == Носьбіты == * Алена Абовічава (Абовіч) — рыма-каталічка зь [[Немянчын]]у, якая памерла ў 1797 годзе == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай аб}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ed8eyncqp771b624phy84g6bwq4o338 2689984 2689983 2026-09-11T20:41:35Z ~2026-49318-82 100041 2689984 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Аба |лацінка = Aba |арыгінал = Abo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]] }} '''Аба''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Аба (Abo, Abbo, Aba, Abba, Abi, Abbi, Abbe) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Abbo+Abo#v=snippet&q=Abbo%20Abo&f=falsee S. 11].</ref>. Іменная аснова аб- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aba 'мужчына, муж'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 41.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]]. Адзначаліся германскія імёны Abbeco, Abel, Abar, Abbud, Abrada. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Abor, Abart (Abhart)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 38.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Abgautis (1540 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=abgautis#v=snippet&q=abgautis&f=false S. 11].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Helena Abowicz'' (''Abowiczowa''{{Заўвага|Паводле скану адпаведнай мэтрычнай кнігі (карта нумар 2)<ref>[https://www.epaveldas.lt/preview?id=1400%2F1%2F18 1794−1896 m. Nemenčinės RKB mirties metrikų abėcėlinė rodyklė. XIX a. pab.], Lietuvos valstybės istorijos archyvas</ref>}}, 1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=D&exac=&search_lastname=abowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=D&rpp1=&ordertable= Niemenczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Абінь (адзначалася германскае імя Abin<ref>Debrabandere F., Gysseling M. Persoonsnamen in Hulster Ambacht, 1300—1400: Persoonsnamen in de vier ambachten, 14e en 15e eeuw // Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie: Overdrukken van de Vlaamse Afdeling. 4 (1999). P. 496.</ref>): ''Ewa Abiniowicz'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Abiniowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Абунь (адзначалася старажытнае германскае імя Abun<ref>Insley J. Continental Germanic Personal Names in Tenth-Century England // England and the Continent in the Tenth Century. — Turnhout, 2010. P. 39.</ref>, Abbun<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Abbun#v=snippet&q=Abbun&f=false P. 1].</ref>, Abbone<ref>Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 43.</ref>): Мацьвей Абуневіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 3].</ref>, Абуневічы (Abuniewicz) гербу [[Нячуя]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 8.</ref>; * Абіш: Вас[іль] Абішэвіч — праваслаўны жыхар [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №474 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358842?page=216&rotate=0&theme=white С. 7576].</ref>; * Ябарт, Ебарт, Обэрт (адзначалася германскае імя Aberth<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 19.</ref>, Abert<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA82&dq=Ab(b)recht+%22Abert%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSg92g6pSHAxUYg_0HHSDFBNUQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Ab(b)recht%20%22Abert%22&f=false S. 82].</ref>, Ebert<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Ebert#v=snippet&q=Ebert&f=false P. 61].</ref>): ''Magdalena Obert'' (1723 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Obert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Johan Jebart'' (14 лютага 1782 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&q=Johan+Jebart&dq=Johan+Jebart&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi2uoXE6pSHAxW1hv0HHZffC8sQ6AF6BAgGEAI S. 196].</ref>; * Обельт (адзначалася германскае імя Abold<ref>Rita Heuser, [https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=42045&tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D=&tx_dfd_names%5Bquery%5D=Ab%2A&tx_dfd_names%5Boffset%5D=3&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=6e469c2921de734b68ca73e419691e7d Abold], Digitales Familiennamenwörterbuch Deutschlands</ref>): Обельты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/o/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на О], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Абагель: ''Obagielowa'' (1602—1604 гады)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 75.</ref>; * Абімін (адзначалася германскае імя Abmin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abmin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abmin], MyHeritage</ref>): ''в [[Сумілішкі|Сомилишскои волости]]… земли пустовских… Абиминовъщыну… Абиминковщину'' (12 чэрвеня 1518 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|10к}} P. 39—40.</ref>, ''у Сомилишъской волости три земли пустовъских… а Абиминовъщину… Абиминовщину'' (сьнежань 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 156.</ref>; * Абрант (адзначалася германскае імя Abrand<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrand], MyHeritage</ref>, Abrant<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrant Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrant], MyHeritage</ref>): [[Фабіян Абрантовіч]] (1884—1946) — адзін з пачынальнікаў беларускага хрысьціянскага руху, сябра [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады БНР]] }}. == Носьбіты == * Алена Абовічава (Абовіч) — рыма-каталічка зь [[Немянчын]]у, якая памерла ў 1797 годзе == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай аб}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ef4fb4oc9zt98m44q3gbu25fqs1c4pk 2689985 2689984 2026-09-11T20:42:08Z ~2026-49318-82 100041 2689985 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Аба |лацінка = Aba |арыгінал = Abo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]] }} '''Аба''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Аба (Abo, Abbo, Aba, Abba, Abi, Abbi, Abbe) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Abbo+Abo#v=snippet&q=Abbo%20Abo&f=falsee S. 11].</ref>. Іменная аснова аб- паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aba 'мужчына, муж'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 41.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Абека]], [[Абель]], [[Абор]], [[Абуд]], [[Абрат]]. Адзначаліся германскія імёны Abbeco, Abel, Abar, Abbud, Abrada. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Abor, Abart (Abhart)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 38.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Abgautis (1540 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=abgautis#v=snippet&q=abgautis&f=false S. 11].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Helena Abowicz'' (''Abowiczowa''{{Заўвага|Паводле скану адпаведнай мэтрычнай кнігі (карта нумар 2)<ref>[https://www.epaveldas.lt/preview?id=1400%2F1%2F18 1794−1896 m. Nemenčinės RKB mirties metrikų abėcėlinė rodyklė. XIX a. pab.], Lietuvos valstybės istorijos archyvas</ref>}}, 1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=D&exac=&search_lastname=abowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=D&rpp1=&ordertable= Niemenczyn], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Абінь (адзначалася германскае імя Abin<ref>Debrabandere F., Gysseling M. Persoonsnamen in Hulster Ambacht, 1300—1400: Persoonsnamen in de vier ambachten, 14e en 15e eeuw // Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie: Overdrukken van de Vlaamse Afdeling. 4 (1999). P. 496.</ref>): ''Ewa Abiniowicz'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=23lt&rid=D&search_lastname=Abiniowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Абунь (адзначалася старажытнае германскае імя Abun<ref>Insley J. Continental Germanic Personal Names in Tenth-Century England // England and the Continent in the Tenth Century. — Turnhout, 2010. P. 39.</ref>, Abbun<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RLkEAAAAIAAJ&q=Abbun#v=snippet&q=Abbun&f=false P. 1].</ref>, Abbone<ref>Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. S. 43.</ref>): Мацьвей Абуневіч — жыхар [[Вільня|Вільні]] на 1906 год<ref>Список лиц, пользующихся правом участия в выборах в Государственную Думу по 4-му избирательному участку г. Вильны. — Вильна, 1906. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hmsNAAAAIAAJ&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=onepage&q=%D0%90%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 3].</ref>, Абуневічы (Abuniewicz) гербу [[Нячуя]] — літоўскі шляхецкі род<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 8.</ref>; * Абіш: Вас[іль] Абішэвіч — праваслаўны жыхар [[Мазырскі павет (Менская губэрня)|Мазырскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №474 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/ru/rsl01004358842?page=216&rotate=0&theme=white С. 7576].</ref>; * Ябарт, Ебарт, Обэрт (адзначалася германскае імя Aberth<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 19.</ref>, Abert<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA82&dq=Ab(b)recht+%22Abert%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiSg92g6pSHAxUYg_0HHSDFBNUQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=Ab(b)recht%20%22Abert%22&f=false S. 82].</ref>, Ebert<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Ebert#v=snippet&q=Ebert&f=false P. 61].</ref>): ''Magdalena Obert'' (1723 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Obert&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kroże], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Johan Jebart'' (14 лютага 1782 году)<ref>Тяжбы литовских крестьян и жителей местечек с управителями имений: сборник документов. Ч. 2. — Вильнюс, 1961. [https://books.google.by/books?id=X_CMGROxcMUC&q=Johan+Jebart&dq=Johan+Jebart&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwi2uoXE6pSHAxW1hv0HHZffC8sQ6AF6BAgGEAI S. 196].</ref>; * Обельт (адзначалася германскае імя Abold<ref>Rita Heuser, [https://www.namenforschung.net/dfd/woerterbuch/liste/?tx_dfd_names%5Bname%5D=42045&tx_dfd_names%5BcurrentSelectedFacets%5D=&tx_dfd_names%5Bquery%5D=Ab%2A&tx_dfd_names%5Boffset%5D=3&tx_dfd_names%5Baction%5D=show&tx_dfd_names%5Bcontroller%5D=Names&cHash=6e469c2921de734b68ca73e419691e7d Abold], Digitales Familiennamenwörterbuch Deutschlands</ref>): Обельты — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/o/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на О], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>; * Абагель (адзначалася германскае імя Abgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abgel], MyHeritage</ref>): ''Obagielowa'' (1602—1604 гады)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 75.</ref>; * Абімін (адзначалася германскае імя Abmin<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abmin Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abmin], MyHeritage</ref>): ''в [[Сумілішкі|Сомилишскои волости]]… земли пустовских… Абиминовъщыну… Абиминковщину'' (12 чэрвеня 1518 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|10к}} P. 39—40.</ref>, ''у Сомилишъской волости три земли пустовъских… а Абиминовъщину… Абиминовщину'' (сьнежань 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 156.</ref>; * Абрант (адзначалася германскае імя Abrand<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrand], MyHeritage</ref>, Abrant<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/abrant Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Abrant], MyHeritage</ref>): [[Фабіян Абрантовіч]] (1884—1946) — адзін з пачынальнікаў беларускага хрысьціянскага руху, сябра [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады БНР]] }}. == Носьбіты == * Алена Абовічава (Абовіч) — рыма-каталічка зь [[Немянчын]]у, якая памерла ў 1797 годзе == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай аб}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] 39skh0vim7z1wc17tb22quf65d6529j 0 292365 2689997 2681398 2026-09-11T21:52:28Z ~2026-49318-82 100041 2689997 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Біе |лацінка = Bije |арыгінал = Bie |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Бівойна]], [[Біят]] }} '''Біе''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Біга, Біё, Бія або Біе (Biho, Bio, Bia, Bie{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Biendorp}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-303">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Biho%2C+Bio%2C+Bia#v=snippet&q=Biho%2C%20Bio%2C%20Bia&f=false S. 303].</ref>. Іменная аснова біе- (біг-), магчыма, узыходзіць да [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] pichal 'сякера'<ref name="Fo-1900-303"/>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак пэўнасьці пры тлумачэньні іменнай асновы бі- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], адзначаючы магчымасьць повязі з ''bijóti'' 'баяцца'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Біят]], адзначалася германскае імя Byatt. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Byocke'' (1357 год), ''Byjune'' (1394 год), ''Bykant'' (1350 год), ''Byot / Byote / Beyotte'' (1312 і 1319 гады), ''Byauthe / Byaut'' (1323 і 1349 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Byauthe#v=snippet&q=Byauthe&f=false S. 18].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jerzy Bijewicz'' (5 траўня 1781 году)<ref>Jahrbuch für Genealogie, Heraldik und Sphragistik. 1903. — Mitau, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=2THTAAAAMAAJ&q=%40bijewicz#v=snippet&q=%40bijewicz&f=false S. 23].</ref>{{Заўвага|Таксама: * Біейка (адзначалася старажытнае германскае імя Biiko<ref>Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 60.</ref>): ''чоловеки: Биеико Родутевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>, ''купити именьицо у Янъка Биеиковича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 41.</ref> (1440—1492 гады); * Біеўць, Біеўт, Біяльт, Біалт, Біёлт, Біюльт, Беялт (адзначалася германскае імя Biold<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/biold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Biold], MyHeritage</ref>): ''Биевть'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 63.</ref>, ''Пронъко Биевтъ'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 359.</ref>, ''Томила Олехновая Биевтовая'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B8+%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%20%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F&f=false С. 833].</ref>, ''Antoni Bijowtt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.</ref>, ''Izabella Białt'' (1817 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Bia%C5%82t&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Kazimierz Bijołt'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Bijo%C5%82t&search_lastname2=&from_date=&to_date= Dzisna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Adolf, Emilia Biult'' (1899 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Biult&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Nowa Mysz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Пётар Беялт — праваслаўны з [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №302 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=25 С. 4825].</ref>, Біяльт (Bialt, Byalt) і Біёлта або Біёльт (Biołta, Biolt) — шляхецкія роды [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 194, 197.</ref> * Бівіль (адзначалася германскае імя Beville<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Beville#v=snippet&q=Beville&f=false P. 414].</ref>): ''Валентынъ Бивилевичъ… Стась Бивилевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 738].</ref>, ''з роду Кгекговичов… Станю Бивелевичу, Янушу Бивилевичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 416.</ref>, ''Andrzej Biwil… Mikołaj Biwil'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 209.</ref>, ''Adam Biwil… Kazimierz Biwil'' (30 чэрвеня 1734 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 43.</ref>, у актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Бівілевічы ў [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 22.</ref> * Бігель: Іван Бігель (1904—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішча]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; * Біяр: Біяр (Bijar) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Біямін: ''Mateusz Bijomin'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Bijomin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=1810&exac=1&rpp1=&ordertable= Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> }}. == Носьбіты == Біевічы<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> (Bijewicz) гербу [[Магіла (герб)|Магіла]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 95.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай біе}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] jna1fjwbdpmurxnx3d634cn2i5hgkh6 2689998 2689997 2026-09-11T21:53:10Z ~2026-49318-82 100041 2689998 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Біе |лацінка = Bije |арыгінал = Bie |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Бівойна]], [[Біят]] }} '''Біе''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Біга, Біё, Бія або Біе (Biho, Bio, Bia, Bie{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Biendorp}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-303">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Biho%2C+Bio%2C+Bia#v=snippet&q=Biho%2C%20Bio%2C%20Bia&f=false S. 303].</ref>. Іменная аснова біе- (біг-), магчыма, узыходзіць да [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] pichal 'сякера'<ref name="Fo-1900-303"/>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак пэўнасьці пры тлумачэньні іменнай асновы бі- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], адзначаючы магчымасьць повязі з ''bijóti'' 'баяцца'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Біят]], адзначалася германскае імя Byatt. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Byocke'' (1357 год), ''Byjune'' (1394 год), ''Bykant'' (1350 год), ''Byot / Byote / Beyotte'' (1312 і 1319 гады), ''Byauthe / Byaut'' (1323 і 1349 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Byauthe#v=snippet&q=Byauthe&f=false S. 18].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jerzy Bijewicz'' (5 траўня 1781 году)<ref>Jahrbuch für Genealogie, Heraldik und Sphragistik. 1903. — Mitau, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=2THTAAAAMAAJ&q=%40bijewicz#v=snippet&q=%40bijewicz&f=false S. 23].</ref>{{Заўвага|Таксама: * Біейка (адзначалася старажытнае германскае імя Biiko<ref>Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 60.</ref>): ''чоловеки: Биеико Родутевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>, ''купити именьицо у Янъка Биеиковича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 41.</ref> (1440—1492 гады); * Біеўць, Біеўт, Біяльт, Біалт, Біёлт, Біюльт, Беялт (адзначалася германскае імя Biold<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/biold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Biold], MyHeritage</ref>): ''Биевть'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 63.</ref>, ''Пронъко Биевтъ'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 359.</ref>, ''Томила Олехновая Биевтовая'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B8+%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%20%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F&f=false С. 833].</ref>, ''Antoni Bijowtt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.</ref>, ''Izabella Białt'' (1817 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Bia%C5%82t&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Kazimierz Bijołt'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Bijo%C5%82t&search_lastname2=&from_date=&to_date= Dzisna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Adolf, Emilia Biult'' (1899 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Biult&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Nowa Mysz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Пётар Беялт — праваслаўны з [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №302 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=25 С. 4825].</ref>, Біяльт (Bialt, Byalt) і Біёлта або Біёльт (Biołta, Biolt) — шляхецкія роды [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 194, 197.</ref> * Бівіль (адзначалася германскае імя Beville<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Beville#v=snippet&q=Beville&f=false P. 414].</ref>, Biwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/biwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Biwill], MyHeritage</ref>): ''Валентынъ Бивилевичъ… Стась Бивилевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 738].</ref>, ''з роду Кгекговичов… Станю Бивелевичу, Янушу Бивилевичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 416.</ref>, ''Andrzej Biwil… Mikołaj Biwil'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 209.</ref>, ''Adam Biwil… Kazimierz Biwil'' (30 чэрвеня 1734 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 43.</ref>, у актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Бівілевічы ў [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 22.</ref> * Бігель: Іван Бігель (1904—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішча]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; * Біяр: Біяр (Bijar) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Біямін: ''Mateusz Bijomin'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Bijomin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=1810&exac=1&rpp1=&ordertable= Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> }}. == Носьбіты == Біевічы<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> (Bijewicz) гербу [[Магіла (герб)|Магіла]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 95.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай біе}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] l7c22avwpgs1yqvis3umya4njnd8uri 2689999 2689998 2026-09-11T21:54:59Z ~2026-49318-82 100041 2689999 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Біе |лацінка = Bije |арыгінал = Bie |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = |вытворныя = |зьвязаныя = [[Бівойна]], [[Біят]] }} '''Біе''' — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Біга, Біё, Бія або Біе (Biho, Bio, Bia, Bie{{Заўвага|Паводле назвы мясцовасьці Biendorp}}) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-303">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Biho%2C+Bio%2C+Bia#v=snippet&q=Biho%2C%20Bio%2C%20Bia&f=false S. 303].</ref>. Іменная аснова біе- (біг-), магчыма, узыходзіць да [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] pichal 'сякера'<ref name="Fo-1900-303"/>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак пэўнасьці пры тлумачэньні іменнай асновы бі- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], адзначаючы магчымасьць повязі з ''bijóti'' 'баяцца'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref>}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавала імя [[Біят]], адзначалася германскае імя Byatt. У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны: ''Byocke'' (1357 год), ''Byjune'' (1394 год), ''Bykant'' (1350 год), ''Byot / Byote / Beyotte'' (1312 і 1319 гады), ''Byauthe / Byaut'' (1323 і 1349 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Byauthe#v=snippet&q=Byauthe&f=false S. 18].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Jerzy Bijewicz'' (5 траўня 1781 году)<ref>Jahrbuch für Genealogie, Heraldik und Sphragistik. 1903. — Mitau, 1905. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=2THTAAAAMAAJ&q=%40bijewicz#v=snippet&q=%40bijewicz&f=false S. 23].</ref>{{Заўвага|Таксама: * Біейка (адзначалася старажытнае германскае імя Biiko<ref>Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. S. 60.</ref>): ''чоловеки: Биеико Родутевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 27.</ref>, ''купити именьицо у Янъка Биеиковича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 41.</ref> (1440—1492 гады); * Біеўць, Біеўт, Біяльт, Біалт, Біёлт, Біюльт, Беялт (адзначалася германскае імя Biold<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/biold Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Biold], MyHeritage</ref>): ''Биевть'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 63.</ref>, ''Пронъко Биевтъ'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 359.</ref>, ''Томила Олехновая Биевтовая'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B8+%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%20%D0%B5%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F&f=false С. 833].</ref>, ''Antoni Bijowtt'' (4 кастрычніка 1765 году)<ref>Рыбчонак С. Акт кампуту шляхты Наваградскага ваяводства ад 4 кастрычніка 1765 г. // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 111.</ref>, ''Izabella Białt'' (1817 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Bia%C5%82t&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Wilno śś. Franciszka i Bernarda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Kazimierz Bijołt'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Bijo%C5%82t&search_lastname2=&from_date=&to_date= Dzisna], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Adolf, Emilia Biult'' (1899 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Biult&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Nowa Mysz], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Пётар Беялт — праваслаўны з [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №302 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004351650?page=25 С. 4825].</ref>, Біяльт (Bialt, Byalt) і Біёлта або Біёльт (Biołta, Biolt) — шляхецкія роды [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 4. — Warszawa, 1936. S. 194, 197.</ref> * Бівіль (адзначалася германскае імя Beville<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Beville#v=snippet&q=Beville&f=false P. 414].</ref>, Biwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/biwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Biwill], MyHeritage</ref>): ''Валентынъ Бивилевичъ… Стась Бивилевичъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%91%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%91%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 738].</ref>, ''з роду Кгекговичов… Станю Бивелевичу, Янушу Бивилевичу'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 416.</ref>, ''Andrzej Biwil… Mikołaj Biwil'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 209.</ref>, ''Adam Biwil… Kazimierz Biwil'' (30 чэрвеня 1734 году)<ref>Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733—1795. — Warszawa, 2019. S. 43.</ref>, у актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпамінаўся маёнтак Бівілевічы ў [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскім павеце]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 22.</ref> * Бігель (адзначалася германскае імя Bigel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/bigel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Bigel], MyHeritage</ref>): Іван Бігель (1904—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішча]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index2.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>; * Біяр: Біяр (Bijar) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>; * Біямін: ''Mateusz Bijomin'' (1779 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Bijomin&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=1810&exac=1&rpp1=&ordertable= Jeleniewo], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> }}. == Носьбіты == Біевічы<ref>[http://www.nobility.by/families/b/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Б], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> (Bijewicz) гербу [[Магіла (герб)|Магіла]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Rzeszów, 2001. S. 95.</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай біе}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] ofny04nvqd8ktkyjjvimb7xs66culpk 0 293015 2689973 2603227 2026-09-11T20:25:18Z ~2026-49318-82 100041 /* Паходжаньне */ 2689973 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Арвіст |лацінка = Arvist |арыгінал = Ariovist |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Яр (імя)|Aro]] + [[Віст|Viste]] <br> [[Гір|Hari]] + Viste |варыянт = Гервіст |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Арвіст''' (''Гервіст'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Арыявіст, Арвіст, Арвест або Эрвіст (Ariovistus, Ariovist, Ariowist<ref>Metzner E. Die Deutschen Vornamen. — Goslar, 1939. S. 19.</ref>, Arwist<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 59.</ref>, Arwesth<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 146.</ref>, Arwest<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/arwest Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Arwest], MyHeritage</ref>, Erwist<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 252.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Ariovist#v=snippet&q=Ariovist&f=false S. 783].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Яр (імя)|ар-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Арвід]], [[Арман]], [[Ярмунд]]; германскія імёны Arvid, Arman, Armund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] ara 'арол'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 59.</ref>, аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Віст|віст- (вест-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вістэла]], [[Вештар]], [[Вештарт]]; германскія імёны Wistila, Vestarr, Westhard) — ад гоцкага *wist<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 235.</ref>, германскага west 'захад'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=West+Vesta#v=snippet&q=West%20Vesta&f=false S. 1560].</ref> Імя Арвіст адзначалася ў Польшчы: ''sacerdos Arwist'' (1103 год)<ref>Kosonowski M. Dokumenty księżnej Salomei i księcia Mieszka Starego dla klasztoru Benedyktynów w Mogilnie z XVII-wiecznego kopiariusza Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej // Studium krytyczne i edycja tekstów// Signa. Studia i szkice z nauk pomocniczych historii. — Kraków, 2014. S. 56.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Arwist / Erwiste / Arwest'' (1344, 1354, 1400, 1401)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Arwist++Erwiste+Arwest#v=snippet&q=Arwist%20%20Erwiste%20Arwest&f=false S. 14].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''ad curiam [[Альгмін|Algeminnen]] in terra Arvisten'' ([[Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Algeminnen#v=snippet&q=Algeminnen&f=false S. 99].</ref>, ''з роду [[Гедыгольд|Кгедкговдова]] з А(р)вистова… з роду Римвидов з Арвистова'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>. == Носьбіты == * Арвіст (Arwist, Herwist) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падсудак [[Сураж (Польшча)|сураскі]] ў 1452 годзе<ref>Wróbel W. [https://rcin.org.pl/Content/152243/PDF/WA308_186914_Grod-i-zamek_I.pdf Rozdział II. Gród i zamek w Surażu do 1603 r. w świetle źródeł pisanych] // Suraż — średniowieczny gród na pograniczu mazowiecko-rusko-litewskim. — Warszawa, 2020. S. 38.</ref><ref>Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 7. — Warszawa, 1915. S. 76. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=4gAMAQAAMAAJ&q=Arwist#v=snippet&q=Arwist&f=false S. 59].</ref><ref>Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego: dopełnienie Niesieckiego. — Kraków, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Ax42AQAAMAAJ&q=Arwist#v=snippet&q=Arwist&f=false S. 177].</ref> == Глядзіце таксама == * [[Яр (імя)|Ара]] * [[Гір|Геры]] * [[Віст|Вест]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай ар}} {{Імёны з асновай гер}} {{Імёны з асновай вест}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] n4n8qff1pak3fvo3q3ydf7x7m53o3no 2689976 2689973 2026-09-11T20:28:52Z ~2026-49318-82 100041 /* Паходжаньне */ 2689976 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Арвіст |лацінка = Arvist |арыгінал = Ariovist |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Яр (імя)|Aro]] + [[Віст|Viste]] <br> [[Гір|Hari]] + Viste |варыянт = Гервіст |вытворныя = |зьвязаныя = }} '''Арвіст''' (''Гервіст'') — мужчынскае імя. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Арыявіст, Арвіст, Арвест або Эрвіст, пазьней Арвэст (Ariovistus, Ariovist, Ariowist<ref>Metzner E. Die Deutschen Vornamen. — Goslar, 1939. S. 19.</ref>, Arwist<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. S. 59.</ref>, Arwesth<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1. — Uppsala, 1967. S. 146.</ref>, Erwist<ref>Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 2: Tilnavne. — København, 1964. S. 252.</ref>, Arwest<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/arwest Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Arwest], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Ariovist#v=snippet&q=Ariovist&f=false S. 783].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Яр (імя)|ар-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Арвід]], [[Арман]], [[Ярмунд]]; германскія імёны Arvid, Arman, Armund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] ara 'арол'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 59.</ref>, аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Віст|віст- (вест-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вістэла]], [[Вештар]], [[Вештарт]]; германскія імёны Wistila, Vestarr, Westhard) — ад гоцкага *wist<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 235.</ref>, германскага west 'захад'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=West+Vesta#v=snippet&q=West%20Vesta&f=false S. 1560].</ref> Імя Арвіст адзначалася ў Польшчы: ''sacerdos Arwist'' (1103 год)<ref>Kosonowski M. Dokumenty księżnej Salomei i księcia Mieszka Starego dla klasztoru Benedyktynów w Mogilnie z XVII-wiecznego kopiariusza Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej // Studium krytyczne i edycja tekstów// Signa. Studia i szkice z nauk pomocniczych historii. — Kraków, 2014. S. 56.</ref>. У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Arwist / Erwiste / Arwest'' (1344, 1354, 1400, 1401)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Arwist++Erwiste+Arwest#v=snippet&q=Arwist%20%20Erwiste%20Arwest&f=false S. 14].</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''ad curiam [[Альгмін|Algeminnen]] in terra Arvisten'' ([[Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8H8OAAAAYAAJ&q=Algeminnen#v=snippet&q=Algeminnen&f=false S. 99].</ref>, ''з роду [[Гедыгольд|Кгедкговдова]] з А(р)вистова… з роду Римвидов з Арвистова'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>. == Носьбіты == * Арвіст (Arwist, Herwist) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падсудак [[Сураж (Польшча)|сураскі]] ў 1452 годзе<ref>Wróbel W. [https://rcin.org.pl/Content/152243/PDF/WA308_186914_Grod-i-zamek_I.pdf Rozdział II. Gród i zamek w Surażu do 1603 r. w świetle źródeł pisanych] // Suraż — średniowieczny gród na pograniczu mazowiecko-rusko-litewskim. — Warszawa, 2020. S. 38.</ref><ref>Uruski S. Rodzina, herbarz szlachty polskiej. T. 7. — Warszawa, 1915. S. 76. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=4gAMAQAAMAAJ&q=Arwist#v=snippet&q=Arwist&f=false S. 59].</ref><ref>Herbarz Ignacego Kapicy Milewskiego: dopełnienie Niesieckiego. — Kraków, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Ax42AQAAMAAJ&q=Arwist#v=snippet&q=Arwist&f=false S. 177].</ref> == Глядзіце таксама == * [[Яр (імя)|Ара]] * [[Гір|Геры]] * [[Віст|Вест]] == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Імёны з асновай ар}} {{Імёны з асновай гер}} {{Імёны з асновай вест}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] mhiu0dysw8jai0gk6foob589emhldim 0 293320 2689988 2687516 2026-09-11T20:59:58Z ~2026-49318-82 100041 2689988 wikitext text/x-wiki {{Імя |імя = Ама |лацінка = Ama |арыгінал = Amo |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |варыянт = Яма |вытворныя = |зьвязаныя = [[Ямейка]], [[Ямаўт]], [[Яман]], [[Ямін]], [[Амут]], [[Ямант]] }} '''Ама''' (''Яма'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. == Паходжаньне == {{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}} Ама (Amo) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Amo#v=snippet&q=Amo&f=false S. 87].</ref>. Іменная аснова ам- (ем-) мае значэньне 'актыўны, гарлівы, працавіты' і ўзыходзіць да [[Стараскандынаўская мова|стараісьляндзкага]] ama 'турбаваць, непакоіць'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 33.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Ямейка]], [[Ямаўт]], [[Яман]], [[Ямін]], [[Амут]], [[Ямант]]. Адзначаліся германскія імёны Emmecke, Amolt, Aman, Ammin, Amota, Amunt. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Amin (Amen)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 5.</ref>. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Rozalya Jamowiczowna'' (1826 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=D&exac=&search_lastname=Jamowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=D&rpp1=&ordertable= Zabłoć], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама: * Амбут (адзначаліся старажытныя германскія імёны Onboth<ref>Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York, 1988. P. 380.</ref> і Hanobod<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 350.</ref>): ''Jan Ambutowicz'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 1. — Warszawa, 2015. S. 57.</ref>, ''Władysław Michał Ambutowicz'' (6 чэрвеня 1722 году)<ref>Kamuntavičienė V. Filia katarzynek z Braniewa na Żmudzi: Klasztor katarzynek w Krokach w XVIII w. // Zapiski Historyczne. Z. 2, 2019. S. 50.</ref>; * Амарт (адзначалася старажытнае германскае імя Amardus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l'ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 33.</ref>): ''Karolina Amortowicz'' (1830 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Amortowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Lida], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; * Амштын, Амштэйн (адзначалася германскае імя Amstein<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/amstein Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Amstein], MyHeritage</ref>, Amstan<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/amstan Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Amstan], MyHeritage</ref>): ''Jozefata Amsztyn'' (1803 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Amsztyn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Roś], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Michał Amsztynowicz'' (1810 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Amsztynowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Roś], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Aleksander Amsztejn'' (1834 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Amsztejn&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Roś], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref> }}. == Носьбіты == * Максім Амовіч — праваслаўны з [[Рагачоўскі павет|Рагачоўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №592 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358825?page=178 С. 9458].</ref> * Аўдоцьця, Іван, Мікалай, Міхал і Ўладзімер Ямы — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Капыль|Капылю]], забітыя ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-15-128], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> * Канстантын Ямовіч (1901—?) — беларус з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]]<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp22095953/ Ямович Константин Петрович]{{Недаступная спасылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref> Амовіч (Amowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>. == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы|2}} {{Германскія імёны-асновы}} {{Імёны з асновай ам}} [[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]] abd6htua38075txwmq58fw7gl26adtj 10 299268 2690016 2688797 2026-09-12T06:30:20Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690016 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=GNT, USG, CLU, CHA, ZWA, STA, AND, GNK, STR, LOM, ANT, BEV, WES, CER, MEC, LAL, OHL, KOR <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_GNT=5 | нічыі_GNT=0 |паразы_GNT=0 |мз_GNT=10 |мп_GNT=2 |перамогі_USG=4 | нічыі_USG=1 |паразы_USG=0 |мз_USG=14 |мп_USG=3 |перамогі_CLU=4 | нічыі_CLU=0 |паразы_CLU=1 |мз_CLU=9 |мп_CLU=2 |перамогі_CHA=4 | нічыі_CHA=0 |паразы_CHA=1 |мз_CHA=11 |мп_CHA=5 |перамогі_ZWA=3 | нічыі_ZWA=2 |паразы_ZWA=0 |мз_ZWA=10 |мп_ZWA=3 |перамогі_STA=3 | нічыі_STA=2 |паразы_STA=0 |мз_STA=10 |мп_STA=6 |перамогі_AND=3 | нічыі_AND=1 |паразы_AND=2 |мз_AND=4 |мп_AND=5 |перамогі_GNK=2 | нічыі_GNK=2 |паразы_GNK=1 |мз_GNK=12 |мп_GNK=8 |перамогі_STR=2 | нічыі_STR=2 |паразы_STR=1 |мз_STR=12 |мп_STR=8 |перамогі_LOM=2 | нічыі_LOM=1 |паразы_LOM=2 |мз_LOM=6 |мп_LOM=3 |перамогі_ANT=2 | нічыі_ANT=1 |паразы_ANT=2 |мз_ANT=10 |мп_ANT=10 |перамогі_BEV=2 | нічыі_BEV=0 |паразы_BEV=3 |мз_BEV=5 |мп_BEV=10 |перамогі_WES=1 | нічыі_WES=1 |паразы_WES=3 |мз_WES=9 |мп_WES=14 |перамогі_CER=0 | нічыі_CER=2 |паразы_CER=3 |мз_CER=5 |мп_CER=10 |перамогі_MEC=0 | нічыі_MEC=2 |паразы_MEC=4 |мз_MEC=5 |мп_MEC=14 |перамогі_LAL=0 | нічыі_LAL=1 |паразы_LAL=4 |мз_LAL=4 |мп_LAL=12 |перамогі_OHL=0 | нічыі_OHL=0 |паразы_OHL=5 |мз_OHL=2 |мп_OHL=12 |перамогі_KOR=0 | нічыі_KOR=0 |паразы_KOR=5 |мз_KOR=1 |мп_KOR=12 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]] |назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]] |назва_CER=[[Сэркль Бруге]] |назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]] |назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]] |назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]] |назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]] |назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]] |назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]] |назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]] |назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]] |назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]] |назва_STA=[[Стандард Льеж]] |назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]] |назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Лік перамог; 3) Розьніца мячоў; 4) Забітыя мячы; 5) Лік гасьцявых перамог; 6) Розьніца мячоў у гасьцях; 7) Забітыя гасьцявыя мячы; 8) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1 |тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2 |тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Чэленджэр Про Лігу }}</onlyinclude> 99t9ayva8agnzep1n70ulwz3lhcs9a7 10 299269 2690026 2688810 2026-09-12T06:31:30Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690026 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.soccerway.com/belgium/jupiler-pro-league/ Soccerway] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= AND, ANT, OHL, CLU, BEV, WES, GNK, GNT, ZWA, KOR, LOM, LAL, MEC, STA, STR, CER, CHA, USG |скарачэньне_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Анд]] |скарачэньне_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Ант]] |скарачэньне_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэв]] |скарачэньне_CER=[[Сэркль Бруге|Сэр]] |скарачэньне_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шар]] |скарачэньне_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бру]] |скарачэньне_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Гнк]] |скарачэньне_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гнт]] |скарачэньне_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кор]] |скарачэньне_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|ЛяЛ]] |скарачэньне_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лём]] |скарачэньне_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэх]] |скарачэньне_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн|Аўд]] |скарачэньне_USG=[[Юніён Сэн-Жыль|Юні]] |скарачэньне_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сын]] |скарачэньне_STA=[[Стандард Льеж|Ста]] |скарачэньне_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэс]] |скарачэньне_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюл]] |назва_AND=[[Андэрлехт Брусэль|Андэрлехт]] |назва_ANT=[[Антвэрпэн (футбольны клюб)|Антвэрпэн]] |назва_BEV=[[Ваасьлянд Бэвэрэн|Бэвэрэн]] |назва_CER=[[Сэркль Бруге]] |назва_CHA=[[Шарлеруа (футбольны клюб)|Шарлеруа]] |назва_CLU=[[Бруге (футбольны клюб)|Бруге]] |назва_GNK=[[Генк (футбольны клюб)|Генк]] |назва_GNT=[[Гент (футбольны клюб)|Гент]] |назва_KOR=[[Кортрэйк (футбольны клюб)|Кортрэйк]] |назва_LAL=[[Ля-Лювіер (футбольны клюб)|Ля-Лювіер]] |назва_LOM=[[Лёмэль (футбольны клюб)|Лёмэль]] |назва_MEC=[[Мэхэлен (футбольны клюб)|Мэхэлен]] |назва_OHL=[[Аўд-Гэвэрлі Лёвэн]] |назва_USG=[[Юніён Сэн-Жыль]] |назва_STR=[[Сынт-Тройдэн (футбольны клюб)|Сынт-Тройдэн]] |назва_STA=[[Стандард Льеж]] |назва_WES=[[Вэстэрлё (футбольны клюб)|Вэстэрлё]] |назва_ZWA=[[Зюльтэ-Варэгем (футбольны клюб)|Зюльтэ-Варэгем]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_AND_ANT= |матч_AND_BEV= |матч_AND_CER= |матч_AND_CHA= |матч_AND_CLU= |матч_AND_GNK=0:0 |матч_AND_GNT= |матч_AND_KOR=1:0 |матч_AND_LAL=2:1 |матч_AND_LOM= |матч_AND_MEC= |матч_AND_OHL= |матч_AND_STA= |матч_AND_STR= |матч_AND_USG= |матч_AND_WES= |матч_AND_ZWA= |матч_ANT_AND= |матч_ANT_BEV=2:1 |матч_ANT_CER= |матч_ANT_CHA= |матч_ANT_CLU= |матч_ANT_GNK=4:4 |матч_ANT_GNT= |матч_ANT_KOR= |матч_ANT_LAL= |матч_ANT_LOM= |матч_ANT_MEC= |матч_ANT_OHL= |матч_ANT_STA= |матч_ANT_STR=1:4 |матч_ANT_USG= |матч_ANT_WES= |матч_ANT_ZWA= |матч_BEV_AND=1:0 |матч_BEV_ANT= |матч_BEV_CER= |матч_BEV_CHA= |матч_BEV_CLU= |матч_BEV_GNK= |матч_BEV_GNT= |матч_BEV_KOR= |матч_BEV_LAL= |матч_BEV_LOM= |матч_BEV_MEC= |матч_BEV_OHL=3:0 |матч_BEV_STA= |матч_BEV_STR= |матч_BEV_USG= |матч_BEV_WES= |матч_BEV_ZWA= |матч_CER_AND= |матч_CER_ANT= |матч_CER_BEV= |матч_CER_CHA= |матч_CER_CLU= |матч_CER_GNK= |матч_CER_GNT=0:3 |матч_CER_KOR= |матч_CER_LAL= |матч_CER_LOM=0:1 |матч_CER_MEC= |матч_CER_OHL= |матч_CER_STA= |матч_CER_STR=3:3 |матч_CER_USG= |матч_CER_WES= |матч_CER_ZWA= |матч_CHA_AND= |матч_CHA_ANT= |матч_CHA_BEV= |матч_CHA_CER= |матч_CHA_CLU= |матч_CHA_GNK= |матч_CHA_GNT= |матч_CHA_KOR= |матч_CHA_LAL= |матч_CHA_LOM= |матч_CHA_MEC=2:0 |матч_CHA_OHL=3:1 |матч_CHA_STA= |матч_CHA_STR= |матч_CHA_USG=2:3 |матч_CHA_WES= |матч_CHA_ZWA= |матч_CLU_AND= |матч_CLU_ANT= |матч_CLU_BEV= |матч_CLU_CER=1:0 |матч_CLU_CHA= |матч_CLU_GNK= |матч_CLU_GNT= |матч_CLU_KOR=3:0 |матч_CLU_LAL= |матч_CLU_LOM= |матч_CLU_MEC= |матч_CLU_OHL= |матч_CLU_STA= |матч_CLU_STR= |матч_CLU_USG= |матч_CLU_WES= |матч_CLU_ZWA= |матч_GNK_AND= |матч_GNK_ANT= |матч_GNK_BEV=4:0 |матч_GNK_CER= |матч_GNK_CHA= |матч_GNK_CLU= |матч_GNK_GNT= |матч_GNK_KOR= |матч_GNK_LAL= |матч_GNK_LOM= |матч_GNK_MEC= |матч_GNK_OHL= |матч_GNK_STA= |матч_GNK_STR= |матч_GNK_USG= |матч_GNK_WES=3:2 |матч_GNK_ZWA= |матч_GNT_AND= |матч_GNT_ANT= |матч_GNT_BEV= |матч_GNT_CER= |матч_GNT_CHA= |матч_GNT_CLU=2:1 |матч_GNT_GNK= |матч_GNT_KOR= |матч_GNT_LAL= |матч_GNT_LOM= |матч_GNT_MEC=2:0 |матч_GNT_OHL=1:0 |матч_GNT_STA= |матч_GNT_STR= |матч_GNT_USG= |матч_GNT_WES= |матч_GNT_ZWA= |матч_KOR_AND= |матч_KOR_ANT=0:3 |матч_KOR_BEV= |матч_KOR_CER= |матч_KOR_CHA=1:3 |матч_KOR_CLU= |матч_KOR_GNK= |матч_KOR_GNT= |матч_KOR_LAL= |матч_KOR_LOM= |матч_KOR_MEC= |матч_KOR_OHL= |матч_KOR_STA= |матч_KOR_STR= |матч_KOR_USG= |матч_KOR_WES= |матч_KOR_ZWA=0:2 |матч_LAL_AND= |матч_LAL_ANT= |матч_LAL_BEV= |матч_LAL_CER= |матч_LAL_CHA= |матч_LAL_CLU= |матч_LAL_GNK= |матч_LAL_GNT=1:2 |матч_LAL_KOR= |матч_LAL_LOM= |матч_LAL_MEC=2:2 |матч_LAL_OHL= |матч_LAL_STA= |матч_LAL_STR= |матч_LAL_USG= |матч_LAL_WES= |матч_LAL_ZWA= |матч_LOM_AND= |матч_LOM_ANT= |матч_LOM_BEV= |матч_LOM_CER= |матч_LOM_CHA=0:1 |матч_LOM_CLU=0:1 |матч_LOM_GNK= |матч_LOM_GNT= |матч_LOM_KOR= |матч_LOM_LAL= |матч_LOM_MEC= |матч_LOM_OHL= |матч_LOM_STA= |матч_LOM_STR= |матч_LOM_USG= |матч_LOM_WES=4:0 |матч_LOM_ZWA= |матч_MEC_AND=0:1 |матч_MEC_ANT= |матч_MEC_BEV= |матч_MEC_CER= |матч_MEC_CHA= |матч_MEC_CLU= |матч_MEC_GNK= |матч_MEC_GNT= |матч_MEC_KOR= |матч_MEC_LAL= |матч_MEC_LOM= |матч_MEC_OHL= |матч_MEC_STA=3:3 |матч_MEC_STR= |матч_MEC_USG= |матч_MEC_WES=0:4 |матч_MEC_ZWA= |матч_OHL_AND= |матч_OHL_ANT= |матч_OHL_BEV= |матч_OHL_CER= |матч_OHL_CHA= |матч_OHL_CLU=0:3 |матч_OHL_GNK= |матч_OHL_GNT= |матч_OHL_KOR= |матч_OHL_LAL= |матч_OHL_LOM= |матч_OHL_MEC= |матч_OHL_STA=1:2 |матч_OHL_STR= |матч_OHL_USG= |матч_OHL_WES= |матч_OHL_ZWA= |матч_STA_AND= |матч_STA_ANT=1:0 |матч_STA_BEV= |матч_STA_CER=2:2 |матч_STA_CHA= |матч_STA_CLU= |матч_STA_GNK= |матч_STA_GNT= |матч_STA_KOR= |матч_STA_LAL=2:0 |матч_STA_LOM= |матч_STA_MEC= |матч_STA_OHL= |матч_STA_STR= |матч_STA_USG= |матч_STA_WES= |матч_STA_ZWA= |матч_STR_AND= |матч_STR_ANT= |матч_STR_BEV= |матч_STR_CER= |матч_STR_CHA= |матч_STR_CLU= |матч_STR_GNK= |матч_STR_GNT= |матч_STR_KOR= |матч_STR_LAL=4:0 |матч_STR_LOM=1:1 |матч_STR_MEC= |матч_STR_OHL= |матч_STR_STA= |матч_STR_USG=0:3 |матч_STR_WES= |матч_STR_ZWA= |матч_USG_AND=3:0 |матч_USG_ANT= |матч_USG_BEV= |матч_USG_CER= |матч_USG_CHA= |матч_USG_CLU= |матч_USG_GNK= |матч_USG_GNT= |матч_USG_KOR= |матч_USG_LAL= |матч_USG_LOM= |матч_USG_MEC= |матч_USG_OHL= |матч_USG_STA= |матч_USG_STR= |матч_USG_WES= |матч_USG_ZWA=0:0 |матч_WES_AND= |матч_WES_ANT= |матч_WES_BEV= |матч_WES_CER= |матч_WES_CHA= |матч_WES_CLU= |матч_WES_GNK= |матч_WES_GNT= |матч_WES_KOR= |матч_WES_LAL= |матч_WES_LOM= |матч_WES_MEC= |матч_WES_OHL= |матч_WES_STA= |матч_WES_STR= |матч_WES_USG=1:5 |матч_WES_ZWA=2:2 |матч_ZWA_AND= |матч_ZWA_ANT= |матч_ZWA_BEV=4:0 |матч_ZWA_CER= |матч_ZWA_CHA= |матч_ZWA_CLU= |матч_ZWA_GNK=2:1 |матч_ZWA_GNT= |матч_ZWA_KOR= |матч_ZWA_LAL= |матч_ZWA_LOM= |матч_ZWA_MEC= |матч_ZWA_OHL= |матч_ZWA_STA= |матч_ZWA_STR= |матч_ZWA_USG= |матч_ZWA_WES= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} nj5f1xks8dnzngvsta87lpugb26h88q 10 299270 2690018 2689111 2026-09-12T06:30:22Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690018 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=198 Турэцкая футбольная фэдэрацыя] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=BEŞ, GAL, KOC, TRA, GAZ, AME, ALA, GEN, FEN, KAS, RİZ, BAŞ, SAM, ÇOR, ERZ, EYÜ, GÖZ, KON <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_BEŞ=4 | нічыі_BEŞ=0 |паразы_BEŞ=1 |мз_BEŞ=12 |мп_BEŞ=4 |перамогі_GAL=3 | нічыі_GAL=1 |паразы_GAL=0 |мз_GAL=12 |мп_GAL=6 |перамогі_KOC=3 | нічыі_KOC=0 |паразы_KOC=1 |мз_KOC=5 |мп_KOC=3 |перамогі_TRA=2 | нічыі_TRA=1 |паразы_TRA=1 |мз_TRA=9 |мп_TRA=4 |перамогі_GAZ=2 | нічыі_GAZ=1 |паразы_GAZ=1 |мз_GAZ=7 |мп_GAZ=5 |перамогі_AME=2 | нічыі_AME=1 |паразы_AME=1 |мз_AME=7 |мп_AME=5 |перамогі_ALA=2 | нічыі_ALA=1 |паразы_ALA=1 |мз_ALA=4 |мп_ALA=3 |перамогі_GEN=2 | нічыі_GEN=1 |паразы_GEN=1 |мз_GEN=4 |мп_GEN=7 |перамогі_FEN=2 | нічыі_FEN=0 |паразы_FEN=2 |мз_FEN=8 |мп_FEN=6 |перамогі_KAS=1 | нічыі_KAS=3 |паразы_KAS=0 |мз_KAS=5 |мп_KAS=4 |перамогі_RİZ=2 | нічыі_RİZ=0 |паразы_RİZ=2 |мз_RİZ=3 |мп_RİZ=4 |перамогі_BAŞ=1 | нічыі_BAŞ=1 |паразы_BAŞ=2 |мз_BAŞ=6 |мп_BAŞ=6 |перамогі_SAM=1 | нічыі_SAM=1 |паразы_SAM=2 |мз_SAM=5 |мп_SAM=6 |перамогі_ÇOR=1 | нічыі_ÇOR=1 |паразы_ÇOR=2 |мз_ÇOR=7 |мп_ÇOR=9 |перамогі_ERZ=1 | нічыі_ERZ=1 |паразы_ERZ=3 |мз_ERZ=2 |мп_ERZ=11 |перамогі_EYÜ=1 | нічыі_EYÜ=0 |паразы_EYÜ=3 |мз_EYÜ=2 |мп_EYÜ=6 |перамогі_GÖZ=0 | нічыі_GÖZ=1 |паразы_GÖZ=3 |мз_GÖZ=7 |мп_GÖZ=11 |перамогі_KON=0 | нічыі_KON=0 |паразы_KON=4 |мз_KON=3 |мп_KON=8 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Аланьяспор]] |назва_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэд]] |назва_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір]] |назва_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]] |назва_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чорум]] |назва_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрзурумспор]] |назва_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюпспор]] |назва_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]] |назва_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]] |назва_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газыянтэп]] |назва_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёзтэпэ]] |назва_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]] |назва_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Касымпаша]] |назва_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Каджаэліспор]] |назва_KON=[[Коньяспор Конья|Коньяспор]] |назва_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рызэспор]] |назва_SAM=[[Самсунспор Самсун|Самсунспор]] |назва_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLLS |вынік2=CL3Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Налады і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Забітыя мячы ў гульнях паміж сабою; 5) Розьніца мячоў; 6) Забітыя мячы; 7) Дадатковыя матчы. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLLS=green1|тэкст_CLLS=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Лігавы этап|Лігавы этап Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL3Q=green2|тэкст_CL3Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Трэці кваліфікацыйны раўнд|Трэці кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_ELPO=blue1 |тэкст_ELPO=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі Эўропы]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> 8wj7sp40ljqm6wrpz2duy7fqbo2f9fi 10 299271 2690028 2689117 2026-09-12T06:31:32Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690028 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [https://www.tff.org/default.aspx?pageID=198 Турэцкая футбольная фэдэрацыя] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= ALA, AME, BEŞ, GAZ, GAL, GEN, GÖZ, BAŞ, KOC, KAS, KON, RİZ, SAM, TRA, FEN, ÇOR, ERZ, EYÜ |скарачэньне_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Ала]] |скарачэньне_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэ]] |скарачэньне_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір|ІсБ]] |скарачэньне_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэш]] |скарачэньне_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чор]] |скарачэньне_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрз]] |скарачэньне_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюп]] |скарачэньне_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэн]] |скарачэньне_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Гал]] |скарачэньне_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газ]] |скарачэньне_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёз]] |скарачэньне_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Ген]] |скарачэньне_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Кас]] |скарачэньне_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Кад]] |скарачэньне_KON=[[Коньяспор Конья|Кон]] |скарачэньне_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рыз]] |скарачэньне_SAM=[[Самсунспор Самсун|Сам]] |скарачэньне_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Тра]] |назва_ALA=[[Аланьяспор Аланья|Аланьяспор]] |назва_AME=[[Амэд Дыярбакыр|Амэд]] |назва_BAŞ=[[Істанбул Башакшэхір]] |назва_BEŞ=[[Бэшыкташ Стамбул|Бэшыкташ]] |назва_ÇOR=[[Чорум (футбольны клюб)|Чорум]] |назва_ERZ=[[Эрзурумспор Эрзурум|Эрзурумспор]] |назва_EYÜ=[[Эюпспор Стамбул|Эюпспор]] |назва_FEN=[[Фэнэрбахчэ Стамбул|Фэнэрбахчэ]] |назва_GAL=[[Галатасарай Стамбул|Галатасарай]] |назва_GAZ=[[Газыянтэп (футбольны клюб)|Газыянтэп]] |назва_GÖZ=[[Гёзтэпэ Ізьмір|Гёзтэпэ]] |назва_GEN=[[Генчлербірлігі Анкара|Генчлербірлігі]] |назва_KAS=[[Касымпаша Стамбул|Касымпаша]] |назва_KOC=[[Каджаэліспор Ізьміт|Каджаэліспор]] |назва_KON=[[Коньяспор Конья|Коньяспор]] |назва_RİZ=[[Рызэспор Рызэ|Рызэспор]] |назва_SAM=[[Самсунспор Самсун|Самсунспор]] |назва_TRA=[[Трабзанспор Трабзон|Трабзанспор]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_ALA_AME= |матч_ALA_BAŞ= |матч_ALA_BEŞ=1:0 |матч_ALA_ÇOR= |матч_ALA_ERZ= |матч_ALA_EYÜ= |матч_ALA_FEN= |матч_ALA_GAL= |матч_ALA_GAZ= |матч_ALA_GEN= |матч_ALA_GÖZ= |матч_ALA_KAS= |матч_ALA_KOC= |матч_ALA_KON= |матч_ALA_RİZ= |матч_ALA_SAM= |матч_ALA_TRA= |матч_AME_ALA= |матч_AME_BAŞ= |матч_AME_BEŞ= |матч_AME_ÇOR= |матч_AME_ERZ=3:0 |матч_AME_EYÜ= |матч_AME_FEN= |матч_AME_GAL= |матч_AME_GAZ= |матч_AME_GEN= |матч_AME_GÖZ= |матч_AME_KAS= |матч_AME_KOC= |матч_AME_KON= |матч_AME_RİZ= |матч_AME_SAM= |матч_AME_TRA=2:1 |матч_BAŞ_ALA= |матч_BAŞ_AME= |матч_BAŞ_BEŞ= |матч_BAŞ_ÇOR= |матч_BAŞ_ERZ= |матч_BAŞ_EYÜ= |матч_BAŞ_FEN= |матч_BAŞ_GAL=2:3 |матч_BAŞ_GAZ= |матч_BAŞ_GEN= |матч_BAŞ_GÖZ= |матч_BAŞ_KAS=1:1 |матч_BAŞ_KOC=2:0 |матч_BAŞ_KON= |матч_BAŞ_RİZ= |матч_BAŞ_SAM= |матч_BAŞ_TRA= |матч_BEŞ_ALA= |матч_BEŞ_AME= |матч_BEŞ_BAŞ= |матч_BEŞ_ÇOR=6:2 |матч_BEŞ_ERZ=3:0 |матч_BEŞ_EYÜ=1:0 |матч_BEŞ_FEN= |матч_BEŞ_GAL= |матч_BEŞ_GAZ= |матч_BEŞ_GEN= |матч_BEŞ_GÖZ= |матч_BEŞ_KAS= |матч_BEŞ_KOC= |матч_BEŞ_KON= |матч_BEŞ_RİZ= |матч_BEŞ_SAM= |матч_BEŞ_TRA= |матч_ÇOR_ALA= |матч_ÇOR_AME= |матч_ÇOR_BAŞ= |матч_ÇOR_BEŞ= |матч_ÇOR_ERZ= |матч_ÇOR_EYÜ=3:0 |матч_ÇOR_FEN= |матч_ÇOR_GAL= |матч_ÇOR_GAZ= |матч_ÇOR_GEN= |матч_ÇOR_GÖZ= |матч_ÇOR_KAS=0:1 |матч_ÇOR_KOC= |матч_ÇOR_KON= |матч_ÇOR_RİZ= |матч_ÇOR_SAM= |матч_ÇOR_TRA= |матч_ERZ_ALA= |матч_ERZ_AME= |матч_ERZ_BAŞ= |матч_ERZ_BEŞ= |матч_ERZ_ÇOR= |матч_ERZ_EYÜ= |матч_ERZ_FEN= |матч_ERZ_GAL=0:4 |матч_ERZ_GAZ= |матч_ERZ_GEN= |матч_ERZ_GÖZ= |матч_ERZ_KAS= |матч_ERZ_KOC= |матч_ERZ_KON=1:0 |матч_ERZ_RİZ= |матч_ERZ_SAM= |матч_ERZ_TRA= |матч_EYÜ_ALA=2:1 |матч_EYÜ_AME= |матч_EYÜ_BAŞ= |матч_EYÜ_BEŞ= |матч_EYÜ_ÇOR= |матч_EYÜ_ERZ= |матч_EYÜ_FEN= |матч_EYÜ_GAL= |матч_EYÜ_GAZ=0:1 |матч_EYÜ_GEN= |матч_EYÜ_GÖZ= |матч_EYÜ_KAS= |матч_EYÜ_KOC= |матч_EYÜ_KON= |матч_EYÜ_RİZ= |матч_EYÜ_SAM= |матч_EYÜ_TRA= |матч_FEN_ALA= |матч_FEN_AME= |матч_FEN_BAŞ= |матч_FEN_BEŞ=1:2 |матч_FEN_ÇOR= |матч_FEN_ERZ= |матч_FEN_EYÜ= |матч_FEN_GAL= |матч_FEN_GAZ= |матч_FEN_GEN= |матч_FEN_GÖZ= |матч_FEN_KAS= |матч_FEN_KOC= |матч_FEN_KON=4:2 |матч_FEN_RİZ= |матч_FEN_SAM= |матч_FEN_TRA= |матч_GAL_ALA= |матч_GAL_AME= |матч_GAL_BAŞ= |матч_GAL_BEŞ= |матч_GAL_ÇOR=2:2 |матч_GAL_ERZ= |матч_GAL_EYÜ= |матч_GAL_FEN= |матч_GAL_GAZ= |матч_GAL_GEN= |матч_GAL_GÖZ=3:2 |матч_GAL_KAS= |матч_GAL_KOC= |матч_GAL_KON= |матч_GAL_RİZ= |матч_GAL_SAM= |матч_GAL_TRA= |матч_GAZ_ALA=1:1 |матч_GAZ_AME= |матч_GAZ_BAŞ= |матч_GAZ_BEŞ= |матч_GAZ_ÇOR= |матч_GAZ_ERZ= |матч_GAZ_EYÜ= |матч_GAZ_FEN= |матч_GAZ_GAL= |матч_GAZ_GEN= |матч_GAZ_GÖZ= |матч_GAZ_KAS= |матч_GAZ_KOC= |матч_GAZ_KON= |матч_GAZ_RİZ=1:2 |матч_GAZ_SAM= |матч_GAZ_TRA= |матч_GEN_ALA= |матч_GEN_AME= |матч_GEN_BAŞ= |матч_GEN_BEŞ= |матч_GEN_ÇOR= |матч_GEN_ERZ=1:1 |матч_GEN_EYÜ= |матч_GEN_FEN=2:1 |матч_GEN_GAL= |матч_GEN_GAZ= |матч_GEN_GÖZ= |матч_GEN_KAS= |матч_GEN_KOC= |матч_GEN_KON= |матч_GEN_RİZ= |матч_GEN_SAM= |матч_GEN_TRA= |матч_GÖZ_ALA= |матч_GÖZ_AME= |матч_GÖZ_BAŞ= |матч_GÖZ_BEŞ= |матч_GÖZ_ÇOR= |матч_GÖZ_ERZ= |матч_GÖZ_EYÜ= |матч_GÖZ_FEN= |матч_GÖZ_GAL= |матч_GÖZ_GAZ=2:4 |матч_GÖZ_GEN=0:1 |матч_GÖZ_KAS= |матч_GÖZ_KOC= |матч_GÖZ_KON= |матч_GÖZ_RİZ= |матч_GÖZ_SAM= |матч_GÖZ_TRA= |матч_KAS_ALA= |матч_KAS_AME=2:2 |матч_KAS_BAŞ= |матч_KAS_BEŞ= |матч_KAS_ÇOR= |матч_KAS_ERZ= |матч_KAS_EYÜ= |матч_KAS_FEN= |матч_KAS_GAL= |матч_KAS_GAZ= |матч_KAS_GEN= |матч_KAS_GÖZ= |матч_KAS_KOC= |матч_KAS_KON= |матч_KAS_RİZ= |матч_KAS_SAM= |матч_KAS_TRA=1:1 |матч_KOC_ALA= |матч_KOC_AME=2:0 |матч_KOC_BAŞ= |матч_KOC_BEŞ= |матч_KOC_ÇOR= |матч_KOC_ERZ= |матч_KOC_EYÜ= |матч_KOC_FEN= |матч_KOC_GAL= |матч_KOC_GAZ= |матч_KOC_GEN= |матч_KOC_GÖZ= |матч_KOC_KAS= |матч_KOC_KON= |матч_KOC_RİZ= |матч_KOC_SAM=1:0 |матч_KOC_TRA= |матч_KON_ALA= |матч_KON_AME= |матч_KON_BAŞ= |матч_KON_BEŞ= |матч_KON_ÇOR= |матч_KON_ERZ= |матч_KON_EYÜ= |матч_KON_FEN= |матч_KON_GAL= |матч_KON_GAZ= |матч_KON_GEN= |матч_KON_GÖZ= |матч_KON_KAS= |матч_KON_KOC=1:2 |матч_KON_RİZ=0:1 |матч_KON_SAM= |матч_KON_TRA= |матч_RİZ_ALA=0:1 |матч_RİZ_AME= |матч_RİZ_BAŞ= |матч_RİZ_BEŞ= |матч_RİZ_ÇOR= |матч_RİZ_ERZ= |матч_RİZ_EYÜ= |матч_RİZ_FEN= |матч_RİZ_GAL= |матч_RİZ_GAZ= |матч_RİZ_GEN= |матч_RİZ_GÖZ= |матч_RİZ_KAS= |матч_RİZ_KOC= |матч_RİZ_KON= |матч_RİZ_SAM=0:2 |матч_RİZ_TRA= |матч_SAM_ALA= |матч_SAM_AME= |матч_SAM_BAŞ= |матч_SAM_BEŞ= |матч_SAM_ÇOR= |матч_SAM_ERZ= |матч_SAM_EYÜ= |матч_SAM_FEN=0:2 |матч_SAM_GAL= |матч_SAM_GAZ= |матч_SAM_GEN= |матч_SAM_GÖZ=3:3 |матч_SAM_KAS= |матч_SAM_KOC= |матч_SAM_KON= |матч_SAM_RİZ= |матч_SAM_TRA= |матч_TRA_ALA= |матч_TRA_AME= |матч_TRA_BAŞ=2:1 |матч_TRA_BEŞ= |матч_TRA_ÇOR= |матч_TRA_ERZ= |матч_TRA_EYÜ= |матч_TRA_FEN= |матч_TRA_GAL= |матч_TRA_GAZ= |матч_TRA_GEN=5:0 |матч_TRA_GÖZ= |матч_TRA_KAS= |матч_TRA_KOC= |матч_TRA_KON= |матч_TRA_RİZ= |матч_TRA_SAM= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} gl5gi4wgn6d9cbwd76l3rrnfdg4ryf6 10 300273 2690017 2689110 2026-09-12T06:30:21Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690017 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> <onlyinclude>{{#invoke:Спартовая табліца|main|стыль=ВНП |крыніца = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14675.html 90minut.pl] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 12 верасьня 2026 году</small><!--Месцы камандаў.--> |парадак_камандаў=LPO, LEG, GÓR, WKR, JAG, PIA, GKS, POG, KOR, ZAG, CRA, RAD, WID, ŚLĄ, MOT, WPŁ, WIE, RAK <!--Вынікі камандаў.--> |перамогі_LPO=5 | нічыі_LPO=1 |паразы_LPO=0 |мз_LPO=11 |мп_LPO=4 |перамогі_LEG=4 | нічыі_LEG=3 |паразы_LEG=0 |мз_LEG=15 |мп_LEG=6 |перамогі_GÓR=5 | нічыі_GÓR=0 |паразы_GÓR=1 |мз_GÓR=12 |мп_GÓR=7 |перамогі_WKR=4 | нічыі_WKR=2 |паразы_WKR=2 |мз_WKR=15 |мп_WKR=11 |перамогі_JAG=4 | нічыі_JAG=0 |паразы_JAG=3 |мз_JAG=11 |мп_JAG=10 |перамогі_PIA=3 | нічыі_PIA=1 |паразы_PIA=3 |мз_PIA=13 |мп_PIA=13 |перамогі_GKS=3 | нічыі_GKS=0 |паразы_GKS=3 |мз_GKS=12 |мп_GKS=9 |перамогі_POG=2 | нічыі_POG=3 |паразы_POG=1 |мз_POG=8 |мп_POG=5 |перамогі_KOR=2 | нічыі_KOR=3 |паразы_KOR=1 |мз_KOR=7 |мп_KOR=5 |перамогі_ZAG=2 | нічыі_ZAG=3 |паразы_ZAG=1 |мз_ZAG=6 |мп_ZAG=5 |перамогі_CRA=2 | нічыі_CRA=2 |паразы_CRA=3 |мз_CRA=6 |мп_CRA=8 |перамогі_RAD=2 | нічыі_RAD=2 |паразы_RAD=3 |мз_RAD=6 |мп_RAD=13 |перамогі_WID=1 | нічыі_WID=4 |паразы_WID=2 |мз_WID=10 |мп_WID=10 |перамогі_ŚLĄ=1 | нічыі_ŚLĄ=3 |паразы_ŚLĄ=3 |мз_ŚLĄ=9 |мп_ŚLĄ=11 |перамогі_MOT=1 | нічыі_MOT=2 |паразы_MOT=5 |мз_MOT=9 |мп_MOT=15 |перамогі_WPŁ=1 | нічыі_WPŁ=2 |паразы_WPŁ=3 |мз_WPŁ=4 |мп_WPŁ=11 |перамогі_WIE=1 | нічыі_WIE=1 |паразы_WIE=4 |мз_WIE=9 |мп_WIE=13 |перамогі_RAK=1 | нічыі_RAK=0 |паразы_RAK=6 |мз_RAK=8 |мп_RAK=15 <!--Канец аўтаматызацыі.--> <!--Вызначэньне камандаў (спасылкі ў табліцы)--> |назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]] |назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]] |назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]] |назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]] |назва_KOR=[[Карона Кельцы]] |назва_LPO=[[Лех Познань]] |назва_LEG=[[Легія Варшава]] |назва_MOT=[[Матор Люблін]] |назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]] |назва_POG=[[Погань Шчэцін]] |назва_RAD=[[Радомяк Радам]] |назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]] |назва_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў]] |назва_WID=[[Відзэў Лодзь]] |назва_WIE=[[Вячыста Кракаў]] |назва_WKR=[[Вісла Кракаў]] |назва_WPŁ=[[Вісла Плоцк]] |назва_ZAG=[[Заглембе Любін]] <!--Кваліфікацыі камандаў.--> |вынік1=CLPO |вынік2=CL2Q |вынік3=EL2Q |вынік4=ECL2Q |вынік16=REL |вынік17=REL |вынік18=REL <!--Настройкі і правілы табліцы--> |ліміт_паказу=5 |правілы_клясыфікацыі=1) Пункты; 2) Пункты ў гульнях паміж сабою; 3) Розьніца мячоў у гульнях паміж сабою; 4) Розьніца мячоў; 5) Забітыя мячы; 6) Лік перамог; 7) Лік гасьцявых перамог; 8) Меншая колькасьць пунктаў, падлічаных паводле чырвоных і жоўтых картак; 9) Рэйтынг сумленнай гульні; 10) Жарабя. <!--Вызначэньне слупка кваліфікацыі і паніжэньня--> |загаловак_слупка_вынікаў=QR |колер_CLPO=green1 |тэкст_CLPO=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф|Раўнд плэй-оф Лігі чэмпіёнаў]] |колер_CL2Q=green2 |тэкст_CL2Q=[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі чэмпіёнаў]] |колер_EL2Q=blue2 |тэкст_EL2Q=[[Ліга Эўропы УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы]] |колер_ECL2Q=yellow1 |тэкст_ECL2Q=[[Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2027—2028 гадоў#Другі кваліфікацыйны раўнд|Другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў]] |колер_REL=red1 |тэкст_REL=Паніжэньне ў Першую лігу }}</onlyinclude> hcd8erk9dp9bas4s78dbqob0b9uhrka 10 300274 2690027 2689116 2026-09-12T06:31:31Z DymitrBot 56484 абнаўленьне зьвестак 2690027 wikitext text/x-wiki <noinclude>'''Табліца абнаўляецца аўтаматычна, каб выправіць памылкі, калі ласка, зьвярніцеся да {{У|Dymitr}}.'''</noinclude> {{#invoke:Спартовыя вынікі|main | крыніца = [http://www.90minut.pl/liga/1/liga14675.html 90minut.pl] | стыль_матчаў = футбол |парадак_камандаў= WID, WKR, WPŁ, WIE, GKS, GÓR, ZAG, KOR, CRA, LEG, LPO, MOT, POG, PIA, RAD, RAK, ŚLĄ, JAG |скарачэньне_CRA=[[Краковія Кракаў|Кра]] |скарачэньне_GKS=[[ГКС Катавіцы|ГКС]] |скарачэньне_GÓR=[[Гурнік Забжэ|Гур]] |скарачэньне_JAG=[[Ягелёнія Беласток|Яге]] |скарачэньне_KOR=[[Карона Кельцы|Кар]] |скарачэньне_LPO=[[Лех Познань|Лех]] |скарачэньне_LEG=[[Легія Варшава|Лег]] |скарачэньне_MOT=[[Матор Люблін|Мат]] |скарачэньне_PIA=[[Пяст Глівіцы|Пяс]] |скарачэньне_POG=[[Погань Шчэцін|Пог]] |скарачэньне_RAD=[[Радомяк Радам|Рад]] |скарачэньне_RAK=[[Ракаў Чанстахова|Рак]] |скарачэньне_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў|Сьл]] |скарачэньне_WID=[[Відзэў Лодзь|Від]] |скарачэньне_WIE=[[Вячыста Кракаў|Вяч]] |скарачэньне_WKR=[[Вісла Кракаў|ВіК]] |скарачэньне_WPŁ=[[Вісла Плоцк|ВіП]] |скарачэньне_ZAG=[[Заглембе Любін|Заг]] |назва_CRA=[[Краковія Кракаў|Краковія]] |назва_GKS=[[ГКС Катавіцы]] |назва_GÓR=[[Гурнік Забжэ]] |назва_JAG=[[Ягелёнія Беласток]] |назва_KOR=[[Карона Кельцы]] |назва_LPO=[[Лех Познань]] |назва_LEG=[[Легія Варшава]] |назва_MOT=[[Матор Люблін]] |назва_PIA=[[Пяст Глівіцы]] |назва_POG=[[Погань Шчэцін]] |назва_RAD=[[Радомяк Радам]] |назва_RAK=[[Ракаў Чанстахова]] |назва_ŚLĄ=[[Сьлёнск Уроцлаў]] |назва_WID=[[Відзэў Лодзь]] |назва_WIE=[[Вячыста Кракаў]] |назва_WKR=[[Вісла Кракаў]] |назва_WPŁ=[[Вісла Плоцк]] |назва_ZAG=[[Заглембе Любін]] <!--Пачатак аўтаматызацыі.--> |абнаўленьне = 11 верасьня 2026 |матч_CRA_GKS= |матч_CRA_GÓR=0:1 |матч_CRA_JAG= |матч_CRA_KOR= |матч_CRA_LEG= |матч_CRA_LPO= |матч_CRA_MOT= |матч_CRA_PIA= |матч_CRA_POG=0:2 |матч_CRA_RAD= |матч_CRA_RAK=2:1 |матч_CRA_ŚLĄ= |матч_CRA_WID= |матч_CRA_WIE=3:2 |матч_CRA_WKR= |матч_CRA_WPŁ= |матч_CRA_ZAG= |матч_GKS_CRA= |матч_GKS_GÓR= |матч_GKS_JAG= |матч_GKS_KOR= |матч_GKS_LEG= |матч_GKS_LPO= |матч_GKS_MOT= |матч_GKS_PIA= |матч_GKS_POG= |матч_GKS_RAD=3:1 |матч_GKS_RAK= |матч_GKS_ŚLĄ= |матч_GKS_WID= |матч_GKS_WIE= |матч_GKS_WKR= |матч_GKS_WPŁ=5:0 |матч_GKS_ZAG= |матч_GÓR_CRA= |матч_GÓR_GKS=2:3 |матч_GÓR_JAG= |матч_GÓR_KOR= |матч_GÓR_LEG= |матч_GÓR_LPO= |матч_GÓR_MOT= |матч_GÓR_PIA= |матч_GÓR_POG= |матч_GÓR_RAD= |матч_GÓR_RAK= |матч_GÓR_ŚLĄ=2:1 |матч_GÓR_WID= |матч_GÓR_WIE= |матч_GÓR_WKR=2:1 |матч_GÓR_WPŁ= |матч_GÓR_ZAG= |матч_JAG_CRA= |матч_JAG_GKS= |матч_JAG_GÓR= |матч_JAG_KOR=1:0 |матч_JAG_LEG= |матч_JAG_LPO= |матч_JAG_MOT= |матч_JAG_PIA= |матч_JAG_POG= |матч_JAG_RAD= |матч_JAG_RAK= |матч_JAG_ŚLĄ=2:1 |матч_JAG_WID=0:2 |матч_JAG_WIE= |матч_JAG_WKR= |матч_JAG_WPŁ= |матч_JAG_ZAG= |матч_KOR_CRA= |матч_KOR_GKS= |матч_KOR_GÓR= |матч_KOR_JAG= |матч_KOR_LEG=1:1 |матч_KOR_LPO= |матч_KOR_MOT=1:1 |матч_KOR_PIA= |матч_KOR_POG= |матч_KOR_RAD= |матч_KOR_RAK= |матч_KOR_ŚLĄ= |матч_KOR_WID= |матч_KOR_WIE= |матч_KOR_WKR=1:1 |матч_KOR_WPŁ= |матч_KOR_ZAG= |матч_LEG_CRA= |матч_LEG_GKS= |матч_LEG_GÓR= |матч_LEG_JAG= |матч_LEG_KOR= |матч_LEG_LPO= |матч_LEG_MOT= |матч_LEG_PIA= |матч_LEG_POG= |матч_LEG_RAD=5:0 |матч_LEG_RAK= |матч_LEG_ŚLĄ=1:1 |матч_LEG_WID= |матч_LEG_WIE= |матч_LEG_WKR= |матч_LEG_WPŁ= |матч_LEG_ZAG=3:1 |матч_LPO_CRA=0:0 |матч_LPO_GKS= |матч_LPO_GÓR= |матч_LPO_JAG=2:1 |матч_LPO_KOR= |матч_LPO_LEG= |матч_LPO_MOT= |матч_LPO_PIA=3:0 |матч_LPO_POG= |матч_LPO_RAD= |матч_LPO_RAK=1:0 |матч_LPO_ŚLĄ= |матч_LPO_WID= |матч_LPO_WIE= |матч_LPO_WKR= |матч_LPO_WPŁ= |матч_LPO_ZAG= |матч_MOT_CRA= |матч_MOT_GKS=1:0 |матч_MOT_GÓR= |матч_MOT_JAG=1:2 |матч_MOT_KOR= |матч_MOT_LEG=2:3 |матч_MOT_LPO= |матч_MOT_PIA=0:2 |матч_MOT_POG= |матч_MOT_RAD= |матч_MOT_RAK= |матч_MOT_ŚLĄ= |матч_MOT_WID= |матч_MOT_WIE= |матч_MOT_WKR= |матч_MOT_WPŁ= |матч_MOT_ZAG= |матч_PIA_CRA= |матч_PIA_GKS=3:0 |матч_PIA_GÓR= |матч_PIA_JAG= |матч_PIA_KOR= |матч_PIA_LEG=1:1 |матч_PIA_LPO= |матч_PIA_MOT= |матч_PIA_POG= |матч_PIA_RAD= |матч_PIA_RAK= |матч_PIA_ŚLĄ= |матч_PIA_WID= |матч_PIA_WIE=3:4 |матч_PIA_WKR=4:3 |матч_PIA_WPŁ= |матч_PIA_ZAG= |матч_POG_CRA= |матч_POG_GKS= |матч_POG_GÓR= |матч_POG_JAG= |матч_POG_KOR= |матч_POG_LEG=0:1 |матч_POG_LPO= |матч_POG_MOT=3:1 |матч_POG_PIA= |матч_POG_RAD= |матч_POG_RAK= |матч_POG_ŚLĄ= |матч_POG_WID= |матч_POG_WIE= |матч_POG_WKR=2:2 |матч_POG_WPŁ=1:1 |матч_POG_ZAG= |матч_RAD_CRA=2:1 |матч_RAD_GKS= |матч_RAD_GÓR=1:3 |матч_RAD_JAG= |матч_RAD_KOR= |матч_RAD_LEG= |матч_RAD_LPO= |матч_RAD_MOT= |матч_RAD_PIA= |матч_RAD_POG= |матч_RAD_RAK= |матч_RAD_ŚLĄ= |матч_RAD_WID= |матч_RAD_WIE=2:1 |матч_RAD_WKR= |матч_RAD_WPŁ= |матч_RAD_ZAG=0:0 |матч_RAK_CRA= |матч_RAK_GKS= |матч_RAK_GÓR=1:2 |матч_RAK_JAG=2:5 |матч_RAK_KOR= |матч_RAK_LEG= |матч_RAK_LPO= |матч_RAK_MOT=2:1 |матч_RAK_PIA= |матч_RAK_POG= |матч_RAK_RAD= |матч_RAK_ŚLĄ= |матч_RAK_WID= |матч_RAK_WIE= |матч_RAK_WKR= |матч_RAK_WPŁ=1:2 |матч_RAK_ZAG= |матч_ŚLĄ_CRA=0:0 |матч_ŚLĄ_GKS= |матч_ŚLĄ_GÓR= |матч_ŚLĄ_JAG= |матч_ŚLĄ_KOR= |матч_ŚLĄ_LEG= |матч_ŚLĄ_LPO= |матч_ŚLĄ_MOT= |матч_ŚLĄ_PIA= |матч_ŚLĄ_POG= |матч_ŚLĄ_RAD= |матч_ŚLĄ_RAK=2:1 |матч_ŚLĄ_WID=3:3 |матч_ŚLĄ_WIE= |матч_ŚLĄ_WKR= |матч_ŚLĄ_WPŁ= |матч_ŚLĄ_ZAG= |матч_WID_CRA= |матч_WID_GKS= |матч_WID_GÓR= |матч_WID_JAG= |матч_WID_KOR=1:2 |матч_WID_LEG= |матч_WID_LPO=2:3 |матч_WID_MOT=2:2 |матч_WID_PIA= |матч_WID_POG= |матч_WID_RAD=0:0 |матч_WID_RAK= |матч_WID_ŚLĄ= |матч_WID_WIE= |матч_WID_WKR= |матч_WID_WPŁ= |матч_WID_ZAG= |матч_WIE_CRA= |матч_WIE_GKS= |матч_WIE_GÓR= |матч_WIE_JAG= |матч_WIE_KOR= |матч_WIE_LEG= |матч_WIE_LPO=1:2 |матч_WIE_MOT= |матч_WIE_PIA= |матч_WIE_POG= |матч_WIE_RAD= |матч_WIE_RAK= |матч_WIE_ŚLĄ= |матч_WIE_WID= |матч_WIE_WKR= |матч_WIE_WPŁ= |матч_WIE_ZAG=1:1 |матч_WKR_CRA= |матч_WKR_GKS=2:1 |матч_WKR_GÓR= |матч_WKR_JAG=2:0 |матч_WKR_KOR= |матч_WKR_LEG= |матч_WKR_LPO= |матч_WKR_MOT= |матч_WKR_PIA= |матч_WKR_POG= |матч_WKR_RAD= |матч_WKR_RAK= |матч_WKR_ŚLĄ= |матч_WKR_WID= |матч_WKR_WIE=2:0 |матч_WKR_WPŁ=2:1 |матч_WKR_ZAG= |матч_WPŁ_CRA= |матч_WPŁ_GKS= |матч_WPŁ_GÓR= |матч_WPŁ_JAG= |матч_WPŁ_KOR=0:2 |матч_WPŁ_LEG= |матч_WPŁ_LPO= |матч_WPŁ_MOT= |матч_WPŁ_PIA= |матч_WPŁ_POG= |матч_WPŁ_RAD= |матч_WPŁ_RAK= |матч_WPŁ_ŚLĄ= |матч_WPŁ_WID=0:0 |матч_WPŁ_WIE= |матч_WPŁ_WKR= |матч_WPŁ_ZAG= |матч_ZAG_CRA= |матч_ZAG_GKS= |матч_ZAG_GÓR= |матч_ZAG_JAG= |матч_ZAG_KOR= |матч_ZAG_LEG= |матч_ZAG_LPO= |матч_ZAG_MOT= |матч_ZAG_PIA=2:0 |матч_ZAG_POG=0:0 |матч_ZAG_RAD= |матч_ZAG_RAK= |матч_ZAG_ŚLĄ=2:1 |матч_ZAG_WID= |матч_ZAG_WIE= |матч_ZAG_WKR= |матч_ZAG_WPŁ= <!--Канец аўтаматызацыі.--> }} 5y7s7md9qtj1k4m00urpmchmvnyxaww 0 303746 2690049 2688706 2026-09-12T10:52:00Z XHCKidx 11053 /* Галерэя */ 2690049 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Вуліца Менску |назва = Кірава |былыя назвы = Магазынная (Універсітэцкая), Міхайлаўская (11 ліпеня) |год заснаваньня вуліцы = |статус = |фота = Kirava street (Minsk) p01.jpg |подпіс = Вуліца Кірава |раён = [[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]],[[Кастрыніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] |гістарычны раён = [[Новае Места (Менск)]] |даўжыня = |мэтро = [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]], [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]], [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]] |аўтобус = |тралейбус = |трамвай = |індэкс = |на мапе = |Commons = Miensk, Magazynnaja }} '''Вуліца Кірава''' (''гістарычная назва'' — '''Магазынная''', '''Міхайлаўская''') — вуліца ў цэнтральнай частцы [[Менск]]у ([[Ленінскі раён (Менск)|Ленінскі]] і [[Кастрычніцкі раён (Менск)|Кастрычніцкі]] раёны), якая пачынаецца ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальная плошчы]] і ідзе да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. Названая ў гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Кірава]]<ref>https://minsknews.by/kak-poyavilis-vorota-minska-i-s-godami-menyalas-ulicza-kirova/</ref>. Нумарацыя дамоў ідзе ад [[Прывакзальная плошча (Менск)|Прывакзальнае плошчы]] (ад [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] вуліцы). Перасякае вуліцы: [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]], [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], [[Вуліца Камсамольская (Менск)|Камсамольскую]], [[Вуліца Леніна (Менск)|Леніна]], [[Вуліца Энгельса (Менск)|Энгельса]], [[Вуліца Чырвонаармейская (Менск)|Чырвонаармейскую]]. Побач разьмешчаны станцыі мэтро [[Плошча Леніна (станцыя мэтро, Менск)|Плошча Леніна]], [[Купалаўская (станцыя мэтро)|Купалаўская]] і [[Кастрычніцкая (станцыя мэтро, Менск)|Кастрычніцкая]]. На вуліцы разьмешчаныя: «[[Брама Менска]]»<ref group=~>вул. Кірава, 1 і 2</ref>, [[Міністэрства гандлю Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 8</ref>, [[Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 15</ref>, [[Дынама (стадыён, Менск)|стадыён «Дынама»]], Выканкам [[Садружнасьць незалежных дзяржаваў|СНД]]<ref group=~>вул. Кірава, 17 / вул. Камсамольская, 38</ref>, [[Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь]]<ref group=~>вул. Кірава, 14 / вул. Леніна, 19</ref>, дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва [[БЕЛТА]]<ref group=~>вул. Кірава, 26</ref>. == Гісторыя == Сваю гістарычную назву вуліца '''Магазынная''' атрымала ад размешчаных непадалёк правіянцкіх складоў (ад [[арабская мова|араб.]] '''مخزن''' ('''maḫzan''') — ''«склад», «сховішча»'')<ref>https://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/35/%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD_'%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0'_%D0%BCi%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0_1804_%D0%B3..html</ref>. Сучасная вуліца '''Кірава''' складаецца з дзьвух раней самастойных вуліц: '''Міхайлаўскай''' (за савецкім часам была пераіменаваная ў вуліцу '''11 ліпеня'''), ішла ад вуліцы [[Вуліца Бабруйская (Менск)|Бабруйскай]] да [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]], і '''Магазыннай''' (пазьней — '''Унівэрсытэцкай'''), якая працягвалася ад [[Вуліца Сьвярдлова (Менск)|Сьвярдлова]] да [[Вуліца Янкі Купалы (Менск)|вуліцы Янкі Купалы]]. [[22 сьнежня]] [[1934]] года перайменаваная ў гонар савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча [[Сяргей Кіраў|Сяргея Міронавіча Кірава]]. == Выбітныя збудаваньні == * [[Дом Козінай|Дом Козінай (гімназія Рэйман)]], Кірава, 5, 1890 г. * Міхайлаўскі сквэр (''Віленскі рынак'') * [[Дом Кастравіцкай]], 1911г, Стары адрас — Магазынная, 5 — рог ''Серпухаўскай і Магазыннай'' (зараз [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]], 26/ Кірава, 11) * [[Дынама (стадыён, Менск)|Стадыён "Дынама"]], 1934 год, Кірава, 8 * [[Crowne Plaza (Менск)|Гатэль "Беларусь"]], 1934 год, рог вуліц [[Вуліца Кірава (Менск)|Кірава]] і [[Вуліца Валадарскага (Менск)|Валадарскага]] 13/23 * ''Габрэйская рэальная вучэльня Хайкіна'', 1912 год, Кірава, 21 (зараз - ''Суд Цэнтральнага раёну г. Менска'') * [[Будынак Упраўленьня Беларускай чыгункі (Менск)|Будынак Упраўленьня Беларускай чыгункі]] - узведзены ў канцы [[XIX стагодзьдзе|ХІХ стагодзьдзя]], Кірава, 29 == Галерэя == <gallery caption=" Гістарычныя здымкі" widths=150 heights=150 class="left"> Miensk, Pryvakzalny-Vilenskaja. Менск, Прывакзальны-Віленская (1941-42).jpg|Пачатак вуліцы Кірава (тады - Міхайлаўскай) ад прывакзальнага пляцу, 1941-42 Miensk, Pryvakzalny-Vilenskaja. Менск, Прывакзальны-Віленская (1941-44).jpg|Пачатак вуліцы Міхайлаўскай ад прывакзальнага пляцу, 1943-44 Miensk, Vilenski Rynak, Rejman. Менск, Віленскі Рынак, Рэйман (1911) (2).jpg|Міхайлаўская вуліца, гімназія Рэйман, 1911 год Miensk, Vilenski Rynak, Rejman. Менск, Віленскі Рынак, Рэйман (1941-44).jpg|Міхайлаўская вуліца, гімназія Рэйман, 1941-44 гг. Miensk, Vilenski Rynak. Менск, Віленскі Рынак (1931-33).jpg|Міхайлаўская вуліца, Віленскі Рынак (зараз - Міхайлаўскі сквэр), 1931-33 гг. Miensk, Vilenski Rynak. Менск, Віленскі Рынак (1928).jpg|Міхайлаўская, Віленскі Рынак, 1928 год Miensk, Vilenski Rynak. Менск, Віленскі Рынак (1934).jpg|Крыты павільён на Віленскім Рынку, 1934 год Miensk, Łošyckaja-Magazynnaja. Менск, Лошыцкая-Магазынная (1918).jpg|Скрыжаваньне вуліцы Магазыннай (Кірава) з Лошыцкай (Серпухаўскай, Валадарскага), [[Дом Кастравіцкай]], 1918 год Miensk, Magazynnaja, Chajkin. Менск, Магазынная, Хайкін (1913).jpg|Магазынная, вучэльня Хайкіна, 1913 год Miensk, Magazynnaja, Chajkin. Менск, Магазынная, Хайкін (1927).jpg|Габрэйская рэальная вучэльня Хайкіна, 1927 г. Miensk, Magazynnaja, Chajkin. Менск, Магазынная, Хайкін (1932).jpg|Магазынная (ужо Унівэрсітэцкая), вучэльня Хайкіна, 1932 год Miensk, Magazynnaja, Chajkin. Менск, Магазынная, Хайкін (1930-41).jpg|Магазынная (Унівэрсітэцкая), вучэльня Хайкіна (1930-41 гг. Miensk, Magazynnaja-Franciškanskaja. Менск, Магазынная-Францішканская (1910-19).jpg|Скрыжаваньне Магазыннай (Кірава) з Францішканскай (Леніна/Ленінскай), 1910-19 гг. Miensk, Magazynnaja-Franciškanskaja. Менск, Магазынная-Францішканская (1925).jpg|Будынак Упраўленьня Беларускай чыгункі, 1925 г. Miensk, Magazynnaja-Franciškanskaja. Менск, Магазынная-Францішканская (1910-41).jpg|Магазынная-Францішканская, Будынак Упраўленьня Беларускай чыгункі, 1910-41 гг. Miensk, Franciškanskaja-Magazynnaja. Менск, Францішканская-Магазынная (1928-39).jpg|Будынак Упраўленьня Беларускай чыгункі, 1928-39 гг. Miensk, Kašarskaja-Magazynnaja. Менск, Кашарская-Магазынная (1913).jpg|Скрыжаваньне Магазыннай (Кірава) з Кашарскай (Чырвонаармейскай), гімназія Фалковіча, 1913 год Miensk, Magazynnaja-Nabiarežnaja. Менск, Магазынная-Набярэжная (05.1943).jpg|Канчатак вуліцы Магазыннай пры яе зліцьці з вуліцай Набярэжнай (Янкі Купалы), 05.1943 г. </gallery> <gallery caption=" Сучасныя здымкі" widths=150 heights=150 class="left"> </gallery> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Заўвагі == {{reflist|group="~"}} {{Вуліцы Менску}} [[Катэгорыя:Вуліцы Менску]] [[Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)]] [[Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Менск)]] b6b1iu1h0j8d5e313hwix0fzq4dspnr 0 303818 2689935 2689874 2026-09-11T12:51:25Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2689935 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Радагошча |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Радагошчы |Арыгінальная назва = Радогоща |Лацінка = Radahošča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1604 годам |Першыя згадкі = [[1604]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 21 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 17 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Радаго́шча''' ({{мова-uk|Радого́ща}}) — сяло ў Лугінскай тэрытарыяльнай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:1640 г. Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча ў тарыфе 1640 г.]] Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 12 дымоў сяла Радагошчы Сьвята-Мікольскага Пустынскага манастыра, на чале якога тады быў ігумен Ісайя Трафімовіч, выбіралася адпаведна 12 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 879зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 208</ref>. Сяло Радагошча паказанае на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Радагошча апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] pbkj9u6vs4jiox2lhvol48mtl6y7hft 2689937 2689935 2026-09-11T13:22:04Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2689937 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Радагошча |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Радагошчы |Арыгінальная назва = Радогоща |Лацінка = Radahošča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1604 годам |Першыя згадкі = [[1604]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 21 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 17 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Радаго́шча''' ({{мова-uk|Радого́ща}}) — сяло ў Лугінскай тэрытарыяльнай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === [[Файл:1640 г. Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Daniel Zwicker mapa bagien Polesia 1650.jpg|значак|зьлева|150пкс|Мапа Палескіх балотаў Даніэля Цвікера 1650 г.]] Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 12 дымоў сяла Радагошчы Сьвята-Мікольскага Пустынскага манастыра, на чале якога тады быў ігумен Ісайя Трафімовіч, выбіралася адпаведна 12 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 879зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 208</ref>. Сяло Радагошча паказанае на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Радагошча апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] bc0f9gab1nyzfjzc8anqntipl6x2woc 2689938 2689937 2026-09-11T16:51:01Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2689938 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Радагошча |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Радагошчы |Арыгінальная назва = Радогоща |Лацінка = Radahošča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1604 годам |Першыя згадкі = [[1604]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 21 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 17 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Радаго́шча''' ({{мова-uk|Радого́ща}}) — сяло ў Лугінскай тэрытарыяльнай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === 30 ліпеня 1604 году ігумен манастыра сьвятога Міколы Пустынскага ў Кіеве заявіў у судзе пра наезд пана Вігуры «z pomocnikami» на грунт царкоўнага сяла Радагошчы ў Садках і зьбіцьцё падданых парафіянаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 495</ref>. [[Файл:1640 г. Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Daniel Zwicker mapa bagien Polesia 1650.jpg|значак|зьлева|150пкс|Мапа Палескіх балотаў Даніэля Цвікера 1650 г.]] Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 12 дымоў сяла Радагошчы Сьвята-Мікольскага Пустынскага манастыра, на чале якога тады быў ігумен Ісайя Трафімовіч, выбіралася адпаведна 12 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 879зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 208</ref>. Сяло Радагошча паказанае на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Радагошча апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 9me9786pem966bw2tabqxjpui1c4st2 2689939 2689938 2026-09-11T17:13:15Z Дамінік 64057 2689939 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Радагошча |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Радагошчы |Арыгінальная назва = Радогоща |Лацінка = Radahošča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1604 годам |Першыя згадкі = [[1604]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 21 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 17 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Радаго́шча''' ({{мова-uk|Радого́ща}}) — сяло ў Лугінскай тэрытарыяльнай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. [[Файл:Згадка пра Радагошчу ў 1604 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Згадка пра Радагошчу ў 1604 г.]] [[Файл:1640 г. Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Daniel Zwicker mapa bagien Polesia 1650.jpg|значак|зьлева|150пкс|Мапа Палескіх балотаў Даніэля Цвікера 1650 г.]] == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === 30 ліпеня 1604 году ігумен манастыра сьвятога Міколы Пустынскага ў Кіеве заявіў у судзе пра наезд пана Вігуры «z pomocnikami» на грунт царкоўнага сяла Радагошчы ў Садках і зьбіцьцё падданых парафіянаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 495</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 12 дымоў сяла Радагошчы Сьвята-Мікольскага Пустынскага манастыра, на чале якога тады быў ігумен Ісайя Трафімовіч, выбіралася адпаведна 12 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 879зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 208</ref>. Сяло Радагошча паказанае на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Радагошча апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] gw5cutsi31heme0eyiqyv4irbf03euk 2689940 2689939 2026-09-11T17:51:52Z Дамінік 64057 /* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */ 2689940 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Радагошча |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Радагошчы |Арыгінальная назва = Радогоща |Лацінка = Radahošča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1604 годам |Першыя згадкі = [[1604]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 21 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 17 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Радаго́шча''' ({{мова-uk|Радого́ща}}) — сяло ў Лугінскай тэрытарыяльнай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. [[Файл:Згадка пра Радагошчу ў 1604 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Згадка пра Радагошчу ў 1604 г.]] [[Файл:1640 г. Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Daniel Zwicker mapa bagien Polesia 1650.jpg|значак|зьлева|150пкс|Мапа Палескіх балотаў Даніэля Цвікера 1650 г.]] == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === 30 ліпеня 1604 году ігумен манастыра сьвятога Міколы Пустынскага ў Кіеве заявіў у судзе пра наезд пана Вігуры «z pomocnikami» на грунт царкоўнага сяла Радагошчы ў Садках і зьбіцьцё падданых парафіянаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 495</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 12 дымоў сяла Радагошчы Сьвята-Мікольскага Пустынскага манастыра, на чале якога тады быў ігумен Ісайя Трафімовіч, выбіралася адпаведна 12 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 879зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 208</ref>. Сяло Радагошча паказанае на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. 30 чэрвеня 1663 году гетман войска яго каралеўскай міласьці Запароскага Павал Цяцера адпаведным унівэрсалам да старшыны і ўсіх казакоў Кіеўскага палку{{заўвага|Асабліва ў Оўручы, Чарнобылі, Норынску, Лугінах, Іванкаве і «на сёлах палескіх будучым».}} загадваў прыняць заступніцтва над сёламі Мікольскага манастыра Шапелічамі, Варахобавічамі, Паўловічамі, Радагошчай, Клешчамі і іншымі, абы ніхто ня сьмеў учыняць там паборы ці якія шкоды мясцовым жыхарам і багамольцам<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648–1798). – Киев, 1871. С. 21–22</ref>. 31 сакавіка 1681 году кароль [[Ян Сабескі]] выдаў унівэрсал, якім забараняў усім войскам, што толькі ёсьць у межах Рэчы Паспалітай, спыняцца на пастой, зьбіраць харчовыя і грашовыя стацыі, гібэрну{{заўвага|Падатак на ўтрыманьне войска ў зімовы час.}}, браць падводы ў добрах манастыра Міколы Пустынскага{{заўвага|На чале яго тады быў ігумэн Варлаам Ясінскі.}} Шапелічах, Варахобавічах, Друнках, Зубкавічах, Літках, Астапах і Радагошчы<ref><ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. – С. 52–53</ref>. Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што Мікола-Пустынскі манастыр з 2 дымоў сяла Радагошчы мусіў плаціць 1 злоты<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. – С. 497</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Радагошча апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] mmd2q65lewcqd9adtmw651hye2h4jeh 2689941 2689940 2026-09-11T17:52:51Z Дамінік 64057 2689941 wikitext text/x-wiki {{Населены пункт/Украіна |Назва = Радагошча |Статус = сяло |Назва ў родным склоне = Радагошчы |Арыгінальная назва = Радогоща |Лацінка = Radahošča |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня = перад 1604 годам |Першыя згадкі = [[1604]] |Статус з = |Магдэбурскае права = |Былая назва = |Мясцовая назва = |Вобласьць = [[Жытомірская вобласьць|Жытомірская]] |Аўтаномная рэспубліка = |Раён = [[Корасьценскі раён|Корасьценскі]] |Сельсавет = |Мэр = |Пасада кіраўніка = |Кіраўнік = |Плошча = |Крыніца плошчы = |Вышыня = |Унутраны падзел = |Колькасьць насельніцтва = |Год падліку колькасьці = |Крыніца колькасьці насельніцтва = |КОАТУУ = |Аўтамабільны нумарны знак = |Выява = |Апісаньне выявы = |Шырата градусаў = 50 |Шырата хвілінаў = 57 |Шырата сэкундаў = 21 |Даўгата градусаў = 28 |Даўгата хвілінаў = 19 |Даўгата сэкундаў = 17 |Пазыцыя подпісу на мапе = |Водступ подпісу на мапе = |Commons = |Сайт = }} '''Радаго́шча''' ({{мова-uk|Радого́ща}}) — сяло ў Лугінскай тэрытарыяльнай грамадзе [[Корасьценскі раён|Корасьценскага раёну]] [[Жытомірская вобласьць|Жытомірскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]]. [[Файл:Згадка пра Радагошчу ў 1604 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Згадка пра Радагошчу ў 1604 г.]] [[Файл:1640 г. Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Дронкі, Радагошча ў тарыфе 1640 г.]] [[Файл:Daniel Zwicker mapa bagien Polesia 1650.jpg|значак|зьлева|150пкс|Мапа Палескіх балотаў Даніэля Цвікера 1650 г.]] [[Файл:Шапелічы, Варахобавічы (Вараховічы) ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150пкс|Шапелічы, Варахобавічы, Радагошча ў люстрацыі 1683 г.]] == Гісторыя == === Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай === 30 ліпеня 1604 году ігумен манастыра сьвятога Міколы Пустынскага ў Кіеве заявіў у судзе пра наезд пана Вігуры «z pomocnikami» на грунт царкоўнага сяла Радагошчы ў Садках і зьбіцьцё падданых парафіянаў<ref>Źródła dziejowe (далей: ŹD). T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 495</ref>. Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 12 дымоў сяла Радагошчы Сьвята-Мікольскага Пустынскага манастыра, на чале якога тады быў ігумен Ісайя Трафімовіч, выбіралася адпаведна 12 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 879зв.; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów. Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 208</ref>. Сяло Радагошча паказанае на «Мапе балотаў Палесься», складзенай у 1650 годзе доктарам мэдыцыны Даніэлем Цвікерам, гравіраванай Вільгэльмам Гондыюсам. 30 чэрвеня 1663 году гетман войска яго каралеўскай міласьці Запароскага Павал Цяцера адпаведным унівэрсалам да старшыны і ўсіх казакоў Кіеўскага палку{{заўвага|Асабліва ў Оўручы, Чарнобылі, Норынску, Лугінах, Іванкаве і «на сёлах палескіх будучым».}} загадваў прыняць заступніцтва над сёламі Мікольскага манастыра Шапелічамі, Варахобавічамі, Паўловічамі, Радагошчай, Клешчамі і іншымі, абы ніхто ня сьмеў учыняць там паборы ці якія шкоды мясцовым жыхарам і багамольцам<ref>Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 1. Т. 4. Акты об унии и состоянии православной церкви с половины XVII века (1648–1798). – Киев, 1871. С. 21–22</ref>. 31 сакавіка 1681 году кароль [[Ян Сабескі]] выдаў унівэрсал, якім забараняў усім войскам, што толькі ёсьць у межах Рэчы Паспалітай, спыняцца на пастой, зьбіраць харчовыя і грашовыя стацыі, гібэрну{{заўвага|Падатак на ўтрыманьне войска ў зімовы час.}}, браць падводы ў добрах манастыра Міколы Пустынскага{{заўвага|На чале яго тады быў ігумэн Варлаам Ясінскі.}} Шапелічах, Варахобавічах, Друнках, Зубкавічах, Літках, Астапах і Радагошчы<ref><ref>Архив ЮЗР. Ч. 1. Т. 4. – С. 52–53</ref>. Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што Мікола-Пустынскі манастыр з 2 дымоў сяла Радагошчы мусіў плаціць 1 злоты<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 742; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. – С. 497</ref>. === Пад уладай Расейскай імпэрыі === Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Радагошча апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. === Найноўшы час === == Заўвагі == {{Заўвагі}} == Крыніцы == {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]] 4val8jene7fmc0ec0yq6zcweiu4k5do 0 303829 2689962 2689836 2026-09-11T19:17:13Z Dymitr 10914 артаграфія 2689962 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Ямайка |Лягатып = Jamaica FA.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Гаіці|няма}} 1:2 Ямайка<br />([[Порт-о-Прэнс]], [[Гаіці]]; 22 сакавіка 1925) |Перамога = Ямайка 12:0 [[Мужчынская зборная Брытанскіх Віргінскіх астравоў па футболе|Брытанскія Віргінскія астравы]]<br />([[Гранд-Кайман]], [[Кайманавы астравы]]; 4 сакавіка 1994)<br />Ямайка 12:0 [[Мужчынская зборная Сэнт-Мартэну па футболе|Сэнт-Мартэн]]<br />([[Кінгстан]], [[Ямайка]]; 24 лістапада 2004) |Параза = {{Футбол Коста-Рыка|няма}} 9:0 Ямайка<br />([[Сан-Хасэ (Коста-Рыка)|Сан-Хасэ]], [[Коста-Рыка]]; 24 лютага 1999) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 1998 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1998 году|1998]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 16 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|1963]] |Дасягненьні ў ЧР = Другое месца ([[Залаты кубак КОНКАКАФ 2015 году|2015]], [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году|2017]]) | pattern_la1 = _jam26h | pattern_b1 = _jam26hA | pattern_ra1 = _jam26h | pattern_sh1 = _jam26h | pattern_so1 = _jam26hl | leftarm1 = FFDD00 | body1 = FFDD00 | rightarm1 = FFDD00 | shorts1 = FFDD00 | socks1 = FFDD00 | pattern_b2 = _jam26a | pattern_la2 = _jam26a | pattern_ra2 = _jam26a | pattern_sh2 = _jam26a | pattern_so2 = _jam26al | leftarm2 = 150B00 | body2 = 150B00 | rightarm2 = 150B00 | shorts2 = 150B00 | socks2 = 000000 }} '''Мужчы́нская збо́рная Яма́йкі па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Ямайка|Ямайку]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Ямайская футбольная фэдэрацыя]]. == Гісторыя == [[Ямайская футбольная фэдэрацыя]] (ЯФФ) была створаная ў 1910 годзе. Аднак, першы матч зборнай быў згуляны 22 сакавіка 1925 году ў адкрыцьці трохматчавай сэрыі гульняў супраць [[Мужчынская зборная Гаіці па футболе|зборнай Гаіці]]. Ямайская дружына перамагла ў першым матчы зь лікам 2:1, а затым зноў атрымала перамогі зь лікам 3:0 і 1:0 у двух наступных<ref name="FascinationJamaica" >{{спасылка|аўтар=Tortello, Rebecca|спасылка=http://jamaica-gleaner.com/pages/history/story0077.html|загаловак=A fascination with football|выдавецтва=The Gleaner|дата доступу=29.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20131103162120/http://jamaica-gleaner.com/pages/history/story0077.html|дата копіі=03.11.2013}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesc/carib-tour2569.html|загаловак=Caribbean Tour Matches 1925-1969|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=05.11.2014|дата доступу=24.11.2018|копія=https://web.archive.org/web/20181023131618/http://www.rsssf.com/tablesc/carib-tour2569.html|дата копіі=23.10.2018}}</ref>. На Цэнтральнаамэрыканскіх гульнях 1930 году на Кубе зборная Ямайкі ўпершыню брала ўдзел у міжнародным турніры і саступіла ў абодвух матчах сваёй групы<ref>{{спасылка|аўтар=Garin, Erik|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesc/cag30.html|загаловак=Central American Games 1930 (Cuba)|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=21.04.2011|дата доступу=29.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20131110182402/http://www.rsssf.com/tablesc/cag30.html|дата копіі=10.11.2013}}</ref>. [[Файл:19360113-thejamaicaxi.jpg|значак|зьлева|Ямайская каманда ў 1936 годзе.]] З 1925 да 1962 году зборная Ямайка рэгулярна ладзіла матчы супраць [[Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе|зборных Трынідаду і Табага]], Гаіці і [[Мужчынская зборная Кубы па футболе|Кубы]], а таксама супраць брытанскіх, гаіцянскіх і аргентынскіх футбольных клюбаў<ref name="FascinationJamaica" /><ref>{{спасылка|аўтар=Courtney, Barrie|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesj/jam-intres.html|загаловак=Jamaica – List of International Matches|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=06.03.2014|дата доступу=29.05.2019|копія=https://web.archive.org/web/20110117042003/http://www.rsssf.com/tablesj/jam-intres.html|дата копіі=17.01.2011}}</ref>. У 1962 годзе, у тым самым годзе, калі Ямайка здабыла незалежнасьць, ЯФФ стала сябрам [[ФІФА]]<ref name="FascinationJamaica" />. У 1963 годзе зборная Ямайкі брала ўдзел у першым [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|чэмпіянаце КОНКАКАФ]] у [[Сальвадор]]ы, дзе каманда заняла апошняе месца ў сваёй групе, у якой былі [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|зборныя Мэксыкі]], [[Мужчынская зборная Нідэрляндзкіх Антылаў па футболе|Нідэрляндзкіх Антылаў]] і [[Мужчынская зборная Коста-Рыкі па футболе|Коста-Рыкі]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.concacaf.com/articles/20120406/costa-rica-wins-1963-norceca-title_2304746_2735454|загаловак=Costa Rica wins 1963 NORCECA title|выдавецтва=CONCACAF|дата публікацыі=06.06.2012|копія=https://web.archive.org/web/20120621061058/http://www.concacaf.com/articles/20120406/costa-rica-wins-1963-norceca-title_2304746_2735454|дата копіі=21.06.2012}}</ref>. Каманда зь Ямайкі мусіла была зьняцца з кваліфікацыі да [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1973 году|чэмпіянату КОНКАКАФ 1973 году]] пасьля таго, як 17 гульцоў былі дыскваліфікаваныя за дрэнныя паводзіны падчас туру па [[Бэрмудзкія астравы|Бэрмудзкіх астравах]]<ref>{{навіна|аўтар=Harrias, Nick|спасылка=https://www.independent.co.uk/news/education/education-news/football-loftus-road-the-first-stop-for-jamaica-1151503.html|загаловак=Football: Loftus Road the first stop for Jamaica|выдавец=The Independent|дата публікацыі=21.03.1998|копія=https://web.archive.org/web/20160303172144/http://www.independent.co.uk/news/education/education-news/football-loftus-road-the-first-stop-for-jamaica-1151503.html|дата копіі=03.03.2016}}</ref>. У 1991 годзе зборная Ямайка выгуляла трынідадзкую зборную зь лікам 2:0, стаўшы ўладальнікам [[Карыбскі кубак па футболе|Карыбскага кубка]] і кваліфікаваўшыся на розыгрыш Залатога кубка КОНКАКАФ<ref>{{навіна|аўтар=Helps, H.G|спасылка=http://www.ttfootballhistory.com/node/1456|загаловак=Jamaica conquer Trinidad|выдавец=The Gleaner|дата публікацыі=03.06.1991|копія=http://archive.wikiwix.com/cache/20151206061738/http://www.ttfootballhistory.com/node/1456|дата копіі=06.12.2015}}</ref>. На гэтым турніры каманда заняла апошні радок з нулём пунктаў у групе, дзе таксама спаборнічалі [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|зборныя Гандурасу]], Мэксыкі і [[Мужчынская зборная Канады па футболе|Канады]]<ref>{{спасылка|аўтар=Mazet, François|спасылка=https://www.rsssf.org/tables/91gc.html|загаловак=CONCACAF Championship, Gold Cup 1991|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=09.07.2001|дата доступу=05.06.2019|копія=https://web.archive.org/web/20160304205944/http://www.rsssf.com/tables/91gc.html|дата копіі=04.03.2016}}</ref>. У 1998 годзе Ямайка брала ўдзел у [[Залаты кубак КОНКАКАФ 1998 году|Залатым кубку КОНКАКАФ 1998 году]], заняўшы першае месца ў групе, у якой былі [[Мужчынская зборная Бразыліі па футболе|зборныя Бразыліі]], [[Мужчынская зборная Гватэмалы па футболе|Гватэмалы]] і [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе|Сальвадору]]. Дзякуючы брамніку [[Ўорэн Барэт|Ўорэну Барэту]] ямайкцы пачалі турнір нічыёю 0:0 супраць бразыльцаў<ref>{{навіна|спасылка=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-feb-04-sp-15402-story.html|загаловак=Brazil Can Do No Better Than 0–0 Tie With Jamaica|выдавец=LA Times|дата публікацыі=04.02.1998|копія=https://web.archive.org/web/20211107053109/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1998-feb-04-sp-15402-story.html|дата копіі=07.11.2021}}</ref>. Пасьля перамогаў над Гватэмалай і Сальвадорам зборная прабілася ў паўфінал, дзе іх сустрэла зборная Мэксыкі. Матч перайшоў у дадатковы час, у які мэксыканец Люіс Эрнандэс правёў пераможны гол. У матчы за трэцяе месца Ямайка саступіла зборнай Бразыліі 0:1 і заняла чацьвертае месца<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.insideworldfootball.com/1998-gold-cup/|загаловак=Gold Cup 1998|дата публікацыі=13.06.2019|дата доступу=13.06.2019|копія=https://web.archive.org/web/20211107053015/http://www.insideworldfootball.com/1998-gold-cup/|дата копіі=07.11.2021}}</ref>. Зборная дэбютавала на чэмпіянаце сьвету 1998 году, дзе фінішавала на трэцім радок у групе H з трыма пунктамі, дзякуючы перамозе 2:1 над [[Мужчынская зборная Японіі па футболе|зборнай Японіі]]. Абодва галы ў гэтым матчы загнаў [[Тэадор Ўітмар]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.thefreelibrary.com/Reggae+Boyz+end+their+adventure+with+a+victory%3b+JAPAN+1+JAMAICA+2.-a060783367|загаловак=Reggae Boyz end their adventure with a victory; Japan 1 Jamaica 2.|выдавецтва=Birmingham Post|дата публікацыі=27.06.1998|дата доступу=13.06.2019|копія=https://web.archive.org/web/20211107053138/https://www.thefreelibrary.com/Reggae+Boyz+end+their+adventure+with+a+victory%3B+JAPAN+1+JAMAICA+2.-a060783367|дата копіі=07.11.2021}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://jff.football/reggae-boyz/ Афіцыйны сайт]. {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Ямайкі на [[Залаты кубак КОНКАКАФ|Залатых кубках КОНКАКАФ]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Ямайка}}; |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2009 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2011 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2015 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2017 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2019 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2021 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2023 |Ямайка на ЗК КОНКАКАФ-2025 }} {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Ямайкі на [[Кубак Амэрыкі па футболе|Кубках Амэрыкі]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Ямайка}}; |Ямайка на КА-2015 |Ямайка на КА-2016 |Ямайка на КА-2024 }} {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Ямайкі па футболе| ]] 1uxggochdm92gzcktkyewvi8d484mxs 0 303835 2689943 2026-09-11T18:26:58Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/El_Salvador_national_football_team?oldid=1373384114 2689943 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Сальвадор |Лягатып = El Salvador crest.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Коста-Рыка|няма}} 7:0 Сальвадор<br />([[Гватэмала (горад)|Гватэмала]], [[Гватэмала]]; 14 верасьня 1921) |Перамога = Сальвадор 12:0 {{Футбол Ангілья|няма}}<br />([[Сан-Сальвадор (горад)|Сан-Сальвадор]], [[Сальвадор]]; 6 лютага 2008) |Параза = {{Футбол Вугоршчына|няма}} 10:1 Сальвадор<br />([[Эльчэ]], [[Гішпанія]]; 15 чэрвеня 1982) |Удзелаў у ЧС = 2 |Першы ЧС = 1970 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1982 году|1982]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 20 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|1963]] |Дасягненьні ў ЧР = Другое месца ([[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|1963]], [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1981 году|1981]]) | pattern_la1 = | pattern_b1 = _slv25h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _slv25h | pattern_so1 = _slv25h | leftarm1 = 0044FF | body1 = 0044FF | rightarm1 = 0044FF | shorts1 = 0044FF | socks1 = 0044FF | pattern_la2 = _slv25a | pattern_b2 = _slv25a | pattern_ra2 = _slv25a | pattern_sh2 = _slv25a | pattern_so2 = _slv25a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Сальвадо́ру па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Сальвадор]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Сальвадорская футбольная фэдэрацыя]]. == Гісторыя == У верасьні 1921 году Сальвадор быў запрошаны ў [[Гватэмала|Гватэмалу]] дзеля ўдзелу ў Гульнях стагодзьдзя незалежнасьці, прысьвечаных 100-годзьдзю незалежнасьці Цэнтральнай Амэрыкі ад гішпанскага панаваньня<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.elsalvador.com/especiales/2008/selecta2008/historia.asp|загаловак=Nace la pasion…|выдавецтва=elsalvador.com|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20120930073428/http://www.elsalvador.com/especiales/2008/selecta2008/historia.asp|дата копіі=30.09.2012}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://fesfut.org.sv/historia.php|загаловак=Historia del Fútbol Salvadoreño|выдавецтва=fesfut.org.sv|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110516135336/http://www.fesfut.org.sv/historia.php|дата копіі=16.05.2011}}</ref>. У 1920-я гады дружына часта сустракалася ў таварыскіх матчах супраць [[Мужчынская зборная Коста-Рыкі па футболе|зборных Коста-Рыкі]] і [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|Гандурасу]]. На пачатку 1930-х гадоў Сальвадор прызначыў першага афіцыйнага трэнэра нацыянальнай каманды, кім стаў амэрыканец Марк Скот Томпсан. Гэта было зробленае ў межах падрыхтоўкі да Цэнтральнаамэрыканскіх і Карыбскіх гульняў 1930 году ў [[Гавана|Гаване]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.elbaloncuscatleco.com/directores.html|загаловак=Los Directores en La Selecta|выдавецтва=El Balon Cuscatleco|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20190716065644/http://www.elbaloncuscatleco.com/directores.html|дата копіі=16.07.2019}}</ref>. Зборная Сальвадору заняла чацьвертае месца на турніры<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.elbaloncuscatleco.com/jdcac.html|загаловак=El Salvador en Los Juegos Deportivos|выдавецтва=El Balon Cuscatleco|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110906134512/http://www.elbaloncuscatleco.com/jdcac.html|дата копіі=06.09.2011}}</ref>. [[Файл:Independence Centenary Games, Costa Rica vs El Salvador.jpg|значак|зьлева|Зборныя Коста-Рыкі і Сальвадору ў матчы 1921 году.]] У 1938 годзе [[Сальвадорская футбольная фэдэрацыя]] стала афіліяванай зь [[ФІФА]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/associations/association=slv/index.html|загаловак=El Salvador|выдавецтва=FIFA|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20070610164348/http://fifa.com/associations/association=slv/index.html|дата копіі=10.06.2007}}</ref>. Аднак, зборная ня брала ўдзел у кваліфікацыі да чэмпіянатаў сьвету 1954, 1958, 1962 і 1966 гадоў. На першым [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|чэмпіянаце КОНКАКАФ]] у 1963 годзе Сальвадор прымаў як кваліфікацыйны раўнд, гэтак і фінальны турнір. Зборная Коста-Рыкі стала першым чэмпіёнам, а сальвадорская дружына заняла другі радок<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesc/conca63.html|загаловак=CONCACAF Nations Cup 1963|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=14.02.2004|дата доступу=14.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20221202070518/https://rsssf.org/tablesc/conca63.html|дата копіі=02.12.2022}}</ref>. Грэгорыё Бундыё і ягоны асістэнт Хасэ Сантакалёмба трэнавалі каманду ў кваліфікацыйных этапах да [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1970 году|чэмпіянату сьвету 1970 году]]. Гэта быў першы ўдзел каманды з Сальвадору ў кваліфікацыі да мундыялю. Як гаспадары, [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|зборная Мэксыкі]] кваліфікавалася аўтаматычна, пакінуўшы адное месца для рэгіёну вольным. Плэй-оф супраць зборнай Гандурасу адбыўся ў [[Мэхіка]] 26 чэрвеня, і зборная Сальвадору перамагла зь лікам 3:2 у дадатковы час. 14 ліпеня, у выніку існых напружанасьцяў, узмоцненых вынікам матчу, дзьве краіны пачалі стогадзінны ваенны канфлікт, вядомы як [[Футбольная вайна]]. У выніку Сальвадор і Гандурас былі дыскваліфікаваныя ад удзелу ў кваліфікацыі да чэмпіянату КОНКАКАФ 1969 году. У фінальнай частцы чэмпіянату сьвету 1970 году зборная Сальвадору трапіла ў групу з [[Мужчынская зборная Бэльгіі па футболе|зборнымі Бэльгіі]], Мэксыкі і [[Мужчынская зборная СССР па футболе|СССР]]. Сальвадорцы прагулялі свой першы матч 3:0 зборнай Бэльгіі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1747/report.html|загаловак=FIFA Match Report for Belgium-El Salvador on June 3, 1970|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=12.04.2006|дата доступу=14.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20071016132611/http://fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1747/report.html|дата копіі=16.10.2007}}</ref>. Пазьней каманда саступіла зборнай Мэксыкі 0:4<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1820/report.html|загаловак=FIFA Match Report for Mexico-El Salvador on June 7, 1970|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=20.09.2007|дата доступу=11.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20100615211242/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D32/results/matches/match%3D1820/report.html|дата копіі=06.2010}}</ref>. Трэці матч, які адбыўся 10 чэрвеня, скончыўся паразай ад зборнай СССР 0:2<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1823/report.html|загаловак=FIFA Match Report for Soviet Union-El Salvador on June 10, 1970|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=12.04.2006|дата доступу=11.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20071016132727/http://fifa.com/worldcup/archive/edition%3D32/results/matches/match%3D1823/report.html|дата копіі=10.2007}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://fesfut.org.sv/ Афіцыйны сайт]. {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Сальвадору па футболе| ]] a3qtxlqm9fdds11u3fb1s45lvrowl5j 2689944 2689943 2026-09-11T18:27:15Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Сальвадору па футболе]] у [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе]]: Уніфікацыя 2689943 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Сальвадор |Лягатып = El Salvador crest.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Коста-Рыка|няма}} 7:0 Сальвадор<br />([[Гватэмала (горад)|Гватэмала]], [[Гватэмала]]; 14 верасьня 1921) |Перамога = Сальвадор 12:0 {{Футбол Ангілья|няма}}<br />([[Сан-Сальвадор (горад)|Сан-Сальвадор]], [[Сальвадор]]; 6 лютага 2008) |Параза = {{Футбол Вугоршчына|няма}} 10:1 Сальвадор<br />([[Эльчэ]], [[Гішпанія]]; 15 чэрвеня 1982) |Удзелаў у ЧС = 2 |Першы ЧС = 1970 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1970 году|1970]], [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1982 году|1982]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 20 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|1963]] |Дасягненьні ў ЧР = Другое месца ([[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|1963]], [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1981 году|1981]]) | pattern_la1 = | pattern_b1 = _slv25h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _slv25h | pattern_so1 = _slv25h | leftarm1 = 0044FF | body1 = 0044FF | rightarm1 = 0044FF | shorts1 = 0044FF | socks1 = 0044FF | pattern_la2 = _slv25a | pattern_b2 = _slv25a | pattern_ra2 = _slv25a | pattern_sh2 = _slv25a | pattern_so2 = _slv25a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Сальвадо́ру па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Сальвадор]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Сальвадорская футбольная фэдэрацыя]]. == Гісторыя == У верасьні 1921 году Сальвадор быў запрошаны ў [[Гватэмала|Гватэмалу]] дзеля ўдзелу ў Гульнях стагодзьдзя незалежнасьці, прысьвечаных 100-годзьдзю незалежнасьці Цэнтральнай Амэрыкі ад гішпанскага панаваньня<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.elsalvador.com/especiales/2008/selecta2008/historia.asp|загаловак=Nace la pasion…|выдавецтва=elsalvador.com|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20120930073428/http://www.elsalvador.com/especiales/2008/selecta2008/historia.asp|дата копіі=30.09.2012}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://fesfut.org.sv/historia.php|загаловак=Historia del Fútbol Salvadoreño|выдавецтва=fesfut.org.sv|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110516135336/http://www.fesfut.org.sv/historia.php|дата копіі=16.05.2011}}</ref>. У 1920-я гады дружына часта сустракалася ў таварыскіх матчах супраць [[Мужчынская зборная Коста-Рыкі па футболе|зборных Коста-Рыкі]] і [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|Гандурасу]]. На пачатку 1930-х гадоў Сальвадор прызначыў першага афіцыйнага трэнэра нацыянальнай каманды, кім стаў амэрыканец Марк Скот Томпсан. Гэта было зробленае ў межах падрыхтоўкі да Цэнтральнаамэрыканскіх і Карыбскіх гульняў 1930 году ў [[Гавана|Гаване]]<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.elbaloncuscatleco.com/directores.html|загаловак=Los Directores en La Selecta|выдавецтва=El Balon Cuscatleco|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20190716065644/http://www.elbaloncuscatleco.com/directores.html|дата копіі=16.07.2019}}</ref>. Зборная Сальвадору заняла чацьвертае месца на турніры<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.elbaloncuscatleco.com/jdcac.html|загаловак=El Salvador en Los Juegos Deportivos|выдавецтва=El Balon Cuscatleco|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20110906134512/http://www.elbaloncuscatleco.com/jdcac.html|дата копіі=06.09.2011}}</ref>. [[Файл:Independence Centenary Games, Costa Rica vs El Salvador.jpg|значак|зьлева|Зборныя Коста-Рыкі і Сальвадору ў матчы 1921 году.]] У 1938 годзе [[Сальвадорская футбольная фэдэрацыя]] стала афіліяванай зь [[ФІФА]]<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/associations/association=slv/index.html|загаловак=El Salvador|выдавецтва=FIFA|дата доступу=16.05.2011|копія=https://web.archive.org/web/20070610164348/http://fifa.com/associations/association=slv/index.html|дата копіі=10.06.2007}}</ref>. Аднак, зборная ня брала ўдзел у кваліфікацыі да чэмпіянатаў сьвету 1954, 1958, 1962 і 1966 гадоў. На першым [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1963 году|чэмпіянаце КОНКАКАФ]] у 1963 годзе Сальвадор прымаў як кваліфікацыйны раўнд, гэтак і фінальны турнір. Зборная Коста-Рыкі стала першым чэмпіёнам, а сальвадорская дружына заняла другі радок<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesc/conca63.html|загаловак=CONCACAF Nations Cup 1963|выдавецтва=RSSSF|дата публікацыі=14.02.2004|дата доступу=14.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20221202070518/https://rsssf.org/tablesc/conca63.html|дата копіі=02.12.2022}}</ref>. Грэгорыё Бундыё і ягоны асістэнт Хасэ Сантакалёмба трэнавалі каманду ў кваліфікацыйных этапах да [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1970 году|чэмпіянату сьвету 1970 году]]. Гэта быў першы ўдзел каманды з Сальвадору ў кваліфікацыі да мундыялю. Як гаспадары, [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|зборная Мэксыкі]] кваліфікавалася аўтаматычна, пакінуўшы адное месца для рэгіёну вольным. Плэй-оф супраць зборнай Гандурасу адбыўся ў [[Мэхіка]] 26 чэрвеня, і зборная Сальвадору перамагла зь лікам 3:2 у дадатковы час. 14 ліпеня, у выніку існых напружанасьцяў, узмоцненых вынікам матчу, дзьве краіны пачалі стогадзінны ваенны канфлікт, вядомы як [[Футбольная вайна]]. У выніку Сальвадор і Гандурас былі дыскваліфікаваныя ад удзелу ў кваліфікацыі да чэмпіянату КОНКАКАФ 1969 году. У фінальнай частцы чэмпіянату сьвету 1970 году зборная Сальвадору трапіла ў групу з [[Мужчынская зборная Бэльгіі па футболе|зборнымі Бэльгіі]], Мэксыкі і [[Мужчынская зборная СССР па футболе|СССР]]. Сальвадорцы прагулялі свой першы матч 3:0 зборнай Бэльгіі<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1747/report.html|загаловак=FIFA Match Report for Belgium-El Salvador on June 3, 1970|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=12.04.2006|дата доступу=14.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20071016132611/http://fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1747/report.html|дата копіі=16.10.2007}}</ref>. Пазьней каманда саступіла зборнай Мэксыкі 0:4<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1820/report.html|загаловак=FIFA Match Report for Mexico-El Salvador on June 7, 1970|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=20.09.2007|дата доступу=11.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20100615211242/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D32/results/matches/match%3D1820/report.html|дата копіі=06.2010}}</ref>. Трэці матч, які адбыўся 10 чэрвеня, скончыўся паразай ад зборнай СССР 0:2<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=32/results/matches/match=1823/report.html|загаловак=FIFA Match Report for Soviet Union-El Salvador on June 10, 1970|выдавецтва=FIFA|дата публікацыі=12.04.2006|дата доступу=11.11.2010|копія=https://web.archive.org/web/20071016132727/http://fifa.com/worldcup/archive/edition%3D32/results/matches/match%3D1823/report.html|дата копіі=10.2007}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://fesfut.org.sv/ Афіцыйны сайт]. {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Сальвадору па футболе| ]] a3qtxlqm9fdds11u3fb1s45lvrowl5j 0 303836 2689945 2026-09-11T18:27:15Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Сальвадору па футболе]] у [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе]]: Уніфікацыя 2689945 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе]] rb20xa0vx02gpem6njie448fkgv5p1j 10 303837 2689946 2026-09-11T18:39:29Z Dymitr 10914 пачатак 2689946 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|Сьцягафікацыя/сьцяг</noinclude>}}} | alias = {{{alias|Тэркс і Кэйкас}}} | flag alias = Flag of the Turks and Caicos Islands.svg | size = {{{памер|{{{size|}}}}}} | name = {{{назва|{{{name|}}}}}} | разьмяшчэньне выявы = {{{разьмяшчэньне выявы|}}} }} 0run98wssiv5ef63ae9b83ucqtnxdeh 10 303838 2689947 2026-09-11T18:40:13Z Dymitr 10914 пачатак 2689947 wikitext text/x-wiki {{Футбол краіна|краіна=Тэркс і Кэйкас|пазыцыя={{{1|}}}|сьцяг={{{2|}}}|назва={{{3|}}}}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Нацыянальныя зборныя па футболе|Тэркс і Кэйкас]]</noinclude> 4iciz17f4somixjhw3yxup0wo1qqcsm 6 303839 2689948 2026-09-11T18:40:41Z Dymitr 10914 {{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня | апісаньне = Лягатып [[Мужчынская зборная Кубы па футболе|мужчынскай зборнай Кубы па футболе]] | аўтар = Asociación de Fútbol de Cuba | час стварэньня = 2023 | крыніца = https://umgrandeescudeiro.blogspot.com/2023/04/concacaf-cuba-novo-escudo-da-selecao.html | артыкул = Мужчынская зборная Кубы па футболе | частка = Поўная выява лягатыпа | разрозьненьне = Так | мэта = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спарто... 2689948 wikitext text/x-wiki == Апісаньне == {{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня | апісаньне = Лягатып [[Мужчынская зборная Кубы па футболе|мужчынскай зборнай Кубы па футболе]] | аўтар = Asociación de Fútbol de Cuba | час стварэньня = 2023 | крыніца = https://umgrandeescudeiro.blogspot.com/2023/04/concacaf-cuba-novo-escudo-da-selecao.html | артыкул = Мужчынская зборная Кубы па футболе | частка = Поўная выява лягатыпа | разрозьненьне = Так | мэта = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду | заменнасьць = Гэта лягатып футбольнай зборнай, таму для яго няма свабоднай замены | іншае = Выява — прадмет грамадзкага інтарэса }} == Ліцэнзія == {{Лягатып}} oraezkznp5ic6vd54sz2gjvprubzmy5 0 303840 2689949 2026-09-11T18:41:11Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Cuba_national_football_team?oldid=1371504840 2689949 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Куба |Лягатып = Cuba national football team.png |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = Куба 3:1 {{Футбол Ямайка|няма}}<br />([[Гавана]], [[Куба]]; 16 сакавіка 1930) |Перамога = Куба 11:0 {{Футбол Тэркс і Кэйкас|няма}}<br />([[Гавана]], [[Куба]]; 8 верасьня 2018) |Параза = {{Футбол Швэцыя|няма}} 8:0 Куба<br />([[Антыб]], [[Францыя]]; 12 чэрвеня 1938)<br />{{Футбол СССР|няма}} 8:0 Куба<br />([[Масква]], [[СССР]]; 24 ліпеня 1980)<br />{{Футбол Расея|няма}} 8:0 Куба<br />([[Валгаград]], [[СССР]]; 20 лістапада 2023) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 1938 |Дасягненьні ў ЧС = Чвэрцьфінал ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 12 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1971 году|1971]] |Дасягненьні ў ЧР = Чацьвертае месца ([[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1971 году|1971]]) | pattern_la1 = _jomadanubio1rn | pattern_b1 = _jomadanubio1rn | pattern_ra1 = _jomadanubio1rn | pattern_sh1 = _redsides | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | shorts1 = 181146 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _navyborder | pattern_b2 = _cub23h | pattern_ra2 = _navyborder | pattern_sh2 = _navysides | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Ку́бы па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Куба|Кубу]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольная асацыяцыя Кубы]]. == Гісторыя == Зборная Кубы згуляла свой першы міжнародны футбольны матч 16 сакавіка 1930 году на Цэнтральнаамэрыканскіх і Карыбскіх гульнях таго году. Яна перамагла ў [[Гавана|Гаване]] 3:1 [[Мужчынская зборная Ямайкі па футболе|зборную Ямайку]], якая тады яшчэ была брытанскай калёніяй. Праз чатыры дні кубінцы перамаглі [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|зборную Гандурасу]] 7:0<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesc/cuba-intres.html|загаловак=Cuba&nbsp;– List of International Matches|выдавецтва=Rsssf.com|дата доступу=08.07.2012|копія=https://web.archive.org/web/20220709082411/https://www.rsssf.org/tablesc/cuba-intres.html|дата копіі=09.07.2022}}</ref>. [[Файл:Sweden vs cuba 1938 world cup.jpg|значак|зьлева|Матч паміж зборнымі Кубы і Швэцыі на чэмпіянаце сьвету 1938 году.]] Пастанова зладзіць [[чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|чэмпіянат сьвету 1938 году]] ў [[Францыя|Францыі]] было нэгатыўна ўспрынята ў Амэрыцы, дзе спадзяваліся, што турнір вернецца ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвую Амэрыку]] пасьля мундыялю 1934 году ў Італіі. Усе краіны Паўднёвай Амэрыкі, акрамя [[Мужчынская зборная Бразыліі па футболе|зборнай Бразыліі]], зьняліся, гэтак жа зрабілі краіны КОНКАКАФ, акрамя зборнай Кубы, таму абедзьве кваліфікаваліся аўтаматычна. Турнір ладзіўся ў фармаце роўнага плэй-оф з 16 зборнымі. Каманда Кубы трапіла на [[Мужчынская зборная Румыніі па футболе|зборную Румыніі]] ў сваім першым матчы фінальнай часткі. Першы матч скончыўся ўнічыю 3:3. Перагулёўваньне адбылося на тым самым стадыёне 9 чэрвеня. Румыны выйшлі наперад 1:0 на 35-й хвіліне, але ў другім тайме кубінцы ўраўнавалі вынік дзякуючы голу, а праз шэсьць хвілінаў Карляс Алівэйра загнаў пераможны гол. У чвэрцьфінале 12 чэрвеня зборная Кубы прагуляла [[Мужчынская зборная Швэцыі па футболе|зборнай Швэцыі]] зь лікам 0:8 на стадыёне ў [[Антыб]]е<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nytimes.com/2012/05/02/world/americas/soccer-gains-in-cuba-where-baseball-is-king.htm|загаловак=Baseball in Their Veins, but a New Ball at Their Feet|выдавецтва=The New York Times|дата доступу=08.07.2012}}</ref>. Куба ня брала ўдзел у кваліфікацыі да чэмпіянату сьвету да 1966 году, ужо за рэжымам [[Фідэль Кастра|Фідэля Кастра]]. Яна вярнулася да ўдзелу ў адборычных турнірах да мундыялю 1978 году, але сапраўдны прарыў адбыўся ў адборачных матчах 1982 году, калі Куба амаль дасягнула фінальнага раўнду, але ёй не хапіла толькі двух пунктаў. У 2003 годзе зборная Кубы дасягнула чвэрцьфіналу [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2003 году|Залатога кубка КОНКАКАФ]], дзе саступіла [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CUB Профіль] на бачыне ФІФА. {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Кубы па футболе| ]] l2o5q9qq172yy3co3d3fyj37qntmvq9 2689950 2689949 2026-09-11T18:41:27Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Кубы па футболе]] у [[Мужчынская зборная Кубы па футболе]]: Уніфікацыя 2689949 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Куба |Лягатып = Cuba national football team.png |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = Куба 3:1 {{Футбол Ямайка|няма}}<br />([[Гавана]], [[Куба]]; 16 сакавіка 1930) |Перамога = Куба 11:0 {{Футбол Тэркс і Кэйкас|няма}}<br />([[Гавана]], [[Куба]]; 8 верасьня 2018) |Параза = {{Футбол Швэцыя|няма}} 8:0 Куба<br />([[Антыб]], [[Францыя]]; 12 чэрвеня 1938)<br />{{Футбол СССР|няма}} 8:0 Куба<br />([[Масква]], [[СССР]]; 24 ліпеня 1980)<br />{{Футбол Расея|няма}} 8:0 Куба<br />([[Валгаград]], [[СССР]]; 20 лістапада 2023) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 1938 |Дасягненьні ў ЧС = Чвэрцьфінал ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|1938]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 12 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1971 году|1971]] |Дасягненьні ў ЧР = Чацьвертае месца ([[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1971 году|1971]]) | pattern_la1 = _jomadanubio1rn | pattern_b1 = _jomadanubio1rn | pattern_ra1 = _jomadanubio1rn | pattern_sh1 = _redsides | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | shorts1 = 181146 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _navyborder | pattern_b2 = _cub23h | pattern_ra2 = _navyborder | pattern_sh2 = _navysides | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Ку́бы па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Куба|Кубу]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольная асацыяцыя Кубы]]. == Гісторыя == Зборная Кубы згуляла свой першы міжнародны футбольны матч 16 сакавіка 1930 году на Цэнтральнаамэрыканскіх і Карыбскіх гульнях таго году. Яна перамагла ў [[Гавана|Гаване]] 3:1 [[Мужчынская зборная Ямайкі па футболе|зборную Ямайку]], якая тады яшчэ была брытанскай калёніяй. Праз чатыры дні кубінцы перамаглі [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|зборную Гандурасу]] 7:0<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.rsssf.org/tablesc/cuba-intres.html|загаловак=Cuba&nbsp;– List of International Matches|выдавецтва=Rsssf.com|дата доступу=08.07.2012|копія=https://web.archive.org/web/20220709082411/https://www.rsssf.org/tablesc/cuba-intres.html|дата копіі=09.07.2022}}</ref>. [[Файл:Sweden vs cuba 1938 world cup.jpg|значак|зьлева|Матч паміж зборнымі Кубы і Швэцыі на чэмпіянаце сьвету 1938 году.]] Пастанова зладзіць [[чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году|чэмпіянат сьвету 1938 году]] ў [[Францыя|Францыі]] было нэгатыўна ўспрынята ў Амэрыцы, дзе спадзяваліся, што турнір вернецца ў [[Паўднёвая Амэрыка|Паўднёвую Амэрыку]] пасьля мундыялю 1934 году ў Італіі. Усе краіны Паўднёвай Амэрыкі, акрамя [[Мужчынская зборная Бразыліі па футболе|зборнай Бразыліі]], зьняліся, гэтак жа зрабілі краіны КОНКАКАФ, акрамя зборнай Кубы, таму абедзьве кваліфікаваліся аўтаматычна. Турнір ладзіўся ў фармаце роўнага плэй-оф з 16 зборнымі. Каманда Кубы трапіла на [[Мужчынская зборная Румыніі па футболе|зборную Румыніі]] ў сваім першым матчы фінальнай часткі. Першы матч скончыўся ўнічыю 3:3. Перагулёўваньне адбылося на тым самым стадыёне 9 чэрвеня. Румыны выйшлі наперад 1:0 на 35-й хвіліне, але ў другім тайме кубінцы ўраўнавалі вынік дзякуючы голу, а праз шэсьць хвілінаў Карляс Алівэйра загнаў пераможны гол. У чвэрцьфінале 12 чэрвеня зборная Кубы прагуляла [[Мужчынская зборная Швэцыі па футболе|зборнай Швэцыі]] зь лікам 0:8 на стадыёне ў [[Антыб]]е<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.nytimes.com/2012/05/02/world/americas/soccer-gains-in-cuba-where-baseball-is-king.htm|загаловак=Baseball in Their Veins, but a New Ball at Their Feet|выдавецтва=The New York Times|дата доступу=08.07.2012}}</ref>. Куба ня брала ўдзел у кваліфікацыі да чэмпіянату сьвету да 1966 году, ужо за рэжымам [[Фідэль Кастра|Фідэля Кастра]]. Яна вярнулася да ўдзелу ў адборычных турнірах да мундыялю 1978 году, але сапраўдны прарыў адбыўся ў адборачных матчах 1982 году, калі Куба амаль дасягнула фінальнага раўнду, але ёй не хапіла толькі двух пунктаў. У 2003 годзе зборная Кубы дасягнула чвэрцьфіналу [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2003 году|Залатога кубка КОНКАКАФ]], дзе саступіла [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CUB Профіль] на бачыне ФІФА. {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Кубы па футболе| ]] l2o5q9qq172yy3co3d3fyj37qntmvq9 0 303841 2689951 2026-09-11T18:41:27Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Кубы па футболе]] у [[Мужчынская зборная Кубы па футболе]]: Уніфікацыя 2689951 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Кубы па футболе]] od3ez6ey8fub207610qwbbrmz9f1kz8 10 303842 2689952 2026-09-11T18:52:04Z Dymitr 10914 пачатак 2689952 wikitext text/x-wiki {{Футбол краіна|краіна=Гаяна|пазыцыя={{{1|}}}|сьцяг={{{2|}}}|назва={{{3|}}}}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Нацыянальныя зборныя па футболе|Гаяна]]</noinclude> eicqkbzcake4535oescifezynagslv3 6 303843 2689953 2026-09-11T18:58:42Z Dymitr 10914 {{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня | апісаньне = Лягатып [[Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе|мужчынскай зборнай Трынідаду і Табага па футболе]] | аўтар = Trinidad and Tobago Football Association | час стварэньня = XXI стагодзьдзе | крыніца = https://digitalhub.fifa.com/m/201665621fd9933/original/FIFA-Annual-Report-2024.pdf | артыкул = Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе | частка = Поўная выява лягатыпа | разрозьненьне = Та... 2689953 wikitext text/x-wiki == Апісаньне == {{Абгрунтаваньне добрасумленнага выкарыстаньня | апісаньне = Лягатып [[Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе|мужчынскай зборнай Трынідаду і Табага па футболе]] | аўтар = Trinidad and Tobago Football Association | час стварэньня = XXI стагодзьдзе | крыніца = https://digitalhub.fifa.com/m/201665621fd9933/original/FIFA-Annual-Report-2024.pdf | артыкул = Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе | частка = Поўная выява лягатыпа | разрозьненьне = Так | мэта = Дапамагчы чытычам ідэнтыфікаваць спартовую каманду | заменнасьць = Гэта лягатып футбольнай зборнай, таму для яго няма свабоднай замены | іншае = Выява — прадмет грамадзкага інтарэса }} == Ліцэнзія == {{SVG-лягатып}} eajhsnuyfkw6n0sg26osd5pvmk9xxjg 0 303844 2689954 2026-09-11T18:59:06Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Trinidad_and_Tobago_national_football_team?oldid=1372389333 2689954 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Трынідад і Табага |Лягатып = Trinidad and Tobago Football Association logo.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Гаяна|няма||Брытанская Гвіяна}} 1:4 Трынідад і Табага<br />([[Брытанская Гвіяна]]; 21 ліпеня 1905) |Перамога = Трынідад і Табага 15:0 {{Футбол Ангілья|няма}}<br />([[Арыма]], [[Трынідад і Табага]]; 10 лістапада 2019) |Параза = {{Футбол Мэксыка|няма}} 7:0 Трынідад і Табага<br />([[Мэхіка]], [[Мэксыка]]; 8 кастрычніка 2000)<br />{{Футбол ЗША|няма}} 7:0 Трынідад і Табага<br />([[Арланда]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]; 31 студзеня 2021) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 2006 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 19 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1967 году|1967]] |Дасягненьні ў ЧР = Другое месца ([[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1973 году|1973]]) | pattern_la1 = _tri24h | pattern_b1 = _tri24h | pattern_ra1 = _tri24h | pattern_sh1 = _tri23h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = FF0013 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _tri24a | pattern_b2 = _tri24a | pattern_ra2 = _tri24a | pattern_sh2 = _tri23a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Трыніда́ду і Таба́га па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Трынідад і Табага]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольная асацыяцыя Трынідаду і Табага]]. == Гісторыя == На [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1973 году|чэмпіянаце КОНКАКАФ 1973 году]] зборная Трынідаду і Табага не хапіла двух пунктаў, каб кваліфікавацца на [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1974 году|чэмпіянат сьвету 1974 году]]. Гэта адбылося ў вельмі спрэчным матчы. 4 сьнежня 1973 году трынідадцы саступілі гаспадарам турніру з [[Мужчынская зборная Гаіці па футболе|зборнай Гаіці]] зь лікам 1:2, пры гэтым ім не залічылі пяць загнаных галоў. Арбітар сустрэчы Хасэ Рабэрта Энрыкес з [[Сальвадор]]у і канадзкі бакавы рэфэры Джэймз Іге былі пазьней пажыцьцёва дыскваліфікаваныя [[ФІФА]] за сумнеўныя пастановы цягам гэтага матчу<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2006/jun/03/worldcup2006.sport7|загаловак=Trinidad and Tobago's Soca Warriors set to give them all in Germany|выдавец=Guardian UK|копія=https://web.archive.org/web/20160919062133/https://www.theguardian.com/football/2006/jun/03/worldcup2006.sport7|дата копіі=19.09.2016}}</ref><ref>{{артыкул|загаловак=Football: Carnival time and the Trinis are up for the party|выдавецтва=The Independent on Sunday|год=11.12.2005}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.socawarriors.net/forum/index.php?topic=15743.msg162330|загаловак=Trinidad Express&nbsp;– Haitian robbery: Trinidad and Tobago cheated W/Cup spot|выдавец=Socawarriors.net|копія=https://web.archive.org/web/20120210030921/http://www.socawarriors.net/forum/index.php?topic=15743.msg162330|дата копіі=10.02.2012}}</ref>. [[Файл:Dwight Yorke in Chennai.jpg|значак|зьлева|[[Дўайт Ёрк]] уважаецца за аднаго з найбольш пасьпяховых футбалістаў краіны.]] Каманда Трынідаду і Табага была ў адным матчы ад кваліфікацыі на [[чэмпіянат сьвету па футболе 1990 году|чэмпіянат сьвету 1990 году]] ў [[Італія|Італіі]]. Падчас кваліфікацыйнай кампаніі каманду называлі «Ўдарнай дружынай». У апошнім матчы, які адбываўся ўдома 19 лістапада 1989 году супраць [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]], трынідадцам была патрэбная толькі нічыя, каб кваліфікавацца. Перад перапоўненымі трыбунамі Нацыянальнага стадыёну, дзе сабралося больш за 30 тысяч чалавек<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=CndeofqbjZ0|загаловак=Red-Day, Nov, 19, 1989|выдавец=YouTube.com|копія=https://web.archive.org/web/20190214035327/https://www.youtube.com/watch?v=CndeofqbjZ0&gl=US&hl=en|дата копіі=14.02.2019}}</ref>, амэрыканец [[Пол Каліджуры]] адзначыўся адзіным голам на 38-й хвіліне, разьбіўшы надзеі Трынідаду і Табага на кваліфікацыю<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.guardian.co.tt/archives/2005-11-21/pulse.html|загаловак=Pulse: Thank You Trinidad and Tobago Warriors|выдавец=Trinidad Guardian|копія=https://web.archive.org/web/20071117040241/http://www.guardian.co.tt/archives/2005-11-21/pulse.html|дата копіі=17.11.2007}}</ref>. За ўзорныя паводзіны заўзятараў, не зважаючы на паразу, гледачы Трынідаду і Табага былі ўшанаваныя прэміяй Справядлівай гульні ФІФА ў 1989 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/aboutfifa/worldwideprograms/footballforhope/fairplay/awards.html|загаловак=FIFA Fair Play Awards|выдавец=FIFA.com|копія=https://web.archive.org/web/20090401164733/http://www.fifa.com/aboutfifa/worldwideprograms/footballforhope/fairplay/awards.html|дата копіі=01.04.2009}}</ref>. Каманда кваліфікавалася на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|чэмпіянат сьвету 2006 году]] ў [[Нямеччына|Нямеччыне]], што стала першым трапленьнем зборнай на мундыяль. У Нямеччыне дружына трапіла ў групу B поруч з [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборнымі Ангельшчыны]], [[Мужчынская зборная Швэцыі па футболе|Швэцыі]] і [[Мужчынская зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]. У першым матчы каманда згуляла ўнічыю 0:0 супраць зборнай Швэцыі, пры гэтым яшчэ ў пачатку другога тайму яна засталася ў складзе дзесяці гульцоў праз выдаленьне. У двух наступных матчах зборная Трынідаду і Табага зазнала паразы ад зборных Ангельшчыны і Парагваю з аднолькавым лікам 0:2. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://thettfa.com/ Афіцыйны сайт] {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Трынідаду і Табага па футболе| ]] 4n452vri66ng92luxaz8w3u2t2gjmdo 2689955 2689954 2026-09-11T18:59:23Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Трынідаду і Табага па футболе]] у [[Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе]]: Уніфікацыя 2689954 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Трынідад і Табага |Лягатып = Trinidad and Tobago Football Association logo.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Гаяна|няма||Брытанская Гвіяна}} 1:4 Трынідад і Табага<br />([[Брытанская Гвіяна]]; 21 ліпеня 1905) |Перамога = Трынідад і Табага 15:0 {{Футбол Ангілья|няма}}<br />([[Арыма]], [[Трынідад і Табага]]; 10 лістапада 2019) |Параза = {{Футбол Мэксыка|няма}} 7:0 Трынідад і Табага<br />([[Мэхіка]], [[Мэксыка]]; 8 кастрычніка 2000)<br />{{Футбол ЗША|няма}} 7:0 Трынідад і Табага<br />([[Арланда]], [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]; 31 студзеня 2021) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 2006 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|2006]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 19 |Першы ЧР = [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1967 году|1967]] |Дасягненьні ў ЧР = Другое месца ([[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1973 году|1973]]) | pattern_la1 = _tri24h | pattern_b1 = _tri24h | pattern_ra1 = _tri24h | pattern_sh1 = _tri23h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = FF0013 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _tri24a | pattern_b2 = _tri24a | pattern_ra2 = _tri24a | pattern_sh2 = _tri23a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF }} '''Мужчы́нская збо́рная Трыніда́ду і Таба́га па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Трынідад і Табага]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Футбольная асацыяцыя Трынідаду і Табага]]. == Гісторыя == На [[Чэмпіянат нацыяў КОНКАКАФ 1973 году|чэмпіянаце КОНКАКАФ 1973 году]] зборная Трынідаду і Табага не хапіла двух пунктаў, каб кваліфікавацца на [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1974 году|чэмпіянат сьвету 1974 году]]. Гэта адбылося ў вельмі спрэчным матчы. 4 сьнежня 1973 году трынідадцы саступілі гаспадарам турніру з [[Мужчынская зборная Гаіці па футболе|зборнай Гаіці]] зь лікам 1:2, пры гэтым ім не залічылі пяць загнаных галоў. Арбітар сустрэчы Хасэ Рабэрта Энрыкес з [[Сальвадор]]у і канадзкі бакавы рэфэры Джэймз Іге былі пазьней пажыцьцёва дыскваліфікаваныя [[ФІФА]] за сумнеўныя пастановы цягам гэтага матчу<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2006/jun/03/worldcup2006.sport7|загаловак=Trinidad and Tobago's Soca Warriors set to give them all in Germany|выдавец=Guardian UK|копія=https://web.archive.org/web/20160919062133/https://www.theguardian.com/football/2006/jun/03/worldcup2006.sport7|дата копіі=19.09.2016}}</ref><ref>{{артыкул|загаловак=Football: Carnival time and the Trinis are up for the party|выдавецтва=The Independent on Sunday|год=11.12.2005}}</ref><ref>{{спасылка|спасылка=http://www.socawarriors.net/forum/index.php?topic=15743.msg162330|загаловак=Trinidad Express&nbsp;– Haitian robbery: Trinidad and Tobago cheated W/Cup spot|выдавец=Socawarriors.net|копія=https://web.archive.org/web/20120210030921/http://www.socawarriors.net/forum/index.php?topic=15743.msg162330|дата копіі=10.02.2012}}</ref>. [[Файл:Dwight Yorke in Chennai.jpg|значак|зьлева|[[Дўайт Ёрк]] уважаецца за аднаго з найбольш пасьпяховых футбалістаў краіны.]] Каманда Трынідаду і Табага была ў адным матчы ад кваліфікацыі на [[чэмпіянат сьвету па футболе 1990 году|чэмпіянат сьвету 1990 году]] ў [[Італія|Італіі]]. Падчас кваліфікацыйнай кампаніі каманду называлі «Ўдарнай дружынай». У апошнім матчы, які адбываўся ўдома 19 лістапада 1989 году супраць [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]], трынідадцам была патрэбная толькі нічыя, каб кваліфікавацца. Перад перапоўненымі трыбунамі Нацыянальнага стадыёну, дзе сабралося больш за 30 тысяч чалавек<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.youtube.com/watch?v=CndeofqbjZ0|загаловак=Red-Day, Nov, 19, 1989|выдавец=YouTube.com|копія=https://web.archive.org/web/20190214035327/https://www.youtube.com/watch?v=CndeofqbjZ0&gl=US&hl=en|дата копіі=14.02.2019}}</ref>, амэрыканец [[Пол Каліджуры]] адзначыўся адзіным голам на 38-й хвіліне, разьбіўшы надзеі Трынідаду і Табага на кваліфікацыю<ref>{{спасылка|спасылка=http://www.guardian.co.tt/archives/2005-11-21/pulse.html|загаловак=Pulse: Thank You Trinidad and Tobago Warriors|выдавец=Trinidad Guardian|копія=https://web.archive.org/web/20071117040241/http://www.guardian.co.tt/archives/2005-11-21/pulse.html|дата копіі=17.11.2007}}</ref>. За ўзорныя паводзіны заўзятараў, не зважаючы на паразу, гледачы Трынідаду і Табага былі ўшанаваныя прэміяй Справядлівай гульні ФІФА ў 1989 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.fifa.com/aboutfifa/worldwideprograms/footballforhope/fairplay/awards.html|загаловак=FIFA Fair Play Awards|выдавец=FIFA.com|копія=https://web.archive.org/web/20090401164733/http://www.fifa.com/aboutfifa/worldwideprograms/footballforhope/fairplay/awards.html|дата копіі=01.04.2009}}</ref>. Каманда кваліфікавалася на [[чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|чэмпіянат сьвету 2006 году]] ў [[Нямеччына|Нямеччыне]], што стала першым трапленьнем зборнай на мундыяль. У Нямеччыне дружына трапіла ў групу B поруч з [[Мужчынская зборная Ангельшчыны па футболе|зборнымі Ангельшчыны]], [[Мужчынская зборная Швэцыі па футболе|Швэцыі]] і [[Мужчынская зборная Парагваю па футболе|Парагваю]]. У першым матчы каманда згуляла ўнічыю 0:0 супраць зборнай Швэцыі, пры гэтым яшчэ ў пачатку другога тайму яна засталася ў складзе дзесяці гульцоў праз выдаленьне. У двух наступных матчах зборная Трынідаду і Табага зазнала паразы ад зборных Ангельшчыны і Парагваю з аднолькавым лікам 0:2. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://thettfa.com/ Афіцыйны сайт] {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Трынідаду і Табага па футболе| ]] 4n452vri66ng92luxaz8w3u2t2gjmdo 0 303845 2689956 2026-09-11T18:59:23Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Трынідаду і Табага па футболе]] у [[Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе]]: Уніфікацыя 2689956 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Трынідаду і Табага па футболе]] lwtfieeyp00sgzjzmqacfx5u6r98q5u 10 303846 2689957 2026-09-11T19:11:45Z Dymitr 10914 пачатак 2689957 wikitext text/x-wiki {{Футбол краіна|краіна=Дамініканская Рэспубліка|пазыцыя={{{1|}}}|сьцяг={{{2|}}}|назва={{{3|}}}}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Нацыянальныя зборныя па футболе|Дамініканская Рэспубліка]]</noinclude> oj34m08g4q9deh5kcpl0tb52x39s8el 0 303847 2689958 2026-09-11T19:15:49Z Dymitr 10914 крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Curaçao_national_football_team?oldid=1374374864 2689958 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Кюрасао |Лягатып = Curacao Football Federation.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Дамініканская Рэспубліка|няма}} 1:0 Кюрасао<br />([[Сан-Крыстабаль (Дамініканская Рэспубліка)|Сан-Крыстабаль]], [[Дамініканская Рэспубліка]]; 18 жніўня 2011) |Перамога = Кюрасао 10:0 {{Футбол Грэнада|няма}}<br />([[Вілемстад]], [[Кюрасао]]; 10 верасьня 2018) |Параза = {{Футбол Аргентына|няма}} 7:0 Кюрасао<br />([[Сант’яга-дэль-Эстэра]], [[Аргентына]]; 28 сакавіка 2023) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 2026 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 3 |Першы ЧР = [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году|2017]] |Дасягненьні ў ЧР = Чвэрцьфінал ([[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|2019]]) | pattern_la1 = _cur26h | pattern_b1 = _cur26hA | pattern_ra1 = _cur26h | pattern_sh1 = _cur26h | pattern_so1 = _cur26hl | leftarm1 = 344fc0 | body1 = 344fc0 | rightarm1 = 344fc0 | shorts1 = 344fc0 | socks1 = 344fc0 | pattern_la2 = _cur26a | pattern_b2 = _cur26aA | pattern_ra2 = _cur26a | pattern_sh2 = _cur26a | pattern_so2 = _cur26al | leftarm2 = f2efd4 | body2 = f2efd4 | rightarm2 = f2efd4 | shorts2 = f2efd4 | socks2 = f2efd4 }} '''Мужчы́нская збо́рная Кюраса́о па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Кюрасао]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]]. == Гісторыя == Першай нацыянальнай футбольнай камандай, якая насіла назву Кюрасао, была нацыянальная зборная тэрыторыі Кюрасао. Яна дэбютавала ў 1924 годзе ў гасьцявым матчы супраць [[Мужчынская зборная Арубы па футболе|зборнай тэрыторыі Арубы]]. У матчы паміж суседзямі зборная Кюрасао перамагла зь лікам 4:0. У сьнежні 1954 году тэрыторыя Кюрасао была далучаная да [[Нідэрляндзкія Антылы|Нідэрляндзкіх Антылаў]], якія пасьля канстытуцыйных зьменаў атрымалі статус краіны ў складзе [[Каралеўства Нідэрляндаў]]. 10 кастрычніка 2010 году Нідэрландзкія Антылы былі распушчаны, у выніку чаго Кюрасао атрымала незалежнасьць. [[Файл:Curacao Flag in Opening Ceremony FIFA World Cup 2026.jpg|значак|зьлева|[[Сьцяг Кюрасао]] выносіцца на цырымоніі адкрыцьця чэмпіянату сьвету 2026 году.]] [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]] стала сябрам [[ФІФА]] ў сакавіку 2011 году як пераемніца фэдэрацыі Нідэрляндзкіх Антылаў. Гэта было павязанае з тым, што Кюрасао былі найбуйнейшай востраўнай тэрыторыяй у складзе былой дзяржавы. Зборная Кюрасао ўпершыню трапіла на [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году]], дзе згуляла ў адной групе з [[Мужчынская зборная Ямайкі па футболе|зборнымі Ямайкі]], [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе|Сальвадору]] і [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], прагуляўшы ўва ўсіх матчах групы. У наступным розыгрышы [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|Залатога кубка КОНКАКАФ 2019 году]] зборная Кюрасао трапіла ў групу разам з зборнымі Сальвадору, Ямайкі і [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|Гандурасу]]. 21 чэрвеня 2019 году каманда здабыла сваю першую перамогу на Залатым кубку, калі [[Леандра Бакуна]] загнаў мяч у браму гандурасцаў, які скончыўся перамогай 1:0. У чвэрцьфінале зборная выбыла з турніру пасьля паразы ад [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]]. У лістападзе 2025 году, падчас кваліфікацыі да [[чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|чэмпіянату сьвету 2026 году]], зборная Кюрасао згуляла ўнічыю 0:0 супраць зборнай Ямайкі, зрабіўшыся найменшай краінай у гісторыі, як паводле насельніцтва, гэтак і паводле плошчы, якая калі-небудзь кваліфікавалася на чэмпіянат сьвету<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|загаловак='An impossibility made possible': how tiny Curaçao made World Cup history|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=19.11.2025|дата доступу=05.09.2026|копія=https://web.archive.org/web/20251119161524/https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|дата копіі=19.11.2025}}</ref>. Усяго празь пяць тыдняў пасьля гэтага [[Мужчынская зборная Каба-Вэрдэ па футболе|зборная Каба-Вэрдэ]] перахапіла рэкорд паводле плошчы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.ffk.cw/ Афіцыйны сайт] {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Кюрасао па футболе| ]] sn4in6u90115qzaf91u52w7omzzyiuq 2689959 2689958 2026-09-11T19:16:04Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Кюрасао па футболе]] у [[Мужчынская зборная Кюрасао па футболе]]: Уніфікацыя 2689958 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Кюрасао |Лягатып = Curacao Football Federation.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Дамініканская Рэспубліка|няма}} 1:0 Кюрасао<br />([[Сан-Крыстабаль (Дамініканская Рэспубліка)|Сан-Крыстабаль]], [[Дамініканская Рэспубліка]]; 18 жніўня 2011) |Перамога = Кюрасао 10:0 {{Футбол Грэнада|няма}}<br />([[Вілемстад]], [[Кюрасао]]; 10 верасьня 2018) |Параза = {{Футбол Аргентына|няма}} 7:0 Кюрасао<br />([[Сант’яга-дэль-Эстэра]], [[Аргентына]]; 28 сакавіка 2023) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 2026 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 3 |Першы ЧР = [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году|2017]] |Дасягненьні ў ЧР = Чвэрцьфінал ([[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|2019]]) | pattern_la1 = _cur26h | pattern_b1 = _cur26hA | pattern_ra1 = _cur26h | pattern_sh1 = _cur26h | pattern_so1 = _cur26hl | leftarm1 = 344fc0 | body1 = 344fc0 | rightarm1 = 344fc0 | shorts1 = 344fc0 | socks1 = 344fc0 | pattern_la2 = _cur26a | pattern_b2 = _cur26aA | pattern_ra2 = _cur26a | pattern_sh2 = _cur26a | pattern_so2 = _cur26al | leftarm2 = f2efd4 | body2 = f2efd4 | rightarm2 = f2efd4 | shorts2 = f2efd4 | socks2 = f2efd4 }} '''Мужчы́нская збо́рная Кюраса́о па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Кюрасао]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]]. == Гісторыя == Першай нацыянальнай футбольнай камандай, якая насіла назву Кюрасао, была нацыянальная зборная тэрыторыі Кюрасао. Яна дэбютавала ў 1924 годзе ў гасьцявым матчы супраць [[Мужчынская зборная Арубы па футболе|зборнай тэрыторыі Арубы]]. У матчы паміж суседзямі зборная Кюрасао перамагла зь лікам 4:0. У сьнежні 1954 году тэрыторыя Кюрасао была далучаная да [[Нідэрляндзкія Антылы|Нідэрляндзкіх Антылаў]], якія пасьля канстытуцыйных зьменаў атрымалі статус краіны ў складзе [[Каралеўства Нідэрляндаў]]. 10 кастрычніка 2010 году Нідэрландзкія Антылы былі распушчаны, у выніку чаго Кюрасао атрымала незалежнасьць. [[Файл:Curacao Flag in Opening Ceremony FIFA World Cup 2026.jpg|значак|зьлева|[[Сьцяг Кюрасао]] выносіцца на цырымоніі адкрыцьця чэмпіянату сьвету 2026 году.]] [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]] стала сябрам [[ФІФА]] ў сакавіку 2011 году як пераемніца фэдэрацыі Нідэрляндзкіх Антылаў. Гэта было павязанае з тым, што Кюрасао былі найбуйнейшай востраўнай тэрыторыяй у складзе былой дзяржавы. Зборная Кюрасао ўпершыню трапіла на [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году]], дзе згуляла ў адной групе з [[Мужчынская зборная Ямайкі па футболе|зборнымі Ямайкі]], [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе|Сальвадору]] і [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], прагуляўшы ўва ўсіх матчах групы. У наступным розыгрышы [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|Залатога кубка КОНКАКАФ 2019 году]] зборная Кюрасао трапіла ў групу разам з зборнымі Сальвадору, Ямайкі і [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|Гандурасу]]. 21 чэрвеня 2019 году каманда здабыла сваю першую перамогу на Залатым кубку, калі [[Леандра Бакуна]] загнаў мяч у браму гандурасцаў, які скончыўся перамогай 1:0. У чвэрцьфінале зборная выбыла з турніру пасьля паразы ад [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]]. У лістападзе 2025 году, падчас кваліфікацыі да [[чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|чэмпіянату сьвету 2026 году]], зборная Кюрасао згуляла ўнічыю 0:0 супраць зборнай Ямайкі, зрабіўшыся найменшай краінай у гісторыі, як паводле насельніцтва, гэтак і паводле плошчы, якая калі-небудзь кваліфікавалася на чэмпіянат сьвету<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|загаловак='An impossibility made possible': how tiny Curaçao made World Cup history|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=19.11.2025|дата доступу=05.09.2026|копія=https://web.archive.org/web/20251119161524/https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|дата копіі=19.11.2025}}</ref>. Усяго празь пяць тыдняў пасьля гэтага [[Мужчынская зборная Каба-Вэрдэ па футболе|зборная Каба-Вэрдэ]] перахапіла рэкорд паводле плошчы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.ffk.cw/ Афіцыйны сайт] {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Кюрасао па футболе| ]] sn4in6u90115qzaf91u52w7omzzyiuq 2689961 2689959 2026-09-11T19:16:49Z Dymitr 10914 /* Гісторыя */ артаграфія 2689961 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Кюрасао |Лягатып = Curacao Football Federation.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Дамініканская Рэспубліка|няма}} 1:0 Кюрасао<br />([[Сан-Крыстабаль (Дамініканская Рэспубліка)|Сан-Крыстабаль]], [[Дамініканская Рэспубліка]]; 18 жніўня 2011) |Перамога = Кюрасао 10:0 {{Футбол Грэнада|няма}}<br />([[Вілемстад]], [[Кюрасао]]; 10 верасьня 2018) |Параза = {{Футбол Аргентына|няма}} 7:0 Кюрасао<br />([[Сант’яга-дэль-Эстэра]], [[Аргентына]]; 28 сакавіка 2023) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 2026 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 3 |Першы ЧР = [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году|2017]] |Дасягненьні ў ЧР = Чвэрцьфінал ([[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|2019]]) | pattern_la1 = _cur26h | pattern_b1 = _cur26hA | pattern_ra1 = _cur26h | pattern_sh1 = _cur26h | pattern_so1 = _cur26hl | leftarm1 = 344fc0 | body1 = 344fc0 | rightarm1 = 344fc0 | shorts1 = 344fc0 | socks1 = 344fc0 | pattern_la2 = _cur26a | pattern_b2 = _cur26aA | pattern_ra2 = _cur26a | pattern_sh2 = _cur26a | pattern_so2 = _cur26al | leftarm2 = f2efd4 | body2 = f2efd4 | rightarm2 = f2efd4 | shorts2 = f2efd4 | socks2 = f2efd4 }} '''Мужчы́нская збо́рная Кюраса́о па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Кюрасао]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]]. == Гісторыя == Першай нацыянальнай футбольнай камандай, якая насіла назву Кюрасао, была нацыянальная зборная тэрыторыі Кюрасао. Яна дэбютавала ў 1924 годзе ў гасьцявым матчы супраць [[Мужчынская зборная Арубы па футболе|зборнай тэрыторыі Арубы]]. У матчы паміж суседзямі зборная Кюрасао перамагла зь лікам 4:0. У сьнежні 1954 году тэрыторыя Кюрасао была далучаная да [[Нідэрляндзкія Антылы|Нідэрляндзкіх Антылаў]], якія пасьля канстытуцыйных зьменаў атрымалі статус краіны ў складзе [[Каралеўства Нідэрляндаў]]. 10 кастрычніка 2010 году Нідэрляндзкія Антылы былі распушчаны, у выніку чаго Кюрасао атрымала незалежнасьць. [[Файл:Curacao Flag in Opening Ceremony FIFA World Cup 2026.jpg|значак|зьлева|[[Сьцяг Кюрасао]] выносіцца на цырымоніі адкрыцьця чэмпіянату сьвету 2026 году.]] [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]] стала сябрам [[ФІФА]] ў сакавіку 2011 году як пераемніца фэдэрацыі Нідэрляндзкіх Антылаў. Гэта было павязанае з тым, што Кюрасао былі найбуйнейшай востраўнай тэрыторыяй у складзе былой дзяржавы. Зборная Кюрасао ўпершыню трапіла на [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году]], дзе згуляла ў адной групе з [[Мужчынская зборная Ямайкі па футболе|зборнымі Ямайкі]], [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе|Сальвадору]] і [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], прагуляўшы ўва ўсіх матчах групы. У наступным розыгрышы [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|Залатога кубка КОНКАКАФ 2019 году]] зборная Кюрасао трапіла ў групу разам з зборнымі Сальвадору, Ямайкі і [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|Гандурасу]]. 21 чэрвеня 2019 году каманда здабыла сваю першую перамогу на Залатым кубку, калі [[Леандра Бакуна]] загнаў мяч у браму гандурасцаў, які скончыўся перамогай 1:0. У чвэрцьфінале зборная выбыла з турніру пасьля паразы ад [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]]. У лістападзе 2025 году, падчас кваліфікацыі да [[чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|чэмпіянату сьвету 2026 году]], зборная Кюрасао згуляла ўнічыю 0:0 супраць зборнай Ямайкі, зрабіўшыся найменшай краінай у гісторыі, як паводле насельніцтва, гэтак і паводле плошчы, якая калі-небудзь кваліфікавалася на чэмпіянат сьвету<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|загаловак='An impossibility made possible': how tiny Curaçao made World Cup history|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=19.11.2025|дата доступу=05.09.2026|копія=https://web.archive.org/web/20251119161524/https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|дата копіі=19.11.2025}}</ref>. Усяго празь пяць тыдняў пасьля гэтага [[Мужчынская зборная Каба-Вэрдэ па футболе|зборная Каба-Вэрдэ]] перахапіла рэкорд паводле плошчы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.ffk.cw/ Афіцыйны сайт] {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Кюрасао па футболе| ]] 4j1yuaos0g8tipdk9aei17mq7iqyqhk 2689963 2689961 2026-09-11T19:18:35Z Dymitr 10914 /* Вонкавыя спасылкі */ [[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]] 2689963 wikitext text/x-wiki {{Зборная краіны па футболе |Назва = Кюрасао |Лягатып = Curacao Football Federation.svg |Фэдэрацыя = |Канфэдэрацыя = [[КОНКАКАФ]] |Трэнэр = |Капітан = |Найбольш гульняў = |Найбольш пасьпяховы гулец = |Першая гульня = {{Футбол Дамініканская Рэспубліка|няма}} 1:0 Кюрасао<br />([[Сан-Крыстабаль (Дамініканская Рэспубліка)|Сан-Крыстабаль]], [[Дамініканская Рэспубліка]]; 18 жніўня 2011) |Перамога = Кюрасао 10:0 {{Футбол Грэнада|няма}}<br />([[Вілемстад]], [[Кюрасао]]; 10 верасьня 2018) |Параза = {{Футбол Аргентына|няма}} 7:0 Кюрасао<br />([[Сант’яга-дэль-Эстэра]], [[Аргентына]]; 28 сакавіка 2023) |Удзелаў у ЧС = 1 |Першы ЧС = 2026 |Дасягненьні ў ЧС = Групавы этап ([[Чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|2026]]) |Чэмпіянат рэгіёну = [[Залаты кубак КОНКАКАФ]] |Удзелаў у ЧР = 3 |Першы ЧР = [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году|2017]] |Дасягненьні ў ЧР = Чвэрцьфінал ([[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|2019]]) | pattern_la1 = _cur26h | pattern_b1 = _cur26hA | pattern_ra1 = _cur26h | pattern_sh1 = _cur26h | pattern_so1 = _cur26hl | leftarm1 = 344fc0 | body1 = 344fc0 | rightarm1 = 344fc0 | shorts1 = 344fc0 | socks1 = 344fc0 | pattern_la2 = _cur26a | pattern_b2 = _cur26aA | pattern_ra2 = _cur26a | pattern_sh2 = _cur26a | pattern_so2 = _cur26al | leftarm2 = f2efd4 | body2 = f2efd4 | rightarm2 = f2efd4 | shorts2 = f2efd4 | socks2 = f2efd4 }} '''Мужчы́нская збо́рная Кюраса́о па футбо́ле''' — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе [[Кюрасао]] на міжнародных [[футбол]]ьных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, ёсьць [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]]. == Гісторыя == Першай нацыянальнай футбольнай камандай, якая насіла назву Кюрасао, была нацыянальная зборная тэрыторыі Кюрасао. Яна дэбютавала ў 1924 годзе ў гасьцявым матчы супраць [[Мужчынская зборная Арубы па футболе|зборнай тэрыторыі Арубы]]. У матчы паміж суседзямі зборная Кюрасао перамагла зь лікам 4:0. У сьнежні 1954 году тэрыторыя Кюрасао была далучаная да [[Нідэрляндзкія Антылы|Нідэрляндзкіх Антылаў]], якія пасьля канстытуцыйных зьменаў атрымалі статус краіны ў складзе [[Каралеўства Нідэрляндаў]]. 10 кастрычніка 2010 году Нідэрляндзкія Антылы былі распушчаны, у выніку чаго Кюрасао атрымала незалежнасьць. [[Файл:Curacao Flag in Opening Ceremony FIFA World Cup 2026.jpg|значак|зьлева|[[Сьцяг Кюрасао]] выносіцца на цырымоніі адкрыцьця чэмпіянату сьвету 2026 году.]] [[Фэдэрацыя футболу Кюрасао]] стала сябрам [[ФІФА]] ў сакавіку 2011 году як пераемніца фэдэрацыі Нідэрляндзкіх Антылаў. Гэта было павязанае з тым, што Кюрасао былі найбуйнейшай востраўнай тэрыторыяй у складзе былой дзяржавы. Зборная Кюрасао ўпершыню трапіла на [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2017 году]], дзе згуляла ў адной групе з [[Мужчынская зборная Ямайкі па футболе|зборнымі Ямайкі]], [[Мужчынская зборная Сальвадору па футболе|Сальвадору]] і [[Мужчынская зборная Мэксыкі па футболе|Мэксыкі]], прагуляўшы ўва ўсіх матчах групы. У наступным розыгрышы [[Залаты кубак КОНКАКАФ 2019 году|Залатога кубка КОНКАКАФ 2019 году]] зборная Кюрасао трапіла ў групу разам з зборнымі Сальвадору, Ямайкі і [[Мужчынская зборная Гандурасу па футболе|Гандурасу]]. 21 чэрвеня 2019 году каманда здабыла сваю першую перамогу на Залатым кубку, калі [[Леандра Бакуна]] загнаў мяч у браму гандурасцаў, які скончыўся перамогай 1:0. У чвэрцьфінале зборная выбыла з турніру пасьля паразы ад [[Мужчынская зборная ЗША па футболе|зборнай ЗША]]. У лістападзе 2025 году, падчас кваліфікацыі да [[чэмпіянат сьвету па футболе 2026 году|чэмпіянату сьвету 2026 году]], зборная Кюрасао згуляла ўнічыю 0:0 супраць зборнай Ямайкі, зрабіўшыся найменшай краінай у гісторыі, як паводле насельніцтва, гэтак і паводле плошчы, якая калі-небудзь кваліфікавалася на чэмпіянат сьвету<ref>{{спасылка|спасылка=https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|загаловак='An impossibility made possible': how tiny Curaçao made World Cup history|выдавецтва=The Guardian|дата публікацыі=19.11.2025|дата доступу=05.09.2026|копія=https://web.archive.org/web/20251119161524/https://www.theguardian.com/football/2025/nov/19/curacao-fifa-world-cup-qualification-dick-advocaat|дата копіі=19.11.2025}}</ref>. Усяго празь пяць тыдняў пасьля гэтага [[Мужчынская зборная Каба-Вэрдэ па футболе|зборная Каба-Вэрдэ]] перахапіла рэкорд паводле плошчы. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Вонкавыя спасылкі == * [https://www.ffk.cw/ Афіцыйны сайт] {{Навігацыйная група |назоў = Склады зборнай Кюрасао на [[Чэмпіянат сьвету па футболе|чэмпіянатах сьвету]] |стыль_назова = background-color: {{Колер|Кюрасао}}; |Кюрасао на ЧС-2026 }} {{Футбольныя зборныя КОНКАКАФ}} {{ФІФА}} [[Катэгорыя:Зборная Кюрасао па футболе| ]] 2y4gwyn5w477mjactqkcarfayso01ea 0 303848 2689960 2026-09-11T19:16:05Z Dymitr 10914 Dymitr перанёс старонку [[Зборная Кюрасао па футболе]] у [[Мужчынская зборная Кюрасао па футболе]]: Уніфікацыя 2689960 wikitext text/x-wiki #перанакіраваньне [[Мужчынская зборная Кюрасао па футболе]] 5si2zw7xi3uwbiqdcs5cv3fsoyt9m6i