Вікіпэдыя
be_x_oldwiki
https://be-tarask.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Мэдыя
Спэцыяльныя
Абмеркаваньне
Удзельнік
Гутаркі ўдзельніка
Вікіпэдыя
Абмеркаваньне Вікіпэдыі
Файл
Абмеркаваньне файла
MediaWiki
Абмеркаваньне MediaWiki
Шаблён
Абмеркаваньне шаблёну
Дапамога
Абмеркаваньне дапамогі
Катэгорыя
Абмеркаваньне катэгорыі
Партал
Абмеркаваньне парталу
TimedText
TimedText talk
Модуль
Абмеркаваньне модулю
Event
Event talk
Летува
0
2781
2694288
2688202
2026-10-01T21:28:28Z
~2026-53031-55
100443
2694288
wikitext
text/x-wiki
{{Ня блытаць|Літва|Літвой}}
{{Іншыя значэньні}}
{{Краіна2
| СУП ППЗ = 161,454 млрд $<ref name="imf">[https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPDPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 «World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Lithuania)»]. International Monetary Fund.</ref>
| Год падліку СУП ППЗ = 2025
| Месца паводле СУП ППЗ =
| СУП ППЗ на чалавека = 55 995 $<ref name="imf"/>
| Год падліку СУП ППЗ на чалавека = 2025
| Месца паводле СУП ППЗ на чалавека =
| СУП намінал = 87,981 млрд $<ref name="imf"/>
| Год падліку СУП намінал = 2025
| Месца паводле СУП намінал =
| СУП намінал на чалавека = 30 514 $<ref name="imf"/>
| Год падліку СУП намінал на чалавека = 2025
| Месца паводле СУП намінал на чалавека =
| Лацінка=Letuva
|Выява=EU-Lithuania.svg
}}
'''Летува́''', '''Летуві́ская Рэспу́бліка''' ({{мова-lt|Lietuvos Respublika|скарочана}}) — [[нацыянальная дзяржава]] [[летувісы|летувісаў]] у [[Паўночная Эўропа|Паўночнай Эўропе]], найбольшая з трох [[Краіны Балтыі|балтыйскіх краінаў]]. Мяжуе зь [[Беларусь]]сю на ўсходзе (724 км), з [[Польшча]]й на поўдні (110 км), з [[Расея|расейскай]] [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]] на паўднёвым захадзе (303 км) і з [[Латвія]]й на поўначы (працягласьць граніцы 610 км). На захадзе амываецца [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]] (даўжыня ўзьбярэжжа складае 99 км). Колькасьць насельніцтва краіны на 2016 год — 2 862 786 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20170228081633/https://osp.stat.gov.lt/en/home Official Statistics Portal]</ref>. Сталіца і найбольшае [[Горад|места]] — [[Вільня]], у 1919—1939 гадох сталіцай была [[Коўна]]. Больш за 85% грамадзянаў этнічныя летувісы. Дзяржаўная мова — [[Летувіская мова|летувіская]].
Сябра [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], з 21 сьнежня 2007 году — паўнапраўны сябра [[Шэнгенскае пагадненьне|Шэнгенскага пагадненьня]].
== Назва ==
Летува<ref>[http://slounik.org/pbs/l15_12 Litwa ж. Літва, Летува] // Польска-беларускі слоўнік / Słownik polsko-białoruski. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская Энцыклапедыя, 2004. {{ISBN|985-11-0307-1}}. — С. 865.</ref> — [[Летувіская мова|летувіская]] форма назвы [[Літва старажытная|Літва]]<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>, афіцыйна ўзятая [[Летувісы|летувісамі]] для сваёй [[Нацыянальная дзяржава|нацыянальнай дзяржавы]] па [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайне]]<ref name="Arlou-2012-32">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 32.</ref>. Шэраг гісторыкаў і мовазнаўцаў ([[Ян Станкевіч]]<ref>[[Ян Станкевіч|Станкевіч Я.]] Нарысы з гісторыі Вялікалітвы-Беларусі // Станкевіч Я. Гістарычныя творы. — {{Менск (Мінск)}}, 2003. С. 633—634.</ref>, [[Павал Урбан]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 5.</ref>, [[Мікола Ермаловіч]]<ref>[http://pawet.net/library/history/bel_history/_books/ermalovich/Мікола_Ермаловіч._Успаміны,_творы,_фотаматэрыялы.html Яго чакала Беларусь чатыры стагоддзі: Зборнік дакументаў і матэрыялаў да 85-годдзя з дня нараджэння Міколы Ермаловіча. Успаміны, творы, фотаматэрыялы]. — {{Менск (Мн.)}}, 2007. — 360 с.</ref>, [[Аляксандар Краўцэвіч]]<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref><ref>[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Тэрміны «Літва» і «Летува» ў сучаснай беларускай гістарыяграфіі // [[Гістарычны Альманах]]. Том 9, 2004.</ref><ref>{{Літаратура/Гісторыя ВКЛ (2013)|к}} С. 10—12.</ref>, [[Генадзь Сагановіч]]<ref>[[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2к}} С. 237.</ref>, [[Ніна Баршчэўская]]<ref>[[Ніна Баршчэўская|Баршчэўская Н.]] Уплыў суседніх народаў на зьмену дзяржаўнага назову Беларусі ў ацэнцы беларускіх вучоных у дыяспары [https://web.archive.org/web/20210624204204/http://kamunikat.org/7942.html 1—4], [https://web.archive.org/web/20210624205558/http://kamunikat.org/7943.html 5—8] // Droga ku wzajemności. 50 lat białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Redakcja naukowa Mikołaj Timoszuk i Mikołaj Chaustowicz. (Acta Albaruthenica 6). — Warszawa, 2007. S. 50—66.</ref>, [[Эдвард Зайкоўскі]]<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [https://web.archive.org/web/20111119082534/http://arche.by/by/page/science/7463 Літва гістарычная] // [[Наша слова|Наша Слова]]. № 26 (917), 1 ліпеня 2009 г.; № 27 (918), 8 ліпеня 2009 г.</ref>, [[Тымаці Снайдэр]]<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 50, 81.</ref>, [[Эндру Ўілсан]]{{зноска|Wilson|2012|Wilson|21–22}}, [[Норман Дэвіс]]<ref>[[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.</ref>, [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Уладзімер Арлоў]]<ref name="Arlou-2012-33">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 33.</ref>, [[Зьміцер Санько]]<ref name="Sanko">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>, [[Анатоль Астапенка]]<ref>Остапенко А. В. [https://shron1.chtyvo.org.ua/Ostapenko_Anatolii/Etnichni_faktory_u_protsesakh_formuvannia_biloruskoho_narodu_ta_natsii.pdf?PHPSESSID=m47mi2g6psl5t9sjten73f21f1 Етнічні фактори у процесах формування білоруського народу та нації : автореф. дис. … д-ра іст. наук] : [спец.] 07.00.05 «Етнологія» / Остапенко Анатолій Володимирович ; Київський нац. ун-т ім. Тараса Шевченка. — Захищена 26.04.2021. — Київ, 2021. С. 114, 140.</ref> ды іншыя<ref>Іваноў У. Моўная няўпэўненасьць і каляніялісцкія гіпэркарэктныя формы ў сучаснай беларускай мове: сацыялінгвістычны аналіз // Acta Albaruthenica. Вып. 24, 2024. С. 103—104.</ref><ref>Іваноў У. Забытая краёўка: ідэйны і творчы шлях Алены Цэпрынскай (каля 1880 — каля 1930) // Homo Historicus 2024. — Варшава, 2024. С. 74.</ref><ref>Квяткоўскі М. Я. Самавызначэнне беларускамоўнага насельніцтва Горадзеншчыны і ваколіц у мінулых стагоддзях і Сакольшчыны ў сучаснасці // Acta Albaruthenica. Вып. 25, 2025. С. 104, 106.</ref>) зьвяртаюць увагу на аб’ектыўную патрэбу тэрміналягічнага адрозьненьня гістарычнай Літвы і сучаснай Летувы.
З 1990-х гадоў летувісы выступаюць супраць ужываньня саманазвы ўласнай дзяржавы ў іншых мовах (хоць у выпадку іншых уласных імёнаў, зьвязаных зь Вялікім Княствам Літоўскім, яны ў тэкстах на іншых мовах, наадварот, выкарыстоўваюць летувіскія формы<ref name="Arlou-2012-349"/>), тым часам гэтая тэрміналёгія мае даўнюю традыцыю ў самой Летуве. Напрыклад, у 1928 годзе для шматлікай супольнасьці расейскіх [[стараверы|старавераў]], што жылі ў Летувіскай рэспубліцы, на заказ урадоўцаў зрабілі афіцыйны [[Расейская мова|расейскі]] пераклад [[Гімн Летувы|дзяржаўнага гімну]], які пачынаўся словамі: {{мова-ru|«Летува, отчизна наша…»|скарочана}}<ref name="Arlou-2012-33"/> (увогуле, назва «Летува» — {{мова-ru|«Маленькая Летува… Миленькая Летува»|скарочана}} — ужывалася ў перакладзе летувіскай песьні яшчэ ў трэцім томе выданьня «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Живописная Россия||ru|Живописная Россия}}», які выйшаў з друку ў 1882 годзе<ref>Живописная Россия. Т. 3. — СПб., М., 1882. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=D4U1AQAAMAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0&f=false С. 41].</ref>{{Заўвага|Першы варыянт гэтай песьні з словамі {{мова-ru|«Миленькая Летува… Миленькая Летува»|скарочана}} надрукавалі яшчэ ў выданьні Віленскага губэрнскага статыстычнага камітэту Расейскай імпэрыі (1854 год), назву якога прадублявалі па-летувіску з подпісам {{мова-ru|«Перевод заглавия по-литовски»|скарочана}}<ref>Черты из истории и жизни литовского народа = Iszrynkimai isz giwenima ir apraszimo letuwiu / составлены, с разрешения начальства, Виленским губернским статистическим комитетом. — Вильно, 1854. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=o39DAAAAYAAJ&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0&f=false С. 129].</ref>}}, а назву краіны «Літува», народу «літувы» або «літувя» з вытворным прыметнікам «літуўскі» яшчэ ў 1850 годзе ўжываў летувіскі аўтар Даніла ў часопісе Міністэрства народнай асьветы<ref>Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ohYFAAAAYAAJ&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F#v=snippet&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F&f=false С. 147—150, 153, 155].</ref>).
У 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход [[Віленшчына|Віленшчыны]] зь [[Вільня]]й да заходнебеларускага абшару, у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на [[Жамойць]] — разам зь зьменай [[Герб Летувы|дзяржаўнага гербу]] (варыянту [[Пагоня|Пагоні]]) на жамойцкага [[Мядзьведзь (герб)|Мядзьведзя]]<ref name="Arlou-2012-373">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.</ref>.
Назва Летува пасьлядоўна ўжываецца па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў [[Беларускі клясычны правапіс|клясычнай моўнай норме]] [[Беларуская дыяспара|Беларускай дыяспары]]<ref name="Harbacki">[[Уладзіслаў Гарбацкі|Гарбацкі Ў.]] [https://web.archive.org/web/20210607194351/https://gazeta.arche.by/article/349.html?fbclid=IwAR3445HhnFkRqQDlskrDODnITESaPQzy7EGGDNG2E9-L3fkmefK4sPg83PU У тарашкевіцы не абыйсьціся бяз слова «Летува»], [[ARCHE Пачатак|ARCHE]]: электронная газэта, 9 сакавіка 2020 г.</ref> — у адрозьненьне ад [[наркамаўка|наркамаўкі]], дзе савецкія ўлады дазволілі толькі варыянт «Літва». Напрыклад, у тэкстах [[Аляксандар Надсан|Аляксандра Надсана]] сустракаецца пераважна Летува, летувіскі, летувіс (а ў размове таксама жмудзін, Жмудзь). У 1960—1970-я гады ў часопісе «[[Божым шляхам (1947)|Божым шляхам]]» у многіх тэкстах ужываліся словы Летува, летувіскі (у [[Часлаў Сіповіч|Часлава Сіповіча]], [[Леў Гарошка|Льва Гарошкі]]). Тое ж назіралася ў мове беларускага друку Паўночнай Амэрыкі: у тэкстах [[Сяргей Хмара|Сяргея Хмары]] ўжываецца Летува ў апісаньні праекту летувіскай дзяржаўнасьці з сталіцай сьпярша ў Коўне, потым у Вільні. Газэта беларусаў [[ЗША]] «[[Беларус (газэта)|Беларус]]» ўжывае выняткова Летува. Словы Летува, летувіс і летувіскі фіксуюцца ў неапублікаваным «Беларуска-францускім слоўніку» Льва Гарошкі<ref name="Sanko"/>.
Як адзначаецца ў энцыкляпэдычным даведніку «Народная культура Беларусі» (пад рэдакцыяй доктара гістарычны навук [[Віктар Цітоў|Віктара Цітова]]), які выйшаў у 2002 годзе ў выдавецтве [[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі]]: «''Сучасныя Л. называюць сваю краіну Летувой, а сябе — летувісамі, і гэтыя назвы зьяўляюцца больш дакладнымі і гістарычна апраўданымі, чым „Літва“ і „[[Ліцьвіны|літоўцы]]“, якія на працягу некалькіх вякоў ужываліся ў адносінах да Беларусі''»<ref>Народная культура Беларусі: энцыклапедычны даведнік / пад рэдакцыяй В. Цітова. — {{Менск (Мінск)}}: БелЭн, 2002. С. 222.</ref>.
Праўнік [[Кірыл Касьцян]] зьвяртае ўвагу на тое, што ўжыванне тэрміну Летува ў беларускай гістарычнай навуцы мае ня толькі лягічнае абгрунтаваньне, але і адпавядае эўрапейскаму досьведу датычна асэнсаваньня спадчыны шматэтнічных данацыянальных дзяржаўных фармаваньняў. Найяскравейшым прыкладам ёсьць шматнацыянальная дзяржаўная фармацыя ў цэнтры Эўропы — [[Каралеўства Вугоршчына|Вугорскае каралеўства]] (''Regnum Hungariae'') як асобна, так і як частка [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] (''Österreichisch-Ungarische Monarchie''). Хоць самі [[вугорцы]] называюць сябе мадзярамі (адзіночны лік ''magyar'', множны лік ''magyarok''), а [[Вугоршчына|сваю краіну]] — ''Magyarország'' незалежна ад гістарычнага кантэксту, назва гістарычнай Вугоршчыны ў мовах розных [[славяне|славянскіх]] народаў, якія калісьці мелі дачыненьне да гэтай фармацыі, адрозьніваецца ад назвы нацыянальнай дзяржавы вугорскага народу, якая існуе на частцы тэрыторыі былой шматнацыянальнай краіны (напрыклад, [[Чэская мова|чэскае]] ''Uhersko'' датычна гістарычнай Вугоршчыны, але ''Maďarsko'' датычна сучаснай)<ref>Касцян К. [https://litviny.blogspot.com/2013/06/blog-post.html Беларусь і Летува: у пошуках гістарычнага кампрамісу ў спадчыне ВКЛ] // Крывія. № 34—35, 2014. С. 25—26.</ref>.
== Вялікае Княства Літоўскае і сучасная Летува ==
=== У дзяржаўнай палітыцы ===
У Прэамбуле Канстытуцыі Летувы падкрэсьліваецца, што менавіта [[летувісы|летувіскі народ]] ''«шмат вякоў таму стварыў Летувіскую дзяржаву»'' і што ''«яго (народу) праўны фундамэнт грунтуецца на (сярэднявечных) Літоўскіх Статутах»'', а ў артыкуле 17 сьцьвярджаецца, што ''«сталіцай Летувіскай дзяржавы ёсьць места [[Вільня]] — шматвекавая гістарычная сталіца Летувы»''<ref>[http://www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Constitution.htm Ангельскі пераклад Канстытуцыі Летувіскай Рэспублікі, даступны на афіцыйным сайце Сойму ЛР]</ref>. Усе гэтыя палажэньні грунтуюцца на ''«гістарычных правах»'', а ў цэнтры ўсёй канцэпцыі знаходзіцца паняцьце народ ({{мова-lt|tauta|скарочана}}). Такім парадкам, на падставе ''«гістарычных правоў летувіскага народу»'' сучасная Летувіская дзяржава прэзэнтуе сябе ў якасьці адзінай праваспадкаемцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а сучасных летувісаў народам, цалкам тоесным [[ліцьвіны|ліцьвінам]] Вялікага Княства Літоўскага<ref>Kaścian K. Die Litauische Verfassung und die Auslegung des Begriffs «Volk» in historischer Perspektive // Osteuropa-Recht. Nr. 5, 2008, S. 290—297 (291—292).</ref>. Больш таго, аналіз гэтых палажэньняў Канстытуцыі дазваляе сказаць, што афіцыйнымі ўладамі Летувы Вялікае Княства Літоўскае разглядаецца як летувіская нацыянальная дзяржава<ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>.
Зьвяртаючыся, аднак, да значэньня слова народ (tauta) у летувіскай мове і вылучыўшы такім парадкам тры ключавыя словы дзеля аналізу адпаведнасьці паміж літоўскай нацыяй Вялікага Княства Літоўскага і летувіскай нацыяй Летувіскай Рэспублікі — тэрыторыя, мова і культура — можна прыйсьці да высновы, што тлумачэньне гістарычнай ролі летувіскага народу, якое прапануе Канстытуцыя Летувіскай Рэспублікі, ёсьць больш чым спрэчным, а летувіская нацыя не эквівалентная літоўскай нацыі ў аніводным з гэтых трох кампанэнтаў. З гэтай прычыны нельга казаць пра дзяржавастваральную ролю і дамінантнае становішча балтыйскай летувіскай меншасьці ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Kascian-2009"/>.
У той жа час этнічная група, зь якой сфармавалася сучасная летувіская нацыя, была адной з складовых частак шматэтнічнага ВКЛ, таму летувісы маюць неад’емнае права на пэўную частку спадчыны гэтай дзяржавы.
=== У летувіскай гістарыяграфіі ===
Па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў сусьветнай гістарыяграфіі замацавалася «летувісацэнтрычная» канцэпцыя разгляду гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Такая сытуацыя склалася на падставе шматлікіх публікацыяў летувіскіх гісторыкаў у замежных акадэмічных крыніцах яшчэ за савецкім часам. З прычыны браку крытычнага гледзішча (беларускую гістарыяграфію [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Наступствы|савецкія ўлады цалкам вынішчылі яшчэ ў 1930-я гады]], а яе аднаўленьне адбылося толькі да пачатку 1990-х гадоў) сусьветная навуковая супольнасьць паступова пачала ўспрымаць нічым не падмацаваныя гіпотэзы гэтых аўтараў як «бясспрэчныя факты»<ref name="ak">[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.</ref>, тым часам некаторыя летувіскія гісторыкі ня грэбавалі нават наўмыснымі падтасоўкамі і фальсыфікацыямі<ref name="Kascian-2009"/><ref>[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]] [http://kamunikat.org/download.php?item=6121.html&pubref=6109 Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну]{{Недаступная спасылка|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.</ref>. Увогуле, у межах інтэрнацыянальнага [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] толькі ў Летуве з дазволу Масквы побач з камуністычнай існавала нацыяналістычная ідэалёгія, заснаваная на гістарычных мітах (у савецкай гістарыяграфіі спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася выняткова летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам<ref name="Arlou-2005">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]], [[Уладзімер Каткоўскі|Каткоўскі Ў.]] [http://www.svaboda.org/content/article/792180.html Вільня, Вялікае Княства і Беларусь — поўны тэкст онлайнавай канфэрэнцыі з Уладзімерам Арловым], [[Радыё Свабода]], 8 лютага 2005 г.</ref>), — рэч парадаксальная і абсалютна немагчымая ў іншых рэспубліках<ref name="katl">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе такі падыход усяляк прапагандаваўся і абгрунтоўваўся. Да прыкладу, у кнігу «Lietuvos piles» ({{мова-be|Летувіскія замкі|скарочана}}) улучылі [[Наваградзкі замак|Наваградзкі]], [[Мірскі замак|Мірскі]], [[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Полацкія замкі|Полацкі]] і дзясяткі іншых беларускіх замкаў. Таксама рабіліся спробы залічыць у лік выдатных дзеячоў летувіскай культуры [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]]<ref name="Arlou-2005"/>.
З аднаўленьнем дзяржаўнай незалежнасьці на старонках летувіскіх школьных падручнікаў працягваюць прапагандавацца сьцьверджаньні, што Вялікае Княства Літоўскае было летувіскай дзяржавай, кіроўная дынастыя [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] — летувісамі, што ядро земляў ВКЛ знаходзілася на летувіскіх землях, а сталіца ВКЛ Вільня стаіць у цэнтры тых земляў. Паводле аўтараў летувіскіх падручнікаў «заваяваныя славянскія землі» былі толькі анэксамі (дадаткам), якімі кіравалі прадстаўнікі летувіскай княжай дынастыі. Сваім парадкам [[беларусы]] разглядаюцца ў гэтых выданьнях як бясспрэчная [[нацыянальная меншасьць]], чые здабыткі (у хоць-якой галіне чалавечай дзейнасьці) мала паўплывалі на разьвіцьцё летувіскай нацыі і дзяржавы. Беларускія населеныя пункты згадваюцца аўтарамі звычайна ў выпадку асьвятленьня падзеяў той або іншай вайны<ref>Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.</ref>.
На думку шэрагу беларускіх гісторыкаў, у сучаснай Летуве ''«гістарычная навука — частка дзяржаўнай ідэалёгіі»'', таму пры падтрымцы Летувіскай дзяржавы тамтэйшыя гісторыкі маюць шырокія магчымасьці ў прасоўваньні сваіх канцэпцыяў навонкі<ref name="Kascian-2009"/><ref name="ak"/>. Як зазначае летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]], на 2023 год «''летувісы лічаць, што ў беларусаў не было дзяржаўнасьці''». Паводле актуальных летувіскіх школьных падручнікаў, «''беларусы — шэрая маса, якую летувісы заваявалі ў сярэднія вякі''». Апроч таго, Камунтавічус адзначае, што да сёньняшняга часу няма ніводнай кнігі беларускага гісторыка, якая б была перакладзеная на летувіскую мову. Паводле Камунтавічуса, «''у адрознасьць ад летувісаў, чыя ідэнтычнасьць будуецца ў апазыцыі да іншых (для іх амаль усе суседнія народы — ворагі), беларусы імкнуцца з усімі жыць у згодзе''»<ref>Антось Жупран, [https://nashaniva.com/323307 «Як зразумець беларуса, калі ён такі складаны». Гутарка з аўтарам першай гісторыі Беларусі на літоўскай мове], [[Наша Ніва]], 6 жніўня 2023 г.</ref>. Таксама ён падкрэсьлівае: «''гэта прыніжэньне беларусаў — скарачаць іх гісторыю і сьцьвярджаць, што вось яны толькі нядаўна зьявіліся, а мы тут жылі спрадвеку''» і што такое скарачэньне гісторыі Беларусі ёсьць [[Русіфікацыя Беларусі|актуальным для расейцаў]], каб сьцьвярджаць, што да таго, як зьявіліся Беларусь і беларусы, усе былі адзінымі — русінамі, рускімі, былі часткай Расеі<ref>[[Сяргей Паўлавіч Абламейка|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/32392665.html Літоўскі гісторык Русьціс Камунтавічус: Нельга напісаць сумесную гісторыю, якая задаволіць і літоўцаў, і беларусаў], [[Радыё Свабода]], 3 траўня 2023 г.</ref>.
З пачатку спробаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|аднаўленьня беларускай дзяржаўнасьці]] ў XX стагодзьдзі, у беларускай гістарыяграфіі робяцца спробы аспрэчаньня летувіскіх замахаў на спадчыну [[Вялікае Княства Літоўскае|старадаўняй літоўскай дзяржавы]]. Адным зь першых дасьледнікаў, які аспрэчыў згаданыя замахі, быў [[Язэп Лёсік]], які адназначна вызначаў спадкаемнасьць [[Беларусь]]сю [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і крытыкаваў замахі на згаданую спадкаемнасьць з боку Летувы, што знайшло адлюстраваньне ў артыкуле «Літва — Беларусь: гістарычныя выведы», выдадзеным у 1921 годзе ў пачатку [[Беларусізацыя|беларусізацыі]] ў [[БССР]]<ref>Лёсік Я. Літва — Беларусь: гістарычныя выведы // Школа и культра Советской Белоруссии. № 2, 1921. С. 12—22.</ref><ref>Літва — Беларусь: гістарычныя выведы / Язэп Лёсік; [прадмова З. Санько; пасляслоўе А. Жлуткі]. — {{Менск (Мн.)}}: Тэхналогія, 2016. — 33, [2] с. — {{ISBN|978-985-458-266-5}}.</ref>.
== Гісторыя ==
{{Асноўны артыкул|Гісторыя Летувы}}
=== Старажытнасьць ===
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
Зьяўленьне на тэрыторыі Летувы першых людзей адбылося ў пачатку сучаснага пэрыяду галацэну кайназойскай эры (10—8 тыс. год да н. э.). Амаль да VIII тысячагодзьдзя да н. э. тут панавала культура эпіпалеаліту. У VII—VI тысячагодзьдзях да н. э. на большай частцы сучаснай Летувы сфармавалася культура [[мэзаліт]]у. [[Нэаліт]] пачаўся тут пазьней за час свайго сканчэньня на тэрыторыі цывілізацыяў паўднёвай [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] (IV ст. да н. э.). Бронзавыя вырабы зьявіліся на тэрыторыі Летувы ў другой чвэрці II тысячагодзьдзя да н. э., аднак іх мясцовая вытворчасьць пачалася толькі каля 1500 году да н. э. [[Жалезны век]] на Летуве працягваўся да сярэдзіны I тысячагодзьдзя н. э.
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы [[беларусы]] ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]]
У IX і X стагодзьдзях продкі летувісаў займаліся пераважна паляваньнем, рыбалоўствам, зрэдку земляробствам; ёсьць згадкі пра [[бортніцтва]] і жывёлагадоўлю, асабліва на гадоўлю коняў, якіх ужывалі ў ежу. Гандлёвыя зносіны ў летувісаў былі з [[замак|гарадамі]] славяна-балтыйскага памор’я і зь зямлёй [[крывічы|крывічоў]]: яны зьмянялі шкуры, мяхі, [[воск]] на мэталічныя вырабы і зброю. Сярод летувісаў рана сустракаюцца зародкі [[Стан (сацыяльная група)|станаў]]: існавалі роды, якія валодалі шматлікай нявольнай чэлядзьдзю; з гэтых родаў абіраліся мясцовыя князі (''кунігасы''). Рабынямі (нявольная [[чэлядзь]]) былі галоўным парадкам [[ваеннапалонны]]я. Жрэцкі стан не складаў асобай [[каста|касты]], ён меў велічэзнае значэньне ў народзе і быў даволі шматлікім. [[Жрэц|Жрацы]] ў летувісаў меркавана зваліся ''вайдэлотамі'', былі і жрыцы ''вайдэлоткі''. Багам сваім летувісы ахвяравалі жывёлаў, а ва ўрачыстых выпадках — і людзей. Пры пахаваньні знаць спальвалі разам з улюбёнымі прадметамі і рабынямі. Замагільнае жыцьцё летувісы ўяўлялі працягам сапраўднага<ref name="esbe">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/61777/Литовско Литовско-русское государство] // {{Літаратура/ЭСБЕ}}</ref>.
Да XIII стагодзьдзя ў продкаў летувісаў не было аб’яднаўчай палітычнай улады, як не было і аб’яднаўчых цэнтраў-гарадоў. У другой палове XIII ст. у крыніцах упамінаюцца асобныя водцы, але ўлада іх пашыралася толькі на малаважную тэрыторыю, на сельскія акругі<ref name="esbe"/>.
Яшчэ ў XII ст. з заснаваньнем факторыі [[любэк|любецкіх]] купцоў ва ўтоцы [[Дзьвіна|Дзьвіны]] пачалася нямецкая ваенная экспансія на тэрыторыю сучасных Латвіі й Летувы. 22 верасьня 1236 году адбылася гістарычная перамога жамойцкіх войскаў над мечаносцамі пад [[Шаўлі|Шаўлямі]], у выніку чаго нямецкі ціск з поўначы быў спынены больш чым на дзесяцігодзьдзе.
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў і наяўнасьць [[Фіна-вугорскія мовы|фінскага]] субстрату ў летувісаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 96.</ref>.
=== Працэс уваходжаньня этнічных летувіскіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага ===
[[Файл:VKL-1462-ru.png|міні|Рост Вялікага Княства Літоўскага]]
Аб’яднаньне большай часткі зямель продкаў сучасных летувісаў (без [[Малая Летува|жамойцкай часткі]] [[Самбія|прускай Самляндыі]]) у складзе Вялікага Княства Літоўскага расьцягнулася на пэрыяд з другой паловы XIII і да першай чвэрці XV стагодзьдзя. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграла неабходнасьць супрацьстаяць крыжацкай агрэсіі.
Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага мае повязі зь імем [[Міндоўг]]а, які 6 ліпеня 1253 году каранаваўся ў [[Наваградак|Наваградку]]. Хаўрус Літвы зь Лівонскім ордэнам на падставе прыняцьця каталіцтва дазволіў ордэну патрабаваць у Міндоўга «мірнай» перадачы яшчэ не ахрышчаных зямель. Так, у 1255 годзе Міндоўг напісаў грамату дарэньня Лівонскаму ордэну Селы, а ў 1259 — Скалвы, Нардувы, Паўночнай Судувы і [[Жамойць|Жамойці]] (гэта было пацьвярджэньне, Жамойць перайшла да Лівоніі яшчэ пры каранацыі Міндоўга) — большай часткі тэрыторыі сучаснай Летувы.
[[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]]
Аднак жамойты паднялі паўстаньне, 13 ліпеня 1260 году адбылася [[бітва на Дурбэ]], у якой загінула 130 рыцараў і магістар Лівонскага ордэна Бургхард Горнгузэн. У адказ папа [[Аляксандар IV (папа рымскі)|Аляксандар IV]] арганізаваў падмогу Тэўтонскаму ордэну. На мяжы 1260—1261 гадоў лівонцы занялі два замкі ў Куроніі, але 3 лютага 1261 году жамойты разьбілі іх пры Лелвардэ. У канцы лета гэтага ж году дэлегацыя жамойтаў прыбыла да Міндоўга з просьбай прыняць Жамойць пад уладу Літвы і пачаць вайну супраць Тэўтонскага ордэна. Пад націскам [[Транята|Траняты]] Міндоўг задаволіў гэтую просьбу.
На працягу стагодзьдзя большая частка Жамойці знаходзілася ў складзе Вялікага Княства, аднак па сьмерці вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а, у 1382 годзе, ягоны наступнік [[Ягайла]] аддаў гэтыя землі лівонцам. Жамойты неўзабаве паўсталі й зрынулі гэтую залежнасьць. У 1398 годзе вялікі князь [[Вітаўт]] зноў перадаў гэтыя тэрыторыі лівонцам, другасна жамойцкія землі перайшлі пад уладу немцаў па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гадох) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, аднак выкарыстоўвалася вялікімі князямі літоўскімі ў якасьці разьменнай манэты ў іхняй тагачаснай замежнай палітыцы. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>.
Канчатковае далучэньне большай часткі Жамойці да Вялікага Княства адбылося толькі па [[Грунвальдзкая бітва|Грунвальдзкай бітве]] (1410 год), да якой большая частка цяперашняй Летувы знаходзілася пад акупацыяй крыжакоў і нават юрыдычна ўваходзіла ў склад крыжацкай дзяржавы<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/article/1776930.html Улады не заўважаюць перамогі пад Грунвальдам], [[Радыё Свабода]], 14 ліпеня 2009 г.</ref>.
=== Жамойцкія староства і біскупства ===
{{Асноўны артыкул|Жамойць}}
[[Файл:POL województwo żmudzkie IRP COA.svg|міні|зьлева|140пкс|Гістарычны герб Жамойці]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Жамойць на мапе 1659 году]]
Пад Жамойцю гістарычнай звычайна разумеюць дзьве адзінкі — адміністрацыйную ([[Жамойцкае староства]]), якая была асобнай палітычнай адзінкай Вялікага Княства Літоўскага, і касьцельную ([[Жамойцкае біскупства]]).
[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]]
У 1413 годзе Жамойць на падставе прывілею вялікага князя [[Вітаўт]]а атрымала статус аўтаноміі, пацьверджаны ў 1441 годзе вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]]. Такім парадкам, Жамойць стала самакіравальнай тэрыторыяй, пазьней вядомай як Жамойцкае староства, а ейны статус сёньня б значыў сувэрэнітэт у межах Вялікага Княства Літоўскага. На просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. У 1492 годзе вялікі князь [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), у першым пункце якога ён забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»<ref>Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.</ref>. Адно з пазьнейшых сьведчаньняў захаваньня адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі. Апроч таго, жамойты неаднаразова зьвяртавліся ў [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|Сойм]] з просьбамі не прызначаць ім на адміністрацыйныя пасады «чужынцаў»-ліцьвінаў. Такія ж звароты накіроўваліся да [[Вялікі князь літоўскі|вялікіх князёў]]<ref name="Arlou-2012-158">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Жамойцкае староства заставалася асобнай адміністрацыйнай адзінкай з дакладна акрэсьленымі межамі ўсё далейшае існаваньне Вялікага Княства Літоўскага да 1795 году.
Аднак Жамойць гістарычная ў рэлігійным, а г. зн. і ў культурным, кантэксьце выходзіла па-за межы Жамойцкага староства, у прыватнасьці ўсходняя мяжа Жамойцкай дыяцэзіі ня цалкам адпавядала палітычнай мяжы Літвы і Жамойці, ахопліваючы, сярод іншага, частку суседняга з Жамойцкім староствам [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]<ref name="Kascian-2009"/>.
Да нашага часу Жамойць стала адным з этнаграфічных рэгіёнаў Летувы, які ня ёсьць ані палітычнай, ані адміністрацыйнай адзінкай. Аднак, нягледзячы на таки статус, улады Летувы зацьвердзілі межы Жамойци на афіцыйным узроўні<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]</ref>. Прытым летувіскі этнаграфічны рэгіён займае нашмат меншую тэрыторыю за Жамойць гістарычную<ref name="Kascian-2009"/>.
[[Файл:Magnus Ducat Lithuaniae and Rus Alba(Belarus).jpg|міні|500пкс|center|<center>Мапа Вялікага Княства Літоўскага і [[Белая Русь|Белай Русі]] (1687 г.). Тэрыторыя сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] пазначаецца як «[[Літва старажытная|Літва]]» (Lithuaniæ), а тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі як «Жамойць» (Samogitia)</center>]]{{clear|left}}
=== Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім ===
{{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}}
Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў ніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, ''«для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка»''. Пэўна таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць ''«адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй»''. Сапраўды, «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай Летувіскай Рэспубліцы (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>.
Такім парадкам, выкарыстаньне летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім абмяжоўвалася максымум рэгіянальным узроўнем, у тым ліку асобнымі натарыяльна засьведчанымі перакладамі дзяржаўных актаў<ref name="Kascian-2009"/>.
=== У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі ===
{{Асноўны артыкул|Летувізацыя}}
[[Файл:Map of Lietuva (1867-1914) lang-be.svg|значак|Губэрні [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] на тэрыторыі сучаснай Летувіскай Рэспублікі]]
У 1795 годзе ў выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу]] [[Рэч Паспалітая]] была ліквідаваная, а рэшту яе тэрыторыі ўлучылі ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] і [[Прусія|Прусіі]]. Большая частка тэрыторыі сучаснай Летувы апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ўвайшла ў [[Ковенская губэрня|Ковенскую]] і часткова ў [[Віленская губэрня|Віленскую]], [[Сувальская губэрня|Сувальскую]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] губэрні. У першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці (Д. Пашкевіч, Л. Юцэвіч, [[Сыманас Даўкантас|С. Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў<ref>Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.</ref>. Сярод іншага, у канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — утварылася [[летувіская мова]]<ref name="Sviazynski209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>.
У 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся ўраджэнцам [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]] прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» (пазьнейшых «[[аўкштайты|аўкштайтаў]]», абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»), а жамойцкай мовы — «літоўскай»<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref>:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль утварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а не літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала.
{{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}}
{{канец цытаты}}
|}
У 1861 годзе ў афіцыйным прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да генэрал-губэрнатара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімера Назімава|ru|Назимов, Владимир Иванович}} адзначалася, што большасьць сельскага насельніцтва [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — жамойты, якія размаўляюць па-жамойцку, тым часам большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў размаўляюць па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам летувісы ({{мова-ru|литовцы|скарочана}}) і летувіская мова ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) не ўпаміналіся:
{{Цытата|Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі.
{{арыгінал|ru|Так, в большей части Ковенской губернии, населенной жмудинами, имеющими свою письменность, хотя еще и незначительную, но представляющую уже для народа молитвенники, календари и некоторыя другие полезные книги на жмудском языке, на котором народ слушает проповеди в костелах и исповедуется в этой губернии, обучение в первоначальных училищах жмудской грамоте следует допустить, преподавание же польского языка, которым говорят помещики и чиновники, в эти училища не вводить, оставив его только в гимназиях и прогимназиях. В губерниях же Виленской, Гродненской и Минской большая часть сельского населения говорит наречием белорусским, поэтому и народные училища в этих местностях должны быть чисто русскими.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 4—5.
}}
У 1862 годзе ў прадстаўленьні Аляксандра Шырынскага-Шыхматава да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна [[летувісы|летувіская]] [[Ковенская губэрня]]) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы ([[ліцьвіны]]) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|абмаскаліць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў Расеі:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім абмаскаліць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
{{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22.
}}
[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
Па здушэньні [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады надумалі падтрымаць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (які правільней называць «жамойцкім», бо летувісы ў той час называліся жамойтамі) у супрацьвагу моцным пазыцыям палякаў<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Царскі ўрад пачаў заахвочваць летувіскія асьвету і друк<ref name="katl"/>, летувіскую мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Летувіскую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Тым часам выкладаньне беларускай мовы ў школах усіх узроўняў апынулася пад забаронай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Апроч гэтага, у час знаходжаньня пад расейскай уладай летувісы мелі нацыянальны касьцёл (яшчэ перад паўстаньнем біскуп [[Матэвус Валанчус]] дамогся дазволу адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-летувіску<ref name="Arlou-2012-348"/>), тады як беларусы па зьнішчэньні ў 1839 годзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Ўніяцкай царквы]] згубілі сваю канфэсійную нішу<ref name="katl"/>.
Невялікая частка этнічных летувіскіх зямель (г. зв. «[[Малая Летува]]») засталася ў складзе Прусіі, дзе ў спрыяльных для разьвіцьця ўласнай культуры ўмовах пражывала каля 100 000 балтаў. Гэта давала магчымасьць кантактаў з Эўропай, пашырэньню ў сьвеце зьвестак пра свае нацыянальныя патрэбы (да 1904 году ў [[Тыльзыт|Тыльзыце]] і [[Каралявец|Караляўцы]] па-летувіску выйшла каля 3300 найменьняў кніг і каля 120 пэрыядычных выданьняў агульным накладам некалькі мільёнаў асобнікаў<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>). Менавіта нямецкі (прускі) фактар быў вызначальным у справе дасягненьня Летувой незалежнасьці ў 1918 годзе і вырваў краіну з сфэры расейскага ўплыву<ref name="katl"/>.
[[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]]
У другой палове XIX стагодзьдзя пачаў фармавацца летувіскі нацыянальны рух. Спрыяньне разьвіцьцю жамойцкай культуры і мовы расейскімі ўладамі прывяло да таго, што жамойцкае адраджэньне пачалося значна раней за [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускае]]. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага руху пачалі выкарыстоўваць ня назву Жамойць, а найменьне старадаўняй, пераважна славянскай дзяржавы з [[Эпіцэнтар|эпіцэнтрам]] у Беларусі — Вялікага Княства Літоўскага. Выпускнікі Мар’ямпальскай вучэльні [[Вінцас Кудзірка]] і [[Ёнас Басанавічус]] стварылі міт пра Вялікае Княства Літоўскае як выняткова летувіскую дзяржаву. Гэты міт пашырыўся і стаўся падмуркам да адбудовы летувіскамоўнай Летувы<ref name="Arlou-2012-348"/>.
Летувіскія адраджэнцы прысвоілі ня толькі назву Літва (у форме Летува<ref name="Arlou-2012-349"/>), але і заявілі пра свае вынятковыя правы на гістарычную і культурную спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а таксама на сымболіку. Замест свайго гістарычнага гербу [[Мядзведзь (герб)|Мядзведзя]] жамойцкія дзеячы пачалі выкарыстоўваць [[Пагоня (герб)|Пагоню]] славянскага паходжаньня. А паколькі ў жамойцкай мове не было слова дзеля яе абазначэньня, жамойцкая эліта (а менавіта [[Сыманас Даўкантас]]) прыдумала яго, назваўшы Пагоню новым словам «[[Віціс]]»<ref name="Kraucevic-1993"/>. Як адзначае [[Тымаці Снайдэр]], апроч расейскіх уладаў, фальшаваньню гісторыі ВКЛ спрыяла сацыяльнае паходжаньне дзеячоў летувіскага нацыянальнага руху, якія былі дзецьмі заможных сялянаў, а не [[шляхта]]й, і таму ня мелі адпаведнага кодэксу гонару<ref name="Arlou-2012-349"/>. Спазьненьне беларускага адраджэньня ў параўнаньні з жамойцкім прывяло да таго, што беларускія дзеячы, пачынаючы з [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]], прынялі назву, якая тады была пашыранай на Смаленшчыне, Віцебшчыне і Магілёўшчыне, а таксама выкарыстоўвалася расейскім друкам ― [[беларусы]].
За канцэпцыю ўтварэньня ВКЛ жамойцкія адраджэнцы ўзялі канцэпцыю балтыйска-славянскай канфрантацыі, якая ўзьнікла ў ходзе навуковай дыскусіі паміж польскімі і расейскімі дасьледнікамі ў канцы XIX ― пачатку XX стагодзьдзя. Паводле яе, падмуркам утварэньня Вялікага Княства Літоўскага была перамога раньнефэадальнага балтыйскага ўтварэньня над славянамі, ў выніку чаго гэтая новая краіна трансфармавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. У канцы XX стагодзьдзя гэтую канцэпцыю зьняпраўдзіў [[Аляксандар Краўцэвіч]], які сьцьвярджае, што ВКЛ ад самага пачатку была біэтнічнай балта-славянскай дзяржавай з дамінаваньнем [[славяне|славянаў]], а балта-славянскія дачыненьні ў часы ўтварэньня Вялікага Княства Літоўскага насілі толькі мірны характар<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}}</ref>. З больш славянацэнтрычнымі канцэпцыямі зь сярэдзіны XX стагодзьдзя выступілі гісторыкі [[Павал Урбан]], [[Мікола Ермаловіч]] і [[Мікалай Шкялёнак]], тэзісы якіх у лучнасьці зьняпраўджвалі балтыйскае паходжаньне першых князёў ВКЛ.
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўлетку 1915 году тэрыторыю сучаснай Летувы занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. Дзеячы [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы разам з [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]] выступілі з прапановай аднавіць [[Вялікае Княства Літоўскае]] з сталіцай у [[Вільня|Вільні]], аднак гэтая ідэя не знайшла падтрымкі ў летувіскіх дзеячоў<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 347.</ref>.
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|міні|500пкс|center|<center>''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' (аўтар — [[Антоні Аляшчынскі]], 1850 год)</center>]]{{clear|left}}
=== Першая Летувіская Рэспубліка ===
[[Файл:Lietuva 1921-1939.svg|міні|Тэрыторыя Летувіскай Рэспублікі]]
16 лютага 1918 году Летувіская Рада або [[Летувіская Тарыба]] ({{мова-lt|Letuvos Taryba|скарочана}}) абвясьціла незалежнасьць Летувы<ref name="smdb-80">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 80.</ref>. 23 сакавіка яе незалежнасьць прызнаў нямецкі кайзэр<ref name="smdb-80"/>. 13 ліпеня 1918 году Тарыба абвясьціла каралём Летувы — Міндоўгасам (Міндоўгам) II — герцага віртэмбэрскага Вільгельма фон Ураха<ref name="smdb-80"/> згодна з чым дзяржава стала называцца [[Каралеўства Летува]], але ўжо 2 лістапада таго ж году прыняла часовую канстытуцыю, згодна зь якой Летува стала рэспублікай<ref name="smdb-80"/>.
23 лістапада 1918 году прэм’ер-міністар [[Аўгустынас Вальдэмарас]] выдаў загад утварыць 1-ы летувіскі полк і такім парадкам запачаткаваў летувіскае войска<ref name="smdb-80"/>. Існаваньню маладой дзяржавы пагражалі бальшавікі, якія 22 сьнежня 1918 году прызналі ўрад [[Вінцас Міцкявічус-Капсукас|Капсукаса]] і савецкую дзяржаўнасьць Летувы<ref name="smdb-81">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 81.</ref>. 8 лютага загінуў за бацькаўшчыну першы летувіскі жаўнер — Павіляс Люкшыс<ref name="smdb-82"/>. 25 жніўня летувіскае войска выціснула савецкія аддзелы, якія ўтрымлівалі апошні пункт апоры на тэрыторыі Летувы — места [[Езяросы]]<ref name="smdb-82">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 82.</ref>. 20—21 лістапада 1919 году каля [[Радзівілішкі|Радзівілішкаў]] летувіскае войска перамагло бэрмонтчыкаў — расейскіх і нямецкіх белагвардзейцаў, якія атакавалі з тэрыторыі Латвіі<ref name="smdb-82"/>.
[[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]]
27 студзеня 1920 году адкрыліся вышэйшыя курсы ў Коўні, што было пачаткам летувіскай вышэйшай адукацыі<ref name="smdb-82"/>. 14—15 красавіка 1920 году адбыліся дэмакратычныя выбары ў Сойм (сабраўся празь месяц)<ref name="smdb-82"/>.
Другой пасьля Нямеччыны істотнай сілай, што [[de jure]] прызнала незалежнасьць Летувы, быў бальшавіцкі ўрад [[Уладзімер Ленін|Леніна]], які 12 ліпеня 1920 падпісаў зь ёй [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]]. Гэтая дамова істотна падмацавала пазыцыю Летувы на міжнароднай арэне, што было асабліва важным ва ўмовах браку прызнаньня з боку дзяржаваў-хаўрусьніцаў. Згодна з дамовай, Савецкая Расея пакідала за летувісамі ня толькі Вільню, але і [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]], адначасна дэкляравалася адмова ад далейшых прэтэнзіяў на летувіскую тэрыторыю<ref name="smdb-82"/>. Перадача Летуве [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] стала вынікам афіцыйных прэтэнзіяў яе ўраду, які прызнаваў, што большасьць мясцовага насельніцтва ня лічыць сябе летувісамі і ня ведае летувіскай мовы, але безапэляцыйна сьцьвярджаў, што гэта — зьбеларушчаная частка Летувіскай дзяржавы<ref name="Arlot-2012-363">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 363.</ref>. У сваю чаргу Летува мусіла прытрымлівацца нэўтралітэту ў ходзе савецка-польскай вайны, што гарантавала бясьпеку правага флангу войскаў Заходняга фронту ў яго наступленьні на Варшаву. Апроч таго, летувіскі бок абавязваўся спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[БНР]]. Па падпісаньні дамовы летувіскі ўрад ліквідаваў асобныя беларускія вайсковыя часьціны, [[Міністэрства беларускіх справаў у Летуве|Міністэрства беларускіх справаў]] урэшце мусіла спыніць сваё існаваньне, а ў 1923 годзе [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] пераехала з [[Коўна|Коўны]] ў [[Прага|Прагу]]<ref name="Arlot-2012-363"/>.
[[Файл:Lithuania territory 1939-1940.svg|міні|Мапа «Летувіскае тэрыторыі», на якой у склад Летувы ўлучылі [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]]]]
Тэрыторыя Віленшчыны стала прадметам спрэчак паміж Летувой і [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]], якая катэгарычна адкінула летувіска-бальшавіцкую дамову. Пад націскам краінаў [[Антанта|Антанты]] 7 кастрычніка 1920 году польская дэлегацыя мусіла падпісаць зь летувісамі Сувальскую дамову<ref name="smdb-82"/>, якая рэгулявала граніцу паміж дзьвюма дзяржавамі на Сувальшчыне, Гарадзеншыне й Лідчыне да [[Бастуны|Бастунаў]]; граніца ў іншых месцах мела быць вызначанай наступнай дамовай або пастановай Найвышэйшай Рады Антанты. Аднак у выніку «бунту» дывізіі [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]], які адбыўся 8 кастрычніка 1920 году, Вільню занялі польскія войскі<ref name="smdb-82"/>. Места на пэўны час стала цэнтрам [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]].
22 верасьня 1921 году Летува стала сябрам [[Ліга Нацыяў|Лігі Нацыяў]], не зьяўляючыся [[de jure]] прызнанай дзяржавамі-хаўрусьніцамі, такое прызнаньне краіна атрымала толькі 20 сьнежня 1922 году.
4 красавіка 1926 году [[Ватыкан]] адаптаваў межы летувіскіх біскупстваў да новых дзяржаўных граніцаў Летувы й утварыў летувіскую касьцельную правінцыю<ref name="smdb-84">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 84.</ref>. Віленшчына паводле ранейшага канкардату з Польшчаю (1925 год) падпарадкавалася польскім касьцельным уладам<ref>Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r. (ratyfikowany zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1925 r.), [https://web.archive.org/web/20110812181447/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19250720501 Dz. U. Nr 72, poz. 501]{{ref-pl}}</ref>.
У 1926 годзе ў Летуве адбыўся дзяржаўны пераварот, які ператварыў краіну ў аўтарытарную дыктатуру. 28 верасьня 1926 году паміж [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і Летувой была складзеная дамова аб ненападзе і нэўтралітэце, у якой «''СССР пацьвердзіў, што ўсе палажэньні Маскоўскай мірнай дамовы 1920 году зь Летувой застаюцца дзейнымі''»<ref>Eidintas A., Žalys V. Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918—1940. Edited by E. Tuskenis with an introduction and afterword by A. E. Senn. — New York: St. Martin’s Press, 1998. P. 109.</ref>.
[[Файл:Samogitian poster urging not to forget Vilnya.jpg|значак|зьлева|140пкс|«О, Вільня, не забывайце, летувісы!»: летувіскі прапагандысцкі плякат 1924 году]]
У 1928 годзе Летува прыняла чарговую Канстытуцыю, у якой абвясьціла пра свае тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну. Згодна з гэтым і наступнымі дзяржаўнымі актамі, [[Вільня]] абвяшчалася сталіцай Летувы, а да атрыманьня летувісамі кантролю над местам, ролю «часовай сталіцы» выконвала [[Коўна]]. Увогуле, у пытаньні Віленскага краю палітыкі тагачаснай Летувіскай Рэспублікі наўпростава зьвярталіся да гісторыі, сьцьвярджаючы, што ''«гістарычныя правы і гістарычная прыналежнасьць мусяць вызначаць цяперашнюю прыналежнасьць»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 269.</ref>. Яшчэ ў 1929 годзе гэта паказаў галяндзкі юрыст Райнэр Флаэс, адцеміўшы, што ''«летувіскі ўрад падкрэсьліваў, што калі места Вільня было сталіцай старога Вялікага Княства Літоўскага, яно мусіць стаць ядром новай (летувіскай) дзяржавы. Адзін ужо гэты факт мае быць вызначальным»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 268—269</ref>. Такім парадкам, летувіская гістарычная школа часоў першай Летувіскай Рэспублікі цалкам абслугоўвала інтарэсы недэмакратычнай дзяржавы зь ейнымі экспансіянісцкімі памкненьнямі датычна ўсталяваньня кантролю над Віленскім краем<ref name="Kascian-2009"/>.
17 сакавіка 1938 польскі ўрад запатрабаваў ўсталяваць дыпляматычныя зносіны пад пагрозай вайны, з чым летувісы пагадзіліся<ref name="smdb-86">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 86.</ref>. 22 сакавіка 1939 году ўлады Летувіскай Рэспублікі згадзіліся аддаць [[Трэці Райх|Трэцяму Райху]] рэгіён Клайпеды<ref name="smdb-84"/>.
==== Дыскусіі пра дзяржаўны герб ====
[[Файл:Coat of arms of Lithuania (1920).png|міні|зьлева|140пкс|Герб Летувы, 1920 г.]]
У 1920 годзе летувісы ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня|Пагоні]]. Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім.
Аднак у 1920—1930-я гады шмат якія дзяржаўныя дзеячы Летувы паказвалі на неадпаведнасьць гербу менавіта летувіскай гістарычнай традыцыі. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не-летувіскае паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>.
==== У савецкай зоне ўзьдзеяньня ====
Па здушэньні супраціву з боку войска [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] і адпраўленьня ў выгнаньне польскага ўраду, 28 верасьня 1939 году [[Трэці Райх]] і СССР падпісалі дамову аб дружбе і супольнай мяжы. Частку Польшчы, якая знаходзілася паміж Віслай і Бугам і паводле пакту Молатава-Рыбэнтропа мусіла перайсьці пад савецкую ўладу, кіраўніцтва СССР саступіла немцам ўзамен на дазвол захопу Летувы<ref name="smdb-87">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87.</ref>.
[[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]]
Нягледзячы на тое, што галава савецкай адміністрацыі Заходняй Беларусі яшчэ на пачатку верасьня 1939 году атрымаў паўнамоцтвы абвясьціць Вільню сталіцай Заходнебеларускай ССР<ref name="dzej"/>, а летувіскае насельніцтва места складала толькі каля 1,5%<ref name="Arlou-2005"/>, 10 кастрычніка была складзеная летувіска-савецкая дамова, згодна зь якой места Вільня зь Віленскаю вобласьцю, якія саветы занялі за часам агрэсіі на Польшчу, былі перададзеныя Летуве. Апошняя павінная была, аднак, пагадзіцца на ўвядзеньне савецкіх войскаў і будаўніцтва іхных базаў<ref name="smdb-87"/>, што [[de facto]] азначала пачатак канца летувіскай незалежнасьці.
[[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнаага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]]
12 кастрычніка 1939 году старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі [[Васіль Захарка]] накіраваў пратэст прэзыдэнту Летувы [[Антанас Сьмятона|Антанасу Сьмятоне]] супраць падпісаньня дамовы «аб пераходзе да Летувы беларускага места Вільні і беларускіх зямель Віленскай вобласьці», у якой паказаў на адказнасьць Летувы перад беларускім народам за гэты акт.
27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню<ref name="smdb-87"/>. Польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў было ''«прымусіць усіх думаць, як летувісы»'' і ''«вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт»''. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]], а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 69—70.</ref>, палякам і габрэям, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, было адмоўлена ў летувіскім грамадзянстве<ref name="dzej">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>.
[[Файл:194006 soviet occupation lithuania.png|міні|Увод савецкіх войскаў, чэрвень 1940 г.]]
21 лістапада [[Антанас Сьмятона]] зацьвердзіў апошні ў міжваенныя часы летувіскі ўрад зь Мяркісам на чале. 30 траўня 1940 году саветы неапраўдана зьвінавацілі летувіскі ўрад ў падрыхтоўцы замахаў на савецкіх вайскоўцаў і шпіёнстве<ref name="smdb-87"/>. 14 чэрвеня саветы ўручылі ўльтыматум, у якім яны запатрабавалі стварэньня новага летувіскага ўраду, асуджэньня высокіх летувіскіх урадоўцаў і дазволу ўвядзеньня большай колькасьці савецкіх войскаў. Летува мусіла прыняць гэтыя ўмовы<ref>Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87—88.</ref>.
15 чэрвеня савецкія войскі пачалі яўную акупацыю краю, прэзыдэнт Сьмятона ўцёк за граніцу. На наступны дзень у Летуву прыбыў намесьнік народнага камісара замежных справаў, пачалася саветызацыя. 17 чэрвеня быў створаны прамаскоўскі ўрад [[Юстас Палецкіс|Юстаса Палецкіса]], які 27 чэрвеня распусьціў Сойм 4-га скліканьня<ref name="smdb-88">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 88.</ref>. У ліпені прайшлі арышты найбольш вядомых летувіскіх палітычных дзеячаў<ref name="smdb-88"/>. 14—15 ліпеня адбыліся сфабрыкаваныя паводле ранейшых савецкіх схемаў «выбары» ў парлямэнт<ref name="smdb-88"/>, да ўдзелу ў якіх дапусьцілі толькі адзін партыйны сьпіс: прасавецкі «Блёк працоўнага народу». Паводле афіцыйных зьвестак, у выбарах узяло ўдзел 1 386 569 чалавек, г.зн. 95,51% ад агульнай колькасьці выбарнікаў. За кандыдатаў «Блёку працоўнага народу» Летувы галасавала 1 375 349 выбарнікаў, г.зн. 99,19% ад тых, што бралі ўдзел у галасаваньні<ref>Сообщение главной избирательной комиссии Литвы о результатах выборов в Народный Сейм, 17.07.1940. // Полпреды сообщают… — М., Международные отношения, 1990. С. 473.</ref>.
=== Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка ===
{{Асноўны артыкул|Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка}}
[[Файл:Flag of Lithuanian SSR.svg|міні|Сьцяг Летувіскай ССР]]
21 ліпеня 1940 кантраляваны камуністамі парлямэнт Летувы абвясьціў утварэньне Летувіскай ССР і папрасіў Вярхоўны Савет СССР прыняць ЛССР у склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. 3 жніўня 1940 году Вярхоўны Савет СССР задаволіў гэтую просьбу. 25 жніўня была зьмененая канстытуцыя<ref name="smdb-88"/>. 11 лістапада ў Бэрліне ўтварыўся Фронт Актыўных Летувісаў, які згуртаваў дзеячоў антысавецкага супраціву<ref name="smdb-88"/>. Разам з тым, пісьменьнік і журналіст [[Юзэф Мацкевіч]], які доўгі час жыў у Вільні, пакінуў наступнае сьведчаньне пра стаўленьне абсалютнай большасьці летувісаў да савецкай улады<ref>Mackiewicz J. [https://www.pogon.lt/czytelnia-dziel-juz-mackiewicza.html?id=64 Prawda W Oczy Nie Kole]. — Londyn, 2002.</ref>:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Адначасна ў самой Летуве не было нават гаворкі пра хоць-які пратэст. Тая самая летувіская моладзь, якая ў касьцёлах і на вуліцах зьбівала безабаронных палякаў, не спадобілася на найменшую хаця б патрыятычную маніфэстацыю ў момант, калі гінула іх дзяржава, айчына. <…> Уцёкі прэзыдэнта [[Антанас Сьмятона|Сьмятоны]] і яшчэ некалькіх чалавек з палітычнага сьвету і плютакратыі летувіскай былі адзіным бачным знакам нацыянальнай кантракцыі. <…> Засталася на сваіх месцах, цёплых даходах, гаспадарках, пасадах, пастах, штабах і міністэрствах — уся Летува. Дырэктары дэпартамэнтаў і генэралы, афіцэры і чыноўнікі, пошта, чыгункі, тэатры, кіно, газэты, вайсковыя аркестры, сьцягі, дзяржаўныя гербы. І ўсё гэта разам перайшло бяз слова, калі не лічыць словаў подлага падхалімства і штучнага энтузіязму на карысьць Саветаў — пад чужое панаваньне. Выраклася ўласнай дзяржаўнасьці, айчыны, свабоды. Афіцэры проста зьнялі эпалеты і начапілі сярпы з молатам. На працягу дваццаці чатырох гадзінаў замянілі герб Пагоню — чырвонай зоркай, нібыта гаворка ішла пра нейкае ўнутранае, дробнае адміністрацыйнае распараджэньне. <…> Але каб усе як адзін, з аркестрам і разгорнутымі сьцягамі айчыны, з усім дзяржаўным апаратам ня столькі здаваліся, колькі пераходзілі на бок і ў рабства чужому, старыя і маладыя! Пад сама жахлівае ярмо бальшавіцкае! Такога выпадку ў гісторыі народаў яшчэ не было.
Дзеілася, значыць, нешта такое, ад чаго ці то мурашкі бегалі па скуры, ці то адчуваньне нейкага апусканьня ў чан мярзоты. Летувіскі афіцэр, які яшчэ не пасьпеў разабрацца ў савецкіх воінскіх годнасьцях, салютаваў наўздагад кожнаму зь іх. <…> Я ня мог надзівіцца. Сустракаю на вуліцы Келатыса, рэдактара найбуйнейшага ў Летуве літаратурна-мастацкага часопіса «Naujoji Romuva». — Ну, што будзеце цяпер рабіць? — пытаю. — А што? — глядзіць зь зьдзіўленьнем. — Пісаць будзем далей. Бо ў Саветах літаратура квітнее… Ну, крыху давядзецца падфарбаваць чырвоным… хе, хе, хе! Цьху! Той жа Рафал Мацконіс, той жа нацыяналіст-палянафоб, верны слуга папярэдняга рэжыму, застаецца ў той жа газэце, рэдактарам якой ён быў, і якая цяпер да прозьвішча Сьмятоны дадае толькі мянушку: «крывавы». — Як жа гэта так? — А што ў гэтым дрэннага? Я… застаўся цяпер толькі тэхнічным рэдактарам, у палітыку ня ўмешваюся…
{{арыгінал|pl|Jednocześnie w samej Litwie nie było nawet mowy o jakimkolwiek proteście. Ta sama młodzież litewska, która po kościołach i na ulicach biła bezbronnych Polaków, nie zdobyła się na najmniejszą bodaj manifestację patriotyczną w chwili, gdy ginęło państwo ich, ojczyzna. <…> Ucieczka prezydenta Smetony i kilku jeszcze osób spośród świata politycznego i plutokracji litewskiej, była jedynym widomym znakiem narodowej kontrakcji. <…> Pozostała na swych miejscach, ciepłych dochodach, gospodarstwach, posadach, urzędach, sztabach i ministerstwach — cała Litwa. Dyrektorzy departamentów i generałowie, oficerowie i urzędnicy, poczta, koleje, teatry, kina, gazety, orkiestry wojskowe, sztandary, godła państwowe. I wszystko to razem przeszło bez słowa, jeżeli nie liczyć słów podłego przypochlebstwa i sztucznego entuzjazmu na rzecz Sowietów — pod obce panowanie. Wyrzekło się własnej państwowości, ojczyzny, wolności. Oficerowie zdjęli po prostu epolety i naczepili sierpy z młotem. W ciągu dwudziestu czterech godzin zastąpiono godło Pogoni — gwiazdą czerwoną, jakby chodziło tu o jakieś wewnętrzne, drobne zarządzenie administracyjne. <…> Ale żeby wszyscy jak jeden mąż, z orkiestrą i rozwiniętymi sztandarami ojczyzny, z całym aparatem państwowym nie tyle poddawali się, co przechodzili na stronę i w niewolę obcego, starzy i młodzi! Pod najpotworniejsze jarzmo bolszewickie! Takiego wypadku w historii narodów jeszcze nie było. Działo się więc coś takiego, od czego ni to mrówki chodziły po skórze, ni to wrażenie jakiegoś zanurzania w kadzi obrzydliwości. Oficer litewski, który nie zdążył jeszcze połapać się w rangach wojskowych sowieckich, salutował na chybił trafił każdemu z nich. <…> Nie mogłem się nadziwić. Spotykam na ulicy Kelotisa, redaktora największego w Litwie czasopisma literacko-artystycznego, Naujoi Romuva. — No, co będziecie teraz robić? — pytam. — A co? — patrzy ze zdziwieniem. — Pisać będziemy w dalszym ciągu. Przecież w Sowietach literatura kwitnie… No, trochę trzeba będzie na czerwono… he, he, he! Tfu! Tenże Rafał Mackonis, tenże nacjonalista polakożerczy, wierny sługa poprzedniego reżimu, pozostaje w tej samej gazecie, której był redaktorem, a która teraz do nazwiska Smetony dodaje tylko przydomek: «krwawy». — Jakże to tak? — A cóż w tym złego? Ja… zostałem tylko teraz technicznym redaktorem, do polityki się nie mieszam…}}
{{канец цытаты}}
|}
Неўзабаве савецкія ўлады перадалі ў склад Летувіскай ССР яшчэ 2,6 тысячы квадратных кілямэтраў памежнай тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] — [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторую беларусаў]] зь [[Сьвянцяны|Сьвянцянамі]], [[Салечнікі|Салечнікамі]] і [[Друскенікі|Друскенікамі]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 379.</ref>.
10 студзеня 1941 году Трэці Райх і СССР падпісалі дамову аб перасяленьні насельніцтва. З Райху перасялілі ў Летуву ня толькі летувісаў, але й 9,3 тыс. расейцаў і беларусаў<ref name="smdb-89">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 89.</ref>. 14 красавіка 1941 году на летувіскіх сялянаў наклалі высокія падаткі. 14 чэрвеня пачаліся масавыя дэпартацыі<ref name="smdb-89"/>.
22 чэрвеня 1941 году пачалася [[нямецка-савецкая вайна]]. Пры адступленьні саветы забівалі палітычных вязьняў (у Правенішках — каля 400 асобаў). 23 чэрвеня ковенская радыёстанцыя абвясьціла дэклярацыю адраджэньня летувіскага народу<ref name="smdb-90">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 90.</ref>. Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[генацыд]] жыдоў (да канца 1941 году нацысты з дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў зьнішчылі 22 тысячы жыдоўскага насельніцтва Вільні)<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. За часамі нямецкай акупацыі нацысты дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на палякаў (апалячаных беларусаў). Пад прыкрыцьцём нямецкае ўлады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад спалянізаванага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувісамі й палякамі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзяленьні летувіскіх паліцыянтаў-калябарантаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты каралі сьмерцю цывільнае польскае насельніцтва. Каб адпомсьціць, палякі нападалі на летувіскія вёскі<ref name="dzej"/>.
Па заняцьці Віленшчыны савецкімі войскамі (1944 год) [[Лаўрэнці Берыя]], які тады ачольваў [[НКВД]], пісаў [[Ёсіф Сталін|Сталіну]]:
{{Цытата|Стаўленьне насельніцтва да вызваленьня Вільні з-пад нямецкай улады станоўчае. Насельніцтва выказвае задавальненьне, што імша ў касьцёлах будзе цяпер служыцца па-польску, а не па-летувіску. Насельніцтва таксама спадзяецца, што Вільня будзе далучаная да Заходняй Беларусі — абы не да Летувы.}}
==== Летувізацыя Віленшчыны ====
{{Асноўны артыкул|Летувізацыя}}
[[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы ([[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]]
Нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, Сталін надумаў пакінуць места за Летувіскай ССР<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="dzej"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі беларускую гімназію і настаўніцкую сэмінарыю, а Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы. Прытым [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць інтэлігенцыі. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю<ref name="Zajkouski-1993"/>. Тым часам у 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="dzej"/>. Замест дэпартаваных месьцічаў на працягу толькі 1944—1946 гадоў у Вільню прыбыло каля 100 тысячаў новых жыхароў з этнічна жамойцкіх тэрыторыяў.
Летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што [[беларусы]] — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» і іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Сярод беларусаў павялічвалася беспрацоўе, яны [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. Тыя, хто нарадзіўся па-за Віленшчынай, не маглі атрымаць летувіскага грамадзянства. Апроч таго, праводзілася перайменаваньне амаль усіх населеных пунктаў ([[Трокі]] — Тракай, [[Друскенікі]] — Друскенінкай, [[Сьвянцяны]] — Швянчоніс, [[Лаварышкі]] — Лаварышкес і г. д.). У выніку, не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993"/>.
Зь іншага боку летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі беларускага насельніцтва Віленшчыны: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>.
Калі паводле зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, то перапіс 1970 году засьведчыў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>.
Разам з тым, савецкія ўлады ажыцьцяўлялі ў Летуве і тыповую рэпрэсіўную палітыку: у чэрвені — верасьні 1945 году дэпартавалі 6,3 тыс. чалавек<ref name="smdb-93">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 93.</ref> (у тым ліку і ўласна летувісаў), 22—23 траўня 1948 году — правялі [[Апэрацыя Вясна|Апэрацыю Вясна]], накіраваную на ліквідацыю антысавецкага падпольля, але ахвярамі дэпартацыі сталі таксама заможныя гаспадары. Масавыя дэпартацыі прайшлі таксама 25—28 сакавіка 1949 году, калі вывезьлі 29 тыс. чалавек, 2—3 кастрычніка 1951 году (16 тыс. чалавек), у 1952 годзе (1,1 тыс. чалавек) і ў 1953 годзе<ref name="smdb-95-6">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 95-96.</ref>. 8 ліпеня 1948 году савецкія ўлады нацыяналізавалі храмы ўсіх веравызнаньняў. У 1950 годзе зьнішчылі вядомыя сымбалі сучаснай Летувы — скульптуры на [[франтон]]е [[Віленская катэдра|Віленскае катэдры]], помнік свабоды ў Коўне, зьмянілі дзяржаўны гімн<ref name="smdb-95-6"/>. У 1960 годзе [[Мікіта Хрушчоў|Хрушчоў]] крытыкаваў рэканструкцыю замка ў Троках як ідэалізацыю фэадальнага ладу<ref name="smdb-97">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 97.</ref>.
Аднак у адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. Тым часам у адменнасьць ад сталіцаў іншых рэспублік, Масква дазволіла Летуве летувізацыю Вільні (калі [[Талін]] ці [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла [[Жамойць|жамойцкая]] вёска<ref name="katl"/>), у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>.
Такім парадкам, у адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася выняткова летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся<ref name="Arlou-2012-388"/>. Летува заняла вынятковае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>.
=== Летувіская Рэспубліка ===
Палітыка перабудовы і галоснасьці дала магчымасьць легальна існаваць руху за незалежнасьць Летавы — Саюдзіс. Незалежніцкія настроі пашыраліся. У 1989 годзе прайшоў [[Балтыйскі шлях]], у якім каля 2 мільёнаў чалавек сталі на шашы Вільня — Талін і ўзяліся за рукі.
У пачатку 1990 году прайшлі першыя выбары ў Летувіскі сойм, у якіх бралі ўдзел сябры Саюдзісу. Яны ж атрымалі большасьць месцаў. 11 сакавіка 1990 году Летувіскі сойм на чале зь [[Вітаўтас Ландсбергіс|Вітаўтасам Ландсбергісам]] абвясьціў незалежнасьць Летувы ад СССР — першай з савецкіх рэспублік. 17 верасьня 1991 году Летува стала сябрам [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў|ААН]].
29 сакавіка 2004 году Летува ўвайшла ў [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], а 1 траўня 2004 году — у [[Эўрапейскі Зьвяз]].
== Дзяржаўны лад ==
{{Асноўны артыкул|Дзяржаўны лад Летувы}}
Летува — [[унітарная дзяржава]], форма кіраваньня — [[прэзыдэнцкая рэспубліка]]. [[Сьпіс прэзыдэнтаў Летувы|Прэзыдэнт]] абіраецца [[простыя выбары|простымі выбарамі]] на пяцігадовы тэрмін. Ён вызначае асноўныя кірункі замежнай палітыкі, лічыцца галоўнакамандуючым летувіскага войска. Прэзыдэнт вылучае парлямэнту на зацьверджаньне кандыдатуру [[Прэм’ер-міністар|прэм’ер-міністра]], а потым паводле рэкамэндацыі апошняга — кандыдатуры сябраў [[Урад]]у, таксама як і шэраг іншых найвышэйшых дзяржаўных урадоўцаў і судзьдзяў [[Канстытуцыйны Суд|Канстытуцыйнага Суду]] ({{мова-lt|Konstitucinis Teismas|скарочана}}).
Аднапалатны летувіскі [[парлямэнт]] — [[Летувіскі Сойм|Сойм]] — налічвае 141 дэпутата, якія абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Крыху больш за палову дэпутатаў абіраюцца на аднамандатных акругах (71), а іншая частка (70) — паводле партыйных сьпісаў. Бар’ер праходжаньня ў Сойм для партыі роўны 5%.
== Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел ==
{{Асноўны артыкул|Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Летувы}}
{{Image label begin|image=Apskritis of Lithuania.png|width={{{width|400}}}|float={{{float|right}}}}}
{{Метка выявы|x=-140.0|y=-215.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Marijampole County COA.png|20px]]'''''<small>[[Мар’ямпальскі павет|Мар’ямпальскі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-200.0|y=-250.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Alytus County COA.png|20px]] '''''<small>[[Аліцкі павет|Аліцкі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-330.0|y=-272.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Беларусь]]'''}}
{{Метка выявы|x=-180.0|y=-160.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LTU Kauno apskritis COA.svg|20px]] '''''<small>[[Ковенскі павет|Ковенскі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-90.0|y=-140.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg tauroski COA.png|20px]] '''''<small>[[Таўроскі павет|Таўроскі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-100.0|y=-40.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Telsiai County COA.png|20px]] '''''<small>[[Цельшыцкі павет|Цельшыцкі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-30.0|y=-100.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg kłajpedzki COA.svg|20px]] '''''<small>[[Клайпедзкі павет|Клайпедзкі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-70.0|y=-200.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Расея]]'''}}
{{Метка выявы|x=-255.0|y=-200.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Vilnius County COA.png|20px]] '''''<small>[[Віленскі павет|Віленскі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-140.0|y=-65.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:LIT okręg szawelski COA.PNG|20px]] '''''<small>[[Шавельскі павет|Шавельскі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-230.0|y=-65.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Panevezys County COA.png|20px]] '''''<small>[[Панявескі павет|Панявескі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-300.0|y=-120.0|scale={{{width|-1}}}|text=[[Файл:Utena County COA.png|20px]] '''''<small>[[Уцянскі павет|Уцянскі]]</small>'''''}}
{{Метка выявы|x=-160.0|y=-1.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Латвія]]'''}}
{{Метка выявы|x=-120.0|y=-270.0|scale={{{width|-1}}}|text='''[[Польшча]]'''}}
{{Image label end}}
Летува складаецца зь 10 паветаў ({{мова-lt|apskritys|скарочана}}), якія называюцца адпаведна з сваёй сталіцай:
# [[Аліта]]
# [[Коўна]]
# [[Клайпеда]]
# [[Мар’ямпаль]]
# [[Панявеж]]
# [[Шаўлі]]
# [[Таўрогі]]
# [[Цельшы]]
# [[Уцяна]]
# [[Вільня]]
Паветы падзяляюцца на акругі. Некаторыя буйныя гарады ўтвараюць самастойныя адміністрацыйныя адзінкі.
== Геаграфія ==
{{Асноўны артыкул|Геаграфія Летувы}}
[[Файл:LietuvaPhysicalMap-lessdetail (lang-be).svg|міні|Фізычная мапа Летувы]]
Летува афіцыйна падзяляецца на 4 рэгіёны, абвешчаныя гістарычнымі і адрознымі сваімі традыцыямі, дыялектамі і ляндшафтам: [[Аўкштота]] ({{мова-lt|Aukštaitija|скарочана}}), [[Жамойць]] ({{мова-lt|Žemaitija|скарочана}}), [[Сувалкія]] ({{мова-lt|Suvalkija|скарочана}}) і [[Дзукія]] ({{мова-lt|Dzukija|скарочана}}). Пяты рэгіён — «[[Малая Летува]]» ({{мова-lt|Mažoji Lietuva|скарочана}}) да 1918 належаў да [[Усходняя Прусія|Ўсходняй Прусіі]]. Тут Летува пясковымі пляжамі і дзюнамі мяжуе з [[Балтыйскае мора|Балтыйскім морам]]. Далей на ўсход цягнецца ўзгорысты марэнны ляндшафт. Віленшчына багатая грудамі і азёрамі. Бліжэй да польскай мяжы знаходзіцца рэгіён Сувалкія. Разам з раўнінай між Панявежай і Коўнам гэты раён найбольш актыўна выкарыстоўваецца ў сельскай гаспадарцы. На ўсход ад Сувалкіі, на беларускай мяжы знаходзіцца лясная Дзукія. Там, ля [[Друскенікі|Друскенікаў]] пачынаецца летувіскі адцінак [[Нёман]]у ({{мова-lt|Nemunas|скарочана}}). Нёман ёсьць найбольш працяглай ракой у Летуве — у межах краіны ягоная даўжыня складае 475 км, а апошнія 200 км ракі ўтвараюць натуральную мяжу з [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьцю]]. Пры мястэчку Руснэ Нёман упадае ў Балтыйскае мора.
З паўднёвага захаду на паўночны ўсход у Паўднёвай і Ўсходняй Летуве распрасьціраецца [[Балтыйская града]], якая ў межах краіны складаецца з Судуўскага, Дзуцкага і Аўкштайцкага ўзвышшаў (дасягаюць вышыні 250—280 м). З паўднёвага боку да Летувіскай дугі Балтыйскай грады далучаецца Паўднёва-Ўсходняя пясковая раўніна. З усходу тэрыторыю краіны займаюць часткі [[Сьвянцянскія грады|Сьвянцянска-Нарачанскага]] і [[Ашмянскае ўзвышша|Ашмянскага ўзвышшаў]], на апошнім разьмяшчаецца адзін з найвышэйшых пунктаў краіны — гара Язэпава (293,6 м). На захадзе разьмяшчаецца выспавае [[Жамойцкае ўзвышша]] з найвышэйшым пунктам гарой Мядвегаліс (234 м). Уздоўж Балтыйскага мора распрасьціраецца Прыморская раўніна — нізіна шырынёй 15—20 км. На поўдні гэтай нізіны — дэльта Нёмана. На астатняй тэрыторыі паміж Балтыйскай градой і Жамойцкім узвышшам расьсьцілаюцца плоскія ці крыху хвалістыя нізіны — Сярэднелетувіская, Зэмгальская і інш. Галоўным чыньнікам ва ўтварэньні рэльефу краіны быў ледавік.
Летува разьмяшчаецца на Рускай пліце Ўсходне-Эўрапейскай плятформы. Крышталічны фундамэнт залягае глыбока (ад 300 да 2000 м ніжэй за ўзровень мора). З карысных выкапняў ёсьць вапнякі, [[даляміт]]ы, [[гліна|гліны]], [[крэйда]]. Таксама нетры Летувы маюць пласты мінэральных водаў.
=== Клімат ===
Клімат Летувы пераходны — ад марскога да кантынэнтальнага. Сярэдняя гадавая тэмпэратура складае +6,1 °C. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −4,9 °C (ад −2,8 °C на ўзьбярэжжы да −6,5 °C на паўночным усходзе). Сярэдняя тэмпэратура ліпеня +17,2 °C (у межах краіны адрозьніваецца меней, чым на 2 °C).
{| width=90% align="center" border=1 cellpadding="3" style="border-collapse: collapse; font-size:95%; text-align: center;"
|-----
| height="25" colspan="13" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">'''Тэмпэратурныя рэкорды па месяцох (°C)'''<ref>[http://www.meteo.lt/ meteo.lt]</ref></div>
|-----
| width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Месяц</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Студзень|Сту]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Люты|Лют]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Сакавік|Сак]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Красавік|Кра]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Травень|Тра]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Чэрвень|Чэр]]</div>
| width="52" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Ліпень|Ліп]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Жнівень|Жні]]</div>
| width="51" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Верасень|Вер]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Кастрычнік|Кас]]</div>
| width="55" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Лістапад|Ліс]]</div>
| width="64" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center">[[Сьнежань|Сьн]]</div>
|-----
| width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Найвышэйшая тэмп.</div>
| width="55" bgcolor="FFBB70" | <div align="center">+12,6 </div>
| width="55" bgcolor="FFA264" | <div align="center">+16,5</div>
| width="55" bgcolor="FD7339" | <div align="center">+21,8</div>
| width="55" bgcolor="FC5425" | <div align="center">+28,8</div>
| width="55" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+34</div>
| width="55" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+35</div>
| width="52" bgcolor="FD0009" | <div align="center">+37,5</div>
| width="55" bgcolor="FD0009" | <div align="center">+36</div>
| width="51" bgcolor="FC2A25" | <div align="center">+32</div>
| width="55" bgcolor="FD7339" | <div align="center">+26</div>
| width="55" bgcolor="FFA264" | <div align="center">+18</div>
| width="64" bgcolor="FFBB70" | <div align="center">+15,6</div>
|-----
| width="140" bgcolor="#E7EEF1" | <div align="center" class="style2">Найніжэйшая тэмп.</div>
| bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-40,5</span></div>
| bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-42,9</span></div>
| bgcolor="2467B4" | <div align="center"><span style="color:white;">-37,5</span></div>
| bgcolor="6289CB" | <div align="center"><span style="color:white;">-23,0</span></div>
| bgcolor="96B8E8" | <div align="center"><span style="color:grey;">-6,8</span></div>
| bgcolor="D6E4F7" | <div align="center">-2,8</div>
| bgcolor="FEFFB9" | <div align="center">+0,9</div>
| bgcolor="D6E4F7" | <div align="center">-2,9</div>
| bgcolor="B2D5F4" | <div align="center">-6,3</div>
| bgcolor="96B8E8" | <div align="center"><span style="color:grey;">-19,5</span></div>
| bgcolor="6289CB" | <div align="center"><span style="color:white;">-23</span></div>
| bgcolor="0A427E" | <div align="center"><span style="color:white;">-34</span></div>
|}
Гадавая колькасьць ападкаў складае 540 мм на Сярэднелетувіскай нізіне і 930 мм на паўднёва-заходніх схілах Жамойцкага ўзвышша. Найбольшая колькасьць ападкаў прыпадае на жнівень, найменшая — на кастрычнік. Да галоўных асаблівасьцяў клімату Летувы адносяць шмат атмасфэрных ападкаў і перавагу адносна цёплага надвор’я. Наяўнасьць вялікай колькасьці атмасфэрных ападкаў, а таксама наяўнасьць блізкіх да паверхні водных пластоў стварылі ўмовы для разьвіцьця густой сеткі рэк. У Летуве налічваюць 722 ракі даўжынёю больш за 10 км і агульнай працягласьцю 27 500 км, 71,5% рэк належаць да басэйну Нёмана. Рэкі Летувы сілкуюцца дажджавымі, талымі ды грунтовымі водамі. У сярэднім каля трох месяцаў рэкі пакрытыя льдом. На тэрыторыі Летувы больш за 2500 азёраў плошчай больш за 0,1 км² кожнае і 1000—1500 дробных азёраў. Самыя буйныя азёры — Друкшай, Дзіснай, найбольш глыбокае — Таўрангас (60,5 м). У Летуве налічваюць 40 тысячаў тарфяных балот, шмат дзе здабываецца торф.
=== Глебы ===
Амаль 45% тэрыторыі Летувы займаюць [[дзярнова-падзолістыя глебы]], 17% — балотна-падзолістыя глебы, 4% — падзоліста-баравыя глебы, 8% — [[дзярнова-карбанатныя глебы]], столькі ж карбанатныя дзярнова-глеева-падзолістыя, 5% — балотныя і 1,4% — алювіяльныя глебы ў дэльце Нёмана і абалёнах рэк.
=== Расьлінны сьвет ===
Летува разьмяшчаецца ў падзоне [[Мяшаны лес|мяшаных лясоў]] лясной зоны. Выдзяляюць правінцыю з грабам і правінцыю безь яго, мяжа пралягае ў сярэдняй частцы тэрыторыі. Агулам лясы займаюць 27,6% тэрыторыі. Пераважаюць [[хваёвыя лясы|хваёвыя]] (37,2%) і бярозавыя (23%) лясы. У Летуве сустракаюцца больш за 2000 відаў кветкавых расьлінаў і папаратнікаў, вядома каля 250 відаў мхоў, 400 відаў лішайнікаў і 2000 відаў грыбоў.
=== Жывёльны сьвет ===
У Летуве атрымалі пашырэньне жывёлы тайгі й [[шыракалісты лес|шыракалістых лясоў]]. [[Хрыбетныя|Хрыбетных]] налічваецца 426 відаў, зь іх 61 від [[Сысуны|сысуноў]], 290 — птушак, 7 — гадаў, 11 — земнаводных і 57 рыб. Дробныя сысуны — [[кажаны]], яжы, краты, землярыйкі, мышы-палёўкі і іншыя. Большасьць птушак належаць да атраду вераб’іных. Сярод гадаў варта адзначыць трытонаў, жаб і раптух.
У краіне разьмяшчаюцца Летувіскі нацыянальны парк (на паўночным усходзе, плошча каля 300 км²), 3 запаведнікі (Жувінтас, Чапкаляй, Каманос)<ref>Кунчина И. П. и др. Литва // Страны и народы; Науч.-попул. геогр.-этнограф. изд. в 20-ти т. Советский союз. Республики прибалтики. Белоруссия. Украина. Молдавия. — М.: Мысль, 1984. — 349 с.</ref>.
== Насельніцтва ==
[[Файл:Poles in Lithuania Barry Kent.png|міні|Колькасьць палякаў (апалячаных беларусаў<ref>Калачынскі Ю. Адкуль у Беларусі ўзяліся палякі? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54—55.</ref>) у Летуве паводле раёнаў]]
* [[Летувіская мова|летувіская]]: 2 561 314
* [[Польская мова|польская]]: 200 317
* [[Расейская мова|расейская]]: 176 913
* [[Беларуская мова|беларуская]]: 36 227
* [[Украінская мова|украінская]]: 16 423
* [[Татарская мова|татарская]]: 2793
* [[Латыская мова|латыская]]: 2025
* [[Караімская мова|караімская]]: 241<ref>{{Спасылка|url=http://statistics.bookdesign.lt/dalis_04.pdf|загаловак=Ethnicity, mother tongue and religion|мова=en|камэнтар=зьвесткі перапісу 2011 году}}</ref>
[[Расейцы]] ў асноўным зьявіліся ў Летуве па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]], калі краіна трапіла ў склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкага Саюзу]], і жывуць пераважна ў рэгіёнах [[Вільня|Вільні]] й [[Клайпеда|Клайпеды]]. Сярод старэйшага пакаленьня летувісаў вялікая ступень валоданьня расейскаю мовай, у той час, як моладзь збольшага валодае [[Ангельская мова|ангельскаю]]. У раёне Клайпеды (былога прускага Мэмэлю) ёсьць доля нямецкамоўнага насельніцтва. Рэгіён вакол Вільні і ўздоўж беларускай мяжы гістарычна быў засяляюць беларусы, дагэтуль там пашыраныя дыялекты беларускай (''тутэйшай'') мовы.
Этнічны склад насельніцтва (2015 год)<ref>Butkus A. [http://alkas.lt/2015/12/16/a-butkus-lietuvos-gyventojai-tautybes-poziuriu/ Lietuvos gyventojai tautybės požiūriu], Alkas, 16.12.2015 г.</ref>:
* [[летувісы]] — 86,7%
* [[палякі]] — 5,6%
* [[расейцы]] — 4,8%
* [[беларусы]] — 1,3%
* [[украінцы]] — 0,7%
== Эканоміка ==
{{Асноўны артыкул|Эканоміка Летувы}}
Летува — індустрыяльная краіна з разьвітай сельскай гаспадаркай. На 1 сакавіка 1998 году Летуве было дадзена 1,976 млрд $ пазык з-за мяжы, прычым каля траціны зь іх былі крэдытамі [[Міжнародны валютны фонд|МВФ]]. Істотнае значэньне для разьвіцьця эканомікі Летувы мела ўступленьне ў [[Эўрапейскі Зьвяз]]. [[Сукупны ўнутраны прадукт]] краіны вырас за першы квартал 2004 году на 7,7%.
Найбуйнешым інвэстарам зьяўляюцца [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]] — 25% усіх зьнешніх інвэстыцыяў, потым ідуць [[Швэцыя]] (13%), [[Нямеччына]] (12%) і [[Вялікабрытанія]] (8%). Структура [[Сукупны ўнутраны прадукт|ВУП]]: (у % ад агульнага кошту) сельская і лясная гаспадарка — 9,3, здабывальная і перапрацоўчая прамысловасьць — 25,9, будаўніцтва — 6,7, камунальныя паслугі — 3,0, транспарт і сувязь — 7,6, гандаль — 23,9, фінансы — 3,2, іншае — 20,4.
Ад 1 студзеня 2015 году Летува перайшла на [[Эўра]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305011435/http://www.radyjo.net/4/90/Artykul/192263,1-%D1%81%D1%82%D1%83%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%8F-%D0%9B%D0%B5%D1%82%D1%83%D0%B2%D0%B0-%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%86%D1%8C-%D0%BD%D0%B0-%D1%8D%D1%9E%D1%80%D0%B0 1 студзеня Летува пераходзіць на эўра]. Polskie Radio S.A. 30.12.2014</ref>.
[[Файл:Lt real gdp growth.svg|значак|Рост рэальнага [[Сукупны ўнутраны прадукт|СУП]] краіны]]
Цеплавыя электрастанцыі працуюць на замежнай сыравіне, найбуйнейшыя — Летувіская і Віленскія. Маюцца гідраэлектрастанцыі — Кайшадорская, Ковенская. Самай магутнай зьяўляецца Ігналінская атамная электрастанцыя.
Найважнейшая галіна прамысловасьці — машынабудаўніцтва і мэталаперапрацоўка. Найбольшае разьвіцьцё атрымала станкабудаўніцтва з асноўнымі цэнтрамі ў Вільні, Коўне, Шаўлях; прыборабудаваньне, электратэхніка і радыётэхніка (Вільня, Коўна, Панявеж і інш.), суднабудаваньне і рамонт караблёў (Клайпеда), вытворчасьць абсталяваньня для харчовай прамысловасьці (Мар’ямпаль), вытворчасьць ровараў і рухавікоў для мапедаў (Шаўлі). Прамысловасьць па перапрацоўцы нафты дае [[мазут]], [[бэнзін]], [[дызэльнае паліва]], [[асфальт]], [[парафін]] і інш. прадукты (Мажэйкі). Разьвітая хімічная прамысловасьць: вытворчасьць сернай кіслаты, амафосу, супэрфасфату (Кейданы), азотных угнаеньняў (Янава), штучных валокнаў (Коўна), плястмасавых вырабаў (Вільня) штучнай скуры (Плунге), фармацэўтычнай прадукцыі (Вільня, Коўна і інш.), прадукцыі мікрабіялягічнай прамысловасьці (Вільня, Кейданы). Вытворчасьць будаўнічых матэрыялаў ажыцьцяўляецца зь мясцовай сыравіны. Разьвіта вытворчасьць цэмэнту (Наўёі-Акмяны), сылікатных вырабаў, мяккага пакрыцьця даху і да т. п. (Вільня, Коўна, Гаргаждай), керамікі (Таўрогі), шкла (Вільня, Коўна і інш.). Здаўна ў Летуве існуе дрэваапрацоўчая і цэлюлозна-папяровая прамысловасьць з разьвітай вытворчасьцю мэблі (Янава, Клайпеда, Коўна, Шаўлі), паперы і кардону (Коўна, Грыгішкі), цэлюлозы ды фанэры (Клайпеда), запалак (Коўна), двп (Клайпеда, Вільня, Грыгішкі, Казлова Руда)<ref>Большая энциклопедия: в 62 томах. Т. 26. — М: ТЕРРА, 2006. — 592 с. {{ISBN|5-373-00432-2}}.</ref>.
== Транспарт ==
{{Асноўны артыкул|Транспарт у Летуве}}
Летува мае важнае значэньне як транзытная краіна між [[Цэнтральная Эўропа|Цэнтральнай]] і [[Паўночная Эўропа|Паўночнай]] Эўропай, між [[Скандынавія]]й і [[Беларусь]]сю. Ключавую ролю Летува грае як транзыт між [[Расея|Расейскай Фэдэрацыяй]] і ейным эксклявам Калінінградзкай вобласьцю. Сталіца Летувы Вільня знаходзіцца вельмі блізка да закрытай беларускай граніцы, таму больш важным транспартным вузлом Летувы зьяўляецца гістарычная сталіца Коўна.
=== Аўтамабільны транспарт ===
[[Файл:Lithuania-roads-(E).png|міні|Асноўныя аўтамабільныя дарогі Летувы]]
Летува мае разьвітую сетку шашаў, у тым ліку аўтамабільную дарогу, што злучае [[Коўна]] і [[Клайпеда|Клайпеду]] і магістраль [[E67]] «[[Via Baltica]]» з [[Варшава|Варшавы]] праз Коўну, [[Рыга|Рыгу]], [[Талін]] да [[Хэльсынкі]]. Апроч таго, Летува мае вялікае значэньне для транзыту [[нафта|нафты]] з Расеі.
=== Карабельны транспарт ===
У Клайпедзе знаходзіцца буйны марскі порт, злучаны паромнымі маршрутамі з важнымі гарадамі ўзьбярэжжа Балтыйскага мора.
=== Чыгунка ===
Пры [[Шастокі|Шастоках]] і [[Сувалкі|Сувалках]] (Польшча) знаходзіцца важны чагуначны перавал у Польшчу, які ў апошнія гады, з прычыны замежнапалітычнай самаізаляцыі Беларусі, атрымаў ключавую важнасьць, бо альтэрнатыўны маршрут ідзе празь Беларусь. Важнасьць гэтага шляху ўзрасла па адкрыцьці летувіска-польскай граніцы ў ходзе пашырэньня Эўразьвязу на ўсход. [[Летувіская чыгунка]], таксама як чыгунка ў іншых краінах былога Савецкага Саюзу, мае [[шырыня каляіны|шырокую каляіну]] (1520 мм замест 1435 мм у [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропе]]).
=== Турызм ===
{{Асноўны артыкул|Турызм у Летуве}}
У Летуве расьце роля турызму на [[Балтыйскае мора|Балтыйскім моры]], напрыклад, гарады [[Ніда (Летува)|Ніда]] і [[Паланга]]. Таксама расьце прыцягальнасьць для турыстаў гарадоў [[Вільня|Вільні]] і [[Коўна|Коўны]].
== Культура ==
{{Асноўны артыкул|Культура Летувы}}
=== Летувіская літаратура ===
[[Файл:Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche.jpg|значак|Першая друкаваная летувіская кніга<ref name="Panucevic-271"/><ref>[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref>: {{мова-de|Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche|скарочана}} (1545 год)]]
Пісьмо на летувіскай мове пачалося з кнігаў рэлігійнага зьместу. Летувіская дзяржава на афіцыйным узроўні лічыць першай летувіскай кнігай «Катэхізм» [[Марцін Мажвід|Марціна Мажвіда]], выдадзены ў 1547 годзе. Тым часам беларускія гісторыкі [[Вацлаў Пануцэвіч]] і [[Павал Урбан]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду першую летувіскую кнігу выдалі на два гады раней — у 1545 годзе, хоць мова гэтай кнігі і называецца «прускай». Тым часам у назове «Катэхізму» Мажвіда і наступнай летувіскай кнігі 1559 году выданьня назва мовы не ўпамінаецца, што ёсьць сьведчаньнем разуменьня мовы гэтых дзьвюх кніг таксама як «прускай»<ref name="Panucevic-271">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271.</ref>. Толькі ў 1579 годзе, па сьмерці герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]], які быў ініцыятарам летувіскага кнігадрукаваньня, выйшаў летувіскі катэхізм, у назове якога мова выданьня азначалася як летувіская. Гэтая назва замацавалася ў наступных летувіскіх кнігах<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], у XVI ст. раньнія ідэолягі жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху, найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]], пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна жамойцкай мовы. Абапіраючыся выняткова на этнічныя фантазіі ды показкі, яны назвалі свой народ «літоўцамі»<ref>[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.</ref>.
[[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}} (1580 г.)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]]
Аўтар другой летувіскай кнігі Марцін Мажвід быў пастарам з [[Рагніт]]у (цяпер у [[Калінінградзкая вобласьць|Калінінградзкай вобласьці]] [[Расея|Расеі]]). Яго кніга выйшла з друку ў [[Каралявец|Караляўцы]] ([[Прусія]]) і, апроч катэхізісу, утрымлівала вершаваную прадмову на летувіскай мове, адзінаццаць царкоўных сьпеваў з нотамі і першы летувіскі [[буквар]]. Таксама Мажвід падрыхтаваў першы летувіскі зборнік царкоўных сьпеваў «Песьні Хрысьціянскія» (1 частка — 1566 год, 2 частка — 1570 год), які па ягонай сьмерці выдаў каралявецкі пастар Балтрамеюс Вілентас. Першы поўны пераклад Бібліі на летувіскую мову зрабіў [[Ёнас Брэткунас]] (1536—1602) паміж 1579 і 1590 гадамі. Крыху пазьней у адказ на пратэстанцкія рэлігійныя кнігі зьявілася каталіцкая рэлігійная літаратура на летувіскай мове.
У пачатку XIX стагодзьдзя аблічча летувіскай літаратуры складалі каталіцкія сьвятары. [[Юзэф Арнульф Гедройц]], які гуртаваў вакол сябе летувіскіх пісьменьнікаў, і [[Мацей Казімер Валанчэўскі]] займаліся зьбіраньнем народнага летувіскага фальклёру і перакладамі на летувіскую мову. [[Майроніс|Ёнас Мачуліс-Майроніс]] пісаў вершы ў стылі рамантызму і ў 1895 годзе выдаў зборнік «Вясеньнія галасы», які абудзіў грамадзкія пачуцьці. Пісьменьнік, паэт і перакладчык [[Вінцас Крэве-Міцкевіч]] распачаў традыцыю фальклярызму ў летувіскай літаратуры напачатку XX стагодзьдзя. Сярод фігур пачатку XX стагодзьдзя празаікі Ёзас Тумас-Вайжгантас (1869—1933), Ёнас Білюнас (1879—1907), Юлія Жэмайтэ (1845—1921). У пэрыяд незалежнай Летувы плённа працаваў паэт [[Людас Гіра]]. Паэт і перакладчык [[Яўген Шкляр]] зрабіў вялікі ўнёсак у знаёмства замежнікаў зь летувіскай паэзіяй. Казіс Бінкіс стаў на чале футурыстычнай групоўкі паэтаў «Чатыры вятры» ў 1920-я гады (Юозас Жлабіс-Жанге, Пятрас Таруліс). [[Пранас Будвітыс]], [[Пятрас Вайчунас]] перакладалі творы замежных аўтараў дзеля ўзбагачэньня летувіскай літаратурнай мовы. У постсавецкай летувіскай літаратуры адбіваецца пошук свайго нацыянальнага «я» летувісаў. Гэтая тэндэнцыя пачалася яшчэ ў часы [[Мікіта Хрушчоў|хрушчоўскай]] адлігі. Старажытныя паэтычныя міты — асноўная крыніца, дзе можна знайсьці аблічча летувіскага народу. Дахрысьціянскі пэрыяд найбольш яскрава паказвае летувіскі сьвет «у чыстым выглядзе», бо па прыходзе хрысьціянства і зьяўленьні пісьменнасьці летувіская нацыя спазнала істотны ўплыш суседніх нацыяў — беларускай, польскай, нямецкай і расейскай, савецкі ўплыў.
Матыў сельскай, дахрысьціянскай сьвядомасьці пануе ў паэзіі Марцэліюса Марцінайціса (нар. 1936), асабліва ў ягоных знакамітых балядах Кукуціса (1977). Юдзіта Вайчунайце (нар. 1937) спалучыла вобразы старажытнага паганскага сьвету з гарадзкімі пэйзажамі. Сігітас Геда (нар. 1943) адухаўляе краявіды, надае ім памяць. Сярод іншых можна выдзеліць Ёзаса Грушаса (1901—1989), Ёнаса Авіжуса (нар. 1922), Юсьцінаса Марцінкевічуса (нар. 1930), Рамуальдаса Гранаўскаса ды Леанардаса Густаўскаса (абодва нар. 1939). Сучасную літаратуру разьвіваюць Рычардас Гавеліс ды Ніёле Міляўскайтэ (абодва нар. 1950), Дональдас Каёкас (нар. 1953), Юрга Іванаўстайтэ (н. 1961), Сігітас Парульскіс (нар. 1963), Антанас Ёнінас (нар. 1965).<ref>Twayne companion to contemporary world literature: from the editors of World Literature Today. {{ISBN|0-8057-1700-5}} (hardset)</ref> Аўтар нацыянальнага гімну Летувы — Вінцас Кудырка.
=== Пераходная зона ===
З пункту гледжаньня культуры Летува знаходзіцца ў зоне пераходу. На захадзе краіны, пры Балтыйскім моры, ёсьць відавочны ўплыў [[Ганза|ганзейска]]-[[Паўночная Эўропа|паўночна-эўрапейскіх]] архітэктурных і фальклёрных традыцыяў — нямецкай, дацкай і швэдзкай культураў. З часоў уваходжаньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае]] праз прыняцьце [[каталіцтва]] ў першую чаргу ў архітэктуры зьявіліся італійскія элемэнты (Сабор часоў Рэнэсансу ў Вільні).
Усход і поўдзень Летувы традыцыйна быў пад моцным беларускім, пазьней таксама польскім уплывам. У гарадох да Другой сусьветнай Вайны была шматлікая [[Габрэі|габрэйская]] дыяспара.
=== Сусьветная культурная спадчына [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў па пытаньнях адукацыі, навукі і культуры|ЮНЭСКО]] ===
[[Файл:Kernavė - Hill forts 01.jpg|міні|Старажытныя насыпы ў Кернаве на месцы былых умацаваньняў]]
Старое места Вільні ўваходзіць у [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветную культурную спадчыну паводле ЮНЭСКО]], гэтаксама як і дзюны на [[Курская пярэспа|Курскай пярэсьпе]] і старажытныя гарадзішчы ў [[Кернаў|Кернаве]].
=== Помнікі ===
Нацыянальны сымбаль Летувы — [[Крыжовая гара]] ({{мова-lt|Kryžių Kalnas|скарочана}}) пры [[Шаўлі|Шаўлях]].
=== Паганскія помнікі ===
Культура Летувы, як апошняга хрысьціянізаванага рэгіёну Эўропы, багатая на паганскія элемэнты. Пашырэньне атрымалі рэшткі культаў розных бажкоў, у першую чаргу побытавых ([[дамавік]], [[лазьнік]], [[лясун|лесавік]] і іншыя). Край багаты старажытнымі паганскімі помнікамі, капішчамі. У Коўні ёсьць музэй паганства, а ў Юодкрантэ — «Вядзьмарская гара».
== Замежная палітыка ==
Летува — сябра [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|НАТО]], [[Рада Эўропы|Рады Эўропы]] і [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапейскага Зьвязу]], з 21 сьнежня 2007 году — паўнапраўны сябра [[Шэнгенскае пагадненьне|Шэнгенскага пагадненьня]].
=== Дачыненьні зь Беларусьсю ===
{{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіскія дачыненьні}}
==== Пытаньне дзяржаўнай граніцы ====
{{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіская граніца}}
Нягледзячы на тое, што Беларусь і Летува прызналі адно адную ўжо ў 1991 годзе, да 1994 году ''«двухбаковыя дачыненьні не адрозьніваліся вялікай інтэнсіўнасьцю і нейкімі адмысловымі дасягненьнямі»''<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 153.</ref>.
Летува была адзінай суседняй краінай, да якой незалежная Беларусь высоўвала афіцыйныя тэрытарыяльныя прэтэнзіі. Так, 24 лютага 1992 году на сустрэчы з прадстаўнікамі Эўрапейскіх супольнасьцяў тагачасны міністар замежных справаў [[Пятро Краўчанка]] заявіў пра неабходнасьць на міжнародным узроўні ўзьняць пытаньне перагляду [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]. Пра гэта апэратыўна напісалі вядучыя замежныя СМІ, такія як, напрыклад, [[The New York Times]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE4DA1E38F936A15751C0A964958260 Belarus Official Lays Claim To Lithuanian Border Lands] // [[The New York Times]]. 25.2.1992.</ref>.
Прэтэнзіі афіцыйнага Менску адбіліся на эканамічных дачыненьнях паміж дзьвюма краінамі. Так, праз тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну і Вільню Беларусь ''«магла адмовіцца ад сьціслых эканамічных зносінаў»'' зь Летувой, што выявілася ў пастанове выкарыстоўваць польскі порт Гдыню замест найбліжэйшай летувіскай Клайпеды<ref>Burant, S. R. International Relations in a Regional Context: Poland and its Eastern Neighbours Lithuania, Belarus, Ukraine // Europe-Asia Studies 45 (993), Nr. 3. P. 407, 417.</ref>.
Рэактывацыя двухбаковых дачыненьняў Беларусі і Летувы была нашмат зьвязанай з абраньнем [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] прэзыдэнтам, што праявілася ўжо ва ўдзеле прадстаўнікоў летувіскіх уладаў у ягонай інаўгурацыі, а таксама ў візыце беларускага кіраўніка ў Летуву ў лютым 1995 году<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 154.</ref>. Акурат у часе таго візыту былі падпісаныя дзьве дамовы: «Аб супрацы і добрасуседстве» і «Аб дзяржаўнай граніцы паміж Летувой і Беларусьсю», — што дазволіла ўпершыню ў гісторыі ўсталяваць паміж дзьвюма дзяржавамі граніцу, якая б юрыдычна прызнавалася абодвума бакамі, і зьняць шмат цяжкіх тэрытарыяльных пытаньняў, якія тычыліся савецкіх часоў<ref name="Kascian-2009"/>.
На думку [[Зьміцер Санько|Зьмітра Санько]], адной з прычынаў значнага паляпшэньня дачыненьняў стала падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref name="Sanko"/>.
Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв’ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>.
==== Афіцыйная назва Беларусі ====
У 2010 годзе [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] зьвярнулася ў Дзяржаўную камісію па [[летувіская мова|летувіскай мове]] з просьбай перагледзіць афіцыйную назву Беларусі ({{мова-lt|Baltarusija|скарочана}}, ''balta'' — белы колер, ''Rusija'' — [[Расея]]). Сярод прапанаваных да разгляду варыянтаў было традыцыйнае летувіскае найменьне — ''Baltoji Rusia'' ({{мова-be|Белая Русь|скарочана}})<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=37411 Літва адмовілася Беларусь называць Belarus], [[Наша Ніва]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. Аднак сябры Дзяржаўнай камісіі з спасылкай на меркаваньне летувіскіх гісторыкаў адзінагалосна пастанавілі пакінуць прыняты ў часы кіраваньня [[Сталін]]а савецкі варыянт назвы Беларусі<ref>[https://web.archive.org/web/20100419122535/http://news.tut.by/167244.html В Литве Беларусь останется Baltarusija], [[TUT.BY]], 16 красавіка 2010 г.</ref>.
У красавіку 2021 году часовая палітычная падкамісія пры Дзяржаўнай камісіі па летувіскай мове зноў адмовілася зьмяняць афіцыйную [[Русіфікацыя Беларусі|расейскую]] [[Каляніялізм|каляніяльную]] назву Беларусі — на гэты раз на просьбу [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]], тым часам у сьнежні 2020 году гэтая ж камісія зьмяніла афіцыйную летувіскую назву [[Грузія|Грузіі]] на просьбу грузінскіх дыпляматаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31188034.html Літоўскія мовазнаўцы вырашылі не мяняць назву Беларусі], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2021 г.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Вядомыя летувісы]]
* [[Сьпіс гарадоў Летувы]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* [[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* Літоўская паэзія = Lietuviu poezija / Літоўс. цэнтр культуры, адукацыі і інфарм. [Уклад. В. Тараўскайтэ і інш.; Пер.: Э. Акулін і інш.; Іл. І. Станкевічутэ]. — Маладзечна: Друк. «Перамога», 2003. — 1568 с. {{ISBN|985-6541-26-3}}.
* {{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)}}
* [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.
* {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}}
* {{Кніга
|аўтар = [[Эндру Ўілсан|Wilson A.]]
|частка =
|загаловак = Belarus. The last European dictatorship
|арыгінал =
|спасылка = https://yalebooks.yale.edu/book/9780300259216/belarus
|адказны =
|выданьне = new edition
|месца =
|выдавецтва = {{артыкул у іншым разьдзеле|Yale University Press|Yale University Press|uk|Yale University Press}}
|год = 2012
|том =
|старонкі =
|старонак = 384
|сэрыя =
|isbn = 978-0-300-25921-6
|наклад =
|ref = Wilson
}}
* Kiaupa Z. Lietuvos valstybĕs istroija. — Vilnius: Baltos lankos, 2006. — 312 s. {{ISBN|9955-584-63-7}}.
* Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}
* {{Літаратура/Гісторыя Летувы (2005)|1}}
* Кацель И. А. История Литвы. — Ковно, 1922. — 140 с.
* {{Літаратура/Летува: кароткая энцыкляпэдыя (1989)}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] [https://web.archive.org/web/20210611184350/https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/11039 Летувіскі нацыянальны рух], [[ARCHE Пачатак]], 12 сакавіка 2013 г.
* [[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [https://www.svaboda.org/a/30448775.html Чаму трэба казаць і «Літва», і «Летува». Аргумэнты гісторыка Краўцэвіча], [[Радыё Свабода]], 22 лютага 2020 г.
* [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.
* [[Севярын Квяткоўскі|Квяткоўскі С.]] [https://racyja.com/by/palityka/camu-letuva-a-ne-litva-i-camu-u-aficyjnaj-vilni-naspjavae-vjalikaja-njavykrutka/ Чаму Летува, а не Літва, і чаму ў афіцыйнай Вільні наспявае вялікая нявыкрутка], [[Беларускае Радыё Рацыя]], 22 сакавіка 2024 г.
{{Краіны Эўропы}}
{{Краіны Эўразьвязу}}
{{NATO}}
{{АБСЭ}}
{{Дзяржаўныя ўтварэньні пэрыяду Грамадзянскай вайны і станаўленьня СССР (1917—1924)}}{{Абраны артыкул}}
[[Катэгорыя:Краіны Паўночнай Эўропы]]
43t3izp609xur3j00201pxh4dc2brws
Сарагоса
0
4238
2694206
2609552
2026-10-01T15:39:29Z
InternetArchiveBot
67502
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
2694206
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт
|Назва = Сарагоса
|Статус = горад
|Назва ў родным склоне = Сарагосы
|Назва на мове краіны = Zaragoza
|Код мовы назвы краіны = es
|Краіна = Гішпанія
|Герб = Escudo de Zaragoza.svg
|Сьцяг = Bandera de Zaragoza.svg
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Від адміністрацыйнай адзінкі 1 = Аўтаномная супольнасьць
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 1 = [[Арагон]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 2 = Правінцыя
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 2 = [[Сарагоса (правінцыя)|Сарагоса]]
|Від адміністрацыйнай адзінкі 3 =
|Назва адміністрацыйнай адзінкі 3 =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча = 973.78
|Крыніца плошчы =
|Вышыня = 199
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 702090
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва=
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Дадатковы парамэтар насельніцтва =
|Значэньне дадатковага парамэтра насельніцтва =
|Год падліку дадатковага парамэтра насельніцтва =
|Часавы пас = +1
|Летні час = +2
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Паштовыя індэксы =
|Назва лічбавага клясыфікатару =
|Лічбавы клясыфікатар =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Назва аўтамабільнага нумарнога знаку =
|Аўтамабільныя нумарныя знакі =
|Назва аўтамабільных нумарных знакаў =
|Выява = Basilica del Pilar-sunset.jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата паўшар’е = паўночнае
|Шырата градусаў = 41
|Шырата хвілінаў = 39
|Шырата сэкундаў =
|Даўгата паўшар’е = заходняе
|Даўгата градусаў = 0
|Даўгата хвілінаў = 53
|Даўгата сэкундаў =
|Назва мапы =
|Альтэрнатыўная мапа =
|Назва мапы2 =
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт = http://www.zaragoza.es/
}}
'''Сараґо́са''' ({{мова-es|Zaragoza}}) — горад на поўначы [[Гішпанія|Гішпаніі]] на рацэ [[Эбра|Эбры]], сталіца аднайменнае правінцыі й [[Аўтаномная Супольнасьць|Аўтаномнае Супольнасьці]] [[Арагон]]. Насельніцтва на 2004 год — 641 581 жыхар. У 2008 годзе ў Сарагосе адбылася выстава [[Expo 2008]], [[сусьветная выстава]] на вадзе. Горад быў таксама кандыдатам на званьне культурнай сталіцы [[Эўропа|Эўропы]] ў 2016 годзе.
Горад славіцца сваім фальклёрам, вядомы мясцовай кухняй і архітэктурнымі помнікамі, як то [[Базыліка дэль Піляр]], [[Сабор Ля Сэо]] і палац [[Альхафэрыя]]. Ля Сэо й Альхафэрыяя, а таксама некалькі іншых будынкаў зьяўляюцца часткай Помнікаў стылю [[мудэхар]] у Арагоне, які зьяўляецца аб’ектам [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]].
== Гісторыя ==
Сарагоса была заснавана рымлянамі ў [[24 да н. э.|24 годзе да н. э.]] пад назовам Калёнія Цэзараўгуста ({{мова-la|Colonia Caesaraugusta|скарочана}}), ад якога адбылася ейная цяперашняя назва. У 380 годзе ў Сарагосе адбыўся ўсеагульны хрысьціянскі сынод<ref>[http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_20_0380-0380-_Concilium_Caesaragustanum.html Concilium Caesaragustanum]. Documenta Catholica Omnia</ref>.
У 712—713 гадох горад быў заваяваны [[арабы|арабамі]]. З VIII стагодзьдзя Сарагоса належала [[Кордаўскі халіфат|Кордаўскаму халіфату]] й служыла маўрытанскім фарпостам у барацьбе супраць хрысьціянскіх каралеўстваў паўночнай Гішпаніі. Пасьля распаду халіфату Сарагоса стала цэнтрам самастойнай мусульманскай дзяржавы, перш чым была заваявана ў 1118 годзе каралём Арагона й Навары [[Альфонса I Арагонскі|Альфонса I]] падчас [[Рэканкіста|Рэканкісты]] й пасьля стала квітнеючай сталіцай ягонага каралеўства. [[маўры|Маўраў]] сілком перасялілі з гораду ў прадмесьце, дзе яны стварылі сваё паселішча. Маўрытанская архітэктура гораду была пашкоджана й амаль не перабудавана.
Пасьля аб’яднаньня Гішпаніі ў канцы XV стагодзьдзя горад страціў сваё значэньне, але праславіўся падчас Гішпанскай вайны за незалежнасьць гераічнай абаронай супраць французаў, які імкнуліся ўварвацца ў яго з 1808 па 1809 гады, калі загінула каля 50 тысячаў абаронцаў гораду. Абаронай гораду кіраваў нашчадак старадаўняга арагонскага шляхецкага роду Хасэ Рэбальледа дэ Паляфокс і Мэльці. Ён ня быў вайскоўцам, але падчас паўстаньня ў Сарагосе быў абвешчаны генэрал-капітанам і пасьпяхова кіраваў абаронай Сарагосы амаль 9 месяцаў.
== Гарады-сябры ==
{| cellpadding="11"
|- valign="top"
|
* [[Тырана]], [[Альбанія]]
* [[Кордаба]], [[Аргентына]]
* [[Ля-Плята]], [[Аргентына]]
* [[Ля-Пас]], [[Балівія]]
* [[Сарагоса (Гватэмала)|Сарагоса]], [[Гватэмала]]
* [[Мосталес]], [[Гішпанія]]
* [[Кукута]], [[Калюмбія]]
* [[Далянь]], [[Кітай]]
||
||
* [[Юйлінь]], [[Кітай]]
* [[Скоп’е]], [[Паўночная Македонія]]
* [[Мдына]], [[Мальта]]
* [[Сьюдад-Хуарэс]], [[Мэксыка]]
* [[Тыхуана]], [[Мэксыка]]
* [[Леон (Нікарагуа)|Леон]], [[Нікарагуа]]
* [[Бэтлеем]], [[Палестынская аўтаномія]]
* [[Каімбра]], [[Партугалія]]
||
||
* [[Понсэ]], [[Пуэрта-Рыка]]
* [[Барнаул]], [[Расея]]
* [[Замбоанга]], [[Філіпіны]]
* [[Біярыц]], [[Францыя]]
* [[По (горад у Францыі)|По]], [[Францыя]]
* [[Тулюза]], [[Францыя]]
* [[Кіёта]], [[Японія]]
|}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20100411085615/http://www.zaragoza.es// Афіцыйны сайт]
* [https://web.archive.org/web/20080617162543/http://www.zaragoza.es/ciudad/turismo/default_en.htm Турыстычная старонка]
* [https://web.archive.org/web/20131207192340/http://www.zaragoza.es/contenidos/esfericas2/home.html Панарама гораду]
[[Катэгорыя:Сарагоса| ]]
q0adnht1q9yx6i6fwdj1udcne3xqnvg
Другая сусьветная вайна
0
5897
2694302
2685768
2026-10-02T08:41:14Z
Ziv
89155
([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of the President of Czechoslovakia (1918-1939, 1945-1960).png]] → [[File:Flag of the President of Czechoslovakia (1920-1939, 1945-1960).png]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr.
2694302
wikitext
text/x-wiki
{{Узброены канфлікт
|Назва = Другая сусьветная вайна
|Частка = [[Сусьветныя войны]]
|Выява = Infobox collage for WWII.PNG
|Подпіс да выявы = Па гадзіньнікавай стрэлцы, пачынаючы зь левага верхняга кута — кітайскія войскі ў Бітве пры Ваньцзяліне, аўстралійская 25-фунтовая гармата падчас першай [[Бітва пад Эль-Аламэйнам|бітвы пад Эль-Аламэйнам]], нямецкія бамбавікі Ju 87 (зіма 1943—1944), амэрыканскія ваенна-марскія сілы ў заліве Лінгаэн, Філіпіны, [[Вільгельм Кейтэль]] падпісвае [[акт капітуляцыі Нямеччыны]], савецкія войскі ў [[Сталінградзкая бітва|бітве за Сталінград]]
|Дата = 1 верасьня 1939 — 2 верасьня 1945
|Месца = [[Эўропа]], [[Азія]], [[Афрыка]], [[Акіянія]], [[Ціхі акіян]], [[Атлянтычны акіян]], [[Арктычны акіян]], [[Індыйскі акіян]]
|Прычына = Цяжкія для Нямеччыны ўмовы [[Вэрсальская мірная дамова 1919 году|Вэрсальскай мірнай дамовы 1919 году]]; нацыянал-сацыялістычныя ідэі і палітыка Адольфа Гітлера; палітыка іншых дзяржаў; наступствы Вэрсальска-Вашынгтонскай сыстэмы; [[Вялікая дэпрэсія|сусьветны эканамічны крызіс]].
|Вынік = Перамога антыгітлераўскай кааліцыі. Стварэньне [[Арганізацыя Аб'яднаных Нацый|ААН]]. Забарона й асуджэньне ідэалёгіяў [[фашызм]]у й [[нацыянал-сацыялізм|нацызму]]. [[СССР]] і [[ЗША]] становяцца [[звышдзяржава]]мі. Памяншэньне ролі [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Францыя|Францыі]] ў агульнасусьветнай палітыцы. Раскол сьвету на два лягеры; пачынаецца [[Халодная вайна]]. [[Дэкалянізацыя]] вялізных каляніяльных імпэрыяў.
|Тэрытарыяльныя зьмены =
|Супернік1 = '''[[Антыгітлераўская кааліцыя]]<br /><small>асноўныя ўдзельнікі:</small>
[[Файл:Flag of the Republic of China.svg|22px|border]] [[Кітайская Рэспубліка|Кітай]] (1937-1945)<br />
{{POL}} (1939, 1944—1945)<br />
{{FRA}} (1939—1940, 1944—1945)<br />
{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Брытанская імпэрыя]]<br />
{{Згорнуты сьпіс
|стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак='''<small>у т. л. дамініёны:</small>'''
|• {{AUS}}
|• {{Сьцяг Брытанскай Індыі|22пкс}} [[Брытанская Індыя|Індыя]]
|• [[Файл:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg|border|22пкс]] [[Канада]]
|• {{NZL}}
|• [[Файл:Flag of South Africa 1928-1994.svg|22пкс]] [[Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка|Паўднёвая Афрыка]]
}}
{{BEL}} (1940)<br />
{{NLD}} (1940—1942)<br />
{{LUX}} (1940)<br />
{{NOR}} (1940)<br />
{{DNK}} (1940)<br />
{{Сьцяг|Грэцыя|войска-1935}} [[Каралеўства Грэцыя|Грэцыя]] (1940—1941, 1944—1945)<br />
{{Сьцяг Югаславіі (1918-1945)|22пкс}} [[Югаславія]] (1941, 1944—1945)<br />
{{Сьцяг СССР}} [[СССР]] (1941—1945)<br />
'''<small>і дзяржавы</small>'''
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
| загаловак='''<small> сатэліты:</small>'''
|• [[Файл:Flag of the People's Republic of Mongolia (1924-1940).svg|border|22px]] [[Манголія]]
|• [[Файл:Flag of the Tuvan People's Republic (1941-1943).svg|border|22px]] [[Тува]] (1941—1944)
|• [[Файл:Flag of the Second East Turkestan Republic.svg|border|22пкс]] Усходні Туркестан (1944—1945)
|• [[Файл:Flag of Albania 1944.svg|border|22px]] [[Альбанія]] (1944—1945)
}}
<br />
{{USA}} (1941—1945)<br />
'''<small>і асацыяваныя</small>'''
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
| загаловак='''<small> дзяржавы:</small>'''
|• {{PHL}} (1941—1942)
}}<br />
{{Сьцяг|Чэхаславаччына}} [[Чэхаславаччына]]<br />
{{сьцяг|Этыёпія|1897}} Этыёпія<br />
----
'''<small>[[Рух Супраціўленьня|Рухі Супраціўленьня]]<br /> на акупаваных<br /> тэрыторыях:</small>'''<br />
[[Файл:Flag of Free France 1940-1944.svg|border|22px]] [[Свабодная Францыя|Свабодная<br /> Францыя]]<br />
[[Файл:Flag of the Democratic Federal Yugoslavia.svg|border|22px]] [[Народна-вызваленчая армія Югаславіі|Народна-вызваленчая<br /> армія Югаславіі]]{{Заўвага|Таксама вялі баявыя дзеяньні супраць Югаслаўскіх войскаў на радзіме}}<br />
[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Армія Краёва]]{{Заўвага|Таксама вялі баявыя дзеяньні супраць СССР і УПА}}<br />
{{Згорнуты сьпіс
|стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg|border|22px]] [[Рух Супраціўленьня (Нямеччына)|Рух Супраціўленьня ў Нямеччыне]] (1939—1945)
|[[Файл:Flag of the Netherlands.svg|border|22px]] [[Рух Супраціўленьня (Нідэрлянды)|Рух Супраціўленьня ў Нідэрляндах]] (1940—1944)
|[[Файл:Flag of Belgium.svg|border|22px]] [[Рух Супраціўленьня (Бэльгія)|Рух Супраціўленьня ў Бэльгія]] (1940—1944)
|[[Файл:Flag of Norway.svg|border|22px]] [[Рух Супраціўленьня (Нарвэгія)|Рух Супраціўленьня ў Нарвэгіі]] (1940—1945)
|[[Файл:Flag of Italy.svg|border|22px]] [[Рух Супраціўленьня (Італія)|Рух Супраціўленьня ў Італіі]] (1943—1945)
|[[Файл:Chetniks Flag.svg|border|22px]] [[Югаслаўскія войскі на радзіме|Югаслаўскія<br /> войскі на радзіме]]{{Заўвага|Таксама вялі баявыя дзеяньні супраць Народна-вызваленчай арміі Югаславіі}}
|[[Файл:Flag of Greece (1822-1978).svg|border|22px]] [[Народна-вызваленчая армія Грэцыі]] (1941—1944)
|[[Файл:Flag of Greece (1822-1978).svg|border|22px]] [[Народна-рэспубліканская грэчаская ліга]] (1941—1943)
|[[Файл:Gwardia Ludowa Insignia.svg|border|22px]] [[Гвардыя Людова]] (1942—1943)
|[[Файл:Flag of Poland.svg|border|22px]] [[Армія Людова]] (1944—1945)
|[[Файл:Flag of Belarus (1991).png|border|22px]] [[Беларуская народная самаахова]] (1942—1943){{Заўвага|name="ReferenceB"|Таксама вялі баявыя дзеяньні супраць СССР}}
|[[Файл:Flag of Ukraine.svg|border|22px]] [[Палеская сеч|УПА(а)Б-Б]] (1942—1943){{Заўвага|name="ReferenceB"}}<ref>[http://www.polissya.eu/2011/09/olevska-respublika-bulba-borovec-taras.html Олевська Республіка та Поліська січ: партизани в роки ІІ Сьвітової війні. Володимир Гінда]</ref><ref>[http://www.sbu.gov.ua/sbu/doccatalog/document?id=42832 ТАРАС БОРОВЕЦЬ І "ПОЛІСЬКА СІЧ" - УПА(Б-Б) І РАДЯНСЬКІ ПАРТИЗАНИ. Володимир Дзьобак]</ref>
|{{сьцяг|Баўгарыя|1944}} [[Рух Супраціўленьня (Баўгарыя)|Рух Супраціўленьня ў Баўгарыі]] (1941—1944)
|[[Файл:Claimed flag of of ZZW (Jewish Military Union), attribution in 21st century.svg|border|22px]] [[Габрэйскі воінскі хаўрус]] (1939—1943)
|[[Файл:Flag of Poland.svg|border|22px]] [[Габрэйская баявая арганізацыя]] (1942—1945)
|[[Файл:Flag of the Philippines (navy blue).svg|border|22px]] [[Гукбалягап]]
|{{Сьцяг Віетнаму}} [[Віетмінь]] (1941—1945){{Заўвага|Таксама вялі баявыя дзеяньні супраць францускіх войскаў}}
|[[Файл:Flag of the Ukrainian Insurgent Army.svg|border|22px]] [[Украінская паўстанчая армія]] (1942—1945){{Заўвага|Таксама вялі баявыя дзеяньні супраць Арміі Краёвай, Палескай сечы і СССР}}
|{{Сьцяг СССР}} [[Савецкія партызаны]]
}}
----
'''<small>Дзяржавы, якія выйшлі з нацысцкага блоку:</small>'''<br />
{{сьцяг|Румынія|1948}} [[Каралеўства Румынія|Румынія]] (1944—1945)<br />
[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|border|22px]] [[Трэцяе Баўгарскае царства|Баўгарыя]] (1944—1945)<br />
{{Сьцяг|Каралеўства Італія}} [[Каралеўства Італія|Італія]]<br />
[[Файл:Flag of Finland (1918).svg|border|22px]] [[Фінляндыя]] (1944—1945)<br />
{{сьцяг|Ірак|каралеўства}} [[Каралеўства Ірак|Ірак]] (1941—1945)<br />
----
'''<small>Аб’явілі вайну Нямеччыне,</small>'''
{{Згорнуты сьпіс
|стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''<small>але не ваявалі:</small>'''
|{{сьцяг|Бразылія|1889}} [[Бразылія]]<br />
|{{MEX}}<br />
|{{NPL}}
|{{PAN}}
|{{ARG}}
|{{CHL}}
|{{CUB}}
|{{PER}}
|{{GTM}}
|{{COL}}
|{{PRY}}
|{{ECU}}
|{{CRI}}
|{{SMR}}
|{{HND}}
|{{SLV}}
|{{HTI}}
|{{NIC}}
|{{LBR}}
|{{SAU}}
|{{URY}}
|{{LBN}}
|{{VEN}}
|{{BOL}}
}}
|Супернік2 = '''[[Краіны Восі]]<br /><small>асноўныя ўдзельнікі:</small>
{{Сьцяг Трэцяга райху}} [[Трэці Райх|Нямеччына]]<br />
'''<small>і дзяржавы-</small>'''
{{Згорнуты сьпіс
|стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак ='''<small>сатэліты:</small>'''
|• {{Сьцяг Славаччыны (1939—1945)}} [[Першая Славацкая рэспубліка|Славаччына]]
|• {{NOR}} (1940—1945)
|• [[Файл:Flag of Independent State of Croatia.svg|border|22px]] [[Незалежная дзяржава Харватыя|Харватыя]]
|• [[Файл:Flag of Serbia (1941-1944).svg|border|22px]] [[Сэрбія]]
|• {{Сьцяг Грэцыі (1828-1978)}} [[Каралеўства Грэцыя|Грэцыя]] (1941—1944)
|• {{Сьцяг Італіі (1943—1945)}} [[Італьянская сацыяльная рэспубліка|Італія]] (1943—1945)
|• [[Файл:Flag of German occupied Albania.svg|border|22px]] [[Нямецкая акупацыя Альбаніі|Альбанія]] (1943—1944)
|• [[Файл:Flag of Montenegro (1905-1918 & 1941-1944).svg|border|22px]] [[Каралеўства Чарнагорыя|Чарнагорыя]] (1943—1944)
|• [[Файл:Flag IMARO.svg|border|22px]] [[Незалежная рэспубліка Македонія|Македонія]]
|• [[Файл:Flag of Hungary (1920–1946).svg|border|22px]] [[Вугорская дзяржава|Вугоршчына]] (1944—1945)
}}
[[Файл:Merchant flag of Japan (1870).svg|border|22px]] [[Японская імпэрыя|Японія]]<br />
'''<small>і дзяржавы-</small>'''
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак ='''<small>сатэліты:</small>'''
|• [[Файл:Flag of the State of Burma (1943-45).svg|border|22px]] [[Дзяржава Бірма|Бірма]]
|• [[Файл:Flag of the Republic of China-Nanjing (Peace, Anti-Communism, National Construction).svg|border|22px]] [[Рэжым Ван Цзінвэя|Кітайская рэспубліка]]
|• [[Файл:Flag of Cambodia under Japanese occupation.svg|border|22px]] [[Камбоджа]]
|• [[Файл:Flag of French Laos.svg|border|22px]] [[Лаос]]
|• [[Файл:Flag of Manchukuo.svg|border|22px]] [[Маньчжоў-го]]
|• [[Файл:Flag of the Mengjiang.svg|border|22px]] [[Мэнцзян]]
|• [[Файл:1931 Flag of India.svg|border|22px]] [[Азад Хінд|Свабодная Індыя]]
|• [[Файл:Philippines Flag Original.svg|border|22px]] [[Другая Філіпінская Рэспубліка|Філіпіны]]
|• [[Файл:Flag of the Empire of Vietnam (1945).svg|border|22px]] [[Віетнамская імпэрыя|Віетнам]]
}}
{{Сьцяг Італіі (1861—1946)}} [[Каралеўства Італія|Італія]] (1940—1943) <br />
'''<small>і дзяржавы-</small>'''
{{Згорнуты сьпіс
|стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак ='''<small>сатэліты:</small>'''
|• [[Файл:Flag of Albania (1939).svg|border|22px]] [[Альбанскае каралеўства|Альбанія]] (1939—1943)
|• [[Файл:Flag of Montenegro (1905-1918 & 1941-1944).svg|border|22px]] [[Незалежная дзяржава Чарнагорыя|Чарнагорыя]] (1941—1943)
}}
[[Файл:Flag of Hungary (1920–1946).svg|border|22px]] [[Каралеўства Вугоршчына (1920—1946)|Вугоршчына]] (1941—1944)<br />
[[Файл:Flag of Finland (1918).svg|border|22px]] [[Фінляндыя]] (1941—1944) <br />
[[Файл:Flag of Romania.svg|border|22px]] [[Каралеўства Румынія|Румынія]] (1941—1944)<br />
[[Файл:Flag of Philippe Pétain, Chief of State of Vichy France.svg|border|22px]] [[Рэжым Вішы|Францыя]] (1940—1945)<br />
[[Файл:Flag of Bulgaria.svg|border|22px]] [[Трэцяе Баўгарскае царства|Баўгарыя]] (1941—1944)<br />
{{THA}}<br />
{{сьцяг|Ірак|каралеўства}} [[Каралеўства Ірак|Ірак]] (1941)<br />
----
'''<small>[[Калабарацыянізм|Калябарацыянісцкія]] воінскія фарміраваньні:</small>'''<br />
[[Файл:Naval Ensign of Russia.svg|border|22px]] [[Расейская вызваленчая армія]]<br />
[[Файл:Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg|border|22px]] [[Украінская вызваленчая армія]]<br />
[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Беларуская краёвая абарона]]<br />
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Great flag of the Freiwilligen Legion Flandern 1941.svg|border|22px]] [[Флямандзкі легіён СС|Флямандзкі легіён]]
|[[Файл:Flag of Belgium.svg|border|22px]] [[Валёнскі легіён СС|Валёнскі легіён]]
|[[Файл:Norske Legion1.jpg|border|22px]] [[Нарвэскі легіён СС|Нарвэскі легіён]]
|[[Файл:Flag of Philippe Pétain, Chief of State of Vichy France.svg|border|22px]] [[Легіён францускіх дабравольцаў супраць бальшавізма|Францускі дабравольчы легіён супраць бальшавізма]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Наваградзкі эскадрон]]
|[[Файл:Flag of Latvia.svg|border|22px]] [[Латыскі дабравольчы легіён СС|Латыскі легіён]]
|[[Файл:Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg|border|22px]] [[Украінскі легіён СС (Харватыя)|Украінскі легіён]]
|[[Файл:Flag of Georgia (1918-1921).svg|border|22px]] [[Грузінскі легіён]]
|[[Файл:Flag of Armenia.svg|border|22px]] [[Армянскі легіён вэрмахта|Армянскі легіён]]
|[[Файл:Flag of Azerbaijan.svg|border|22px]] [[Азэрбайджанскі легіён]]
|[[Файл:Flag of the Turkestan (Kokand) Autonomy.svg|border|22px]] [[Туркестанскі легіён]]
|[[Файл:Idel-ural.png|border|22px]] [[Легіён «Ідэль-Урал»]]
|[[Файл:Flag of the Slovene Home Guard.svg|border|22px]] [[Славенскае дамабранства]]
|[[Файл:Flag of Azad Hind.svg|border|22px]] [[Індыйская нацыянальная армія]]
}}
----
'''<small>Праціўнікі дзяржаў<br /> Антыгітлераўскай кааліцыі,<br /> якія не ўваходзілі ў Вось:</small>'''<br />
{{Сьцяг СССР}} [[СССР]] (1939—1940)
[[Файл:State Flag of Iran (1925).svg|22px]] [[Іран]] (1941)<br />
{{SMR}}{{Заўвага|17 верасьня 1940 году Сан-Марына абвясьціла вайну Вялікабрытаніі. 29 верасьня 1943 году Сан-Марына абвясьціла пра свой нэўтралітэт, аднак 26 чэрвеня 1944 году падверглася бамбаваньню з боку брытанскіх ВПС}}
'''<small>Дзяржавы, якія падтрымлівалі Вось:</small>'''<br />
[[Файл:Flag of Spain under Franco 1938 1945.svg|border|20px]] [[Гішпанія]]{{Заўвага|Адпраўка «[[Блакітная дывізія|Блакітнай дывізіі]]» на Усходні фронт і запраўка нямецкіх падводных лодак у гішпанскіх партах}}<br />
|Камандуючыя1 = [[Файл:Flag of the United Kingdom.svg|22px|border]] [[Ўінстан Чэрчыль]] <br />
[[Файл:Flag of the Soviet Union.svg|22px|border]] [[Ёсіф Сталін]]<br />
[[Файл:Flag of the President of the United States (1916–1945).svg|22px]] [[Дўайт Дэйвід Эйзэнгаўэр|Дўайт Эйзэнгаўэр]]<br />
[[Файл:Flag of the Republic of China.svg|22px|border]] [[Чан Кайшы]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of the President of the United States (1916–1945).svg|22px]] [[Гары Трумэн]]<br />
|[[Файл:Emblem of the United States Department of the Army.svg|22px|border]][[Франклін Дэлана Рузвэлт|Франклін Рузвэлт]] †
|[[Файл:US-DeptOfNavy-Seal.svg|22px|border]] [[Чэстэр Ўільям Німіц|Чэстэр Німіц]]
|[[Файл:Seal of the US Air Force.svg|22px|border]] [[Гэнры Гарлі Арнольд|Гэнры Арнольд]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|{{Сьцяг ЗША}} [[Джордж Маршал]]
|{{Сьцяг ЗША}} [[Дуглас Макартур]]
|{{Сьцяг ЗША}} [[Ўільям Фрэдэрык Гэлсі|Ўільям Гэлсі]]
|{{Сьцяг ЗША}} [[Эрнст Джозэф Кінг|Эрнст Кінг]]
|{{Сьцяг ЗША}} [[Джон Першынг]]
|{{Сьцяг ЗША}} [[Амар Брэдлі]]
}}
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Бэрнард Лоў Мантгомэры|Бэрнард Мантгомэры]]
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Макс Кэнэдзі Гортан|Макс Гортан]]
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Артур Ўільям Тэдэр|Артур Тэдэр]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Трафард Лі-Мэлары]]
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Аляксандэр Гаральд]]
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Арчыбальд Ўэйвэл]]
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Гэнры Мэйтленд Ўільсан|Гэнры Ўільсан]]
|{{Сьцяг Вялікабрытаніі}} [[Браян Горакс]]
}}
|{{Сьцяг СССР}} [[Георгі Жукаў]]
|{{Сьцяг СССР}} [[Аляксандар Васілеўскі]]
|{{Сьцяг СССР}} [[Канстанцін Ракасоўскі]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|{{Сьцяг СССР}} [[Георгі Захараў]]
|{{Сьцяг СССР}} [[Іван Баграмян]]
|{{Сьцяг СССР}} [[Іван Чарняхоўскі]] †
|{{Сьцяг СССР}} [[Барыс Шапашнікаў]] †
|{{Сьцяг СССР}} [[Клімент Варашылаў]]
}}
|[[Файл:Republic of China Army Flag.svg|border|22px]] [[Мао Дзэ-дун]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Republic of China Army Flag.svg|border|22px]] [[Ці Цзунжэнь]]
|[[Файл:Republic of China Army Flag.svg|border|22px]] [[Сюэ Юэ]]
|[[Файл:Republic of China Army Flag.svg|border|22px]] [[Бай Чунсі]]
|[[Файл:Republic of China Army Flag.svg|border|22px]] [[Чжу Дэ]]
|[[Файл:Republic of China Army Flag.svg|border|22px]] [[Е Цін]]
}}
|[[Файл:Flag of France.svg|22px|border]] [[Марыс Гамэлен]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of France.svg|22px|border]] [[Альбэр Лебрэн]]
|[[Файл:Flag of France.svg|22px|border]] [[Максім Вэйган]]
}}
|[[Файл:Flag of Free France 1940-1944.svg|border|22px]] [[Шарль дэ Голь]]
|[[Файл:Flag of the President of Poland.svg|border|22px]] [[Ігнацы Масьціцкі]]
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Эдвард Рыдз-Сьміглы]] †
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Уладыслаў Сікорскі]] †
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Станіслаў Мікалайчык]]
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Тамаш Арчышэўскі]]
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Уладыслаў Андэрс]]
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Станіслаў Сосабоўскі]]
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Зыгмунт Богуш-Шышка]]
|[[Файл:Zubr 2.png|22px|border]] [[Нікадэм Сулік]]
}}
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Стэфан Равецкі]] †
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Казімер Саснкоўскі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Міхал Такажэўскі-Карашэвіч]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Тадэвуш Камароўскі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Леапольд Акуліцкі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Аўгуст Эміль Фельдарф]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Альбін Скачынскі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Геранім Сушчынскі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Францішак Яхнець]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Зыгмунт Маршэўскі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Нікадэм Сулік]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Антоні Бужыньскі]]
|[[Файл:Flaga PPP.svg|border|22px]] [[Аляксандар Крыжаноўскі]]
}}
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Вінцэнт Гадлеўскі]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Усевалад Родзька]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Міхал Вітушка]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Барыс Рагуля]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Юльян Саковіч]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Зьміцер Касмовіч]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Юльян Саковіч]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Зьміцер Касмовіч]]
}}
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Міхал Роля-Жымерскі]]
|[[Файл:Flag of Poland.svg|22px|border]] [[Зыгмунт Бэрлінг]]
|[[Файл:Flag of Belgium (civil).svg|22px|border]] [[Леапольд III (кароль Бэльгіі)|Леапольд III]]
|[[Файл:Royal Standard of the Netherlands.svg|border|22px]] [[Вільгельміна]]
|[[Файл:Flag of the Netherlands.svg|22px|border]] [[Генры Вінкельман]]
|[[Файл:Royal Standard of Norway.svg|border|22px]] [[Гакан VII]]
|[[Файл:Royal Standard of the Queen of Yugoslavia (1937–1941).svg|border|22px]] [[Пётар II Карагеоргіевіч]]
|[[Файл:Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg|22px|border]] [[Душан Сімавіч]]
|[[Файл:Flag of SFR Yugoslavia.svg|border|22px]] [[Ёсіп Броз Ціта]]
|[[Файл:Chetniks Flag.svg|border|22px]] [[Драгалюб Міхаілавіч]]
|[[Файл:Royal Standard of Denmark.svg|border|22px]] [[Крыстыян X]]
|[[Файл:Standard of members of the Greek Royal Family (1936-1967).svg|border|22px]] [[Георг II (кароль Грэцыі)|Георг II]]
|[[Файл:Hellenic Kingdom Flag 1935.svg|border|22px]] [[Яаніс Мэтаксас]] †
|[[Файл:Flag of Greece (1822-1978).svg|border|22px]] [[Арыс Вэлюхіётыс]] †
|[[Файл:Flag of the President of Czechoslovakia (1920-1939, 1945-1960).png|border|22px]] [[Эдвард Бенеш]]
|[[Файл:Presidential Standard of Brazil.svg|border|22px]] [[Жэтуліё Варгас]]
|[[Файл:Mexican Presidential Standard.svg|border|22px]] [[Мануэль Авіля Камача]]
|[[Файл:Ethiopian imperial standard of Haile Selassie I (obverse).svg|border|22px]] [[Хайле Сэласіе I]]
|[[Файл:Flag of the People's Republic of Mongolia (1924-1940).svg|border|22px]] [[Харлагійн Чойбалсан]]
|[[Файл:Flag of the Tuvan People's Republic (1933-1939).svg|22px]] [[Салчак Калбакхарэкавіч Тока]]
|[[Файл:Flag of Australia.svg|22px]] [[Джон Кэртын]] †
|[[Файл:British Raj Red Ensign.svg|22px]] [[Арчыбальд Ўэйвэл]]
|[[Файл:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg|22px]] [[Ўільям Лаян Макензі Кінг]]
|[[Файл:Flag of New Zealand.svg|22px]] [[Майкл Джозэф Сэвідж]] †
|[[Файл:Flag of South Africa 1928-1994.svg|22px]] [[Ян Крыстыян Смэтс]]
|[[Файл:Royal standard of Romania (King, 1922 model).svg|border|22px]] [[Міхай I]]
|[[Файл:Flag of Bulgaria (1878-1944).svg|border|22px]] '''<small>Рэгенцкі савет:</small>'''
|• [[Тодар Паўлаў]]
|• [[Вэнэлін Ганеў]]
|• [[Цвятко Бабашэўскі]]
|[[Файл:Flag of the President of Finland (1944-1946).svg|border|22px]] [[Карл Густаў Эміль Манэргейм|Карл Манэргейм]]
|[[Файл:Flag of Iraq (1921–1959).svg|22px]] [[Абд аль-Ілах]]
}}
|Камандуючыя2 = [[Файл:Standarte Adolf Hitlers.svg|22px]] [[Адольф Гітлер]] †
[[Файл:Flag of the Japanese Emperor.svg|22px]] [[Хірахіта]]<br />
[[Файл:Flag of Mussolini as Capo del governo of Fascist Italy.svg|22px]] [[Бэніта Мусаліні]] †<br />
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Balkenkreuz.svg|border|22px]] [[Герман Вільгельм Герынг|Герман Герынг]]
|[[Файл:Chef des Oberkommandos der Wehrmacht als Generalfeldmarschall.svg|border|22px]] [[Вальтэр фон Браўхіч]]
|[[Файл:Kriegsmarine insignia casco.svg|border|22px]] [[Карл Дэніц]]
|[[Файл:Flag Schutzstaffel.svg|border|22px]] [[Гайнрых Гімлер]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Вільгельм Кэйтель]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Рудольф Гес]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Карл Дэніц]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Альфрэд Ёдль]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Марцін Борман]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Фрыдрых Паўлюс]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Вальтэр Модэль]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Эрвін Ромэль]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Эрых фон Манштэйн]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Эрнст Буш]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Вільгельм Ліст]]
|{{Сьцяг Нямеччыны 1933}} [[Федар фон Бок]]
}}
|[[Файл:Japan Kouzoku Flag 16ben.svg|border|22px]] [[Прынц Катакіха]]
|[[Файл:War flag of the Imperial Japanese Army.svg|border|22px]] [[Умэдзу Ёсідзіра]]
|[[Файл:Naval Ensign of Japan.svg|border|22px]] [[Ямамота Ісароку]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:War flag of the Imperial Japanese Army.svg|border|22px]] [[Хата Сюнроку]]
|[[Файл:War flag of the Imperial Japanese Army.svg|border|22px]] [[Хадзімэ Сугіяма]]
|[[Файл:Naval Ensign of Japan.svg|border|22px]] [[Кантара Судзукі]]
|{{Сьцяг Японіі}} [[Фумімаро Канаэ]]
|{{Сьцяг Японіі}} [[Хідэкі Тодзіа]]
|{{Сьцяг Японіі}} [[Куніякі Каіса]]
}}
|[[Файл:Royal Standard of Italy (1880-1946).svg|border|22px]] [[Умбэрта II]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of Italy (1861-1946).svg|border|22px]] [[Уга Кавальера]]
|[[Файл:Flag of Italy (1861-1946).svg|border|22px]] [[Джаваньні Мэсэ]]
|[[Файл:Flag of Italy (1861-1946).svg|border|22px]] [[Рудольфа Грацыяні]]
}}
|[[Файл:Flag of Philippe Pétain, Chief of State of Vichy France.svg|22px]] [[Анры Філіп Пэтэн]]
|[[Файл:Flag of the Supreme Warlord of the Royal Hungarian Defence Forces (1939-1945, on land).svg|22px]] [[Міклаш Хорці]]
|[[Файл:Coat of arms of Hungary (1945).svg|22px]] [[Фэрэнц Салашы]]
|[[Файл:Presidential Standard of Finland (1920-1944 1946-1978).svg|22px]] [[Рыста Руці]]
|[[Файл:Flag of Finland (1918).svg|22px]] [[Карл Густаў Эміль Манэргейм|Карл Манэргейм]]
|[[Файл:Standard of Marshal Ion Antonescu.svg|22px]] [[Ён Антанэску]]
|[[Файл:Seal of Belarusian Central Council.svg|border|22px]] [[Радаслаў Астроўскі]]
|[[Файл:Fictional chevron of the 30th SS-Grenadier-Division.svg|border|22px]] [[Францішак Кушаль]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Кастусь Езавітаў]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Аляксандар Ружанцоў]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Міхал Вітушка]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Барыс Рагуля]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Усевалад Родзька]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Язэп Сажыч]]
|[[Файл:Flag_of_Belarus_(1918,_1991-1995).svg|border|22px]] [[Антон Сокал-Кутылоўскі]]
}}
|[[Файл:Tsar of Bulgaria standard.svg|22px]] [[Барыс III]] †
|[[Файл:Flag of Bulgaria (1878-1944).svg|border|22px]] '''<small>Рэгенцкі савет:</small>'''
|• [[Кірыл (князь Прэслаўскі)|Кірыл Прэслаўскі]] †
|• [[Багдан Філаў]] †
|• [[Нікола Міхаў]] †
|[[Файл:Flag of the President of Slovakia (1939-1945).svg|22px]] [[Ёзэф Ціса]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|border|22px]] [[Войцех Тука]]
|[[Файл:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|border|22px]] [[Аляксандар Мах]]
|[[Файл:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|border|22px]] [[Фэрдынанд Чатлаш]]
|[[Файл:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|border|22px]] [[Ёзэф Туранец]]
}}
|[[Файл:Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg|border|22px]] [[Міхаіл Амельяновіч-Паўленка]]
|[[Файл:Flag of the Ukrainian Insurgent Army.svg|border|22px]] [[Сьцяпан Бандэра]]
{{Згорнуты сьпіс
| стыль рамкі = border:none; padding:0; <!-- Хавае рамку і паляпшае адлегласьць між радкамі -->
|загаловак = '''Поўны сьпіс'''
|[[Файл:Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg|border|22px]] [[Пётар Дзячэнка]]
|[[Файл:Flag of the Ukrainian Insurgent Army.svg|border|22px]] [[Раман Шухевіч]]
|[[Файл:Flag of Ukrainian People's Republic 1917.svg|border|22px]] [[Тарас Бульба-Баравец]]
}}
|[[Файл:King's Standard of Thailand.svg|22px]] [[Рама VIII]]
|[[Файл:Flag of the Prime Minister of Thailand.svg|border|22px]] [[Плек Пібунсанграм]]
|[[Файл:Flag of Iraq (1921–1959).svg|22px]] [[Рашыд Алі аль-Гайлані]]
|[[Файл:Flag of Norway.svg|border|22px]] [[Відкун Квісьлінг]]
|[[Файл:Standard of the Poglavnik of NDH.svg|22px]] [[Антэ Павеліч]]
|[[Файл:Flag of Serbia (1941-1944).svg|border|22px]] [[Мілан Недзіч]]
|[[Файл:Flag of Greece (1822-1978).svg|border|22px]] [[Ёргас Цалякаглю]]
|[[Файл:Flag of Greece (1822-1978).svg|border|22px]] [[Канстантынас Лягафэтопуляс]]
|[[Файл:Flag of Greece (1822-1978).svg|border|22px]] [[Яаніс Раліс]]
|[[Файл:Flag IMARO.svg|border|22px]] [[Сьпіра Кітанчаў]]
|[[Файл:Naval Ensign of Russia.svg|border|22px]] [[Андрэй Уласаў]]
|[[Файл:Flag of Burma 1943.svg|border|20px]] [[Ба Мо]]
|[[Файл:Flag of Cambodia under Japanese occupation.svg|border|22px]] [[Сон Нгок Тхань]]
|[[Файл:Flag of the Republic of China-Nanjing (Peace, Anti-Communism, National Construction).svg|border|22px]] [[Ван Цзінвэй]] †
|[[Файл:Flag of the Republic of China-Nanjing (Peace, Anti-Communism, National Construction).svg|border|22px]] [[Чэнь Гунбо]]
|[[Файл:Flag of the Emperor of Manchukuo.svg|22px]] [[Пу І]]
|[[Файл:Flag of French Laos.svg|border|22px]] [[Пхетсараз Ратанвангса]]
|[[Файл:Flag of the Mengjiang.svg|border|22px]] [[Дэ Ван Дэмчыгданроў]]
|[[Файл:1931 Flag of India.svg|border|22px]] [[Субхас Чандра Бос]] †
|[[Файл:Philippines Flag Original.svg|border|22px]] [[Хасэ Пацыяна Ляўрэль]]
|[[Бао Дай]]
|[[Файл:Flag of Albania (1939).svg|border|22px]][[Файл:Flag of German occupied Albania.svg|border|22px]] [[Шэфкет Вэрладжы]]
|[[Файл:Flag of Montenegro (1905-1918 & 1941-1944).svg|border|22px]] [[Сэкула Дрлевіч]]
|[[Файл:Flag of Montenegro (1905-1918 & 1941-1944).svg|border|22px]] [[Блажа Джуканавіч]] †
|[[Файл:Flag of Montenegro (1905-1918 & 1941-1944).svg|border|22px]] [[Люба Вукчэвіч]]
----
|[[Файл:State Flag of Iran (1925).svg|22px]] [[Рэза Пэхлеві]] †
}}
|Камандуючыя3 =
|Камандуючыя4 =
|сілы1 =
|сілы2 =
|сілы3 =
|сілы4 =
|страты1 = '''Страты сярод вайскоўцаў''': <br/>14-16 млн. чалавек<br/>
'''Страты сярод цывільнага насельніцтва''': <br/>болей 30 млн. чалавек<br/>
'''Усяго''': 50-61 млн. чалавек (1937-1945)
|страты2 = '''Страты сярод вайскоўцаў''': <br/>9 млн. чалавек<br/>
'''Страты сярод цывільнага насельніцтва''': <br/>8 млн. чалавек<br/>
'''Усяго''': 17 млн. чалавек (1937-1945)
|страты3 =
|страты4 =
|агульныя страты = 60-65 млн. чалавек
|заўвага =
|Дадаткі =
|Commons =
}}
[[Файл:Second world war europe animation small.gif|250пкс|міні|Ход вайны ў Эўропе (анімацыя)]]
[[Файл:Landings at St Aubin-sur-Mer.jpg|250пкс|міні|Эўропа: высадка брытанскіх салдат у Нармандыі, 6 чэрвеня 1944 году]]
[[Файл:Sixteen-inch guns of the USS Iowa firing.jpg|250пкс|міні|Пацыфіка: залпавы агонь з амэрыканскага ваеннага карабля [[USS Iowa]], 1944 год]]
'''Друга́я сусьве́тная (усясьветная<ref>https://soundcloud.com/svaboda/viacorka0508usiasvietny?in=svaboda/sets/pa-belarusku</ref>) вайна́''' — найвялікшы й найкрывавейшы [[канфлікт]] у гісторыі [[чалавецтва]].
Традыцыйна лічыцца, што пачаткам Другой сусьветнай вайны ў [[Эўропа|Эўропе]] стаў напад 1 верасьня 1939 году [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] на [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчу]], у [[Азія|Азіі]] — напад японскага флёту на амэрыканскую базу [[Пэрл-Гарбар]] 7 сьнежня 1941 году на [[Ціхі акіян|Ціхім акіяне]]. Аднак, некаторыя дасьледнікі пунктам адліку Другой сусьветнай вайны ў [[Азія|Азіі]] называюць пачатак Другой японска-кітайскай вайны 7 ліпеня 1937 году. Вайна скончылася 8 траўня 1945 году ў Эўропе і 2 верасьня 1945 году ў [[Азія|Азіі]] падпісаньнем [[капітуляцыя|капітуляцыі]] [[Японія|Японіі]].
Ініцыятарам вайны сталі так званыя [[краіны Восі]] — [[Трэці Райх]], [[Італія]] й [[Японія]], якія ставілі перад сабой мэту захопу тэрыторыяў суседніх краінаў і іх падпарадкаваньне ўласным інтарэсам. Асноўнымі ваеннымі супраціўнікамі на пачатковым этапе канфлікту былі [[Францыя]], [[Вялікабрытанія]] і [[Рэспубліка Кітай]]. Савецкі Саюз з свайго боку пачаў рабіць першыя крокі да шырокамаштабнай экспансіі на захад, падрыхтоўкай да якой стала падпісаньне [[Пакт Молатава — Рыбэнтропа|Пакта Молатава — Рыбэнтропа]]: у верасьні 1939 году [[СССР]] напаў на [[Крэсы|ўсходнюю Польшчу]], у лістападзе 1939 году на [[Фінляндыя|Фінляндыю]], і затым у красавіку 1940 году на [[краіны Балтыі]] ([[Летува|Летуву]], [[Латвія|Латвію]] й [[Эстонія|Эстонію]]), а таксама [[Румынія|Румынію]] ([[Бэсарабія]] і [[Букавіна]]). Па заканчэньні «[[Савецка-фінляндзкая вайна (1939—1940)|зімовай вайны]]» ў Фінляндыі ў сакавіку 1940 году, [[Анэксія|анэксіі]] краінаў Балтыі і румынскіх тэрыторыяў, галоўныя ваенныя мэты і тэрытарыяльныя амбіцыі Савецкага Саюзу на той час былі задаволены, і ваенныя дзеяньні з боку СССР былі спынены. Па парушэньні дасягнутага Гітлерам і Сталінам пагадненьня з боку Нямеччыны ў форме ўварваньня ў далейшае разьвіцьцё ваенных дзеяньняў ўцягваецца і Савецкі Саюз.
У Другой сусьветнай вайне загінула ад 55 да 60 мільёнаў чалавек. З боку краінаў Восі канфлікт вызначаўся моцнай [[расізм|расісцкай]] [[ідэалёгія]]й, што выклікала неймаверную колькасьць [[ваеннае злачынства|ваенных злачынстваў]] і жорсткае, гвалтоўнае і пераважна сыстэматычнае вынішчэньне цывільнага насельніцтва. Адной з прычын значнага павелічэньня колькасьці ахвяр сярод цывільнага насельніцтва ў параўнаньні зь [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайной]] стала, акрамя таго, дынамічнае разьвіцьцё ваенна-прамысловага комплексу. Разьвіцьцё ваеннай прамысловасьці дазваляла шырокамаштабнае бамбаваньне цэлых жылых кварталаў Эўропы й Азіі, асабліва ў апошнія гады вайны.
== Перадгісторыя й мэты вайны ==
=== Перадгісторыя вайны ў Эўропе ===
{{Асноўны артыкул|Перадгісторыя Другой сусьветнай вайны}}
Перадумовай для пачатку новага сусьветнага канфлікту стала Вэрсальска-Вашынгтонская сыстэма міжнародных адносінаў, якая была створана пасьля [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]]. Яе асаблівасьцямі стаў несправядлівы падзел тэрыторыяў, несуразьмерны балянс сілаў, падзел краінаў на «пераможцаў» і «пераможаных» і адсутнасьці сілавых рычагоў [[Ліга Нацый|Лігі Нацый]] для рэгуляваньня будучых канфліктаў.
Такі падзел, цяжкія наступствы вайны, Сусьветны эканамічны крызіс 1929—1931 гадоў выклікалі на тэрыторыі многіх краінаў [[Эўропа|Эўропы]] ўзрастаньне папулярнасьці найбольш радыкальных палітычных аб’яднаньняў ультраправае (як то [[фашызм]]) і ўльтралевае (як то [[камунізм]]) арыентацыяў, а таксама мілітарыстаў.
Першай такой радыкальнай партыяй стала яшчэ партыя [[Бальшавікі|бальшавікоў]] у [[Расея|Расеі]], якая прыйшла да ўлады ў выніку [[Кастрычніцкі пераварот|кастрычніцкага перавароту]] 1917 году. Першымі фашыстамі, якія прыйшлі да ўлады ў Эўропе, сталі італьянскія фашысты на чале з [[Бэніта Мусаліні]]. Яго мэтай стала атрымаць уладу над міжземнаморскім рэгіёнам.<ref>Норман Дэвис. История Европы. — М.: АСТ., 2006 {{ISBN|5-17-024749-4}} с 726</ref> У 1935 годзе Італія напала на [[Этыёпія|Этыёпію]], а таксама накіравала войскі ў [[Гішпанія|Гішпанію]] ў сакавіку 1939 году італьянская армія захапіла [[Альбанія|Альбанію]]. 22 траўня 1939 году Італія склала зь Нямеччынай «[[Сталёвы пакт]]» і ўтварылася вось Рым-Бэрлін.
У Нямеччыне ў 1933 годзе да ўлады прыйшла [[Нацыянал-сацыялістычная нямецкая працоўная партыя]], а [[райхсканцлер]]ам стаў [[Адольф Гітлер]]. Перагляд [[Вэрсальскае пагадненьне|Вэрсальскага пагадненьня]] — мэта яшчэ папярэдніх [[урад]]аў Нямеччыны — быў адным з асноўных пунктаў палітычнай праграмы ўсталяванай [[дыктатура|дыктатуры]].
Нямеччына пачала праводзіць актыўную і агрэсіўную зьнешнюю палітыку. У выніку рэфэрэндуму [[Саар|Саарскія тэрыторыі]] адышлі пад пратэктарат [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] ў 1935 годзе. У Нямеччыне адноўленая вайсковая павіннасьць, адрождана [[Люфтвафэ]] й Нямеччына адмовілася ад пунктаў [[Вэрсальская мірная дамова 1919 году|Вэрсальскай дамовы]] аб разбраеньні.<ref>Норман Дэвис. История Европы. — М.: АСТ., 2006 {{ISBN|5-17-024749-4}} с 732</ref> У 1936 годзе ў дэмілітарызаваныя Райнскія тэрыторыі ўведзеныя нямецкія войскі. У 1938 годзе адбыўся [[аншлюс]] ({{мова-de|Anschluss}} — «далучэньне») [[Аўстрыя|Аўстрыі]] і абвешчана стварэньне Вялікай Нямеччыны.
Мюнхэнскі крызіс скончыўся саступкамі Заходніх краінаў і адлучэньнем [[Судэты|Судэцкіх тэрыторыяў]] ад [[Чэхаславаччына|Чэхаславаччыны]] і заключэньнем [[Мюнхэнскае пагадненьне 1938 году|Мюнхэнскага пагадненьня 1938 году]].
Тым часам, [[Вялікабрытанія]] і [[Францыя]] праводзілі палітыку прымірэньня, у адносінах да Нямеччыны і імкнуліся стварыць сыстэму «Калектыўнае бясьпекі». У сакавіку 1939 немцы канчаткова захапілі Чэхаславаччыну, стварыўшы на яе тэрыторыі [[Славаччына|Славаччыну]] якая паводле пагадненьня аб ахове стала залежнай ад Нямеччыны. Неўзабаве пасьля ўводу войск у Чэхію Нямеччына запатрабавала ад Летувы перадачы гораду [[Мэмель]] ([[Клайпеда]]) й прылеглых тэрыторыяў, пад ціскам сілавых суадносін Летува вярнула Мэмельскую вобласьць Нямеччыне.
У Эўропе 1939 году актыўна адбывалася пераўзбраеньне. 1 красавіка 1939 кабінэт прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі [[Нэвіл Чэмбэрлен|Чэмбэрлена]] адмовіўся ад палітыкі замірэньня і самаізаляцыі, і даў абяцаньне ў інтарэсах забесьпячэньня міру ў Эўропе ашчаджаць Польшчу ад усялякае пагрозы з баку Нямеччыны.<ref>Лиддел Гарт. Вторая мировая война. АСТ. с 27</ref> Польшча прыняла гэтыя гарантыі і адмовілася ад нямецкіх прапановаў па будаўніцтву аўтабана Бэрлін-Кёнінгсбэрг і саступіць правы на Гданьск.
Нечакана ў жніўні 1939 году Нямеччына й Савецкі Саюз падпісалі пакт аб ненападзе ([[Пакт Молатава-Рыбэнтропа]]). Да пакту дадаткова прыкладаўся сакрэтны пратакол, які прадугледжваў падзел Эўропы на геаграфічна дэтальна адзначаныя, але ў астатнім не канкрэтызаваныя «сфэры інтарэсаў». Сакрэтны пратакол быў ськіраваны на падзел Польшчы паміж Нямеччынай і Савецкім Саюзам, а таксама на аднабаковыя заваяваньні альбо захоп далейшых тэрыторыяў (між іншым краінаў Прыбалтыкі і Фінляндыі), акрамя гэтага частак Румыніі з боку Савецкага Саюзу.
Гэты пакт стаў дазволам на пачатак вайны і Гітлеру і Сталіну. Вэрмахт мусіў выступіць 24 жніўня, аднак фюрэр з-за аднаго з сваіх прыпадкаў ня даў канчатковага загаду. Дырэктыва аб пачатку вайны супраць Польшчы была дана ў 1 ночы 31 жніўня.
=== Перадгісторыя вайны ў Азыі й ў Ціхім акіяне ===
[[Файл:Pacific Area - The Imperial Powers 1939 - Map.jpg|міні|333пкс|Сытуацыя на Пацыфіцы ў 1939 годзе]]
З узмацненьнем уплыву ваеннага кіраўніцтва на імпэратарскі ўрад у 1930-х гадох [[Японія]] перайшла да экспансійнай зьнешняй палітыкі. Асноўным аб’ектам гэтай экспансіі быў [[Кітай]], выціськіваючы адтуль інтарэсы ЗША і Вялікай Брытаніі. У 1931 годзе Японія захапіла [[Маньчжурыя|Маньчжурыю]] і пераўтварыла яе ў свой сатэліт. З 1932 году Японія захоплівала тэрыторыі ўласна Кітаю і з 1937 году непарыўна прадпрымала высілкі для ўсталяваньня кантролю над гэтай тэрыторыяй.<ref name="ReferenceA">Лиддел Гарт. Вторая мировая война. АСТ. с 221</ref>
[[Файл:Shanghai-house to house combat.jpg|міні|280пкс|Японскія войскі ў Кітаі]]
У самім японскім урадзе, дзе традыцыйна супернічалі вайсковыя і грамадзкія ўраднікі, а таксама адбывалася суперніцтва Флёту і Арміі, усё большы ўплыў набывалі мілітарысцкія сілы.
Пасьля таго як у 1940 Нямеччына захапіла [[Францыя|Францыю]] і [[Нідэрлянды]], Японія, скарыстаўшыся бездапаможнасьцю Францыі, праз пагрозы прымусіла яе пагадзіцца на «ахоўную» акупацыю [[Францускі Індакітай|Францускага Індакітаю]].<ref name="ReferenceA"/>
У адказ на гэтыя дзеяньні прэзыдэнт ЗША Франклін Рузвэльт 24 ліпеня 1941 запатрабаваў вывесьці японскія войскі зь Індакітаю і для падмацаваньня свайго патрабаваньня аддаў 26 ліпеня загад аб замарожваньні ўсіх японскіх актываў у [[ЗША]] і ўсталяваньня эмбарга на пастаўкі [[нафта|нафты]] ў [[Японія|Японію]]. Такія самыя меры зрабіў прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі Чэрчыль а праз два дні пагадзіўся прыняць такія ж меры і знаходзіўшыся ў выгнаньні ў [[Лёндан]]е ўрад Нідэрляндаў. Гэта азначала для Японіі страту ўсіх жыцьцёва важных крыніцаў нафты.
Пасьля гэтага Японія ўстрымлівалася ад удара па ЗША больш за чатыры месяцы, спрабуючы дамовіцца аб адмене эмбарга на нафту. Урад [[ЗША]] адмовіўся адмяніць сваю забарону па той момант, пакуль [[Японія]] ня выведзе свае войскі ня толькі зь [[Францускі Індакітай|Індакітаю]], але і зь [[Кітай|Кітаю]].<ref>Лиддел Гарт. Вторая мировая война. АСТ. с 222</ref>
Свой удар Японія нанесла 7 сьнежня 1941 году па ваенна-марской базе Пэрл-Гарбар, без абвешчаньня вайны.
== Першы пэрыяд вайны (1939—1941) ==
=== Уварваньне ў Польшчу ===
{{Асноўны артыкул|Польская кампанія 1939 году}}
{{Асноўны артыкул|Савецкае ўварваньне ў Польшчу}}
[[Файл:Germans at Polish Border (1939-09-01).jpg|міні|200пкс|Немцы пераходзяць польскую мяжу]]
[[Файл:Polish infantry marching 1939.jpg|міні|200пкс|Польская пяхота на маршы, 1939]]
23 траўня 1939 году ў кабінеце Гітлера ў прысутнасьці шэрагу вышэйшых афіцэраў адбылася нарада. Было адзначана, што польская праблема цесна зьвязана зь непазьбежным канфліктам з Ангельшчынай і Францыяй, хуткая перамога над якімі будзе праблематычнай. Пры гэтым Польшча наўрад ці зможа выконваць ролю бар’ера супраць бальшавікоў. На той час у сфэры зьнешняй палітыкі Нямеччыны прыярытэтнымі задачамі былі пашырэньне жыцьцёвай прасторы на Ўсход, забесьпячэньне харчаваньнем насельніцтва і ліквідацыя пагрозы з Усходу.
31 жніўня нямецкія мэдыі паведамілі аб [[Гляйвіцкая правакацыя|нападзеньні войска польскага на радыёстанцыю ў Глейвіцэ]]. На самой справе гэта былі пераапранутыя ў польскую форму [[СС|эсэсаўцы]] на чале з Ота Скарцэньні, якія правакавалі Польшчу на вайну. 1 верасьня ў 4 гадзіны 45 хвілінаў у [[Данцыг]] прыбыў зь сяброўскім візытам і з натхненьнем сустрэчы зь мясцовым насельніцтвам нямецкі вучэбны карабель — састарэлы браняносец «Шлезьвіг-Гальштайн», які неўзабаве адкрыў агонь па польскіх ўмацаваньнях на Вэстэрплатэ. Узброеныя сілы Нямеччыны ўварваліся ў Польшчу. У баявых дзеяньнях на баку [[Вэрмахт]]а прымаюць удзел войскі [[Славаччына|Славаччыны]]. У той жа дзень у [[Рэйхстаг]]у Гітлер выступіў у ваенным мундзіры. Галоўным чыньнікам вайны ён назваў інцыдэнт у Глейвіцэ, пры гэтым ён старанна пазьбягаў тэрміна «вайна», асьцерагаючыся ўступленьня ў канфлікт Ангельшчыны й Францыі, якія далі Польшчы адпаведныя гарантыі. У выдадзеным ім загадзе гаварылася толькі аб «актыўнай абароне» супраць польскай агрэсіі.
Кіраўнік ураду каралеўства Італіі [[Бэніта Мусаліні|Мусаліні]] прапанаваў склікаць канфэрэнцыю дзеля мірнага вырашэньня польскага пытаньня, што сустрэла падтрымку з боку заходніх дзяржаваў, але Гітлер адмовіўся, заявіўшы, што нядобра прадстаўляць атрыманым дыпляматыяй тое, што заваявана зброяй<ref>Christian Zentner/ CHRONICK ZWEITER WELTKRIEG / Otus Verlag AG, St.Gallen, S. 20-22, 2007 {{ISBN|978-3-907200-56-8}}</ref>. 1 верасьня ў Савецкім Саюзе была ўведзена ўсеагульная вайсковая павіннасьць. Пры гэтым узрост вылучэньня ў войска быў зьніжаны з 21 да 19 гадоў, а для некаторых катэгорыяў — да 18 гадоў. Закон неадкладна ўступіў у сілу й у кароткі час колькасны склад войска дасягнуў 5 мільёнаў чалавек, што склала каля 3% насельніцтва.
Гітлер і ягонае набліжэньне да апошняга дня спадзяваліся, што саюзьнікі ня вырашацца ўступіць у вайну й справа скончыцца другім Мюнхэнскім пагадненьнем. Галоўны перакладчык міністэрства замежных справаў Нямеччыны апісваў стан шоку, у які прыйшоў Гітлер, калі амбасадар Брытаніі, зьявіўшыся ў Райсканцылярыі а 9 гадзіне раніцы 3 верасьня, перадаў ультыматум свайго ўрада з патрабаваньнем адвесьці войскі з польскай тэрыторыі на зыходныя пазыцыі. Толькі прысутны пры гэтым [[Герман Герынг|Герынг]] здолеў вымавіць: «Калі мы прайграем гэтую вайну, то нам застанецца спадзявацца толькі на ласку Божую»<ref>Gerhart Binder. Epoche der Entscheidungen/ Eine Geschichte des 20. Jahrhunderts. Sechste Auflage. Stuttgart-Degerloch: Seewald Verlag. 1960.</ref>. У той дзень Ангельшчына, а праз пару гадзінаў і Францыя абвесьцілі вайну Нямеччыне. Да іх далучыліся таксама [[Аўстралія]] й [[Новая Зэляндыя]]. На працягу некалькіх дзён да іх далучыліся [[Канада]], Ньюфаўндлэнд, [[Паўднёва-Афрыканскі Зьвяз]] і [[Нэпал]]<ref>II. Weltkrieg / Dokumentation Das III.Reich. Gütersloch : Mohndruck Graphische Betriebe GmbH,. 1989 {{ISBN|3-88199-536-6}}</ref>.
3 верасьня ў горадзе [[Быдгашч]] (былы Бромбэрг), які паводле [[Вэрсальская дамова 1919 году|Вэрсальскай дамовы]] перайшоў да Польшчы, адбылося масавае забойства па нацыянальнай прыкмеце — Бромбэрскі пагром. У горадзе, насельніцтва якога на 3/4 складалася зь немцаў, было забіта некалькі соцень чалавек грамадзянскага насельніцтва нямецкага паходжаньня. Іхняя колькасьць вар’іравалася ад адной да трох сотняў загінулых — паводле польскай вэрсіі<ref>Christopher R. Browning, [http://books.google.com/books?id=jHQdRHNdK44C&pg=PA441&dq=Das+Unternehmen+%E2%80%9EBromberger+Blutsonntag%22.&sig=Kgo7LnFcaIRepczO6wr7mMmAzPQ#PPA441,M1 The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, University of Nebraska Press], ст.441</ref>, і ад адной да пяці тысячаў — паводле вэрсіі нямецкага боку<ref>Reinhard Pözorny (Hg). Deutsches National -Lexicon- DSZ-Verlag {{ISBN|3-925924-09-4}}</ref>. Таксама па-рознаму трактаваліся чыньнікі гвалту. Польскі бок настойваў на тым, што частка забітых польскіх грамадзянаў нямецкага паходжаньня стала ахвярай ваенных удараў па горадзе, а іншая частка апынулася «[[пятая калёна|пятай калёнай]]» і пачала страляць у сьпіну польскім жаўнерам — і тым самым, дэ-факта, стаўшы камбатантнай з адпаведнай рэакцыяй польскага насельніцтва й вайскоўцаў. Нямецкі бок прытрымліваўся пункту гледжаньня, што ўсе загінулыя былі выключна мірнымі грамадзянамі, цалкам ляяльнымі да польскай дзяржавы. Міністэрства прапаганды пад кіраўніцтвам [[Ёзэф Гёбэльс|Гёбэльса]] выкарыстоўвала гэтую трагічную гісторыю дзеля ўзмацненьня антыпольскіх настрояў у Нямеччыне й апраўданьня вайны супраць Польшчы.
Наступ нямецкіх войскаў разьвіваўся па пляне. Польскія войскі апынуліся слабой ваеннай сілай у параўнаньні [[танк]]авымі злучэньнямі й [[люфтвафэ]], якія дзейнічалі узгоднена. Аднак на Заходнім фронце саюзныя англа-францускія войскі не прымалі ніякіх актыўных дзеяньняў, распачаўшы гэтым самым чынам гэтак званую [[Дзіўная вайна|Дзіўную вайну]]. Толькі на моры вайна пачалася адразу ж: 3 верасьня нямецкая падводная лодка U-30 без папярэджаньня напала на ангельскі пасажырскі лайнэр «Атэнія». 5 верасьня ЗША й Японія абвесьцілі аб сваім нэўтралітэце ў эўрапейскай вайне. У Польшчы за першы тыдзень баёў нямецкія войскі ў некалькіх месцах расьсяклі польскі фронт і часткова занялі [[Мазовія|Мазовію]], заходнюю Прусію, [[Сылезія|Верхнесылескі]] прамысловы раён і заходнюю [[Галіцыя|Галіцыю]]. Да 9 верасьня немцы здолелі зламаць польскі супраціў па ўсёй лініі фронту й падысьці да [[Варшава|Варшавы]]. 10 верасьня польскі галоўнакамандуючы [[Эдвард Рыдз-Сьміглы]] аддаў загад аб агульным адступленьні ў паўднёва-ўсходнюю Польшчу, але асноўная частка ягоных войскаў, ня здолеўшы адысьці за [[Вісла|Віслу]], аказалася ў апанаваньні. Да сярэдзіны верасьня, так і не атрымаўшы падтрымкі з захаду, узброеныя сілы Польшчы перасталі існаваць як адзінае цэлае; захоўваліся толькі лякальныя цэнтры супраціву.
14 верасьня актывізаваліся савецкія войскі, 19-й танкавы корпус [[Гайнц Гудэрыян|Гудэрыяна]] кідком з усходняй Прусіі захапіў [[Берасьце]], але польскія войскі пад камандаваньнем генэрала Плісоўскага яшчэ на працягу некалькіх сутак абаранялі [[Берасьцейская крэпасьць|Берасьцейскую крэпасьць]]. У ноч на 17 верасьня ейныя абаронцы ў арганізаваным парадку пакінулі форт і адышлі за [[Буг]]. 16 верасьня амбасадару Польшчы ў СССР было заяўлена, што, паколькі польская дзяржава й ягоны ўрад перасталі існаваць, Савецкі Саюз бярэ пад сваю абарону жыцьцё й маёмасьць насельніцтва [[Заходняя Украіна|Заходняй Украіны]] й [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]. 17 верасьня ў 6 гадзінаў раніцы савецкія войскі двума вайсковым групамі перайшлі дзяржаўную мяжу. Гэтым жа днём міністар замежных спраў СССР [[Вячаслаў Молатаў|Молатаў]] паслаў амбасадару Нямеччыны ў СССР віншаваньне з нагоды «бліскучага посьпеху вэрмахта»<ref>Габриэль Городецкий [http://scepsis.ru/library/id_451.html «Миф „Ледокола“: Накануне войны»]</ref>.
28 верасьня нямецкія войскі занялі Варшаву. У гэты ж дзень у [[Масква|Маскве]] была падпісана Дамова аб сяброўстве й мяжы паміж СССР і Нямеччынай, якая ўсталявала лінію разьмежаваньня паміж нямецкімі й савецкімі войскамі на тэрыторыі былой Польшчы прыкладна па «[[лінія Керзона|лініі Керзона]]». 6 кастрычніка капітулявалі апошнія падразьдзяленьні польскай арміі. Частка заходніх польскіх земляў перайшлі ў склад [[Трэці Райх|Трэцяга райха]]. Гэтыя землі падлягалі так званай «германізацыі». Польскае й габрэйскае насельніцтва дэпартавалі адсюль у цэнтральныя раёны Польшчы, дзе было створана генэрал-губэрнатарства. Праводзіліся масавыя рэпрэсіі супраць польскага народа. Самым цяжкім стала становішча габрэяў, якіх сагналі ў гета.
Тэрыторыі, якія адышлі ў зону ўплыву СССР, былі ўключаны ў склад [[Украінская ССР|Украінскай ССР]], [[Беларуская ССР|Беларускай ССР]] і незалежнай на той момант [[Летува|Летувы]]. На тэрыторыях, далучаных да СССР, усталявалася Савецкая ўлада, праводзіліся сацыялістычныя пераўтварэньні (нацыяналізацыя прамысловасьці, калектывізацыя сялянства), што суправаджалася масавымі дэпартацыямі й рэпрэсіямі прадстаўнікоў буржуазіі, памешчыцтва, заможных сялянаў, часткі інтэлігенцыі.
6 кастрычніка 1939 году, пасьля заканчэньня ўсіх ваенных дзеяньняў, Гітлер выступіў з прапановай аб скліканьні мірнай канфэрэнцыі пры ўдзеле ўсіх найбуйнейшых дзяржаваў дзеля ўрэгуляваньня наяўных супярэчнасьцяў. Францыя й Вялікабрытанія заявілі, што пагадзяцца на канфэрэнцыю, толькі калі немцы неадкладна выведуць свае войскі з Польшчы й Чэхіі й вернуць гэтым краінам незалежнасьць. Нямеччына адхіліла гэтыя ўмовы, і ў выніку мірная канфэрэнцыя так і не адбылася.
=== Савецка-фінская вайна ===
{{Асноўны артыкул|Савецка-фінляндзкая вайна}}
[[Файл:Finnish areas ceded in 1940 RUS.png|значак|Вынікі савецка-фінскай вайны]]
У ходзе савецка-фінскіх перамоваў 1938—1939 гадоў СССР спрабуе дамагчыся ад [[Фінляндыя|Фінляндыі]] саступкі часткі [[Карэльскі пярэсмык|Карэльскага пярэсмыка]], а таксама перадачы ў арэнду некалькіх выспаў і часткі паўвыспы [[Ханко]] пад вайсковыя базы. Фінляндыя, не жадаючы саступаць тэрыторыю і прымаць на сябе абавязкі ваеннага характару, настойвала на заключэньні гандлёвага пагадненьня і згоды на рэмілітарызацыю [[Аляндзкія выспы|Аляндзкіх выспаў]].
30 лістапада 1939 году СССР уварваўся ў Фінляндыю. 14 сьнежня за разьвязваньне вайны СССР быў выключаны зь [[Ліга Нацыяў|Лігі Нацыяў]]. Зь сьнежня па люты савецкія войскі ў складзе 15 савецкіх стралковых дывізіяў прадпрымалі мноства спробаў прарваць «[[Лінія Манэргейма|Лінію Манэргейма]]», якую абаранялі 15 пяхотных дывізій фінаў. Катастрофай у Сўомусалмі скончылася спроба разрэзаць тэрыторыю Фінляндыі і выйсьці на [[Оўлу]]<ref>Энгл. Э,Паананен. Советско-финская война. Прорыв линии Маньнергейма. 1939—1940/Пер.с англ. О. А. Федяева-М.:ЗАО Центрполиграф. 2004.-253 с {{ISBN|5-9524-1467-2}}</ref>.
Потым ішло бесьперапыннае нарошчваньне сілаў Чырвонай Арміі на ўсіх напрамках. Вялікабрытанія і Францыя прынялі рашэньне падрыхтаваць дэсант на [[Скандынаўская паўвыспа|Скандынаўскую паўвыспу]], каб не дапусьціць захопу Нямеччынай радовішчаў швэдзкай [[жалезная руда|жалезнай руды]]. Аднак [[Швэцыя]] і [[Нарвэгія]] адмовіліся прыняць на сваёй тэрыторыі англа-францускія войскі.
Напачатку сакавіка 1940 году савецкія войскі прарвалі «лінію Манэргейма» і захапілі [[Выбарг]]. 13 сакавіка 1940 году ў Маскве быў падпісаны мірны дагавор паміж Фінляндыяй і СССР, па якім былі задаволены ўсе савецкія патрабаваньні: мяжа на Карэльскім пярэсмыку ў раёне [[Ленінград]]у была адсунута на паўночны захад з 32 да 150 кілямэтраў, да СССР адышоў шэраг выспаў у [[Фінскі заліў|Фінскім заліве]]<ref>[http://heninen.net/sopimus/1940.htm Мирный договор между Союзом Советских Социалистических Республик и Финляндской Республикой], Москва, 12 марта 1940</ref>.
=== Эўрапейскі бліцкрыг ===
{{Асноўны артыкул|Француская кампанія вэрмахта}}
[[Файл:HMS Warspite, Norway 1940.jpg|міні|200пкс|Марскія баі каля берагоў Нарвэгіі]]
[[Файл:Rotterdam.jpg|міні|200пкс|Цэнтар Ратэрдаму пасьля бамбаваньняў]]
[[Файл:Nazi-parading-in-elysian-fields-paris-desert-1940.png|міні|200пкс|Нямецкія войскі ля Трыюмфальнай аркі. Парыж 1940]]
9 красавіка 1940 году Нямеччына ўварвалася ў [[Данія|Данію]] і [[Нарвэгія|Нарвэгію]]. У Даніі немцы марскім і паветраным дэсантамі бесьперашкодна занялі ўсе найважнейшыя гарады і за некалькі гадзінаў зьнішчылі дацкую авіяцыю. Пад пагрозай бамбаваньняў грамадзянскага насельніцтва дацкі кароль [[Крыстыян X]] вымушаны быў падпісаць капітуляцыю і аддаць загад арміі аб здачы зброі.
У Нарвэгіі немцы 9—10 красавіка захапілі галоўныя нарвэскія парты [[Осьлё]], [[Тронгэйм]], [[Бэрген]], [[Нарвік]]. 14 красавіка англа-францускі дэсант высадзіўся пад Нарвікам, 16 красавіка — у Намсусе, 17 красавіка — у Ондальснэсе. 19 красавіка саюзьнікі разгарнулі наступ на Тронгэйм, але пацярпелі няўдачу і ў пачатку траўня вымушаны вывесьці свае сілы з цэнтральнай Нарвэгіі. Пасьля шэрагу баёў за Нарвік саюзьнікі ў пачатку чэрвеня таксама эвакуяваліся з паўночнай часткі краіны. 10 чэрвеня 1940 году капітулявалі апошнія часткі нарвэскай арміі. Нарвэгія аказалася пад кіраваньнем нямецкай акупацыйнай адміністрацыі (Райскамісарыят), у той час калі Данія, абвешчаная нямецкім пратэктаратам, змагла захаваць частковую самастойнасьць ува ўнутраных справах. Баявыя дзеяньні па захопе Даніі і Нарвэгіі атрымалі назву Дацка-нарвэскай апэрацыі вэрмахта.
Пасьля акупацыі Даніі брытанскія й амэрыканскія войскі, каб не дапусьціць уварваньня Нямеччыны на дацкія некантынентальныя ўладаньні, акупавалі ейныя заморскія тэрыторыі, якія маюць важнае стратэгічнае значэньне — [[Фарэрскія астравы]], [[Ісьляндыя|Ісьляндыю]] і [[Грэнляндыя|Грэнляндыю]].
10 траўня 1940 году Нямеччына сіламі 135 дывізіяў уварвалася ў [[Бэльгія|Бэльгію]], [[Нідэрлянды]] і [[Люксэмбург]]. 1-я група саюзных арміяў высунулася на тэрыторыю Бэльгіі, але яны не пасьпелі на дапамогу Нідэрляндам, паколькі нямецкая група арміяў «Б» ажыцьцявіла імклівы кідок у паўднёвую частку краіны і ўжо 12 траўня захапіла [[Ратэрдам]]. 15 траўня Нідэрлянды капітулявалі. Лічылася, што ў адплату за нечаканы для немцаў упарты супраціў нідэрляндцаў, Гітлер ужо пасьля падпісаньня акта аб капітуляцыі загадаў падвергнуць бамбаваньням Ратэрдам, што не было выклікана ваеннай неабходнасьцю і прывяло да велізарных разбурэньняў і ахвяраў сярод мірнага насельніцтва. На [[Нюрнбэрскі працэс|Нюрнбэрскім працэсе]] высьветлілася, што бамбаваньне Ратэрдама адбывалася 14 траўня, а ўрад Нідэрляндаў капітуляваў толькі пасьля бамбаваньня і пагрозы бамбаваньняў [[Амстэрдам]]а і [[Гаага|Гаагі]]. Існуе думка, што 30 нямецкіх бамбардзіроўшчыкаў бамбавалі Ратэрдам ужо пасьля капітуляцыі з-за памылковых нямецкіх сыгнальных паведамленьняў<ref>[http://www.britannica.com/event/World-War-II/The-invasion-of-the-Low-Countries-and-France World War II — The invasion of the Low Countries and France]{{ref-en}} 2016. Britannica.com</ref>.
У Бэльгіі нямецкія дэсантнікі 10 траўня захапілі масты праз канал Альбэрта, што дало магчымасьць буйным нямецкім танкавым сілам фарсаваць яго да падыходу саюзьнікаў і выйсьці на бэльгійскую раўніну. 17 траўня капітуляваў [[Брусэль]].
Галоўны ўдар нанесла група арміяў «А». Акупаваўшы 10 траўня Люксэмбург, тры танкавых дывізіі Гудэрыяна перасяклі паўднёвыя [[Ардэны]] і 14 траўня пераправіліся праз раку [[Маас]] з захаду ад [[Сэдан (горад)|Сэдану]]. Адначасова танкавы корпус Гота прарваўся празь цяжкапраходныя для цяжкай тэхнікі паўночныя Ардэны і 13 траўня фарсіраваў раку Маас на поўнач ад [[Дынан]]а. Нямецкая танкавая армада накіравалася на захад. Запозьненыя атакі французаў, для якіх прарыў немцаў праз Ардэны стаў поўнай нечаканасьцю, ня былі ў стане стрымаць яе. 16 траўня часткі Гудэрыяна дасягнулі Ўазы; 20 траўня яны выйшлі да ўзьбярэжжа [[Па-дэ-Кале]] недалёка ад [[Абвіль|Абвіля]] і павярнулі на поўнач у тыл саюзным войскам. 28 англа-франка-бэльгійскіх дывізіяў аказаліся ў апанаваньні.
Спроба францускага камандаваньня арганізаваць 21—23 траўня контрудар у [[Арас]]а магла б быць пасьпяховай, але Гудэрыян коштам амаль цалкам зьнішчанага танкавага батальёна спыніў яе. 22 траўня Гудэрыян адрэзаў саюзьнікам шляхі адступленьня да [[Булёнь-сюр-Мэр|Булёні]], 23 траўня — да Кале і выйшаў да Граўліну ў 10 кілямэтрах ад [[Дункерк]]а, апошняга порта, празь які англа-францускія войскі маглі эвакуявацца, аднак 24 траўня ён вымушаны быў спыніць наступ на двое сутак па цяжкавытлумачальным асабістым загадзе Гітлера («Цуд пад Дункеркам», па іншай вэрсіі, прычынай прыпынку быў не загад Гітлера, а ўваход танкаў у зону дзеяньня карабельнай артылерыі ангельскага флёту, якая магла расстрэльваць немцаў практычна беспакарана). Перапынак дазволіў саюзьнікам умацаваць абарону Дункерка і пачаць апэрацыю «Дынама» па эвакуацыі сваіх сілаў морам. 26 траўня нямецкія войскі прарвалі бэльгійскі фронт у Заходняй [[Фляндрыя|Фляндрыі]], і 28 траўня Бэльгія насуперак патрабаваньням саюзьнікам капітулявала. У той жа дзень у раёне [[Ліль]] немцы атачылі буйную францускую групоўку, якая здалася 31 траўня. Частка францускіх войскаў і амаль уся ангельская армія (224 тыс.) былі вывезены на брытанскіх караблях праз Дункерк. Немцы захапілі ўсю брытанскую і францускую артылерыю і бронетэхніку, транспартныя сродкі, кінутыя саюзьнікамі пры адступленьні. Пасьля Дункерка Вялікабрытанія апынулася практычна бяззбройнай, нягледзячы на тое, што захавала асабісты склад арміі. Аднак некаторыя замежныя гісторыкі схільныя да думкі, што менавіта пад Дункеркам Нямеччына прайграла вайну.
5 чэрвеня нямецкія войскі пачалі наступ на ўчастку Лян — [[Абвіль]]. Спробы францускага камандаваньня сьпешна закрыць пралом у абароне непадрыхтаванымі дывізіямі ня мелі плёну. Французы прайгралі адну бітву за адной. Абарона французаў распалася, і камандаваньне сьпешна адвяло войскі на поўдзень.
10 чэрвеня [[Італія]] аб’явіла вайну Вялікабрытаніі і Францыі. Італьянскія войскі ўварваліся ў паўднёвыя раёны Францыі, аднак далёка прасунуцца не змаглі. У той жа дзень францускі ўрад эвакуяваўся з [[Парыж]]у. 11 чэрвеня нямецкія войскі пераправіліся праз Марна ў [[Шато-Т’еры]]. 14 чэрвеня яны бяз бою ўступілі ў Парыж, а праз два дні выйшлі ў даліну Роны. 16 чэрвеня маршал [[Анры Філіп Пэтэн|Пэтэн]] сфармаваў новы ўрад Францыі, які ўжо ў ноч на 17 чэрвеня зьвярнуўся да Нямеччыны з просьбай аб перамір’і. 18 чэрвеня францускі генэрал [[Шарль дэ Голь]], які зьбег у [[Лёндан]], заклікаў французаў працягваць супраціў. 21 чэрвеня немцы, не сустракаючы ўжо практычна ніякага супраціву, дасягнулі [[Люара|Люары]] на ўчастку [[Нант]] — [[Тур]], у той жа дзень іхныя танкі занялі [[Ліён]].
22 чэрвеня ў Комп’ене ў тым жа вагоне, у якім была падпісана капітуляцыя Нямеччыны ў 1918 годзе, было падпісана франка-нямецкае перамір’е, паводле якога Францыя згаджалася на акупацыю большай часткі сваёй тэрыторыі, дэмабілізацыю амаль усяго сухапутнага войска і інтэрнаваньне ваенна-марскога флёту і авіяцыі. У свабоднай зоне ў выніку дзяржаўнага перавароту 10 ліпеня ўсталяваўся аўтарытарны [[рэжым Вішы]], які ўзяў курс на цеснае супрацоўніцтва зь Нямеччынай. Нягледзячы на ваенную слабасьць Францыі, параза гэтай краіны была настолькі раптоўнай і поўнай, што не паддавалася ніякаму рацыянальнаму тлумачэньню.
Галоўнакамандуючы вішыскімі войскамі [[Франсуа Дарлян]] аддаў загад аб адводзе ўсяго францускага флёту да берагоў Францускай Паўночнай Афрыкі. З-за асьцярогі, што ўвесь францускі флёт можа патрапіць пад кантроль Нямеччыны і Італіі, 3 ліпеня 1940 году брытанскія ваенна-марскія сілы і авіяцыя ў рамках апэрацыі «катапульта» нанесьлі ўдары па францускіх караблях у Мэрс-эль-Кебіры. Да канца ліпеня брытанцы зьнішчылі альбо нэўтралізавалі амаль увесь францускі флёт.
=== Далучэньне Прыбалтыкі, Бэсарабіі і Паўночнай Букавіны да СССР ===
{{Асноўны артыкул|Далучэньне Прыбалтыкі да СССР|Далучэньне Бэсарабіі і Паўночнай Букавіны да СССР}}
[[Файл:Riga 1940 Soviet Army.jpg|thumb|Савецкія войскі ўступаюць у [[Рыга|Рыгу]]. 17 чэрвеня 1940]]
Яшчэ ўвосень 1939 году [[Эстонія]], [[Латвія]] й [[Летува]] падпісалі з СССР дамовы пра ўзаемадапамогу, таксама вядомыя як дамовы пра базы, у адпаведнасьці зь якімі на тэрыторыі гэтых краінаў былі зьмесцаваны савецкія ваенныя базы. 17 чэрвеня 1940 году СССР прад’яўляе прыбалтыйскім дзяржавам ультыматум, патрабуючы адстаўкі ўрадаў, фармаваньні замест іх народных урадаў, роспуску парлямэнтаў, правядзеньні пазачарговых выбараў і згоды на ўвод дадатковага кантынгенту савецкіх войскаў. У такім становішчы прыбалтыйскія ўрады былі змушаны прыняць гэтыя патрабаваньні. Пры актыўнай падтрымцы з Масквы, у Эстоніі, Латвіі і Летуве адначасова адбываюцца дзяржаўныя перавароты. Да ўлады прыходзяць камуністычныя, прамаскоўскія ўрады.
Пасьля ўводу на тэрыторыю Прыбалтыкі дадатковых частак Чырвонай Арміі, у сярэдзіне ліпеня 1940 году ў Эстоніі, Латвіі і Летуве, ва ўмовах значнай савецкай ваеннай прысутнасьці, праводзяцца безальтэрнатыўныя выбары ў вярхоўныя органы ўлады. Камуністычна настроеныя партыі былі адзінымі партыямі, дапушчанымі да выбараў. У сваіх перадвыбарных праграмах яны ні словы не згадвалі пра пляны далучэньня да СССР<ref name="semirjaga">{{Кніга|аўтар=Семиряга М. И.|загаловак=Тайны сталинской дипломатии 1939—1941|месца=М.|выдавецтва=Высшая школа|год=1992|isbn=5-06-002525-X}}</ref>. 21 ліпеня 1940 году зноў абраныя парлямэнты, у складзе якіх апынулася прасавецкі настроеная большасьць<ref name="semirjaga" />, абвяшчаюць стварэньне савецкіх сацыялістычных рэспубалік і накіроўваюць Вярхоўнай Радзе СССР прашэньня пра ўступ у Савецкі Саюз. 3 жніўня [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіская ССР]], 5 жніўня — [[Латвійская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Латвійская ССР]], а 6 жніўня — [[Эстонская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Эстонская ССР]] былі прыняты ў склад СССР.
27 чэрвеня 1940 году ўрад СССР накіроўвае [[Румынія|румынскаму]] ўраду дзьве ўльтыматыўныя ноты, патрабуючы вяртаньня [[Бэсарабія|Бэсарабіі]] і перадачы СССР [[Букавіна|Паўночнай Букавіны]] ў якасьці «пакрыцьця той велічэзнай шкоды, якая была нанесена Савецкаму Саюзу й насельніцтву Бэсарабіі 22-гадовым панаваньнем [[Румынія|Румыніі]] ў Бэсарабіі». Бэсарабія была далучана да [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] ў 1812 годзе пасьля перамогі над Турэччынай у [[Расейска-турэцкая вайна (1806—1812)|Расейска-турэцкай вайне 1806—1812 гадоў]]; у 1918 годзе, скарыстаўшыся [[Грамадзянская вайна ў Расеі|грамадзянскай вайной]] на тэрыторыі былой Расейскай імпэрыі, Румынія ўвяла войскі на тэрыторыю Бэсарабіі, а потым уключыла яе ў свой склад. Букавіна ніколі не ўваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі (гістарычна амаль уся Букавіна, акрамя яе паўднёвай часткі, прыналежалі Русі ў X—XI стагодзьдзях), але была населена пераважна ўкраінцамі. [[Румынія]], не разьлічваючы на падтрымку з боку іншых дзяржаваў у выпадку вайны з СССР, была змушана пагадзіцца на задавальненьне гэтых патрабаваньняў. 28 чэрвеня Румынія выводзіць свае войскі і адміністрацыю з Бэсарабіі і Паўночнай Букавіны, пасьля чаго туды ўводзяцца савецкія войскі. 2 жніўня на часткі тэрыторыі Бэсарабіі і часткі тэрыторыі былой [[Малдаўская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Малдаўскай АССР]] утворана [[Малдаўская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Малдаўская ССР]]. Поўдзень Бэсарабіі і Паўночная Букавіна былі ўключаны ў склад [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]].
=== Бітва за Брытанію ===
{{Асноўны артыкул|Бітва за Брытанію|апэрацыя «Марскі леў»}}
Пасьля капітуляцыі Францыі Нямеччына прапануе Вялікабрытаніі скласьці мір, аднак атрымлівае адмову. 16 ліпеня 1940 году Гітлер выдае дырэктыву пра ўварваньне ў Вялікабрытанію (апэрацыя «Марскі леў»). Аднак камандаваньне [[крыгсмарынэ|нямецкіх ВМС]] і сухапутных сілаў, спасылаючыся на моц брытанскага флёта й адсутнасьць у [[вэрмахт]]у досьведу дэсантных апэрацыяў, патрабуе ад ВПС спачатку забясьпечыць панаваньне ў паветры. З жніўня немцы пачынаюць бамбаваньні Вялікабрытаніі з мэтай падарваць яе ваенна-эканамічны патэнцыял, дэмаралізаваць насельніцтва, падрыхтаваць уварваньне й у канчатковым рахунку прымусіць яе да капітуляцыі. [[люфтвафэ|Нямецкія ВПС]] і ВМС зьдзяйсьняюць сыстэматычныя напады на ангельскія караблі і канвоі ў [[Ля-Манш]]ы. З 4 верасьня нямецкая авіяцыя прыступае да масіраваных бамбаваньняў ангельскіх гарадоў на поўдні краіны: [[Лёндан]], Рочэстэр, [[Бірмінгэм]], [[Манчэстэр]].
Нягледзячы на тое, што ангельцы панесьлі падчас бамбаваньняў вялікія страты сярод мірнага насельніцтва, ім у сутнасьці атрымоўваецца выйграць Бітву за Брытанію — Нямеччына змушана адмовіцца ад правядзеньня дэсантнай апэрацыі. Са сьнежня актыўнасьць германскіх ВПС значна зьмяншаецца з-за пагаршэлых пагодных умоў. Дамагчыся сваёй галоўнай мэты — вывесьці Вялікабрытанію з вайны — немцам так і не атрымалася.
=== Бітвы ў Афрыцы, Міжземнамор’і і на Балканах ===
{{Асноўны артыкул|Паўночна-Афрыканская кампанія|Усходне-Афрыканская кампанія|Італа-грэцкая вайна}}
Пасьля ўступа Італіі ў вайну, італьянскія войскі пачынаюць баявыя дзеяньні за кантроль над [[Міжземнае мора|Міжземнамор’ем]], [[Паўночная Афрыка|Паўночнай]] і [[Усходняя Афрыка|Ўсходняй Афрыкай]]. 11 чэрвеня італьянская авіяцыя наносіць удар па брытанскай ваенна-марской базе на [[Мальта|Мальце]]. 13 чэрвеня італьянцы бамбуюць брытанскія базы ў [[Кенія|Кеніі]]. Напачатку ліпеня італьянскія войскі ўрываюцца з тэрыторыі [[Этыёпія|Этыёпіі]] і [[Самалі]] ў брытанскія калёніі [[Кенія|Кенію]] і [[Судан]], аднак з-за нерашучых дзеяньняў далёка прасунуцца ім не атрымоўваецца. 3 жніўня 1940 італьянскія войскі ўрываюцца ў [[Брытанскае Самалі]]. Карыстаючыся колькаснай перавагай, ім атрымоўваецца выцесьніць брытанскія й паўднёваафрыканскія войскі праз праліў у брытанскую калёнію [[Адэн]].
Пасьля капітуляцыі Францыі адміністрацыі некаторых францускіх калёніяў адмовіліся прызнаць [[Рэжым Вішы|вішыскі ўрад]]. У [[Лёндан]]е генэрал [[Шарль дэ Голь]] сфармаваў рух «[[Вольная Францыя]]», які не прызнаў ганебную капітуляцыю. Брытанскія ўзброеныя сілы разам з атрадамі «Вольнай Францыі» пачынаюць барацьбу зь вішыскімі войскамі за кантроль над калёніямі. Да верасьня ім атрымоўваецца мірным шляхам усталяваць кантроль практычна над усёй [[Француская Экватарыяльная Афрыка|Францускай Экватарыяльнай Афрыкай]]. 27 кастрычніка ў [[Бразавіль|Бразавіле]] ўтвораны вышэйшы орган кіраваньня францускімі тэрыторыямі, занятымі войскамі Дэ Голя, — Рада абароны Імпэрыі. 24 верасьня брытанскія войскі і часткі «Вольнай Францыі» трываюць паразу ад вішыскіх войскаў у [[Сэнэгал]]е (Дакарская апэрацыя). Аднак у лістападзе ім атрымоўваецца захапіць [[Габон]] (Габонская апэрацыя).
13 верасьня італьянцы ўрываюцца з тэрыторыі [[Лібія|Лібіі]] ў брытанскі [[Эгіпет]]. Заняўшы 16 верасьня Сыды-Барані, італьянцы спыняюцца, а ангельцы адыходзяць да [[Мэрса-Матрух]]. Каб палепшыць сваё становішча ў [[Афрыка|Афрыцы]] і [[Міжземнае мора|Міжземнамор’і]], італьянцы вырашаюць захапіць [[Грэцыя|Грэцыю]]. Пасьля адмовы грэцкага ўрада прапусьціць італьянскія войскі на сваю тэрыторыю, 28 кастрычніка 1940 Італія пачынае наступ. Італьянцам атрымоўваецца захапіць частку грэцкай тэрыторыі, аднак да 8 лістапада яны спынены, а 14 лістапада грэцкае войска пераходзіць у контрнаступленьне, цалкам вызваляе тэрыторыю краіны і ўступае ў [[Альбанія|Альбанію]].
[[Файл:Awm 005392 2nd11th.jpg|thumb|Аўстралійскія салдаты ў Паўночнай Афрыцы. 21 студзеня 1941]]
У лістападзе 1940 году ангельская авіяцыя наносіць удар па італьянскім флёце ў [[Таранта]], што вельмі абцяжарвае марскія перавозкі грузаў для італьянскіх войскаў у [[Паўночная Афрыка|Паўночную Афрыку]]. Скарыстаўшыся гэтым, 9 сьнежня 1940 году ангельскія войскі пераходзяць у наступ у Эгіпце, у студзені займаюць усю [[Кірэнаіка|Кірэнаіку]] і да лютага 1941 году выходзяць у раён Эль-Агейла.
Напачатку студзеня ангельцы прадпрымаюць таксама наступ ва Ўсходняй Афрыцы. Адбіўшы 21 студзеня ў італьянцаў Касалу, яны ўрываюцца з [[Судан]]у ў [[Эрытрэя|Эрытрэю]], захопліваюць Кэрэн (27 сакавіка), Асмэру (1 красавіка) і порт [[Масава]] (8 красавіка). У лютым брытанскія войскі з [[Кенія|Кеніі]] пранікаюць у Італьянскае Самалі; 25 лютага яны займаюць порт Магадышу, а затым паварочваюць на поўнач і ўступаюць у [[Этыёпія|Этыёпію]]. 16 сакавіка ангельскі дэсант высаджваецца ў [[Брытанскае Самалі|Брытанскім Самалі]] і неўзабаве наносіць там паразу італьянцам. Разам з ангельскімі войскамі ў Этыёпію прыбывае зрынуты італьянцамі ў 1936 годзе імпэратар Зяпэ Сэласіе. Да ангельцаў далучаюцца шматлікія атрады этыёпскіх партызан. 17 сакавіка брытанскія й этыёпскія войскі займаюць [[Джыджыга|Джыджыгу]], 29 сакавіка — Харар, 6 красавіка — сталіцу Этыёпіі [[Адыс-Абэба|Адыс-Абэбу]]. Італьянская каляніяльная імпэрыя ва Ўсходняй Афрыцы спыняе існаваньне. Рэшткі італьянскіх войскаў працягваюць супраціў на тэрыторыі Этыёпіі і Самалі да 27 лістапада 1941 году.
У сакавіку 1941 году ў марской бітве каля вострава [[Крыт]] ангельцы наносяць чарговую паразу італьянскаму флёту. 2 сакавіка ў Грэцыі пачынаюць высадку ангельскія і аўстралійскія войскі. 9 сакавіка італьянскія войскі прадпрымаюць новы наступ супраць грэкаў, аднак падчас шасьцідзённых бязьлітасных баёў яны трымаюць поўную паразу і да 26 сакавіка змушаны адысьці на зыходныя пазыцыі.
Пацярпеўшы поўную паразу на ўсіх франтах, [[Бэніта Мусаліні]] змушаны прасіць дапамогі ў Гітлера. У лютым 1941 году ў [[Лібія|Лібію]] прыбывае нямецкі экспэдыцыйны корпус пад камандаваньнем генэрала [[Эрвін Ромэль|Ромэля]]. 31 сакавіка 1941 году італа-нямецкія войскі пераходзяць у наступ, адбіваюць у ангельцаў [[Кірэнаіка|Кірэнаіку]] і выходзяць да меж Эгіпту, пасьля чаго фронт у Паўночнай Афрыцы стабілізуецца да лістапада 1941 году.
=== Зьмены ў складзе кааліцый, што ваявалі ===
[[Файл:News. V.E. Day BAnQ P48S1P12270.jpg|thumb|''Montreal Daily Star'': «Germany Quit», May 7, 1945]]
Паступова пачынае пераглядаць свой зьнешнепалітычны курс урад [[ЗША]]. Ён ўсё больш актыўна падтрымлівае Вялікабрытанію, становячыся яе «неваюючым саюзьнікам» (гл. [[Атлянтычная хартыя]]). У траўні 1940 году [[Кангрэс ЗША]] сьцьвярджае суму ў 3 млрд даляраў на патрэбы войска і флёта, а ўлетку — у 6,5 млрд, у тым ліку 4 млрд на будаўніцтва «флёта двух акіянаў». Павялічваюцца пастаўкі ўзбраеньня й рыштункі для Вялікабрытаніі. 2 верасьня 1940 ЗША перадаюць Вялікабрытаніі 50 эсьмінцаў у абмен на арэнду 8 ваенных баз у ангельскіх калёніях у Заходнім паўшар’і. Паводле прынятага кангрэсам ЗША 11 сакавіка 1941 году закону пра перадачу ваенных матэрыялаў ваюючым краінам у пазыку ці ў арэнду (гл. [[Лэнд-ліз]]), Вялікабрытаніі асігнавана 7 млрд даляраў. Пазьней лэнд-ліз распаўсюджваецца на [[Кітай]], [[Грэцыя|Грэцыю]] і [[Югаславія|Югаславію]]. Паўночная Атлянтыка абвешчана «зонай патруляваньня» ваеннага флёта ЗША, які адначасова прыступае да канваяваньня накіроўвальных у Вялікабрытанію гандлёвых судоў.
Тым часам, пасьля правалу апэрацыі па захопу Вялікабрытаніі, Гітлер вырашыў далучыць да вайны супраць Вялікабрытаніі СССР, зь якім былі ўсталяваны сяброўскія адносіны год назад. У перамовах 12 і 13 кастрычніка 1940 году нямецкія дыпляматы прапануюць СССР далучыцца да {{comment|[[Бэрлінскі пакт|Бэрлінскага пакту]]|Бэрлінскі пакт - дамова аб падзеле сьвету паміж прадстаўнікамі Нямеччыны (Рыбэнтроп), Італіі (Чыана) і Японіі (Курусу), заключаная 27 верасьня 1940 году ў Бэрліне тэрмінам на 10 гадоў}} ў надзеі, што Савецкі Саюз прыме ўдзел у стварэньні магутнага «Кантынентальнага блока» ({{мова-de|Gewaltigen Kontinentalblock}}) і зьлічыць Індыю і [[Іран]] вобласьцю сваіх інтарэсаў і кантролю ў Азіі, што ў канчатковым рахунку прывядзе да капітуляцыі Англельшчыны і яе саюзьнікаў.
Нямецкім Генэральным штабам яшчэ да перамоў быў 13 ліпеня складзены плян ваенных дзеяньняў супраць СССР. Тады Гітлеру стала ясна, што Ангельшчына сур’ёзна разьлічвае на дапамогу з боку СССР. Таксама да 12 лістапада Гітлерам было падпісана ўказаньне ({{мова-de|Weisung Nr.18}}), паводле якога ўсе аддадзеныя раней вусновыя распараджэньні пра падрыхтоўку да вайны, павінны былі выконвацца, незалежна ад вынікаў перамоў<ref name="Chr.1940">Chronik 1940. Chronik Verlag. Dortmund 1989. {{ISBN|3-611-00075-2}}.</ref>.
На перамовах у Бэрліне 12 лістапада [[Вячаслаў Молатаў]] падкрэсьліў, што Савецкі Саюз слаба зацікаўлены ў праяве актыўнасьці ў Азіі і ня супраць далучыцца да «Пакта Восі» як партнёр, але пры ўмовах далучэньня да сфэры інтарэсаў СССР, акрамя Ірану, яшчэ Фінляндыі, Румыніі, Баўгарыі і астатніх краінаў Баўканскага паўвострава, а таксама Турэччыны, і дазволіць працяглую прысутнасьць савецкіх войскаў на пралівах [[Басфор]] і [[Дарданэлы]]. Гітлер стараўся зьменшыць апэтыты СССР, матывуючы гэта тым, што Фінляндыя істотна для Нямеччыны пастаўкамі нікеля, а Румынія — нафтай, замест гэтага СССР прапаноўваўся Бліжэйшы Ўсход, Індыя й Іран. У выніку перамовы скончыліся 14 лістапада нічым і ў «халоднай атмасфэры».
25 лістапада [[Сталін]] зьмякчыў патрабаваньні, паказаўшы, што ўмовай уступу СССР у пакт зьяўляецца згода на аб’яву зонай інтарэсаў СССР Фінляндыі, Баўгарыі, а таксама правы на стварэньне апорных пунктаў у Турэччыны. Але нямецкі бок не адказаў наогул.
Пасьля гэтага Гітлер сьцьвярджае плян нападу на СССР. Для гэтых мэт Нямеччына пачынае шукаць сабе саюзьнікаў ва [[Усходняя Эўропа|Ўсходняй Эўропе]]. 20 лістапада да Траістага зьвязу далучаецца [[Вугоршчына]], 23 лістапада — [[Румынія]], 24 лістапада — [[Славаччына]], у 1941 годзе — [[Баўгарыя]], [[Фінляндыя]] і [[Гішпанія]]. 25 сакавіка 1941 году да пакту далучаецца [[Югаславія]], аднак 27 сакавіка ў [[Бялград]]зе адбываецца ваенны пераварот, і да ўлады прыходзіць урад [[Душан Сімавіч|Сімавіча]], якое аб’яўляе каралём юнага Пятра II і абвяшчае нэўтралітэт Югаславіі. 5 красавіка Югаславія падпісвае з СССР дамову пра сяброўства і ненапад. З прычыны непажаданага для Нямеччыны разьвіцьця падзеяў, Гітлер прымае рашэньне пра правядзеньне ваеннай апэрацыі супраць Югаславіі і дапамогі італьянскім войскам у Грэцыі.
1 студзеня 1942 году ў Вашынгтоне ўрады ЗША, Вялікабрытаніі, Кітая і СССР падпісалі [[Дэклярацыя Аб’яднаных народаў|Дэклярацыю Аб’яднаных народаў]] з адмовай адзінаасобнага замірэньня зь дзяржавамі Траістага пакту. На наступны дзень да Дэклярацыі далучыліся прадстаўнікі яшчэ 22 урадаў<ref>{{Артыкул|аўтар=|загаловак=Выступленьне Аляксандра Лукашэнкі на цырымоніі ўскладаньня вянкоў да манумэнта Перамогі|спасылка=http://old.zviazda.by/ru/archive/article.php?id=96894|выданьне=[[Зьвязда]]|тып=газэта|год=10 траўня 2012|нумар=[http://old.zviazda.by/ru/archive/?idate=2012-05-10 87 (27202)]|старонкі=[http://old.zviazda.by/a2ttachments/96889/10may-1.indd.pdf 1]|issn=1990-763x}}</ref>, зь іх 5 брытанскіх [[дамініён]]аў, 9 дзяржаваў [[Паўночная Амэрыка|Паўночнай Амэрыкі]] і 8 эўрапейскіх [[Урад у выгнаньні|урадаў у выгнаньні]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Беларусь у Другой сусьветнай вайне]]
* [[Ляпляндзкая вайна]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.svaboda.org/a/32197620.html «Маштаб пакутаў быў большы ва Ўкраіне і ў Беларусі». Гісторык Тымаці Снайдэр пра тое, як Расея зрабіла прывабнай сваю імпэрскую рыторыку], [[Радыё Свабода]], 29 сьнежня 2022 г.
* [http://militera.lib.ru/science/tuhachevsky1/01.html Вайсковыя пляны Гітлера, Праект «Ваенная літаратура»]{{ref-ru}}
{{Парады артыкулу|кароткі артыкул}}
[[Катэгорыя:Другая сусьветная вайна| ]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
mwx6f0nu49e8zsq2hn8j0tutxtbouuo
Летувіская мова
0
10397
2694296
2687877
2026-10-01T21:46:51Z
~2026-53031-55
100443
2694296
wikitext
text/x-wiki
{{Ня блытаць|літоўская мова|літоўскай мовай}}
{{Іншыя значэньні|Жамойцкая мова (неадназначнасьць)}}
{{Інфармацыя пра мову
|Назва мовы = Летувіская мова
|Лацінка = Letuviskaja mova
|Назва мовы ў арыгінале = lietuvių kalba
|Краіны ўжываньня = [[Летува|Летуве]], [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]] і 14 іншых краінах
|Рэгіён = Летува, Беларусь, Польшча ды іншыя
|Колькасьць карыстальнікаў = звыш 3 мільёнаў
|Клясыфікацыя = [[Індаэўрапейскія мовы|Індаэўрапейская]]<br />
[[Балтыйскія мовы|Балтыйскія]]<br />
[[Усходнебалтыйскія мовы|Усходнебалтыйскія]]<br />
'''Летувіская'''
|Афіцыйная мова ў = [[Летува|Летуве]],<br />[[Эўрапейскі Зьвяз|Эўразьвязе]],<br />'''Прызнаная мова меншасьці:'''<br />[[Польшча|Польшчы]],<br />[[ЗША]]
|Рэгулюецца = Дзяржаўнай камісіяй летувіскай мовы (Valstybinė lietuvių kalbos komisija)<Br />Дзяржаўная моўная інспэкцыя (Valstybinė kalbos inspekcija)<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter/www_tv.show?id=6904,1,30 Valstybinė kalbos inspekcija]</ref>
|Код па ISO 639-1 = lt
|Код па ISO 639-2(B) = lit
|Код па ISO 639-2(T) = lit
|Код па SIL = LIT
|Мапа = Современный литовский язык - диалекты.gif
|Шырыня мапы = 250пкс
}}
'''Летуві́ская мо́ва'''<ref>[https://starnik.by/pravapis/121240 Летувіскі] // [[Фёдар Піскуноў|Піскуноў Ф.]] Вялікі слоўнік беларускай мовы: арфаграфія, акцэнтуацыя, парадыгматыка (каля 223 000 слоў). — {{Менск (Мн.)}}: Тэхналогія, 2012. — XVI+1208 с. — {{ISBN|978-985-458-225-2}}.</ref> (гістарычная '''жамойцкая''' або '''жмудзінская мова'''{{Заўвага|Вызначэньне сучаснай летувіскай мовы менавіта як «жамойцкай» часам сустракаецца нават сярод даўніх летувіскіх этнічных групаў у Беларусі: гэтак, «''як мы, барцякі, па-жмудзінску гаворым няшчыра, як во Вільнюс там, ці за Вільнюсам…''»<ref>Унуковіч Ю. Мікраэтнонімы літоўскай этнічнай групы Рэспублікі Беларусь // Весн. Гродз. дзярж. ун-та. Сер. 1, Гуманіт. навукі. — 2008. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=bUsoAQAAMAAJ&dq=%22%D1%8F%D0%BD%D1%8B+%D0%BD%D1%96%D1%85%D1%82%D0%BE+%D0%BD%D1%8F+%D1%9E%D0%BC%D0%B5%D1%8E%D1%86%D1%8C+%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D1%83%22&focus=searchwithinvolume&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%83+%D0%B3%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC+%D0%BD%D1%8F%D1%88%D1%87%D1%8B%D1%80%D0%B0 С. 8].</ref>}}; {{мова-lt|lietuvių kalba|скарочана}}) — нацыянальная [[мова]] [[Летувісы|летувісаў]], мова ўсходнебалтыйскай падгрупы [[Балтыйскія мовы|балтыйскай групы]], якой карыстаецца каля 3 млн чалавек у [[Летува|Летуве]], а таксама ў [[Беларусь|Беларусі]], паўночна-ўсходняй [[Польшча|Польшчы]], [[Расея|Расеі]], [[ЗША]], [[Канада|Канадзе]], [[Аўстралія|Аўстраліі]] і [[Нямеччына|Нямеччыне]]. [[Дзяржаўная мова]] Летувы. Утварылася ў канцы XIX стагодзьдзя на базе гістарычнай ''жамойцкай мовы'' — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]]<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Вывучэньнем летувіскай мовы займаецца [[летуаністыка]] (галіна [[балтыстыка|балтыстыкі]]).
== Назва ==
[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), жамойцкая мова (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[летувісы|летувісаў]]]]
{{Асноўны артыкул|Жмогусы|Жамойты|Летувізацыя}}
Першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] датуецца 6 чэрвеня 1580 году і датычыцца катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] 1547 году<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref>, які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове: «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизмъ по жомоитьску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>.
Факт масавага і традыцыйнага называньня ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] мовы [[Летувісы|летувісаў]] (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|У Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць выняткова «літоўскай» — у кнігах, друкаваных пры падтрымцы прускіх уладаў. Тым часам пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову… перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy… iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь [[Вільня|Вільні]] <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені выняткова пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>. У адказ на падобныя сьведчаньні афіцыйная навука Летувы высоўвае тэорыю, што ў Вялікім Княстве Літоўскім існавала дзьве пісьмовыя летувіскія мовы: першая зь якіх называлася «летувіскай мовай» і цалкам зьнікла ў пачатку XVIII ст., а другая называлася «жамойцкай мовай» і выкарыстоўвалася ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]]. Адпаведна, сучасная літаратурная летувіская мова, паводле гэтай тэорыі, утварылася на базе «жамойцкай мовы» (заходнеаўкштоцкі або сярэдні дыялект — у тэрміналёгіі летувіскіх мовазнаўцаў)<ref name="Sviazynski-2005-209"/>. Такім парадкам, афіцыйнае летувіскае мовазнаўства, хоць і знаходзіць пэўнае тлумачэньне называньню летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім жамойцкай мовай, але разам з тым прызнае, што сучасная летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называецца цяпер «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009">[[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў? // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>{{Заўвага|Як падкрэсьлівае сучасны польскі літаратуразнаўца прафэсар [[Ягелонскі ўнівэрсытэт|Ягелонскага ўнівэрсытэту]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Анджэй Раманоўскі||pl|Andrzej Romanowski (literaturoznawca)}}, „''усё тое, што сёньня называем „літоўскім“ (або жамойцкім ці аўкштайцкім)“, тады акрэсьлівалася адзіным тэрмінам „Жамойцкае“''» ({{мова-pl|«...wszystko to, co dziś nazywamy „litewskim” (czyli żmudzkim lub auksztockim), wtedy określano jednym terminem: „Żmudzkie”»|скарочана}})<ref>Romanowski A. Prawdziwy koniec Rzeczy Pospolitej. — Kraków: Universitas, 2007. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 87].</ref><ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?q=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&tbm=bks&sxsrf=ALiCzsaid4f_BeBghVk7UEzZjnpbWvEKug%3A1660167086385&ei=riP0YrT2FoGysAfk_YnYDw&ved=0ahUKEwi0hc6rnL35AhUBGewKHeR-AvsQ4dUDCAk&uact=5&oq=co+dzi%C5%9B+nazywamy+%E2%80%9E+litewskim+%E2%80%9D+%28+czyli+%C5%BCmudzkim+lub+auksztockim+%29+%2C+wtedy+okre%C5%9Blano+jednym+terminem+%3A+%E2%80%9E+%C5%BBmudzkie+&gs_lcp=Cg1nd3Mtd2l6LWJvb2tzEANQAFgAYGBoAHAAeACAAQCIAQCSAQCYAQCgAQKgAQHAAQE&sclient=gws-wiz-books S. 31].</ref>}}.
{{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі ([[Вільня]], 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}}
Назва летувіская мова (прыметнік «летувіскі» як вытворны ад назвы эўрапейскай нацыі [[Летувісы|летувісаў]], сучасная [[Нацыянальная дзяржава|нацыянальная дзяржава]] якіх — [[Летува]]) пасьлядоўна ўжываецца па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] ў [[Беларускі клясычны правапіс|клясычнай моўнай норме]] [[Беларуская дыяспара|Беларускай дыяспары]]<ref name="Harbacki">[[Уладзіслаў Гарбацкі|Гарбацкі Ў.]] [https://web.archive.org/web/20210607194351/https://gazeta.arche.by/article/349.html?fbclid=IwAR3445HhnFkRqQDlskrDODnITESaPQzy7EGGDNG2E9-L3fkmefK4sPg83PU У тарашкевіцы не абыйсьціся бяз слова «Летува»], [[ARCHE Пачатак|ARCHE]]: электронная газэта, 9 сакавіка 2020 г.</ref> — у адрозьненьне ад [[наркамаўка|наркамаўкі]], дзе савецкія ўлады дазволілі толькі варыянт «[[літоўская мова]]». Напрыклад, у тэкстах [[Аляксандар Надсан|Аляксандра Надсана]] сустракаецца пераважна Летува, летувіскі, летувіс (а ў размове таксама жмудзін, Жмудзь). У 1960—1970-я гады ў часопісе «[[Божым шляхам (1947)|Божым шляхам]]» у многіх тэкстах ужываліся словы Летува, летувіскі (у [[Часлаў Сіповіч|Часлава Сіповіча]], [[Леў Гарошка|Льва Гарошкі]]). Тое ж назіралася ў мове беларускага друку Паўночнай Амэрыкі: у тэкстах [[Сяргей Хмара|Сяргея Хмары]] ўжываецца Летува ў апісаньні праекту летувіскай дзяржаўнасьці з сталіцай сьпярша ў Коўне, потым у Вільні. Газэта беларусаў [[ЗША]] «[[Беларус (газэта)|Беларус]]» ўжывае выняткова Летува. Словы Летува, летувіс і летувіскі фіксуюцца ў неапублікаваным «Беларуска-францускім слоўніку» Льва Гарошкі<ref name="Sanko">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>.
Яшчэ ў 1850 годзе летувіскі аўтар Даніла ў сваім артыкуле ў часопісе Міністэрства народнай асьветы выкарыстоўваў наступныя тэрміны: «Літува» ({{мова-ru|Литува|скарочана}}) да краіны Летувы, «літувы» ({{мова-ru|литувы|скарочана}}) або «літувя» ({{мова-ru|литувя|скарочана}}) да народу летувісаў, а таксама вытворны ад іх прыметнік «літуўскі» ({{мова-ru|литувский|скарочана}})<ref>Данилло Н. Значение некоторых имен литовских князей и названий местностей Литвы // Журнал Министерства народного просвещения. Т. 66. — СПб., 1850. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ohYFAAAAYAAJ&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F#v=snippet&q=%40%D0%9B%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F&f=false С. 147—150, 153, 155].</ref>. Таго ж году летувіскі аўтар Даўгдарыс у сваім артыкуле ў газэце «[[Tygodnik Petersburski]]» ужыў прыметнік «лятуўскі» ({{мова-pl|letuwski|скарочана}})<ref>Tygodnik Petersburski. Nr. 54, 1850. S. 354.</ref>. У 1916 годзе польскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Людвік Яноўскі||pl|Ludwik Janowski}} прапанаваў аддзяляць летувісаў ({{мова-pl|Letuwisi|скарочана}} з вытворным прыметнікам ''letuwiski'') ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і зазначаў, што пра патрэбу такога разьмежаваньня раней казалі [[Бэнэдыкт Дыбоўскі]] і Ян Обст<ref>Janowski L. Litwa i Polska. — Lausanne, 1916. S. 5.</ref>. У 1922 годзе прафэсар гісторыі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] [[Фэлікс Канечны]] апублікаваў артыкул, у якім таксама прапанаваў тэрміналягічна аддзяляць летувісаў ({{мова-pl|Letuwini|скарочана}} з прыметнікам ''letuwski'') ад гістарычных ліцьвінаў<ref>Koneczny F. Letuwa a Litwa // Przegląd Powszechny. Nr. 463, 1922. S. 41.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}}
Мовазнаўцы [[Вінцук Вячорка]] і [[Сяргей Шупа]] крытыкуюць ужываньне прыметніка летувіскі, называючы яго «''словам-калекам''» на падставе таго, што ў гэтым слове «''канчатак становіцца суфіксам''»<ref>[[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]], [[Сяргей Шупа|Шупа С.]] [https://www.svaboda.org/a/30445716.html Чаму Літва, а не «Летува»], [[Радыё Свабода]], 20 лютага 2020 г.</ref>. Аднак лінгвіст [[Зьміцер Санько]] даводзіць, што такая пазыцыя ёсьць непасьлядоўнай і недарэчнай, бо захаваньне канчаткаў у пазычаных словах — звычайная зьява ў [[Беларуская мова|беларускай мове]]. У якасьці прыкладаў ён прыводзіць запазычаныя словы з [[Грэцкая мова|грэцкай]] (апакаліпсіс, базіс, крызіс, тэзіс, Ахілес, Геркулес, Ісус) або з [[Лацінская мова|лаціны]] (кансэнсус, полюс, статус, узус, калегіюм, кворум, форум), пры скланеньні якіх да чужых «закансэрваваных» канчаткаў дадаюцца беларускія<ref name="Sanko"/>. Такім парадкам, «летувіскі» — прыметнік, утвораны паводле законаў беларускай мовы<ref name="Sanko"/>. Пагатоў, беларускі прыметнік «латыскі», вытворны ад назвы эўрапейскай нацыі [[Латышы|латышоў]], таксама ўзыходзіць да саманазвы ({{мова-lv|latviešy, latvietis|скарочана}}, ад назвы ракі ''Late'')<ref>{{Літаратура/ЭСБМ|5к}} С. 256.</ref> і азначае латыскую мову, роднасную летувіскай ([[Балтыйскія мовы|балтыйская моўная група]]). Тым часам назвы «''літош''», «''літашы''» датычна летувісаў фіксуюцца ў беларускіх дыялектах<ref>[http://slounik.org/228589.html Назвы людзей па месцы пражывання] // Чалавек: Тэматычны слоўнік. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская навука, 2006. {{ISBN|985-08-0715-6}}.</ref>.
== Гісторыя ==
[[Файл:Samogitia-Samaide (A. Ortelius, 1570).jpg|значак|[[Жамойць]]: [[Жамойцкае староства|літоўская]] (Samogitia) і [[Малая Летува|пруская]] (Samaide)<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271—272.</ref>. З атлясу «Theatrvm orbis terrarvm», 1570 г.]]
=== Раньнія часы ===
Мяркуецца, што летувіская мова як асобная мова ў балтыйскай групе моваў пачала разьвівацца ў VII стагодзьдзі н. э. Яе носьбіты доўгі час жылі ў цяжкадаступных лясах, што дазволіла захаваць архаічную мадэль мовы<ref name="Sviazynski-2005-208">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>.
=== У складзе Вялікага Княства Літоўскага і Прусіі ===
[[Файл:Catechismus in preüßnischer sprach, gecorrigiret und dagegen das deüdsche.jpg|значак|Першая друкаваная летувіская кніга<ref name="Panucevic-271"/><ref>[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref> («''у прускай мове''»), выдадзеная дзеля [[Прускія летувісы|жамойтаў («прусаў»)]] [[Самбія|Самбіі]]. [[Калінінград|Кёнігзбэрг]], 1545 г.]]
У пасланьні да кардыналаў Рымскай курыі з нагоды прызначэньня ў 1417 годзе першага каталіцкага біскупа для [[Жамойць|Жамойці]] [[Мацей зь Вільні|Мацея]] львоўскі арцыбіскуп [[Ян Рашоўскі|Ян]] і віленскі біскуп [[Пётр з Кустыня|Пётар]] пісалі: «''Дастойнага пана Мацея, магістра вольных навук, пробашча Віленскага, [[Ліцьвіны|Ліцьвіна]], які поўнасьцю валодае жамойцкай гаворкай <…> мы высьвяцілі на катэдру''»{{Заўвага|{{мова-la|…venerabilem dominum Mathiam Magistrum arcium prepositum wilnensem Lythwanum necnon ydiomate Samagitico plenissime eruditum…|скарочана}}<ref>Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum. T. 3. — Posnaniae, 1856. [https://books.google.by/books?id=ugRCAAAAYAAJ&pg=PA191&dq=ydiomate+Samagitico&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBrtXIj-n1AhUASvEDHcrpBf0Q6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Samagitico&f=false P. 191].</ref>}}. Тое, што першы жамойцкі біскуп досыць добра ведаў «''жамойцкую гаворку''»{{Заўвага|{{мова-la|«wenerabilem virum magistrum Mathiam prepositum Wilnensem, de vite puritate morum venustate et sciencia ceterisque virtutibus commendatum ac de ydiomate Samagitico sufficientissime institutum, ex assumptum et pro hominibus in pontificem constitutum Medinicensem ad instanciam prefatorum clarissimorum principum in virtute trinitatis vivifice»|скарочана}}<ref>Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas Poloniae Illustrantia. T. XII. — Cracoviae, 1891. [https://books.google.by/books?id=vDghAQAAMAAJ&pg=PA94&dq=ydiomate+Samagitico+sufficientissime+institutum&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwicju2Wk-n1AhVgQ_EDHbbLDNMQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=ydiomate%20Samagitico%20sufficientissime%20institutum&f=false P. 94].</ref>}}, паўтаралася яшчэ ў адным пасланьні гэтых жа герархаў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 109.</ref>. Само ж новае біскупства стваралася для «''народу [[Жамойты|Жамойтаў]]''», што неаднаразова падкрэсьлівалася ў афіцыйных дакумэнтах ({{мова-la|gens Samagitarum|скарочана}} у 1409 годзе<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 25.</ref>, {{мова-la|gens Samaytarum|скарочана}} у 1416 годзе<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 26.</ref>). У просьбе [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Вітаўт]]а да папы [[Марцін V|Марціна V]] аб прызначэньні новага біскупа для «''жамойцкага народу''» [[Мікалай Камеданус|Мікалая]] (1423 год) зноў зазначалася, што гэтым разам ужо другі жамойцкі біскуп ведае «''гаворку жамойцкага народу''» (''sciensque gentis Samaitice ydioma''<ref>
Liber Cancellariae Stanislai Ciolek: ein Formelbuch der polnischen Königskanzlei aus der Zeit der husitischen Bewegung. — Wien, 1871. [https://books.google.by/books?id=glBUTL4Jz2EC&pg=PA106&dq=Samaitice+ydioma&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjW8MLglOn1AhUQQfEDHY4lB6AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=Samaitice%20ydioma&f=false S. 106].</ref>)<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 26, 109.</ref>. Такім парадкам, жамойцкія біскупы мусілі вольна валодаць жамойцкай мовай<ref name="Urban-2001-59">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 59.</ref>. У 11-й кнізе сваіх хронікаў [[Ян Длугаш]] зазначыў пра першага жамойцкага біскупа Мацея, што той «''добра ведаў мовы літоўскую і жамойцкую''»{{Заўвага|{{мова-la|«Miednicensis autem ecclesiae cathedralis primus Mathias nomine, Almanus, in Vilna tamen natus, qui linguam lituanicam et samogiticam norat, praefectus est et consecratus»|скарочана}}<ref>Gołębiowski Ł. Dzieje Polski za Władysława Jagiełły i Władysława III-go. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?id=BtlbAAAAcAAJ&pg=PA426&dq=%22linguam+Samogiticam&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwil5teDo-n1AhWVR_EDHZxZBww4FBDoAXoECAQQAg#v=onepage&q=%22linguam%20Samogiticam&f=false S. 426].</ref>}}, чым засьведчыў існаваньне дзьвюх асобных моваў — літоўскай і жамойцкай. Апроч таго, апісваючы эпізоды хрышчэньня ліцьвінаў і жамойтаў храніст адзначыў: пры хрышчэньні ліцьвінаў польскія сьвятары ня мелі патрэбы ў перакладніках, якія спатрэбіліся ім пры хрышчэньні жамойтаў{{Заўвага|Вялікі князь [[Гедзімін]] у сваім лісьце-пасланьні да манахаў-францішканаў [[Саксонія|Саксоніі]], датаваным 26 траўнем 1323 году, запрашаў у Вялікае Княства Літоўскае чатырох прапаведнікаў, каб яны маглі апеквацца двума касьцёламі, збудаванымі ў [[Вільня|Вільні]] і [[Наваградак|Наваградку]]. Гедзімін ставіў умову і пажаданьне, каб місіянэры абавязкова ведалі польскую, [[Земгальская мова|земгальскую]] (у 1289—1290 гадох па паразе паўстаньня супраць [[Лівонскі ордэн|Лівонскага ордэну]] у ВКЛ перасялілася каля 100 тысячаў [[Земгалы|земгалаў]]) і рускую мовы. У пасланьні таксама дадавалася, што гэтымі мовамі валодалі іншыя місіянэры, якія дагэтуль былі або яшчэ знаходзіліся ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Urban-2001-102">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 102.</ref>}}<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 22, 103.</ref>. Яшчэ адным сьведчаньнем адрозьненьня лічыцца грамата вялікага князя [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] да біскупа жамойцкага [[Марцін Лінтфары|Марціна]] ад 1503 году, дзе зазначалася нізкая адукацыя парафіяльных ксяндзоў у Жамойці і тое, што яны былі няздольныя карыстацца ў набажэнствах «''гаворкай літоўскай або гэтай жамойцкай''»{{Заўвага|Паводле [[Павал Урбан|Паўла Урбана]], няведаньне ксяндзамі «літоўскай гаворкі» можа тлумачыцца тым фактам, што біскупства стваралася ў межах Жамойці, якія паводле мірнага пагадненьня 1398 году трапілі пад уладу Тэўтонскага ордэну. Тым часам у межах біскупства таксама маглі жыць ліцьвіны, асабліва на захад ад утокі [[Нявежа (Летува)|Нявежы]] ўздоўж Нёману<ref name="Urban-2001-110"/>}}<ref name="Urban-2001-110">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 110.</ref>. У 1507 годзе [[Барташ Табар]]авіч, брат якога біскуп віленскі [[Войцех Табар]] атрымаў аналягічную паводле зьместу грамату, аформіў фундацыю на касьцёл у [[Таўрогі|Таўрогах]] з прызначэньнем туды сьвятароў, якія б ведалі «''гутарковую жамойцкую мову''» і маглі б навучаць парафіянаў слову Божаму ў «''мове жамойтаў''»<ref name="Urban-2001-111">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 111.</ref>. Жамойцкую мову з мовай уласна ліцьвінаў адрозьнівалі і ў [[Прусія|Прусіі]], дзе апынулася значная частка тэрыторыі Жамойці ([[Малая Летува]]), якая ўвайшла ў склад Самбійскага біскупства: у 1435 годзе [[Базэльскі царкоўны сабор]] задаволіў просьбу біскупа самбійскага [[Міхал Юнге|Міхала Юнге]] дазволіць карыстацца ў царкоўным жыцьці мовамі мясцовых насельнікаў [[Самбія|Самбіі]], у тым ліку «''мовай жамойтаў''»<ref name="Urban-2001-110"/>.
[[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]], 1547 г., першае вядомае азначэньне якога [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] (1580 г.): «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»<ref name="Lebedys-1976-111"/>]]
Уласна літоўскія князі і баяры, пакінуўшы ў XIV—XV стагодзьдзяў у сваіх перакладных лацінскіх і нямецкіх граматах тузіны гутарковых беларускіх словаў і выразаў, не падалі ў іх ніводнага балтыйскага слова{{Заўвага|Тым часам, да прыкладу, хаця польская мова не была пісьмовай да XVI ст., ёсьць запісы ў сярэднявечных лацінамоўных крыніцах, якія падаюць прыклады польскай мовы і адназначна сьведчаць пра тое, што палякі размаўлялі на польскай мове, а запіс пра эстонскую мову сустракаецца яшчэ пад 1214 годам у хроніцы Генрыка Латвійскага: «лаўла, лаўла, паппі» («сьпявай, сьпявай, поп»)<ref name="Dajlida-2019-29">Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 29.</ref>}}<ref name="Dajlida-2019-29"/>. Першыя помнікі летувіскай пісьменнасьці зьявіліся толькі ў пачатку XVI ст. У гэты час кнігі на летувіскай мове выдаваліся па-за межамі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — у [[Прусія|Прусіі]] [[нямецкая мова|нямецкім]] шрыфтам. Прытым у першым летувіскім катэхізьме, выдадзеным ў 1545 годзе, летувіская мова называецца «прускай», а ў назовах дзьвюх наступных кніг (1547 і 1559 гады) назва мовы не ўпамінаецца<ref name="Panucevic-271">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 271.</ref>. Толькі ў 1579 годзе, па сьмерці герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]], які быў ініцыятарам летувіскага кнігадрукаваньня, выйшаў летувіскі катэхізм, у назове якога мова выданьня азначалася як летувіская. Гэтая назва замацавалася ў наступных летувіскіх кнігах<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>{{Заўвага|Разам з тым, у 1592 годзе прускі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каспар Шутц||en|Caspar Schütz}} у сваёй «Historia Rerum Prussicarum» згадваў «''жамойцкую мову''» ({{мова-de|«Sameitischen Sprache»|скарочана}})<ref>Schütz C. Historia Rerum Prussicarum. — Zerbst, 1592. [https://books.google.by/books?id=IWlcAAAAcAAJ&pg=RA1-PA75&dq=Sametischen+Sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwipxqeni-L1AhXwQvEDHSxUDWMQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Sametischen%20Sprache&f=false S. 110].</ref>; таксама шэраг нямецкіх выданьняў XVIII ст. тлумачылі назву Жамойці менавіта з «''жамойцкай мовы''» ({{мова-de|«Samogitischen Sprache»|скарочана}})<ref>Uhse E. Universal-geographisch-historisches Lexicon. — Leipzig, 1710. [https://books.google.by/books?id=L5dEAAAAcAAJ&pg=RA2-PP8&dq=in+samogitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjHytP5sOb1AhUoQvEDHeFtCTw4HhDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=in%20samogitischen&f=false S. 348].</ref><ref>Allgemeines Geographisch-Historisches Zeitungs-LEXICON. — Frankfurt, 1738. [https://books.google.by/books?id=l2aEoaAeO80C&pg=RA2-PP14&dq=Samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjPruXugOf1AhUYG-wKHdfrC-M4FBDoAXoECAQQAg#v=onepage&q=Samogitischen%20sprache&f=false S. 348].</ref><ref>Rink E. G. Das verwirrte Pohlen, in einer genauen Gegeneinanderhaltung der Geschichte. — Leipzig, 1711. [https://books.google.by/books?id=VEpKAAAAcAAJ&pg=RA1-PA87&dq=in+samogitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjaxuPjr-b1AhXrRPEDHVWwDCE4FBDoAXoECAkQAQ#v=onepage&q=in%20samogitischen&f=false S. 87].</ref><ref>Grosses vollständiges Universal-Lexicon aller Wissenschaften und Künste. — Leipzeig — Halle, 1742. [https://books.google.by/books?id=AxMoFrisRfUC&pg=PA1705&dq=Samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjFl--Og-f1AhXJ16QKHX5wAtI4FBDoAXoECAcQAg#v=onepage&q=Samogitischen%20sprache&f=false S. 1705].</ref>}}.
[[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]]
Павал Урбан адзначае той факт, што малітоўнікі і катэхізмы, перакладзеныя на жамойцкую мову, пачалі выкарыстоўвацца ў Жамойці ў другой палове XVI ст. Менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці кніжнікаў-перакладнікаў сьпярша ў Прусіі («[[Малая Летува|Малой Летуве]]»), а потым і ў Вільні (з 1595 году<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274.</ref>), мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>. Страту з гэтай і шэрагу іншых прычынаў у другой палове XVI ст. старога значэньня назвы «літоўская мова» на карысьць жамойцкай мовы адзначае таксама [[Вацлаў Пануцэвіч]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 277.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|Idiomate samogitico (1681).jpg|105|Po Żmudzku (1681).jpg|109|Азначэньне летувіскай кнігі 1681 году як жамойцкай: [[Міхал Вайніловіч|Міхалам Вайніловічам]] і ўласьнікам захаванага яе асобніка{{Заўвага|Азначэньне гэтай кнігі як выдадзенай «па-жамойцку» ({{мова-pl|«po żmudzku»|скарочана}}) таксама даў польскі гісторык літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караль Эстрэйхэр||pl|Karol Estreicher (starszy)}} у сваёй «Bibliografia Polska» (1905 год)<ref>Estreicher K. Bibliografia Polska. T. XX. — Kraków, 1905. S. [https://archive.org/details/estreicher-bibliografia-staropolska-t.-20-kon-ky-1905/page/15/mode/2up?q=zmudzku S. 15].</ref>}}}}
Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], у XVI ст. раньнія ідэолягі жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху, найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]], пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна жамойцкай мовы. Абапіраючыся выняткова на этнічныя фантазіі ды показкі, яны назвалі свой народ «літоўцамі»<ref>[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.</ref>. Тым часам амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] падкрэсьлівае, што ''«летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі»''<ref name="Snyder, T 1999">Snyder T. The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569—1999. — New Haven: Yale Univ. Press, 2003.</ref>. Палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] не была прыхільнай да летувіскай мовы, якую паводле летувіскага лінгвіста [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] загналі ''«ў ніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне»''<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder, T 1999"/>.
[[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў Вільні ў 1690 годзе пераклад булы [[Папа|Папы]] на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]]
З мэтай павелічэньня ўплыву на вернікаў-летувісаў у канцы XVI ст. кнігі на летувіскай мове пачалі друкавацца ў Вялікім Княстве Літоўскім: першай такой кнігай стаў «Катэхізм» у перакладзе Даўкшы ({{мова-lt|Kathechismas arba mokslas kiekwienam priwalvs|скарочана}}), выдадзены ў 1595 годзе. Хоць у прадмове да «Катэхізму» Даўкшта сьцьвярджаў, што пераклаў яго «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак ужо ў 1605 годзе выйшла перавыданьне, дзе ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''Ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209"/>{{Заўвага|Тым часам у 1823 годзе пад назвай «Вытрымкі з жамойцкіх казаньняў» ({{мова-pl|«Wyjątek z kazań żmudzkich»|скарочана}}) у Вільні надрукавалі вытрымкі з «Пасьцілы», выдадзенай Даўкшам у 1599 годзе<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 86.</ref>, у прадмове да якой той таксама сьцьвярджаў назву «''летувіская мова''». Урэшце, польскі гісторык літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караль Эстрэйхэр||pl|Karol Estreicher (starszy)}} азначаў «Пасьцілу» Даўкшы ў сваёй «Bibliografia Polska» (1882 год) як выдадзеную «па-жамойцку» ({{мова-pl|«po żmudzku»|скарочана}})<ref>Estreicher K. Bibliografia Polska. T. VIII. — Kraków, 1882. [https://archive.org/details/bibliografiapols08estr/page/106/mode/2up?q=%22po-zmudzku%22 S. 107].</ref>}}. Паводле тлумачэньня летувіскага мовазнаўцы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]]{{Заўвага|У 1993 годзе [[Зігмас Зінкявічус]] заклікаў замяніць навуковы тэрмін [[старабеларуская мова]] «больш карэктным» — «канцылярская славянская мова Літоўскай дзяржавы»<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>}}, у кнігах XVII ст. усталяваліся тры варыянты пісьмовай летувіскай мовы — заходні (мова летувісаў у [[Прусія|Прусіі]] — «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»), заснаваны на заходнежамойцкім дыялекце<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>, блізкі да яго сярэдні, заснаваны на гаворках ваколіцаў [[Кейданы|Кейданаў]] (выкарыстоўваўся ў Жамойцкіх [[Жамойцкае староства|старостве]] і [[Жамойцкае біскупства|біскупстве]] Вялікага Княства Літоўскага і называўся жамойцкай мовай) і ўсходні — уласна «летувіская мова». Адпаведна, першыя летувіскія кнігі, выдадзеныя Даўкшам, былі на сярэднім варыянце летувіскай мовы — жамойцкай мове, аднак ужо ў пачатку XVIII ст. (1705 год) усходні варыянт пісьмовай летувіскай мовы (уласна «летувіская мова»), што, паводле Зінкявічуса, грунтаваўся на прывіленскіх дыялектах, цалкам зьнік<ref name="Kascian-2009"/>{{Заўвага|Аднак складзеныя ў 1620—1752 гадох сьпісы навучэнцаў Папскай сэмінарыі ў Вільні не зафіксавалі прыкметаў поўнага зьнікненьня ў пачатку XVIII ст. мовы, якая ў іх азначаецца як «літоўская»: калі ў 1666—1700 гадох 97% навучэнцаў-жамойтаў ведалі жамойцкую мову, а 19% — літоўскую мову, тым часам 57% навучэнцаў-ліцьвінаў ведалі літоўскую мову, а сярод навучэнцаў-русінаў веданьне літоўскай мовы не адзначалася, то ў 1700—1752 гадох толькі 37% жамойтаў ведалі жамойцкую мову, але ўжо 73% — літоўскую мову, тым часам веданьне літоўскай мовы дэкляравалі 37% ліцьвінаў, 7% русінаў і нават 6 навучэнцаў-палякаў. Увогуле, увесь час веданьне жамойцкай мовы дэкляравалі толькі навучэнцы-жамойты<ref>Litwin H. Przynależność narodowa alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1798. Przyczynek do badań nad świadomością narodową w Rzeczypospolitej w czasach nowożytnych // Między Wschodem i Zachodem. Rzeczpospolita XVI—XVIII w. Studia ofiarowane Zbigniewowi Wójcickiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. — Warszawa, 1993. S. 63—64.</ref>}}. Як адзначае Зінкявічус, ''«для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка»''. З гэтай прычыны летувіскія мовазнаўцы імкнуцца падкрэсьліваць ''«адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж Вялікім Княства Літоўскім і Прусіяй»''{{Заўвага|Тым часам яшчэ ў 1874 годзе ў лічбе [[Маскоўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт|Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту]] зазначалася, што ў [[Прусія|Прусіі]] ўсіх летувісаў, што жывуць у [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], называюць жамойтамі ({{мова-ru|«В Пруссии называют Жемайтами всех Литовцев, живущих в России, хотя, собственно говоря, Жемайты (Жмудь) составляют только часть их»|скарочана}})<ref>Отчет о состояниях и действиях Императорского Московского университета за 1874 год. — Москва, 1875. [https://books.google.by/books?id=zO81AAAAIAAJ&pg=RA2-PA14&dq=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj49u3-18DzAhU-Q_EDHYsCD-E4UBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A&f=false С. 14].</ref>. Зь іншага боку, жамойцкі біскуп у Расейскай імпэрыі [[Мацей Казімер Валанчэўскі|Мацей Валанчэўскі (Валанчус)]] (1801—1875) азначаў прускіх летувісаў як жамойтаў, якія «''гавораць па-жамойцку, маюць жамойцкія кнігі і вывучаюць жамойцкую мову''» ({{мова-lt|«…daug yra žemaičių katalikų, kurie tačiau gyvena dailiai, šneka žemaitiškai, turi knygų, mokos rašto žemaitiško»|скарочана}})<ref>Pocytė S. Mažosios ir Didžiosios Lietuvos integracijos problema XIX a. — XX a. pradžioje // Sociologija. Mintis ir veiksmas. Nr. 1—2, 2001. P. 78—79.</ref>. Зрэшты, у 1882 годзе нямецкі лінгвіст [[Адальбэрт Бэцэнбэргер]], які лічыцца заснавальнікам балтыйскай філялёгіі, пакінуў сьведчаньне, што летувісы ў Расейскай імпэрыі называлі прускіх летувісаў жамойтамі, а іх мову — жамойцкай, тым часам самі прускія летувісы называлі жамойтамі ўсіх расейскіх летувісаў ({{мова-de|«Der gemeine russische Litauer aber versteht unter Žemaiten alle diejenigen seiner landsleute, welche über seinen horizont hinaus nach westen wohnen. So erklärte zum biespiel ein Litauer, mit dem ich mich in [[Біржы|Birsen]] über seine muttersprache unterhielt, das preussische süd-Litauisch, das ich damals sprach, für žemaitisch. Umgekehrt nennen die preussischen Litauer alle jenseits der grenze wohnenden Litauer „Žemaiten“»|скарочана}})<ref>Bezzenberger A. Litauische Forschungen: Beiträge zur Kenntniss der Sprache und des Volkstumes der Litauer. — Göttingen, 1882. [https://books.google.by/books?id=PpMWAAAAYAAJ&pg=PA38&dq=Die+preussischen+Litauer+sch%C3%A4tzen+die+%C5%BDemaiten+gering+,+die+%C5%BEemaitische+sprache+gilt+ihnen+f%C3%BCr+unfein+und+in+folge+dessen+r%C3%BCmpfen+die+s%C3%BCdlicher&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjE3eKd-5z1AhXc7rsIHeFmAeUQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Die%20preussischen%20Litauer%20sch%C3%A4tzen%20die%20%C5%BDemaiten%20gering%20%2C%20die%20%C5%BEemaitische%20sprache%20gilt%20ihnen%20f%C3%BCr%20unfein%20und%20in%20folge%20dessen%20r%C3%BCmpfen%20die%20s%C3%BCdlicher&f=false S. 38].</ref>. А ў 1900 годзе на старонках прускага летувіскага часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Saulėteka||lt|Saulėteka}} зазначалася, што прускія летувісы ня толькі называюць расейскіх летувісаў «жамойтамі», але і лічаць гэтых жамойтаў такім жа чужым народам, як расейцаў або палякаў ({{мова-lt|«Kas pažįsta arčiaus prūsų pusės lietuvius, tas gerai mato, kad maskoliškoji Lietuva su savo gyventojais yra visai nepažįstama jiems šalis; jie jos ir nenori pažinti, nelaikydami tų, kaip jie vadina «Žemaičių», ne per savo viengenčius; jų akyse žemaitis, tai tiek, ką maskolius ar lenkas»|скарочана}})<ref>Pocytė S. Mažosios ir Didžiosios Lietuvos integracijos problema XIX a. — XX a. pradžioje // Sociologija. Mintis ir veiksmas. Nr. 1—2, 2001. P. 80.</ref>}}, прызнаючы той факт, што летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) складаліся і друкаваліся галоўным парадкам у Прусіі:
* «Летувіская граматыка» ({{мова-la|Grammatica Litvanica|скарочана}}, Даніэль Кляйн, 1653 год)
* «Зборнік летувіскай граматыкі» ({{мова-la|Compendium Grammaticae Lithvanicae|скарочана}}, Хрыстафор Сапун, 1673 год)
* «Ключ нямецка-летувіскі» ({{мова-la|Clavis Germanico-Lithvana|скарочана}}, Фрыдрых Прэторыюс, 1680 год, рукапіс)
* «Прынцыпы летувіскай мовы» ({{мова-la|Principium primarium in lingva Lithvanica|скарочана}}, Міхаэль Мёрлін, 1706 год)
* «Слоўнік летувіска-нямецкі і нямецка-летувіскі» ({{мова-la|Vocabularium Litthuanico-Germanicum, et Germanico-Litthvanicum|скарочана}}, Фрыдрых Вільгельм Гаак, 1730 год)
* «Лексыкон нямецка-летувіскі і летувіска-нямецкі» ({{мова-la|Lexicon Germanico-Lithvanicum et Lithvanico-Germanicum|скарочана}}, Якуб Брадоўскі, да 1744 году, рукапіс)
* «Разгляд летувіскай мовы ў яе вытоках» ({{мова-la|Betrachtung der littauischen Sprache in ihrem Ursprunge|скарочана}}, Філіп Руіг, 1745 год)
* «Летувіска-нямецкі і нямецка-летувіскі лексыкон» ({{мова-la|Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon|скарочана}}, Філіп Руіг, 1747 год), тым часам рэдкі асобнік гэтага слоўніка (як і, увогуле, хоць-якой кнігі, выдадзенай у Прусіі), што трапіў у кнігазбор на тэрыторыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага, азначылі ў каталёзе бібліятэкі кляштару францішканаў у [[Крэтынга|Крэтынзе]] як «''Жамойцка-нямецкі слоўнік''» ({{мова-la|«Dictionarium Samogitico-Germanicum»|скарочана}}<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>)
* «Пачаткі граматыкі летувіскай мовы» ({{мова-la|Anfangsgründe einer Littauischen Grammatick|скарочана}}, Фрыдрых Руіг, 1747 год)
* «Новая летувіская граматыка» ({{мова-la|Neue Littauische Grammatik|скарочана}}, 1791 год)
{{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}}
Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў Вільні і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lotavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>){{Заўвага|Разам з тым, сустракалася і азначэньне «літоўскі» ({{мова-la|Lituanicum, Litvanicu, Lithvanica|скарочана}}): у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref>, у кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) і ў каталёзе бібліятэкі бэрнардынскага кляштару ў [[Трашкуны|Трашкунах]] (1782 год)}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская граматыка выйшла ў 1737 годзе на сярэднім варыянце пісьмовай летувіскай мовы (жамойцкай мове)<ref name="Sviazynski-2005-209"/> і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[палямон]]ам прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Існуюць зьвесткі, што ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выйшаў «Лемантар жамойцкі», які, аднак, не захаваўся<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>. Першы вядомы летувіскі лемантар у ВКЛ выйшаў паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}), у выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>. Тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>{{Заўвага|У першай палове XIX ст. перавыданьні гэтага лемантара працягвалі азначаць «жамойцкімі» {{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}.
[[Файл:Zmudzki ięzyk (1773).jpg|значак|Біскуп [[Ян Дамінік Лапацінскі]] азначае летувіскую мову кнігі як жамойцкую ({{мова-pl|«Zmudzki ięzyk»|скарочана}}). Вільня, 1773 г.]]
Разам з тым, назва «літоўская мова» ўсё ж зьявілася ў назове адной рэлігійнай кнігі з друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі «Punkty kazan od adwentu az do postu. Litewskim iezykiem, z wytlumaczeniem na polskie. Przez ksiedza Konstantego Szyrwida» 1629 году{{Заўвага|Таксама згадваюць кнігу Шырвіда «Clavis linguae Lituanicae» 1630 году, ніводнага асобніка якой не захавалася (як і вытрымак з гэтай кнігі або апісаньня яе зьместу)<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 398.</ref>}}, якая перавыдавалася езуітамі ў 1644 годзе. Апроч таго, азначэньні «літоўская мова» ({{мова-pl|«Litewski ięzyk»|скарочана}}) ёсьць у прадмовах да выдадзеных гатычным шрыфтам «Polski z litewskim katechism» (Вільня, 1598 г.) і «Knyga nobažnystės» ([[Кейданы]], 1653 г.), якія пазьней не перавыдавалася. Летувіская кніга «Ewangelie polskie i litewskie» (Вільня, 1647 г.), якая перавыдавалася ў XVII—XIX ст. (апошнія разы — у 1858 і 1859 гадох пад назвай «Ewangelje polskie i żmudzkie»<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 144.</ref>), уласна словазлучэньня «літоўская мова» ў тэксьце не зьмяшчае{{Заўвага|Простае азначэньне «летувіскі» трапіла ў назоў кнігі «Postilla lietvwiszka» (Вільня, 1600 г.), таксама ў ананімным лацінамоўным панэгірыку [[Жыгімонт Ваза|Жыгімонту Вазе]], выдадзеным ў 1589 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі, зьмяшчаецца фрагмэнт летувіскага тэксту пад назовам «Litvanica» (у заканчэньне, пасьля італьянскага, гішпанскага, францускага, нямецкага, ангельскага і польскага тэкстаў)}}. У 1681 годзе тагачасная блытаніна і няпэўнасьць тэрміналёгіі знайшла адлюстраваньне ў выдадзенай у Вільні летувіскай кнізе, у пачатку якой [[Казімер Пац]] азначае яе мову як «''літоўскую гаворку''» ({{мова-la|«litvanico idiomate»|скарочана}}), а [[Міхал Вайніловіч]] — як «''жамойцкую гаворку''» ({{мова-la|«idiomate Samogitico»|скарочана}}), урэшце сам уласьнік асобніка азначыў гэтую кнігу як «''выдадзеную… па-жамойцку''» ({{мова-pl|«wydana… po Żmudzku»|скарочана}}). Тым часам у складзеным у 1772 годзе каталёзе бібліятэкі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] назву кнігі Шырвіда абрэзалі да «Punkty kazan od adwentu az do postu»<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/148/ P. 148].</ref>, а адзіную ў сьпісе цалкам летувіскую кнігу азначылі як жамойцкую ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>. Адзіную кнігу на летувіскай мове азначылі як «жамойцкую кнігу» ({{мова-pl|«Książka Żmudzka»|скарочана}} і ў бібліятэцы [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскага трынітарскага кляштару]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|Pawinastis krykscionyszkas Arba Pamoksłas trumpas (in Lithuanian language), 1781.jpg|98|Pawinastis krykscionyszkas arba Pamoksłas trumpas apey tay ką pawinas kożnas Katalykas żinoty... isz liezuwe Lękiszka ant Ziemaytyszka su nekureys pridotkays pardietas (1806).jpg|116|Летувіская кніга (Варшава, 1781 г. і Вільня, 1806 г.), мова якой на вокладцы азначаецца як жамойцкая}}
[[Файл:Europa Polyglotta.jpg|значак|Гіпатэтычная мапа «''Шматмоўная Эўропа з паказаньнем генэалёгіі моваў''», 1741 г. Зьмяшчае на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] летувіскую мову, тым часам на тэрыторыі [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] зьмяшчае не [[Ангельская мова|ангельскую]], а [[Стараангельская мова|англа-саксонскую мову]] (ужывалася да XII ст.), а на тэрыторыі [[Турэччына|Турэччыны]] — [[грэцкая мова|грэцкую мову]]. Апроч таго, зьмяшчае няісную «славянскую мову» [[Новая Зямля (архіпэляг)|Новай Зямлі]]]]
Увогуле, нягледзячы на спробы папулярызацыі ў XVII ст. назвы «літоўская мова» сярод літоўскіх жамойтаў{{Заўвага|Як прыклад (з усяго відаць, адзінкавы) плёну такой папулярызацыі на Жамойці летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстанцінас Яблонскіс||ru|Яблонскис, Константинас}} падае тэкст прысягі з судовай кнігі маёнтку [[Біржы|Біржаў]], датаваны 1699 годам, дзе пасьля польскага тэксту ідзе летувіскі з подпісам «''Toż samo po litewsku''»<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 302—303.</ref>}} (пры пасьпяховым замацаваньні гэтай назвы ў [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]]), у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] летувіская мова працягвала называцца і ўспрымацца менавіта як жамойцкая. Паводле зробленага польскім гісторыкам і дзяржаўным дзеячом [[Ян Гербурт|Янам Гербуртам]] перакладу тэксту [[Мельнскі мір|Мельнскага міру]], зьмешчанага ў працы «Statuta y Przywileie Koronne z Łácińskiego ięzyká na Polskie przełożone» (Кракаў, 1570 год), пры апісаньні межаў Прусіі адзначалася, што «''замак Мэмэль па-жамойцку завецца [[Клайпеда#Назва|Клайпеда]]''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…zamek Memel ktory po Zmudzku zowe Klupedo»|скарочана}}}}<ref>Herburt J. Statuta y Przywileie Koronne z Łácińskiego ięzyká na Polskie przełożone. — Kraków, 1570. [https://books.google.by/books?id=YaHmofKR8m8C&pg=PT174&dq=po+zmudzku&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwicru31mt_0AhWRhv0HHSqYDuEQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=zmudzku&f=false S. 740].</ref><ref>Malinowski M. Dzieje Korony Polskiej i Wielkiego Ksiestwa Litewskiego od roku 1380 do 1535. — Wilno, 1847. [https://books.google.by/books?id=DiRaAAAAcAAJ&pg=PA489&dq=zmudzku+klajpeda&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjd2oC3wOD0AhVL8rsIHUo1AtkQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=zmudzku%20klajpeda&f=false S. 489].</ref>. Пры прызначэньні ў 1575 годзе [[Мэльхіёр Гедройц|Мэльхіёра Гедройца]] на Медніцкую катэдру неаднаразова падкрэсьлівалася, што ён «''валодае жамойцкай мовай''»{{Заўвага|{{мова-la|«…linguae Samogiticae, cum qua inter indigenas majore cum commmendatione atque fractu versari possit, peritum…»|скарочана}}<ref>Ivinskis Z. [https://www.aidai.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=4890:is&catid=311:5-gegu&Itemid=343 Merkelis Giedraitis arba Lietuva dviejų amžių sąvartoje] // Aidai. Nr. 5 (40), 1951.</ref>; {{мова-la|«…praeterea indigena huius patriae et linguam norit Samogiticam, qua tanto maiorem fructum in illa dioecesi facere possit»|скарочана}}<ref>Elementa ad Fontium Editiones. T. XXII. — Romae, 1970. [https://pau.krakow.pl/Elementa/tomy/Elementa_XXII_1970.pdf P. 132].</ref>; {{мова-la|«Accedit quod linguam illam Samogiticam bene novit»|скарочана}}<ref>Annales ecclesiastici. T. 2. — Romae, 1856. [https://books.google.by/books?id=uSw2AQAAMAAJ&pg=PA105&dq=%22linguam+Samogiticam&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwil5teDo-n1AhWVR_EDHZxZBww4FBDoAXoECAYQAg#v=onepage&q=Samogiticam&f=false P. 105].</ref>}}. Пры візытацыі Жамойцкага біскуства ў 1579 годзе абмяркоўвалася выняткова жамойцкая мова ({{мова-la|lingua Samogitica|скарочана}}) — як вусная мова мясцовага насельніцтва{{Заўвага|{{мова-la|«Interrog., an calleat linguam Samogiticam? — R.: Partim scio, quia fui in ista regione 18 annos…; Interrog., an isti parochiani soleant confiteri et communicare? — R.: Raro confitentur et non sunt in hac civitate quatuor vel quinque, qui istud faciant, — et facta replicatione dixit: Isti confitentur lingua Samogitica, — et iterum interogatus dixit: Parum servant festa et multi etiam comedant carnes tempore prohibito praesertim extra civitatem <…> Et iterum facta replicatione dixit: Ego intelligo confitentes Samogitice et etiam aliquantulum loquor, quia fui in istis regionibus 18 annos, — sed facta experientia ostendit se parum scire loqui Samogitice»|скарочана}}<ref name="Jablonskis-1973-189">Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 189.</ref>}}. У [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хроніцы літоўскай і жамойцкай]] адзінае летувіскае слова сярод беларускага тэксту прыпісваецца жамойцкім сялянам, якія «''зь лясоў выходзячы… крычалі: „Мушк [лет. „бі“] немца“''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 36.</ref>. У 1618 годзе Станіслаў Бурневіч, «''жыхар места [[Кейданы|Кейданскага]] ў Жамойцкай зямлі''», падаў цытату па-летувіску «''Toi yra walia tawo''», якую азначыў як зробленую «па-жамойцку» ({{мова-pl|«po Żmucku»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 1. — Chicago, 1960. [https://books.google.by/books?id=owg-AQAAIAAJ&q=%22Toi+yra+walia+tawo%22&dq=%22Toi+yra+walia+tawo%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjA85GG39ODAxVJhv0HHf7wChQQ6AF6BAgHEAI P. 231].</ref>. Складзеныя ў 1620—1752 гадох сьпісы навучэнцаў Папскай сэмінарыі ў Вільні разьмяжоўваюць літоўскую (lingua lituanica) і жамойцкую (lingua samogitica) мовы<ref>Grickevičius A. Popiežiškosios seminarijos Vilniuje studentų lietuvių ir žemaičių kalbų mokėjimas 1626−1651 m. // Lituanistica. Nr. 1, 1993. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ngcWAQAAMAAJ&dq=lingua+litvanica+ir+lingua+samogitica&focus=searchwithinvolume&q=samogitica P. 61].</ref> — як і [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] з [[Жамойты|жамойтамі]]<ref>Litwin H. Przynależność narodowa alumnów Seminarium Papieskiego w Wilnie 1582—1798. Przyczynek do badań nad świadomością narodową w Rzeczypospolitej w czasach nowożytnych // Między Wschodem i Zachodem. Rzeczpospolita XVI—XVIII w. Studia ofiarowane Zbigniewowi Wójcickiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. — Warszawa, 1993. S. 64.</ref>. У 1631 годзе пры прызначэньні на Медніцкую катэдру [[Мэльхіёр Гейш|Мэльхіёра Гейша]], народжанага на Жамойці, староства генэральны жамойцкі [[Геранім Валовіч]] зазначаў, што той «''вольна валодае жамойцкай мовай…, якой амаль не валодаў ніводны біскуп да цяперашняга часу''» ({{мова-la|«Et ita existimo, quia ipse callet linguam Samogiticam…, quam fere nullus Episcopus, praeter modernum, possedit»|скарочана}})<ref>Acta Nuntiaturae Polonae. [https://pau.krakow.pl/ANP/ANP_XXIV_1_1992.pdf T. XXIV, Vol 1]. — Romae, 1992. P. 391.</ref>. У 1647 годзе чацьверты сынод Жамойцкага біскупства пастанавіў перакласьці булу папы рымскага [[Урбан VIII|Урбана VIII]] менавіта на «''жамойцкую мову''» ({{мова-la|«lingua Samogitica translaram»|скарочана}}), таго ж году адпаведны тэкст зьмясьцілі ў кнізе «Synodus quarta dioecesis Samogitiae», надрукаванай у Вільні. Публікацыя жамойцкага перакладу тлумачылася ў пастанове сыноду тым, што некаторыя сьвятары і прапаведнікі перакручвалі зьмест булы «''ў мясцовай мове''»<ref>Zinkevičius. Reikšmingas žemaitiškas rankraštinis tekstas // Žodžių formos ir jų vartosena. — Vilnius, 1974, P. 172.</ref>. У 1690 годзе адпаведны тэкст папскай булы «''жамойцкай мовай''» зь невялікімі зьменамі зьмясьцілі ў надрукаваным у Вільні зборніку дакумэнтаў Жамойцкага біскупства<ref>Collectanea: Constitutionum Synodalium Dioecesis Samogitiensis. — Vilnius, 1690. [https://books.google.by/books?id=VvBNZ9BNRgsC&pg=RA1-PA15&dq=Samogitica+lingua&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj3nuHIhOf1AhUwwQIHHWSKAVsQ6AF6BAgJEAI#v=snippet&q=samogitica&f=false P. 146].</ref>. У інтэрмэдыі на польскай і летувіскай мовах (паходзіць з зборніку другой паловы XVII ст., творы зь якога ставіліся ў езуіцкіх калегіюмах Рэчы Паспалітай ды іншых краінаў) адзін з пэрсанажаў у адказ на зварот па-летувіску гаворыць свайму суразмоўцу (пад імём «Rusticus, г.зн. жамойт»<ref>Archiwum do Dziejów Literatury i Oświaty w Polsce. T. 9. — Kraków, 1910. [https://books.google.by/books?id=D2xKAAAAIAAJ&pg=PA263&dq=%22gdym+zadrymau%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjW_p2yo6P6AhVZR_EDHX6XDz4Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22gdym%20zadrymau%22&f=false S. 263].</ref>), што не разумее па-жамойцку{{Заўвага|{{мова-pl|«Nierozumiem po żmuydzku»|скарочана}}}}<ref>Brückner A. Lituanica von A Brückner // Archiv für slavische philologie. Band 13. — Berlin, 1891. [https://books.google.by/books?id=uWgoAAAAYAAJ&pg=PA217&dq=%C5%BCmuydzku&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjJiKnmoaP6AhWQYPEDHYhcA7wQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%C5%BCmuydzku&f=false S. 217].</ref>. Аршанскі шляхціч [[Адам Рыгор Каменскі Длужык]], які ў 1660 годзе трапіў у палон [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] (далей — на поўнач [[Сыбір]]ы), у сваім дзёньніку зазначаў, што мова [[Зыране|пярмі-зыранаў]] (заходнія суседзі [[Самадыйскія народы|самаедаў]]) мае падабенства з жамойцкай{{Заўвага|{{мова-pl|«I stąd się poczyna Permia, a Moskwa zowie ją Zyrany, którzy są ludzie dziwnego języka; mają wiarę ruską; powiadają, że ich chrzcił ś[w.] Stephan. Ludzie przemyślni, mianowicie w lasach, na wodzie, strzelcy z łuków. Język poszedł trochę na żmudzki»<ref>Kamieński-Dłużyk A. Diariusz więzienia moskiewskiego miast i miejsc // Warta, Książka zbiorowa ofiarowana ks. Fr. Bażyńskiemu. — Poznań, 1874. S. 380.</ref>|скарочана}}}}<ref>Грицкевич В. П. От Нёмана к берегам Тихого океана. — Мн.: Полымя, 1986. С. 49.</ref>, чым засьведчыў, што ліцьвіны называлі летувіскую мову жамойцкай<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 57.</ref>. У паэтычных практыкаваньнях [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскай акадэміі]] 1685 году{{Заўвага|{{мова-pl|«Zmuydz przezorna powiada niegierey del Dewo. Iuz tu odwagi trzeba lub wprawo, lub lewo|скарочана}}}} і ў вершы 1724 году{{Заўвага|{{мова-pl|«Zmuydź przezorna powiada, ńié giéreij del dewo Iuż tu odwagi trzeba, lub w prawo, lub w lewo.|скарочана}}}} адзіная ўстаўка на летувіскай мове азначаецца як «''Жамойць гаворыць''»<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 28—29.</ref>. Паводле выдадзенага ў 1691 годзе [[Жагоры|жагорскім]] намесьнікам дэкрэту, «''…навучыла тых словаў на гаспадара свайго Мацяша Стракша мовіць па-жамойцку: „Welnie iszszłuok łowi ir banda io“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…nauczyła tych słow na gospodara swego, Matyasza Straksza, mówić po żmujdzku: „Welnie iszszłuok łowi ir banda io“»|скарочана}}<ref>Žagarės dvaro teismo knygos (1670—1751). — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=3lIlAQAAIAAJ&q=%C5%BCmujdzku+Welnie+iszsz%C5%82uok&dq=%C5%BCmujdzku+Welnie+iszsz%C5%82uok&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiGhMOh_dGGAxX4hv0HHTlqBV8Q6AF6BAgHEAI P. 150].</ref><ref>Jucewicz L. A. Wspomnienia Żmudzi. — Wilno, 1842. [https://books.google.by/books?id=95kQAQAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=Wspomnienia+Zmudzi,+1842&hl=ru&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=%C5%BBmudzku&f=false S. 182].</ref>}}<ref name="Jablonskis-1973-291">Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. [https://archive.org/details/jablonskis-lietuviu-kultura-ir-jos-veikejai-1973/page/290/mode/2up?q=zmudzku P. 291].</ref>. У надрукаванай у 1699 годзе кнізе «[[Рыга|Riga]] Literata» дзеля высьвятленьня этымалёгіі назвы [[Інфлянты|Інфлянтаў (Лівоніі)]] пасьля эстонскага ({{мова-la|Esthonico|скарочана}}) ''Liva'' і перад латыскім ({{мова-la|Lettice|скарочана}}) ''Laivas'' прыводзілася «жамойцка-прускае» ({{мова-la|Samogithico & Prussico|скарочана}}) ''Lewas'' або ''Loiwas''<ref>Riga Literata. — Rostochii, 1699. [https://books.google.by/books?id=Eo1OwWzPaCgC&pg=PP7&dq=Samogithico&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiO9ZPTvIn2AhUoRfEDHciFC5kQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=Samogithico&f=false P. A 2].</ref>. Рукапісная летувіская кніга 1707 году азначаецца на вокладцы як пераклад на жамойцкую мову: «''ператлумачаная з польскай на жамойцкую''» ({{мова-lt|«par[t]łumoczita isz Lynkiyska ąt Zemajty[szka]»|скарочана}})<ref>Kregždys R. Lietuvių kalbos polonizmų žodynas. — Vilnius, 2016. P. 200.</ref>. У запісах мэтрыкі папскай сэмінарыі ў Браўнсбэргу народжаны на Жамойці Гадэон [[Бэйнар|Бэйнэр]] (''Gedeon Beyner'') задэкляраваў у 1735 годзе валоданьне лацінскай, польскай і жамойцкай мовамі ({{мова-la|«Callet idioma lat. pol. et samogitieum»|скарочана}}), народжаны на Жамойці Юры Касевіч (''Georgius Kossewitz'') задэкляраваў у 1742 годзе валоданьне лацінскай, польскай, літоўскай, жамойцкай, курляндзкай і нямецкай мовамі ({{мова-la|«Scit lat. pol. lit. samog. curl. germ.»|скарочана}}), а народжаны на Літве Ігнаці Бальсярэвіч (''Ignatius Balserewicz'') задэкляраваў у 1774 годзе валоданьне жамойцкай, лацінскай, польскай, літоўскай і нямецкай мовамі ({{мова-la|«Seit samog. lat. pol. lit. germ.»|скарочана}})<ref>Die Matrikel des päpstlichen Seminars zu Braunsberg 1578—1798. — Braunsberg, 1925. S. 143, 147, 169.</ref>. Польскі гісторык і лексыкограф [[Каспар Нясецкі]] ў 1737 годзе пісаў: «''…слова „гедрос“, паводле [[Мацей Стрыйкоўскі|Стрыйкоўскага]], у жамойцкай мове значыць сонца''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…słowo Gedros, ''według Stryikow: fol: 355'', w Zmudzkim języku słońce znaczy»|скарочана}}}}<ref>Niesiecki K. Korona polska przy zlotej wolnosci. T. 2. — Lwów, 1738. [https://books.google.by/books?id=VVRJAAAAcAAJ&pg=PA194&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=jezyku%20zmudzkim&f=false S. 194].</ref>. У рукапісным зборніку, укладзеным на польскай мове ў сярэдзіне XVIII ст., адзіны твор на летувіскай мове падаваўся пад назвай «Жамойцкая песьня» ({{мова-pl|«Pieśn Żmucka»|скарочана}})<ref>Brückner A. Lituanica von A Brückner // Archiv für slavische philologie. Band 13. — Berlin, 1891. [https://books.google.by/books?id=uWgoAAAAYAAJ&pg=PA217&dq=%C5%BCmuydzku&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjJiKnmoaP6AhWQYPEDHYhcA7wQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Pie%C5%9Bn%20Zmucka%20&f=false S. 223].</ref>. Жамойцкай азначалася мова летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, Варшаве і [[Супрасьля|Супрасьлі]]: у назове кнігі 1750 году («''з польскай на жамойцкую мову перакладзеная''», {{мова-lt|«Isz Lankiszka Ziemaytiszkay iżguldita»|скарочана}}), у назове («''па-жамойцку вытлумачаная і друкаваная''», {{мова-lt|«ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas»|скарочана}}) і ў тэксьце ({{мова-lt|«Ziemaytyszku liezuwiu»|скарочана}})<ref>1759 metų «Ziwatas». — Vilnius, 1998. [https://books.google.by/books?id=D8pMAQAAMAAJ&q=Ziemaytiszku&dq=Ziemaytiszku&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjLxezn6vT1AhWniv0HHXFKDVIQ6AF6BAgCEAI P. 5].</ref> кнігі 1759 году, якая перавыдалася ў 1787 годзе, а таксама ў назове кнігі 1781 году («''з польскай мовы на жамойцкую''», {{мова-lt|«isz Liezuwe Lękiszka ant ziemaytyszka»|скарочана}}), якая перадрукоўвалася ў 1806 і 1830 гадох{{Заўвага|Разам з тым, адну кнігу з азначэньнем яе мовы менавіта як летувіскай выдалі ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі ў 1772 годзе}}. Каля 1750 году зь перавыданьнем каля 1762 і ў 1765, 1770, каля 1775, каля 1778 і ў 1798 гадох у Вільні друкавалі кнігу «''Жамойт на роднай мове славіць Пана Бога''» ({{мова-lt|«Ziemaytis prigimtu sawa lieżuwiu Pona Diewa garbin»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 464—465.</ref>. У 1773 годзе біскуп [[Ян Дамінік Лапацінскі]] ў сваёй польскамоўнай прадмове да летувіскай кнігі, выдадзенай у Вільні, азначыў яе мову як жамойцкую ({{мова-pl|«Zmudzki ięzyk»|скарочана}}). Устава, зьмешчаная ў інвэнтары [[Рэтаў]]скага староства 1784 году, вызначала павіннасьць: «''…уставу два разы на год для ўсёй воласьці, па-жамойцку перакладзеную, прачытаць і патлумачыць, што каторы пункт значыць…''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…ustawę dwa razy na rok dla całey włosci, po Żmudzku przekopiowaną, przeczytać y wyexplikować, co ktory punkt znaczy…»|скарочана}}}}<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. XXV. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?id=IOYDAAAAYAAJ&pg=PA547&dq=po+%C5%BBmudzku&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjWlaXJsfD1AhUZOuwKHbYlAmQQ6AF6BAgEEAI#v=snippet&q=%C5%BBmudzku&f=false С. 547].</ref>. Паводле слоўніка [[Курляндыя|курляндзка]]-нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрыдрых Штэндэр|Фрыдрыха Штэндэра|en|Gotthard Friedrich Stender}}, надрукаванага ў 1789 годзе, назва «жамойцкая мова» ({{мова-lv|Smuhdschu walloda|скарочана}}) бытавала сярод [[Латышы|латышоў]]<ref>Stenders G. F. Lettisches Lexikon. T. 1. — Jelgava, 1789. [https://books.google.by/books?id=XzJ9lv-7NUMC&pg=PA280&lpg=PA280&dq=Smuhdschu+walloda&source=bl&ots=ekL0XE71m0&sig=ACfU3U0f8GWUN1AcK54fWB6E80Rd8Tr7Sw&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwidgOaWsu31AhV1lIkEHQLHCx0Q6AF6BAgCEAM#v=onepage&q=Smuhdschu%20walloda&f=false S. 280].</ref>. Шматлікія выдадзеныя ў Вільні летувіскія кнігі (дзьве 1793, 1797, 1805, 1812, 1820, 1824, 1826, 1830, 1832, 1834, 1840, 1848, дзьве 1851, 1852, дзьве 1853, 1854, 1856 гады) зьмяшчалі лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў ({{мова-lt|«Mienesey Łotiniszki, Lękiszki, Ziemaytiszki / Źiemaytiszki / Ziemaytyszki / Żiamaytyszki / Żiamaytiszki / Ziamaytiszki / Žiamaytiszki»|скарочана}}). Складзены ў 1797 годзе каталёг бібліятэкі Віленскага францішканскага кляштару, у якой захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref>, меў назву: «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>{{Заўвага|У даходнай кнізе друкарні Віленскага францішканскага кляштару за пэрыяд 1752—1762 гадоў усе выданьні на летувіскай мове азначаюцца як жамойцкія, пазьней спарадчына асобныя выданьні азначаюцца як «літоўскія»<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 93—98.</ref>}}. Тым часам [[Генэрал-ад’ютант|генэрал-ад’ютант]] [[Войска Вялікага Княства Літоўскага ў XVIII стагодзьдзі|войска былога Вялікага Княства Літоўскага]] Юры Грушэўскі азначыў летувіскую біблію [[Багуслаў Самуэль Хілінскі|Багуслава Самуэля Хілінскага]], асобнік якой у 1805 годзе падараваў бібліятэцы [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], як «''рэдкую біблію ў жамойцкай мове''» ({{мова-pl|«rzadką Biblią w Żmudzkim języku»|скарочана}})<ref>Stankiewicz M. Bibliografia litewska od 1547 do 1701 r. — Kraków, 1889. [https://books.google.by/books?id=fMgtAAAAYAAJ&pg=PA56&dq=Gru%C5%BCewski+jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiUl9rCvun1AhVzSPEDHfrwDOAQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=Gru%C5%BCewski%20jezyku%20zmudzkim&f=false S. 56].</ref>, таксама ў cьпісе кніг Віленскага ўнівэрсытэту 1810 году яна значыцца як «''біблія ў жамойцкай мове''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Biblia w języku Żmuydzkim przekładania Samuela Boguslawa Chylinskiego w Londynie. 1660. tit. def. Dar J W Jerzego Grużewskiego»|скарочана}}}}<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 121.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, друкаваную ў Лёндане біблію ў жамойцкай мове ўпамінае маршалак [[Цельшы|Цельшаўскага]] павету Ўладзімер Гадон у сваёй «Статыстыцы Жамойцкага княства» (1839 год)<ref>Gadon W. Statystyka Xięstwa Żmudzkiego. — VIC, 1839. [https://archive.org/details/gadon-statystyka-xiestwa-zmudzkiego/page/53/mode/2up?q=jezyk S. 53].</ref>}}.
Як сьведчаць праўныя крыніцы, выкарыстаньне жамойцкай (летувіскай) мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім да самых [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]] абмяжоўвалася максымум рэгіянальным узроўнем, у тым ліку асобнымі натарыяльна засьведчанымі перакладамі дзяржаўных актаў<ref name="Kascian-2009"/> (тым часам рукапісны летувіскі пераклад тэксту [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі 3 траўня 1791 году]] зрабілі толькі ў пачатку XIX стагодзьдзя, пра што сьведчаць вадзяныя знакі на паперы «ВФ СТ» = «Вологодская фабрика содержателя Торунтаевского» і год «1803»<ref>[http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf Rankraščio aprašas] ([https://web.archive.org/web/20240331023058/http://www.mdl.projektas.vu.lt/wp-content/uploads/2013/03/aprasas.pdf архіваваная копія]), Gegužės 3-iosios Konstitucija, Magnus Ducatus Lithuaniae</ref>).
<gallery caption="Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні" widths=150 heights=150 class="center">
Ziemaytiszki (1793).jpg|(«''Ziemaytiszki''»). 1793 г.
Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|(«''Ziemaytiszki''»). 1793 г.
Ziemaytiszki (1797).jpg|(«''Ziemaytiszki''»). 1797 г.
Ziemaytiszki (1805).jpg|(«''Ziemaytiszki''»). 1805 г.
</gallery>
<gallery widths=150 heights=150 class="center">
Źiemaytiszki (1830).jpg|(«''Źiemaytiszki''»). 1830 г.
Ziemaytyszki (1840).jpg|(«''Ziemaytyszki''»). 1840 г.
Żiamaytiszki (1851).jpg|(«''Żiamaytiszki''»). 1851 г.
Ziamaytiszki (1854).jpg|(«''Ziamaytiszki''»). 1854 г.
</gallery>
=== У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі ===
[[Файл:Jistoriję Justinaus parguldę Isz Łotynû kałbôs i Żæmaitiû K. Daugkientys metusî (1798, 1834-36).jpg|значак|Летувіскі пераклад [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]] «''з лацінскай мовы на жамойцкую''» (1834—1836 гг., з мэтай фальсыфікацыі больш раньняга часу стварэньня падпісаны «1798 г.»)]]
Адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (1793—1864) — з мэтай зрабіць летувіскую літаратуру больш старажытнай<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref> — пакінуў на вокладцы падпісанага псэўданімам уласнага летувіскага перакладу азначэньне «''з лацінскай мовы на жамойцкую''»{{Заўвага|Хоць ад свайго імя Даўкантас сьцьвярджаў толькі азначэньне «летувіская мова»<ref>Kalnius P. Žemaičių etniškumo sampratos XIX a. šaltiniuose. 2. Nuo žemaičių kultūrinio sąjūdžio iki XIX a. pab // Liaudies kultūra. 2 (131), 2010. P. 15.</ref>}} ({{мова-lt|«Isz Łotynû kałbôs i Żæmaitiû»|скарочана}}) і дату «''1798 год''». Азначэньнем летувіскай мовы як жамойцкай ён, з усяго відаць, спрабаваў зрабіць сваю фальсыфікацыю адпаведнай сапраўдным раньнім летувіскім перакладам: {{Артыкул у іншым разьдзеле|Антанас Кляментас|Антанаса Кляментаса|lt|Antanas Jackus Klementas}} паміж 1790—1810 гадамі («''з польскай на жамойцкую''», {{мова-lt|«isz Linkiszka… unt… Ziemaytiszka»|скарочана}}, {{мова-lt|«isz linkiszka raszta ziemaytyszka»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/225/mode/2up?q=Ziemaytiszka P. 226].</ref>{{Заўвага|Таксама захаваліся шматлікія прыклады азначэньняў «жамойцкая мова» ({{мова-pl|«Język żmudzki»|скарочана}}), «па-жамойцку» ({{мова-pl|«po żmudzku»|скарочана}}) у архіве гэтага аўтара<ref>Lietuvių tauta. T. 1, kn. 4. — Vilnius, 1910. P. [https://archive.org/details/t.-1-kn.-4-1910/page/512/mode/2up?q=zmudzku 512—513], 515, 526—527.</ref>}} і [[Юзэф Арнульф Гедройц|Юзэфа Арнульфа Гедройца]] 1809 году («''на жамойцкую мову''», {{мова-lt|«and ležuwia… Ziematyszka»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/211/mode/2up?q=Ziematyszka P. 212].</ref>{{Заўвага|Апроч таго, {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юры Пабрэжа||en|Jurgis Pabrėža}} ў 1814 годзе падаваў у сваім рукапісе пра лекарскія расьліны менавіта іх «''жамойцкія назвы''» ({{мова-pl|«Imiona Żmuydzkie»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 521.</ref>}}.
{{Падвойная выява|справа|Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|107|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|107|Выдадзеныя ў Вільні жамойцкія (летувіскія) «Граматыка жамойцкай мовы» (1832 г.) і лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» (1848 г.)}}
Як зазначае гісторык мовы [[Сяргей Запрудзкі]], яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» і многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref>[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>. Напрыклад, нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Хрыстаф Адэлюнг||en|Johann Christoph Adelung}} у сваёй працы «Мітрыдат, або Агульнае мовазнаўства…»<ref>Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. S. 696—697.</ref> (1809 год) пісаў, што «літоўцы» маюць няяснае мяшанае «германа-славянскае» паходжаньне; іх жамойцкая група складаецца з носьбітаў дыялекту, які мае назву «польска-літоўскі», сама ж «літоўская» мова на дзьве траціны складаецца з славянскай; аўтар паведаміў, што суседзям «літоўцы» сьпярша былі вядомыя як гуды, а таксама згадаў яцьвягаў і такую іх назву, як палешукі. Сяргей Запрудзкі зазначае, што з пададзенай інфармацыі можна меркаваць, што пад назвай «літоўцы» нямецкі лінгвіст часткова разумеў [[беларусы|беларусаў]]<ref name="Zaprudzki-2013-96">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 96.</ref>. Іншы нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Сэвэрын Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у свай працы «Літаратура, датычная граматык, лексыкі і збораў словаў усіх моваў зямлі: выкладзеная ў альфабэтным парадку моваў…»<ref>Litteratur der Grammatiken, Lexika und Wörtersammlungen aller Sprachen der Erde. — Berlin, 1815. S. 132.</ref> (1815 год) сьцьвярджаў, што будучы сястрой [[Латыская мова|латыскай мовы]], з пункту гледжаньня лексыкі і граматыкі «літоўская» мова была пераважна славянскай, у іншых дачыненьнях — германскай; «літоўская» мова мела свае адгалінаваньні ў Жамойці і на поўдні Вялікага Княства Літоўскага. Апошняе сьцьверджаньне дазваляе меркаваць, што тут таксама пад «літоўскай» мовай часткова разумелася беларуская<ref>[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 100.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|Ewangelie polskie y litewskie, 1647.jpg|107|Ewangelje polskie i żmudzkie (1858).jpg|107|«Эвангельле польскае і літоўскае» (1647 г.), перавыдадзенае ў 1858 г. як «Эвангельле польскае і жамойцкае»}}
У пачатку XIX ст. працэс паступовага атаясамліваньня жамойцкай мовы зь «літоўскай» працягнуўся{{Заўвага|Гэта выявілася ў выданьні кніг з пазначэньнем у назовах «летувіскай мовы»: «''Naujas Istatimas Jezaus Christaus Wieszpaties musu / lietuwiszku leżuwiu iszgulditas par Jozapa Arnulpa kunigaykszti Giedrayti wiskupa Żiemayciu, żenklinika s. Stanislowo''» (Вільня, 1816 г.), «''Karawakas, arba Krzizius anioliszkas. Runku s. Tamosziaus isz Akwina iszpažintoia, zokana kaznadzieju, latiniszkay iszraszitas, ira baznicioy kunigu Daminikonu mieste Anagnios … Tas pats krizius czieši missyu szwętu, lietuviszkay iszgulditas''» (Вільня, 1817 г.), «''Kielas kruwinas karalaus sopulu Jezusa Chrystusa brangu krauiu iszkłotas o eynantiems ant scieśliwos wiecznastes zmoniems kieleywems troksztantiems zinoty taiemnicios niewinnos mukos Wieszpaties Pona musu paroditas / ir su pazwaliimu wiresniu isz łankiszko ant lietuwiszko lieźuwie iszgulditas''» (Вільня, 1821 г.), «''Jonas isz Swisłoczes krominikas wędrawois / lietuwiszku lieźuwiu iszgulditas kasztu yr storony par Jozapa Rupeyka kanaunika Płocka, klebona Szaduwos, źenklinika s. Onos''» (Вільня, 1823 г.), «''Surinkimas dasekimu par mokintus źmonias, senowias amźiose tikray daritu apey bytes / o par kunigo Kluko kanauniko Kruszwickojo metuose 1780 Warszuwoje lenkiszkay yszdrukawotas, yr diel lenku yszdotas; o dabar pirmo siki ant leźuwio letuwiszkay-zemaytiszko, par kunigo Cypriono Juzapo Niezabitawski kanauninko Minskojo, prabaszcziu Welonos pargulditas yr metuose 1823 ing drukarnia diel yszspaudimo, ant kningu raszto, podatas''» (Вільня, 1823 г.)}}, чаму спрыяла ў тым ліку ўлучэньне ўладамі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] ўсёй тэрыторыі Жамойці (разам з гістарычна адасобленым ад [[Літва старажытная|уласна Літвы]] колішнім [[Жамойцкае староства|Жамойцкім староствам]]) у склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], з 1801 году [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]]. У 1808 годзе народжаны ў [[Вількамірскі павет|Вількамірскім павеце]] былы езуіт [[Францішак Ксавэры Богуш]] надрукаваў у [[Варшава|Варшаве]] кнігу «Аб пачатку народу і мовы літоўскай» ({{мова-pl|«O początkach narodu i języka litewskiego»|скарочана}}), дзе атаясаміў [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] з [[Прускія летувісы|прускімі летувісамі]] (з спасылкамі на выдадзеныя ў [[Малая Летува|Малой Летуве]] кнігі)<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 4, 12, 64, 94, 146.</ref>, а таксама заявіў, што «''літоўская мова адрозьніваецца ад славянскай''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 96.</ref> і двойчы паўтарыў, што «''жамойцкая мова дакладна такая ж самая, як літоўская, часам адрозьніваецца вымаўленьнем, але гэтая розьніца меншая, чым паміж вялікапалякам і мазурам''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 58—59, 106.</ref>, а далей фактычна засьведчыў уласнае даволі кепскае веданьне летувіскай мовы (на што зьвярнулі ўвагу яшчэ ў 1875 годзе<ref>Karłowicz J. O języku litewskim // Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń wydziału filologicznego Akademii Umiejętności. T. II. — Kraków, 1875. S. 144—145.</ref>), заявіўшы, што «''Жамойць называе сябе źiemaiten… <…> ліцьвіны… назвалі гэты край źiemaitis''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 59—60.</ref>. Апроч таго, Богуш заклікаў зрабіць летувіскую мову мовай высокай культуры, што неўзабаве знайшло падтрымку ў студэнта [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], народжанага на Жамойці селяніна [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]], які ў 1822 годзе выдаў кнігу «Дзеяньні старажытных летувісаў і жамойтаў» («''Darbai senųjų lietuvių ir žemaičių''»), а па публікацыі ў 1830 годзе ліста вялікага князя [[Вітаўт]]а ад 1420 году, што вярнула зь нябыту назву [[Аўкштота]] і дазволіла атаясаміць жамойтаў зь ліцьвінамі, новая праца Даўкантаса (1845 год) атрымала назву «Звычаі старажытных летувісаў — горнікаў і жамойтаў» («''Budą senowęs lёtuwiū, kalnienū ir žȧmajtiū''», сучаснае летувіскае «''Būdas senovės lietuvių, kalnėnų ir žemaičių''»), дзе наватворам «kalnienū» пазначаліся вылучаныя пазьней з усходніх жамойтаў [[Аўкштайты|аўкштайты]] — «уласныя літоўцы». Лінгвістычны падзел на «аўкштайтаў» і жамойтаў Даўкантас спрабаваў сьцьвердзіць выдадзеным у 1842 годзе «Лемантаром летувіска-горнай і жамойцкай моваў» («''Abecieļa lîjtuwiû-kalnienû ir źiamajtiû kałbos''», сучаснае летувіскае «''Abėcėlė lietuvių-kalnėnų ir žemaičių kalbos''»){{Заўвага|Тым часам мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] ў 1855 годзе падзяляў летувісаў, паводле асаблівасьцяў іх мовы, на «паўночных» ([[Сьвянцянскі павет (Віленская губэрня)|Сьвянцянскі]], [[Новааляксандраўскі павет|Новааляксандраўскі]], [[Вількамірскі павет (Расейская імпэрыя)|Вількамірскі]], [[Панявескі павет (Расейская імпэрыя)|Панявескі]] і часткова [[Шавельскі павет (Расейская імпэрыя)|Шавельскі]] паветы) і «паўднёвых», адзначыўшы, што мяжа між адпаведнымі гаворкамі часткова праходзіць ракой [[Вяльля|Вяльлёй]]<ref name="Mikucki-1855-109">Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=SdohAQAAMAAJ&pg=PA109&dq=kalnienaj&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiE3un0_dn1AhXI2KQKHbkrAuwQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=kalnienaj&f=false С. 109].</ref>}}.
[[Файл:Naujas ziamajtiszkas elementorius su katekizmoms ir ministranturu (1864).jpg|значак|«Новы жамойцкі лемантар». Вільня, 1864 г.]]
Разам тым, да вылучэньня «аўкштайтаў» розныя аўтары (як летувіскія, так і іншаземныя) мелі даволі розныя погляды на «літоўскую» і жамойцкую мовы — як і на склад «літоўскіх народаў». Яшчэ ў 1824 годзе народжаны на Жамойці мовазнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каэтан Незабітоўскі||ru|Незабитовский, Каэтан Любич}} (з 1835 году працаваў у [[Міністэрства асьветы Расейскай імпэрыі|Міністэрстве асьветы Расейскай імпэрыі]], потым цэнзарам і начальнікам канцылярыі ў Варшаўскім цэнзурным камітэце) выдаў кнігу «Сборнік усіх відаў пісьменства на летувіскай, жамойцкай і пруска-летувіскай мовах» («''Surinkimas wysokiu rasztu Lietuwiszku, Žemaytiszku yr Prusiszkay Lietuwiszku''», сучаснае летувіскае «''Surinkimas visokių raštų lietuviškų, žemaitiškų ir prūsiškai lietuviškų''»). Тым часам у 1827 годзе расейскі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||ru|Кёппен, Пётр Иванович}} у сваёй кнізе «О происхождении, языке и литературе литовских народов» крытыкаваў апублікаваны ў 1822 годзе артыкул латыскага сьвятара-дасьледніка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Карл Ватсан|Карла Ватсана|de|Karl Friedrich Watson}}, які да «латыскіх народаў» ({{мова-de|«Lettischer Volksstamm»|скарочана}}) адносіў латышоў, летувісаў і ўсіх беларусаў («крывічоў»)<ref name="Kiopen-1827-11">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 11.</ref>. Таксама ён палемізаваў датычна назвы адпаведнай моўнай групы, сьцьвярджаючы «літоўскія мовы» і «літоўскія народы» замест прынятых у той час «латыскія мовы» і «латыскія народы»<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 32—36.</ref>, ужываючы, разам з тым, наступныя азначэньні: «''ўласна гэтак званая літоўская гаворка''», «''уласна гэтак званая літоўская мова''», «''уласна гэтак званыя літоўцы (жамойць?)''», «''уласна гэтак званая літоўская [гаворка] (або жамойцка-літоўская)''» ({{мова-ru|«собственно так называемое литовское наречие», «собственно так называемый литовский язык», «собственно так называемые литовцы (жмудь?)», «собственно так называемое литовское [наречие] (или жмудско-литовское)»|скарочана}}<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 29, 31, 33, 49, 77.</ref>){{Заўвага|У 1824 годзе віленскі [[Kurier Litewski (1793)|Kurier Litewski]] называў мову летувіскіх кніг «жамойцка-літоўскай» («літоўска-жамойцкай») і «[[Прускія летувісы|пруска-літоўскай]]» ({{мова-pl|«...w języku Litewsko-Żmudzkim i Prusko-Litewskim... Napisane w języku Żmudzko-Litewskim przez Kajetana Niezabitowskiego Żmudzina...»|скарочана}})<ref>Kurier Litewski. Nr. 49, 1824. [https://books.google.by/books?id=qkZJAAAAcAAJ&pg=RA8-PT6&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwick8Hn7-H0AhXESPEDHVluBb84ChDoAXoECAkQAg#v=onepage&q&f=false S. 4].</ref>; а яшчэ ў 1860 годзе «Encyklopedyja Powszechna» азначала дзьве першыя бібліі на летувіскай мове як «літоўска-прускую» ([[Ёнас Брэткунас]], [[Калінінград|Кёнігзбэрг]], 1590 год) і «жамойцкую» ([[Багуслаў Самуэль Хілінскі]], [[Лёндан]], 1660 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 3. — Warszawa, 1860. [https://books.google.by/books?id=XMhLAQAAIAAJ&pg=PA428&dq=biblija+zmudzka&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiOo7Xy2uX1AhVnSfEDHXUCDCQQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=biblija%20zmudzka&f=false S. 428].</ref>}}. Аднак у 1829 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1830 годзе) расейскі пісьменьнік і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявы||ru|Полевой, Николай Алексеевич}} зазначаў: «''Няма сумневу прылічваць сюды [да латыскіх народаў] крывічоў (цяперашніх літвіна-русаў і беларусаў)''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Нет сомнения причислять сюда [к Латышским народам] Кривичей (нынешних Литвино-Русов и Белоруссов)»|скарочана|}}}}<ref>Полевой Н. История русского народа. — Москва, 1829. С. 47.</ref>. Яшчэ ў 1831 годзе прафэсар гісторыі [[Парыская акадэмія|Парыскай акадэміі]] Андрыен Жары Мансі вылучаў у «літоўскай мове» чатыры падмовы: «літоўскую» (уласна) каля [[Вільня|Вільні]] ды іншых; «крывіцкую» каля [[Віцебск]]у, [[Смаленск]]у ды іншых; «жамойцкую»; «[[Прускія летувісы|пруска-літоўскую]]» каля [[Тыльзыт]]у ды іншых<ref>Жарри Манси А. История древних и новых литератур, наук и изящных искусств. — Москва, 1832. С. 46.</ref>{{Заўвага|Аналягічныя зьвесткі падаваліся ў італьянскіх навукова-літаратурных часопісах «Antologia» (1828 год; з удакладненьнем, што на ўласна літоўскім дыялекце літоўскай мовы гавораць у Вільні, Горадні ды іншых, на жамойцкім — у Жамойці, на крывіцкім — у Віцебску, Смаленску ды іншых, на пруска-літоўскім — у Тыльзыце, Лабяве, Рагніце, Мэмэлі ды іншых)<ref>Antologia: giornale di scienze, lettere e arti. T. 31. — Firenze, 1828. [https://books.google.by/books?id=v-pFAAAAcAAJ&pg=RA1-PA51&dq=I+principali+dialetti+di+questa+lingua+sono+in+lituania+proprio+,+il+qual+si+parla+a+Wilna+,+Grodno+ec&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiJusTs0YH9AhUghf0HHQhRCB8Q6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=I%20principali%20dialetti%20di%20questa%20lingua%20sono%20in%20lituania%20proprio%20%2C%20il%20qual%20si%20parla%20a%20Wilna%20%2C%20Grodno%20ec&f=false P. 51].</ref> і «Il Liceo» (1843 год; з удакладненьнем, што на ўласна літоўскім дыялекце літоўскай мовы гавораць у [[Віленская губэрня|Віленскай]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] губэрнях, а на крывіцкім — у [[Віцебская губэрня|Віцебскай]] і [[Смаленская губэрня|Смаленскай]] губэрнях)<ref>Il Liceo: giornale di scienze e di letteratura. Nr. 40. — Torino, 1843. [https://books.google.by/books?id=ox4QAAAAYAAJ&pg=PA319&dq=lituanico+proprio,+parlato&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjQi-LyzoH9AhXsnf0HHSLzDSEQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=lituanico%20proprio%2C%20parlato&f=false P. 519].</ref>}}. Падобныя зьвесткі географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Х’ю Мюрэй||en|Hugh Murray (geographer)}} зьмясьціў у сваёй «An Encyclopaedia of Geography», выдадзенай у 1834 годзе (перавыдавалася ў 1839 годзе, а таксама ў 1861 годзе пад назвай «The Encyclopedia of All Nations»<ref>Murray H. The Encyclopedia of All Nations. Vol. 1. — New York, 1861. [https://books.google.by/books?id=yJERZqUGwpMC&pg=PA307&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 307].</ref>), вылучаючы ў «літоўскай мове» дыялекты «сапраўдны літоўскі», «жамойцкі», «крывіцкі» і «пруска-літоўскі»<ref>Murray H. An Encyclopaedia of Geography. — London, 1834. [https://books.google.by/books?id=-vlCAAAAcAAJ&pg=PA306&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 306].</ref>. А ў 1837 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1839, 1845, 1849 і 1855 гадох) расейскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Устралаў||ru|Устрялов, Николай Герасимович}} ужываў да мовы летувісаў назву «латыская гаворка» ({{мова-ru|«...в воеводствах Виленском и Трокском удержалось Латышское наречие»|скарочана}})<ref>Устрялов Н. Русская история. Ч. 2. — СПб., 1837. [https://books.google.by/books?id=0JpOAQAAMAAJ&pg=PA106&dq=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D0%B8+%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisx7idvcf6AhXSO-wKHR8JDlgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&f=false С. 106].</ref>. У 1842 годзе афіцыйны часопіс Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначаў, што «''паводле меркаваньня Ватсана, які прылічвае крывічоў (літвіна-русаў і беларусаў) да народаў літоўскіх, колькасьць літоўцаў можа дасягаць 11 мільёнаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«По мнению Ватсона, причисляющего Кривичей (Литвино-Руссов и Белоруссов) к народам Литовским, число Литовцев может простираться до 11 мил.»|скарочана}}}}<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 36 (1842). С. 173.</ref>. У 4-м томе часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Biblioteka Warszawska||pl|Biblioteka Warszawska}} за 1848 год захавалася сьведчаньне, што «''…палякі звычайна называюць беларускую (крывіцкую) мову літоўскай, а літоўскую{{Заўвага|Тут — у сэнсе „летувіскую“}} — жамойцкай''» ({{мова-pl|«…Polacy język biało-ruski (krzywicki) powszechnie nazywają litewskim, a litewski żmudzkim»|скарочана}}<ref>Biblioteka Warszawska. T. 4, 1848. S. 435</ref>){{Заўвага|Аднак сам аўтар нататкі (J. Szreder) лічыць, што гэтая замена нібыта адбываецца з прычыны «''невуцтва''» ({{мова-pl|«Tylko niewiadomość popełnić może taką zamianę»|скарочана}})}}. Тым часам у 1832 годзе народжаны на Жамойці сьвятар і мовазнаўца Калікст [[Касакоўскія|Касакоўскі]] выдаў па-польску ў Вільні граматыку летувіскай мовы пад назвай «Граматыка жамойцкай мовы» ({{мова-pl|Grammatyka języka żmudzkiego|скарочана}} = {{мова-lt|Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko|скарочана}})<ref>Subačius G. Kalikstas Kasakauskis // Visuotinė lietuvių enciklopedija. T. IX (Juocevičius — Khiva). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2006. P. 521.</ref>, у 1848 годзе ксёндз Ян Ляховіч выдаў летувіскі лемантар пад назвай «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» ({{мова-lt|«Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun»|скарочана}}), а ў 1861 годзе Язэп Багдановіч склаў «жамойцка-польскі слоўнік»<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 496.</ref>. Яшчэ ў 1888 годзе польскі гісторык літаратуры {{Артыкул у іншым разьдзеле|Караль Эстрэйхэр||pl|Karol Estreicher (starszy)}}, якога называюць «бацькам польскай бібліяграфіі», азначаў надрукаваны ў Кёнігзбэргу першы поўны пераклад Бібліі на летувіскую мову як «''жамойцкую біблію''», «''біблію ў жамойцкай мове''» ({{мова-pl|«Biblia Żmudzka», «w języku żmudzkim»|скарочана}})<ref>Estreicher K. Bibliografia Polska. T. IX. — Kraków, 1888. S. [https://books.google.by/books?id=d3JmAAAAcAAJ&pg=PA527&dq=w+jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi806izw-n1AhXF7rsIHbsaAFI4FBDoAXoECAkQAg#v=snippet&q=biblia%20%C5%BCmudzkim%20krolewiec&f=false 527], [https://books.google.by/books?id=d3JmAAAAcAAJ&pg=PA527&dq=w+jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi806izw-n1AhXF7rsIHbsaAFI4FBDoAXoECAkQAg#v=snippet&q=biblia%20%C5%BCmudzka%201735&f=false CCCXLI].</ref>.
Патомны віленскі выдавец [[Адам Завадзкі]], у друкарні якога выходзілі кнігі на розных мовах, у тым ліку летувіскай, выдаў у 1858 годзе каталёг летувіскіх кніг, надрукаваных за 25 гадоў, пад назвай «Жамойцкія кнігі, выдадзеныя коштам і друкам Юзэфа Завадзкага» ({{мова-lt|«Knigas žemajtiszkas iszduotas kasztu ir spaustuwi Jozapa Zawadskia»|скарочана}}). Польскі і беларускі пісьменьнік [[Адам Плуг]] наступным спосабам ахарактарызаваў выдаваньне Адамам Завадзкім кніг па-летувіску: «''…таксама адзначу яшчэ пра адзін бок дзейнасьці Адама Завадзкага, пра які, апроч Вільні і Жамойці, мала хто ведае. Маю на ўвазе розныя выданьні на жамойцкай мове''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…też będzie wspomnieć jeszcze o jednej stronie działalności Adama Zawadzkiego, o której poza Wilnem i Zmujdzią mało komu wiadomo. Mamy na myśli różne publikacje w języku żmujdzkim»|скарочана}}}}<ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?tbm=bks&q=kt%C3%B3rej+poza+Wilnem+i+Zmujdzi%C4%85+ma%C5%82o+komu+wiadomo+.+Mamy+na+my%C5%9Bli+r%C3%B3%C5%BCne+publikacje+w+ S. 33].</ref>.
У 1846 годзе нямецкі гісторык прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрыдрых Крузэ||ru|Крузе, Фридрих Карл Герман}}, хоць ужо і пісаў, што «''літоўцы жывуць часткова ў заходніх губэрнях Расеі, дзе яны ўлучаюць жамойтаў, а часткова ў Прусіі''», і апісваў летувіскую мову як «літоўскую» (адзначаючы, аднак, што «''літоўцы называюць сваю краіну Litwa, Lätawa''»), але прытым зазначаў<ref>Kruse F. Ur-Geschichte des Esthnischen Volksstammes und der Kaiserlich-Russischen Ostseeprovinzen Liv-, Esth- und Curland überhaupt, bis zur Einführung der christlichen Religion. — Moskau, 1846. [https://books.google.by/books?id=SK1KAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=snippet&q=eingentlichen%20lithauer%20wilna&f=false S. 128].</ref>:
{{Цытата|Сапраўдныя літоўцы жывуць у былых Віленскім і Троцкім, Наваградзкім, Берасьцейскім Літоўскім, Менскім, Полацкім, Віцебскім, Амсьціслаўскім і Смаленскім ваяводзтвах.
{{арыгінал|de|«Die eigentlichen Lithauer wohnen im ehemaligen Palatinate Wilna und Troki, Nowogrodek, Brzest Litowsk, Minsk, Polozk, Witepsk, Mscislaw und Smolensk»}}|
}}
У 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся ўраджэнцам [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]] прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў (будучая «[[Аўкштота]]») «[[ліцьвіны|літоўцамі]]», а жамойцкай мовы — «літоўскай»<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref>:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль ўтварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. Жамогус альбо жмогус значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала.
{{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}}
{{канец цытаты}}
|}
[[Файл:Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|значак|«Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» ({{мова-ru|«Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык»|скарочана}}), 1861 г.]]
У 1855 годзе ў «Навуковых запісках Імпэратарскай акадэміі навук» прыводзілася сьведчаньне роспыту «літоўскага селяніна» з Жамойці, які шмат езьдзіў суседнімі губэрнямі і адрозьніваўся асаблівым веданьнем моваў: на пытаньне, якімі мовамі ён валодае, апроч польскай і расейскай, той адказаў, што можа гаварыць «''па-літоўску, па-жамойцку, па-латыску, па-[[Куршы|куршаўску]] і трошачкі па-нямецку''»<ref>Ученые записки Императорской академии наук: по первому и третьему отделению. Т. 3. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=sT7hf8AbYpQC&pg=PA747&dq=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A+%D0%9B%D0%BE%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B9+Kurszis&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj_qO_O6Lr6AhWSGuwKHSG5DWMQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%20%D0%9B%D0%BE%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B9%20Kurszis&f=false С. 747].</ref>. Яшчэ ў 1802 годзе, у зьвязку з наведваньнем [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксаванай]] Вільні маскоўскім гаспадаром [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандрам I]] адзначалася, што ў месьце ўжывалася «''мова польская, руская, літоўская, жамойцкая і г.д.''»{{Заўвага|Te na przyiazd do Wilna w Roku 1802. Nayiasnieyszego Imperatora Alexandra stosownie do używanego w Wilnie języka Polskiego, Ruskiego, Litewskiego, Zmudzkiego etc. tak były utożone<ref>Golański F. N. O wymowie i poezyi. — Wilno, 1808. [https://polona.pl/item-view/3dbb42ee-f2c5-4184-9af3-c2e6db3c5c6c?page=497 S. 488].</ref>.}}.
У артыкуле «Народная літоўска-жамойцкая літаратура», надрукаваным у 1858 годзе ў часопісе {{Артыкул у іншым разьдзеле|Dziennik Literacki||pl|Dziennik Literacki}}, зазначалася, што «''насельніцтва, якое размаўляе літоўска-жамойцкай мовай, займае: 1) Ковенскую губэрню, апроч часткі Новааляксандраўскага (даўняга Браслаўскага) павету…, 2) частку Віленскай губэрні, 3) частку Прусіі да самага Караляўца, 4) частку Аўгустоўскай губэрні ўлучна з Мар’ямпалем — і 5) ёсьць некалькі вёсак у Гарадзенскай губэрні, у якіх гавораць той мовай''»<ref>Dziennik Literacki. Nr. 124, 1858. [https://books.google.by/books?id=TqCfX3hdldAC&pg=PA1008&dq=szyrwid+zmudzki&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiptMTotIb2AhVvgv0HHStRAMYQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=szyrwid%20zmudzki&f=false S. 1008].</ref>. Народжаны на [[Троцкі павет|Троччыне]] пісьменьнік і мовазнаўца Валяр’ян Тамашэвіч (1819—1861) у сваёй публікацыі ад 1860 году, прысьвечанай выданьню [[Віленскі альбом|Віленскага альбому]], азначаў пададзены ў альбоме прывітальны летувіскі верш да маскоўскага гаспадара як напісаны «''па-жмудзку''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…po Żmudzku z Rossyjskim przekładem obok… Podpisano: po żmudzku… Żmudzkiego pieśniarża»|скарочана}}}}<ref>Tomaszewicz W. Album wileński // Przegląd Rzeczy Рolskich. Nr. 3, 1860. S. 30—31.</ref> (аналягічнае азначэньне падаў часопіс «Dziennik Literacki»<ref>Dziennik Literacki. Nr. 34, 1860. [https://books.google.by/books?id=V_PSbWCBP9AC&pg=PA272&lpg=PA272&dq=po+zmudzku+przekladem&source=bl&ots=KOXzsAlWVy&sig=ACfU3U3QIP6tzHQLWIOtcfhNfxFq5yvt-w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi36YuBwoP8AhVz_rsIHf6qCQgQ6AF6BAgYEAM#v=onepage&q&f=false S. 272].</ref>).
[[Файл:Жемойтско-литовский букварь. Изданный по распоряжению господина главного начальника Cеверо-западного края (1864).jpg|значак|«Жамойцка-літоўскі буквар», выдадзены ў 1864 годзе на загад [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёва-вешальніка]]]]
У 1861 годзе ў афіцыйным прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да генэрал-губэрнатара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімера Назімава|ru|Назимов, Владимир Иванович}} адзначалася, што большасьць сельскага насельніцтва [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] размаўляюць па-жамойцку, а большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў — па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам летувіская мова ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) не ўпаміналася:
{{Цытата|Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі.
{{арыгінал|ru|Так, в большей части Ковенской губернии, населенной жмудинами, имеющими свою письменность, хотя еще и незначительную, но представляющую уже для народа молитвенники, календари и некоторыя другие полезные книги на жмудском языке, на котором народ слушает проповеди в костелах и исповедуется в этой губернии, обучение в первоначальных училищах жмудской грамоте следует допустить, преподавание же польского языка, которым говорят помещики и чиновники, в эти училища не вводить, оставив его только в гимназиях и прогимназиях. В губерниях же Виленской, Гродненской и Минской большая часть сельского населения говорит наречием белорусским, поэтому и народные училища в этих местностях должны быть чисто русскими.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 4—5.
}}
[[Файл:Букварь жмудско-русский (1865).jpg|значак|Буквар жамойцка-расейскі ({{мова-ru|Букварь жмудско-русский|скарочана}}), 1865 г.]]
Як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}, «''Хоць уласна тэрмін „літоўцы“ ўжываўся даволі часта, больш звыклымі для расейскай бюракратыі [у 1860-я гады] заставаліся іншыя паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“{{Заўвага|Сярод іншага, існавала „Камісія для разгляду польскіх і жамойцкіх кніг, якія прадаюцца ў Вільні“ ({{мова-ru|«Комиссия для рассмотрения польских и жмудских книг, продаваемых в г. Вильне»|скарочана}}), утвораная ў 1865 годзе наступнікам [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёва-вешальніка]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстанцін фон Каўфман|Канстанцінам фон Каўфманам|ru|Кауфман, Константин Петрович фон}}. Таксама таго ж году пры ўправе Віленскай навучальнай акругі выйшаў з друку „Жамойцка-расейскі буквар“ ({{мова-lt|«Букварс жемайтишкай-русишкасис паращитас пагал мокима ну В. Золотова падота, ишгульдитас пар И. Кречински»|скарочана}} або {{мова-ru|«Букварь жмудско-русский, составленный но методе В. Золотова. Пер. И. Кречинского»|скарочана}})}} або „самагіцкая“{{Заўвага|Напрыклад, назва „самагіцкая мова“ ({{мова-ru|«самогитский язык»|скарочана}}) ужываецца ў афіцыйных дакумэнтах Міністэрства народнай асветы Расейскай імпэрыі ад 1803 году датычна летувіскіх выданьняў віленскіх друкарняў езуітаў ([[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]]) і базылянаў<ref>[https://www.prlib.ru/item/442849 Сборник материалов для истории просвещения в России, извлеченных из Архива Министерства народного просвещения. Т. 4. Вып. 1]. — СПб, 1902. С. 341—342.</ref>}}''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005">Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}}
У 1862 годзе ў прадстаўленьні Аляксандра Шырынскага-Шыхматава да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і [[ліцьвіны|літоўцы (ліцьвіны)]] і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|абмаскаліць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім абмаскаліць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
{{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22.
}}
{{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|107|Lietuwiszki (1879).jpg|107|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як летувіскай (направа)}}
Пры здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) 1 лютага 1864 году генэрал-губэрнатар [[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]] [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] у сваім цыркуляры дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году ён выдаў загад «''прапанаваць біскупу [[Мацей Казімер Валанчэўскі|Валанчэўскаму]], пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}. Акруговы інспэктар Мікалай Новікаў, які займаўся ўладкаваньнем школаў у Ковенскай губэрні, 25 жніўня 1864 году пісаў папячыцелю Віленскай навучальнай акругі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Карнілаў|Івану Карнілаву|ru|Корнилов, Иван Петрович}}: «''Гэтая сумесь гаворкі дае надзею на магчымасьць стварыць на развалінах розных гаворак расейскую і жамойцкую мовы''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Эта смесь говора дает надежду на возможность создать на развалинах разных говоров русский и жмудский языки»|скарочана}}}}, а 11 верасьня таго ж году — «''Дазволю сабе ня першы раз паўтарыць, што сапраўдны стан літоўскай мовы ў Ковенскай губэрні дапускае магчымасьць і ўзнавіць яе з развалінаў, і на гэтых развалінах стварыць хоць-якую іншую мову''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Позволю себе не в первый раз повторить, что настоящее состояние литовского языка в Ковенской губернии допускает возможность и воссоздать его из развалин, и на этих развалинах создать какой угодно другой язык»|скарочана}}}}.
[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
Па нацыянальна-вызвольным паўстаньні 1863—1864 гадоў улады [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] пастанавілі падтрымаць летувіскі нацыянальны рух у супрацьвагу моцным пазыцыям палякаў<ref name="Arlou">[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]], [[Уладзімер Каткоўскі|Каткоўскі Ў.]] [http://www.svaboda.org/content/article/792180.html Вільня, Вялікае Княства і Беларусь — поўны тэкст онлайнавай канфэрэнцыі з Уладзімерам Арловым], [[Радыё Свабода]], 8 лютага 2005 г.</ref>. Яны пачалі заахвочваць летувіскія асьвету і друк<ref name="Katlarcuk">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>, летувіскую мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Летувіскую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Тым часам яшчэ перад паўстаньнем біскуп [[Матэвус Валанчус]] дамогся дазволу адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-летувіску<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>.
[[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]]
У 1863 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў на сродкі Віленскай навучальнай акругі вялікім накладам надрукаваў «[[Рассказы на белорусском наречии (1863)|Рассказы на белорусском наречии]]» (выдавалася за зборнік ананімных «народных» твораў) — кнігу да чытаньня ў [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]], дзе гістарычным ліцьвінам навязваўся ідэалягічны штамп расейскага [[імпэрыялізм]]у дзеля абгрунтаваньня прынцыпаў [[Русіфікацыя Беларусі|іх русіфікацыі]] і асыміляцыі<ref>Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 11.</ref>: у першым творы «Кто булы наши найдавнійшіи диды и якая их була доля до уніи?» аўтар (відаць, [[Міхаіл Каяловіч]]<ref name="Chaustovic-2001-9">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 9.</ref>) апавядае пра «літоўскую заваёву Беларусі»{{Заўвага|Хоць супольнае жыцьцё беларусаў з «заваёўнікамі» ў гэтым творы падаецца досыць станоўча<ref name="Tokc-2006"/>}}, называючы «літвінамі» летувісаў<ref name="Tokc-2006">[[Сяргей Токць|Токць С.]] Абуджэнне заходнерусізму ў інтэграцыйным канструктывізме А. Бендзіна // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Т. 13, сш. 2 (снежань 2006). С. 388—419.</ref>, у другім творы праводзіцца думка, што «''нашы дзяды былі рускімі, але сталі над імі панаваць ліцьвіны і палякі ды прымусілі прыняць унію, каб ператварыць нас у палякаў і католікаў''»<ref name="Chaustovic-2001-9"/>, трэці твор «Великая помылка наших белорусов» заканчваецца заклікам, што «''Русскими, а не Поляками мы повинны называтца''»<ref>Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 10.</ref>, у чацьвертым творы прапагандуецца навучаньне дзяцей у расейскіх школах<ref>Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 11.</ref>. Выдадзены ў 1870 годзе Імпэратарскай акадэміяй навук у [[Санкт-Пецярбург]]у «Словарь белорусского наречия» [[Іван Насовіч|Івана Насовіча]] падае да беларускага слова «литвин» расейскі адпаведнік «литовец» і прыклад ужываньня «''литвин як лин''»{{Заўвага|Выдадзены ў 2011 годзе [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі]] «Слоўнік беларускіх народных параўнанняў» дае наступнае тлумачэньне выразу «''літвін як лін''»: «''Пра характар колішняга беларуса — дужага, моцнага, выкрутлівага, якога голай рукой ня возьмеш''»<ref>Слоўнік беларускіх народных параўнанняў. — {{Менск (Мінск)}}: Беларуская навука, 2011. С. 241.</ref>}}, сьледам падаецца слова «[[Літвякі (неадназначнасьць)|литвяк]]», якому даецца расейскае тлумачэньне «тоже, что литвин» і прыклад ужываньня «''литвяки по нашему не говоруць''»<ref>Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб, 1870. С. 269.</ref>. Тым часам у якасьці прыкладу да слова «[[Бацьвіньне|боцвинне]]» падаецца «''Кузьма и Дземьян два лицвины, принешли горшочек боцвиння''»<ref name="Nasovic-1870-31">Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб, 1870. [https://books.google.by/books?id=tRsOdAcJl5MC&pg=PA31&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi1tLettczzAhUkSfEDHd_MCTQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&f=false С. 31].</ref>{{Заўвага|Як зазначаюць сучасныя дасьледнікі, сьвятых Кузьму і Дзям’яна беларусы здаўна лічылі сваімі апекунамі і дарадцамі: у беларускім фальклёры адлюстроўваецца вера ў тое, што Кузьма і Дзям’ян дапамагалі сялянам у іх галоўных клопатах — сенакосе, падрыхтоўцы да жніва, малацьбе. Сярод іншага, менавіта Кузьма і Дзям’ян дапамагаюць ліцьвіну паводле сюжэту ўкраінскай інтэрмэдыі XVIII стагодзьдьзя<ref name="Kabrzyckaja-2007">Кабржыцкая Т., Рагойша У. Феномен часу: драматургія Кіева-Магілянцаў як выява ўкраінска-беларускай культурнай супольнасці // Беларусь і беларусы ў прасторы і часе: зборнік да 75-годдзя прафесара Адама Мальдзіса / Грамадскае аб’яднанне «Міжнародная асацыяцыя беларусістаў», Польскі інстытут у Мінску. — {{Менск (Мінск)}}, 2007. С. 140―151</ref>}}. Гэты ж слоўнік да вядомай беларускай назвы расейцаў — [[маскаль]] — падае толькі адно расейскае значэньне «солдат»<ref>Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб, 1870. С. 290.</ref>.
7 лютага 1869 году літоўскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб абмаскаліць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>.
[[Файл:Littauischen Sprachgebiets (1876).jpg|значак|Мапа абшару з часткова летувіскамоўным насельніцтвам, большая частка якога азначаецца [[Жамойць|Жамойцю]] ({{мова-de|Samogitien|скарочана}}). Аўтар — прафэсар [[Кёнігсбэрг|Кёнігсбэрскага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрыдрых Куршат||en|Friedrich Kurschat}}, 1876 г.]]
У 218-м томе (1881 год) афіцыйнага часопіса Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначалася<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 218 (1881). [https://books.google.by/books?id=-BkFAAAAYAAJ&pg=RA3-PA299&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0r-DJicLzAhWdQvEDHUzGBMI4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 299].</ref>:
{{Цытата|Зрэшты, варта заўважыць, што назвы «Жмудзіны» і «Літвіны» (Літоўцы) у лінгвістычна-этнаграфічным сэнсе далёка не супадаюць зь іх гістарычным значэньнем і зь іх папулярным ужываньнем у цяперашні час. Шмат хто называе «Жмудзінамі» ўсіх сапраўдных Літоўцаў, у супрацьлегласьць «Літвінаў», гэта значыць людзям не літоўскага, але славянскага этнаграфічнага паходжаньня, якія жывуць у Літве, альбо ў супрацьлегласьць «літвінаў» як наогул жыхарам гістарычнай Літвы без адрозьненьня іх паходжаньня. Пры такім поглядзе замест назвы «літоўская мова» ўжываюць «жамойцкая мова».
{{арыгінал|ru|Впрочем, следует заметить, что названия «Жмудины» и «Литвины» (Литовцы) в лингвистико-этнографическом смысле далеко не совпадают с их историческим значением и с их популярным употреблением в настоящее время. Многие называют «Жмудинами» всех настоящих Литовцев, в противоположность «Литвинам», то есть людям не литовского, но славянского этнографического происхождения, живущим в Литве, или же в противоположность «Литвинам» как вообще жителям исторической Литвы без различия их происхождения. При таком взгляде вместо названия «литовский язык» употребляют «язык жмудский».}}
|
}}
[[Файл:Мяжа перавагі летувіскай мовы на Віленшчыне (1908).jpg|значак|Мяжа перавагі летувіскай мовы ([[Вільня]] і [[Трокі]] з ваколіцамі не ўваходзяць у летувіскамоўны арэал) паводле [[Летувізацыя|жмудзінафіла («літвамана»)]] [[Міхал Піюс Ромэр|Міхала Ромэра]], 1908 г.]]
У 1885 годзе ў расейскай прэсе Паўночна-Заходняга краю асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})<ref>Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&pg=PP3&dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 224].</ref>. Урэшце, у 1888 годзе начальнік [[Віленскі цэнтральны архіў старажытных актаў|Віленскага цэнтральнага архіву старажытных актаў]] [[латыш]] з паходжаньня [[Іван Спрогіс]], які разам зь сям’ёй дзеля паляпшэньня сацыяльнага становішча зьмяніў [[Лютэранства|лютэранскую веру]] на [[Расейская праваслаўная царква|маскоўскую]] [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] (сярод іншага, гэты дзяяч спрабаваў сьцьвярджаць «расейскі» характар Вялікага Княства Літоўскага, азначаў беларускую газэту [[Наша Ніва]] як «''вядомае сэпаратысцкае выданьне, якое выдаецца за польскія грошы з мэтай убіць клін паміж беларусамі і [[расейцы|вялікарусамі]] паводле прыкладу ўкраінцаў''», беларускую мову лічыў «сапсаванай вэрсіяй» [[Расейская мова|расейскай]] і, увогуле, актыўна займаўся антыбеларускай прапагандай на карысьць «вялікай расейскай нацыі»<ref>Ціхаміраў А. Іван (Яніс) Спрогіс і беларускасць // Латыши и белорусы вместе сквозь века: сб. науч. ст. Вып. 5, 2016. С. 9—18.</ref>), зрабіў наступную заяву ў выдадзеным пры падтрымцы расейскіх ўладаў «Геаграфічным слоўніку даўняй Жамойцкай зямлі XVI стагодзьдзя»: «''У гэтым пункце лічу неабходным зрабіць заўвагу, што ўжываныя ў цяперашні час некаторымі пісьменьнікамі і навукоўцамі выразы пра мову літоўцаў „літоўская мова“, „жамойцкая мова“ як штосьці адзін ад аднаго аддаленае і ці ледзь не супрацьлеглае, ня маюць для сябе апраўданьня ў апісаных мною юрыдычных актах XVI стагодзьдзя. Існавала Жамойцкая зямля (таксама — Жамойцкае княства, Жамойць), але не існавала жамойцкай або жмудзкай мовы. Для ўсіх літоўцаў, як бы не называлася займаная імі мясцовасьць (у тым ліку на першым пляне Жамойцкая зямля), была адна мова — літоўская»<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. VII.</ref>{{Заўвага|Дзеля абгрунтаваньня гэтага сьцьверджаньня Іван Спрогіс прывёў пэўныя вытрымкі зь некалькіх крыніцаў (найбольшую вядомасьць атрымала датаваная 1597 годам — «''по литовску Ожолиос, а по руску Дубины''», цытаваная ў тым ліку дзеячом і прапагандыстам [[Расейская акупацыя Беларусі|расейскай акупацыйнай адміністрацыі]] ў [[Беларусь|Беларусі]] — [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] — [[Ігар Марзалюк|Ігарам Марзалюком]]<ref>[[Ігар Марзалюк|Марзалюк І.]] Тэрміналогія этнічнай гісторыі Беларусі // Гістарычны альманах. Т. 9 (2003). С. 115—116.</ref>), арыгінальныя сканы якіх, нягледзячы на відавочную важнасьць для летувіскай гістарыяграфіі, дагэтуль не зьявіліся ў адкрытым доступе (у летувіскай публікацыі 1998 году, дзе цытуюцца тыя ж самыя выразы, аўтар спасылаецца не на арыгіналы дакумэнтаў у архівах, а на твор Спрогіса<ref>Garliauskas V. Lietuviškos oikonimų lytys nelietuviškuose XVI—XIX a. šaltiniuose // Lietuvių kalbotyros klausimai. Nr. 40, 1998. P. 123.</ref>)}}.
Як прызнае летувіскі этноляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пятрас Кальнюс||lt|Petras Kalnius}}, у афіцыйных дакумэнтах Расейскай імпэрыі азначэньне жамойцкай мовы ў якасьці «літоўскай» ({{мова-ru|«литовский язык»|скарочана}}) — як і само паняцьце «літоўскі народ» ({{мова-ru|«литовский народ»|скарочана}}) датычна летувісаў Віленскай і Ковенскай губэрняў — пачало дамінаваць толькі ў 1890—1900-я гады<ref>Kalnius P. Žemaičių etniškumo sampratos XIX a. šaltiniuose. 2. Nuo žemaičių kultūrinio sąjūdžio iki XIX a. pab // Liaudies kultūra. 2 (131), 2010. P. 22.</ref>.
Знаходжаньне часткі этнічнай Летувы (г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летувы]]») у складзе [[Прусія|Прусіі]] дазволіла да 1904 году ў [[Тыльзыт|Тыльзыце]] і [[Каралявец|Караляўцы]] выдаць па-летувіску каля 3300 найменьняў кніг і каля 120 пэрыядычных выданьняў агульным накладам некалькі мільёнаў асобнікаў<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>. Тым часам багата літаратуры па-летувіску выходзіла і ў Расейскай імпэрыі: буквары, граматыкі, календары, малітоўнікі, кантычкі, катэхізмы (па паўстаньні 1863—1864 гадоў расейскія ўлады ня сталі забараняць друк па-летувіску, але змусілі перавесьці яго на [[кірыліца|кірыліцу]])<ref name="Arlou-2012-349"/>.
Сярод летувіскіх аўтараў традыцыйна бытуе думка, што ў другой палове XIX стагодзьдзя за панаваньнем Расейскай імпэрыі, улады якой забаранілі беларускамоўныя адукацыйна-культурніцкую дзейнасьць і друк, нібы адбылася маштабная славянізацыя гістарычна «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]]» (летувіскіх) земляў зь пераходам тамтэйшага насельніцтва зь летувіскай мовы на беларускую, аднак пра брак нейкай масавай «беларусізацыі» летувісаў у гэты час сьведчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) у [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]: 17,56% ад усяго насельніцтва на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці жыхароў Віленшчыны з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую (а не летувіскую) мову, што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
Фармаваньне сучаснай літаратурнай летувіскай мовы адбылося ў канцы XIX ст. на базе найбольш архаічных гаворках ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] (сярэдні варыянт кніжнай летувіскай мовы XVII стагодзьдзя — гістарычная жамойцкая мова ў Вялікім Княстве Літоўскім)<ref name="Sviazynski-2005-209"/>. Тым часам яшчэ ў першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці (Дыянізі Пашкевіч, Людвік Юцэвіч, [[Сыманас Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў<ref>Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.</ref>.
<gallery caption="Летувіскія кнігі, мова якіх у назове азначаецца як жамойцкая (усе да здушэньня паўстаньня 1863—1864 гадоў)" widths=150 heights=150 class="center">
Historyia szwenta isz łotinyszka liźuwia pardieta ant żemaytyszka par Symona Stanewisze Żemayty (1823).jpg|(«''liźuwia... żemaytyszka''»). Вільня, 1823 г.
S. Tamosziaus à Kempis zokana kanauniku regularnuju pagal rieda s. Augustina... O dabar ysz łotiniszkos ant źemaytyszkos kałbas diel nuopełna dusziu nobaźnu yszgulditas par kuniga Antona Sawicki Tyrkszluse (1828).jpg|(«''źemaytyszkos kałbas''»). Вільня, 1828 г.
Kałbas dusziu su Diewu. Iszimtas isz knigu szwęta Augustyna, yr ant Źemaytyszka leźuwe iszguldytas metuose 1827 par kuniga Antona Sawicki wietyninka tuo kartu baźniczios miestele Gargźdu Źemaycziuose (1829).jpg|(«''Źemaytyszka leźuwe''»). Вільня, 1829 г.
Pawinastis krykscionyszkas arba Pamoksłas trumpas apey tay ką pawinas koźnas Katalikas źynoty... isz leźuwie Lękiszka ant ziemaytyszka su nekureys pridotkays pardietas (1830).jpg|(«''leźuwie... ziemaytyszka''»), 1830 г.
</gallery>
<gallery widths=150 heights=150 class="center">
Spasabay wedyma giera yr krykszczioniszka giwenyma par wiena kunega francuzyszkay paraszity, wo dabarcziou ant źemaytiszka leźuwy iszguldity yr antratiek padauginty par kunega Kazimiera Pryałgawski (1845).jpg|(«''źemaytiszka leźuwy''»). Вільня, 1845 г.
Moksłas krykszczionyszkas dydesis... O dabar ant Źemajtyszkos kałbos par kuniga Antona Janikowicze klebona Płatelu iszgulditas (1845).jpg|(«''Źemajtyszkos kałbos''»). Вільня, 1845 г.
Pasakas Phedro iszgúldę isz łotiniszkos kałbos i żamajtiszką Motiejus Szauklys (1846).jpg|(«''kałbos... żamajtiszką''»). Пецярбург, 1846 г.
Knigele apej zinias draugistes nuosituriejimo... Ziamajcziu kalboj diel anu duszes ir kuna gieribes paraszita par kuniga Simforiona Mieleszka, zokonika szwenta Dominika (1846).jpg|(«''Ziamajcziu kalboj''»). Пецярбург, 1846 г.
</gallery>
<gallery widths=150 heights=150 class="center">
Didžioji nediele dieł iszganingos naudos krikszczionu isz lenkiszkos ant żemajtiszkos kalbos iszguldita par kunega Wincenta Szurewicze żemajti (1847).jpg|(«''żemajtiszkos kalbos''»). Вільня, 1847 г.
Pamokimas a'pe auginimą taboku, kóri iszraszę gudiszkaj D. Strukow o i Źiamajtiû kałbą iszgoldę Jonas Girdenis (1847).jpg|(«''Źiamajtiû kałbą''»). Пецярбург, 1847 г.
Parodimas kajp apinius auginti pagał Naujujû pritirimû, kórius apskélbę teutoniszkaj B. A. Grunards o Iszgóldę i Žiamajtiû kałbą Jonas Ragaunis (1847).jpg|(«''Žiamajtiû kałbą''»). Пецярбург, 1847 г.
Pamoksłą ape sodnus arba dajginus wajsingû mediû ĩszraszytą nu Joan. Herm. Zigras ĩszgoldę ĩsz teutonû kałbos i źámajtiû Anton's Źejmys (1849).jpg|(«''kałbos... źámajtiû''»). Пецярбург, 1849 г.
</gallery>
<gallery widths=150 heights=150 class="center">
Pamôkimą kajp rinkti medĩnès siekłàs pargóldę ĩsz gudû kałbos i źámajtiû kałbą Jonas Purwys (1849).jpg|(«''źámajtiû kałbą''»). Пецярбург, 1849 г.
Kiali i dangu par iwajrius szio swieta kriźelus kanakados lankiszkaj paraszitą, dabar źemajtiszkaj iszgulde kunegas Wincentas Juzumowicze (1857).jpg|(«''źemajtiszkaj''»). Вільня, 1857 г.
Źenkłas wisudidziausios małones del dusziu cziszcziuj kentancziu. Isz lenkiszka raszta unt żemajtiszkos kałbos parwerstas par K.A.M. (1860).jpg|(«''żemajtiszkos kałbos''»). Вільня, 1860 г.
Giwenimas żmogaus krikszczionies, arba Izsguldimas prisakimu Wieszpaties Diewa ir baźninczios szwentos źiamajtiszkaj paraszitas par kunega Wincenta Juzumowicze (1861).jpg|(«''źiamajtiszkaj''»). Вільня, 1861 г.
</gallery>
=== Летувіская Рэспубліка ===
Паводле летувіскага лінгвіста [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]], ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай Летувіскай Рэспубліцы — у 1918 годзе<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>.
Сучасныя летувіскія мовазнаўцы адрозьніваюць у летувіскай мове два галоўныя [[дыялект]]ы: [[аўкштайцкі дыялект|аўкштоцкі]] й [[жамойцкі дыялект|жамойцкі]], якія сваім парадкам падзяляюцца на паддыялекты.
== Альфабэт ==
Дзеля запісу летувіскай мовы з XVI стагодзьдзя выкарыстоўваецца трохі мадыфікаваны [[лацінскі альфабэт]]. Разам з тым, у дакумэнце [[Вількамір]]скага [[Гродзкі суд|гродзкага суду]] захаваўся фрагмэнт [[Кірыліца (летувіская мова)|кірылічнага]] запісу летувіскай цытаты пасярод [[Старабеларуская мова|беларускага тэксту]]: «''Падданая вашая, да іменіча і дому вашага Ґаідамоўскага ў полю Курклеўскам… прыслухаючая, домам мешкаючая ў сяле Макілях, называемым Нацавічамі,… паxвалку на здароўе сына Дзешуковага… учыніла мовячы тымі словы: „Жыноки, ку нежыдеси илкгаи ант ся света“''»<ref name="Jablonskis-1973-291"/>.
У другой палове 1860-х гадоў улады Расейскай імпэрыі спрабавалі перавесьці летувіскую мову на кірыліцу, што, аднак, вынікаў не прынесла праз супраціў з боку летувісаў. У 1901—1905 гадох праводзілася рэформа правапісу, калі таксама ўнесьлі зьмены ў альфабэт.
Летувіскі [[альфабэт]] складаецца з 32 літараў. У яго аснове — [[Чэская мова|чэская]] традыцыя (дыякрытычныя знакі для пазначэньня шыпячых), [[Польская мова|польская]] традыцыя захавался ў напісаньні літараў, які раней перадавалі насавыя галосныя і цяпер служаць дзеля адрозьненьня [[Амонім|аманімуючых]] словаў і граматычных формаў<ref name="Sviazynski-2005-208"/>.
{|
|
{| class="wikitable"
! № !! Літара !! Назва !! Гучаньне ([[Міжнародны фанэтычны альфабэт|МФА]])
|-
| 1
! A a
| ''a''
| [ ɑ ]
|-
| 2
! [[Ą|Ą ą]]
| ''a nosinė''
| [ ɑː ]
|-
| 3
! B b
| ''bė''
| [ b ]
|-
| 4
! C c
| ''cė''
| [ t͡s ]
|-
| 5
! [[Č|Č č]]
| ''čė''
| [ t͡ʃ ]
|-
| 6
! D d
| ''dė''
| [ d ]
|-
| 7
! E e
| ''e''
| [ ɛ ] [ æː ]
|-
| 8
! [[Ę|Ę ę]]
| ''e nosinė''
| [ æː ]
|-
| 9
! [[Ė|Ė ė]]
| ''ė''
| [ eː ]
|-
| 10
! F f
| ''ef''
| [ f ]
|-
| 11
! G g
| ''gė''
| [ g ]
|-
| 12
! H h
| ''ha''
| [ ɣ ]
|-
| 13
! I i
| ''i trumpoji''
| [ ɪ ]
|-
| 14
! Į į
| ''i nosinė''
| [ iː ]
|-
| 15
! Y y
| ''i ilgoji''
| [ iː ]
|-
| 16
! J j
| ''jot''
| [ j ]
|}
| ||
|valign=top|
{|class="wikitable"
! № !! Літара !! Назва !! Гучаньне ([[Міжнародны фанэтычны альфабэт|МФА]])
|-
| 17
! K k
| ''ka''
| [ k ]
|-
| 18
!L l
| ''el''
| [ ɫ ]
|-
| 19
! M m
| ''em''
| [ m ]
|-
| 20
! N n
| ''en''
| [ n ]
|-
| 21
! O o
| ''o''
| [ ɔ ] [ oː ]
|-
| 22
! P p
| ''pė''
| [ p ]
|-
| 23
! R r
| ''er''
| [ r ]
|-
| 24
! S s
| ''es''
| [ s ]
|-
| 25
! [[Š|Š š]]
| ''eš''
| [ ʃ ]
|-
| 26
! T t
| ''tė''
| [ t ]
|-
| 27
! U u
| ''u''
| [ ʊ ]
|-
| 28
! [[Ų|Ų ų]]
| ''u nosinė''
| [ uː ]
|-
| 29
! [[Ū|Ū ū]]
| ''u ilgoji''
| [ uː ]
|-
| 30
! V v
| ''vė''
| [ ʋ ]
|-
| 31
! Z z
| ''zė''
| [ z ]
|-
| 32
! [[Ž|Ž ž]]
| ''žė''
| [ ʒ ]
|}
|}
Дзеля запісу пэўных зычных і галосных гукаў выкарыстоўваюцца камбінацыі, напрыклад, ch — х.
== Граматыка ==
Летувіская мова захавала ад індаэўрапейскай эпохі складаную граматычную сыстэму, якая шмат у чым агульная з [[Славянскія мовы|славянскай]]<ref name="Sviazynski-2005-209"/>: 2 роды і 5 скланеньняў назоўнікаў, парны лік, 7 склонаў, у тым ліку клічны; множныя лічэбнікі, апроч колькасных, парадкавых і дробавых; ускосны лад дзеяслова, апроч абвеснага, умоўнага і загаднага, складаная сыстэма формаў дзеепрыметнікаў і дзеепрыслоўяў у залежнасьці ад часу, трываньня і стану; ужываньне дзеепрыметнікаў і дзеепрыслоўяў у ролі выказьніка, архаічныя сынтаксічныя звароты тыпу давальны самастойны ды іншае.
Граматыка летувіскай мовы няпростая, але падпарадкаваная строгім правілам. Летувіская — мова з разьвітай сыстэмай [[флексія]]ў, што робіць лацінскую падобнай на яе, асабліва ў сваім фіксаваньні склонавых канчаткаў і выкарыстаньні для апісаньня [[назоўнік]]аў разьмешчаных перад ім прыметнікаў або іншых назоўнікаў, якія ставяцца ў родным склоне. Назвы склонаў назоўнікаў (''linksniai''): ''vardininkas'' ([[назоўны склон|назоўны]]), ''kilmininkas'' ([[родны склон|родны]]), ''naudininkas'' ([[давальны склон|давальны]]), ''galininkas'' ([[вінавальны склон|вінавальны]]), ''įnagininkas'' ([[творны склон|творны]]), ''vietininkas'' ([[месны склон|месны]]) i ''šauksmininkas'' ([[клічны склон|клічны]]). У летувіскай мове няма артыкляў. Існуе чатыры часы [[дзеяслоў|дзеясловаў]]: цяперашні, будучы, мінулы, радзей выкарыстоўваецца шматразовы мінулы. Летувіская мова адрозьніваецца багацьцем [[дзеепрыметнік]]аў, якіх некалькі дзясяткаў. Націск зьяўляецца рухомым і свабодным, што азначае, што можа падаць на кожны склад у выразе, а таксама зьмяняць сваю пазыцыю пры зьмене выразу.
Летувіская мова вельмі цікавая для мовазнаўства, бо шмат у чым захавала некаторыя марфалягічныя асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]] — мовы, у выніку распаду якой быў закладзены пачатак будучаму ўтварэньню моваў [[індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскай]] сям’і.
== Лексыка ==
Базавая лексыка летувіскай мовы мае невялікую колькасьць [[запазычаньне|запазычаньняў]]. Ёсьць старыя запазычаньні (''senieji skoliniai'', ''buslas'') з моваў суседніх рэгіёнаў. Сярод іх: ''stiklas'' (шкло), ''muilas'' (мыла), ''gatvė'' ад славянскага «гатво», дарога, ''spinta'' ад нямецкага ''der Spind''. Ёсьць таксама словы лацінскага і грэцкага паходжаньня (''ciklas'', ''schema'' і г. д.). Па аднаўленьні Летувой незалежнасьці ўзмацняецца ўплыў [[Ангельская мова|ангельскай]] мовы (''hakeris'', ''singlas'' ды іншыя).
Адзначаецца, што абсалютная большасьць зь мільёну словаў, запісаных у Вялікім слоўніку летувіскай мовы, нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>.
== Агульныя рысы зь беларускай мовай і яе гістарычны ўплыў ==
[[Файл:BROMA ATWERTA Ing WIECZNASTI (in Lithuanian language) by Mykolas Olševskis, Vilnius, 1753.jpg|значак|Летувіская кніга «Broma atwerta ing wiecznastį» ({{мова-be|«Брама, адчыненая да вечнасьці»|скарочана}}, сучаснае {{мова-lt|«Vartai, atverti į amžinybę»|скарочана}}), выдадзеная ў Вільні, 1753 год]]
Польская мовазнаўца {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ніна Бароўская||pl|Nina Borowska}} адзначала: «''Бясьпярэчным довадам існаваньня хрысьціянства ў Літве да часоў Ягайлы, у кожным разе, ёсьць склад літоўскай царкоўнай тэрміналёгіі. Гэта было хрысьціянства ўсходняга абраду з славянска-рускай царкоўнай тэрміналёгіяй. Хрост Літвы, учынены Ягайлам, трэба разумець, відаць, гэтак, што ён замяніў усходні, праваслаўны абрад, што існаваў дагэтуль пры княскіх дварох, сярод некаторай часткі паноў, рыцарства і мяшчанства — каталіцкім…''»<ref>Borowska N. Wpływy słowiańskie na litewską terminologię kościelną na podstawie Dictionarum Szyrwida. // Studia z filologii polskiej i słowiańskiej. T. II. — Warszawa, 1957. S. 364—365.</ref>. Мовазнаўца [[Альфрэд Зэн]] пісаў: «''Польскія місіянэры, якія прыйшлі да літоўцаў, знайшлі ў іх ужо гатовую царкоўную тэрміналёгію, якую яны прынялі бязь зьменаў. Гэтая тэрміналёгія была беларускага паходжаньня. Літоўцы ўзялі яе ад беларускіх місіянэраў, значыць, ад праваслаўных. Гэтая праваслаўная місія, відаць, была пасьпяховай. Яна была такой пасьпяховай, што частка гэтай беларускай тэрміналёгіі захавалася аж да дваццатага стагодзьдзя''»<ref>Зинкявичус З. К истории литовских личных имѐн восточнославянского происхождения // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 152.</ref><ref>Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 162.</ref>.
Пра беларускія царкоўныя тэрміны ў жамойцкай мове пісаў яшчэ летувіскі мовазнаўца [[Казімерас Буга]]: «''Усе гэтыя хрысьціянскія тэрміны, бяз сумневу, ужо карысталіся правамі грамадзянства да 1386 году; інакш на месцы рускіх тэрмінаў мы мелі б польскія<ref name="Zinkiavicus-1980-151-152">Зинкявичус З. К истории литовских личных имѐн восточнославянского происхождения // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 151—152.</ref>. <…> У сваёй мове мы маем багата паказьнікаў на тое, хто былі першыя пашыральнікі хрысьціянскае рэлігіі ў Літве <…>. Моўныя зьявы прымусілі мяне прызнаць, што для літоўцаў хрысьціянства не было чыста чужым яшчэ да хросту Ягайлы. Назвы хрысьціянскіх паняцьцяў паказваюць, што літоўцы навучаліся веры ад усходу, уласна, ад беларусаў. Пра тое, што беларусы былі настаўнікамі рэлігіі, сьведчаць наступныя словы: 1) назвы дзён: nedėlia (нядзеля), utarnikas (аўторак), sereda (серада) ды інш.; 2) назвы сьвятаў: kučia (куцця), velykos (Вялікдзень), verbų nedėlia (Вербная нядзеля), blovieščios (Благавешчаньне, Блавешчаньне); 3) krikštas (хрост), kumas (кум), gavėnia (гавеньне, пост); 4) хрысьціянскія ўласныя імёны: Alena, Ulijona, Povilas, Algenia <…>. Жамойцкі дыялект захаваў для нас cirkva — вельмі старую назву беларускае царквы. Гэтае слова ёсьць найлепшым сьведкам таго, што беларусы мелі свае цэрквы на жамойцкай зямлі ў XI і першай палове XII стагодзьдзя''»<ref name="Zinkiavicus-1980-151-152"/>. Летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]] на грунце свайго дасьледваньня антрапаніміі і хрысьціянскай тэрміналёгіі адзначыў: «''Відаць, хрысьціянская царква ўсходняга абраду пачала ўплываць на Літву яшчэ ў XI стагоддзі, але асабліва моцным уплыў быў ад другой паловы XII стагодзьдзя. Большасьць хрысьціянскіх (царкоўных) тэрмінаў, у тым ліку і нейкая частка ўласных імёнаў, у літоўскую мову прыйшла ад усходнеславянскіх суседзяў яшчэ да пачатку XIV стагодзьдзя''»<ref>Зинкявичус З. К истории литовских личных имѐн восточнославянского происхождения // Балто-славянские этноязыковые контакты. — Москва, 1980. С. 139.</ref><ref>Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 34—35.</ref>.
Агульнавядомым ёсьць тое, што ў старой летувіскай мове значны пласт складалі словы беларускага паходжаньня<ref name="Sviazynski-2005-209"/>. Агульныя рысы паміж летувіскай і беларускай мовамі таксама былі ў [[фанэтыка|фанэтыцы]], [[Марфалёгія (мовазнаўства)|марфалёгіі]] і [[сынтаксіс]]е: паводле беларускага лінгвіста [[Уладзімер Сьвяжынскі|Ўладзімера Сьвяжынскага]] — гэта пазыцыйная мяккасьць зычных, [[ётацыя]] пры зьбегу галосных, [[клічны склон]], параўнальная ступень прыметнікаў і прыслоўяў з прыназоўнікам «за», асобная форма загаднага ладу дзеля выразу супольнага дзеяньня, дробавыя лічэбнікі, структурна-сэмантычная блізкасьць пэўных займеньнікаў, агульная [[Валентнасьць|валентавасьць]] паасобных дзеясловаў, канструкцыі тыпу «хвораму палепшала», пераважнае ўжываньне роднага склону з адмоўем, канструкцыі зь дзеясловам «мець», даслоўнае супадзеньне спалучэньняў тыпу «ставіць хату» ды іншае<ref name="Sviazynski-2005-209"/>.
У XX стагодзьдзі ўлады [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] спрабавалі замяніць традыцыйныя гістарычныя беларускія назвы мясцовасьцяў, а таксама імёны людзей на адпаведныя [[Летувізацыя|запазычаньні зь летувіскае мовы]].
== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|2}}
* [[Вінцук Вячорка|Вячорка В.]] Кароткая граматыка літоўскай мовы. — Менск, 2010. — {{nowrap|116 с.}} (Сэрыя «Беларускія ЭўраГраматыкі»). {{ISBN|978-985-448-091-6}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}}
* [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://pawet.net/ns/2020/12/%E2%84%96_12_(1475).html Замак на пяску або У лабірынце суфіксаў і канчаткаў] // [[Наша слова]]. № 12 (1475), 18 сакавіка 2020. С. 3.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* Bense G. Deutsch-litauische Kulturbeziehungen: Kolloquium zu Ehren von August Schleicher an der Friedrich-Schiller-Universität Jena. — Jena/Erlangen: Mayer Verlag GmbH, 1994. {{ISBN|3-925978-38-0}}
* Jähnert K. Litauisch — Wort für Wort. — Bielefeld: REISE KNOW-HOW Verlag Peter Rump GmbH, 2003. {{ISBN|3-89416-244-9}}
* Schleicher A. Handbuch der litauischen Sprache. 2 Bde. 1856/57.
* Encyclopedia Lituanica. I—VI. — Boston, 1970—1978
* Remys E. Review of Modern Lithuanian Grammar. Lithuanian Research and Studies Center. — Chicago, 2003.
* [[Зігмас Зінкявічус|Zinkevičius Z.]] The history of the Lithuanian language / Inst. of Lithuanian lang.; Ed. R. Bendes. — Vilnius : Mokslo ir encikl. l-kla, 1996. — 333 p.
* Dabartinės lietuvių kalbos žodynas. — Vilnius, 1972.
* Kazlauskas J. Lietuvių kalbos istorinė gramatika. — Vilnius, 1968.
* Križinauskas J. A. Vokiečių-lietuvių lietuvių-vokiečių kalbų žodynas. Deutsch-litauisches litauisch-deutsches Wörterbuch. — Vilnius: TEV Verlag, 2003. {{ISBN|9986-546-94-X}}
* Lietuvių kalbos gramatika. T. 1—2. — Vilnius, 1965—1971.
* Lietuvių kalbos žodynas. T. 1—8. — Vilnius, 1941—1970.
* Zinkevičius Z. Lietuvių dialektologija. — Vilnius, 1966.
* Zinkevičius Z. Lietuvių kalbos dialektologija. — Vilnius, 1994.
* Zinkevičius Z. Lietuviu kalbos istorija / Rec. V. Ambrazas. — T.6, Lietuviu kalba naujaisiais laikais. — Vilnius : Mokslo ir encikl. l-kla, 1994. — 394 p.
* Zinkevičius, Z. Lietuviu kalbos istorija: rodykles ir bibliogr. — T.6, Lietuviu kalba naujaisiais laikais. — Vilnius : Mokslo ir encikl. l-kla, 1995. — 374 p.
* [[Фэлікс Канечны|Koneczny F.]] Letuwa a Litwa // Przegląd Powszechny. Nr. 463, 1922. S. 38—45.
* Амбразас В., Вайткявичюте В., Валяцкене А. и др. Литовский язык. — В кн.: Языки народов СССР. Т. I. — М., 1966.
* Амбразас В. Некоторые следы балто-финских контактов в синтаксисе балтийских языков // Проблемы этногенеза и этнической истории балтов. — Вильнюс: Мокслас, 1985. С. 188—196.
* Зинкявичюс З. Литовская диалектология. — Вильнюс: Минтис, 1966. — 542 с.
* Зинкявичюс З. Откуда родом литовцы / З. Зинкявичюс, А. Лухтанас, Г. Чеснис. — Вильнюс: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2006. — 144 с.
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Interwiki|lt|летувіскай|}}
* [http://www.lki.lt/ Інстытут летувіскай мовы]
* [https://web.archive.org/web/20210420230752/http://www.vlkk.lt/ Дзяржаўная камісія летувіскай мовы]
* [https://web.archive.org/web/20060704095657/http://vki.lrs.lt/ Дзяржаўная інспэкцыя мовы]
* [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.
{{Балцкія мовы}}
{{МовыЭЗ}}
[[Катэгорыя:Летувіская мова| ]]
694wzy8lm5wtgf9dqji3bpclc0goezd
Важгінты
0
10884
2694178
1803751
2026-10-01T13:34:23Z
~2026-52784-49
100441
2694178
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Важгінты
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Важгінтаў
|Трансьлітараваная назва = Važhinty
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён = [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкі]]
|Сельсавет = [[Жамчужненскі сельсавет|Жамчужненскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 3
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 9
|Шырата сэкундаў = 15.9
|Даўгата градусаў = 25
|Даўгата хвілінаў = 45
|Даўгата сэкундаў = 32.6
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Важгі́нты'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 64.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Палонка (рака)|Палонкі]]. Уваходзяць у склад [[Жамчужненскі сельсавет|Жамчужненскага сельсавету]] [[Баранавіцкі раён|Баранавіцкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Вазгінт}}
Вазганд (Wasgand) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgand], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ваз|вас- (вос-, вес-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Васбут]], [[Вазгір]], [[Важгін]]; германскія імёны Wospot, Wasger, Wesikin) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] hwas 'востры, завостраны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref> або wasjan 'квітнець'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wospot#v=snippet&q=Wospot&f=false S. 320, 1637].</ref>, а аснова [[Гента (імя)|-генд- (-гент-, -гінт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гінтэр]], [[Ягінт|Агінт]], [[Эйгінт]]; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gands 'посах', пераноснае 'чары'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 17 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Жамчужненскі сельсавет}}
{{Баранавіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёну]]
[[Катэгорыя:Жамчужненскі сельсавет]]
g6fuyhjm6wiaid2fcqzu2gh9dco3nr4
Гальшаны
0
12998
2694309
2588818
2026-10-02T10:02:30Z
~2026-53016-44
100448
/* Назва */
2694309
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Гальшаны
|Лацінка = Halšany
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Гальшанаў
|Герб = Coat of Arms of Halszany, Belarus.svg
|Сьцяг = Flag of Halšany.svg
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі = 1280
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Ашмянскі раён|Ашмянскі]]
|Сельсавет = [[Гальшанскі сельсавет|Гальшанскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 981
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 231120
|СААТА =
|Выява = Halšany. Гальшаны (10.07.2005).jpg
|Апісаньне выявы = Панарама вёскі
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 15
|Шырата сэкундаў = 26
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 0
|Даўгата сэкундаў = 44
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Гальша́ны'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 89.</ref> — [[аграгарадок|вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на левым беразе ракі [[Гальшанка|Гальшанкі]]. Цэнтар [[Гальшанскі сельсавет|сельсавету]] [[Ашмянскі раён|Ашмянскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]. Насельніцтва на 2010 год — 981 чалавек. Знаходзяцца за 20 км ад [[Ашмяны|Ашмянаў]], за 12 км ад чыгуначнай станцыі [[Багданаў (Ашмянскі раён)|Багданаў]]; на шашы Ашмяны — [[Валожын]].
Гальшаны — даўняе [[места]] [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]), старажытны замак [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Да нашага часу тут захаваліся [[Гальшанскі замак|руіны замка]] [[Сапегі|Сапегаў]], [[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў (Гальшаны)|комплекс кляштару францішканаў з касьцёлам Сьвятога Яна Хрысьціцеля]] і [[Прыдарожная капліца (Гальшаны)|прыдарожная капліца]], помнікі архітэктуры XVI—XIX стагодзьдзяў.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Аліш}}
Алюш, Аліш або Альш (Alusch, Alisch<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Alsch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/alsch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Alsch], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=mmYSAAAAYAAJ&q=Alusch#v=snippet&q=Alusch&f=false S. 30, 37, 58].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы [[Германскія мовы|германскага]] імя Halsz (Alsz, Alisz)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 3.</ref>: ''Halsch'' (1383, 1460, 1466 і 1468 гады), ''Holsch'' (1469 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 247.</ref><ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 7. — Wrocław, 1984. S. 81.</ref>.
На думку географа [[Вадзім Жучкевіч|Вадзіма Жучкевіча]], [[тапонім]] Гальшаны ўтварыўся ад назвы дрэва — [[алешына|алешыны]]<ref>{{Літаратура/Кароткі тапанімічны слоўнік Беларусі|к}} С. 76.</ref>.
Назва мястэчка — як і прозьвішча роду [[Гальшанскія|Гальшанскіх]] — традыцыйна пісалася празь неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|Г (H)]]<ref>Литовская метрика. Т. 1. — Петербург, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=zKI-AQAAIAAJ&q=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B0%D0%BD%D1%8B#v=snippet&q=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B0%D0%BD%D1%8B&f=false С. 36].</ref>.
== Гісторыя ==
=== Вялікае Княства Літоўскае ===
Мітычны заснавальнік Гальшанаў — [[Гольша]], які паводле [[Легенда пра Палямона|легенды]] пра [[Палямонавічы|Палямонавічаў]], заклаў [[замак|горад]] на рацэ Карабелі, пачаў там княжыць і назваўся князем Гальшанскім. Гісторыкі XIX ст. лічылі, што гэта адбылося каля 1280 году. Гальшаны ўпамінаюцца таксама ў [[Хроніка Літоўская і Жамойцкая|Хроніцы Літоўскай і Жамойцкай]], у [[Наўгародзкі летапіс|Наўгародзкім летапісе]] пад 1387 і 1406 годам. Да сярэдзіны XVI ст. яны знаходзіліся ў валоданьні князёў Гальшанскіх. Адсюль паходзіла [[Соф’я Гальшанская]], жонка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Ягайла|Ягайлы]] — пачынальніца дынастыі [[Ягелоны|Ягелонаў]].
У канцы XIV — пачатку XV стагодзьдзяў Гальшаны мелі статус [[места]]. Тут быў цэнтар гандлю і рамёстваў, у тым ліку вытворчасьці кафлі зь мясцовай гліны. У 1440 і 1492 гадох у Гальшанскім замку зьбіраліся сходы ўплывовых фэўдалаў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[[Валеры Грынявецкі|Грынявецкі В.]] Гальшаны // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 493.</ref>.
З XV ст. у Гальшанах дзеяў касьцёл, з 1536 году ўпамінаецца царква, у XVI ст. адкрыўся кальвінскі збор. У сярэдзіне XVI ст. места перайшло ў валоданьне [[Сапегі|Сапегаў]], якія збудавалі тут вялізны замак, а таксама новы касьцёл (у 1618 годзе) і жылы корпус кляштару францішканаў. Апроч таго, яны заснавалі паперню (існавала да канца XVII ст.), якая выпускала вялікую колькасьць паперы высокай якасьці.
У XVIII ст. розныя часткі Гальшанаў знаходзіліся ў валоданьні Кунцэвічаў, Масевічаў, Пацаў і іншых. У 1746 годзе маёнтак перайшоў да Жабаў.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
[[Файл:Halšany. Гальшаны (A. Adam, 1812).jpg|значак|Панарама. А. Адам, 1812 г.]]
У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Гальшаны апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. Статус паселішча панізілі да [[мястэчка]], цэнтру воласьці [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]].
У 1832 годзе па здушэньні [[паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнага паўстаньня]] расейскія ўлады зачынілі кляштар францішканаў, у ягоных будынках разьмясьціўся вайсковы гарнізон. За часамі [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] адзін зь ягоных кіраўнікоў [[Зыгмунт Мінейка|З. Мінейка]] плянаваў зрабіць Гальшаны цэнтрам паўстаньня ў павеце. У 1871 годзе адбылося выступленьне сяляняў супраць мясцовага зямяніна і расейскіх уладаў. У канцы ХIХ ст. Гальшанскім замкам валодаў расейскі вайсковец Гарбанёў, на загад якога большую частку старажытнай фартэцыі разабралі на цэглу. На мяжы ХIХ—ХХ стагодзьдзяў у мястэчку працавалі 4 невялікія заводы, некалькі майстэрняў, крамы і млыны, дзеялі касьцёл, царква, 2 капліцы, сынагога і 4 юдэйскія малітоўныя дамы. Апрача штотыднёвых, некалькі разоў на год праводзіліся буйныя гальшанскія кірмашы. Спэцыфічным заняткам местачкоўцаў было вязаньне рукавіцаў, панчохаў, «гальшанскіх каптаноў».
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Гальшаны занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]].
<gallery caption="Старая графіка Гальшанаў" widths="150" heights="150" class="center">
Halšanski zamak. Гальшанскі замак (1800).jpg|[[Гальшанскі замак|Замак]]. Невядомы мастак, каля 1800 г.
Halšanski zamak. Гальшанскі замак (A. Adam, 1812).jpg|Замак. А. Адам, 1812 г.
Halšanski zamak. Гальшанскі замак (V. Dmachoŭski, 1853).jpg|Руіны замка. [[Вінцэнт Дмахоўскі|В. Дмахоўскі]], 1853 г.
Halšanski zamak. Гальшанскі замак (N. Orda, 18.05.1876).jpg|Замак. [[Напалеон Орда|Н. Орда]], 1876 г.
</gallery>
<gallery widths="150" heights="150" class="center">
Halšany. Гальшаны (N. Orda, 18.05.1876) (2).jpg|Мястэчка і замак. Н. Орда, 1876 г.
Halšany. Гальшаны (B. Tamaševič, 1896).jpg|Панарама мястэчка, 1896 г.
Halšany, Zamkavaja. Гальшаны, Замкавая (1896).jpg|Замкавая вуліца, 1896 г.
Halšany, Rynak-Trabskaja. Гальшаны, Рынак-Трабская (1896).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў (Гальшаны)|Касьцёл і кляштар францішканаў]], 1896 г.
</gallery>
=== Найноўшы час ===
25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Гальшаны абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]<ref name="at">{{Літаратура/150 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}</ref>. У пачатку 1919 году Гальшаны занялі бальшавікі. У ваколіцах мястэчка дзеялі антыбальшавіцкія ўзброеныя фармаваньні. У канцы красавіка 1919 году Гальшаны занялі польскія войскі, улетку 1920 году — зноў бальшавікі, пазьней зноў палякі. У 1920 годзе Гальшаны апынуліся ў складзе [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]], з 1922 году — міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе сталі цэнтрам гміны Ашмянскага павету [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]]. У гэты час тут існавалі польская і 2 юдэйскія школы, касьцёл, царква, сынагога, суд, крэдытна-ашчадная каса, заезны двор, карчма, пошта, тэлефонная станцыя на 10 абанэнтаў, аптэка, паліцэйскі пастарунак, жыдоўскі банк. У мястэчку быў разьвіты гандаль<ref>Корзун Э. Гальшаны // {{Літаратура/ЭГБ|2к}} С. 463.</ref>.
У 1939 годзе Гальшаны ўвайшлі ў [[БССР]], дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Ашмянскага раёну. На 1970 год тут было 425 двароў, на 1993 год — 487, на 1996 год — 495. У 2006 годзе паселішча атрымала афіцыйны статус «[[аграгарадок|аграгарадку]]», пры разбудове якога зьнішчылі некалькі даўніх камяніцаў, помнікаў гісторыі XIX ст.<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=3442 Аграгарадок замест габрэйскага банку] // [[Наша Ніва]]. 23 жніўня 2006 г.</ref>
<gallery caption="Мястэчка на старых здымках" widths="150" heights="150" class="center">
Halšanski zamak. Гальшанскі замак (1930-39).jpg|[[Гальшанскі замак|Замак]]
Halšanski zamak, Kaplica. Гальшанскі замак, Капліца (1939).jpg|Замак, капліца
Halšany, Ašmianskaja. Гальшаны, Ашмянская (1916).jpg|Панарама з боку Ашмянскай вуліцы
Halšany, Barunskaja. Гальшаны, Барунская (1916) (2).jpg|Вуліца Барунская
</gallery>
<gallery widths="150" heights="150" class="center">
Halšany, Trabskaja. Гальшаны, Трабская (1916).jpg|Вуліца Трабская
Halšany, Rynak-Trabskaja. Гальшаны, Рынак-Трабская (1915).jpg|Рынак. [[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў (Гальшаны)|Касьцёл і кляштар францішканаў]]
Halšany, Zamkavaja, Juraŭskaja. Гальшаны, Замкавая, Юраўская (1916) (3).jpg|Вуліца Замкавая, [[Царква Сьвятога Георгія (Гальшаны)|царква]]-[[мураўёўкі|мураўёўка]]
Halšanskaja synagoga. Гальшанская сынагога (1916).jpg|Сынагога
</gallery>
== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* '''XIX стагодзьдзе''': 1882 год — 2679 чал. (1040 муж. і 1639 жан.)<ref>Wejssenhof J. Holszany // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|3к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/102 102].</ref>; 1897 год — 2883 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1926 год — 1702 чал., 1970 год — 1745 чал.; 1993 год — 1277 чал.; 1996 год — 1260 чал.<ref>{{Літаратура/БелЭн|5к}} С. 6.</ref>; 1999 год — 1172 чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2006 год — 1075 чал.; 2010 год — 981 чал.
== Забудова ==
=== Вуліцы і пляцы ===
З [[урбананіміка|урбананімічнай]] спадчыны Гальшанаў да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Ашмянская, Барунская, Замкавая, Кляштарная, Трабская і Школьная. Гістарычны Рынак у наш час ня мае афіцыйнай назвы.
== Турыстычная інфармацыя ==
[[Файл:Galshany.jpg|значак|Панарама гістарычнага мястэчка]]
=== Інфраструктура ===
Гальшаны — цэнтар турызму нацыянальнага значэньня. Вёска ўваходзіць у турыстычныя маршруты: «Легенды Вялікага Княства Літоўскага» і «Дойлідзтва Налібоцкага краю»<ref>{{Літаратура/Турыстычная энцыкляпэдыя Беларусі|к}}</ref>.
=== Славутасьці ===
У Гальшанах, на левым беразе ракі, знаходзіцца паселішча XV—XVIII стагодзьдзяў, за 1,5 км на ўсход ад мястэчка — гарадзішча і паселішча (XII—XIV стагодзьдзі).
* Забудова гістарычная (канец XIX — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты)
* [[Гальшанскі замак|Замак Сапегаў, руіны]] (XVII ст.)
* [[Прыдарожная капліца (Гальшаны)|Капліца прыдарожная]] (XVIII ст.)
* Капліца-пахавальня Барановічаў (1858)
* [[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў (Гальшаны)|Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў]] (1618)
* Млын (XIX ст.)
* Могілкі юдэйскія
* [[Царква Сьвятога Георгія (Гальшаны)|Царква Сьвятога Юрыя]] (1901; [[мураўёўкі|мураўёўка]])
== Галерэя ==
<gallery caption="Краявіды Гальшанаў" widths="150" heights="150" class="center">
Halšanski zamak0.JPG|[[Гальшанскі замак|Замак]]
Kaścioł u Halšanach4.JPG|[[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў (Гальшаны)|Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля]]
20090615 007 Гальшаны (05).JPG|Інтэр’ер касьцёла
Гальшаны. Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (01).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар францішканаў (Гальшаны)|Кляштар францішканаў]]
</gallery>
<gallery widths="150" heights="150" class="center">
Halšany, kaplica (10.07.2005).jpg|[[Прыдарожная капліца (Гальшаны)|Капліца прыдарожная]]
Гальшаны. Царква Святога Георгія.jpg|[[Царква Сьвятога Георгія (Гальшаны)|Царква]]
Vulica Zamkavaja, Halšany.JPG|Забудова Замкавай вуліцы
Vadziny młyn, Halšany.JPG|Вадзяны млын
</gallery>
== Асобы ==
* [[Янка Вярсоцкі]] (1888—1937) — беларускі грамадзкі і рэлігійны дзяяч
*[[Язэп Германовіч|Язэп Гэрмановіч]] (літаратурны псэўданім — Вінцук Адважны; 1890 — 1978) — беларускі [[Каталіцызм|каталіцкі]] сьвятар-, пісьменьнік, паэт і вязень [[ГУЛаг|Гулагу]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/БелЭн|5}}
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/ЭГБ|2}}
* {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|3}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* {{Радзіма майго духу|galyshany|месца}}
* [http://catholic.by/2/belarus/dioceses/grodnensis/100669.html Гальшаны — парафія сьв. Яна Хрысьціцеля], [[Catholic.by]]
* {{Глёбус Беларусі|golshany}}
* [https://web.archive.org/web/20120605235907/http://vandrouka.by/2012/mestechko-golshanyi/ Мястэчка Гальшаны]
* [https://web.archive.org/web/20120329034036/http://lauryn.blog.tut.by/mestechko-golshanyi/ Фотаархіў Гальшанаў]
{{Навігацыйная група
|назоў = Гальшаны ў сучасным [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі|адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле]] [[Беларусь|Беларусі]]
|стыль_назова = background-color: {{Колер|Беларусь}};
|Гальшанскі сельсавет
|Ашмянскі раён
}}
{{Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны}}
[[Катэгорыя:Гальшаны| ]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі]]
6kgnmbq3wys3dcpr6jdq6muaq4csr3l
Ройсьцішкі (Міхалішкаўскі сельсавет)
0
13285
2694201
2570848
2026-10-01T14:13:30Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694201
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Ройсьцішкі
|Лацінка = Rojściški
|Статус = хутар
|Назва ў родным склоне = Ройсьцішкаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Астравецкі раён|Астравецкі]]
|Сельсавет = [[Міхалішкаўскі сельсавет|Міхалішкаўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 48
|Шырата сэкундаў = 58
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 14
|Даўгата сэкундаў = 35
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ройсьцішкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}</ref> — [[хутар]] у [[Беларусь|Беларусі]], на правым беразе ракі [[Страча|Страчы]]. Уваходзяць у склад [[Міхалішкаўскі сельсавет|Міхалішкаўскага сельсавету]] [[Астравецкі раён|Астравецкага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Рост (імя)}}
Руста бо Руст, пазьней Рост (Rusto, Rust, Rost) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1286">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Rusto%2C+Rust%2C+Rost#v=snippet&q=Rusto%2C%20Rust%2C%20Rost&f=false S. 1286].</ref>. Іменная аснова [[Рост (імя)|руст- (рост-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Русьцейка|Расьцейка]], [[Расьціла]], [[Ростаўт]]; германскія імёны Rosteck, Rustil, Rostoldus) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] rustjan 'падрыхтаваць, узброіць', rusti 'рыштунак, амуніцыя'<ref name="Fo-1900-1286"/>.
== Гісторыя ==
Да 31 жніўня 1959 году хутар знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаваньні [[Сьвірскі пасялковы савет|Сьвірскага пассавету]] [[Сьвірскі раён|Сьвірскага раёну]]<ref>Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР Аб скасаванні Свірскага раёна Маладзечанскай вобласці ад 31 жніўня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 10.</ref>, потым — у складзе Астравецкага раёну, дзе 11 верасьня 1959 года ўвайшоў у склад Міхалішкаўскага сельсавету<ref>Рашэнне выканкома Маладзечанскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 11 верасня 1959 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1959, № 13.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Міхалішкаўскі сельсавет}}
{{Астравецкі раён}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну]]
[[Катэгорыя:Міхалішкаўскі сельсавет]]
b6rcxeqh2g9w7cr284wy8h3twrn8ero
Велута
0
17807
2694190
1941363
2026-10-01T13:55:34Z
~2026-52784-49
100441
[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]
2694190
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Велута
|Лацінка = Viełuta
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Велуты
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён = [[Лунінецкі раён|Лунінецкі]]
|Сельсавет = [[Бастынскі сельсавет|Бастынскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 1192
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 225655
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 52
|Шырата хвілінаў = 27
|Шырата сэкундаў = 38
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 47
|Даўгата сэкундаў = 15
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Велута́'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 195.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на левым беразе ракі [[Цна (прыток Прыпяці)|Цны]]. Уваходзіць у склад [[Бастынскі сельсавет|Бастынскага сельсавету]] [[Лунінецкі раён|Лунінецкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Велют}}
Велут або Велют (Welut, Weluth<ref>Flöer M., Korsmeier C. M. Die Ortsnamen des Kreises Soest. — Bielefeld, 2009. S. 459.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Welut#v=snippet&q=Welut&f=false S. 403].</ref>. Іменная аснова [[Вела|вел-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Велянт]], [[Вяльмонт]], [[Велерат]]; германскія імёны Welant, Welamunt, Welarat) паходзіць ад [[Стараскандынаўская мова|стараісьляндзкага]] welja 'абіраць' або [[Стараангельская мова|стараангельскага]] wela 'багацьце, дастатак'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref>. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў [[Славянскія мовы|славянскіх]] мовах<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 204.</ref>. У [[Наўгародзкая вобласьць|Ноўгарадзе]] ў XIV ст. адзначалася германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) імя Вельют (Veljotr)<ref>Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 211, 373.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1996 год — 438 двары, 1549 жыхароў
* 1999 год — 1328 жыхароў
* 2010 год — 1192 жыхары
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://radzima.org/be/miesca/veluta.html Radzima.org]
* [Http://luninec.by2.by/veluta/index.html І. Панасюк «Велута»]
{{Бастынскі сельсавет}}
{{Лунінецкі раён}}
[[Катэгорыя:Бастынскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну]]
1n84b91ocz5iwc5nj9k0g0ppni7icbh
Андрэеўшчынскі сельсавет
0
55435
2694244
2667287
2026-10-01T18:51:52Z
SergeiSEE
38150
дапаўненьне галерэя
2694244
wikitext
text/x-wiki
{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва = Андрэеўшчынскі сельсавет
|Назва ў родным склоне =
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Краіна = [[Беларусь]]
|Гімн =
|Статус =
|Від адміністрацыйнай адзінкі1 =
|Назва адміністрацыйнай адзінкі1 =
|Від адміністрацыйнай адзінкі2 =
|Назва адміністрацыйнай адзінкі2 =
|Уваходзіць у = [[Аршанскі раён]]
|Від адміністрацыйнага падзелу =
|Улучае =
|Від адміністрацыйнага цэнтру = [[вёска]]
|Цэнтар = [[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]]
|БуйныГорад =
|БуйныяГарады =
|Колькасьць населеных пунктаў = 8 вёсак
|ДатаЎтварэньня = [[20 жніўня]] [[1924]]
|ДатаСкасаваньня =
|Кіраўнік =
|Назва пасады кіраўніка =
|Кіраўнік2 =
|Назва пасады кіраўніка2 =
|АфіцыйныяМовы =
|МовыВаЎжытку =
|Насельніцтва = 1487
|Год перапісу = 2019
|Адсотак ад насельніцтва =
|Месца паводле насельніцтва =
|Сьпіс паводле насельніцтва =
|Шчыльнасьць =
|Месца паводле шчыльнасьці =
|Нацыянальны склад =
|Канфэсійны склад =
|Плошча =
|Адсотак ад плошчы =
|Месца паводле плошчы =
|Сьпіс паводле плошчы =
|Максымальная вышыня =
|Сярэдняя вышыня =
|Мінімальная вышыня =
|Шырата =
|Даўгата =
|Мапа =
|Загаловак мапы =
|Памер мапы =
|Апісаньне мапы =
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі =
|Памер мапы аа =
|Часавы пас =
|Летні час =
|Скарачэньне =
|ISO =
|FIPS =
|Тэлефонны код =
|Паштовыя індэксы =
|Геаграфічны код =
|Інтэрнэт-дамэн =
|Код аўтамабільных нумароў =
|Катэгорыя ў Commons =
|Парамэтар1 =
|Назва парамэтру 1 =
|Парамэтар2 =
|Назва парамэтру 2 =
|Сайт =
|Дадаткі =
|Мэдыя-парамэтар1 =
|Назва мэдыя-парамэтру 1 =
|Мэдыя-парамэтар2 =
|Назва мэдыя-парамэтру 2 =
|Колер фону парамэтраў =
|Колер фону герб-сьцяг =
}}
'''Андрэ́еўшчынскі сельсавет''' — [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел|адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка]] ў складзе [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Адміністрацыйны цэнтар — вёска [[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]].
== Гісторыя ==
Утвораны 20 жніўня 1924 году як ''Кудаеўскі сельсавет'' у складзе Аршанскага раёну [[Аршанская акруга|Аршанскай акругі]] [[БССР]]. Цэнтр — вёска [[Кудаева]]. У 1928 годзе цэнтар сельсавету перанесены ў вёску [[Солаўе|Салаўі]]. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Аршанскім раёне. У 1931 годзе цэнтар сельсавету вернуты ў вёску Кудаева. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году сельсавет у Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. У 1939 годзе цэнтар сельсавету зноў перанесены ў вёску Салаўі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Кудаеўскага сельсавета 10 населеных пунктаў<ref>Белорусская ССР. Административно-территориальное деление. На 1 января 1974 года. (руск.). — Выданне 5-е. — Мн.: Беларусь, 1974. — С. 53. — 248 с. — 10 000 экз.</ref>. 12 жніўня 1974 году цэнтар сельсавета перанесены ў вёску [[Міцькаўшчына (Віцебская вобласьць)|Міцькаўшчына]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 жніўня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 25 (1435).</ref>. 15 мая 1984 году цэнтар сельсавета перанесены ў вёску Андрэеўшчына, сельсавет перайменаваны ў Андрэеўшчынскі<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 15 мая 1984 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1984, № 19 (1789).</ref>. 27 сьнежня 1985 году ў склад [[Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Высокаўскага сельсавету]] перададзена вёска [[Людкаўшчына]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 27 снежня 1985 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1986, № 4 (1846).</ref>.
== Насельніцтва ==
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1178 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm Колькасьць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласьці Беларусі паводле перапісу 2009 году]</ref>, з іх 89,9 % — [[беларусы]], 8,5 % — [[Расейцы|расейцы]], 0,7 % — [[Украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160114095101/http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 году]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1487 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласьці Беларусі паводле перапісу 2019 году]</ref>.
== Склад ==
У склад сельсавета ўваходзяць 8 вёсак: [[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]], [[Анібалева]], [[Вялікая Міцькаўшчына]], [[Берасьценава]], [[Міцькаўшчына (Віцебская вобласьць)|Міцькаўшчына]], [[Кабылякі (Віцебская вобласьць)|Кабылякі]], [[Кудаева]], [[Солаўе]].
<gallery caption="Краявіды" class="center" widths="200px" heights="180px" perrow="4">
File:Kudajeva 1.JPG|[[Кудаева]]. [[Вялікі камень кудаеўскі]].
File:V. M. Castle. South-East Bastion.jpg|[[Вялікая Міцькаўшчына]]. [[Бастыённы замак (Вялікая Міцькаўшчына)|Бастыённы замак]]. Паўднёва-ўсодні бастыён.
File:Bieraścienava manor-Wing back facade.jpg|[[Берасьценава]]. Флігель сядзібы.
File:060-1183 Соловье, снято 25 июня 2005.jpg|[[Солаўе]]. Царква Сьвятых Канстанціна і Алены.
File:Kabyliackaja Hara 2.jpg|[[Кабыляцкая гара]]. Помнік ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў.
File:Андреевщина, Оршанский район, Витебская область, Беларусь 01.jpg|[[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]]. Аўтамагістраль ({{Код дарогі|Аўтамагістраль М8 (Беларусь)|М8|red|white|-}}).
File:Niehaŭka. River reservoir.jpg|[[Негаўка]]. Вадасховішча.
</gallery>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.
{{Андрэеўшчынскі сельсавет}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет| ]]
[[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Аршанскага раёну]]
[[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі]]
sweh9hc7ba97tbf5d07rb0pj02n89js
2694257
2694244
2026-10-01T20:01:40Z
SergeiSEE
38150
дапаўненьне выява
2694257
wikitext
text/x-wiki
{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва = Андрэеўшчынскі сельсавет
|Назва ў родным склоне =
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Краіна = [[Беларусь]]
|Гімн =
|Статус =
|Від адміністрацыйнай адзінкі1 =
|Назва адміністрацыйнай адзінкі1 =
|Від адміністрацыйнай адзінкі2 =
|Назва адміністрацыйнай адзінкі2 =
|Уваходзіць у = [[Аршанскі раён]]
|Від адміністрацыйнага падзелу =
|Улучае =
|Від адміністрацыйнага цэнтру = [[вёска]]
|Цэнтар = [[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]]
|БуйныГорад =
|БуйныяГарады =
|Колькасьць населеных пунктаў = 8 вёсак
|ДатаЎтварэньня = [[20 жніўня]] [[1924]]
|ДатаСкасаваньня =
|Кіраўнік =
|Назва пасады кіраўніка =
|Кіраўнік2 =
|Назва пасады кіраўніка2 =
|АфіцыйныяМовы =
|МовыВаЎжытку =
|Насельніцтва = 1487
|Год перапісу = 2019
|Адсотак ад насельніцтва =
|Месца паводле насельніцтва =
|Сьпіс паводле насельніцтва =
|Шчыльнасьць =
|Месца паводле шчыльнасьці =
|Нацыянальны склад =
|Канфэсійны склад =
|Плошча =
|Адсотак ад плошчы =
|Месца паводле плошчы =
|Сьпіс паводле плошчы =
|Максымальная вышыня =
|Сярэдняя вышыня =
|Мінімальная вышыня =
|Шырата =
|Даўгата =
|Мапа =
|Загаловак мапы =
|Памер мапы =
|Апісаньне мапы =
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі =
|Памер мапы аа =
|Часавы пас =
|Летні час =
|Скарачэньне =
|ISO =
|FIPS =
|Тэлефонны код =
|Паштовыя індэксы =
|Геаграфічны код =
|Інтэрнэт-дамэн =
|Код аўтамабільных нумароў =
|Катэгорыя ў Commons =
|Парамэтар1 =
|Назва парамэтру 1 =
|Парамэтар2 =
|Назва парамэтру 2 =
|Сайт =
|Дадаткі =
|Мэдыя-парамэтар1 =
|Назва мэдыя-парамэтру 1 =
|Мэдыя-парамэтар2 =
|Назва мэдыя-парамэтру 2 =
|Колер фону парамэтраў =
|Колер фону герб-сьцяг =
}}
'''Андрэ́еўшчынскі сельсавет''' — [[Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел|адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка]] ў складзе [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]. Адміністрацыйны цэнтар — вёска [[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]].
== Гісторыя ==
Утвораны 20 жніўня 1924 году як ''Кудаеўскі сельсавет'' у складзе Аршанскага раёну [[Аршанская акруга|Аршанскай акругі]] [[БССР]]. Цэнтр — вёска [[Кудаева]]. У 1928 годзе цэнтар сельсавету перанесены ў вёску [[Солаўе|Салаўі]]. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Аршанскім раёне. У 1931 годзе цэнтар сельсавету вернуты ў вёску Кудаева. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году сельсавет у Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. У 1939 годзе цэнтар сельсавету зноў перанесены ў вёску Салаўі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Кудаеўскага сельсавета 10 населеных пунктаў<ref>Белорусская ССР. Административно-территориальное деление. На 1 января 1974 года. (руск.). — Выданне 5-е. — Мн.: Беларусь, 1974. — С. 53. — 248 с. — 10 000 экз.</ref>. 12 жніўня 1974 году цэнтар сельсавета перанесены ў вёску [[Міцькаўшчына (Віцебская вобласьць)|Міцькаўшчына]]<ref>Рашэнне выканаўчага камітэта Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 12 жніўня 1974 г. // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1974, № 25 (1435).</ref>. 15 мая 1984 году цэнтар сельсавета перанесены ў вёску Андрэеўшчына, сельсавет перайменаваны ў Андрэеўшчынскі<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 15 мая 1984 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1984, № 19 (1789).</ref>. 27 сьнежня 1985 году ў склад [[Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Высокаўскага сельсавету]] перададзена вёска [[Людкаўшчына]]<ref>Рашэнне выканкома Віцебскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 27 снежня 1985 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1986, № 4 (1846).</ref>.
== Насельніцтва ==
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1178 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20231209064428/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2009/viciebskaja.htm Колькасьць насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласьці Беларусі паводле перапісу 2009 году]</ref>, з іх 89,9 % — [[беларусы]], 8,5 % — [[Расейцы|расейцы]], 0,7 % — [[Украінцы ў Беларусі|украінцы]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160114095101/http://pop-stat.mashke.org/belarus-ethnic-comm2009.htm Этнічны склад насельніцтва сельсаветаў Беларусі паводле перапісу 2009 году]</ref>; паводле перапісу 2019 года — 1487 чалавек<ref>[https://web.archive.org/web/20240705045023/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census-2019/viciebskaja.htm Насельніцтва населеных пунктаў Віцебскай вобласьці Беларусі паводле перапісу 2019 году]</ref>.
== Склад ==
У склад сельсавета ўваходзяць 8 вёсак: [[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]], [[Анібалева]], [[Вялікая Міцькаўшчына]], [[Берасьценава]], [[Міцькаўшчына (Віцебская вобласьць)|Міцькаўшчына]], [[Кабылякі (Віцебская вобласьць)|Кабылякі]], [[Кудаева]], [[Солаўе]].
<gallery caption="Краявіды" class="center" widths="200px" heights="180px" perrow="4">
File:Kudajeva 1.JPG|[[Кудаева]]. [[Вялікі камень кудаеўскі]].
File:V. M. Castle. South-East Bastion.jpg|[[Вялікая Міцькаўшчына]]. [[Бастыённы замак (Вялікая Міцькаўшчына)|Бастыённы замак]]. Паўднёва-ўсодні бастыён.
File:Bieraścienava manor-Wing back facade.jpg|[[Берасьценава]]. Флігель сядзібы.
File:060-1183 Соловье, снято 25 июня 2005.jpg|[[Солаўе]]. Царква Сьвятых Канстанціна і Алены.
File:Kabyliackaja Hara 2.jpg|[[Кабыляцкая гара]]. Помнік ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў.
File:Андреевщина, Оршанский район, Витебская область, Беларусь 01.jpg|[[Андрэеўшчына (Аршанскі раён)|Андрэеўшчына]]. Аўтамагістраль ({{Код дарогі|Аўтамагістраль М8 (Беларусь)|М8|red|white|-}}).
File:Niehaŭka. River reservoir.jpg|[[Негаўка]]. Вадасховішча.
File:Гацькаўшчына. Крапівенскае поле (03).jpg|[[Дняпро]] працякае ўздоўж [[Берасьценава]] й [[Кабылякі (Віцебская вобласьць)|Кабылякаў]], а на другім беразе знаходзіцца [[Гацькаўшчына]].
</gallery>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.
{{Андрэеўшчынскі сельсавет}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет| ]]
[[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Аршанскага раёну]]
[[Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі]]
6lw0owy5ds527426ono2xbjvoffpra1
Росьцевічы
0
60194
2694199
2465680
2026-10-01T14:11:52Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694199
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Росьцевічы
|Лацінка = Rościevičy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Росьцевічаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскі]]
|Сельсавет = [[Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Каралінскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 59
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 231931
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 4
|Шырата сэкундаў = 36
|Даўгата градусаў = 24
|Даўгата хвілінаў = 55
|Даўгата сэкундаў = 3
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ро́сьцевічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 210.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Зальвянка|Зальвянкі]]. Уваходзяць у склад [[Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Каралінскага сельсавету]] [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Рост (імя)}}
Руста бо Руст, пазьней Рост (Rusto, Rust, Rost) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1286">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Rusto%2C+Rust%2C+Rost#v=snippet&q=Rusto%2C%20Rust%2C%20Rost&f=false S. 1286].</ref>. Іменная аснова [[Рост (імя)|руст- (рост-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Русьцейка|Расьцейка]], [[Расьціла]], [[Ростаўт]]; германскія імёны Rosteck, Rustil, Rostoldus) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] rustjan 'падрыхтаваць, узброіць', rusti 'рыштунак, амуніцыя'<ref name="Fo-1900-1286"/>.
== Насельніцтва ==
* 1905 год — 347 чалавек<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 175.</ref>
* 1999 год — 122 чалавекі
* 2010 год — 59 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)}}
{{Зэльвенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каралінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну]]
16oe7rhwt9c4n8edqk4cngfd9r6ln0y
Ашмянскі павет
0
60888
2694243
2587062
2026-10-01T18:49:57Z
~2026-53031-55
100443
/* Геаграфія */
2694243
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Адміністрацыйная адзінка
|Назва = Ашмянскі павет
|Лацінка = Ašmianski paviet
|Назва ў родным склоне = Ашмянскага павету
|Герб = Vilnia, Pahonia. Вільня, Пагоня (1720).jpg
|Сьцяг =
|Краіна = [[Вялікае Княства Літоўскае]]
|Гімн =
|Статус =
|Уваходзіць у =
|Улучае =
|Цэнтар = [[Ашмяны]]
|БуйныГорад =
|Месты і мястэчкі =
|ДатаЎтварэньня =
|Кіраўнік = [[Старосты ашмянскія]]
|Назва пасады кіраўніка = Старосты
|Кіраўнік2 =
|Назва пасады кіраўніка2 =
|АфіцыйныяМовы =
|Насельніцтва = гл. [[Ашмянскі павет#Дэмаграфія|Дэмаграфія]]
|Год перапісу =
|Адсотак ад насельніцтва =
|Месца паводле насельніцтва =
|Шчыльнасьць =
|Месца паводле шчыльнасьці =
|Нацыянальны склад =
|Канфэсійны склад =
|Плошча = 15 925
|Адсотак ад плошчы =
|Месца паводле плошчы =
|Максымальная вышыня =
|Сярэдняя вышыня =
|Мінімальная вышыня =
|Шырата =
|Даўгата =
|Мапа = Ašmianski paviet. Ашмянскі павет.svg
|Памер мапы =
|Мапа адміністрацыйнай адзінкі =
|Памер мапы аа =
|Часавы пас =
|Скарачэньне =
|ISO =
|FIPS =
|Тэлефонны код =
|Паштовыя індэксы =
|Інтэрнэт-дамэн =
|Код аўтамабільных нумароў =
|Катэгорыя ў Commons =
|Парамэтар1 = [[1566|1565/66]]—[[1795]]
|Назва парамэтру 1 = Час існаваньня
|Сайт =
|Дадаткі =
|Колер фону парамэтраў = {{Колер|ВКЛ}}
|Колер фону герб-сьцяг =
}}
'''Ашмя́нскі паве́т''' — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Гістарычна падзяляўся на дзьве часткі — Ашмянскую і Завілейскую. Сталіца — [[места]] [[Ашмяны]].
== Гісторыя ==
[[Файл:Ašmiany,_Pahonia._Ашмяны,_Пагоня_(1783).jpg|міні|зьлева|140пкс|Павятовая пячатка]]
У XIV—XVI стагодзьдзях існавала Ашмянская воласьць, якую часам называлі паветам<ref name="evkl">[[Герман Брэгер|Брэгер Г.]] Ашмянскі павет // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 269.</ref>. Афіцыйнае ўтварэньне павету адбылося толькі па адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформе 1565—1566 гадоў.
За часамі [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] у 1655—1660 гадох Ашмяншчына знаходзілася пад [[Маскоўская дзяржава|маскоўскай]] акупацыяй. За гэты час была ўшчэнт разбураная гаспадарка павету, а ягонае насельніцтва скарацілася на палову<ref name="evkl"/>. У 1662 годзе сойм [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] вызваліў увесь Ашмянскі павет ад выплаты пратэрмінаваных падаткаў<ref name="westki">Сяліцкі Ф. Даўгінаўска-Будслаўска-Крывіцкі рэгіён на даўняй Віленшчыне / Пераклад Міхася Гіля. — Ўроцлаў, 1989.</ref>.
Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Ашмянскага павету [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]]: «''…в роспросе Васька [Степанов] сказался: родом литвин{{Заўвага|Ранейшыя сьведчаньні ўжываньня канструкцыі «''родам [[Ліцьвіны|ліцьвін (літоўка)]]''»: «''сіи [[Андрэй (япіскап цьвярскі)|Андрѣи]] бяше родомъ Литвинъ, сынъ [[Гердзень (імя)|Ерденевъ]], Литовскаго князя''»<ref>Троицкая летопись. Реконструкция текста. Изд. М. Д. Присёлков. — М. — Л., 1950. С. 344—345.</ref> ([[Траецкі летапіс]] пад 1289 годам); «''литвин родом''» ([[Жыціе|жывот]] [[Даўмонт Пскоўскі|Даўмонта Пскоўскага]] першай трэці XIV стагодзьдзя<ref>Лосева О. В. Жития русских святых в составе древнерусских Прологов XII — первой трети XV веков. — М., 2009. [https://books.google.by/books?id=9abSAAAAQBAJ&pg=PA200&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjchJnemq78AhWNiP0HHWRNCiA4KBDoAXoECAQQAg#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D1%8A%22&f=false С. 199—201].</ref>); «''родом литовка, а прозвище ей бысть литовское Августа''» пра дачку вялікага князя літоўскага [[Гедзімін]]а ([[Ніканаўскі летапіс]] 1526—1530 гадоў, адкуль перайшло ў [[Ліцавы летапісны звод]] 1568—1576 гадоў)}} [[беларусцы|белорусец]] Шменского повету''» (1627 год)<ref>Русско-белорусские связи: сборник документов : 1570—1667 гг. — Минск, 1963. С. 95.</ref>, «''литвин Александр [Олехновский] в роспросе сказался родом белорусец, [[Полацкае ваяводзтва|Полоцкого повету]], шляхтич; отец его был шляхтич же, испомещен был под [[Вільня|Вильной]] в Ошмянском повете, и отец де его то имение свое продал, а в то место имение купил в Полоцком повете''» (1632 год)<ref>Акты Московского государства, изданные Императорской академией наук. Т. 1. — СПб., 1890. [https://books.google.by/books?id=APZZAAAAcAAJ&pg=PA427&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%B8%D0%B7%D1%8A+%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj59_vm-aj6AhVKDewKHbimAS0Q6AF6BAgDEAI#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A%20%D1%88%D0%BB%D1%8F%D1%85%D1%82%D0%B8%D1%87%D1%8A%20%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE&f=false С. 432].</ref>. Паводле каталёгу ордэну трынітарыяў у Рэчы Паспалітай (1785 год), ''Josepho Koncewicz… Lithuanus, in districtu Osmianensi natus… Sacramento Danilewcz… Lithuanus, in districtu Osmianensi natus''<ref>Asuncion A. Diccionario de escritores Trinitarios de Espana y Portugal. T. 2. — Roma, 1899. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=F972OMryw8kC&q=Osmianensi#v=snippet&q=Osmianensi&f=false P. 540, 559].</ref>. Апроч таго, сярод вернікаў некалькі парафіяў ўпамінаецца [[Старалітва|старалітва]], якую крыніцы зьвязваюць з [[Русіны|русінамі]]: [[Сьвір (мястэчка)|Сьвір]] (1689 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 50.</ref>, [[Жодзішкі]] (1701 год)<ref name="Ališauskas-2016-280">Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 280.</ref>.
[[Файл:Žodziški, Vialla. Жодзішкі, Вяльля (1871).jpg|значак|Панарама [[Жодзішкі|Жодзішак]]]]
У 1791 годзе, згодна з [[Канстытуцыя 3 траўня|Канстытуцыяй Рэчы Паспалітай]], з Ашмянскага вылучылі [[Завілейскі павет]] з цэнтрам у [[Паставы|Паставах]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Насевіч В.]] [https://web.archive.org/web/20090401195829/http://vn.belinter.net/vkl/29.html Тэрыторыя, адміністрацыйны падзел] // {{Літаратура/ЭВКЛ|1к}} С. 34—39.</ref>.
Па [[другі падзел Рэчы Паспалітай|другім падзеле Рэчы Паспалітай]] (1793 год) да Ашмянскага далучылі ўсходнюю частку Менскага павету ў міжрэччы Бярэзіны зь мястэчкамі [[Налібакі|Налібакамі]] і [[Дзераўная|Дзераўной]]. У выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) тэрыторыя павету апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]].
== Сымболіка ==
Мескія гербы атрымалі [[Герб Ашмянаў|Ашмяны]], [[Герб Геранёнаў|Геранёны]] і [[Герб Ліпнішак|Ліпнішкі]] ([[Пагоня]]).
== Геаграфія ==
[[Файл:Budsłaŭ. Будслаў (1650).jpg|значак|зьлева|140пкс|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынаў (Будслаў)|Касьцёл]] у [[Будслаў|Будславе]]]]
На поўначы межаваў з [[Браслаўскі павет|Браслаўскім паветам]] Віленскага ваяводзтва, на ўсходзе — з [[Полацкае ваяводзтва|Полацкім ваяводзтвам]], на поўдні — зь [[Менскі павет|Менскім паветам]] [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]] і [[Наваградзкі павет|Наваградзкім паветам]] [[Наваградзкае ваяводзтва|Наваградзкага ваяводзтва]], на ўсходзе — зь [[Лідзкі павет|Лідзкім]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскім]] паветамі Віленскага ваяводзтва.
[[Файл:Smarhonski zbor. Смаргонскі збор (K. Rusiecki, 1850) (2).jpg|значак|Панарама [[Смаргонь|Смаргоні]]]]
У склад Ашмянскага павету ўваходзіла тэрыторыя [[Ашмянскае староства|Ашмянскага гродавава]], [[Вялейскае староства|Вялейскага]], [[Губскае староства|Губскага]], [[Даўгеліскае староства|Даўгеліскага]], [[Дудзкае староства|Дудзкага]], [[Крэўскае староства|Крэўскага]], [[Маркаўскае староства|Маркаўскага]], [[Трабскае староства|Трабскага]]<ref>[[Аляксандар Ельскі|Jelski A.]] Powiat aszmianański // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/338 338].</ref> і [[Мядзельскае староства|Мядзельскага]] старостваў і прылеглыя прыватнаўласьніцкія маёнткі.
На 1790 год павет налічваў 17 местаў і мястэчак. У розныя часы на тэрыторыі павету знаходзіліся месты і мястэчкі: [[Ашмяны]], [[Мураваная Ашмянка|Ашмянка Мураваная]], [[Багданава|Багданаў]], [[Баруны]], [[Беніца]], [[Будслаў]], [[Валожын]], [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішнеў]], [[Вішнеў (Гарадзенская вобласьць)|Вішнеў (Завялейскі)]], [[Войстам]], [[Вялейка|Вялейка (Куранец Стары)]], [[Гадуцішкі]], [[Гальшаны]], [[Геранёны]], [[Германішкі]], [[Глыбокае]], [[Граўжышкі]], [[Груздава]], [[Гудагай (вёска)|Гудагай]], [[Данюшава]], [[Даўгелішкі]], [[Даўгінаў]], [[Дзевянішкі]], [[Дуды]], [[Дунілавічы]], [[Жодзішкі]], [[Жупраны]], [[Забрэзьзе]], [[Засьвір]], [[Кабыльнік]], [[Іўе]], [[Камаі]], [[Канвелішкі]], [[Канстанцінава]], [[Крывічы (Мядзельскі раён)|Крывічы]], [[Крэва]], [[Куранец]], [[Лаздуны 1|Лаздуны]], [[Лебедзева]], [[Ліпнішкі]], [[Лоск]], [[Лучай]], [[Лынтупы]], [[Мелагены]], [[Мікалаева (Гарадзенская вобласьць)|Мікалаева]], [[Мосар]], [[Мядзел]], [[Нарвілішкі]], [[Параф’янава]], [[Паставы]], [[Пяршаі]], [[Рэчкі]], [[Славенск]], [[Смаргонь]], [[Солы]], [[Суботнікі]], [[Сурвілішкі]], [[Сьвір (вёска)|Сьвір]], [[Сьвянцяны]], [[Трабы]], [[Цьверач]], [[Юрацішкі]]. [[Магдэбурскае права]] мелі Ашмяны (XVI ст.), Баруны (1705), Геранёны (25.05.1792), Жодзішкі (1774), Крэва (7.04.1559), Ліпнішкі (6.06.1633), Мядзел (6.10.1762), Сьвянцяны (1486).
== Дэмаграфія ==
[[Файл:Застройка площади Рынок (XVIII век), северная сторона площади.jpg|значак|Рынак у [[Паставы|Паставах]]]]
У сярэдзіне XVII ст. налічваў 30 542 [[дым (адзінка падаткаабкладаньня)|дымы]]. Паводле сучасных падлікаў, да [[Вайна 1654—1667 гадоў|вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай]] (1654—1667) колькасьць насельніцтва складала каля 214 тыс. чал., па вайне яно скарацілася да 99 тыс. чал.<ref>{{Літаратура/Невядомая вайна: 1654—1667|к}}</ref>.
У Ашмянскім павеце пераважала дробная шляхта, нават існавала іранічнае выслоўе: «ашмянскі шляхціц: адна нага ў боце, другая ў лапці». Адначасна гэта быў найбольш заселены павет Віленскага ваяводзтва<ref name="westki"/>.
== Ураднікі ==
[[Павятовы соймік]] праходзіў у Ашмянах, тамака ж месьціліся [[падкаморскі суд]], склікалася [[паспалітае рушаньне]]. [[Земскі суд|Земскі]] і [[гродзкі суд]]ы праходзілі ў Ашмянах і Мядзелі, з 1775 году — у Ашмянах і Паставах<ref>[[Аляксандар Каранеўскі|Каранеўскі А.]] Ашмянскі павет // {{Літаратура/ЭГБ|1к}} С. 238.</ref>. Ашмянская шляхта абірала двух [[Пасол соймавы|паслоў]] на [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|Вальны сойм]] і двух дэпутатаў на [[Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага|Галоўны Трыбунал]].
На [[Гарадзенскі Сойм (1793)|Гарадзенскім сойме]] 12 студзеня 1793 году дзеля павелічэньня колькасьці сэнатараў ад [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] намінавалі [[кашталян]]а ашмянскага шляхам павышэньня да кашталянскай годнасьці мясцовага [[маршалак павятовы|павятовага маршалка]], якім на той момант быў [[Марцін Аскерка]]. Ён атрымаў прывілей 26 кастрычніка 1793 году, але ўжо ў канцы восені таго ж году новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] скасавала ашмянскую кашталянію. У выніку, [[кашталян]] ашмянскі захаваў свой тытул, але ўжо ня меў сэнатарскіх паўнамоцтваў.
== Архітэктура ==
=== Драўляная ===
На тэрыторыі Ашмяншчыны склалася даўняя традыцыя драўлянага дойлідзтва.
<gallery caption="Помнікі традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры" widths=150 heights=150 class="center">
Vierchniaje, Spaskaja. Верхняе, Спаская (1900).jpg|Спаская царква, Верхняе
Iža, Jazepaŭskaja. Іжа, Язэпаўская (1900).jpg|Царква Сьвятога Язэпа, Іжа
Часовня-ротонда из д.Королевцы.jpg|Капліца, Каралеўцы
Łatyhal, Mikolskaja. Латыгаль, Мікольская (1900).jpg|Мікольская царква, Латыгаль
</gallery>
<gallery widths=150 heights=150 class="center">
Nasiłava, Spaskaja. Насілава, Спаская (1900).jpg|Спаская царква, [[Насілава]]
Vialikaja Servač, Maci Božaj. Вялікая Сэрвач, Маці Божай (1900).jpg|Касьцёл Маці Божай, Вялікая Сэрвач
Śpiahła, Pračyścienskaja. Сьпягла, Прачысьценская (1901-09).jpg|Прачысьценская царква, Сьпягла
Traby, Carkoŭnaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Трабы, Царкоўная, Петрапаўлаўская (1900).jpg|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Трабы)|Петрапаўлаўская царква]], [[Трабы]]
</gallery>
=== Мураваная ===
У XVII ст. у мураваную архітэктуру Ашмяншчыны прыйшла стылістыка [[барока]], у XVIII ст. — [[віленскае барока|віленскага барока]] і [[клясыцызм]]у.
<gallery caption="Замкі і абарончыя храмы" widths=150 heights=150 class="center">
Halšany. Гальшаны (A. Adam, 1812).jpg|[[Гальшанскі замак|Замак]], [[Гальшаны]]
Gieraniony. Геранёны (1846).jpg|[[Геранёнскі замак|Замак]], [[Геранёны]]
Kamaji, Rynak, Śviatoha Jana. Камаі, Рынак, Сьвятога Яна (1878).jpg|[[Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (Камаі)|Касьцёл]], [[Камаі]]
Kreŭski zamak. Крэўскі замак (N. Orda, 1875).jpg|[[Крэўскі замак|Замак]], [[Крэва]]
</gallery>
<gallery caption="Помнікі архітэктуры віленскага барока" widths=150 heights=150 class="center">
Ансамбль былога манастыра базылян.jpg|[[Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і манастыр базылянаў (Баруны)|Царква базылянаў]], [[Баруны]]
Будслаў Комплекс 5.JPG|[[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынаў (Будслаў)|Касьцёл бэрнардынаў]], [[Будслаў]]
Касьцёл Найсьв. Тройцы.jpg|[[Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар дамініканаў (Дунілавічы)|Касьцёл дамініканаў]], [[Дунілавічы]]
Iŭje. Іўе (2010).jpg|[[Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла і кляштар бэрнардынаў (Іўе)|Касьцёл бэрнардынаў]], [[Іўе]]
</gallery>
== Глядзіце таксама ==
* [[Ашмянскі павет (Віленская губэрня)|Ашмянскі павет]] (Расейская імпэрыя)
* [[Ашмянскі павет (1919—1939)]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/ЭВКЛ|1}}
* {{Літаратура/ЭГБ|1}}
{{Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны}}
[[Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Віленскага ваяводзтва]]
[[Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Ашмяны]]
0vap68361vhiwos9eoz26mednorsu7x
Малыя Жаберычы
0
63842
2694214
2313192
2026-10-01T17:44:31Z
~2026-53031-55
100443
2694214
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Малыя Жаберычы
|Лацінка = Małyja Žabieryčy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Малых Жаберычаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Крупскі раён|Крупскі]]
|Сельсавет = [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 77
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 222031
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 22
|Шырата сэкундаў = 15
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 56
|Даўгата сэкундаў = 1
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Малы́я Жа́берычы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 227.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Нача (прыток Бярэзіны)|Начы]]. Уваходзяць у склад [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскага сельсавету]] [[Крупскі раён|Крупскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 1 км на поўнач ад [[Вялікія Жаберычы|Вялікіх Жаберычаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Шабэр}}
Сабэр (Sabherus) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 195.</ref>. Іменная аснова [[Саба|саб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сабіла (імя)|Сабіла]], [[Сабіна]]; германскія імёны Sabilo, Sabine), магчыма, паходзіць ад асновы [[Сава (імя)|саў-]]<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 196.</ref> (імёны ліцьвінаў [[Савіла]], [[Савігайла]], [[Саўгут]]; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegodo), а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Паводле іншай вэрсіі, назва паходзіць ад слова «жабаціна» (стараславянскае 'азярцо').
== Гісторыя ==
30 кастрычніка 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага [[Дакудаўскі сельсавет (Крупскі раён)|Дакудаўскага]] ў [[Хацюхоўскі сельсавет]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210628095334/https://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 30 октября 2009 г. № 219]{{Ref-ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 156 чалавек
* 2010 год — 77 чалавек
== Турыстычная інфармацыя ==
23 траўня 2009 году на могілках вёсак Вялікіх і [[Малыя Жаберычы|Малых Жаберычаў]] паставілі трохмятровы драўляны шасьціканцовы крыж нябеснай заступніцы Беларусі сьвятой [[Эўфрасіньня Полацкая|Эўфрасіньні Полацкай]] у памяць аб 55 мясцовых жыхарах — ахвярах [[сталінізм]]у<ref>[[БелаПАН]], [https://web.archive.org/web/20090530103123/http://news.tut.by/society/137972.html У Крупскім раёне адкрыты памятны знак ахвярам сталінскіх рэпрэсяў]{{ref-ru}}</ref>.
== Асобы ==
* [[Юрка Моніч]] (1890—1924) — беларускі паўстанец-атаман, сельскі настаўнік, за асабістую мужнасьць у часе [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўзнагароджаны [[Георгіеўскі крыж|Георгіеўскім крыжам]] і мэдалём, а за «контрарэвалюцыйную прапаганду» бальшавікі выраклі яго да растрэлу; быў начальнікам штабу I партызанскага беларускага аддзелу войскаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], які браў удзел у [[Слуцкі збройны чын|Слуцкім збройным чыне]] 1920] году
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Уладзімер Давыдоўскі]], [http://www.svaboda.mobi/a/1353870.html Дзьве вёскі — два лёсы…], [[Радыё Свабода]]
{{Хацюхоўскі сельсавет}}
{{Крупскі раён}}
[[Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну]]
radvfyjtws0c65x7smtw65vwmrbh3ce
2694216
2694214
2026-10-01T17:45:06Z
~2026-53031-55
100443
/* Турыстычная інфармацыя */
2694216
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Малыя Жаберычы
|Лацінка = Małyja Žabieryčy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Малых Жаберычаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Крупскі раён|Крупскі]]
|Сельсавет = [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 77
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 222031
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 22
|Шырата сэкундаў = 15
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 56
|Даўгата сэкундаў = 1
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Малы́я Жа́берычы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 227.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Нача (прыток Бярэзіны)|Начы]]. Уваходзяць у склад [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскага сельсавету]] [[Крупскі раён|Крупскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 1 км на поўнач ад [[Вялікія Жаберычы|Вялікіх Жаберычаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Шабэр}}
Сабэр (Sabherus) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 195.</ref>. Іменная аснова [[Саба|саб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сабіла (імя)|Сабіла]], [[Сабіна]]; германскія імёны Sabilo, Sabine), магчыма, паходзіць ад асновы [[Сава (імя)|саў-]]<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 196.</ref> (імёны ліцьвінаў [[Савіла]], [[Савігайла]], [[Саўгут]]; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegodo), а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Паводле іншай вэрсіі, назва паходзіць ад слова «жабаціна» (стараславянскае 'азярцо').
== Гісторыя ==
30 кастрычніка 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага [[Дакудаўскі сельсавет (Крупскі раён)|Дакудаўскага]] ў [[Хацюхоўскі сельсавет]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210628095334/https://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 30 октября 2009 г. № 219]{{Ref-ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 156 чалавек
* 2010 год — 77 чалавек
== Турыстычная інфармацыя ==
23 траўня 2009 году на могілках вёсак Малых і [[Вялікія Жаберычы|Вялікіх Жаберычаў]] паставілі трохмятровы драўляны шасьціканцовы крыж нябеснай заступніцы Беларусі сьвятой [[Эўфрасіньня Полацкая|Эўфрасіньні Полацкай]] у памяць аб 55 мясцовых жыхарах — ахвярах [[сталінізм]]у<ref>[[БелаПАН]], [https://web.archive.org/web/20090530103123/http://news.tut.by/society/137972.html У Крупскім раёне адкрыты памятны знак ахвярам сталінскіх рэпрэсяў]{{ref-ru}}</ref>.
== Асобы ==
* [[Юрка Моніч]] (1890—1924) — беларускі паўстанец-атаман, сельскі настаўнік, за асабістую мужнасьць у часе [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўзнагароджаны [[Георгіеўскі крыж|Георгіеўскім крыжам]] і мэдалём, а за «контрарэвалюцыйную прапаганду» бальшавікі выраклі яго да растрэлу; быў начальнікам штабу I партызанскага беларускага аддзелу войскаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]], які браў удзел у [[Слуцкі збройны чын|Слуцкім збройным чыне]] 1920] году
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Уладзімер Давыдоўскі]], [http://www.svaboda.mobi/a/1353870.html Дзьве вёскі — два лёсы…], [[Радыё Свабода]]
{{Хацюхоўскі сельсавет}}
{{Крупскі раён}}
[[Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну]]
pf2jtsi1jbxmvbgj4754e5p8agks6w2
Вялікія Жаберычы
0
63856
2694213
2296417
2026-10-01T17:40:12Z
~2026-53031-55
100443
2694213
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вялікія Жаберычы
|Лацінка = Vialikija Žabieryčy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вялікіх Жаберычаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Крупскі раён|Крупскі]]
|Сельсавет = [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 53
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 222031
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 20
|Шырата сэкундаў = 38
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 55
|Даўгата сэкундаў = 49
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вялі́кія Жа́берычы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 227.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на левым беразе ракі [[Нача (прыток Бярэзіны)|Начы]]. Уваходзяць у склад [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскага сельсавету]] [[Крупскі раён|Крупскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 1 км на поўдзень ад [[Малыя Жаберычы|Малых Жаберычаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Шабэр}}
Сабэр (Sabherus) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 195.</ref>. Іменная аснова [[Саба|саб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сабіла (імя)|Сабіла]], [[Сабіна]]; германскія імёны Sabilo, Sabine), магчыма, паходзіць ад асновы [[Сава (імя)|саў-]]<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 196.</ref> (імёны ліцьвінаў [[Савіла]], [[Савігайла]], [[Саўгут]]; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegodo), а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Паводле іншай вэрсіі, назва паходзіць ад слова «жабаціна» (стараславянскае 'азярцо').
== Гісторыя ==
30 кастрычніка 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага [[Дакудаўскі сельсавет (Крупскі раён)|Дакудаўскага]] ў [[Хацюхоўскі сельсавет]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210628095334/https://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 30 октября 2009 г. № 219]{{Ref-ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 92 чалавекі
* 2010 год — 53 чалавекі
== Турыстычная інфармацыя ==
23 траўня 2009 году на могілках вёсак Вялікіх і [[Малыя Жаберычы|Малых Жаберычаў]] паставілі трохмятровы драўляны шасьціканцовы крыж нябеснай заступніцы Беларусі сьвятой [[Эўфрасіньня Полацкая|Эўфрасіньні Полацкай]] у памяць аб 55 мясцовых жыхарах — ахвярах [[сталінізм]]у<ref>[[БелаПАН]], [https://web.archive.org/web/20090530103123/http://news.tut.by/society/137972.html У Крупскім раёне адкрыты памятны знак ахвярам сталінскіх рэпрэсяў]{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Уладзімер Давыдоўскі]], [[Радыё Свабода]], [http://www.svaboda.mobi/a/1353870.html Дзьве вёскі — два лёсы…]
{{Хацюхоўскі сельсавет}}
{{Крупскі раён}}
[[Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну]]
ovdyvuchggpfo40pl5wljmw6pgb6zrh
2694215
2694213
2026-10-01T17:44:32Z
~2026-53031-55
100443
2694215
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вялікія Жаберычы
|Лацінка = Vialikija Žabieryčy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вялікіх Жаберычаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Крупскі раён|Крупскі]]
|Сельсавет = [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 53
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 222031
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 20
|Шырата сэкундаў = 38
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 55
|Даўгата сэкундаў = 49
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вялі́кія Жа́берычы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 227.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на левым беразе ракі [[Нача (прыток Бярэзіны)|Начы]]. Уваходзяць у склад [[Хацюхоўскі сельсавет|Хацюхоўскага сельсавету]] [[Крупскі раён|Крупскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 1 км на поўдзень ад [[Малыя Жаберычы|Малых Жаберычаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Шабэр}}
Сабэр (Sabherus) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 195.</ref>. Іменная аснова [[Саба|саб-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Сабіла (імя)|Сабіла]], [[Сабіна]]; германскія імёны Sabilo, Sabine), магчыма, паходзіць ад асновы [[Сава (імя)|саў-]]<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 196.</ref> (імёны ліцьвінаў [[Савіла]], [[Савігайла]], [[Саўгут]]; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegodo), а аснова [[Гір|-гер- (-ер-)]] (імёны ліцьвінаў [[Герман (імя)|Герман]], [[Гунтэр]], [[Кіндэр]]; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 143.</ref>, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 124.</ref>, германскага heru 'меч'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Паводле іншай вэрсіі, назва паходзіць ад слова «жабаціна» (стараславянскае 'азярцо').
== Гісторыя ==
30 кастрычніка 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага [[Дакудаўскі сельсавет (Крупскі раён)|Дакудаўскага]] ў [[Хацюхоўскі сельсавет]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210628095334/https://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 30 октября 2009 г. № 219]{{Ref-ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 92 чалавекі
* 2010 год — 53 чалавекі
== Турыстычная інфармацыя ==
23 траўня 2009 году на могілках вёсак Вялікіх і [[Малыя Жаберычы|Малых Жаберычаў]] паставілі трохмятровы драўляны шасьціканцовы крыж нябеснай заступніцы Беларусі сьвятой [[Эўфрасіньня Полацкая|Эўфрасіньні Полацкай]] у памяць аб 55 мясцовых жыхарах — ахвярах [[сталінізм]]у<ref>[[БелаПАН]], [https://web.archive.org/web/20090530103123/http://news.tut.by/society/137972.html У Крупскім раёне адкрыты памятны знак ахвярам сталінскіх рэпрэсяў]{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Уладзімер Давыдоўскі]], [http://www.svaboda.mobi/a/1353870.html Дзьве вёскі — два лёсы…], [[Радыё Свабода]]
{{Хацюхоўскі сельсавет}}
{{Крупскі раён}}
[[Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну]]
c10ij94ojjd7z6hqlc2c8bu0wpjwpoe
Балтыйскія мовы
0
70117
2694297
2677700
2026-10-01T21:47:58Z
~2026-53031-55
100443
2694297
wikitext
text/x-wiki
{{Моўная група
| назва = Балтыйская група
| альтэрнатыўная назва =
| народнасьць = [[латышы]], [[летувісы]], некаторыя іншыя сумежныя народы, <br/> гістарычна — некалькі плямёнаў Усходняй Эўропы
| рэгіён = [[Усходняя Эўропа]] (пераважна краіны [[Балтыя|Балтыі]])
| колькасьць носьбітаў = больш за 4,5 млн чал.
| колер сям’і = індаэўрапейская
| сям’я = [[індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейская сям'я]]
* [[балта-славянскія мовы|балта-славянская галіна]] (''гіпатэтычна'')
** '''балтыйскія'''
| мова1 = заходняя, усходняя галіны
| мова2 =
| мапа =
| подпіс мапы =
| мапа2 =
| подпіс мапы2 =
| памер мапы =
| sil =
| назва sil =
| зацемка sil =
| sil2-3 =
| назва sil2-3 =
| iso2, iso3 =
| iso5 = bat
}}
'''Балты́йскія мовы''' — група моваў у складзе [[Індаэўрапейскія мовы|індаэўрапейскай]] сям’і моваў, гістарычна ўжываных на тэрыторыі ад вусьця ракі [[Вісла|Віслы]] на захадзе да межаў [[Эстонія|Эстоніі]] на поўначы. Як мяркуецца, адасобілася ў часе разгалінаваньня на балтыйскую і [[славянскія мовы|славянскую]] моўныя групы, зь якой часам аб’ядноўваецца ў вышэйшы таксон — [[балта-славянскія мовы|балта-славянскую]] групу моваў у складзе індаэўрапейскае моўнае сям’і.
На сёньняшні час налічваецца толькі дзьве жывыя балтыйскія мовы — [[Летувіская мова|летувіская]] й [[Латыская мова|латыская]], часам з складу апошняй у якасьці асобнай мовы вылучаюць латгальскі дыялект. Усе балтыйскія мовы, у тым ліку й мёртвыя, паходзяць ад [[прабалтыйская мова|прабалтыйскае]] мовы — мовы, якая ўтварылася ў выніку распаду [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскае]] мовы і пазьней распалася на асобныя роднасныя балтыйскія мовы. Прабалтыйская мова ня мае пісьмовых сьведчаньняў, таму ёсьць рэканструяванай мовай. Вывучэньнем балтыйскіх моваў займаецца [[балтыстыка]].
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Арэал ==
Сучасныя тэрыторыі пашыранасьці балтыйскіх моваў ахопліваюць у асноўным [[Латвія|Латвію]] й большую частку [[Летува|Летувы]], уздоўж якіх у [[Польшча|Польшчы]] й [[Беларусь|Беларусі]] цягнуцца асобныя дробныя арэалы (летувіская мова). Латыская мова пашыраная амаль паўсюдна ў Латвіі (з улікам латгальскага дыялекту), латгальскі дыялект пашыраны на ўсходзе краіны, прытым ягоны арэал звужаецца з поўдня на поўнач. Летувіская мова ўжываецца ў большай частцы Летувы (з улікам жамойцкага дыялекту), абмяжоўваючыся на ўсходзе краіны ля Беларусі (Віленскі край), дзе маюць выкарыстаньне беларуская і польская мовы; разам з тым, зь беларускага боку мяжы ёсьць шэраг астраўных арэалаў мовы, падобным спосабам летувіская мова пашыраная й у Польшчы<ref>{{Кніга|аўтар = Судник Т. М.|частка = |загаловак = Диалекты славянско-литовского пограничья. Очерки фонологических систем|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{М.}}|выдавецтва = Наука|год = 1975|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>.
Да пачатку ІІ тыс. н. э. гэты арэал гіпатэтычна ўлучаў таксама пэўныя меркаваныя старажытныя балтыйскія мовы і, магчыма, займаў абшары да правых прытокаў верхняй [[Волга|Волгі]], верхняга й сярэдняга [[Ака|Паочча]] ўлучна з сучаснай [[Масква|Масквой]] і рэк [[Сейм]] і [[Прыпяць]] на поўдні. Такі арэал можа тлумачыць моўныя кантакты старажытных балтаў зь [[фіна-вугры|фіна-вуграмі]], германцамі, іранцамі, тракійцамі і ілірыйцамі<ref name=taparou/>. Пазьней, у пэрыяд прыкладна да XVIII стагодзьдзя балтыйскі моўны арэал, як мяркуецца, скарачаўся за кошт славянскай калянізацыі і асыміляцыі (Польшча, Беларусь), ваеннай экспансіі (Прусія) або шляхам паглынаньня адных балтыйскіх моваў іншымі (падобным спосабам зьніклі курская, сэлонская, зэмгальская мовы ў Летуве і Латвіі). Рэшткі некаторых асыміляваных балтыйскіх моваў дагэтуль гіпатэтычна адсочваюцца ў лексыцы польскай, беларускай і летувіскай моваў.
Прыкладна да ХХ стагодзьдзя на тэрыторыі сучаснага [[Зьдзецельскі раён|Зьдзецельскага раёну]] Беларусі была пашыраная, як мяркуецца, рэліктавая астраўная [[зецельская гаворка|гаворка]] летувіскае мовы, вядомая ў літаратуры як ''зецельская'', і якая спалучае ўсходне- й заходнебалтыйскія рысы<ref name=kibinj/>.
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «балтыйскіх [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]]]
Меркаваньне пра вялікае пашырэньне балтыйскіх моваў у старажытнасьці грунтуецца на гіпатэтычных рэканструкцыях «балтыйскіх [[гідронім]]аў», праведзеных расейскімі савецкімі мовазнаўцамі [[Алег Трубачоў|Алегам Трубачовым]] і яго вучнем [[Уладзімер Тапароў|Уладзімерам Тапаровым]], якія сьцьвярджаюць колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>. На падставе гэтых рэканструкцыяў летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[Летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>.
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
Апроч таго, арэал балтыйскіх моваў спрабуюць пашыраць на падставе гіпатэтычных балтыйскіх этымалёгіяў [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў літоўскіх князёў і баяраў]], а таксама адпаведных адыменных прозьвішчаў і [[тапонім]]аў (напрыклад, гэта спрабаваў рабіць гісторык часоў [[Польская Народная Рэспубліка|падкантрольнай СССР Польскай Народнай Рэспублікі]] [[Ежы Ахманскі]]<ref>[[Зьдзіслаў Сіцька|Сіцька З.]] Утроп Літвы. — Смаленск: Новая школа, 2009. С. 140—142.</ref>). Тым часам францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які пэўны час выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], на падставе шматгадовых дасьледаваньняў сьцьвердзіў [[Германскія мовы|германскае]] ([[Гоцкая мова|гоцкае]]) паходжаньне імёнаў літоўскіх князёў і баяраў<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref>. Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што гіпатэтычныя балтыйскія этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]] іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>.
Археоляг [[Васіль Супрун]] зьвяртае ўвагу на неверагоднасьць «калянізацыі» славянамі меркавана агромністых прастораў балтаў, што дапаўняецца загадкай дзіўнага выжываньня балтаў толькі на паўднёва-ўсходнім ўзьбярэжжы Балтыйскага мора, якое больш за тысячу гадоў ня мела ніякіх перашкодаў-агароджаў ад славянаў<ref>Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]]]
Увогуле, сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}.
Грунтуючыся на зьвестках папуляцыйнай генэтыкі, гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] мяркуе, што летувіскія носьбіты [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] ёсьць напраўду «балтызаванымі» фінамі<ref>[[Вячаслаў Насевіч]], [https://nasevich.net/page/etnichnasc-nashykh-prodkau-2023 Этнічнасць нашых продкаў], Пэрсанальны сайт беларускага гісторыка Вячаслава Насевіча, 2023 г.</ref>. Ён жа зьвяртае ўвагу на тое, што адметнасьці летувіскай і асабліва латыскай мовы збліжаюць іх зь [[фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскімі мовамі]]<ref>[[Вячаслаў Насевіч]], [https://web.archive.org/web/20241005224509/http://vln.by/node/325 Беларусы з перспектывы сучасных генетычных даследаванняў] // Даклад на навуковым сэмінары «Пачаткі беларускасці: калектыўныя ідэнтычнасці на землях Беларусі (да 1918 г.)», Варшава, 27 верасня 2024 г.</ref>.
== Клясыфікацыя ==
У сучаснай балтыстыцы ў асноўным прыняты наступны варыянт клясыфікацыі балтыйскіх моваў:
* '''Заходнебалтыйская падгрупа †'''
:* [[Пруская мова]] †
:* [[Яцьвяская мова]] †
:* [[Галіндзкая мова]] †
* '''Усходнебалтыйская падгрупа'''
:* [[Летувіская мова]] (''~3,9 мільёнаў носьбітаў'')
:* [[Латыская мова]] (''~2—2,5 мільёнаў носьбітаў, для ~1,39 зьяўляецца роднай, каля 0,5 — этнічныя [[расейцы]], 0,15 іншых'')
:* [[Жамойцкая мова]] (''~0,5 мільёну носьбітаў; звычайна вызначаецца як дыялект летувіскае мовы'')
:* [[Латгальская мова]] (''150 тыс. носьбітаў; звычайна вызначаецца як дыялект латыскае мовы'')
:* [[Сэлонская мова]] †
:* [[Куронская мова]] †
:* [[Зэмгальская мова]] †
Практычна ўсе заходнебалтыйскія мовы ёсьць на сёньняшні час вымерлымі, вымерлыя мовы сустракаюцца таксама сярод моваў усходнебалтыйскай падгрупы. Заходнебалтыйскія мовы, такія як яцьвяская й галіндзкая, могуць разглядацца як дыялекты прускае мовы. Расейскі савецкі мовазнаўца [[Уладзімер Тапароў]], які доўгі час займаўся дасьледаваньнямі балтыйскіх моваў, акрэсьлівае заходнебалтыйскія мовы пад тэрмінам «вонкавыя», проціпастаўленыя «ўнутраным», то бок усходнебалтыйскім. Сваім парадкам, унутры сучасных балтыйскіх моваў, летувіскай і латыскай, існуюць крос-моўныя (перакрыжаваныя) сувязі між асобнымі дыялектамі (напрыклад [[жамойцкі дыялект|жамойцкі («ніжнелетувіскі»)]] — ніжнелатыскі й [[аўкштайцкі дыялект|аўкштайцкі («верхнелетувіскі»)]] — верхнелатыскі).
Адзначаецца большая блізкасьць славянскіх моваў да заходнебалтыйскіх<ref>Мартынаў В. Балтыйскія мовы // {{Літаратура/Беларуская мова: Энцыкляпэдыя (1994)|к}} С. 73.</ref>.
Унутры індаэўрапейскай сям’і балтыйская група збліжаецца з усходнімі галінамі гэтай сям’і (індаіранскія, славянскія), належачы да ізаглёсы ''[[сатэм]]'', прытым з усіх індаэўрапейскіх сатэмных моваў у балтыйскіх мовах сатэмізацыя адбылася менш за ўсё. Асабліва блізкія славянскай групе ўнутры індаэўрапейскай сям’і. Асаблівая блізкасьць дзьвюх групаў тлумачыцца рознымі гіпотэзамі, сярод якіх асноўнымі ёсьць наяўнасьць у мінулым агульнай [[прабалта-славянская мова|балта-славянскай мовы]] (якая вылучылася з праіндаэўрапейскай); прыналежнасьць да адной групы індаэўрапейскіх дыялектаў, што перажыла рад агульных працэсаў і мела геаграфічную блізкасьць; позьняе збліжэньне балтаў і славянаў або паходжаньне славянскіх моваў як адгалінаваньня балтыйскіх; прытым найбольш папулярнай ёсьць гіпотэза пра агульную колішнюю балтыйска-славянскую мову. Назіраюцца таксама сувязі балтыйскіх моваў зь іншымі індаэўрапейскімі мовамі, тракійскай і [[ілірыйскія мовы|ілірыйскімі]]<ref name=taparou>{{Кніга|аўтар = Топоров В. Н.|частка = Балтийские языки|загаловак = Лингвистический энциклопедический словарь|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = {{М.}}|выдавецтва = |год = 1990|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>.
== Лінгвістычная характарыстыка ==
Адносна іншых індаэўрапейскіх моваў балтыйскія мовы праўляюць высокую ступень архаічнасьці<ref name=atkupshchykau>{{Кніга|аўтар = Откупщиков Ю. В.|частка = |загаловак = Балтийские языки и индоевропейские рконструкции|арыгінал = |спасылка = http://philology.ru/linguistics3/otkupshchikov-06.htm|адказны = |выданьне = Балто-славянские исследования. Вып. XVII|месца = {{М.}}|выдавецтва = |год = 2006|том = |старонкі = 110—115|старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>.
=== Фанэтыка, фаналёгія ===
[[фаналёгія|Фаналягічная]] структура балтыйскіх моваў адзначаецца шэрагам агульных рысаў, рэалізаваных прыкладна на аднолькавым інвэнтары [[фанэма]]ў. Уласьцівыя супрацьпастаўленьні палятальных і непалятальных, простых [[зычны]]х і афрыкатаў, напружаных і ненапружаных [[галосны]]х. Некаторыя фанэмы ([f, x], у летувіскай таксама [c, d͡z] і [d͡ʒ] у латыскай) сустракаюцца толькі ў запазычаньнях зь іншых моваў. У пачатку словаў дапускаецца сьцячэньне ня больш як з трох зычных; склад можа быць адкрытым і закрытым, а ягоны вакалічны цэнтар можа ўтвараць манафтонг і дыфтонг. Націск у летувіскай мове — вольны, можа падаць на любы склад, у латыскай — заўсёды на першы склад (за выняткам запазычваньняў і ўласных назваў). Ёсьць [[тон (лінгвістыка)|тон]], які мае сэнсаадрозную ролю (латыск. ''plãns'' «гліняная падлога», ''plâns'' «тонкі»; лет. ''áušti'' «астываць», ''aũšti'' «сьвітаць»), такую ж ролю мае даўжыня галоснага (лет. ''butas'' «кватэра», ''būtas'' «былы»)<ref name=taparou/>.
=== Марфалёгія ===
Імя ў балтыйскіх мовах вызначаецца катэгорыямі роду (мужчынскі, жаночы, сьляды ніякага), ліку (адзіночны, множны, сьляды парнага), склону (назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны, клічны, у асобных летувіскіх дыялектах — фіна-вугорскія сьляды). Прыметнік (часам і іншыя часьціны мовы) можа быць поўным і няпоўным, мае тры ступені параўнаньня.
Балтыйскі дзеяслоў адзначаецца катэгорыямі часу (мінулы, цяперашні, будучы), асобы (першая, другая, трэцяя), ладу (у латыскай — уплыў фіна-вугорскіх) і стану<ref name=taparou/>.
=== Сынтаксіс ===
Ядро [[сказ]]у ў балтыйскіх мовах утварае канструкцыя тыпу «назоўнік у назоўным склоне + дзеяслоў у асабістай форме». Кожная з частак, назоўнік або дзеяслоў, могуць ускладняцца: напрыклад, да назоўніку могуць далучацца прыметнік, іншы займеньнік, прыназоўнік і займеньнік, да дзеяслову — прыслоўе, да асабістага дзеяслову — іншы асабісты дзеяслоў і да т.п. Вялікую ролю ў падобных сынтаксічных пераўтварэньнях адыгрывае родны склон, які можа прымаць на сябе амаль усе зносіны, апрача тых, што ўласьцівыя назоўнаму склону<ref name=taparou/>.
=== Лексыка ===
[[лексыка|Лексычны]] фонд жывых балтыйскіх моваў, а таксама захаваных да цяперашняга часу асобных помнікаў мёртвых моваў пераважна мае спрадвечнае індаэўрапейскае паходжаньне. Такім чынам, балтыйскім мовам характэрнае амаль поўнае адзінства ў лексыцы, што асабліва падкрэсьліваецца адзінствам у галінах словаўтваральных элемэнтаў, службовых словаў, займенных элемэнтаў і ў галоўных сэмантычных галінах: лічэбнікі, тэрміны роднасьці, часткі цела, назвы расьлінаў і жывёлаў, элемэнтаў пэйзажу, нябесных целаў, элемэнтарных дзеяньняў і г.д. Лексычныя адрозьненьні ў асноўным датычаць асобных выключэньняў.
У лексычных дачыненьнях балтыйскія мовы з усіх індаэўрапейскіх набліжаюцца да славянскіх моваў, што тлумачыцца архаічнасьцю і агульным паходжаньнем абедзьвюх групаў; гэтай блізкасьці таксама паспрыялі славянскія запазычваньні ў сацыяльна-эканамічнай, рэлігійнай, бытавой і прафэсійнай лексыцы балтыйскіх моваў. У [[анамастыка|анамастычнай]] лексыцы адзначаныя ізаглёсы (формы, па якіх бачнае асаблівае збліжэньне будзь-якіх рысаў) з вымерлай тракійскай мовай, якая належала да індаэўрапейскіх<ref name=atkupshchykau/>.
Ва ўзбагачэньні лексычнага фонду таксама бралі ўдзел [[германскія мовы|германскія]] і, у асобных дыялектах латыскай мовы, [[фіна-вугорскія мовы|фіна-вугорскія]] мовы. Інтэрнацыяналізмы ў балтыйскія мовы пранікалі дзякуючы пасярэдніцтву гістарычна больш уплывовых моваў (расейская, польская, нямецкая) або з мовы-арыгіналу<ref name=taparou/>. Балтыйскія мовы аказалі лексычны ўплыў на іншыя суседнія мовы. Лексэмы балтыйскага паходжаньня назіраюцца ў [[мардоўскія мовы|мардоўскіх мовах]], якія ў мінулым межавалі з крайнімі ўсходнімі межамі балтыйскага арэалу (гл. вышэй), а таксама ў [[беларуская мова|беларускай мове]]. Сярод беларускіх словаў балтыйскага паходжаньня можна вылучыць ''[[дзякла]]'' (< лет. ''doklas'') і ''[[пуня]]'' (< латыск. ''pūne''). Заходнебалтыйскія элемэнты, між іншым, назіраюцца ў тэксьце [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскага летапісу]]<ref name=kibinj>{{Кніга|аўтар = Кибинь А. С.|частка = К происхождению зетельского говора|загаловак = Э.А. Вольтер и балтистика как комплексная дисциплина|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца = СпБ|выдавецтва = |год = 2006|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>.
== Пісьмовасьць ==
Лічыцца, што балтыйскія народы ня мелі ўласнай пісьмовасьці, атрымаўшы яе ў выніку кантактаў зь іншымі этнасамі.
Першымі ўзорамі пісьменнасьці на балтыйскіх мовах лічацца літургічныя тэксты, якія складаліся нямецкімі місіянэрамі на землях хрысьціянскіх ордэнаў у [[Балтыя|Балтыцы]]. Так, на латыскую й прускую мову нямецкімі місіянэрамі перакладаліся малітоўныя тэксты, складаліся слоўнікі гэтых моваў (напрыклад, вядома пра існаваньне двух слоўнікаў прускае мовы для двух асобных дыялектаў). Дзякуючы нямецкім запісам вядомыя й іншыя балтыйскія мовы (у тым ліку мёртвыя: напрыклад, сэлонская, зэмгальская, яцьвяская), але гэтыя пісьмовыя фіксацыі абмежаваныя толькі асобнымі словамі й кароткімі фразамі (вядомы пералік прымавак па-яцьвяску).
Гаворкі, што ляглі ў аснову летувіскае мовы, знаходзіліся на тэрыторыях, што трапілі ў склад [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. За амаль увесь час існаваньня дзяржавы масавых публікацыяў на мове не вялося, летувіскія творы выдаваліся пераважна ў суседняй Прусіі. Найбольш вядомым прыкладам ужываньня летувіскай мовы на тэрыторыях ВКЛ ёсьць летувіскі пераклад [[Канстытуцыя 3 траўня 1791 году|Канстытуцыі]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] 1791 году.
З другой паловы XVII стагодзьдзя большая частка латгальскіх зямель трапляе ў склад Рэчы Паспалітай, што абумоўлівае адрыў ад літаратурнага разьвіцьця ў астатняй Латвіі й уплыў каталіцкай традыцыі на літаратурнае разьвіцьцё ў Латгаліі. Гэта прывяло да адрозьненьняў у шрыфце (у Латгаліі не выкарыстоўваўся нямецкі гатычны стыль) і [[артаграфія|артаграфіі]] ([[польская мова|польскі]] ўплыў). Празь некаторы час землі, на якіх захоўвалася неасыміляванае балтыйскае насельніцтва, трапляюць у склад [[Расейская імпэрыя|Расеі]].
Найбольш значнай падзеяй у гісторыі пісьмовасьці балтыйскіх моваў гэтага пэрыяду можна лічыць [[Забарона летувіскага друку|забарону на кнігадрукаваньне]] [[лацінскі альфабэт|лацінскім альфабэтам]] па [[Студзеньскае паўстаньне|Студзеньскім паўстаньні]]. Расейскі ўрад пачаў пераводзіць латгальскую й летувіскую пісьмовасьць на [[кірылічны альфабэт]], але ў адказ разгарнуўся рух г.зв. [[кніганошы|кніганошаў]] — кнігі лацініцай сталі нелегальна пастаўляцца з замежжа. Лацінскі альфабэт латгальскай і летувіскай моваў дагэтуль мелі сьляды польскага ўплыву (як вынік [[палянізацыя|палянізацыі]] ў былой Рэчы Паспалітай, дзе пражывалі носьбіты гэтых моваў), латыскі — нямецкага (вынік, адпаведна, нямецкага ўплыву, які захоўваўся і пры расейскай Латвіі празь нямецкіх абшарнікаў).
З другой паловы ХІХ стагодзьдзя латыскі, латгальскі й летувіскі альфабэты паступова пазбаўляюцца польскага й нямецкага ўплыву і пачынаюць працэсы ўнармаваньня. У прыватнасьці, у тры альфабэты пранікаюць літары з дыякрытычнымі знакамі. Працэс нармалізацыі трох альфабэтаў сканчваецца прыкладна ў сярэдзіне ХХ стагодзьдзя, калі з латыскага альфабэту зьнікаюць літары ''ō'', ''ŗ'' і дыграф ''ch''. Цяперашнія латыскі й летувіскі альфабэты адрозьніваюцца шырынёю ўжываньня дыякрытычных знакаў (якіх значна больш у латыскім), латгальскі й латыскі альфабэты амаль ідэнтычныя. Ва ўсіх трох альфабэтах няма літараў ''q'', ''w'' і ''x'', якія сустракаюцца толькі пры перадачы ўласных назваў. Пры засваеньні інтэрнацыяналізмаў з гэтымі літарамі яны звычайна замяняюцца на ''kv'', ''v''/''u'', ''ks'' адпаведна.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Saag L., Laneman M., Varul L. et al. The arrival of Siberian ancestry connecting the eastern Baltic to Uralic speakers further East // Current Biology. Vol. 29 (10), 2019. P. 1701—1711.
* Амбразас В. Некоторые следы балто-финских контактов в синтаксисе балтийских языков // Проблемы этногенеза и этнической истории балтов. — Вильнюс: Мокслас, 1985. С. 188—196.
{{Балцкія мовы}}
[[Катэгорыя:Балтыйскія мовы| ]]
fo9vj25c24ndbrzzcjalhdt2gj4yht3
Гісторыя Летувы
0
72196
2694290
2689558
2026-10-01T21:28:56Z
~2026-53031-55
100443
2694290
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|Падзел [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам [[Жамойць]] падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі [[Жамойты|жамойтам]] [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]]
{{Асноўны артыкул|Летува}}
'''Гісторыя Летувы''', ранейшай '''[[Жамойць|Жамойці]]''' — гісторыя цяперашняй [[Нацыянальная дзяржава|нацыянальнай дзяржавы]] [[летувісы|летувісаў]] (гістарычных [[жамойты|жамойтаў]]), [[этнічная тэрыторыя]] якіх да абвяшчэньня незалежнасьці Летувы ў 1918 годзе ўваходзіла ў склад розных дзяржаваў, у тым ліку дзяржавы [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] — [[Вялікае Княства Літоўскае]].
Па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксіі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]] склаліся спрыяльныя варункі дзеля [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]], у выніку чаго адбылося замацаваньне назвы «Літва» за Жамойцю і жамойтамі<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref>. Хоць пачынальнікамі [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху]] былі галоўным парадкам выхадцы з [[Жамойцкае староства|Жамойці ў вузкім сэнсе]]<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. С. 124.</ref>, аднак неўзабаве дзеля забесьпячэньня свайму руху гістарычнай асновы яны выкарысталі — у якасьці [[Этнас|этнічнай]] — назву старажытнай [[ліцьвіны|літоўскай (беларускай)]] дзяржавы, а ня ўласнага [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]] (якое не асацыявалася з уяўленьнямі пра разьвітую старажытную дзяржаўнасьць)<ref name="Kraucevic-1993"/>. На згоду і пры падтрымцы расейскіх уладаў, [[Імпэрыялізм|імпэрскім]] [[Русіфікацыя Беларусі|інтарэсам]] якіх адпавядала прывязваньне гісторыі ВКЛ да нашчадкаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскай]] меншасьці, а не [[Беларусы|беларусаў]], летувісы выбудавалі [[Летувізм|міт пра ВКЛ як вынятна летувіскую дзяржаву]]<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Гэты міт стаў падмуркам, на якім летувіскія дзеячы пачалі будаваньне новай [[Летувіская мова|летувіскамоўнай]] «Літвы»<ref name="Katlarcuk-2003">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>
== Старажытнасьць ==
Зьяўленьне на тэрыторыі сучаснай Летувы першых людзей адбылося ў пачатку сучаснага пэрыяду галацэну [[кайназой|кайназойскай эры]] (10—8 тыс. гадоў да н. э.). Гэта было зьвязана з канчатковым пацяпленьнем клімату і адносным ростам папуляцыі позьняга [[палеаліт]]у. Амаль да VIII тысячагодзьдзя да н. э. тут працягвалася культура [[эпіпалеаліт]]у, якая адносіцца да тыпу Мадленскай культуры. З поўдня тэрыторыю Летувы пачалі асвойваць прадстаўнікі [[Сьвідэрская культура|Сьвідэрскай культуры]] (X—IX тыс. гадоў да н. э.). На сёньняшні дзень у Летуве дасьледавана некалькі дзясяткаў стаянак, якія належаць гэтым культурам. У VII—VI тысячагодзьдзях да н. э. на большай частцы сучаснай Летувы сфармавалася культура [[мэзаліт]]у, так званая [[Нёманская культура]]. У эпоху позьняга мэзаліту клімат пацяплеў (ён стаў нават цяплейшым за сёньняшні). Гэта, а таксама ўдасканаленьне тэхнікі апрацоўкі крэменю і косьці, палепшыла побыт. Прыкладна 9 тысячаў гадоў таму сувязь Балтыйскага мора з акіянам зьнікла, надоўга ўтварыўшы Анцільскае возера. Нягледзячы на тое, што рэгіён Прыбалтыкі тэктанічна ўстойлівы, усё ж перамены зямнога рэльефу ўплывалі на рэгіён балтыйскага басэйну. Каля 5500—5000 гадоў да н. э. Анцільскае возера зноў злучылася з акіянам і стала Літарынскім морам. У пэрыяд існаваньня гэтага мора на дне сучаснай Курскай затокі ўтварыліся [[бурштын]]авыя пласты другаснага ўтварэньня. [[Нэаліт]] на тэрыторыі Летувы пачаўся пазьней, чым ён скончыўся на тэрыторыі цывілізацыяў паўднёвай [[Мэсапатамія|Мэсапатаміі]] (IV ст. да н. э.). У гэты час пачалі вырабляць кераміку з апаленай гліны, прыручаць валоў, пачалося матыжнае земляробства (вырошчвалі проса). На тэрыторыі Паўднёвай Летувы [[Нёманская культура]] мэзаліту зьмянілася на раньнюю культуру нэаліту. У паўночна-заходняй частцы Летувы панавала Наварская культура нэаліту. [[Вугра-фіны]], якія ўтварылі невялікія групы культуры грабенчатай керамікі ў другой палове III тысячагодзьдзя да н. э. на землях, абжытых эўрапеоідамі, значнага ўплыву ня мелі. У паселішчах [[Нарвенская культура|культуры Нарвы]] знойдзеныя клады і рэшткі майстэрняў дзеля вырабу ўпрыгажэньняў з бурштыну.
== Індаэўрапейцы на тэрыторыі Летувы ==
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
[[Індаэўрапейцы]] прыйшлі на тэрыторыю Летувы з поўдня і паўднёвага захаду. Індаэўрапейцы асацыююцца з культурай нэаліту — культуры шнуравой керамікі і лодкавых баявых тапароў. Верагодна, прадстаўнікі гэтай культуры прыйшлі сюды не раптоўна. У III тысячагодзьдзі да н. э. гэта былі толькі асобныя групы, якія не заставаліся надоўга. У пачатку ж II тысячагодзьдзя да н. э. прадстаўнікі шнуравой керамікі складалі большасьць насельніцтва. Вылучаюць тры археалягічныя культурныя арэалы гіпатэтычных [[балты|балтаў]]: Прыморскі (басэйны [[Нёман]]у і ніжняй пляні [[Дзьвіна|Дзьвіны]]), Верхне-Падняпроўскі, Фацьянаўскі (вярхоўі Волгі). Храналягічна культура Дняпроўскага арэалу была крыху пазьнейшай за Прыморскую, а Фацьянаўская — пазьнейшая за Дняпроўскую. Прыморская культура захавала найбольш выразныя рысы шнуравой культуры. На ўсходзе Летувы яна не адразу стала панаваць: тут яшчэ ў II тысячагодзьдзі да н. э. панавала культура Нарвы.
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе [[беларусы|беларусаў]] і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]]
Каля XX ст. да н. э. у арэалах Прыморскай і Верхне-Падняпроўскай шнуравой культуры выявіўся этнас, які меркавана размаўляў на дыялектах [[Балтыйскія мовы|балтыйскай прамовы]]. Існуе альтэрнатыўная «чыстым» балтам гіпотэза вэнэдычнага інстрату, якая грунтуецца на шэрагу характэрных тапонімаў.
Бронзавыя вырабы на тэрыторыі Летувы зьявіліся ў другой чвэрці II тысячагодзьдзя да н. э., аднак іх мясцовая вытворчасьць пачалася толькі каля 1500 году да н. э. З прычыны браку радовішчаў медзі зьяўленьне бронзавых вырабаў істотна не зьмяніла лад жыцьця, які быў характэрным для нэаліту. Але ў гэты час ужо існавала група мясцовых рамесьнікаў, якія займаліся вырабам прадметаў раскошы. З прыдунайскіх краёў у Летуву прывозілі бронзу, адтуль жа пашырыўся абрад спаленьня памерлых. [[Бронзавы век]] працягваўся на Летуве прыкладна да сярэдзіны I тысячагодзьдзя да н. э.
У часе раньняга [[Жалезны век|жалезнага веку]] ў прыморскім арэале меркавана завяршылася фармаваньне заходняга і ўсходняга балтыйскіх этнасаў (адпаведна курганная археалягічная культура і культура гарадзішчаў). З апошняй яшчэ ў бронзавым веку вырасла культура штрыхавой керамікі.
== Племянны этнас продкаў летувісаў ==
Існуе гіпотэза, што ў пачатку нашай эры меркаваныя балты пачалі гандляваць з [[Рымская імпэрыя|Рымскай імпэрыяй]]. У выніку [[Вялікае перасяленьне народаў|Вялікага перасяленьня народаў]] гэтая сувязь перарвалася.
[[Жалезны век]] у Летуве працягваўся да сярэдзіны I тысячагодзьдзя н. э. Варта адзначыць, што меркаваныя балты самі навучыліся здабываць крычнае жалеза з балотнай руды.
Першай вядомай крыніцай, у якой, магчыма, апісваліся балты, была «Германія» рымскага гісторыка [[Тацыт]]а. Ён адзначыў перавагу ва ўзбраеньні драўлянай дубінай і брак інтарэсу да рымскіх грошаў. Разам з тым, ён лічыў меркаваных балтаў добрымі земляробамі.
Першыя меркаваныя балтыйскія племянныя ўтварэньні ўзьніклі ў II—III стагодзьдзях. Гэта галінды, судувы (судавы), селы. Яны ўваходзілі ў арэал курганнай культуры. Пра арэал культуры штрыхавой керамікі пісьмовыя крыніцы I тысячагодзьдзя не паведамляюць. У V—VI стагодзьдзях з поўдня на землі меркаваных Дняпроўскіх балтаў уварваліся славяне. Меркаваныя ўсходнія балты былі продкамі летувісаў і латгалаў. Летувіская і латыская мовы, магчыма, выдзяліліся з прабалтыйскай мовы прыкладна ў VI—VII стагодзьдзях н. э.
У IX і X стагодзьдзях продкі летувісаў займаліся пераважна паляваньнем, рыбалоўствам, зрэдку земляробствам; ёсьць упаміны пра [[бортніцтва]] і жывёлагадоўлю, асабліва на гадоўлю коняў, якіх ужывалі ў ежу. Гандлёвыя зносіны ў летувісаў былі зь местамі славяна-балтыйскага памор’я і зь зямлёй [[крывічы|крывічоў]]: яны мянялі шкуры, мяхі, [[воск]] на мэталічныя вырабы і зброю. Сярод летувісаў рана сустракаюцца зародкі [[Стан (сацыяльная група)|станаў]]: існавалі роды, якія валодалі шматлікай нявольнай чэлядзьдзю; з гэтых родаў абіраліся мясцовыя князі (''кунігасы''). Рабамі (нявольная [[чэлядзь]]) былі галоўным парадкам [[палон|ваеннапалонныя]]. Жрэцкі стан не складаў асобай [[каста|касты]], ён меў велічэзнае значэньне ў народзе і быў даволі шматлікім. [[Жрэц|Жрацы]] ў летувісаў меркавана зваліся ''вайдэлотамі'' ({{мова-lt|Vaidila|скарочана}}), былі і жрыцы ''вайдэлоткі''. Багам сваім летувісы ахвяравалі жывёлаў, а ва ўрачыстых выпадках — і людзей. Пры пахаваньні знаць спальвалі разам з улюбёнымі прадметамі і рабамі. Замагільнае жыцьцё летувісы ўяўлялі працягам сапраўднага<ref name="esbe">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/brokgauz_efron/61777/Литовско Литовско-русское государство] // {{Літаратура/ЭСБЕ}}</ref>.
Да XIII стагодзьдзя ў продкаў летувісаў не было аб’яднаўчай палітычнай улады, як не было і аб’яднаўчых цэнтраў-местаў. У другой палове XIII ст. у крыніцах упамінаюцца асобныя водцы, але ўлада іх пашыралася толькі на малаважную тэрыторыю, на сельскія акругі<ref name="esbe"/>.
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] [[Імёны ліцьвінаў|уласных імёнаў]] і наяўнасьць [[Фіна-вугорскія мовы|фінскага]] субстрату ў летувісаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 96.</ref>. Тым часам яшчэ швэдзкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Тунман||en|Johann Erich Thunmann}} у сваёй працы «Дасьледаваньні старажытнай гісторыі некаторых паўночных народаў» (Бэрлін, 1772 год) зазначаў наконт паходжаньня «лецкіх народаў» ([[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]]), што паўднёва-заходняя [[Русь]], [[Літва]], большая частка [[Прусія|Прусіі]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Польшчы]] былі пачатковым месцам пражываньня славянаў або [[Вэнэды|вэнэдаў]] і што «леты», якія насяляюць частку гэтых краін — гэта «''не асобны народ, не старажытная нацыя, а славяне, зьмяшаныя зь [[Фіна-вугорскія народы|фінамі]] і [[Готы|готамі]]''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die erste betrift den Ursprung der alten Preußen und übrigen Lettischen Völker. Das südwestliche Rußland, Litauen, und der größte Theil von Preußen und Polen, ist der ursprüngliche Wohnsitz der Slawe oder Wenden gewesen. Die Letten, welche jetzt ein Stück von diesen Ländern bewohnen, sind kein eigenes Volk, keine alte Nation, sondern Slawen, vermischt mit Finnen und Gothen»|скарочана}}}}<ref>Thunmanns M. J. Untersuchungen über die alte Geschichte einiger Nordischen Völker. — Berlin, 1772. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=E9hAAAAAcAAJ&q=keine+alte+Nation+Slawen+Finnen+Gothen#v=snippet&q=keine%20alte%20Nation%20Slawen%20Finnen%20Gothen&f=false S. V].</ref>.
== Нямецкі рух на ўсход ==
У 1180-я гады была заснаваная факторыя [[Любэк|любецкіх]] купцоў ва ўтоцы [[Дзьвіна|Дзьвіны]]. Неўзабаве ёй падпарадкаваліся [[лівы]], якія жылі навокал. А ў 1186 годзе ў Ікескюлі (Ніжняе Падзьвіньне) манахі заснавалі місіянэрскую япархію. Ад імені ліваў гэтая нямецкая калёнія атрымала назву ''[[Лівонія]]''. Ні балты, ні [[Полацкае княства|палачане]], якія зьбіралі даніну на Дзьвіне, не маглі спыніць росту Лівоніі.
У 1205 годзе адзін з князёў [[Свалегед]] на чале войска старэйшага князя разрабаваў землі [[эсты|эстаў]]. На адваротным шляху ён быў забіты раскімі немцамі. У тым жа годзе рыскаму біскупу падпарадкаваўся полацкі князь з [[Кукенойс]]а [[Вячка]]. Паход аднаго з старэйшых князёў пад Рыгу ў 1207 годзе быў адбіты немцамі. У тым жа годзе жыхарам [[Упіта|Упіты]] удалося адбіць паход [[Земгалы|зэмгалаў]] і рыжан, хоць напад у адказ і не прынёс удачы. Неўзабаве васалам рыскага біскупа Альбэрта стаў князь [[Герцыке]] Усевалад, а у 1210 годзе біскуп склаў мір з полацкім князем [[Валадар ІІ Васількавіч|Уладзімерам]]. Такі імклівы рух нямецкай экспансіі тлумачыцца, у першую чаргу, тэхнічнай перавагай нямецкіх узбраеньняў.
22 верасьня 1236 году адбылася гістарычная [[Бітва пад Саўле|перамога жамойцкіх войскаў]] над мечаносцамі пад [[Шаўлі|Шаўлямі]], але праз год пастановай папы [[Грыгорыюс IX|Грыгорыюса IX]] мечаносцы аб’ядналіся з [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскім ордэнам]] і ўтварылі [[Лівонскі ордэн]] — аўтаномную галіну Тэўтонскага ордэна. Такім парадкам, нямецкія калёніі ў Балтыцы злучыліся. Разам з тым нямецкі ціск з поўначы быў спынены больш чым на дзесяцігодзьдзе.
== Працэс уваходжаньня этнічных летувіскіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага ==
[[Файл:VKL-1462-ru.png|значак|Рост Вялікага Княства Літоўскага]]
Аб’яднаньне большай часткі зямель продкаў сучасных летувісаў (без [[Малая Летува|жамойцкай часткі]] [[Самбія|прускай Самляндыі]]) у складзе Вялікага Княства Літоўскага расьцягнулася на пэрыяд з другой паловы XIII і да першай чвэрці XV стагодзьдзя. Значную ролю ў гэтым працэсе адыграла неабходнасьць супрацьстаяць крыжацкай агрэсіі.
Утварэньне Вялікага Княства Літоўскага зьвязана з імём [[Міндоўг]]а, які ўпамінаецца ў 1230-я гады як князь [[Літва старажытная|старажытнай Літвы]]. Цэнтрам дзяржавы стаў беларускі [[Наваградак]], у які яго запрасілі на княжаньне мясцовыя баяры. 6 ліпеня 1253 году Міндоўг быў каранаваны ў Наваградку і здабыў тытул «Кароль Літоўскі». Ужо ў 1255 годзе ён атрымаў дазвол папы [[Аляксандар IV (папа рымскі)|Аляксандра IV]] на каранацыю сына, што надавала Літве статус спадчыннага каралеўства. Хаўрус Літвы зь Лівонскім ордэнам на падставе прыняцьця каталіцтва дазволіў ордэну патрабаваць у Міндоўга «мірнай» перадачы яшчэ не ахрышчаных зямель. Так, у 1255 годзе Міндоўг напісаў грамату дарэньня Лівонскаму ордэну Селы, у 1259 — Скалвы, Нардувы, Паўночнай Судувы і Жамойці (гэта было пацьвярджэньне — Жамойць перайшла да Лівоніі яшчэ пры каранацыі Міндоўга) — большай часткі тэрыторыі сучаснай Летувы.
[[Файл:Litva. Літва (J. Müller, 1692).jpg|значак|[[Літва старажытная|Літва]]. Мапа з атлясу 1692 году (перадрукоўвалася ў 1702 годзе)]]
Новы намесьнік магістра Лівонскага ордэна Эбэрхардт Зэйн быў накіраваны кіраўніцтвам Тэўтонскага ордэна, каб паправіць незвычайныя дзеяньні Андрэаса Шцірлянда. Апроч гэтага, перад ім стаяла задача ўзначаліць змаганьне супраць жамойтаў. Увосень 1252 году ў вусьці ракі Даны лівонцамі быў пабудаваны Клайпедзкі замак. У гэтым месцы сутыкаліся інтарэсы жамойтаў і самбаў. Улетку 1253 году іхнія войскі асадзілі [[Клайпеда|Клайпеду]], але ўзяць не змаглі. У гэтым жа годзе на Самбію пачалі нападаць крыжакі. Але іхняе войска, якое напала на навакольлі Гірмавы ўзімку 1253—1254 гадоў, было разьбіта. Нарэшце ў студзені 1255 году Самбія была захопленая чэскім войскам на чале з каралём Чэхіі [[Пшэмысл II Отакар|Пжэмыслам II]]. Яна была перададзеная Тэўтонскаму ордэну. У гэты час Жамойцкія князі зьбіралі сілы для далейшага змаганьня зь Лівонскім ордэнам. У 1255 годзе рада абрала вайскавода — князя [[Альгмін]]а, які прапаноўваў замацаваньне агульных пазыцыяў у [[Куронія|Куроніі]]. У пачатку 1256 году жамойты разрабавалі Куронію, а праз год асадзілі Клайпеду. Праз брак перавагі на чыюсьці карысьць быў складзены мір тэрмінам на паўтара году. Тым часам Рымскі папа распачаў чарговую праграму Крыжовых паходаў. У ягоных булах сярод нескароных паганцаў былі і продкі летувісаў.
Вайна паміж канфэдэрацыяй жамойцкіх зямель і Лівонскім ордэнам зноў пачалася ўвосень 1258 году. З боку Канфэдэрацыі выступіла 3000 воінаў. Адразу ж лівонскае войска было разьбіта каля [[Шкуды|Шкудаў]]. У канцы году жамойты зноў зьявіліся ў [[Курляндыя|Курляндыі]], але былі вымушаныя бегчы ад Лівонскага войска. Паўстаньне зэмгалаў у канцы 1258 году прымусіла Лівонскае войска аб’яднацца з датчанамі з Паўночнай [[Эстонія|Эстоніі]]. На некалькі год вайна прыняла пазыцыйны характар, пакуль 13 ліпеня 1260 году не адбылася страшнае пабоішча пры Дурбе, у якім загінула 130 рыцараў і магістар Лівонскага ордэна Бургхард Горнгузэн. У адказ на такую балючую паразу папа Аляксандар IV хутка арганізаваў падмогу Тэўтонскаму ордэну. На мяжы 1260—1261 гадоў лівонцы занялі два замкі ў Куроніі, але 3 лютага 1261 году жамойты разьбілі лівонцаў пад [[Ліелвардэ]]. У канцы лета гэтага ж году дэлегацыя жамойтаў прыбыла да Міндоўга з просьбай прыняць Жамойцію пад уладу Літвы і пачаць вайну супраць Тэўтонскага ордэну. Пад націскам Трайняты Міндоўг прыняў просьбу жамойтаў.
На працягу стагодзьдзя большая частка Жамойці знаходзілася ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, аднак па сьмерці вялікага князя літоўскага [[Кейстут]]а, у 1382, ягоны наступнік [[Ягайла]] аддаў Жамойць лівонцам. Жамойты неўзабаве паўсталі й зрынулі гэтую залежнасьць. У 1398 вялікі князь Вітаўт зноў перадаў гэтыя тэрыторыі лівонцам, другасна жамойцкія землі перайшлі пад уладу немцаў па паўстаньні 1400—1401 гадоў. Вядома, што Вітаўт чатырохразова (у 1384, 1390, 1398 і 1404 гады) аддаваў Жамойць Тэўтонскаму ордэну. Гэтая тэрыторыя хоць і была важнай, аднак выкарыстоўвалася вялікімі князямі літоўскімі ў якасьці разьменнай манэты ў іхняй тагачаснай замежнай палітыцы. Неаднаразовае выкарыстаньне Жамойці ў шматлікіх палітычных камбінацыях сьведчыць пра тое, што Вітаўт ня ставіўся да яе як да роднай зямлі<ref name="Arlou-2012-158"/>.
Канчатковае далучэньне Жамойці да ВКЛ адбылося толькі па [[Бітва пад Грунвальдам|бітве пад Грунвальдам]] (1410 год), да якой большая частка цяперашняй Летувы знаходзілася пад акупацыяй крыжакоў і нават юрыдычна ўваходзіла ў склад крыжацкай дзяржавы<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/article/1776930.html Улады не заўважаюць перамогі пад Грунвальдам], [[Радыё Свабода]], 14 ліпеня 2009 г.</ref>.
=== Жамойцкія староства і біскупства ===
{{Асноўны артыкул|Жамойць}}
[[Файл:POL województwo żmudzkie IRP COA.svg|міні|зьлева|160пкс|Гістарычны герб Жамойці]]
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (N. Sanson, 1659).jpg|міні|Жамойць на мапе 1659 году]]
Пад Жамойцю гістарычнай звычайна разумеюць дзьве адзінкі — адміністрацыйную ([[Жамойцкае староства]]), якая была асобнай палітычнай адзінкай Вялікага Княства Літоўскага, і касьцельную ([[Жамойцкае біскупства]]).
[[Файл:Vialikaje Kniastva Litoŭskaje. Вялікае Княства Літоўскае (T. Lotter, 1770).jpg|міні|Вялікае Княства Літоўскае (без Жамойці), 1770 г.]]
У 1413 годзе Жамойць на падставе прывілею вялікага князя [[Вітаўт]]а атрымала статус аўтаноміі, пацьверджаны ў 1441 годзе вялікім князем [[Казімер Ягелончык|Казімерам]]. Такім парадкам, Жамойць стала самакіравальнай тэрыторыяй, пазьней вядомай як Жамойцкае староства, а ейны статус сёньня б значыў сувэрэнітэт у межах Вялікага Княства Літоўскага. На просьбу жамойтаў, якія хацелі падкрэсьліць сваю адрознасьць ад [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], зьявіўся асобны дадатак да найменьня дзяржавы, якая пачала называцца Вялікім Княствам Літоўскім, Рускім і Жамойцкім. У 1492 годзе вялікі князь [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандар]] даў Жамойці «земскі прывілей» (на [[Старабеларуская мова|беларускай мове]]), у першым пункце якога ён забараняў казаць падданым, што жыхароў Жамойці далучылі да Вялікага Княства Літоўскага сілай, а не паводле добрай волі: «''Найпярвей, хочам, іж ім [жыхарам Жамойці] жадны ня маець мовіці, альбо на вочы ісьціць, іж бы празь меч, альбо цераз оныі валкі былі звалчоныя, але з добраю волею прысталі''»<ref>Жалованная грамота литовского великого князя Александра Казимировича жителям Жмудской земли. 15 августа 1492 г. // Акты относящиеся к истории Западной России, собранные и изданные Археографическою комиссиею: в 5 т. — Т. 1. 1340—1506. — Санкт-Петербург : Тип. II Отделения Собственной Е. И. В. Канцелярии, 1846. — С. 120—122.</ref>. Адно з пазьнейшых сьведчаньняў захаваньня адасобленасьці — асобнае пералічэньне жамойцкіх харугваў у рэестры дзяржаўнага войска ў XVI стагодзьдзі. Апроч таго, жамойты неаднаразова зьвяртавліся ў [[Сойм Вялікага Княства Літоўскага|Сойм]] з просьбамі не прызначаць ім на адміністрацыйныя пасады «чужынцаў»-ліцьвінаў. Такія ж звароты накіроўваліся да [[Вялікі князь літоўскі|вялікіх князёў]]<ref name="Arlou-2012-158">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 158.</ref>. Жамойцкае староства заставалася асобнай адміністрацыйнай адзінкай з дакладна акрэсьленымі межамі ўсё далейшае існаваньне Вялікага Княства Літоўскага да 1795 году.
[[Файл:Kurlandyja-Žamojć. Курляндыя-Жамойць (1667).jpg|міні|Мапа Жамойці 1667 г. з [[Коўна]]м і [[Вількамір]]ам]]
Аднак Жамойць гістарычная ў рэлігійным, а г. зн. і ў культурным, кантэксьце выходзіла па-за межы Жамойцкага староства, у прыватнасьці ўсходняя мяжа Жамойцкай дыяцэзіі ня цалкам адпавядала палітычнай мяжы Літвы і Жамойці, ахопліваючы, сярод іншага, частку суседняга з Жамойцкім староствам [[Упіцкі павет|Упіцкага павету]] [[Троцкае ваяводзтва|Троцкага ваяводзтва]]<ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref>. Увогуле, пра тое, што Жамойць была значнай большай за Жамойцкае староства, сьведчаць пэўныя дакумэнтальныя крыніцы: «''Я, Мальхер Станіслававіч Шэмет, цівун гаспадарскі зямлі Жамойцкае воласьці Берштанскае…''» (1565 год)<ref>Archiwum książąt Lubartowiczów Sanguszków w Sławucie. T. 7. — Lwów, 1910. [https://polona.pl/item/archiwum-ksiazat-lubartowiczow-sanguszkow-w-slawucie-t-7-t-2-archiwum-xx-sanguszkow,OTgwNTk1NDg/129/#item S. 86].</ref> ([[Бірштаны]] — мястэчка на поўдні [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковенскага павету]]), «Инвентарь имения Кревна в земле Жомойтской, принадлежавшее [[Віленскія біскупы|Виленскому Бискупу]], Кардиналу [[Юры Радзівіл (біскуп)|Юрию Радзивилу]]» (1585 год)<ref>Акты издаваемые виленской археографической комиссией. Т. XIV. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?id=OF0jAQAAMAAJ&pg=PA281&dq=Inwentarz+y+regestr+naszego+Krewienskiego+%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiv267c2-b0AhXPQvEDHWOKA5YQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Inwentarz%20y%20regestr%20naszego%20Krewienskiego%20%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8A&f=false С. 281].</ref> ({{Артыкул у іншым разьдзеле|Крэўна||lt|Kriaunos}} — маёнтак на ўсходзе [[Вількамірскі павет|Вількамірскага павету]]). Гісторык XV ст. [[Ян Длугаш]] залічваў Нявежу да рэкаў Жамойці, а мяжу зь Літвой ён вызначаў ракой [[Сьвятая (рака)|Сьвятой]]<ref>Zeuss J. K. Die Deutschen und die Nachbarstämme. — München, 1837. [https://books.google.by/books?id=vlIAAAAAcAAJ&pg=PA680&dq=swiatha+samogitia&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjA0JTWkJT2AhUdhv0HHZE7AEwQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=swiatha%20samogitia&f=false S. 680].</ref> (пра Сьвятую як раку, што цячэ ў Жамойці, пісаў у сваёй [[Радзівіліяда|Радзівіліядзе]] [[Ян Радван]] — «''зямлёй самагіцкай Сьвента цячэ і ўпадае ў цудоўнае рэчышча [[Нёман|Хрона]]''»<ref>[[Ян Радван|Радван Я.]] [https://studfile.net/preview/2491056/ Радзівіліяда…] / Пераклад з лацінскай мовы Жанны Некрашэвіч-Кароткай // Маладосць. [https://web.archive.org/web/20260115073848/https://kamunikat.org/maladosts-shtomesyachny-litaraturna-mastatski-i-gramadska-palitychny-ilyustravany-chasopis-01-686-2011 № 1 (686), 2011]. С. 99.</ref>). Тым часам [[Хроніка Быхаўца]] сьведчыць пра геаграфічную блізкасьць межаў Жамойці да [[Трокі|Трокаў]], «''А яшчэ двух сыноў сваіх пасадзіў [[Гедзімін]] на вялікіх княствах: [[Яўнут]]а — на пасадзе сваім, у Вільні і на Вялікім Княстве Літоўскім, а [[Кейстут]]а — у Троках і на ўсёй Жамойцкай зямлі''»<ref>[https://knihi.com/none/Kronika_Bychauca.html Кроніка Быхаўца]</ref>, а [[Летапісы ВКЛ]] — пра блізкасьць Жамойці да ракі [[Вяльля|Вяльлі]] (упадае ў [[Нёман]] у [[Коўна|Коўне]]): «''І ўладзеючы яму ў зямлі Жамойцкай і начаў ся множыці і расшырацісь і ўхадзіці на раку Вяльлю, у зямлю Завельскую''»<ref>[http://litopys.org.ua/psrl3235/lytov27.htm Еўраінаўскі летапіс]</ref>. Першы гістарыёграф Вялікага Княства Літоўскага [[Мацей Стрыйкоўскі]] залічваў да Жамойці Коўну: «''Заснаваў таксама [[Вітаўт|Вітульт]] у жмудзкім княстве і пабудаваў дванаццаць касьцёлаў парафіяльных паводле колькасьці паветаў, якія ў той час перадавыя былі: [[Эйрагола]], [[Крожы]], Коўна…''»<ref>Maczieia Strikowskiego O początkach, wywodach, dzielnoscziach, sprawach rycerskich i domowych slawnego narodu litewskiego, zemiodzkiego y ruskiego przed tim nigdy od zadnego ani kuszone ani opiszane z nathnienia bożego a uprzeimie pilnego doszwiadczenia xiegi pierwsze etc. [https://polona.pl/item-view/de634e95-eaad-48e9-8ea0-819e492b4b79?page=476 S. 236] ([https://www.litres.ru/book/macey-stryykovskiy/o-nachalah-istokah-dostoinstvah-delah-rycarskih-i-vnutr-11823904/chitat-onlayn/ расейскі пераклад]) // Biblioteka Narodowa. Rps 6806 III.</ref>. Таксама Марцін Цайлер у сваім «Новым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»<ref>[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Novaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]</ref> (1647 год) зазначаў, што паводле географа Давіда Фройліха, адзіны горад (замак) у Жамойці — гэта [[Коўна|Коўня]] (''Caunia'')<ref>Zeiller M. Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1647. [https://books.google.by/books?id=ymZKAAAAcAAJ&pg=PA17&dq=Korczin,+Wislitz,+Pilzno,+Opoczno&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiZo-ef-4n2AhVJRPEDHYF8A-wQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Caunia&f=false S. 23].</ref>, а ў дапоўненым і перапрацаваным «Іншым апісаньні Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага»<ref>[https://knihi.com/Marcin_Cajler/Insaje_apisannie_Karaleustva_Polskaha_i_Vialikaha_Kniastva_Litouskaha.html Іншае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага…] у перакладзе Алега (Давіда) Лісоўскага, [[Беларуская Палічка]]</ref> (1657 год) удакладніў, што паводле [[Шыман Старавольскі|Шымана Старавольскага]], Коўна (''Couna'') — гэта адзіны мураваны замак Жамойці<ref>Zeiller M. Anderte Beschreibung deß Königreichs Polen und Großherzogthumbs Lithauen. — Ulm, 1657. [https://books.google.by/books?id=SjlZAAAAcAAJ&pg=PA127&dq=couna+Crononis+Nemeni&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiYrsGHzY72AhXJNuwKHacxB0UQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=couna%20Crononis%20Nemeni&f=false S. 127].</ref>. Паводле маскоўскага дакумэнта 1660 году, ваяводу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Кірыл Хлопаў|Кірыла Хлопава|ru|Хлопов, Кирилл Осипович}} накіравалі да [[Міхал Казімер Пац|Міхала Казімера Паца]] «''в Жмойдь к Паце на [[Сьвятая (рака)|Святую Реку]] в местечко [[Вількамір|Волкомир]]''»<ref>Акты Московского государства, изданные Императорской Академией наук. Т. 3. — СПб., 1901. [https://books.google.by/books?id=HwZaAAAAcAAJ&pg=PA598&dq=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjzi4OpurH8AhWGSfEDHQP7BUQQ6AF6BAgBEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%B4%D1%8C%20%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%8A&f=false С. 110].</ref>. У нататках 1736—1738 гадоў уніяцкага дзеяча [[Ігнат Кульчынскі|Ігната Кульчынскага]] зазначалася, што вёска {{Артыкул у іншым разьдзеле|Штабінкі|Штабінкі (Стабінкі)|pl|Sztabinki}} каля [[Сейны|Сейнаў]] знаходзіцца «''на самай мяжы з Жамойцю''»<ref>Новонайденные рукописи Игнатия Кульчинского 1736—1738 гг. со сведениями по церковной истории Гродно и окрестностей / падрыхт. Ю. М. Мікульскі // Беларуская даўніна. Вып. 3. — Мінск, 2016. С. 220—254. </ref>. На тое, што большасьць падуладнага ліцьвінам сялянскага насельніцтва на [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыне]] складалі жамойты, зьвяртае ўвагу гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 269.</ref>. Тым часам гісторык [[Мікола Ермаловіч]] паказвае на наяўнасьць значнай колькасьці танонімаў тыпу «Жамойцішкі», «Жамайтэлі» і ім падобных на памежжы [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] зь летувісамі<ref name="Jermalovic-2000-37">{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 37.</ref>. Зьвесткі пра тое, што паводле швэдзкіх аўтараў пачатку XVIII ст. (у тым ліку часоў [[Вялікая Паўночная вайна|Вялікай Паўночнай вайны]]) Жамойць пачыналася «''за Вільняй''» і вылучалася як адзін з двух гістарычна-культурных абшараў Вялікага Княства Літоўскага, адрозных ад карэннай Літвы, прыводзіць гісторык [[Андрэй Катлярчук]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 146.</ref>.
Да нашага часу Жамойць стала адным з этнаграфічных рэгіёнаў Летувы, які ня ёсьць ані палітычнай, ані адміністрацыйнай адзінкай. Аднак, нягледзячы на такі статус, улады Летувы зацьвердзілі межы Жамойці на афіцыйным узроўні<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_e?p_id=220186&p_query=D%CBL%20ETNOGRAFINI%D8%20REGION%D8%20RIB%D8%20NUSTATYMO&p_tr2=2. Рэкамэндацыі Рады аховы этнічнае культуры Летувы № 1 аб усталяваньні межаў этнаграфічных рэгіёнаў ад 17 верасьня 2003 году.]</ref>. Прытым летувіскі этнаграфічны рэгіён займае нашмат меншую тэрыторыю за Жамойць гістарычную<ref name="Kascian-2009"/>.
[[Файл:Magnus Ducat Lithuaniae and Rus Alba(Belarus).jpg|міні|500пкс|center|<center>Мапа Вялікага Княства Літоўскага і [[Белая Русь|Белай Русі]] (1687 г.). Тэрыторыя сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] пазначаецца як «[[Літва старажытная|Літва]]» (Lithuaniæ), а тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі як «Жамойць» (Samogitia)</center>]]{{clear|left}}
== Летувіская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім ==
[[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]]
{{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|102|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu (in Lithuanian language), Vilnius, 1766.jpg|112|Вокладкі першых летувіскіх слоўніка {{мова-la|Dictionarium trium linguarum|скарочана}} (налева) і лемантара {{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} або {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}} (направа)}}
Як падкрэсьлівае гісторык і літаратуразнаўца [[Іван Саверчанка]], у XVI ст. пазьнейшыя ідэолягі жамойцкага (летувіскага) нацыянальнага руху, найперш пісьменьнікі і багасловы [[Марцін Мажвід]], [[Мэльхіёр Пяткевіч]], [[Мікалай Даўкша]] і [[Канстанцін Шырвід]], пачалі актыўна ўжываць тэрмін «літоўская мова» ў дачыненьні да гістарычна [[Жамойцкая мова|жамойцкай мовы]]. Абапіраючыся вынятна на этнічныя фантазіі ды показкі, яны назвалі свой народ «літоўцамі»<ref>[[Іван Саверчанка|Саверчанка І.]] Aurea mediocritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі. Адраджэнне і ранняе барока. — {{Менск (Мінск)}}: Тэхналогія, 1998. С. 14.</ref>. Адпаведна, цяперашняя летувіская мова ёсьць працягам старой жамойцкай пісьмовай мовы, якая называлася «літоўскай» (у значэньні летувіскай) толькі паводле імя<ref name="Kascian-2009"/>.
Як падкрэсьлівае амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]: «''летувіская мова стагодзьдзямі не была мовай палітыкі''»<ref name="Snyder">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}}</ref>. Напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая паводле летувіскага гісторыка мовы [[Зігмас Зінкявічус|Зігмаса Зінкявічуса]] была загнаная «''ў ніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref>. Напрыклад, ''«вялікія князі літоўскія ніколі не друкавалі кнігаў на летувіскай мове»''<ref name="Snyder"/>. Больш за тое, паводле Зігмаса Зінкявічуса, ''«для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка»''. Пэўна таму летувіскія навукоўцы бесьперапынна падкрэсьліваюць ''«адзінства арэалу летувіскай мовы праз палітычную мяжу паміж ВКЛ і Прусіяй»''. Сапраўды, «''летувіскія граматыкі і слоўнікі доўгі час (да канца XVIII ст.) друкаваліся толькі ў Прусіі''» (выняткам быў слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстантына Шырвіда]], які выйшаў каля 1620 году, некалькі разоў перавыдаваўся і быў адзіным слоўнікам летувіскай мовы, выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя<ref>Schmalstieg, W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref>). Сваім парадкам, ''«перасьледаваная стагодзьдзямі летувіская мова ўпершыню за сваю гісторыю атрымала статус дзяржаўнай»'' толькі ў першай Летувіскай Рэспубліцы (то бок у 1918 годзе)<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 297.</ref>.
Такім парадкам, выкарыстаньне летувіскай мовы ў Вялікім Княстве Літоўскім абмяжоўвалася максымум рэгіянальным узроўнем, у тым ліку асобнымі натарыяльна засьведчанымі перакладамі дзяржаўных актаў<ref name="Kascian-2009"/>.
== У складзе Расейскай імпэрыі і Прусіі ==
{{Асноўны артыкул|Летувізацыя}}
[[Файл:Map of Lietuva (1867-1914) lang-be.svg|значак|Губэрні [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] на тэрыторыя сучаснай Летувіскай Рэспублікі]]
[[Файл:Edict of Alexander II in 1864.jpg|значак|160пкс|зьлева|Эдыкт [[Аляксандар II|Аляксандра II]] на расейскай і летувіскай мовах, выдадзены ў 1864 г.]]
У 1795 годзе ў выніку [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу]] [[Рэч Паспалітая]] была ліквідаваная, а рэшту яе тэрыторыі ўлучылі ў склад [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], [[Аўстра-Вугоршчына|Аўстра-Вугоршчыны]] і [[Прусія|Прусіі]]. Большая частка тэрыторыі сучаснай Летувы апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ўвайшла ў [[Ковенская губэрня|Ковенскую]] і часткова ў [[Віленская губэрня|Віленскую]], [[Сувальская губэрня|Сувальскую]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскую]] губэрні. У першай палове XIX ст. ураджэнцы Жамойці (Д. Пашкевіч, Л. Юцэвіч, [[Сыманас Даўкантас|С. Даўкантас]] ды інш.) у сваіх этнаграфічных публікацыях пачалі задаваць эталёны [[летувісы|летувіскасьці]], якія пазьней пачалі выкарыстоўвацца іншымі дасьледнікамі дзеля ацэнкі адпаведнасьці «традыцыйнаму» і «этнічнаму». Значную ролю ў іх дасьледаваньнях адыграла канцэптуалізацыя «чыстых», «клясычных», «не закранутых вонкавымі ўплывамі» летувіскіх зямель. Лінгва-этнаграфічны калярыт Жамойці дазволіў выбудаваць значную адлегласьць ад «славянскага» і стварыць на аснове жамойцкага трывалы вобраз летувіскасьці з максымальным індэксам адрознасьці ад суседзяў<ref>Унуковіч Ю. Этнічная ідэнтыфікацыя і катэгарызацыя беларусаў і літоўцаў у ХІХ ст. // Białorutenistyka Białostocka. T. 12 (2020). S. 393.</ref>. Сярод іншага, у канцы XIX ст. на базе гістарычнай жамойцкай мовы — архаічных гаворак ваколіцаў [[Коўна]], [[Шаўлі|Шаўляў]] і [[Клайпеда|Клайпеды]] — утварылася [[летувіская мова]]<ref name="Sviazynski209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>.
У 1854 годзе на старонках часопіса {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які рэдагаваўся ўраджэнцам [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыны]] прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]], зьявілася крытычная нататка датычна называньня часткі жамойтаў «літвой» (пазьнейшых «[[аўкштайты|аўкштайтаў]]», абвешчаных «уласнымі літоўцамі», якія насяляюць «[[Аўкштота|Аўкштоту]]» — «Верхнюю або ўласную Літву»), а жамойцкай мовы — «літоўскай»<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref>:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін Літва. Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа чудзкім народзе, паміж Літвою і Жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць Літвою, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, Жамойць. Абедзьве яны — тая ж Жамойць. Слова Літва зусім не літоўскае{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — Літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія Грэкі, Італьянцы і паўднёвыя Швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — Рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо Леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай Чудзьдзю, не называюць сябе Літвою; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская Чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — Жамогусы, Жамогі альбо Жамодзі, Сямогі альбо Сямодзі, адкуль утварыліся словы Жамойць і Самагіція. Латышы таксама называюць сябе Земме, Семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як Сома альбо Суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», Фіны, альбо Фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а не літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх Чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай Чудзі, альбо Жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой Чудзь гэтая належала.
{{арыгінал|ru|Я хочу еще подвергнуть исторической и филологической критике членов виленского комитета самый термин Литва. Я не совсем понимаю различие, которое делают они в одном и том же чудском народе, между Литвою и Жмудью. Мне кажется, что понапрасну одну часть этого народа называют Литвою, тогда как другой оставляют общее и настоящее название всего народа, Жмудь. Обе они — та же Жмудь. Слово Литва вовсе не литовское и оно принадлежит столько же и еще более славянской части прежнего литовского господарства, как и чудской. Если жители чудской части отзываются, что они — Литува и что они говорят литувишки, по-литовски, это по-мне значит только, что они употребляют на свой личный счет общее политическое название господарства, а не свое племенное название. Точно так же нынешние Греки, Валахи и южные Швейцарцы, потому, что некогда находились под римским владычеством, хвастаются, будто они — Римляне и говорят по римски (Romei, Rumani, Roman). Латыши, или Леты, чудские люди одного корня с литовскою Чудью, не называют себя Литвою; следовательно, и сестра их, литовская Чудь, этнографически, не имеет права на это название. Вся она — Жемогусы, Жемоги или Жемоди, Семоги или Семоди, откуда произошли слова Жмудь и Самогиция. Латыши также называют себя Земме, Семме, а это значит только «своя земля» подобно тому, как Сома или Суома, «своя земля» Финляндия и Суомалайне, «люди своей земли», Финны, или Финляндцы. Жемогус или жмогус значит — человек. Они просто — человеки, а не литовцы. Замечательно, что у прибалтийских чудских поколений нет особенных названий для их языков: каждое уверяет, что оно изъясняется на языке ма-киль, «языке земли». Как у литовской Чуди, или Жемогусов, вероятно, не было особенного названия для народного языка, то она тем охотнее согласилась называть его «литовским», что слово «Литва» было политическим титулом знаменитого государства, которому Чудь эта принадлежала.}}
{{канец цытаты}}
|}
У 1861 годзе ў афіцыйным прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да генэрал-губэрнатара {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімера Назімава|ru|Назимов, Владимир Иванович}} адзначалася, што большасьць сельскага насельніцтва [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрні]] — жамойты, якія размаўляюць па-жамойцку, тым часам большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў размаўляюць па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам летувісы ({{мова-ru|литовцы|скарочана}}) і летувіская мова ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) не ўпаміналіся:
{{Цытата|Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі.
{{арыгінал|ru|Так, в большей части Ковенской губернии, населенной жмудинами, имеющими свою письменность, хотя еще и незначительную, но представляющую уже для народа молитвенники, календари и некоторыя другие полезные книги на жмудском языке, на котором народ слушает проповеди в костелах и исповедуется в этой губернии, обучение в первоначальных училищах жмудской грамоте следует допустить, преподавание же польского языка, которым говорят помещики и чиновники, в эти училища не вводить, оставив его только в гимназиях и прогимназиях. В губерниях же Виленской, Гродненской и Минской большая часть сельского населения говорит наречием белорусским, поэтому и народные училища в этих местностях должны быть чисто русскими.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 4—5.
}}
У 1862 годзе ў прадстаўленьні Аляксандра Шырынскага-Шыхматава да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна [[летувісы|летувіская]] [[Ковенская губэрня]]) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы ([[ліцьвіны]]) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|абмаскаліць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў Расеі:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім абмаскаліць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
{{арыгінал|ru|На Жмуди — укрепление жмудской национальности, вовсе не враждебной России и правительству в низших слоях населения, и постоянное внушение крестьянам, что они не поляки, а жмудины и литовцы, и что Россия не желает вовсе обрусить их, а хочет только сблизить их интересы с интересами государства.}}
|Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. С. 22.
}}
[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
Па здушэньні [[паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] расейскія ўлады надумалі падтрымаць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (які правільней называць «жамойцкім», бо летувісы ў той час называліся жамойтамі) у супрацьвагу моцным пазыцыям палякаў<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Царскі ўрад пачаў заахвочваць летувіскія асьвету і друк<ref name="Katlarcuk-2003"/>, летувіскую мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Летувіскую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Тым часам выкладаньне беларускай мовы ў школах усіх узроўняў апынулася пад забаронай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Апроч гэтага, у час знаходжаньня пад расейскай уладай летувісы мелі нацыянальны касьцёл (яшчэ перад паўстаньнем біскуп [[Матэвус Валанчус]] дамогся дазволу адчыняць пры касьцёлах парафіяльныя школы з выкладаньнем па-летувіску<ref name="Arlou-2012-348"/>), тады як беларусы па зьнішчэньні ў 1839 годзе [[Уніяцкая царква ў Рэчы Паспалітай|Ўніяцкай царквы]] згубілі сваю канфэсійную нішу<ref name="Katlarcuk-2003"/>.
Невялікая частка этнічных летувіскіх зямель (г. зв. «[[Малая Летува]]») засталася ў складзе Прусіі, дзе ў спрыяльных для разьвіцьця ўласнай культуры ўмовах пражывала каля 100 000 балтаў. Гэта давала магчымасьць кантактаў з Эўропай, пашырэньню ў сьвеце зьвестак пра свае нацыянальныя патрэбы (да 1904 году ў [[Тыльзыт|Тыльзыце]] і [[Каралявец|Караляўцы]] па-летувіску выйшла каля 3300 найменьняў кніг і каля 120 пэрыядычных выданьняў агульным накладам некалькі мільёнаў асобнікаў<ref name="Arlou-2012-349">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 349.</ref>). Менавіта нямецкі (прускі) фактар быў вызначальным у справе дасягненьня Летувой незалежнасьці ў 1918 годзе і вырваў краіну з сфэры расейскага ўплыву<ref name="Katlarcuk-2003"/>.
[[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]]
У другой палове XIX стагодзьдзя пачаў фармавацца летувіскі нацыянальны рух. Спрыяньне разьвіцьцю жамойцкай культуры і мовы расейскімі ўладамі прывяло да таго, што жамойцкае адраджэньне пачалося значна раней за [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускае]]. Дзеячы жамойцкага нацыянальнага руху пачалі выкарыстоўваць ня назву Жамойць, а найменьне старадаўняй, пераважна славянскай дзяржавы з [[Эпіцэнтар|эпіцэнтрам]] у Беларусі — Вялікага Княства Літоўскага. Выпускнікі Мар’ямпальскай вучэльні [[Вінцас Кудзірка]] і [[Ёнас Басанавічус]] стварылі міт пра Вялікае Княства Літоўскае як вынятна летувіскую дзяржаву. Гэты міт пашырыўся і стаўся падмуркам да адбудовы летувіскамоўнай Летувы<ref name="Arlou-2012-348"/>.
Летувіскія адраджэнцы прысвоілі ня толькі назву Літва (у форме Летува<ref name="Arlou-2012-349"/>), але і заявілі пра свае вынятныя правы на гістарычную і культурную спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а таксама на сымболіку. Замест свайго гістарычнага гербу [[Мядзведзь (герб)|Мядзведзя]] жамойцкія дзеячы пачалі выкарыстоўваць [[Пагоня (герб)|Пагоню]] славянскага паходжаньня. А паколькі ў жамойцкай мове не было слова дзеля яе абазначэньня, жамойцкая эліта (а менавіта [[Сыманас Даўкантас]]) прыдумала яго, назваўшы Пагоню новым словам «[[Віціс]]»<ref name="Kraucevic-1993"/>. Як адзначае [[Тымаці Снайдэр]], апроч расейскіх уладаў, фальшаваньню гісторыі ВКЛ спрыяла сацыяльнае паходжаньне дзеячоў летувіскага нацыянальнага руху, якія былі дзецьмі заможных сялянаў, а не [[шляхта]]й, і таму ня мелі адпаведнага кодэксу гонару<ref name="Arlou-2012-349"/>. Спазьненьне беларускага адраджэньня ў параўнаньні з жамойцкім прывяло да таго, што беларускія дзеячы, пачынаючы з [[Францішак Багушэвіч|Францішка Багушэвіча]], прынялі назву, якая тады была пашыранай на Смаленшчыне, Віцебшчыне і Магілёўшчыне, а таксама выкарыстоўвалася расейскім друкам ― [[беларусы]].
За канцэпцыю ўтварэньня ВКЛ жамойцкія адраджэнцы ўзялі канцэпцыю балтыйска-славянскай канфрантацыі, якая ўзьнікла ў ходзе навуковай дыскусіі паміж польскімі і расейскімі дасьледнікамі ў канцы XIX ― пачатку XX стагодзьдзя. Паводле яе, падмуркам утварэньня Вялікага Княства Літоўскага была перамога раньнефэадальнага балтыйскага ўтварэньня над славянамі, ў выніку чаго гэтая новая краіна трансфармавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. У канцы XX стагодзьдзя гэтую канцэпцыю зьняпраўдзіў [[Аляксандар Краўцэвіч]], які сьцьвярджае, што ВКЛ ад самага пачатку была біэтнічнай балта-славянскай дзяржавай з дамінаваньнем [[славяне|славянаў]], а балта-славянскія дачыненьні ў часы ўтварэньня Вялікага Княства Літоўскага насілі толькі мірны характар<ref>{{Літаратура/Стварэньне Вялікага Княства Літоўскага (1997)|к}}</ref>. З больш славянацэнтрычнымі канцэпцыямі зь сярэдзіны XX стагодзьдзя выступілі гісторыкі [[Павал Урбан]], [[Мікола Ермаловіч]] і [[Мікалай Шкялёнак]], тэзісы якіх у лучнасьці зьняпраўджвалі балтыйскае паходжаньне першых князёў ВКЛ.
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ўлетку 1915 году тэрыторыю сучаснай Летувы занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]]. Дзеячы [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага адраджэньня]] браты [[Іван Луцкевіч|Іван]] і [[Антон Луцкевіч]]ы разам з [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлавам Ластоўскім]] выступілі з прапановай аднавіць [[Вялікае Княства Літоўскае]] з сталіцай у [[Вільня|Вільні]], аднак гэтая ідэя не знайшла падтрымкі ў летувіскіх дзеячоў<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 347.</ref>.
[[Файл:Kowno dzisiejsza stolica Żmudzi (A. Oleszczyński, 1850).jpg|міні|500пкс|center|<center>''«[[Коўна]] — цяперашняя сталіца Жамойці»'' (аўтар — [[Антоні Аляшчынскі]], 1850 год)</center>]]{{clear|left}}
== Першая Летувіская Рэспубліка ==
[[Файл:Lietuva 1921-1939.svg|значак|Тэрыторыя Летувіскай Рэспублікі]]
16 лютага 1918 году Летувіская Рада (Летувіская Тарыба, {{мова-lt|Letuvos Taryba|скарочана}}) [[Акт незалежнасьці Летувы з 1918 году|абвясьціла незалежнасьць Летувы]]<ref name="smdb-80">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 80.</ref>. 23 сакавіка яе незалежнасьць прызнаў нямецкі кайзэр<ref name="smdb-80"/>. 11 ліпеня 1918 году Летувіская Тарыба зьмяніла сваю назву на Раду [[Каралеўства Летува|Летувіскай дзяржавы]], чым падкрэсьліла міжнароднае прызнаньне краіны<ref name="smdb-80"/>. 13 ліпеня 1918 году Тарыба абвясьціла каралём Летувы — Міндоўгасам (Міндоўгам) II — герцага віртэмбэрскага Вільгельма фон Ураха<ref name="smdb-80"/>, згодна з чым дзяржава стала называцца [[Каралеўства Летува]], але ўжо 2 лістапада таго ж году прыняла часовую канстытуцыю, згодна зь якой Летува стала рэспублікай<ref name="smdb-80"/>.
[[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]]
23 лістапада 1918 году прэм’ер-міністар [[Аўгусьцінас Вальдэмарас]] выдаў загад утварыць 1-ы летувіскі полк, што стала пачаткам арганізацыі летувіскага войска<ref name="smdb-80"/>. Існаваньню маладой дзяржавы пагражалі бальшавікі. 22 сьнежня 1918 году савецкія ўлады прызналі ўрад [[Вінкас Міцкевічус-Капсукас|Капсукаса]] і савецкую дзяржаўнасьць Летувы<ref name="smdb-81">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 81.</ref>. 31 сьнежня 1918 году нямецкая армія пакінула Вільню. Наступнага дня места захапіла польская самаахова. 5 студзеня 1919 году места занялі бальшавікі<ref>Kronika powstań polskich 1794—1944. — Warszawa: Wydawnictwo Kronika, {{ISBN|83-86079-02-9}}. S. 345.</ref><ref name="smdb-82">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 82.</ref>. У лютым супраць бальшавікоў, якія рушылі ўглыб краіны, выступіла летувіская самаахова. 8 лютага загінуў за бацькаўшчыну першы летувіскі жаўнер — Павіляс Люкшыс<ref name="smdb-82"/>. 4 красавіка 1919 году Тарыба прыняла новую (другую) часовую канстытуцыю, якая ўтварыла пасаду прэзыдэнта. 19 красавіка Вільня зноў была занятая польскімі войскамі<ref name="smdb-82"/>. 26 ліпеня была вызначаная Найвышэйшай радай [[Антанта|Антанты]] [[лінія Фоша|дэмаркацыйная лінія]] з Польшчаю на Сувальшчыне. Летувісы не прызналі лініі й захапілі частку Сувальшчыны да ракі [[Чорная Ганча|Чорнай Ганчы]], што стала прычынай [[Сейненскае паўстаньне|паўстаньня палякаў]]<ref>Kronika powstań polskich 1794—1944. — Warszawa: Wydawnictwo Kronika, {{ISBN|83-86079-02-9}}. S. 355, 357.</ref>. 25 жніўня летувіскае войска выціснула савецкія аддзелы, якія ўтрымлівалі апошні пункт апоры на тэрыторыі Летувы — места [[Езяросы]]<ref name="smdb-82"/>. 20—21 лістапада 1919 году каля [[Радзівілішкі|Радзівілішкаў]] летувіскае войска перамагло бэрмонтчыкаў — расейскіх і нямецкіх белагвардзейцаў, якія атакавалі з тэрыторыі Латвіі<ref name="smdb-82"/>.
[[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва этнаграфічная»). [[Рыга]], 1920 г.]]
27 студзеня 1920 году адкрыліся вышэйшыя курсы ў Коўні, што было пачаткам летувіскай вышэйшай адукацыі<ref name="smdb-82"/>. 14—15 красавіка 1920 году адбыліся дэмакратычныя выбары ў Сойм (сабраўся празь месяц)<ref name="smdb-82"/>.
[[Файл:Lithuania territory 1939-1940.svg|міні|Мапа «Летувіскае тэрыторыі», на якой у склад Летувы ўлучылі [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]]]]
Другой пасьля Нямеччыны істотнай сілай, што [[de jure]] прызнала незалежнасьць Летувы, быў бальшавіцкі ўрад [[Уладзімер Ленін|Леніна]], які 12 ліпеня 1920 падпісаў зь ёй [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]]. Гэтая дамова істотна падмацавала пазыцыю Летувы на міжнароднай арэне, што было асабліва важным ва ўмовах браку прызнаньня з боку дзяржаваў-хаўрусьніцаў. Згодна з дамовай, Савецкая Расея пакідала за летувісамі ня толькі Вільню, але і [[Горадня|Горадню]], [[Шчучын]], [[Ліда|Ліду]], [[Ашмяны]], [[Смаргонь]], [[Паставы]] і [[Браслаў]], адначасна дэкляравалася адмова ад далейшых прэтэнзіяў на летувіскую тэрыторыю<ref name="smdb-82"/>. Перадача Летуве [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] стала вынікам афіцыйных прэтэнзіяў яе ўраду, які прызнаваў, што большасьць мясцовага насельніцтва ня лічыць сябе летувісамі і ня ведае летувіскай мовы, але безапэляцыйна сьцьвярджаў, што гэта — зьбеларушчаная частка Летувіскай дзяржавы<ref name="Arlot-2012-363">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 363.</ref>. У сваю чаргу Летува мусіла прытрымлівацца нэўтралітэту ў ходзе савецка-польскай вайны, што гарантавала бясьпеку правага флангу войскаў Заходняга фронту ў яго наступленьні на Варшаву. Апроч таго, летувіскі бок абавязваўся спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[БНР]]. Па падпісаньні дамовы летувіскі ўрад ліквідаваў асобныя беларускія вайсковыя часьціны, [[Міністэрства беларускіх справаў у Летуве|Міністэрства беларускіх справаў]] урэшце мусіла спыніць сваё існаваньне, а ў 1923 годзе [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]] пераехала з [[Коўна|Коўны]] ў [[Прага|Прагу]]<ref name="Arlot-2012-363"/>.
Тэрыторыя Віленшчыны стала прадметам спрэчак паміж Летувой і [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікай]], якая катэгарычна адкінула летувіска-бальшавіцкую дамову. Пад націскам краінаў [[Антанта|Антанты]] 7 кастрычніка 1920 году польская дэлегацыя мусіла падпісаць зь летувісамі Сувальскую дамову<ref name="smdb-82"/>, якая рэгулявала граніцу паміж дзьвюма дзяржавамі на Сувальшчыне, Гарадзеншыне й Лідчыне да [[Бастуны|Бастунаў]]; граніца ў іншых месцах мела быць вызначанай наступнай дамовай або пастановай Найвышэйшай Рады Антанты. Аднак у выніку «бунту» дывізіі [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]], які адбыўся 8 кастрычніка 1920 году, Вільню занялі польскія войскі<ref name="smdb-82"/>. Места на пэўны час стала цэнтрам [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]].
22 верасьня 1921 году Летува стала сябрам [[Ліга Нацыяў|Лігі Нацыяў]], не зьяўляючыся [[de jure]] прызнанай дзяржавамі-хаўрусьніцамі, такое прызнаньне краіна атрымала толькі 20 сьнежня 1922 году.
4 красавіка 1926 году [[Ватыкан]] адаптаваў межы летувіскіх біскупстваў да новых дзяржаўных граніцаў Летувы й утварыў летувіскую касьцельную правінцыю<ref name="smdb-84">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 84.</ref>. Віленшчына паводле ранейшага канкардату з Польшчаю (1925 год) падпарадкавалася польскім касьцельным уладам<ref>Konkordat pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Rzymie dnia 10 lutego 1925 r. (ratyfikowany zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1925 r.), [https://web.archive.org/web/20110812181447/http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19250720501 Dz. U. Nr 72, poz. 501]{{ref-pl}}</ref>.
У 1926 годзе ў Летуве адбыўся дзяржаўны пераварот, які ператварыў краіну ў аўтарытарную дыктатуру. 28 верасьня 1926 году паміж [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і Летувой была складзеная дамова аб ненападзе і нэўтралітэце, у якой «''СССР пацьвердзіў, што ўсе палажэньні Маскоўскай мірнай дамовы 1920 году зь Летувой застаюцца дзейнымі''»<ref>Eidintas A., Žalys V. Lithuania in European Politics: The Years of the First Republic, 1918—1940. Edited by E. Tuskenis with an introduction and afterword by A. E. Senn. — New York: St. Martin’s Press, 1998. P. 109.</ref>.
[[Файл:Samogitian poster urging not to forget Vilnya.jpg|значак|зьлева|160пкс|«О, Вільня, не забывайце, летувісы!»: летувіскі прапагандысцкі плякат 1924 году]]
У 1928 годзе Летува прыняла чарговую Канстытуцыю, у якой абвясьціла пра свае тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну. Згодна з гэтым і наступнымі дзяржаўнымі актамі, [[Вільня]] абвяшчалася сталіцай Летувы, а да атрыманьня летувісамі кантролю над местам, ролю «часовай сталіцы» выконвала [[Коўна]]. Увогуле, у пытаньні Віленскага краю палітыкі тагачаснай Летувіскай Рэспублікі наўпростава зьвярталіся да гісторыі, сьцьвярджаючы, што ''«гістарычныя правы і гістарычная прыналежнасьць мусяць вызначаць цяперашнюю прыналежнасьць»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 269.</ref>. Яшчэ ў 1929 годзе гэта паказаў галяндзкі юрыст Райнэр Флаэс, адцеміўшы, што ''«летувіскі ўрад падкрэсьліваў, што калі места Вільня было сталіцай старога Вялікага Княства Літоўскага, яно мусіць стаць ядром новай (летувіскай) дзяржавы. Адзін ужо гэты факт мае быць вызначальным»''<ref>Flaes, R. Das Problem der Territorialkonflikte. Eine Untersuchung ueber ihre Grundlagen und Eigenschaften am Beispiele der Territorialgeschichte Polens. — Utrecht: Univ., jur. Fak., Diss., 1929. S. 268—269</ref>. Такім парадкам, летувіская гістарычная школа часоў першай Летувіскай Рэспублікі цалкам абслугоўвала інтарэсы недэмакратычнай дзяржавы зь ейнымі экспансіянісцкімі памкненьнямі датычна ўсталяваньня кантролю над Віленскім краем<ref name="Kascian-2009"/>.
17 сакавіка 1938 польскі ўрад запатрабаваў ўсталяваць дыпляматычныя зносіны пад пагрозай вайны, з чым летувісы пагадзіліся<ref name="smdb-86">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 86.</ref>. 22 сакавіка 1939 году ўлады Летувіскай Рэспублікі згадзіліся аддаць [[Трэці Райх|Трэцяму Райху]] рэгіён Клайпеды<ref name="smdb-84"/>.
=== Дыскусіі пра дзяржаўны герб ===
[[Файл:Coat of arms of Lithuania (1920).png|міні|зьлева|160пкс|Герб Летувы, 1920 г.]]
У 1920 годзе летувісы ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт гербу Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня|Пагоні]]. Такім парадкам, прысваеньне літоўскага гербу мусіла падмацаваць прэтэнзіі маладой Летувіскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасьць зь Вялікім Княствам Літоўскім.
Аднак у 1920—1930-я гады шмат якія дзяржаўныя дзеячы Летувы паказвалі на неадпаведнасьць гербу менавіта летувіскай гістарычнай традыцыі. У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не-летувіскае паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца па стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>.
=== У савецкай зоне ўзьдзеяньня ===
Па здушэньні супраціву з боку войска [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] і адпраўленьня ў выгнаньне польскага ўраду, 28 верасьня 1939 году [[Трэці Райх]] і СССР падпісалі дамову аб дружбе і супольнай мяжы. Частку Польшчы, якая знаходзілася паміж Віслай і Бугам і паводле пакту Молатава-Рыбэнтропа мусіла перайсьці пад савецкую ўладу, кіраўніцтва СССР саступіла немцам ўзамен на дазвол захопу Летувы<ref name="smdb-87">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87.</ref>.
[[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]]
Нягледзячы на тое, што галава савецкай адміністрацыі Заходняй Беларусі яшчэ на пачатку верасьня 1939 году атрымаў паўнамоцтвы абвясьціць Вільню сталіцай Заходнебеларускай ССР<ref name="dzej"/>, а летувіскае насельніцтва места складала толькі каля 1,5%<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]], [[Уладзімер Каткоўскі|Каткоўскі Ў.]] [http://www.svaboda.org/content/article/792180.html Вільня, Вялікае Княства і Беларусь — поўны тэкст онлайнавай канфэрэнцыі з Уладзімерам Арловым], [[Радыё Свабода]], 8 лютага 2005 г.</ref>, 10 кастрычніка была складзеная летувіска-савецкая дамова, згодна зь якой места Вільня зь Віленскаю вобласьцю, якія саветы занялі за часам агрэсіі на Польшчу, былі перададзеныя Летуве. Апошняя павінная была, аднак, пагадзіцца на ўвядзеньне савецкіх войскаў і будаўніцтва іхных базаў<ref name="smdb-87"/>, што [[de facto]] азначала пачатак канца летувіскай незалежнасьці.
[[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнаага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]]
12 кастрычніка 1939 году старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі [[Васіль Захарка]] накіраваў пратэст прэзыдэнту Летувы [[Антанас Сьмятона|Антанасу Сьмятоне]] супраць падпісаньня дамовы «аб пераходзе да Летувы беларускага места Вільні і беларускіх зямель Віленскай вобласьці», у якой паказаў на адказнасьць Летувы перад беларускім народам за гэты акт.
27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню<ref name="smdb-87"/>. Польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў было ''«прымусіць усіх думаць, як летувісы»'' і ''«вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт»''. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]], а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 69—70.</ref>, палякам і габрэям, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, было адмоўлена ў летувіскім грамадзянстве<ref name="dzej">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20110728191528/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna13?OpenDocument Частка 1 з кнігі «Рэканструяваньне нацыяў: Польшча, Украіна, Летува, Беларусь (1569—1999 гг.)»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>.
[[Файл:194006 soviet occupation lithuania.png|міні|Увод савецкіх войскаў, чэрвень 1940 г.]]
21 лістапада [[Антанас Сьмятона]] зацьвердзіў апошні ў міжваенныя часы летувіскі ўрад зь Мяркісам на чале. 30 траўня 1940 году саветы неапраўдана зьвінавацілі летувіскі ўрад ў падрыхтоўцы замахаў на савецкіх вайскоўцаў і шпіёнстве<ref name="smdb-87"/>. 14 чэрвеня саветы ўручылі ўльтыматум, у якім яны запатрабавалі стварэньня новага летувіскага ўраду, асуджэньня высокіх летувіскіх урадоўцаў і дазволу ўвядзеньня большай колькасьці савецкіх войскаў. Летува мусіла прыняць гэтыя ўмовы<ref>Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 87—88.</ref>.
[[Файл:Members of the Authorized Commission of the People's Seimas in Moscow in 1940.jpg|значак|Летувісы-дэпутаты парлямэнту Летувы, якія прывезьлі ў Маскву дэклярацыю з просьбай далучыць Летуву да СССР, 31 ліпеня 1940 г.]]
15 чэрвеня савецкія войскі пачалі яўную акупацыю краю, прэзыдэнт Сьмятона ўцёк за граніцу. На наступны дзень у Летуву прыбыў намесьнік народнага камісара замежных справаў, пачалася саветызацыя. 17 чэрвеня быў створаны прамаскоўскі ўрад [[Юстас Палецкіс|Юстаса Палецкіса]], які 27 чэрвеня распусьціў Сойм 4-га скліканьня<ref name="smdb-88">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 88.</ref>. У ліпені прайшлі арышты найбольш вядомых летувіскіх палітычных дзеячаў<ref name="smdb-88"/>. 14—15 ліпеня адбыліся сфабрыкаваныя паводле ранейшых савецкіх схемаў «выбары» ў парлямэнт<ref name="smdb-88"/>, да ўдзелу ў якіх дапусьцілі толькі адзін партыйны сьпіс: прасавецкі «Блёк працоўнага народу». Паводле афіцыйных зьвестак, у выбарах узяло ўдзел 1 386 569 чалавек, г.зн. 95,51% ад агульнай колькасьці выбарнікаў. За кандыдатаў «Блёку працоўнага народу» Летувы галасавала 1 375 349 выбарнікаў, г.зн. 99,19% ад тых, што бралі ўдзел у галасаваньні<ref>Сообщение главной избирательной комиссии Литвы о результатах выборов в Народный Сейм, 17.07.1940. // Полпреды сообщают… — М., Международные отношения, 1990. С. 473.</ref>.
== Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка ==
{{Асноўны артыкул|Летувіская ССР}}
[[Файл:Flag of Lithuanian SSR.svg|значак|Сьцяг Летувіскай ССР]]
21 ліпеня 1940 кантраляваны камуністамі парлямэнт Летувы абвясьціў утварэньне Летувіскай ССР і папрасіў Вярхоўны Савет СССР прыняць ЛССР у склад [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. 3 жніўня 1940 году Вярхоўны Савет СССР задаволіў гэтую просьбу. 25 жніўня была зьмененая канстытуцыя<ref name="smdb-88"/>. 11 лістапада ў Бэрліне ўтварыўся Фронт Актыўных Летувісаў, які згуртаваў дзеячоў антысавецкага супраціву<ref name="smdb-88"/>. Разам з тым, пісьменьнік і журналіст [[Юзэф Мацкевіч]], які доўгі час жыў у Вільні, пакінуў наступнае сьведчаньне пра стаўленьне абсалютнай большасьці летувісаў да савецкай улады<ref>Mackiewicz J. [https://www.pogon.lt/czytelnia-dziel-juz-mackiewicza.html?id=64 Prawda W Oczy Nie Kole]. — Londyn, 2002.</ref>:
{|
|-
| {{пачатак цытаты}}
Адначасна ў самой Летуве не было нават гаворкі пра хоць-які пратэст. Тая самая летувіская моладзь, якая ў касьцёлах і на вуліцах зьбівала безабаронных палякаў, не спадобілася на найменшую хаця б патрыятычную маніфэстацыю ў момант, калі гінула іх дзяржава, айчына. <…> Уцёкі прэзыдэнта [[Антанас Сьмятона|Сьмятоны]] і яшчэ некалькіх чалавек з палітычнага сьвету і плютакратыі летувіскай былі адзіным бачным знакам нацыянальнай кантракцыі. <…> Засталася на сваіх месцах, цёплых даходах, гаспадарках, пасадах, пастах, штабах і міністэрствах — уся Летува. Дырэктары дэпартамэнтаў і генэралы, афіцэры і чыноўнікі, пошта, чыгункі, тэатры, кіно, газэты, вайсковыя аркестры, сьцягі, дзяржаўныя гербы. І ўсё гэта разам перайшло бяз слова, калі не лічыць словаў подлага падхалімства і штучнага энтузіязму на карысьць Саветаў — пад чужое панаваньне. Выраклася ўласнай дзяржаўнасьці, айчыны, свабоды. Афіцэры проста зьнялі эпалеты і начапілі сярпы з молатам. На працягу дваццаці чатырох гадзінаў замянілі герб Пагоню — чырвонай зоркай, нібыта гаворка ішла пра нейкае ўнутранае, дробнае адміністрацыйнае распараджэньне. <…> Але каб усе як адзін, з аркестрам і разгорнутымі сьцягамі айчыны, з усім дзяржаўным апаратам ня столькі здаваліся, колькі пераходзілі на бок і ў рабства чужому, старыя і маладыя! Пад сама жахлівае ярмо бальшавіцкае! Такога выпадку ў гісторыі народаў яшчэ не было.
Дзеілася, значыць, нешта такое, ад чаго ці то мурашкі бегалі па скуры, ці то адчуваньне нейкага апусканьня ў чан мярзоты. Летувіскі афіцэр, які яшчэ не пасьпеў разабрацца ў савецкіх воінскіх годнасьцях, салютаваў наўздагад кожнаму зь іх. <…> Я ня мог надзівіцца. Сустракаю на вуліцы Келатыса, рэдактара найбуйнейшага ў Летуве літаратурна-мастацкага часопіса «Naujoji Romuva». — Ну, што будзеце цяпер рабіць? — пытаю. — А што? — глядзіць зь зьдзіўленьнем. — Пісаць будзем далей. Бо ў Саветах літаратура квітнее… Ну, крыху давядзецца падфарбаваць чырвоным… хе, хе, хе! Цьху! Той жа Рафал Мацконіс, той жа нацыяналіст-палянафоб, верны слуга папярэдняга рэжыму, застаецца ў той жа газэце, рэдактарам якой ён быў, і якая цяпер да прозьвішча Сьмятоны дадае толькі мянушку: «крывавы». — Як жа гэта так? — А што ў гэтым дрэннага? Я… застаўся цяпер толькі тэхнічным рэдактарам, у палітыку ня ўмешваюся…
{{арыгінал|pl|Jednocześnie w samej Litwie nie było nawet mowy o jakimkolwiek proteście. Ta sama młodzież litewska, która po kościołach i na ulicach biła bezbronnych Polaków, nie zdobyła się na najmniejszą bodaj manifestację patriotyczną w chwili, gdy ginęło państwo ich, ojczyzna. <…> Ucieczka prezydenta Smetony i kilku jeszcze osób spośród świata politycznego i plutokracji litewskiej, była jedynym widomym znakiem narodowej kontrakcji. <…> Pozostała na swych miejscach, ciepłych dochodach, gospodarstwach, posadach, urzędach, sztabach i ministerstwach — cała Litwa. Dyrektorzy departamentów i generałowie, oficerowie i urzędnicy, poczta, koleje, teatry, kina, gazety, orkiestry wojskowe, sztandary, godła państwowe. I wszystko to razem przeszło bez słowa, jeżeli nie liczyć słów podłego przypochlebstwa i sztucznego entuzjazmu na rzecz Sowietów — pod obce panowanie. Wyrzekło się własnej państwowości, ojczyzny, wolności. Oficerowie zdjęli po prostu epolety i naczepili sierpy z młotem. W ciągu dwudziestu czterech godzin zastąpiono godło Pogoni — gwiazdą czerwoną, jakby chodziło tu o jakieś wewnętrzne, drobne zarządzenie administracyjne. <…> Ale żeby wszyscy jak jeden mąż, z orkiestrą i rozwiniętymi sztandarami ojczyzny, z całym aparatem państwowym nie tyle poddawali się, co przechodzili na stronę i w niewolę obcego, starzy i młodzi! Pod najpotworniejsze jarzmo bolszewickie! Takiego wypadku w historii narodów jeszcze nie było. Działo się więc coś takiego, od czego ni to mrówki chodziły po skórze, ni to wrażenie jakiegoś zanurzania w kadzi obrzydliwości. Oficer litewski, który nie zdążył jeszcze połapać się w rangach wojskowych sowieckich, salutował na chybił trafił każdemu z nich. <…> Nie mogłem się nadziwić. Spotykam na ulicy Kelotisa, redaktora największego w Litwie czasopisma literacko-artystycznego, Naujoi Romuva. — No, co będziecie teraz robić? — pytam. — A co? — patrzy ze zdziwieniem. — Pisać będziemy w dalszym ciągu. Przecież w Sowietach literatura kwitnie… No, trochę trzeba będzie na czerwono… he, he, he! Tfu! Tenże Rafał Mackonis, tenże nacjonalista polakożerczy, wierny sługa poprzedniego reżimu, pozostaje w tej samej gazecie, której był redaktorem, a która teraz do nazwiska Smetony dodaje tylko przydomek: «krwawy». — Jakże to tak? — A cóż w tym złego? Ja… zostałem tylko teraz technicznym redaktorem, do polityki się nie mieszam…}}
{{канец цытаты}}
|}
Неўзабаве савецкія ўлады перадалі ў склад Летувіскай ССР яшчэ 2,6 тысячы квадратных кілямэтраў памежнай тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] — [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторую беларусаў]] зь [[Сьвянцяны|Сьвянцянамі]], [[Салечнікі|Салечнікамі]] і [[Друскенікі|Друскенікамі]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 379.</ref>.
10 студзеня 1941 году Трэці Райх і СССР падпісалі дамову аб перасяленьні насельніцтва. З Райху перасялілі ў Летуву ня толькі летувісаў, але й 9,3 тыс. расейцаў і беларусаў<ref name="smdb-89">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 89.</ref>. 14 красавіка 1941 году на летувіскіх сялянаў наклалі высокія падаткі. 14 чэрвеня пачаліся масавыя дэпартацыі<ref name="smdb-89"/>.
22 чэрвеня 1941 году пачалася [[нямецка-савецкая вайна]]. Пры адступленьні саветы забівалі палітычных вязьняў (у Правенішках — каля 400 асобаў). 23 чэрвеня ковенская радыёстанцыя абвясьціла дэклярацыю адраджэньня летувіскага народу<ref name="smdb-90">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 90.</ref>. Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[генацыд]] жыдоў (да канца 1941 году нацысты з дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў зьнішчылі 22 тысячы жыдоўскага насельніцтва Вільні)<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>. За часамі нямецкай акупацыі нацысты дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на палякаў (апалячаных беларусаў). Пад прыкрыцьцём нямецкае ўлады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад спалянізаванага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувісамі й палякамі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзяленьні летувіскіх паліцыянтаў-калябарантаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты каралі сьмерцю цывільнае польскае насельніцтва. Каб адпомсьціць, палякі нападалі на летувіскія вёскі<ref name="dzej"/>.
Па заняцьці Віленшчыны савецкімі войскамі (1944 год) [[Лаўрэнці Берыя]], які тады ачольваў [[НКВД]], пісаў [[Ёсіф Сталін|Сталіну]]:
{{Цытата|Стаўленьне насельніцтва да вызваленьня Вільні з-пад нямецкай улады станоўчае. Насельніцтва выказвае задавальненьне, што імша ў касьцёлах будзе цяпер служыцца па-польску, а не па-летувіску. Насельніцтва таксама спадзяецца, што Вільня будзе далучаная да Заходняй Беларусі — абы не да Летувы.}}
=== Летувізацыя Віленшчыны ===
{{Асноўны артыкул|Летувізацыя}}
[[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы ([[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]]
Нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, Сталін надумаў пакінуць места за Летувіскай ССР<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="dzej"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі беларускую гімназію і настаўніцкую сэмінарыю, а Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы. Прытым [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць інтэлігенцыі. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю<ref name="Zajkouski-1993"/>. Тым часам у 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="dzej"/>. Замест дэпартаваных месьцічаў на працягу толькі 1944—1946 гадоў у Вільню прыбыло каля 100 тысячаў новых жыхароў з этнічна жамойцкіх тэрыторыяў.
[[Файл:The 6th Congress of the Lithuanian Communist Youth (Vilnius, 1951).jpg|значак|Сустрэча летувіскага [[камсамол]]у з кіраўніцтвам Летувіскай ССР. Вільня, 1951 г.]]
Летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што [[беларусы]] — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» і іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Сярод беларусаў павялічвалася беспрацоўе, яны [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>. Тыя, хто нарадзіўся па-за Віленшчынай, не маглі атрымаць летувіскага грамадзянства. Апроч таго, праводзілася перайменаваньне амаль усіх населеных пунктаў ([[Трокі]] — Тракай, [[Друскенікі]] — Друскенінкай, [[Сьвянцяны]] — Швянчоніс, [[Лаварышкі]] — Лаварышкес і г. д.). У выніку, не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993"/>.
Зь іншага боку летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі беларускага насельніцтва Віленшчыны: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>.
Калі паводле зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, то перапіс 1970 году засьведчыў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>.
Разам з тым, савецкія ўлады ажыцьцяўлялі ў Летуве і тыповую рэпрэсіўную палітыку: у чэрвені — верасьні 1945 году дэпартавалі 6,3 тыс. чалавек<ref name="smdb-93">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 93.</ref> (у тым ліку і ўласна летувісаў), 22—23 траўня 1948 году — правялі [[Апэрацыя Вясна|Апэрацыю Вясна]], накіраваную на ліквідацыю антысавецкага падпольля, але ахвярамі дэпартацыі сталі таксама заможныя гаспадары. Масавыя дэпартацыі прайшлі таксама 25—28 сакавіка 1949 году, калі вывезьлі 29 тыс. чалавек, 2—3 кастрычніка 1951 году (16 тыс. чалавек), у 1952 годзе (1,1 тыс. чалавек) і ў 1953 годзе<ref name="smdb-95-6">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 95-96.</ref>. 8 ліпеня 1948 году савецкія ўлады нацыяналізавалі храмы ўсіх веравызнаньняў. У 1950 годзе зьнішчылі вядомыя сымбалі сучаснай Летувы — скульптуры на [[франтон]]е [[Віленская катэдра|Віленскае катэдры]], помнік свабоды ў Коўне, зьмянілі дзяржаўны гімн<ref name="smdb-95-6"/>. У 1960 годзе [[Мікіта Хрушчоў|Хрушчоў]] крытыкаваў рэканструкцыю замка ў Троках як ідэалізацыю фэадальнага ладу<ref name="smdb-97">Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}. S. 97.</ref>.
Аднак у адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>. Тым часам у адменнасьць ад сталіцаў іншых рэспублік, Масква дазволіла Летуве летувізацыю Вільні (калі [[Талін]] ці [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, Вільню павольна засяляла [[Жамойць|жамойцкая]] вёска<ref name="Katlarcuk-2003"/>), у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>.
Такім парадкам, у адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася вынятна летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся<ref name="Arlou-2012-388"/>. Летува заняла вынятнае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>.
== Летувіская Рэспубліка ==
[[Файл:1990 01 12 GorbačiovasŠiauliuose10.jpg|значак|Жыхары [[Шаўлі|Шаўляў]] падчас візыту Міхаіла Гарбачова ў 1990 годзе]]
Палітыка перабудовы і галоснасьці дала магчымасьць легальна існаваць руху за незалежнасьць Летавы — Саюдзіс. Незалежніцкія настроі пашыраліся. У 1989 годзе прайшоў [[Балтыйскі шлях]], у якім каля 2 мільёнаў чалавек сталі на шашы Вільня — Талін і ўзяліся за рукі. У пачатку 1990 году прайшлі першыя выбары ў Летувіскі сойм, у якіх бралі ўдзел сябры Саюдзісу. Яны ж атрымалі большасьць месцаў.
11 студзеня 1990 адбыліся масавыя дэманстрацыі за незалежнасьць Летувы, удзел у якіх узялі каля {{лік|200000}} чалавек. 11 сакавіка 1990 году Летувіскі сойм абвясьціў незалежнасьць Летувы ад СССР, [[Вітаўтас Ландсбергіс]] заняў пасаду старшыні Вярхоўнага Савету Летувы. 15 сакавіка 1990 году Савецкае кіраўніцтва абвясьціла дэклярацыю аб незалежнасьці Летувы нядзейнаю. 11—13 студзеня 1991 году ў Вільні адбыліся [[Віленскія падзеі (1991)|падзеі]], у выніку якіх 14 мірных дэманстрантаў загінулі і больш за 700 былі параненыя. 9 лютага 1991 адбыўся рэфэрэндум аб незалежнасьці Летувы, на якім у падтрымку незалежнасьці выказаліся больш за 90% удзельнікаў. 17 сакавіка 1991 году адбыўся Ўсесаюзны рэфэрэндум аб захаваньні Саюзу, які аднак у Летуве не праводзіўся. Уноч з 30 на 31 ліпеня 1991 году адбыўся [[напад АМАПу на мытны пункт у Медніках|напад на летувіскіх памежнікаў]] на граніцы Летувы зь Беларускай ССР, зладжаны савецкімі сіламі, у часе якога загінулі восем летувіскіх мытнікаў і паліцыянтаў. 17 верасьня 1991 году Летува стала сябрам [[ААН]]. У 1992 годзе першым прэзыдэнтам Другой рэспублікі быў абраны [[Альгірдас Бразаўскас]].
29 сакавіка 2004 Летува ўвайшла ў [[Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы|NATO]], а 1 траўня 2004 — у [[Эўрапейскі Зьвяз]].
=== Дачыненьні з Рэспублікай Беларусь ===
{{Асноўны артыкул|Беларуска-летувіскія дачыненьні}}
Нягледзячы на тое, што Беларусь і Летува прызналі адно адную ўжо ў 1991 годзе, да 1994 году ''«двухбаковыя дачыненьні не адрозьніваліся вялікай інтэнсіўнасьцю і нейкімі адмысловымі дасягненьнямі»''<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 153.</ref>.
Летува была адзінай суседняй краінай, да якой незалежная Беларусь высоўвала афіцыйныя тэрытарыяльныя прэтэнзіі. Так, 24 лютага 1992 году на сустрэчы з прадстаўнікамі Эўрапейскіх супольнасьцяў тагачасны міністар замежных справаў [[Пятро Краўчанка]] заявіў пра неабходнасьць на міжнародным узроўні ўзьняць пытаньне перагляду [[Беларуска-летувіская граніца|беларуска-летувіскай граніцы]]. Пра гэта апэратыўна напісалі вядучыя замежныя СМІ, такія як, напрыклад, [[The New York Times]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE4DA1E38F936A15751C0A964958260 Belarus Official Lays Claim To Lithuanian Border Lands] // [[The New York Times]]. 25.2.1992.</ref>.
Прэтэнзіі афіцыйнага Менску адбіліся на эканамічных дачыненьнях паміж дзьвюма краінамі. Так, праз тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Віленшчыну і Вільню Беларусь ''«магла адмовіцца ад сьціслых эканамічных зносінаў»'' зь Летувой, што выявілася ў пастанове выкарыстоўваць польскі порт Гдыню замест найбліжэйшай летувіскай Клайпеды<ref>Burant, S. R. International Relations in a Regional Context: Poland and its Eastern Neighbours Lithuania, Belarus, Ukraine // Europe-Asia Studies 45 (993), Nr. 3. P. 407, 417.</ref>.
Рэактывацыя двухбаковых дачыненьняў Беларусі і Летувы была нашмат зьвязанай з абраньнем [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]] прэзыдэнтам, што праявілася ўжо ва ўдзеле прадстаўнікоў летувіскіх уладаў у ягонай інаўгурацыі, а таксама ў візыце беларускага кіраўніка ў Летуву ў лютым 1995 году<ref>Грицюс А. Влияние «белорусского фактора» на внешнюю политику Литвы и стабильность в Балтийском регионе. С. 139—162 // Белоруссия на перепутье. — Москва: Московский центр Карнеги, 1998. С. 154.</ref>. Акурат у часе таго візыту былі падпісаныя дзьве дамовы: «Аб супрацы і добрасуседстве» і «Аб дзяржаўнай граніцы паміж Летувой і Беларусьсю», — што дазволіла ўпершыню ў гісторыі ўсталяваць паміж дзьвюма дзяржавамі граніцу, якая б юрыдычна прызнавалася абодвума бакамі, і зьняць шмат цяжкіх тэрытарыяльных пытаньняў, якія тычыліся савецкіх часоў<ref name="Kascian-2009"/>.
На думку [[Зьміцер Санько|Зьмітра Санько]], адной з прычынаў значнага паляпшэньня дачыненьняў стала падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref>[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв’ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізм]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* [[Сяргей Дубавец|Дубавец С.]], [[Генадзь Сагановіч|Сагановіч Г.]] [http://knihi.com/Siarhiej_Dubaviec/Starazytnaja_Litva_i_sucasnaja_Letuva.html Старажытная Літва і сучасная Летува] // {{Літаратура/З гісторыяй на Вы|2}}
* Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]]. № 18, 7.05.1993. С. 14—15; № 19, 14.05.1993. С. 14—15.
* {{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы}}
* [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.
* {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}}
* {{Кніга
|аўтар = [[Эндру Ўілсан|Wilson A.]]
|частка =
|загаловак = Belarus. The last European dictatorship
|арыгінал =
|спасылка = https://yalebooks.yale.edu/book/9780300259216/belarus
|адказны =
|выданьне = new edition
|месца =
|выдавецтва = {{артыкул у іншым разьдзеле|Yale University Press|Yale University Press|uk|Yale University Press}}
|год = 2012
|том =
|старонкі =
|старонак = 384
|сэрыя =
|isbn = 978-0-300-25921-6
|наклад =
|ref = Wilson
}}
* Kiaupa Z. Lietuvos valstybĕs istroija. — Vilnius: Baltos lankos, 2006. — 312 s. {{ISBN|9955-584-63-7}}.
* Maculevičius S., Baltrušiene D. Znajomość z Litwą. Księga tysiąclecia. Tom pierwszy. Państwo. — Kaunas: Kraštotvarka, 1999. {{ISBN|9986-892-34-1}}
* Dowojna-Sylwestrowicz M. Żmudź // {{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|14}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/795 S. 795]—1807.
* Żeligowski L. [https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://history-belarus.by/images/img-figures/zeligowski/Zeligowski_Zapomnianae-prawdy.pdf Zapomniane prawdy]. — Londyn: F. Mildner & Sons, 1943. — 43 p.
* {{Літаратура/ЭСБЭ|Самогиты|аўтар = Вольтер Э. |том = XXVIIIa|старонкі = 205—206}}
* {{Літаратура/Гісторыя Летувы (2005)|1}}
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с {{ISBN|978-609-437-207-0}}.
* Кацель И. А. История Литвы. — Ковно, 1922. — 140 с.
* {{Літаратура/Летува: кароткая энцыкляпэдыя (1989)}}
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. С. 222—253.
* Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 3, 1865. С. 1—21.
* Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.
[[Катэгорыя:Гісторыя Летувы| ]]
hflvg42yo4ad6e6fbws7v10ydzku0d2
Гук
0
79449
2694299
2535347
2026-10-02T07:02:00Z
CommonsDelinker
521
Выява [[c:file:FA-18_Hornet_breaking_sound_barrier_(7_July_1999)_-_filtered.jpg]] замененая на [[c:file:FA-18_Hornet_breaking_sound_barrier_(7_July_1999).jpg]] карыстальнікам [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]. Прычына: [[:c:COM:Duplicate|Duplicat
2694299
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:FA-18 Hornet breaking sound barrier (7 July 1999).jpg|значак|230пкс|Рэактыўны самалёт F/A-18, які пераадольвае гукавы бар’ер. Белае воблака — сьціснутыя кроплі вады, якія, як лічыцца, узьнікаюць ад зьніжэньня ціску паветра вакол самалёту.]]
'''Гук''' — фізычная зьява, якая выклікаецца вагальнымі рухамі часьцінак асяродзьдзя, звычайна [[паветра]], якую мы ўспрымаем [[слых]]ам. Мэханічныя вібрацыі, якія атаясамліваюцца з гукам, могуць распаўсюджвацца ва ўсіх формах рэчыва: газах, вадкасьці, цьвёрдых целах і ў плязьме. Гук ня можа ісьці праз вакуўм. Гук з частасьцю большай за 20 кГц завецца [[ультрагук]]ам. Лічыцца, што чалавечы слых успрымае гукі з [[частасьць|частасьцю]] паміж 16 [[Гэрц (адзінка вымярэньня)|Гц]] і 20 кГц. Верхняя мяжа звычайна зьмяншаецца з узростам. Слыхавы апарат многіх жывёлаў успрымае гукі ў значна больш шырокім дыяпазоне частасьцяў. У агульным выпадку гэты тэрмін вызначаецца працэс распаўсюджваньня абурэньняў у розных фізычных уласьцівасьцях асяродзьдзя, пры якіх аднаўленчая сіла, якая спрабуе вярнуць абураную часьцінку ў раўнавагу, зьяўляецца [[сіла элястычнасьці|сілай элястычнасьці]]. Хвалевыя ўзбурэньні, якія вызначаюцца як гук, зьяўляюцца аб’ектыўнай рэальнасьцю і існуюць незалежна ад успрыманьня любой жывой істоты.
Распаўсюджваньне гуку ў асяродзьдзі носіць характар пругкіх [[хваля]]ў. Як і ўсялякай хвалі, гуку ўласьціва [[амплітуда]], [[хуткасьць]] і [[частасьць]]. Вывучэньнем гуку займаецца навука [[акустыка]].
== Утварэньне гукаў ==
Гукі мовы чалавека ўтвараюцца ў выніку складанай работы [[моўны апарат|моўнага апарату]]. Да яго органаў адносяцца [[лёгкія]], [[гартань]], [[глотка]], [[галасавыя зьвязкі]], цьвёрдае і мяккае [[паднябеньне]], [[губы]], поласьць [[нос]]а і поласьць [[рот]]а, [[язык]] і [[зубы]].
== Клясыфікацыя гукаў ==
* [[Галосныя]] — гукі, якія вымаўляюцца пры ўдзеле [[голас]]у.
* [[Зычныя]] — гукі, якія складаюцца з шуму або з голасу і шуму.
== Глядзіце таксама ==
* [[Ультрагук]]
== Літаратура ==
* {{Кніга|аўтар =[[Галіна Андарала]], [[Віктар Бекіш]], [[Сяргей Берднік]]|частка=|загаловак =Беларуская мова. Вучэбны дапаможнік для пед. ВНУ|арыгінал=|спасылка=|адказны=Пад рэд. [[Ларыса Грыгор’ева|Ларысы Грыгор’евай]]|выданьне=|месца=Менск|выдавецтва=[[Вышэйшая школа]]|год =1994|том=|старонкі=|старонак =366|сэрыя=|isbn=5-339-00950-5|наклад=20000}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.britannica.com/science/sound-physics Sound]. Encyclopædia Britannica{{ref-en}}.
* [http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/sound/soucon.html Гук і слых]. HyperPhysics{{ref-en}}.
* [http://podcomplex.com/guide/physics.html Уводзіны ў фізыку гуку]. Podcomplex{{ref-en}}.
{{Накід:Фізыка}}
[[Катэгорыя:Гук| ]]
[[Катэгорыя:Слых]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
nbwbq6os6qo43175n774nsldwf3e9l1
Стогадовая вайна
0
83610
2694276
2517660
2026-10-01T20:39:25Z
Kontributor 2K
83113
update img redirect
2694276
wikitext
text/x-wiki
{{Узброены канфлікт
|Назва = Стогадовая вайна
|Вайна =
|Выява = Hundred_Years'_War_montage.jpg
|Подпіс да выявы = Па гадзіннай стрэлцы, ад верху зьлева: [[Ян Люксэмбурскі]] ў [[Бітва пры Крэсі|бітве пры Крэсі]]. Ангельскі і франка-кастыльскі флёт у [[Бітва пры Ля-Рашэлі|бітве пры Ля-Рашэлі]]. [[Генры V (кароль Ангельшчыны)|Генры V]] і плантагенэцкае войска ў [[Бітва пры Азэнкуры|бітве пры Азэнкуры]]. [[Жанна д’Арк]] зьядноўвае францускія сілы пры [[Аблога Арлеану|аблозе Арлеану]].
|Дата = 1337—1453
|Месца = У асноўным [[Францыя]] і [[Гістарычныя Нідэрлянды]]
|Вынік = Перамога Францыі. Дом Валюа ўмацаваўся ў якасьці кіруючай дынастыі Францыі. Англія згубіла большую частку ўладаньняў у Францыі (акрамя [[Кале]]).
|Войска1 = [[Файл:Blason France moderne.svg|15пкс]] [[Дынастыя Валюа]]<br />[[Файл:Royal Coat of Arms of the Crown of Castile (15th Century).svg|15px]] [[Кастылія і Леон (каралеўства)|Кастылія і Леон]]<br />[[Файл:Royal Arms of the Kingdom of Scotland.svg|15px]] [[Шатландзкае каралеўства|Шатляндыя]]<br />[[Файл:Armoiries Gênes.svg|15пкс]] [[Генуэская рэспубліка|Генуя]]<br />[[Файл:Armoiries Majorque.svg|15px]] [[Маёрка (каралеўства)|Маёрка]]<br />[[Файл:Small coat of arms of the Czech Republic.svg|15px]] [[Каралеўства Багемія|Багемія]]<br />[[Файл:Blason d'Aragon.svg|15px]] [[Арагонская карона]]<br />[[Файл:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|15px]] [[Брэтань (герцагства)|Брэтань]]
|Войска2 = [[Файл:Royal Arms of England (1340-1367).svg|15пкс]] [[Плантагенэты|Дынастыя Плантагенэтаў]]<br /> [[Файл:Blason fr Bourgogne.svg|15px]] [[Герцагства Бургундыя|Бургундыя]]<br />[[Файл:Blason de l'Aquitaine et de la Guyenne.svg|15px]] [[Аквітанія (рэгіён)|Аквітанія]]<br />[[Файл:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|15px]] [[Брэтань (герцагства)|Брэтань]]<br />[[Файл:Armoires portugal 1385.svg|15px]] [[Каралеўства Партугалія|Партугалія]]<br />[[Файл:Blason Royaume Navarre.svg|15px]] [[Каралеўства Навара|Навара]]<br />[[Файл:Blason Comté de Flandre.svg|15px]] [[Фляндрыя (гістарычная вобласьць)|Фляндрыя]]<br />[[Файл:Hainaut Modern Arms.svg|15px]] [[Эно (графства)|Генэгаў]]<br />[[Файл:Arms of the Grand Duchy of Luxembourg.svg|15px]] [[Люксэмбург]]<br />[[Файл:Holy Roman Empire Arms-single head.svg|15px]] [[Сьвяшчэнная Рымская імпэрыя|Сьвяшчэнная<br />Рымская імпэрыя]]
|Камандуючы1 =
|Камандуючы2 =
|Колькасьць1 =
|Колькасьць2 =
|Страты1 =
|Страты2 =
|Дадаткі =
}}
'''Стогадовая вайна''' ({{мова-en|Hundred Years' War}}, {{мова-fr|Guerre de Cent Ans}}) — сэрыя асобных ваенных канфліктаў, якая працягвалася з 1337 па 1453 гады паміж дзьвюма каралеўскімі дынастыямі за вакантны францускі трон пасьля выміраньня апошняга прадстаўніка старэйшай Капэтынскай лініі францускіх каралей. Двума першымі прэтэндэнтамі былі [[Валюа (дынастыя)|дынастыі Валюа]] і [[Плантагенэты|Плантагенэтаў]]. Тым часам як Валюа заяўлялі пра свае правы на тытул караля Францыі, Плантагенэты самаабвяшчалі сябе каралямі і [[Францыя|Францыі]], і [[Англія|Англіі]]. Плантагенэцкія каралі былі валадарамі Каралеўства Ангельшчына ў XII ст і мелі генэалягічныя карані ў францускіх рэгіёнах Анжу і Нармандыі. [[Герцагства Бургундыя|Бургундыя]] і [[Аквітанія (рэгіён)|Аквітанія]] аказвалі значную падтрымку сілам Плантагенэцкага блёку.
Канфлікт доўжыўся 116 гадоў, перарываючыся некалькімі пэрыядамі міру да канчатковага выгнаньня Плантагенэтаў з Францыі (акрамя Кале). Урэшце вайна стала пераможнай для дынастыі Валюа, якая здолела вярнуць захопленыя ў пачатковай стадыі Плантагенэтамі землі і выціснуць іх з большай часткі Францыі да 1450 году. Тым ня менш, вайна амаль разарыла Валюа, тым часам як Плантагенэты вывезьлі агромністую колькасьць трафэяў з кантынэнту, якія ў будучым ўзбагачалі Ангельшчыну. Сама Францыя моцна пакутавала ад вайны, бо пераважная большасьць ваенных дзеяньняў адбывалася на кантынэнце.
Фактычна, Стогадовая вайна была сэрыяй канфліктаў, якую звычайна падзяляюць на: Эдўардыянскую вайну 1337—1360 гадоў, Каралінскую вайну 1369—1389 гадоў, Ланкастэрскую вайну 1415—1429 гадоў і пэрыяд, пасьля зьяўленьня [[Жанна д’Арк|Жанны д’Арк]] — 1412—1431. Некалькі іншых ваенных канфліктаў у Эўропе былі непасрэдна зьвязаныя з гэтай вайной: [[Вайна за брэтонскую спадчыну]], [[Кастыльская грамадзянская вайна]], [[Вайна двух Пэдра]] і [[крызіс 1383—1385 гадоў]]. Тэрмін «Стогадовая вайна» быў пазьнейшай назвай, выдуманай гісторыкамі для абагульненьня дадзенай сэрыі канфліктаў.
Вайна абавязана сваёй гістарычнай значнасьці некалькім фактарам. Першапачаткова зьяўляючыся дынастычным канфліктам, вайна надала імпэт ідэям францускага і ангельскага [[нацыяналізм]]у. З ваеннага пункту гледжаньня, вайна пабачыла ўвядзеньне новай зброі і новых тактыкаў, якія разбурылі старэйшую сыстэму фэадальных армій, у якіх дамінавала цяжкая кавалерыя. У вайне былі прадстаўленыя першыя [[рэгулярная армія|рэгулярныя арміі]] ў [[Заходняя Эўропа|Заходняй Эўропе]] з часоў [[Заходняя Рымская імпэрыя|Заходняй Рымскай імпэрыі]]. З-за ўсяго пералічанага, як і з-за доўгай працягласьці, Стогадовая вайна разглядаецца адным з самых значных канфліктаў у ваеннай гісторыі сярэднявечча. У сувязі з уварваньнем ангельцаў, грамадзянскімі войнамі, сьмяротнымі эпідэміямі, голадам і забойствамі насельніцтва Францыі ў выніку вайны скарацілася на дзьве трэці<ref>Don O’Reilly. [https://web.archive.org/web/20110408200359/http://www.historynet.com/hundred-years-war-joan-of-arc-and-the-siege-of-orleans.htm «Hundred Years' War: Joan of Arc and the Siege of Orléans»]. TheHistoryNet.com.</ref>
== Гістарычны кантэкст ==
Перадгісторыя канфлікту сягае ў 1066 год, калі [[Вільгельм I Заваёўнік]] арганізоўваў [[Нармандзкае заваяваньне Ангельшчыны|заваяваньне Англіі]]. Ён атрымаў перамогу над [[Гаральд II Годвінсан|Гаральдам II]] і ўзыйшоў на ангельскі трон. Будучы герцагам нармандзкім, ён зьяўляўся васалам францускага караля і быў абавязаны паклясьціся апошняму ў адданасьці, у тым ліку і за свае падуладныя землі ў Францыі; у тыя часы для аднаго караля прысягаць у вернасьці іншаму каралю лічылася зьняважлівым, таму, звычайна, нармандзкія каралі спрабавалі пазьбегнуць васальскае службы. З францускага боку, капэтынскія манархі абураліся фактам суседзтва караля, які трымае свае землі ў межах іхняга каралеўства і шукалі шляхі нэўтралізацыі пагрозы, якую цяпер уяўляла Ангельшчына.
Пасьля пэрыяду неспакою і [[Грамадзянскай вайна ў Ангельшчыне 1135—1154 гадоў|грамадзянскіх войнаў у Англіі]] (1135—1154) на месца англа-нармандзкай дынастыі прыйшла [[Плантагенэты|дынастыя анжуйская]]. На піке сваёй сілы анжуйцы кантралявалі Нармандыю і Ангельшчыну, разам з [[графства Мэн|Мэн]], [[Анжу (вобласьць)|Анжу]], [[Турэнь]]ню, [[Пуату]], [[Гасконь]]ню, [[Сэнтонж]]ам і [[Аквітанія|Аквітаняй]]. Кароль Ангельшчыны адкрыта кіраваў большай тэрыторыяй на кантынэнце, чым сам кароль Францыі. Такая сытуацыя, у якой анжуйскія каралі знаходзіліся ў васальнай залежнасьці ад манарха, які быў [[дэ факта]] нашмат слабейшым за іх, і была прычынай зацяжнога канфлікту. Гэтая кантынэнтальная сукупнасьць земляў часам завецца [[Анжуйская імпэрыя|Анжуйскай імпэрыяй]].
[[Ян Безьзямельны]] ўспадкаваў гэтую агромністую маёмасьць у караля [[Рычард I|Рычарда I]], але, тым ня менш, кароль Францыі [[Філіп II Аўгуст|Філіп II]] рашуча скарыстаў слабасьць караля Яна як у юрыдычным, так і ў ваенным дачыненьнях, і да 1240 году вырваў з рук ангельскага караля кантроль над большасьцю старых тэрытарыяльных уладаньняў. Пазьнейшая [[бітва пры Бувіне]] (1214), у шэрагу з [[Сэнтонжская вайна|Сэнтонжскай вайной]] (1242) і, урэшце, [[Сэнсардаўская вайна]] (1324) абмежавалі анжуйскую ўладу на кантынэнце да некалькіх невялікіх правінцыяў у Гасконі і прывялі да поўнай страты нармандзкай каралеўскай рэгаліі ў ангельскай кароне.
== Дынастычнае бязладзьдзе: 1314—1328 ==
Адмысловыя падзеі, якія спрычынілі ваенны канфлікт мелі месца ў Францыі, дзе патомкі непарыўнай капэтынскай лініі зьмянялі адзін аднаго на працягу стагодзьдзяў. Гэта была самая доўгая дынастыя ў Эўропе, якая не перарывалася. У 1314 годзе прамы капэтынскі нашчадак [[Філіп IV (кароль Францыі)|Філіп IV]] памёр, пакінуўшы трох сваіх пераемнікаў: [[Людовік X (кароль Францыі)|Людовіка X]], [[Філіпа V (кароль Францыі)|Філіпа V]] і [[Карл IV Прыгожы|Карла IV]]. Чацьвертае дзіця Філіпа IV, [[Ізабэла (каралева Ангельшчыны)|Ізабэла]], была ў шлюбе з каралём Ангельшчыны [[Эдўард II|Эдўардам II]] і ў 1312 годзе нарадзіла сына, Эдўарда Вінздарскага, які быў патэнцыйным пераемнікам як ангельскага (па бацькавай лініі), так і францускага (па лініі яго памерлага дзядулі Філіпа IV) трона.
Старэйшы сын і спадкаемца Філіпа IV Людовік X загінуў у 1316 годзе. Пасьля сваёй сьмерці ён пакінуў толькі адзінага сына, [[Жан I (кароль Францыі)|Жана I]], які нарадзіўся і памёр амаль адначасова, і дачку [[Жанна II Наварская|Жанну II Наварскую]], чыё бацькоўства было пад сумневам.
Пасьля сьмярцей Людовіка X і Яна I, другі старэйшы сын Філіпа IV, Філіп V, мерыўся ўзыйсьці на трон шляхам распаўсюджваньня чутак пра незаконнанароджанасьць яго пляменьніка Яна I, які быццам бы стаў рэзультатам парушэньня шлюбнай вернасьці. Пабочным вынікам гэтай кампаніі ў 1350-х гадах стаў заклік, паводле [[Салічны закон|Салічнага закону]], да зацьвярджэньня немагчымасьці ўспадкаваньня францускага трона жанчынай. Калі Філіп V памёр у 1322 годзе, спадчыннае права яго дачок было праігнараванае на карысьць Карла IV, трэцяга сына Філіпа IV.
У 1324 годзе Карл IV (кароль Францыі) і яго зяць Эдўард II (кароль Ангельшчыны) разьвязалі ў Гасконі непрацяглую [[Сэнсардаўская вайна|Сэнсардаўскую вайну]]. Галоўнай падзеяй вайны была аблога ля-рэольскай ангельскай цьвердзі ў Гароньне. Ангельскія сілы, кіруемыя Эдмундам Вудстокам былі вымушаныя здацца пасьля месяцу гарматнага абстрэлу францускіх пушкаў. Вайна была суцэльным правалам для Ангельшчыны. Ад некалі агромністай Анжуйскай імпэрыі, у руках ангельцаў застаўся толькі горад [[Бардо]] зь невялікай прыбярэжнай паласой.
Вяртаньне гэтых земляў стала найважнейшым адпраўным пунктам ангельскай дыпляматыі. Вайна таксама стымулявала апазыцыю да Эдўарда II сярод арыстакраты Ангельшчыны і прывяла да зьняцьця яго з каралеўскай пасады ў 1327 годзе на карысьць яго малодшага сына Эдўарда Вінздарскага, які такім чынам стаў [[Эдўард III|Эдўардам III]]. Карл IV памёр у 1328 годзе, пакінуўшы дачку і ненараджонае дзіця, якое таксама мусіла стаць дзяўчынай. Такім чынам, галоўная лінія [[Капэтынгі|дынастыі Капэтынгаў]] абарвалася, стварыўшы крызіс спадкаемнасьці францускага трона.
Тым часам у Ангельшчыне ў 1327 годзе малады Эдўард Вінздарскі стаў каралём Эдўардам III. Будучы таксама і пляменьнікам Карла IV, караля Францыі, Эдўард зьяўляўся яго найбліжэйшым выжылым [[родзіч]]ам мужчынскага полу і адзіным выжылым нашчадкам Філіпа IV. Паводле ангельскай інтэрпрэтацыі фэадальных законаў, гэта рабіла Эдўарда III легітымным наступнікам францускага трона.
[[Файл:Hundred Years War family tree.svg|міні|390пкс|Фамільнае дрэва ўзаемасувязі францускага і ангельскага каралеўскіх дамоў напачатку Стогадовай вайны]]
Францускае дваранства, аднак, адмовілася ад пэрспэктывы прышлага караля, асабліва калі той зьяўляўся каралём Ангельшчыны. Яны сьцьвярджалі, паводле іхняй інтэрпрэтацыі [[Салічны закон|Салічнага закону]], што спадчыннасьць ня можа пераходзіць да жанчыны ці празь яе да яе нашчадкаў. Такім чынам, адзіным легітымным спадкаемцам на трон французы лічылі найсталейшага прадстаўніка Капэтынскай дынастыі мужчынскага полу пасьля Карла IV, унука Філіпа III, [[Філіп VI (кароль Францыі)|Філіпа Валюа]]. Філіп Валюа быў каранаваны Філіпам VI. Ён быў першым францускі каралём з [[Дынастыя Валюа|дынастыі Валюа]], малодшага адгалінаваньня Капэтынскай дынастыі.
[[Жанна II (каралева Навары)|Жанна II Наварская]], дачка Людовіка X, таксама мела законнае права на францускі трон, але ёй бракавала дастатковай моцы, каб падтрымаць яго. У [[Каралеўства Навара|Наварскім каралеўстве]] заканадаўства дазваляла мець жанчыну-манарха (дынастыя Капэтынгаў успадкавала гэтае ўладаньне цераз бабулю Жанны II, [[Жанна I (каралева Навары)|Жанны I Наварскай]]) і, паводле пагадненьня, ёй і яе мужу, [[Філіп III д'Эвро (кароль Навары)|Філіпу III д'Эвро]], было дазволена атрымаць яго ў спадчыну; тым ня менш, тое ж пагадненьне вымусіла Жанну II і яе мужа прыняць уступленьне на каралеўскую пасаду Філіпа VI і адмовіцца ад сваіх спадчынных земляў у Шампані і Бры на карысьць францускай кароны. Пасьля, у Жанны II і Філіпа д’Эвро нарадзіўся сын [[Карл II (кароль Навары)|Карл II Наварскі]]. Нарадзіўшыся ў 1332 годзе, Карл заняў месца Эдўарда III як спадчыньнік Філіпа IV і блізкі [[родзіч]] Людовіка X.
== Напярэдадні вайны: 1328—1337 ==
[[Файл:Guyenne 1328.svg|thumb|260пкс|Францыя ў 1330 годзе{{Легенда|#EA8B9D|Аквітанія: фэод караля Англіі ў Францыі ў 1330}}{{Легенда|#7F9AD7|Каралеўства Францыя}} {{Легенда|#8E80FF|Уладаньні Плантагенэтаў у 1180}}]]
Пасьля каранацыі Філіпа VI ангельцы яшчэ кантралявалі [[Гасконь]]. Гасконь вырабляла жыцьцёванеабходную прадукцыю [[соль|солі]], [[віно|віна]] і зьяўлялася вельмі прыбыльным рэгіёнам, які, па сутнасьці, зьяўляўся хутчэй асобным фэодам і належаў францускай кароне, чымся ангельскай тэрыторыі. Заключэньне васальнага дагавору на яе валоданьне стала яблыкам раздору паміж двума каралямі. Філіп VI патрабаваў ад Эдўарда прызнаць яго манархам, а Эдўард, у сваю чаргу, хацеў вярнуць згубленыя яго бацькам землі. Кампрамісны «[[амаж]]», заключаны ў 1329 годзе не задаволіў ніводны бок, але ў 1331 годзе, перад абліччам сур’ёзных нутраных праблемаў Эдўард прызнаў Філіпа каралём Францыі і адмовіўся ад сваіх прэтэнзіяў на францускі трон. Па сутнасьці, Ангельшчына ўтрымала за сабой Гасконь за кошт адмовы Эдўарда ад яго патрабаваньняў быць законным каралём Францыі.
У 1333 годзе Эдўард III адправіўся на вайну супраць [[Дэйвід II (кароль Шатляндыі)|Дэйвіда II Шатляндзкага]] і пачаў [[Другая вайна за незалежнасьць Шатляндыі|Другую вайну за незалежнасьць Шатляндыі]]. Філіп убачыў магчымасьць вярнуць сябе Гасконь пакуль увага Ангельшчыны зьвернутая на поўнач. Зрэшты, вайна была, прынамсі на пачатковай стадыі, хуткай перамогай для Ангельшчыны, і Дэйвід быў вымушаны ўцячы ў Францыю пасьля сваёй паразы ад караля Эдўарда і Эдўарда Баліёла ў ліпеньскай [[Бітва пры Халідон-Хіле|бітве пры Халідон-Хіле]]. У 1336 годзе Філіп мерыўся арганізаваць ваенную кампанію, каб аднавіць Дэйвіда на шатляндзкім троне і завалодаць Гасконьню.
== Пачатак вайны: 1337—1360 ==
{{Стогадовая вайна (1337—1360)}}
{{Глядзіце таксама|Вайна за брэтонскую спадчыну}}
[[Файл:King Edward III from NPG.jpg|міні|150пкс|Эдўард III]]
Стварылася сытуацыя адкрытай варажнечы, як толькі францускія караблі пачалі разьведваць прыбярэжныя паселішча ўздоўж [[Ля-Манш]]у і ў 1337 годзе Філіп VI вярнуў гасконьскі фэод, адзначаючы, паводле фэадальнага права, што Эдўард III парушыў сваю прысягу не клапоцячыся пра патрэбы свайго лорда. Эдўард III адказаў Філіпу, што ў сапраўднасьці ён зьяўляўся законным спадкаемцам францускага трону і на [[Дзень усіх сьвятых]] [[Генры Бёргхэрш]], біскуп лінкальнскі, прыбыў у [[Парыж]] з выклікам ад караля Ангельшчыны. Неўзабаве вайна была абвешчаная.
[[Файл:BattleofSluys.jpeg|міні|зьлева|215пкс|Бітва пры Слейсы. Мініятура з «Хронік» Жана Фруасара, [[Бруге]], прыкладна 1470.]]
[[Файл:Phil6france.jpg|міні|150пкс|Філіп VI]]
У першыя гады вайны Эдўард III заключыў саюз з арыстакратыяй [[Гістарычныя Нідэрлянды|гістарычных Нідэрляндаў]] і бюргерамі [[Фляндрыя|Фляндрыі]], але пасьля дзьвюх безвыніковых кампаніяў, у 1340 годзе альянс разваліўся. Выплата субсыдыяў нямецкім прынцам і кошты ўтрыманьня войска за мяжой уцягнулі ангельскі ўрад у стан банкруцтва, моцна шкодзячы аўтарытэту Эдўарда III. Пэўны час Францыя дамінавала на моры за кошт генуэскіх караблей і экіпажэй. Некалькі мястэчак уздоўж берагу Ангельшчыны былі абрабаваныя, некаторыя неаднаразова. Гэта выклікала [[страх]] і дэзарганізацыю сярод прыбярэжнага насельніцтва Ангельшчыны. Цягам гэтага пэрыяду вайны пастаянны страх францускага ўварваньня меў месца на ангельскіх землях. Моц марскога флёту Францыі прывяла таксама і да падрыву ангельскай эканомікі, бо, такім чынам, яна ўрэзала гандлёвыя пастаўкі воўны ў Фляндрыю і пастаўкі віна з Гасконі. Тым ня менш, у 1340 годзе, спрабуючы перашкодзіць высадке ангельскага войска на землю, францускі флёт быў амаль цалкам зьнішчаны ў [[бітве пры Слейсы]]. Пасьля гэтага Ангельшчына пераняла дамінаваньне ў рэгіёне [[Ля-Манш]]а да канца вайны, прадухіляючы францускія нашэсьці.
У 1341 годзе канфлікт за спадчыннасьць герцагства [[Брэтанія|Брэтаніі]] спрычыніў [[Вайна за брэтонскую спадчыну|Вайну за брэтонскую спадчыну]], у якой Эдўард III падтрымліваў [[Жана IV (герцаг Брэтані)|Жана IV Манфора]], а Філіп VI — [[Карл (герцаг Брэтані)|Карла дэ Блуа]]. Ваенныя дзеяньні на некалькі наступных год засяродзіліся на пераменнапасьпяховай барацьбе ў Брэтаніі. Горад Ван пераходзіў з рук у рукі некалькі разоў, гэтаксама як і наступныя кампаніі з абаюдным пераменным посьпехам у Гасконі.
[[Файл:Début guerre de cent ans.svg|right|270px|значак|Першы этап Стогадовай вайны{{Легенда|#FAEB1C|Буйнейшыя бітвы першага этапу вайны}}
{{Легенда-лінія|black dotted 2px|Кавалерыя Эдўарда III у 1339}}
{{Легенда-лінія|red dotted 2px|Кірункі арміі Эдўарда III у 1346}}
{{Легенда-лінія|yellow dotted 2px|Кавалерыя Эдўарда Чорнага Прынца ў Лагедоке ў 1355}}
{{Легенда-лінія|pink dotted 2px|Кавалерыя Ланкастэра ў 1356}}
{{Легенда-лінія|green dotted 2px|Маршрут Эдўарда Чорнага Прынца ў 1356}}
{{Легенда-лінія|grey dotted 2px|Кавалерыя Эдўарда III у 1359—1360}}
]]
У ліпені 1346 году Эдўард арганізаваў нашэсьце на прыбярэжную частку Францыі, высадзіўшыся ў [[Катантэн]]е. Ангельская армія захапіла [[Кан (горад)|Кан]] за адзін дзень, зьдзіўляючы французаў, якія чакалі нашмат больш працяглай абароны гораду. Філіп VI сабраў маштабную армію, каб супрацьстаяць яму, і Эдўард вырашыў рушыць на поўнач у напрамку да гістарычных Нідэрляндаў, цягам свайго паходу больш рабуючы, чым спрабуючы ўзяць і ўтрымліваць францускія тэрыторыі. Зразумеўшы, што ён ня зможа атрымаць перавагу больш умелым манэўраваньнем, Эдўард разьмясьціў свае сілы да бітвы, і армія Філіпа атакавала. Знакамітая [[Бітва пры Крэсі]] была суцэльнай катастрофай для французаў. Эдўард прасьледаваў далей не сустрэўшы супраціўленьня і аблажыў горад [[Кале]] на беразе [[Ля-Манш]]а, захапіўшы яго ў 1347 годзе. Для ангельцаў гэта стала вельмі важным стратэгічным крокам, які дазволіў трымаць свае войскі ў Францыі бясьпечна. Сёлета перамога ангельцаў над шатляндцамі ў [[Бітва пры Нэвілс-Кросе|бітве пры Нэвілс-Кросе]], падчас якой быў схоплены Дэйвід II, моцна паменшыла пагрозу з боку Шатляндыі.
У 1348 годзе пошасьць [[Чорная сьмерць|Чорнай сьмерці]] пачала спусташаць Эўропу. Пасьля таго, як у 1356 годзе эпідэмія адышла і Ангельшчына была здольная аднавіць сваё фінансвае становішча, сын Эдўарда, прынц Ўэйлскі, [[Эдўард Чорны Прынц]], уварваўся ў Францыю з Гасконі і атрымаў слаўную перамогу ў [[Бітва пры Пуат’е|бітве пры Пуат’е]], у якой ангельскія лучнікі паўтарылі тактыку, выкарыстаную ў Крэсі. Новы францускі кароль [[Жан II (кароль Францыі)|Жан II]] быў схоплены. Жан заключыў перамір’е з Эдўардам, і ў яго адсутнасьці, большая частка ўрада прыйшла ў заняпад. Крыху пазьней, у гэтым жа годзе была заключаная [[Лёнданская дамова 1359 году]], паводле якой Ангельшчына атрымала ў валоданьне [[Аквітанія|Аквітанію]] і Жан II быў вызвалены.
Француская вёска на гэтай стадыі пачала ўпадаць у суцэльны хаос. Дэмаралізаванае ангельскае войска было здольнае толькі рабаваць. У 1358 годзе сяляне паднялі паўстаньне супраць арміі Эдўарда IV, якое пазьней было названае [[Жакерыя]]й. Эдўард уварваўся ў Францыю ў трэці і апошні раз, спадзяючыся здабыць выгаду з нутранай нестабільнасьці ў краіне і завалодаць францускім тронам, але, нягледзячы нават на тое, што ніякая француская армія не аказала яму супраціву, ён ужо ня быў здольны захапіць [[Парыж]] або [[Рэймс]] у [[дафін]]а, пазьней караля [[Карл V Мудры|Карла V]]. 8 траўня 1360 году дафін Карл і Эдўард Чорны Прынц падпісалі [[Мір у Брэтыньі]], паводле якога Францыя пазбаўлялася паловы сваёй тэрыторыі. Аб’яднаная Ангельшчына выходзіла з Эдўардыянскага пэрыяду Стогадовай вайны з паловай Брэтаніі, Аквітаніі (амаль чвэрцю Францыі), Кале, Панцьё і іншымі васальнымі землямі Францыі, маючы відавочную перавагу над дэзарганізаванай Францыяй.
== Першы мір: 1360—1369 ==
Калі сын Жана II, [[Людовік I Анжуйскі]], зьбег у 1362 годзе з ангельскага палону, парушыўшы т. зв. другую «Дамову вязьняў», Жан II добраахвотна аддаў сябе ў палон і вярнуўся ў Ангельшчыну. Ён памёр у пачэсным зьняволеньні ў 1364 годзе і [[Карл V Мудры|Карл V]] заняў яго месца на пасадзе караля Францыі.
Мірная дамова ў Брэтыньі вымусіла Эдўарда адмовіцца ад сваіх прэтэнзіяў на францускіх трон. Але адначасова яна моцна пашырыла яго тэрыторыі ў Аквітаніі і замацавала за ім захопленае Кале. У сапраўднасьці, Эдўард ніколі не адмаўляўся ад прэтэнзіяў на карону Францыі. Адразу пасьля ўзыходжаньня на трон, Карл V абавязаў сябе вярнуць новаздабытыя Эдўардам тэрыторыі. У 1369 годзе на падставе таго, што Эдўард III быццам бы парушыў умовы мірнага пагадненьня ў Брэтыньі Карл абвясьціў новую вайну.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* ''The Anonimalle Chronicle, 1333-1381''. Edited by V.H. Galbraith. Manchester: Manchester University Press, 1927.
* Avesbury, Robert of. ''De gestis mirabilibus regis Edwardi Tertii''. Edited by Edward Maunde Thompson. London: Rolls Series, 1889.
* ''Chronique de Jean le Bel''. Edited by Eugene Deprez and Jules Viard. Paris: Honore Champion, 1977.
* Dene, William of. ''Historia Roffensis''. British Library, London.
* ''French Chronicle of London''. Edited by G.J. Aungier. Camden Series XXVIII, 1844.
* Froissart, Jean. ''Chronicles''. Edited and Translated by Geoffrey Brereton. London: Penguin Books, 1978.
* ''Gesta Henrici Quinti: The Deeds of Henry V''. Translated by Frank Taylor and John S. Roshell. Oxford, UK: Clarendon Press, 1975.
* ''Grandes chroniques de France''. Edited by Jules Viard. Paris: Société de l'histoire de France, 1920-53.
* Gray, Sir Thomas. ''Scalacronica''. Edited and Translated by Sir Herbert Maxwell. Edinburgh: Maclehose, 1907.
* Le Baker, Geoffrey. ''Chronicles'' in ''English Historical Documents''. Edited by David C Douglas. New York: Oxford University Press, 1969.
* Le Bel, Jean. ''Chronique de Jean le Bel''. Edited by Jules Viard and Eugène Déprez. Paris: Société de l'historie de France, 1904.
* ''Register of Edward the Black prince, vol. 1''. London: His Majesty’s Stationary Office, 1930.
* ''Rotuli Parliamentorum''. Edited by J. Strachey et al., 6 vols. London: 1767-83.
* ''St. Omers Chronicle''. Bibliothèque Nationale, Paris, MS 693, fos. 248-279v. (Currenting being edited and translated into English by Clifford J. Rogers)
* ''The Chronicles of Enguerrand de Monstrelet''. Translated by Thomas Johnes. London, 1840.
* Venette, Jean. ''The Chronicle of Jean de Venette''. Edited and Translated by Jean Birdsall. New York: Columbia University Press, 1953.
[[Катэгорыя:Стогадовая вайна| ]]
hvpv2lz2vdeld7n2aid88dcm2qt5e5o
Вайна за брэтонскую спадчыну
0
83631
2694275
2544905
2026-10-01T20:39:21Z
Kontributor 2K
83113
update img redirect
2694275
wikitext
text/x-wiki
{{Бітва
|Назва = Вайна за брэтонскую спадчыну
|Вайна =
|Выява = Battle of Auray.jpg
|Подпіс да выявы = Бітва пры Орэ. Мініяцюра Жана Кювілье (каля 1400 году)
|Дата = [[1341]] — [[1364]]
|Месца = [[Брэтань (герцагства)|герцагства Брэтань]]
|Вынік = Герандзкая дамова (перамога дома Манфор)
|Войска1 = [[Файл:Armoiries Jean de Montfort.svg|15px]] [[Дом Манфор-л’Амары|Дом Манфор]]<br />[[Файл:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|15px]] [[Брэтань]]<br />[[Файл:Royal Arms of England (1340-1367).svg|15px]] [[Плантагенэты]]
|Войска2 = [[Файл:Blason maison fr de Châtillon-Saint-Pol.svg|15px]] [[Графы дэ Блуа|Дом Блуа]]<br />[[Файл:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|15px]] [[Брэтань]]<br />[[Файл:Blason pays fr France ancien.svg|15px]] [[Францыя]]<br />[[Файл:Blason Castille Léon.svg|15px]] [[Кастылія]]
|Камандуючы1 = [[Файл:Armoiries Jean de Montfort.svg|15px]] [[Жан II дэ Манфор]] †<br />[[Файл:Blason Comté de Flandre.svg|15px]] [[Жанна Фландрская]] †<br />[[Файл:Armoiries Jean de Montfort.svg|15px]] [[Жан III дэ Манфор]]<br />[[Файл:Royal Arms of England (1340-1367).svg|15px]] [[Эдўард III]]<br />[[Файл:Blason Jean Chandos.svg|15px]] [[Жан Шандо]]<br />[[Файл:Blason Clisson.svg|15px]] [[Алівье дэ Клісон]]<br />[[Файл:Arms of Knollys (Knolles, Knowles).svg|15px]] [[Робэрт Нолес]]
|Камандуючы2 = [[Файл:Blason maison fr de Châtillon-Saint-Pol.svg|15px]] [[Карл дэ Блуа (герцаг Брэтонскі)|Карл дэ Блуа]] †<br />[[Файл:Blason Jeanne de Penthièvre.svg|15px]] [[Жанна дэ Пэнцьеўр]]<br />[[Файл:Blason pays fr France ancien.svg|15px]] [[Карл V (кароль Францыі)|Карл V]]<br /> [[Файл:Blason famille fr du Guesclin 2.svg|15px]] [[Бэртран Дзюгеклен]]<br />[[Файл:Blason Jehan de Beaumanoir.svg|15px]] [[Жан дэ Бамануар]]<br />[[Файл:Blason Comtes fr de Clermont-en-Beauvaisis.svg|15px]] [[Гі II дэ Нэсль]] †
|Колькасьць1 =
|Колькасьць2 =
|Страты1 =
|Страты2 =
|Дадаткі =
}}
'''Вайна за брэтонскую спадчыну''' ({{мова-fr|guerre de Succession de Bretagne}}) або '''вайна дзьвюх Жанн''' ({{мова-fr|guerre des deux Jeanne}}) — другарадны ваенны канфлікт, які выбухнуў падчас [[Стогадовая вайна|Стогадовай вайны]] ў [[1341]]—[[1364]] гг. паміж [[Графы дэ Блуа|Домам Блуа]] і [[Дом Манфор-л’Амары|Домам Манфор]] за кантроль над [[Брэтань (герцагства)|герцагствам Брэтань]].
Вайна пачалася пасьля сьмерці герцага [[Жан III Брэтонскі|Жана III Брэтонскага]], які не пакінуў спадкаемцаў. [[Жанна дэ Пэнцьеўр]] і [[Жанна Фляндрская]] аспрэчвалі адна ў адной спадчыннае права і, у рэшце рэшт, падштурхнулі сваіх мужэй, [[Жан дэ Манфор|Жана дэ Манфора]] і [[Карл дэ Блуа|Карла дэ Блуа]] заявіць свае правы на герцагства. У тыя часы [[Англія]] і [[Францыя]] ўжо некалькі год знаходзіліся ў стане канфлікту ([[Стогадовая вайна]] пачалася ў [[1337]] годзе). [[Эдўард III]] абвясьціў сябе каралём Францыі, і Жан дэ Манфор прынёс яму амаж. А Карл дэ Блуа пакляўся ў адданасьці свайму дзядзьку, [[Філіп VI (кароль Францыі)|Філіпу VI]].
У [[1341]] годзе французы ўзялі ў палон Жана дэ Манфора і аддалі герцагства Карлу дэ Блуа, але ў [[1342]] годзе Эдўард III высадзіўся ў [[Брэст (Францыя)|Брэсьце]]. Жана дэ Манфора кінулі ў турму, Жанна Фляндрская звар’яцела. У [[1343]] годзе было заключанае перамір’е.
[[Status quo]] саблюдаўся усутыч да паражэньня французаў у [[Бітва пры Орэ|бітве пры Орэ]] ў [[1364]] годзе. Перамога праангельскай партыі дазволіла ў [[1365]] годзе заключыць першую [[Герандзкая дамова|Герандзкую дамову]], якая зрабіла законным спадкаемцам [[Жан IV Брэтонскі|Жана IV Брэтонскага]]. Жан у сваю чаргу падпісаў саюзную дамову з Англіяй.
[[Катэгорыя:Войны XIV стагодзьдзя]]
[[Катэгорыя:Стогадовая вайна]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Брэтані]]
2wblzabgsokqjeb9ns5biy03zdub1om
Этыка
0
83863
2694300
2282524
2026-10-02T07:21:05Z
InternetArchiveBot
67502
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
2694300
wikitext
text/x-wiki
{{Філязофія}}
'''Этыка''' ({{мова-el|ἠθικόν}}, ад стараж.-грэцк. ''ἦθος'' — этас, «нораў, звычай») — [[філязофія|філязофскае]] дасьледаваньне сутнасьці, мэтаў і прычынаў [[мараль|маралі]] і [[маральнасьць|маральнасьці]]. Вывучэньне маралі як адной з формаў грамадзкай сьвядомасьці, ейнай сутнасьці і законах разьвіцьця, ролі ў грамадзкім жыцьці. Этыка зьяўляецца дадаткам да [[эстэтыка|эстэтыкі]] ў філязофіі галіны [[аксіялёгія|аксіялёгіі]]. У філязофіі этыка вывучае маральныя паводзіны ў арганізьме чалавека і як слушна трэба дзейнічаць. Этыку і вытворныя ад яе дысцыпліны, як то прававая, палітычная і сацыяльная філязофія, таксама называюць «практычнай філязофіяй», таму што яна мае справу з чалавечай дзейнасьцю, у адрозьненьне ад «тэарэтычнай філязофіі», да якой адносяцца [[лёгіка]], [[гнасэалёгія]] і [[мэтафізыка]], якія лічацца клясычнымі дысцыплінамі.
Існуюць розныя формы этыкі, якія адрозьніваюцца паводле ступені агульнасьці, напрыклад, прыкладная этыкі ня мае ступені агульнасьці з агульнай этыкай. Яны таксама адрозьніваюцца аб’ектам вывучэньня, то бок існуюць такія галіны этыкі, як то біяэтыка, экалягічная этыка, дзелавая этыка і кампутарная этыка, або адрозьніваюцца [[культура|культурным]] фондам, то бок вылучаюць грамадзкую, рэлігійную этыку, этыку канкрэтнай традыцыі краіны, сацыяльнай групы або ідэалягічнай сыстэмы. Тэрмін ўпершыню быў ужыты [[Арыстотэль|Арыстотэлем]] як абазначэньне асаблівай галіны дасьледаваньня «практычнай» філязофіі, якая спрабуе адказаць на пытаньне: «што мы павінны рабіць?» Асноўнай мэтай этыкі Арыстотэль называў [[шчасьце]] — дзейнасьць [[душа|душы]] ў паўнаце дабрачыннасьці, г. зн. самарэалізацыі. Самарэалізацыя [[чалавек]]а ёсьць разумныя ўчынкі, якія пазьбягаюць крайнасьцей і трымаюцца залатой сярэдзіны. Таму асноўная дабрачыннасьць — гэта ўмеранасьць і разважлівасьць.
== Прадмет ==
Некаторыя дасьледчыкі адзначаюць складанасьці з вызначэньнем прадмета этыкі як філязофскай дысцыпліны. У адрозьненьне ад [[натуральная навука|натуральных навук]], чый прадмет зьвязаны зь сьветам прыродных зьяваў, што дае магчымасьць пазначыць прадмет указаньнем на аб’екты [[рэчаіснасьць|рэчаіснасьці]], этыка і філязофія патрабуюць засваеньне некаторага мінімуму філязофскіх ведаў, каб прыйшло разуменьне прадмета. Агляд гісторыі этычных уяўленьняў дазваляе азнаёміцца з прадметам этыкі<ref>{{Кніга|аўтар = |частка =Введение. О предмете этики |загаловак =Этика |арыгінал = |спасылка = |адказны =Под редакцией А. Гусейнова, Е. Дубко |выданьне = |месца = |выдавецтва = |год = |том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}</ref>.
== Праблемы дысцыпліны ==
Асноўнымі праблемамі этыкі зьяўляюцца:
* Праблема крытэраў [[дабро|дабра]] й [[зло|зла]];
* Праблема сэнсу жыцьця й прызначэньня чалавека;
* Праблема справядлівасьці;
* Праблема належнага.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20110410091012/https://inpho.cogs.indiana.edu/taxonomy/2243 Этыка]{{ref-en}} на Indiana Philosophy Ontology Project
* [http://philpapers.org/browse/meta-ethics Мэта-этыка]{{ref-en}} на PhilPapers
* [http://www.iep.utm.edu/Ethics Этыка]{{ref-en}} на Internet Encyclopedia of Philosophy
* [https://web.archive.org/web/20130603192504/http://www.galilean-library.org/manuscript.php?postid=43789 Уводзіны ў этыку]{{ref-en}} на Galilean-Library
* [https://web.archive.org/web/20060628061143/http://ethicscenter.ru/ Этыка]{{ref-ru}} Адукацыйны рэсурсны цэнтар
[[Катэгорыя:Этыка| ]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы]]
q78w8rnui7b0757is6a3wz6zuxtqyy2
Моцевічы
0
106204
2694227
2461492
2026-10-01T18:09:16Z
~2026-53031-55
100443
/* Назва */
2694227
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Моцевічы
|Лацінка = Mocievičy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Моцевічаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Лідзкі раён|Лідзкі]]
|Сельсавет = [[Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)|Беліцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 121
|Год падліку колькасьці = 2010
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 32
|Шырата сэкундаў = 47
|Даўгата градусаў = 25
|Даўгата хвілінаў = 6
|Даўгата сэкундаў = 33
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Мо́цевічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 269.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Нёман]]е. Уваходзяць у склад [[Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)|Беліцкага сельсавету]] [[Лідзкі раён|Лідзкага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мут}}
Мот або Мута (Mot, Muta) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Mot%2C+Muta#v=snippet&q=Mot%2C%20Muta&f=false S. 1128].</ref>. Іменная аснова [[Мут|-мод- (-мот-, -мут-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мотар]], [[Мутаўт]], [[Эймут]]; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>.
== Гісторыя ==
26 верасьня 2016 году вёска перададзеная зь ліквідаванага [[Пескаўскі сельсавет (Лідзкі раён)|Пескаўскага]] ў склад [[Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)|Беліцкага сельсавету]]<ref>{{Спасылка|url=http://www.pravo.by/main.aspx?guid=3961&p0=D916r0079102&p1=1&p5=0|загаловак=«О некоторых вопросах административно-территориального устройства Лидского района Гродненской области». Решение Гродненского областного Совета депутатов от 26 сентября 2016 г. № 156}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 216 чалавек
* 2010 год — 121 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)}}
{{Лідзкі раён}}
[[Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Лідзкага раёну]]
abwcao9vs17g535wxemnx32mqdnd9nq
Магалеўшчына
0
106398
2694218
1795174
2026-10-01T17:51:31Z
~2026-53031-55
100443
[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]
2694218
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Магалеўшчына
|Лацінка = Mahaleŭščyna / Magaleŭščyna
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Магалеўшчыны
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Койданаўскі раён|Койданаўскі]]
|Сельсавет = [[Станькаўскі сельсавет (Койданаўскі раён)|Станькаўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 38
|Шырата сэкундаў = 58
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 16
|Даўгата сэкундаў = 10
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Магале́ўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 184.</ref> — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на правым беразе ракі [[Рапуса|Рапусы]]. Уваходзіць у склад [[Станькаўскі сельсавет (Койданаўскі раён)|Станькаўскага сельсавету]] [[Койданаўскі раён|Койданаўскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзіцца за 12 км ад [[Койданаў|Койданава]]; за 10 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Магель}}
Мегел, пазьней Мэгела, Магель або Магайл (Megel, Megele<ref>Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Megele#v=snippet&q=Megele&f=false S. 109, 196].</ref>, Magel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/magel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Magel], MyHeritage</ref>, Mageil<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mageil Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mageil], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 165.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мага|маг- (мак-, мег-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Магейка]], [[Макула]], [[Магер]]; германскія імёны Mageyke, Maccula, Mager) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mēgs 'адзін з бацькоў'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 164.</ref> або [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] magus 'хлопчык, сын'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 137.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Адпаведнасьць імя Магяла германскаму імю Megilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>.
== Гісторыя ==
У пачатку XX стагодзьдзя у [[Станькаўская воласьць|Станькаўскай воласьці]] [[Менскі павет (Менская губэрня)|Менскага павету]].
== Насельніцтва ==
* XX стагодзьдзе: 1924 год — 26 двароў, 138 жыхароў; 1998 год — 39 двароў, 78 жыхароў; 1999 год — 75 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 31 двор, 69 жыхароў; 2010 год — 59 жыхароў
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/Памяць/Койданаўскі раён|Магалеўшчына|682}}
{{Станькаўскі сельсавет (Койданаўскі раён)}}
{{Койданаўскі раён}}
[[Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну]]
t5fd98bcho85ssq2vrl9dsl2er5nyup
Шаблён:Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны
10
118137
2694242
2375764
2026-10-01T18:49:16Z
~2026-53031-55
100443
2694242
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = [[Места|Месты]] і [[мястэчка|мястэчкі]] [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыны]]
|назва_шаблёну = Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны
|стыль_карткі = text-align: center;
|базавы_стыль = background-color: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 = * '''[[Ашмяны]]''' ¹ (XVI ст.) ²
* [[Мураваная Ашмянка|Ашмянка Мураваная]]
* [[Багданава|Багданаў]]
* [[Баруны]] (1705)
* [[Беніца]]
* [[Будслаў]]
* [[Валожын]]
* [[Вішнеў (Менская вобласьць)|Вішнеў]]
* [[Вішнеў (Гарадзенская вобласьць)|Вішнеў (Завялейскі)]]
* [[Войстам]]
* [[Вялейка|Вялейка / Куранец Стары]]
* [[Гадуцішкі]]
* '''[[Гальшаны]]'''
* '''[[Геранёны]]''' (25.05.1792)
* [[Германішкі]]
* '''[[Глыбокае]]'''
* [[Граўжышкі]]
* [[Груздава]]
* [[Гудагай (вёска)|Гудагай]]
* [[Данюшава]]
* '''[[Даўгелішкі]]'''
* [[Даўгінаў]]
* [[Дзевянішкі]]
* [[Дуды]]
* [[Дунілавічы]]
* [[Жодзішкі]] (1774)
* [[Жупраны]]
* [[Забрэзьзе]]
* [[Засьвір]]
* [[Іўе]]
* [[Кабыльнік]]
* [[Камаі]]
* [[Канвелішкі]]
* [[Канстанцінава]]
* [[Крывічы (Мядзельскі раён)|Крывічы]]
* '''[[Крэва]]''' (7.04.1559)
* [[Куранец]]
* [[Лаздуны 1|Лаздуны]]
* [[Лебедзева]]
* [[Ліпнішкі]] (6.06.1633)
* '''[[Лоск]]'''
* [[Лучай]]
* [[Лынтупы]]
* [[Мелагены]]
* [[Мікалаева (Гарадзенская вобласьць)|Мікалаева]]
* [[Мосар]]
* '''[[Мядзел]]''' (6.10.1762)
* [[Нарвілішкі]]
* [[Параф’янава]]
* [[Паставы]]
* [[Пяршаі]]
* [[Рэчкі]]
* [[Славенск]]
* [[Смаргонь]]
* [[Солы]]
* [[Суботнікі]]
* [[Сурвілішкі]]
* '''[[Сьвір (мястэчка)|Сьвір]]'''
* [[Сьвянцяны]] (1486)
* '''[[Трабы]]'''
* [[Цьверач]]
* [[Юрацішкі]]
| стыль_ніз = background-color: {{Колер|ВКЛ}}; text-align: left; padding-left: 30px;
|ніз = — ¹ '''''Вылучаным''' пазначаюцца ўмацаваныя месты і мястэчкі ([[замак|гарады / гарадкі]])''; — ² ''У дужках прыводзіцца час атрыманьня [[Магдэбурскае права|Магдэбурскага права]]''
}}<noinclude>
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Гісторыя]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя]]
</noinclude>
fngjvx0oaifex38aov8ndne1unzyikm
Удзельнік:ErfgoedBot/Unused images of Belarusian heritage monuments
2
131816
2694191
2688479
2026-10-01T13:58:13Z
ErfgoedBot
25763
Images to be used in monument lists: 7
2694191
wikitext
text/x-wiki
{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/header|{{/header}}|For information on how to use this report and how to localise these instructions visit [[:c:Commons:Monuments database/Unused images]]. }}
=== [[Сьпіс_гісторыка-культурных_каштоўнасьцяў_Дарагічынскага_раёну]] ===
<gallery>
File:Пярковічы._Сядзібна-паркавы_ансамбль_Віславухаў_(1).jpg|113Г000214
</gallery>
=== [[Сьпіс_гісторыка-культурных_каштоўнасьцяў_Брагінскага_раёну]] ===
<gallery>
File:Тэльман._Парк_графаў_Ракіцкіх_(7).jpg|313Г000121
</gallery>
=== [[Сьпіс_гісторыка-культурных_каштоўнасьцяў_Нараўлянскага_раёну]] ===
<gallery>
File:Нароўля._Нараўлянскі_гісторыка-этнаграфічны_музей_(06).jpg|313Г000535
</gallery>
=== [[Сьпіс_гісторыка-культурных_каштоўнасьцяў_Шацілавіцкага_раёну]] ===
<gallery>
File:Брацкая_магіла_ў_Асташкавічах.jpg|313Д000746
</gallery>
=== [[Сьпіс_гісторыка-культурных_каштоўнасьцяў_Бялыніцкага_раёну]] ===
<gallery>
File:Заполле,_Бялыніцкі_раён._Каменны_крыж.jpg|513В000358
</gallery>
=== [[Сьпіс_гісторыка-культурных_каштоўнасьцяў_Нясьвіскага_раёну]] ===
<gallery>
File:Slutsk_City_Gate._Slutskaya_str.,_Nesvizh_city,_Nesvizh_district_in_the_Minsk_region_of_Belarus_04.JPG|611Г000476
</gallery>
=== [[Вікіпэдыя:Праект:Вікі_любіць_славутасьці/Сьпісы_славутасьцяў/Менск/1]] ===
<gallery>
File:Manor_of_Adadurov_Minsk_2018_2.jpg|713Г000041
</gallery>
3am1euzrfrtk1ubtf1paef3w1k1odzw
Зігмас Зінкявічус
0
133683
2694305
2687880
2026-10-02T08:58:16Z
~2026-53016-44
100448
/* Жыцьцяпіс */
2694305
wikitext
text/x-wiki
{{Навуковец
|Імя = Зіґмас Зінкявічус
|Арыгінал імя = Zigmas Zinkevičius
|Фота = Zinkevicius.jpg
|Шырыня =
|Месца нараджэньня = [[Юодаўсяй]]
|Навуковая сфэра = [[мовазнаўства]]
|Месца працы =
|Альма-матэр = [[Віленскі ўнівэрсытэт]]
|Навуковы кіраўнік =
|Знакамітыя вучні =
|Вядомы як =
|Узнагароды і прэміі =
|Сайт =
}}
'''Зі́ґмас Зінкя́вічус''' ({{Мова-lt|Zigmas Zinkevičius|скарочана}}; 4 студзеня 1925, {{Не перакладзена|Юодаўсяй||lt|Juodausiai}}, цяпер [[Вілкамірскі раён]] — 20 лютага 2018) — летувіскі лінгвіст, прафэсар [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], дзейны сябар Летувіскай акадэміі навук<ref name="pirm">{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://pirmojiknyga.mch.mii.lt/Asmenys/zinkevicius.en.htm|загаловак = Zigmas Zinkevičius|фармат = |назва праекту = A Virtual Exhibition of a Millennium of Lithuanian Cultural Heritage|выдавец = Institute of Mathematics and Informatics|дата = 7 лістапада 2012|мова = en|камэнтар = }}</ref>. Аўтар працаў у галіне [[Індаэўрапеістыка|індаэўрапеістыкі]] (балтыстыкі), балта-славянскіх моўных стасункаў, праблемаў летувіска-расейскага дзьвюхмоўя, [[Анамастыка|анамастыкі]]. Дасьледаваў [[Яцьвяская мова|яцьвяскую мову]], гісторыю і дыялекты летувіскае мовы.
== Жыцьцяпіс ==
Скончыўшы ў 1945 року гімназію ў [[Вількамір]]ы, паступіў у [[Віленскі ўнівэрсытэт]]<ref name="pirm" />, дзе вывучаў лінгвістыку. У 1955 абараніў доктарскую дысэртацыю па тэме «Гістарычныя рысы залежных займеньнікаў у летувіскай мове». У 1956—1962 быў дэканам факультэту гісторыі і філялёгіі Віленскага ўнівэрсытэту. За сваю працу «Летувіская дыялекталёгія» (1966) Зіґмас Зінкявічус атрымаў ступеню габілітаванага доктара, а цераз два рокі стаў прафэсарам. У 1973 атрымаў пасаду загадчыка катэдры летувіскай мовы Віленскага ўнівэрсытэту. З 1988 — загадчык катэдры балтыйскае філялёгіі.
Сябра [[Каралеўская швэдзкая акадэмія пісьмовасьці, гісторыі і старажытнасьці|Каралеўскай швэдзкай акадэміі пісьмовасьці, гісторыі і старажытнасьці]] (1982), [[Летувіская акадэмія навук|Летувіскае акадэміі навук]] (1990), [[Нарвэская акадэмія навук і пісьмовасьці|Нарвэскае акадэміі навук]] (1991), [[Летувіская каталіцкая акадэмія навук|Летувіскае каталіцкае акадэміі навук]] (1991) і [[Латвійская акадэмія навук|Латвійскае акадэміі навук]] (1995). Валодаў [[Ангельская мова|ангельскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]], [[Польская мова|польскай]], [[Расейская мова|расейскай]], [[Украінская мова|украінскай]] і [[Француская мова|францускай]] мовамі<ref name="seimas">{{Спасылка|аўтар = |прозьвішча = |імя = |аўтарlink = |суаўтары = |дата публікацыі = |url = http://www3.lrs.lt/n/rinkimai/20001008/kandvl.htm-152734.htm|загаловак = Kandidatas Zigmas Zinkevičius|фармат = |назва праекту = |выдавец = Lietuvos Respublikos Seimas|дата = 7 лістапада 2012|мова = lt|камэнтар = }}</ref>. Зінкявічус лічыцца адным з найбольш цытаваных летувіскіх лінгвістаў.
У 1996—1998 — міністар адукацыі і навукі Летувы. У 1999 абраны старшынём [[Летувіская хрысьціянска-дэмакратычная партыя|хрысьціянска-дэмакратычнае партыі]]<ref name="seimas"/>. У 2000—2004 быў дэпутатам [[Сэйм Летувы|Сэйму Летувы]].
== Летувізацыя ==
{{Асноўны артыкул|Летувізацыя}}
У сваёй кнізе «Ўсходняя Летува ў мінулым і сучаснасьці» ({{мова-lt|«Rytų Lietuva praeityje ir dabartyje»|скарочана}}, у 1996 годзе выйшаў расейскі пераклад {{мова-ru|«Восточная Литва в прошлом и настоящем»|скарочана}}) заклікае замяніць навуковы тэрмін [[старабеларуская мова]] «''больш карэктным''» — «''канцылярская славянская мова Летувіскай дзяржавы''»<ref name="Nikalajeu-2013">[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>:
{{Цытата|
…гэтая пісьмовая мова выкарыстоўвалася вынятна ў дзяржаўнай канцылярыі і зьнікла, як толькі была замененая польскай мовай
{{арыгінал|ru|…этот письменный язык использовался исключительно в государственной канцелярии и исчез, как только был заменен польским языком}}
}}
У расейскім перакладзе [[Імёны ліцьвінаў|імёны вялікіх князёў літоўскіх]] падаюцца выняткова з канчаткамі «-us» і «-as»: Міндаўгас, Гедымінас, Альгердас, Вітаўтас і г. д. Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртае ўвагу на тое, што Зінкявічус зьмешвае навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref name="Nikalajeu-2013"/>.
== Прэміі і ўзнагароды ==
* Летувіская дзяржаўная прэмія, 1968 г.
* [[Прэмія Гердэра]], 1994 г.
* Прэмія [[Казімер Буга|Казімера Бугі]] [[Летувіская акадэмія навук|Летувіскае акадэміі навук]], 1995 г.
* Камандорскі крыж [[Ордэн вялікага князя Гедыміна|Ордэна вялікага князя Гедыміна]], 1995 г.
* Прэмія нацыянальнага прагрэсу ({{Мова-lt|Nacionalinė pažangos premija|скарочана}}), 2007 г.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20130822013728/http://pirmojiknyga.mch.mii.lt/Asmenys/zinkevicius.lt.htm Кароткая біяграфія]{{ref-lt}}
* [https://web.archive.org/web/20070310234948/http://zinkevicius.dtiltas.lt/bibliografija/bibliografija.htm Бібліяграфія Зіґмаса Зінкявічуса]{{ref-lt}}
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Зінкявічус, Зіґмас}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віленскім павеце]]
[[Катэгорыя:Літуаністы]]
[[Катэгорыя:Балтысты]]
[[Катэгорыя:Летувіскія мовазнаўцы]]
[[Катэгорыя:Летувіскія акадэмікі]]
[[Катэгорыя:Савецкія мовазнаўцы]]
[[Катэгорыя:Міністры адукацыі Летувы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўнівэрсытэту]]
[[Катэгорыя:Летувіскія каталіцкія дзеячы]]
[[Катэгорыя:Сябры Каралеўскай швэдзкай акадэміі пісьмовасьці, гісторыі і старажытнасьці]]
[[Катэгорыя:Кавалеры ордэна вялікага князя Гедыміна]]
fiox618tvyp2zwtib3enz25yz78ig3w
Шаблён:Адзіная ліга ВТБ
10
148034
2694229
2664450
2026-10-01T18:10:14Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694229
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Адзіная ліга ВТБ
|назва = [[Адзіная ліга ВТБ]]
|state = {{{state|}}}
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = 2026—2027
|сьпіс1 = * [[Аўтадор Саратаў|Аўтадор]]
* [[Дынама Ўладзівасток]]
* [[Енісей Краснаярск (баскетбольны клюб)|Енісей]]
* [[Зэніт Санкт-Пецярбург (баскетбольны клюб)|Зэніт]]
* [[Лякаматыў-Кубань Краснадар|Лякаматыў-Кубань]]
* [[МБА Масква|МБА]]
* [[Парма Перм|Парма]]
* [[Самара (баскетбольны клюб)|Самара]]
* [[УНІКС Казань|УНІКС]]
* [[Уралмаш Екацярынбург (баскетбольны клюб)|Уралмаш]]
* [[ЦСКА Масква (баскетбольны клюб)|ЦСКА]]
|група_інфармацыі2 = Удзельнікі мінулых сэзонаў
|сьпіс2 = * [[Азоўмаш Марыюпаль|Азоўмаш]]
* [[АСК Рыга]]
* [[Астана (баскетбольны клюб)|Астана]]
* [[Байзанз Лоймаа|Байзанз]]
* [[Будзівэльнік Кіеў|Будзівэльнік]]
* [[Віта Тбілісі|Віта]]
* [[ВЭФ Рыга|ВЭФ]]
* [[Данецк (баскетбольны клюб)|Данецк]]
* [[Дніпро (баскетбольны клюб)|Дніпро]]
* [[Дынама Масква (баскетбольны клюб)|Дынама Масква]]
* [[Жальгірыс Коўна|Жальгірыс]]
* [[Засталь Зялёна Гура|Зялёна Гура]]
* [[Калеў Талін (баскетбольны клюб)|Калеў]]
* [[Кіеў (баскетбольны клюб)|Кіеў]]
* [[Рытас Вільня|Летувас Рытас]]
* [[Менск (баскетбольны клюб)|Менск]]
* [[Пары Ніжні Ноўгарад (баскетбольны клюб)|Ніжні Ноўгарад]]
* [[Німбурк (баскетбольны клюб)|Німбурк]]
* [[Няптунас Клайпеда|Няптунас]]
* [[Прокам Сопат|Прокам]]
* [[Спартак Санкт-Пецярбург (баскетбольны клюб)|Спартак]]
* [[Трыюмф Люберцы|Трыюмф]]
* [[Тураў Згажэлец|Тураў]]
* [[Хімкі (баскетбольны клюб)|Хімкі]]
* [[Хонка Эспоо|Хонка]]
* [[Чырвоны Кастрычнік Валгаград|Чырвоны Кастрычнік]]
* [[Чырвоныя Крылы Самара|Чырвоныя Крылы]]
|група_інфармацыі3 = Сэзоны адзінай лігі ВТБ
|сьпіс3 = * [[Промакубак Адзінай лігі ВТБ 2008 году|2008]] (прома)
* [[Адзіная ліга ВТБ 2009—2010 гадоў|2009—2010]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2010—2011 гадоў|2010—2011]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2011—2012 гадоў|2011—2012]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2012—2013 гадоў|2012—2013]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2013—2014 гадоў|2013—2014]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2015—2016 гадоў|2015—2016]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2016—2017 гадоў|2016—2017]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2017—2018 гадоў|2017—2018]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2018—2019 гадоў|2018—2019]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2019—2020 гадоў|2019—2020]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2020—2021 гадоў|2020—2021]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2021—2022 гадоў|2021—2022]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2022—2023 гадоў|2022—2023]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2023—2024 гадоў|2023—2024]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2024—2025 гадоў|2024—2025]]
* [[Адзіная ліга ВТБ 2025—2026 гадоў|2025—2026]]
* ''[[Адзіная ліга ВТБ 2026—2027 гадоў|2026—2027]]''
|група_інфармацыі4 = Матчы ўсіх зорак
|сьпіс4 = * [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2017 году|2017]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2018 году|2018]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2019 году|2019]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2020 году|2020]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2021 году|2021]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2022 году|2022]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2023 году|2023]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2024 году|2024]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2025 году|2025]]
* [[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2026 году|2026]]
* ''[[Матч усіх зорак Адзінай лігі ВТБ 2027 году|2027]]''
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты]]</noinclude>
mpxh2yc5w6w3jtugu9kbw92e191okz8
Улацлавак
0
149783
2694298
2510024
2026-10-02T00:21:19Z
InternetArchiveBot
67502
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
2694298
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{НП/Польшча
|Назва = Улацлавак
|Статус = горад
|Назва ў родным склоне = Улацлаўку
|Назва польскай мовай = Włocławek
|Герб = POL Włocławek COA.svg
|Сьцяг = POL Włocławek flag.svg
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі = X стагодзьдзе
|Статус з = 1255
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Ваяводзтва = [[Куяўска-Паморскае ваяводзтва|Куяўска-Паморскае]]
|Павет =
|Гміна =
|Прэзыдэнт места =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча = 84.32
|Крыніца плошчы =
|Вышыня = 90
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 102102
|Год падліку колькасьці = 2022
|Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="populacja">{{Спасылка |загаловак = Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny |дата доступу = 2023-05-01 |назва праекту = demografia.stat.gov.pl |url = http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx|мова = pl}}</ref>
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовыя індэксы = 87-800 — 87-810, 87-812, 87-814, 87-816 — 87-818, 87-822
|Тэлефонны код =
|Аўтамабільны нумарны знак = CW
|TERYT = 0464011
|Выява = Kolaż Włocławka 2021.jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 52
|Шырата хвілінаў = 39
|Шырата сэкундаў =
|Даўгата градусаў = 19
|Даўгата хвілінаў = 05
|Даўгата сэкундаў =
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт = [http://www.wloclawek.pl/ www.wloclawek.pl]
}}
'''Улацла́вак''' ({{мова-pl|Włocławek}}, {{Мова-la|Vladislavia}}, {{Мова-de|Leslau}}) — [[места на правох павету]] ў цэнтральнай [[Польшча|Польшчы]]. Трэцяе паводле велічыні места ў [[Куяўска-Паморскае ваяводзтва|Куяўска-Паморскім ваяводзтве]], разьмешчанае на зьліцьці рэкаў [[Зглавёнчка|Зглавёнчкі]] і [[Вісла|Віслы]]. Цэнтар [[Улацлаўскі павет|павету]] і гістарычная сталіца [[Куявія|Куявіі]]<ref>Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, pod red. Józefa Lachowskiego, Toruń-Lwów, 1939 r., s. 7, s. 154, s. 176.</ref><ref>Monografia Włocławka, ks. dr Michał Morawski, 1933 r., s. 94, s. 364, s. 368.</ref><ref>Przewodnik Ilustrowany po Włocławku, pod red. Stanisława Jankowskiego, 1922 r., s. 43.</ref>. Адно з найстарэйшых местаў Польшчы. Сядзіба курыі [[Улацлаўская дыяцэзія|Ўлацлаўскай дыяцэзіі]]. Насельніцтва — {{Лік|102102}} жыхары (2022)<ref name="populacja" />.
== Назва ==
Назва места паходзіць ад мужчынскага імені [[Уладзіслаў|Ўладзіслаў]] і ягонай польскай адмены [[Уладыслаў|Ўладыслаў]]. Першы раз згаданы пад назвай ''Уладыславія''<ref name="kronika">«Kronika polska, Gall Anonim», seria «Kroniki polskie», Zakł. Nard. Ossolińskich, Wrocław, s. 25, {{ISBN|978-3-939991-64-9}}.</ref> ({{Мова-la|Wladislau castro|скарочана}})<ref>«Monumenta Germaniae Historica», «Chronicae Polonorum», tom IX, Hannoverae 1851 s. 431.</ref> у [[Хроніка Гала Ананіма|польскай хроніцы]] аўтарства [[Гал Ананім|Гала Ананіма]], напісанай у 1112—1116. У лацінізаванай форме назва места ''Wladislaw'' сустракаецца ў дакумэнтах 1165 року<ref name="ГСКП">{{Літаратура/ГСКП|XIII|697}}</ref>. Іншы лацінскі дакумэнт 1185 року называе яго ''vetus Vladislavia''. Пад назвай ''Wladislavia'' апісаны ў лацінскім дакумэнце, выданым у [[Сьвеце|Сьвецю]] ў 1283 року, падпісаным паморскім князем [[Мсьцівой II|Мсьцівоем II]]<ref>«Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski», tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, s. 488.</ref>.
[[Сэбастыян Фабіян Кляновіц]] у сваім творы 1595 року ''Flis, to jest Spuszczanie statków Wisłą'' занатаваў назву ''Włodsławek'', а дакумэнт 1599 року падае назву ''Włodsław''<ref name="ГСКП" />.
== Мінуўшчына ==
[[Файл:H Zell kujawsko-pomorskie.jpg|значак|Улацлавак (''Leßlau'') на фрагмэнце прускай мапы 1573 року<ref>{{Спасылка |url = http://copernicus.torun.pl/en/science/cartography/2/ |загаловак = Maps of Polish and Prussian lands – Copernicus as a cartographer |прозьвішча = Borawska |імя = Teresa |назва праекту = Copernican Academic Portal – Nicolaus Copernicus Thorunensis |мова = en |копія = https://web.archive.org/web/20160627154858/http://copernicus.torun.pl/en/science/cartography/2/ |дата копіі = 2016-06-27 |дата доступу = 2016-06-27}}</ref>]]
Улацлавак — адно з найстарэйшых местаў Польшчы. Каля X стагодзьдзя да н. э. тут існавала паселішча [[Лужыцкая культура|лужыцкай культуры]], а каля V стагодзьдзя да н. э. — [[Паморская культура|паморскай]]<ref>{{Кніга |прозьвішча = Ginsbert |імя = Adam |загаловак = Włocławek. Studium monograficzne |выданьне = I |выдавецтва = Wydawnictwo „Arkady” |месца = Warszawa |год = 1968 |старонкі = 15–16 |мова = pl}}</ref>. У IX стагодзьдзі н. э. каля ўпадзеньня [[Зглавёнчка|Зглавёнчкі]] ў [[Вісла|Віслу]] паўстала [[Раньняе сярэднявечча|раньнесярэднявечнае паселішча]], да першай паловы XI стагодзьдзя зьявілася гарадзішча з ірвом і драўляна-земляным насыпам. За часам [[Балеслаў I Храбры|Балеслава Храбрага]] Ўлацлавак разам з [[Познань]]ню і [[Гнезна]]м быў адным з найважнейшых польскіх замкаў.
Значны ўплыў на разьвіцьцё места аказалі стварэньне каля 1123 року [[Улацлаўская дыяцэзія|Ўлацлаўскага біскупства]] і пабудова раманскай катэдры<ref name="AHMP">{{Кніга |аўтар = Roman Czaja, Anna Marynowska, Tomasz Wąsik, Radosław Golba, Zenon Kozieł, Agnieszka Pilarska. |загаловак = Włocławek |спасылка = http://atlasmiast.umk.pl/pliki/wloclawek/AHMP_Wloclawek_intro.pdf |выдавецтва = Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika |месца = Toruń |год = 2016 |старонкі = 9–36 |том = II |частка = Kujawy |сэрыя = Atlas historyczny miast polskich |isbn = 978-83-231-3551-7 |мова = pl}}</ref>. У 1138 року па падзеле Пястаўскай манархіі Куявія ўвайшла ў склад Мазавецкага княства. На пераломе XII—XIII стагодзьдзяў зь яго вылучылася асобнае [[Куяўскае княства]], у якім Улацлавак паступова страціў значэньне палітычна-адміністрацыйнага цэнтру<ref name="AHMP" />. У сярэдзіне XIII стагодзьдзя сядзіба кашталянаў, а крыху пазьней і княскі замак перанесеныя ў [[Бжэсьць Куяўскі]]. У 1255 року куяўскі князь [[Казімер I Куяўскі|Казімер I]] надаў Улацлаўку {{Не перакладзена|Кульмскае права|хельмінскае права|d|Q561381}}.
Падчас {{Не перакладзена|Польска-тэўтонская вайна 1327—1332 гадоў|вайны з крыжакамі|d|Q583223}} 23 красавіка 1329 року тэўтонцы захапілі і спалілі Ўлацлавак; згарэла і раманская катэдра<ref>Marian Biskup, ''Wojny Polski z Zakonem Krzyżackim 1308—1521'', Wydawnictwo Napoleon V, Oświęcim 2014, s. 29, {{ISBN|978-83-7889-296-0}}</ref>. Разбурэньні былі такія вялікія, што ў 1339 року давялося паўторна надаваць хельмінскае права. Катэдра была перанесеная ад пляцу ля Віслы на ўзгорак. Апошні наезд крыжакоў на места адбыўся ўлетку 1431 року падчас {{Не перакладзена|Польска-тэўтонская вайна 1431—1435 гадоў|вайны 1431—1435 рокаў|d|Q583223}}. У 1453 року ва Ўлацлаўку зьявілася [[Гісторыя жыдоў Польшчы|жыдоўская грамада]]<ref>Maurycy Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce w 1507 r., w: Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1974, nr 3 (91), s. 14.</ref>. Пасьля [[Торунскі мір 1466 году|Торунскага міру 1466 року]] пачалося наінтэнсіўнейшае разьвіцьцё места.
Паводле некаторых зьвестак, ва Ўлацлаўку напрыканцы XV стагодзьдзя навучаўся [[Мікалай Капернік]]. У гэты час тут жыў канонік улацлаўскі, доктар мэдыцыны Мікалай Водка з [[Квідзын]]у. Ён займаўся таксама астраноміяй і астралёгіяй, мог быць адным з канструктараў сонечнага гадзіньніка, які цяпер знаходзіцца на сьцяне [[Катэдральная базыліка Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Дзевы Марыі (Улацлавак)|ўлацлаўскай катэдры]]<ref>{{Артыкул |прозьвішча = Małłek |імя = Janusz |загаловак = Gdzie Kopernik chodził do „szkoły średniej”? |спасылка = http://web.archive.org/web/20130328163127/http://glos.umk.pl/2010/04/kopernik/ |выданьне = Głos Uczelni: pismo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika |том = XIX |выпуск = 4 |год = 2010 |адказны = Winicjusz Schulz – redaktor naczelny |выдавецтва = Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu |месца = Toruń |issn = 1230-9710 |мова = pl}}</ref><ref>{{Артыкул |прозьвішча = Małłek |імя = Janusz |загаловак = Czy nieznane dotąd fakty z życiorysu Kopernika znajdą potwierdzenie? |спасылка = http://web.archive.org/web/20130328123256/http://www.glos.umk.pl/2010/09/sloneczne_misterium/ |выданьне = Głos Uczelni: pismo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika |том = XIX |выпуск = 9 |год = 2010 |адказны = Winicjusz Schulz – redaktor naczelny |выдавецтва = Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu |месца = Toruń |issn = 1230-9710 |мова = pl}}</ref>, а таксама Капэрнікавым настаўнікам. У канцы XVI стагодзьдзя колькасьць жыхароў дасягнула тысячы, чынш біскупу плацілі з 194 дымоў<ref name="AHMP" />. У выніку пажару 1620 року места зноўку зьнішчанае.
У 1657 року места спалілі [[Швэдзкі патоп|швэды]], якія яшчэ раз наехалі сюды ў 1704—1705 роках. У 1707 і 1769 Улацлавак спусташалі ўжо расейскія войскі. У 1789 року места налічвала 1325 жыхароў.
Па [[II падзел Рэчы Паспалітай|II падзеле Рэчы Паспалітай]] Улацлавак увайшоў у склад [[Паўднёвая Прусія|Паўднёвай Прусіі]]. У 1806 заняты [[Вялікая армія|францускай арміяй]] і ўключаны ў [[Варшаўскае герцагства]]. Па [[Венскі кангрэс|Венскім кангрэсе 1815 року]] места стала часткай [[Царства Польскае|Кангрэсавай Польшчы]]<ref>Tadeusz Kieloch, ''Udział Włocławka w walkach o niepodległość w latach 1794—1918'', [w:] ''Włocławek. Dzieje miasta'', pod red. Jacka Staszewskiego, t. I, Włocławek 1999, s. 624—688.</ref>.
У 1816 року адкрытае першае прадпрыемства па перапрацоўцы цыкорыі. У 1846 року ва Ўлацлаўку жылі 6085 чалавек. У другой палове XIX стагодзьдзя зьяўляюцца фабрыкі сельскагаспадарчых машынаў, інструмэнтаў, дзейнічалі 14 [[бровар]]аў, [[шкляная гута]], [[цагельня]], [[тартак]]і ды іншыя прадпрыемствы<ref>''Z dziejów powstania styczniowego na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej'', red. S. Kalembka, Włocławskie Towarzystwo Naukowe 1989, s. 154.</ref>. У 1862 адкрытае [[Чыгунка|чыгуначнае злучэньне]].
У часе [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|паўстаньня 1863 року]] ва Ўлацлаўку быў расстраляны італьянскі палкоўнік Станісьляа Бэкі, які падтрымаў паўстанцаў. У 1899 року адкрытая цэлюлёзная фабрыка. У 1900 року налічвалася 22 971 жыхароў Улацлаўку<ref name="AHMP" />. На пачатку XX стагодзьдзя разьвівалася фаянсавая, керамічная, хімічная, паліграфічная, мэталаапрацоўчая і [[харчовая прамысловасьць]].
Нямецкая акупацыя ў часе [[I сусьветная вайна|I сусьветнай вайны]] нанесла вялікую шкоду гаспадарцы. 16—19 жніўня 1920 року польскія вайскоўцы і жыхары места абаранілі Ўлацлавак ад захопу [[Польска-бальшавіцкая вайна|бальшавіцкім войскам]] пад даводзтвам [[Гая Гай|Гаі Гая]]<ref>Igor Kraiński: 14 pułk piechoty. Warszawa: Redakcja Historyczno-wojskowa «Ergos», 1992. {{ISBN|83-85253-13-0}}.</ref>.
У міжваенны пэрыяд Улацлавак быў найбольшым местам Варшаўскага ваяводзтва (ня лічачы Варшавы) і 18-м паводле колькасьці насельніцтва ва ўсёй Польшчы. У 30-х роках тут дзейнічалі 4 вясьлярскія клюбы.
У 1934 року адбыліся 10 страйкаў працаўнікоў, у чэрвені 1936 — 64 страйкі.
Перад выбухам II сусьветнай вайны Ўлацлавак налічваў каля 68 тысячаў жыхароў, 17,8% зь якіх складала жыдоўская меншасьць<ref name="Sziling">{{Кніга |прозьвішча = Staszewski |імя = Jacek |загаловак = Włocławek. Dzieje miasta |выдавецтва = Włocławskie Towarzystwo Naukowe |месца = Włocławek |год = 2001 |старонкі = 367–429 |частка = Z dziejów Włocławka w latach okupacji niemieckiej (1939–1945) |адказны = Jan Sziling |том = 2: Lata 1918–1998 |isbn = 83-88115-08-1 |мова = pl}}</ref>.
== Геаграфія ==
{{Панарама|Panorama wloclawka.jpg|700пкс|<center>Панарама Ўлацлаўка з узгорку Сьвятога Готарда на Завісьлі</center>}}
Улацлавак разьмешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы [[Куяўска-Паморскае ваяводзтва|Куяўска-Паморскага ваяводзтва]], за 79 км ад [[Быдгашч]]ы. Рака [[Вісла]] дзеліць места на правабярэжную (паўночная частка) і левабярэжную часткі. Іншая вялікая рака — [[Зглавёнчка|Зглавёнчкі]], на ўпадзеньні якой у Віслу ў X стагодзьдзі паўстала гарадзішча. Найбольшая возера — [[Улацлаўскае вадасховішча]].
Плошчу 2211,49 га на тэрыторыі Ўлацлаўку займаюць лясы; яшчэ 258,167 га — паркі ды сквэры<ref>[https://web.archive.org/web/20160304112935/http://www.archiwum.bip.um.wlocl.pl/pliki/programy/POS/Zalaczniknr1_Stansrodowiska.doc Stan Środowiska Miasta Włocławek, Załącznik nr 1, Włocławek wrzesień 2003, s. 48-52.]</ref>. [[Парк імя Генрыка Сянкевіча (Улацлавак)|Першы парк імя Сянкевіча]], закладзены ў 1824 року, знаходзіцца ў найстарэйшай частцы места і ўнесены ў сьпіс культурных славутасьцяў. У правабярэжнай частцы места разьмешчаны лясны [[запаведнік]] Кулін плошчаю 51,16 га. Непасрэдна каля места знаходзіцца {{Не перакладзена|Гастынінска-Ўлацлаўскі ляндшафтны парк|Гастынінска-Ўлацлаўскі|d|Q5587584}} {{Не перакладзена|Рэгіянальны ляндшафтны парк|ляндшафтны парк|d|Q1803820}} плошчаю {{Лік|38950}} га, адзін зь першых падобных у Польшчы.
Спрыяльны клімат Улацлаўка абумоўлены ягоным разьмяшчэньне сярод высакарослых хваёвых лясоў. Вятры слабыя, пераважна заходнія.
{{Кліматычная інфармацыя
| Назва_ў_родным_склоне = Улацлаўка
| Крыніца = зьвесткі за 1881–1930 рокі з: Adam Ginsbert, Włocławek: studium monograficzne, Warszawa 1968, s. 15; у той жа крыніцы пададзеная сума ападкаў у 1891–1930, якая складала 461 мм; цяпер складае каля 500 мм: [https://web.archive.org/web/20110402181136/http://www.wloclawek.pl/aktualnosci/12717.html UM Włocławek]
<!-- сярэдняя тэмпэратура -->
| Студзень_сяр = -2.6
| Люты_сяр = -1.6
| Сакавік_сяр = +2.1
| Красавік_сяр = +7.4
| Травень_сяр = +13.3
| Чэрвень_сяр = +17
| Ліпень_сяр = +18.7
| Жнівень_сяр = +17.1
| Верасень_сяр = +13.2
| Кастрычнік_сяр = +8
| Лістапад_сяр = +2.6
| Сьнежань_сяр = -0.8
| Год_сяр = +7.9
}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|3}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.wloclawek.pl Афіцыйная бачына Ўлацлаўскай рады]
* {{SgKP|V|156|Leslau}}
* {{SgKP|XIII|697|Włocławek}}
* Гістарычныя мапы: [[:Файл:Plan miasta Wloclawka - 1911.jpg|плян Улацлаўку 1911 р.]] • [[:Файл:Plan miasta Wloclawka - 1922.jpg|плян Улацлаўку 1922 р.]] • [https://web.archive.org/web/20180116231949/http://maps.mapywig.org/m/WIG_maps/series/100K_300dpi/P38_S28_WLOCLAWEK_300dpi.jpg мапа Ўлацлаўку і ваколіц 1930 р.]
{{Гарады Куяўска-Паморскага ваяводзтва}}
[[Катэгорыя:Улацлавак| ]]
e7azkukkholjbd8o9wpg31cm5f5x5uq
Катэгорыя:Асадніцтва
14
150678
2694303
1675881
2026-10-02T08:46:46Z
Taravyvan Adijene
1924
+[[Катэгорыя:Месцы пражываньня людзей]]; ±[[Катэгорыя:Эканамічная геаграфія]]→[[Катэгорыя:Міграцыя насельніцтва]] з дапамогай [[Вікіпэдыя:Прылады/HotCat|HotCat]]
2694303
wikitext
text/x-wiki
{{Болей}}
[[Катэгорыя:Міграцыя насельніцтва]]
[[Катэгорыя:Месцы пражываньня людзей]]
97zftyho7kaxg6vu1x4uwldr4b9z3ou
Шаблён:Турэцкая баскетбольная ліга
10
153688
2694246
2639511
2026-10-01T19:14:38Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694246
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
| назва_шаблёну = Турэцкая баскетбольная ліга
| state = {{{state|}}}
| базавы_стыль = background-color: {{Колер|Турэччына}}
| назва = [[Турэцкая баскетбольная ліга]] ў сэзоне 2026—2027 гадоў
| верх =
| выява =
| група_інфармацыі1 =
| сьпіс1 =
* [[Анадолу Эфэс Стамбул|Анадолу Эфэс]]
* [[Бандырма Борда]]
* [[Бахчэшэхір Стамбул|Бахчэшэхір]]
* [[Бурсаспор Бурса (баскетбольны клюб)|Бурсаспор]]
* [[Бэшыкташ Стамбул (баскетбольны клюб)|Бэшыкташ]]
* [[Галатасарай Стамбул (баскетбольны клюб)|Галатасарай]]
* [[Дэнізьлі (баскетбольны клюб)|Дэнізьлі]]
* [[Каршыяка (баскетбольны клюб)|Каршыяка]]
* [[Кёрфэз Каджаэлі|Кёрфэз]]
* [[Пэткім Ізьмір|Пэткім]]
* [[Тафаш Бурса|Тафаш]]
* [[Трабзанспор Трабзон (баскетбольны клюб)|Трабзанспор]]
* [[Турк Тэлекам Анкара|Турк Тэлекам]]
* [[Фэнэрбахчэ Стамбул (баскетбольны клюб)|Фэнэрбахчэ]]
* [[Чайрова (баскетбольны клюб)|Чайрова]]
* [[Эракспор Эсэнлер|Эракспор]]
| ніз =
}}<noinclude>
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Турэччына]]
</noinclude>
ftf6vm9wo00e67m5i07lms6de2gvvzc
Кадыс (футбольны клюб)
0
180786
2694154
2562423
2026-10-01T12:26:21Z
~2026-52609-80
100440
2694154
wikitext
text/x-wiki
{{Футбольны клюб
|Назва = Кадыс
|Лягатып = Cádiz CF.svg
|ПоўнаяНазва = Cádiz Club de Fútbol
|Заснаваны = 1910
|Горад = [[Кадыс]], [[Гішпанія]]
|Стадыён = [[Рамон дэ Каранса (стадыён)|Рамон дэ Каранса]]
|Умяшчальнасьць = 25 033
|Прэзыдэнт =
|Трэнэр =
|Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|КадысЛіга}}
|Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|КадысСэзон}}
|Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|Кадыс}}
|Сайт = http://www.cadizcf.com/
|Прыналежнасьць = Гішпанскія
|pattern_la1=_cadiz2122h
|pattern_b1 =_cadiz2122h
|pattern_ra1=_cadiz2122h
|pattern_sh1=_cadiz2122h
|pattern_so1=_cadiz2122h
|leftarm1 = FFE000
|body1 = FFE000
|rightarm1= FFE000
|shorts1 = 0000E0
|socks1 = 0000E0
|pattern_la2=_cadiz2122a
|pattern_b2 =_cadiz2122a
|pattern_ra2=_cadiz2122a
|pattern_sh2=_cadiz2122a
|pattern_so2=_cadiz2122a
|leftarm2 = 000080
|body2 = 000080
|rightarm2= 000080
|shorts2 = 000040
|socks2 = 000040
}}
# «'''Ка́дыс'''» ({{мова-es|Cádiz}}) — гішпанскі футбольны клюб з гораду [[Кадыс]]. Заснаваны ў 1910 годзе.
== Гісторыя ==
Першая задакумэнтаваная гульня «Кадысу» была згуляная ў чацьвер 8 верасьня 1910 году супраць іншаша кадыскага клюбу «Спортынг». Перамогу сьвяткавалі футбалісту «Кадысу» зь лікам 1:0<ref name="cadizcf">[https://web.archive.org/web/20220504233358/https://www.cadizcf.com/noticia/resena-historica-el-primer-partido-del-cadiz-cf «Reseña histórica: El primer partido del Cádiz CF»]. Cádiz CF.</ref>. Праз два дні, 10 верасьня 1910 году, некалькі кадысцаў зьвярнуліся да мясцовага ўрада з просьбай зарэгістраваць новы клюб<ref name="cadizcf"/>. Адным з заснавальнікаў новай каманды быў [[Хасэ Рывэра-і-Лёра]], які быў абраны першым прэзыдэнтам клюбу<ref name="cadizcf"/>. Ужо праз год наваствораны клюб далучыўся Паўднёвай фэдэрацыі футболу<ref name="cadizcf"/>. [[Грамадзянская вайна ў Гішпаніі|Грамадзянская вайна]] перапыніла арганізацыю спаборніцтваў, у выніку «Кадыс» быў вымушаны браць удзел толькі ў таварыскіх матчах, у тым ліку супраць такіх камандаў, як то «[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтысу]]» і «[[Сэльта Віга|Сэльты]]»<ref>Alba, Enrique Díaz (10.10.2005). [https://web.archive.org/web/20220407192104/https://books.google.com/books?id=duarqueyvRQC&q=cadiz+cf+historia&pg=PA273 «Historia del Cádiz C.F.»]. Silex Ediciones. — С. 16. — ISBN 978-84-7737-158-8.</ref>.
Кадыс згуляў свой першы поўны [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1939—1940 гадоў|сэзон 1939—1940 гадоў]] у [[Сэгунда|Сэгундзе]] толькі па грамадзянскай вайне ў Гішпаніі. Клюб заняў 1 месца ў групе 5, здабыўшы 11 перамог у 14 гульнях<ref>[https://web.archive.org/web/20220504233358/https://www.resultados-futbol.com/segunda1940/grupo5 «Segunda División Grupo 5 — Grupo 5, Temporada 1939/1940 — liga smartbank, segunda division, campeonato nacional de liga de segunda división, segunda division española, laliga 2 española»]. Resultados Futbol.</ref>. У тым сэзоне пасаду трэнэра займаў Сантʼяга Нуньес, які адначасова быў гульцом. На працягу наступных трох сэзонаў «Кадыс» быў далёкі ад паўтарэньня гэтага посьпеху. Сваё першае прасоўваньне ў [[Ля Ліга|Ля Лігу]] адбылося ў [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1977—1978 гадоў|сэзоне 1977—1978 гадоў]] пасьля таго, як два два дзесяцігодзьдзі клюб браў удзел у матчах Сэгунды. Выніковая перамога, якая праклала шлях да ўзвышэньня была здабытая 5 чэрвеня 1977 году ў матчы супраць «[[Тэраса (футбольны клюб)|Тэрасы]]» (2:0)<ref name="cadizcf"/>. Страціўшы месца ў эліце праз год, клюб, аднак, адразу вярнуўся і пратрымаўся ў найвышэйшым дывізіёне яшчэ 13 гадоў.
У 1980-х гадах сапраўднай зорка клюбу быў сальвадорскі футбаліст [[Махіка Гансалес]]. У канцы 1980-х і пачатку 1990-х гадоў клюб атрымаў мянушку «жоўты падводны човен» праз сваю здольнасьць «усплываць» кожны год з апошніх радкоў табліцы і захоўваць сваё месца ў найвышэйшым дывізіёне, не зважаючы на тое, што большую частку сэзону каманда «зануралася» на дно. Аднак шасьціла клюбу толькі да 1994 году, калі клюб спачатку выбыў у Сэгунду паводле вынікаў [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1993—1994 гадоў|сэзону 1993—1994 гадоў]]. Праз год «Кадыс» апусьціўся яшчэ ніжэй — у [[Сэгунда 2|Сэгунду 2]]. У 1995 годзе паўднёвагішпанскі клюб апынуўся на мяжы выміраньня празь фінансавыя чыньнікі. Тагачасныя інвэстары больш не ўкладалі сродкі ў клюб і абвесьцілі аб прыпыненьні плацяжоў<ref name="cadizcf"/>. Выратавалі каманду толькі група кадысцаў, на чале з Антоніё Муньясам і Мануэлем Гарсіяй, якія паразумеліся з крэдыторамі і рэарганізавалі клюб<ref name="cadizcf"/>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.cadizcf.com/ Афіцыйны сайт]
{{Сэгунда чэмпіянату Гішпаніі па футболе}}
[[Катэгорыя:Кадыс]]
hz7c9weifufgv1xquxdt2eh67ke6bn9
2694155
2694154
2026-10-01T12:46:13Z
Dymitr
10914
Скасаваная вэрсія [[Special:Diff/2694154|2694154]] удзельніка [[Special:Contributions/~2026-52609-80|~2026-52609-80]] ([[User talk:~2026-52609-80|гутаркі]])
2694155
wikitext
text/x-wiki
{{Футбольны клюб
|Назва = Кадыс
|Лягатып = Cádiz CF.svg
|ПоўнаяНазва = Cádiz Club de Fútbol
|Заснаваны = 1910
|Горад = [[Кадыс]], [[Гішпанія]]
|Стадыён = [[Рамон дэ Каранса (стадыён)|Рамон дэ Каранса]]
|Умяшчальнасьць = 25 033
|Прэзыдэнт =
|Трэнэр =
|Чэмпіянат = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|КадысЛіга}}
|Сэзон = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|КадысСэзон}}
|Месца = {{Папярэдні футбольны сэзон Гішпаніі|Кадыс}}
|Сайт = http://www.cadizcf.com/
|Прыналежнасьць = Гішпанскія
|pattern_la1=_cadiz2122h
|pattern_b1 =_cadiz2122h
|pattern_ra1=_cadiz2122h
|pattern_sh1=_cadiz2122h
|pattern_so1=_cadiz2122h
|leftarm1 = FFE000
|body1 = FFE000
|rightarm1= FFE000
|shorts1 = 0000E0
|socks1 = 0000E0
|pattern_la2=_cadiz2122a
|pattern_b2 =_cadiz2122a
|pattern_ra2=_cadiz2122a
|pattern_sh2=_cadiz2122a
|pattern_so2=_cadiz2122a
|leftarm2 = 000080
|body2 = 000080
|rightarm2= 000080
|shorts2 = 000040
|socks2 = 000040
}}
«'''Ка́дыс'''» ({{мова-es|Cádiz}}) — гішпанскі футбольны клюб з гораду [[Кадыс]]. Заснаваны ў 1910 годзе.
== Гісторыя ==
Першая задакумэнтаваная гульня «Кадысу» была згуляная ў чацьвер 8 верасьня 1910 году супраць іншаша кадыскага клюбу «Спортынг». Перамогу сьвяткавалі футбалісту «Кадысу» зь лікам 1:0<ref name="cadizcf">[https://web.archive.org/web/20220504233358/https://www.cadizcf.com/noticia/resena-historica-el-primer-partido-del-cadiz-cf «Reseña histórica: El primer partido del Cádiz CF»]. Cádiz CF.</ref>. Праз два дні, 10 верасьня 1910 году, некалькі кадысцаў зьвярнуліся да мясцовага ўрада з просьбай зарэгістраваць новы клюб<ref name="cadizcf"/>. Адным з заснавальнікаў новай каманды быў [[Хасэ Рывэра-і-Лёра]], які быў абраны першым прэзыдэнтам клюбу<ref name="cadizcf"/>. Ужо праз год наваствораны клюб далучыўся Паўднёвай фэдэрацыі футболу<ref name="cadizcf"/>. [[Грамадзянская вайна ў Гішпаніі|Грамадзянская вайна]] перапыніла арганізацыю спаборніцтваў, у выніку «Кадыс» быў вымушаны браць удзел толькі ў таварыскіх матчах, у тым ліку супраць такіх камандаў, як то «[[Рэал Бэтыс Сэвільля|Бэтысу]]» і «[[Сэльта Віга|Сэльты]]»<ref>Alba, Enrique Díaz (10.10.2005). [https://web.archive.org/web/20220407192104/https://books.google.com/books?id=duarqueyvRQC&q=cadiz+cf+historia&pg=PA273 «Historia del Cádiz C.F.»]. Silex Ediciones. — С. 16. — ISBN 978-84-7737-158-8.</ref>.
Кадыс згуляў свой першы поўны [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1939—1940 гадоў|сэзон 1939—1940 гадоў]] у [[Сэгунда|Сэгундзе]] толькі па грамадзянскай вайне ў Гішпаніі. Клюб заняў 1 месца ў групе 5, здабыўшы 11 перамог у 14 гульнях<ref>[https://web.archive.org/web/20220504233358/https://www.resultados-futbol.com/segunda1940/grupo5 «Segunda División Grupo 5 — Grupo 5, Temporada 1939/1940 — liga smartbank, segunda division, campeonato nacional de liga de segunda división, segunda division española, laliga 2 española»]. Resultados Futbol.</ref>. У тым сэзоне пасаду трэнэра займаў Сантʼяга Нуньес, які адначасова быў гульцом. На працягу наступных трох сэзонаў «Кадыс» быў далёкі ад паўтарэньня гэтага посьпеху. Сваё першае прасоўваньне ў [[Ля Ліга|Ля Лігу]] адбылося ў [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1977—1978 гадоў|сэзоне 1977—1978 гадоў]] пасьля таго, як два два дзесяцігодзьдзі клюб браў удзел у матчах Сэгунды. Выніковая перамога, якая праклала шлях да ўзвышэньня была здабытая 5 чэрвеня 1977 году ў матчы супраць «[[Тэраса (футбольны клюб)|Тэрасы]]» (2:0)<ref name="cadizcf"/>. Страціўшы месца ў эліце праз год, клюб, аднак, адразу вярнуўся і пратрымаўся ў найвышэйшым дывізіёне яшчэ 13 гадоў.
У 1980-х гадах сапраўднай зорка клюбу быў сальвадорскі футбаліст [[Махіка Гансалес]]. У канцы 1980-х і пачатку 1990-х гадоў клюб атрымаў мянушку «жоўты падводны човен» праз сваю здольнасьць «усплываць» кожны год з апошніх радкоў табліцы і захоўваць сваё месца ў найвышэйшым дывізіёне, не зважаючы на тое, што большую частку сэзону каманда «зануралася» на дно. Аднак шасьціла клюбу толькі да 1994 году, калі клюб спачатку выбыў у Сэгунду паводле вынікаў [[Чэмпіянат Гішпаніі па футболе 1993—1994 гадоў|сэзону 1993—1994 гадоў]]. Праз год «Кадыс» апусьціўся яшчэ ніжэй — у [[Сэгунда 2|Сэгунду 2]]. У 1995 годзе паўднёвагішпанскі клюб апынуўся на мяжы выміраньня празь фінансавыя чыньнікі. Тагачасныя інвэстары больш не ўкладалі сродкі ў клюб і абвесьцілі аб прыпыненьні плацяжоў<ref name="cadizcf"/>. Выратавалі каманду толькі група кадысцаў, на чале з Антоніё Муньясам і Мануэлем Гарсіяй, якія паразумеліся з крэдыторамі і рэарганізавалі клюб<ref name="cadizcf"/>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.cadizcf.com/ Афіцыйны сайт]
{{Сэгунда чэмпіянату Гішпаніі па футболе}}
[[Катэгорыя:Кадыс]]
he7pixy2k0kikdhyuzi331rwz89iril
Пары Ніжні Ноўгарад (баскетбольны клюб)
0
186679
2694226
2616785
2026-10-01T18:08:28Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694226
wikitext
text/x-wiki
{{Баскетбольны клюб
|назва = Пары Ніжні Ноўгарад
|выява = BC PariNN.svg
|памер_выявы = 200пкс
|заснаваны = 2000
|краіна = [[Расея]]
|мясьціна = [[Ніжні Ноўгарад]]
|пляцоўка = [[Нагорны (палац спорту)|Нагорны]]
|зьмяшчальнасьць = {{Лік|5500}}
|уласьнік =
|кіраўнік =
|трэнэр =
|чэмпіянат =
|сэзон =
|становішча =
|колер1 = black
|колер2 = white
|колер3 =
|колер_тэксту = white
|колер_фону = black
}}
'''«Пары Ніжні Ноўгарад»''' ({{мова-ru|Пари Нижний Новгород}}) — расейскі [[баскетбол]]ьны клюб зь [[Ніжні Ноўгарад|Ніжняга Ноўгараду]]. Створаны ў 2000 годзе. Раней выступала ў [[Адзіная ліга ВТБ|Адзінай лізе ВТБ]]. У клюбе гуляў выбітны беларускі баскетбаліст [[Арцём Парахоўскі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:Zoran Lukić at BK Nizhny Novgorod (March 2024) - 9.jpg|значак|зьлева|Сэрбскі трэнэр [[Зоран Лукіч]] доўгі час ачольваў ніжагародзкі клюб.]]
Клюб быў заснаваны ў 2000 годзе на базе баскетбольнай каманды [[Валжанскі інжынэрны пэдагагічны інстытут|Валжанскага інжынэрнага пэдагагічнага інстытута]]. Каманду, якая прабілася ў Найвышэйшую лігу, ачоліў [[Аляксандар Хайратдзінаў]], які ўзяў на сябе функцыі генэральнага дырэктара, галоўнага трэнэра і лекара. У сэзоне 2001—2002 гадоў клюб атрымаў назву «Ніжагародзкая баскетбольная акадэмія». Паводле вынікаў сэзону 2005—2006 гадоў каманда прасунулася ў Супэрлігу Б і пачала называцца «НБА-Ніжні Ноўгарад». Прабіўшыся ў Супэрлігу Б, клюб адгуляў там два сэзоны, заняўшы спачатку 5-е, а потым 6-е месца. У сэзоне 2008—2009 гадоў у ніжагародзкай каманды былі ўсе шанцы ўвайсьці ў тройку прызэраў чэмпіянату Расеі, аднак вялікая колькасьць траўмаў у канцы сезону перашкодзіла камандзе дасягнуць сваёй мэты. Вынікам сэзону стаўся сёмы радок у выніковай турнірнай табліцы.
У кастрычніку 2008 году зьмяніўся трэнэрскі і кіраўнічы склад клюбу. Прэзыдэнтам быў прызначаны міністар інвэстыцыйнай палітыкі [[Ніжагародзкая вобласьць|Ніжагародзкай вобласьці]], алімпійскі чэмпіён [[Дзьмітры Сваткоўскі]]. Пасаду генэральнага мэнэджэра заняў 12-разовы чэмпіён Расеі па баскетболе, чэмпіён [[Эўраліга (баскетбол)|Эўралігі]], срэбраны прызэр чэмпіянату сьвету [[Сяргей Паноў]], а пасаду трэнэра атрымаў сэрбскі спэцыяліст [[Зоран Лукіч]]. Генэральным дырэктарам клюбу Хайратдзінаў. Напярэдадні сэзону 2009—2010 гадоў быў практычна цалкам абноўлены гульнёвы склад. Да каманды далучыліся [[Мікалай Сухарукаў]], [[Дзьмітры Дагадзін]], [[Яўген Чарняўскі]] і [[Аляксандар Пустагвар]]. Клюб зьмяніў назву на «Ніжні Ноўгарад». Паводле вынікаў сэзону, які завяршыўся ў траўні 2010 году, ніжагародцы дамагліся найлепшага выніку з моманту стварэньня клюбу, заняўшы першы радок сярод камандаў Супэрлігі Б і атрымаўшы права прадстаўляць рэгіён у элітным дывізіёне расейскага баскетболу.
У розыгрышы Кубка Расеі 2010—2011 гадоў «Ніжні Ноўгарад» упершыню ў сваёй гісторыі ўзяў удзел у Фінале чатырох. Выгуляўшы ў паўфінале краснаярскі «[[Енісей Краснаярск (баскетбольны клюб)|Енісей]]», баскетбалісты не далі рады ў вырашальным паядынку з «[[Спартак Санкт-Пецярбург|Спартаком]]» з [[Санкт-Пецярбург]]у і здабылі срэбраныя мэдалі. Два гульцы клюбу ўвайшлі ў сымбалічную пяцёрку турніру, то бок [[Арцём Якавенка]] быў прызнаны найлепшым цэнтравым, а [[Дзьмітры Кулагін]] быў названы найлепшым гульнёвым. У чэмпіянаце Расеі клюб заняў выніковае пятае месца, а галоўны трэнэр каманды Зоран Лукіч быў уганараваны тытулам найлепшага трэнэра году. У наступным сэзоне [[Адзіная ліга ВТБ|Адзінай лігі ВТБ]] каманда прабілася ў плэй-оф, але ў 1/8 фіналу клюб зазнаў паразу ад летувіскага «[[Рытас Вільня|Летувас Рытас]]». Праз год у чвэрцьфінале лігі баскетбалісты зь Ніжняга Ноўгараду саступіў ковенскаму «[[Жальгірыс Коўна|Жальгірысу]]» з агулым лікам у сэрыі 1:3. У сэзоне 2014—2015 гадоў каманда ў паўфінале саступіла [[ЦСКА Масква (баскетбольны клюб)|ЦСКА]].
== Дасягненьні ==
'''[[Адзіная ліга ВТБ]]''':
* [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Срэбраны прызэр:''' 2014
'''Чэмпіянат Расеі''':
* [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст:''' 2014
'''Кубак Расеі''':
* [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Пераможца:''' 2023
* [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст:''' 2011, 2018, 2019, 2024, 2025
== Вонкавыя спасылкі ==
* [http://www.nn-basket.ru/ Афіцыйны сайт «Пары Ніжні Ноўгарад»]
{{Адзіная ліга ВТБ}}
[[Катэгорыя:Расейскія баскетбольныя клюбы]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі Адзінай лігі ВТБ]]
[[Катэгорыя:БК Ніжні Ноўгарад]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі баскетбольнай Эўралігі]]
swtggu1e6o6oselevsd03qpqy6zc0rt
Даманава (Берасьцейская вобласьць)
0
195668
2694169
2576143
2026-10-01T13:06:29Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694169
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманава
|Лацінка = Damanava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейская]]
|Раён = [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]]
|Сельсавет = [[Быценскі сельсавет|Быценскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 1634
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 225280
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 52
|Шырата хвілінаў = 49
|Шырата сэкундаў = 59
|Даўгата градусаў = 25
|Даўгата хвілінаў = 28
|Даўгата сэкундаў = 54
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Дама́нава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Берасьцейская вобласьць}} С. 152.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Грыўда|Грыўды]]. Уваходзіць у склад [[Быценскі сельсавет|Быценскага сельсавету]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]] [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]. Знаходзіцца на аўтамабільнай дарозе {{Таблічка-by|М|11}}, чыгуначная станцыя [[Даманава (станцыя)|Даманава]] на лініі [[Менск]] — [[Берасьце]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Гісторыя ==
Да 9 жніўня 2022 году цэнтар скасаванага [[Даманаўскі сельсавет|Даманаўскага сельсавету]]<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=D922b0117500&p1=1&p5=0 Пастанова Берасьцейскага абласнога савету дэпутатаў ад 9.08.2022], prava.by</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1905 год — 787 чалавек у вёсцы Даманаве, 35 чалавек на чыгуначнай станцыі Даманаве і 10 чалавек ва [[Урочышча|ўрочышчы]] Даманаве<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 136.</ref>
* 1999 год — 1534 чалавекі
* 2009 год — 1634 чалавекі
== Асобы ==
* [[Алег Ермаловіч]] ({{нар.}} 1955) — беларускі [[дыплямат]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Быценскі сельсавет}}
{{Івацэвіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Быценскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну]]
7jemwc3dwskyaq80upmgcpga3cn4v9n
Шаблён:Летувіская баскетбольная ліга
10
199931
2694233
2664426
2026-10-01T18:31:14Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694233
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|назва_шаблёну = Летувіская баскетбольная ліга
|назва = [[Летувіская баскетбольная ліга]] [[Чэмпіянат Летувы па баскетболе|чэмпіянату Летувы]] ў [[Чэмпіянат Летувы па баскетболе 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|стыль_загалоўка = background-color: {{Колер|Летува}};
|сьпіс1 = * [[Горжды (баскетбольны клюб)|Горжды]]
* [[Жальгірыс Коўна|Жальгірыс]]
* [[Леткабэліс Панявеж|Леткабэліс]]
* [[Нявежыс Кейданы|Нявежыс]]
* [[Няптунас Клайпеда|Няптунас]]
* [[Рытас Вільня|Рытас]]
* [[Таўрогі (баскетбольны клюб)|Таўрогі]]
* [[Шаўлі (баскетбольны клюб)|Шаўлі]]
* [[Ювэнтус Уцяна|Ювэнтус]]
* [[Янава (баскетбольны клюб)|Янава]]
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты|Летува, 1]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Летува]]</noinclude>
2varrowvi92oq3avwynrn2pva1v6w83
Росьцішкі
0
202228
2694200
2589452
2026-10-01T14:13:11Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694200
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Росьцішкі
|Лацінка = Rościški
|Статус = хутар
|Назва ў родным склоне = Росьцішкаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Смаргонскі раён|Смаргонскі]]
|Сельсавет = [[Жодзішкаўскі сельсавет|Жодзішкаўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 2
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="pop" />
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 231000
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 46
|Шырата сэкундаў = 27
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 17
|Даўгата сэкундаў = 25
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2 = зьлева
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ро́сьцішкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 352.</ref> — [[хутар]] у [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Вяльля|Вяльлі]]. Уваходзяць у склад [[Жодзішкаўскі сельсавет|Жодзішкаўскага сельсавету]] [[Смаргонскі раён|Смаргонскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Рост (імя)}}
Руста бо Руст, пазьней Рост (Rusto, Rust, Rost) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1286">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Rusto%2C+Rust%2C+Rost#v=snippet&q=Rusto%2C%20Rust%2C%20Rost&f=false S. 1286].</ref>. Іменная аснова [[Рост (імя)|руст- (рост-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Русьцейка|Расьцейка]], [[Расьціла]], [[Ростаўт]]; германскія імёны Rosteck, Rustil, Rostoldus) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] rustjan 'падрыхтаваць, узброіць', rusti 'рыштунак, амуніцыя'<ref name="Fo-1900-1286"/>.
Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>.
== Гісторыя ==
Да 2016 году Росьцішкі ўваходзілі ў склад [[Лылойцінскі сельсавет|Лылойцінскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210616083950/https://kodeksy-by.com/norm_akt/source-%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82/type-%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/143-31.05.2016.htm РЕШЕНИЕ ГРОДНЕНСКОГО ОБЛАСТНОГО СОВЕТА ДЕПУТАТОВ 31 мая 2016 г. № 143 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Сморгонского района Гродненской области]</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 4 чалавекі
* 2009 год — 2 чалавекі<ref name="pop">[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Жодзішкаўскі сельсавет}}
{{Смаргонскі раён}}
[[Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну]]
gdgkyy6nzcp45fecv87s6q5quuwtajo
Ройсьцішкі (Рытанскі сельсавет)
0
205920
2694203
2188064
2026-10-01T14:15:18Z
~2026-52784-49
100441
2694203
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Ройсьцішкі}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Ройсьцішкі
|Лацінка = Rojściški
|Статус = хутар
|Назва ў родным склоне = Ройсьцішкаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Астравецкі раён|Астравецкі]]
|Сельсавет = [[Рытанскі сельсавет (Астравецкі раён)|Рытанскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 2
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="pop" />
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 55
|Шырата сэкундаў = 7
|Даўгата градусаў = 25
|Даўгата хвілінаў = 58
|Даўгата сэкундаў = 48
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Пазыцыя подпісу на мапе2 = зьнізу
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ро́йсьцішкі'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 76.</ref> — хутар у [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Сарачанка|Клевелю]]. Уваходзяць у склад [[Рытанскі сельсавет (Астравецкі раён)|Рытанскага сельсавету]] [[Астравецкі раён|Астравецкага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Рост (імя)}}
Руста бо Руст, пазьней Рост (Rusto, Rust, Rost) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1286">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Rusto%2C+Rust%2C+Rost#v=snippet&q=Rusto%2C%20Rust%2C%20Rost&f=false S. 1286].</ref>. Іменная аснова [[Рост (імя)|руст- (рост-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Русьцейка|Расьцейка]], [[Расьціла]], [[Ростаўт]]; германскія імёны Rosteck, Rustil, Rostoldus) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] rustjan 'падрыхтаваць, узброіць', rusti 'рыштунак, амуніцыя'<ref name="Fo-1900-1286"/>.
== Гісторыя ==
Да 26 лютага 2013 году ўваходзілі ў склад ліквідаванага [[Падольскі сельсавет|Падольскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160305141112/http://naviny.org/2013/02/26/by91042.htm Решение Гродненского областного Совета депутатов от 26.02.2013 N 224 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Островецкого района Гродненской области]</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2009 год — 2 чалавекі<ref name="pop">[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Рытанскі сельсавет (Астравецкі раён)}}
{{Астравецкі раён}}
[[Катэгорыя:Рытанскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну]]
87le8fodi90fy3eon5azpsrbpyrw4it
Удзельнік:ErfgoedBot/Images of Belarusian heritage monuments without ID
2
208592
2694202
2688480
2026-10-01T14:14:14Z
ErfgoedBot
25763
Images without an id: 469
2694202
wikitext
text/x-wiki
{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/header|{{/header}}|For information on how to use this report and how to localise these instructions visit [[:c:Commons:Monuments database/Images without id]]. }}
<gallery>
File:Histvalue_sign_export.svg
File:Дзяржаўны_спіс_гісторыка-культурных_каштоўнасцей_Рэспублікі_Беларусь_(2012).pdf
File:Дзяржаўны_спіс_гісторыка-культурных_каштоўнасцей_Рэспублікі_Беларусь_12.06.2020.pdf
File:Дзяржаўны_спіс_гісторыка-культурных_каштоўнасцей_Рэспублікі_Беларусь_2019.pdf
File:Дзяржаўны_спіс_гісторыка-культурных_каштоўнасцей_Рэспублікі_Беларусь_2023.pdf
File:Tower_of_Kamyanets_2011_4.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|110Г000321}}</nowiki>
File:Брэсцкая_крэпасць._Холмскія_вароты.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|110Г000707}}</nowiki>
File:Struve_Geodetic_Arc_point_Tchekutsk_in_Belarus.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|110Д000001-3}}</nowiki>
File:Brest_Fortress_(silver)_rv.png|<nowiki>{{Belarus heritage|111Г000004}}</nowiki>
File:KosauskiZamak003.Jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|111Г000305}}</nowiki>
File:Church_of_Holy_Trinity,_Voŭčyn_(ruins).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|111Г000334}}</nowiki>
File:Belarus-Ishkaldz-Holy_Trinity_Church-5.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000057}}</nowiki>
File:Vistyčy._Вістычы_(2007).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000075}}</nowiki>
File:Оборонительная_казарма_"А-Б"._Панорама_казармы_и_ДОТа..JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000077}}</nowiki>
File:Збірагі._Свята-Параскева-Пятніцкая_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000089}}</nowiki>
File:Покры._Свята-Пакроўская_царква_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000101}}</nowiki>
File:Чэрск._Свята-Міхайлаўская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000127}}</nowiki>
File:Шумакі._Спаса-Праабражэнская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000128}}</nowiki>
File:BiarozaKlastarSpital.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000133}}</nowiki>
File:Пескі._Паўночная_брама.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000151}}</nowiki>
File:Вялікія_Сяхновічы._Свята-Мікалаеўская_царква_(01)_(cropped).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000238}}</nowiki>
File:St._Nikita_Church_in_Zditovo.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000240}}</nowiki>
File:Busiaž,_carkva_(4.04.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000291}}</nowiki>
File:Успенская_церковь_(1654)_в_д.Бытень.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000292}}</nowiki>
File:Białavičy._Бялавічы_(3.04.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000293}}</nowiki>
File:Войская._Царква_2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000332}}</nowiki>
File:Vysokaje,_pałac_(4.08.2008).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000337}}</nowiki>
File:Грамяча._Сядзібна-паркавы_ансамбль_03.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000345}}</nowiki>
File:Kobrin_park2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000384}}</nowiki>
File:Кобрынскія_краявіды_05.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000389}}</nowiki>
File:Кобрын._Царква_2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000394}}</nowiki>
File:Synagogue_in_Kobrin_1a.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000396}}</nowiki>
File:Буховічы._Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000413}}</nowiki>
File:Дзівін._Свята-Параскева-Пятніцкая_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000421}}</nowiki>
File:Яромічы._Свята-Міхайлаўская_царква_(08).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000451}}</nowiki>
File:Sinkievičy,_Juraŭskaja._Сінкевічы,_Юраўская_(1920-49).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000469}}</nowiki>
File:Hrushauka_10_05_2009_majontak.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000473}}</nowiki>
File:Нача._Начаўскі_палацава-паркавы_ансамбль_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000480}}</nowiki>
File:Ляхаўцы._Царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000510}}</nowiki>
File:Олтуш._Спаса-Праабражэнская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000520}}</nowiki>
File:Хаціслаў._Спаса-Праабражэнская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000525}}</nowiki>
File:Achova._Ахова_(1919-39).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000550}}</nowiki>
File:Дабраслаўка._Царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000558}}</nowiki>
File:Дубае._Капліца_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000559}}</nowiki>
File:Церковь_Рождества_Богородицы._Фото_2008_г..jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000560}}</nowiki>
File:Парэчча._Парк.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000575}}</nowiki>
File:Парэчча._Царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000579}}</nowiki>
File:Pruzhany_palace.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000585}}</nowiki>
File:Biełyja_Ławki_2930.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000588}}</nowiki>
File:Ruzhany302.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000640}}</nowiki>
File:Ruzhany315.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000643}}</nowiki>
File:Ruzhany311.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000644}}</nowiki>
File:Столін._Парк_Маньковічы_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000661}}</nowiki>
File:Столін._Забудова_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000662}}</nowiki>
File:Альгомель._Васкрасенская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000665}}</nowiki>
File:Велямічы._Ільінская_царква_са_званіцай_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000678}}</nowiki>
File:Давыд-Гарадок,_Георгіеўская_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000711}}</nowiki>
File:Katłubaj_Estate_in_Jastrambiel.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000733}}</nowiki>
File:Vialikaja_Svarotva_carkva.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Г000745}}</nowiki>
File:Suvorov_Museum_(Kobrin)-1.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|112Д000401}}</nowiki>
File:Brest_center002.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Е000002}}</nowiki>
File:Кобрын._(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Е000383}}</nowiki>
File:SuvorovKobrinMuseum.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|112Ж000402}}</nowiki>
File:Часы_и_колокола.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000005}}</nowiki>
File:Заднi_бок_сабора.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000016}}</nowiki>
File:Вялікія_Круговічы._Сядзіба._Капліца-пахавальня_Абуховічаў_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000029}}</nowiki>
File:Ясянец._Капліца-пахавальня_Вендорфаў_(06).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000030}}</nowiki>
File:Ясянец._Склеп-пахавальня_Яленскіх_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000031}}</nowiki>
File:Высокае._Капліца_Св._Барбары.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000035}}</nowiki>
File:Астрамечава._Свята-Міхайлаўская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000073}}</nowiki>
File:Царква_Ушэсця_Гасподняга_ў_Вельямовічах.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000074}}</nowiki>
File:Damacheva1.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000082}}</nowiki>
File:Дубок._Свята-Ільінская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000086}}</nowiki>
File:Свято-Преображенская_церковь_(1849_г.).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000099}}</nowiki>
File:Прылукі._Свята-Пакроўская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000107}}</nowiki>
File:Малыя_Шчытнікі._Царква_02.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000130}}</nowiki>
File:Шэбрын._Свята-Прачысценская_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000132}}</nowiki>
File:BiarozaHRES.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000136}}</nowiki>
File:Пескі._Троіцкая_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000152}}</nowiki>
File:Sialec._Сялец_(5.06.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000155}}</nowiki>
File:Агарэвічы._Сядзіба_Свяржынскіх.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000160}}</nowiki>
File:Будча._Спаса-Праабражэнская_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000162}}</nowiki>
File:Belarus-Vyalikiya_Kruhovichy-Church_of_George-3.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000163}}</nowiki>
File:Чудзін._Георгіеўская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000170}}</nowiki>
File:Antopal,_carkva.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000181}}</nowiki>
File:Ляхавічы._Свята-Раства-Багародзіцкая_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000205}}</nowiki>
File:Новая_Папіна._Спаса-Праабражэнская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000209}}</nowiki>
File:Свята-Духаўскі_касцёл_у_Язвінах_на_мал._Напалеона_Орды.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000224}}</nowiki>
File:Жабінка._Свята-Пакроўская_царква_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000230}}</nowiki>
File:Чыжэўшчына._Царква_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000259}}</nowiki>
File:Church_of_Intercession_of_the_Theotokos.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000262}}</nowiki>
File:Варацэвічы._Музей_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000264}}</nowiki>
File:Варацэвічы._Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000265}}</nowiki>
File:Капліца-пахавальня_Скірмунтаў._Моладава.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000270}}</nowiki>
File:Вулька_Аброўская._Царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000298}}</nowiki>
File:Косава._Каталіцкія_могілкі._Капліца_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000306}}</nowiki>
File:KosavaKasciol018.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000309}}</nowiki>
File:Mironim_Spasa-Praabraženskaja.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000313}}</nowiki>
File:Будынак_былой_польскай_школы.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000322}}</nowiki>
File:St._Simon's_Church,_Kamyanets.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000323}}</nowiki>
File:Voŭčyn._Воўчын_(08.2008).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000333}}</nowiki>
File:St._Paraskevi's_Church,_Mikalaeva.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000356}}</nowiki>
File:Кобрын._Касцёл.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000397}}</nowiki>
File:Бяроза._Царква_Узвіжання_Святога_Крыжа_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000415}}</nowiki>
File:Павіцце._Свята-Прачысценская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000441}}</nowiki>
File:Лунінец._Свята-Крыжаўзвіжанская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000453}}</nowiki>
File:Пакроўская_царква._1910_г._в._Вялікія_Чучавічы.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000456}}</nowiki>
File:Чарняны._Свята-Прачысценская_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000527}}</nowiki>
File:Logishin_orthodox_church.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000567}}</nowiki>
File:Logishin_catholic_church.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000568}}</nowiki>
File:Apteka_1828_in_Pružany_2.Jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000589}}</nowiki>
File:Aliaxandar_Newski_Church_in_Pružany_2918.Jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000590}}</nowiki>
File:Church_of_the_Assumption_in_Pružany_Fassade.Jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000591}}</nowiki>
File:Блізная._Царква_Аляксандра_Неўскага_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000598}}</nowiki>
File:St_kazimierz_ruzhany_sept_2007.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000641}}</nowiki>
File:Ruzhany316.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000645}}</nowiki>
File:Столін._Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000663}}</nowiki>
File:Белавуша._Свята-Троіцкая_царква_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000670}}</nowiki>
File:Дубай._Свята-Мікалаеўская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000685}}</nowiki>
File:Плотніца._Пакроўская_царква_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000688}}</nowiki>
File:Стахава._Царква_Покрыва_Прасвятой_Багародзіцы_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000699}}</nowiki>
File:Падгорная._Свята-Антоніеўская_царква_са_званіцай_(06).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000708}}</nowiki>
File:Расна._Збор.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000723}}</nowiki>
File:Novaja_Myš,_carkva_(2010).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Г000731}}</nowiki>
File:Вечны_агонь_-_panoramio.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000134}}</nowiki>
File:Мемарыяльны_комплекс_Здзітаўская_абарона.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000141}}</nowiki>
File:Новая_Папіна._Магіла_паўстанцаў_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000212}}</nowiki>
File:Кобрын._Могілкі.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000405}}</nowiki>
File:KobrinBattle-3.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000406}}</nowiki>
File:Pinsk_Holokost_1a.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000720}}</nowiki>
File:MogilaBahryma.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000730}}</nowiki>
File:Trishin's_cemetery_in_Brest_02.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|113Д000743}}</nowiki>
File:Belarus-Polatsk-Cathedral_of_Sophia-19.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|210Г000606}}</nowiki>
File:Polatsk_State_University_Historical_Info_Desk.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|211Г000612}}</nowiki>
File:Belarus-Polatsk-Boris_Stone.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212В000608}}</nowiki>
File:Belarus-Vitsebsk-Women's_Diocesan_School-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000012}}</nowiki>
File:ВІЦЕБСК._Касцёл_Святой_Барбары_-_VICIEBSK._Catholic_church_of_St_Barbara_4.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000053}}</nowiki>
File:VITEBSK._Annunciation_(Дабравешчанская)_church_(XII_century)._(cropped).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000089}}</nowiki>
File:Орша_Мельница.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000109}}</nowiki>
File:Residential_Building_of_Basilian_Monastery_in_Orsha_01.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000118}}</nowiki>
File:Catholic_church_of_Saint_Joseph_in_Vorša-1.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000120}}</nowiki>
File:Траецкая_царква._Орша.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000121}}</nowiki>
File:Смальяны._Спаса-Праабражэнская_царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000137}}</nowiki>
File:Belarus-Smalyany-Church_of_Virgin_Mary-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000138}}</nowiki>
File:Двор_Нізгалава._Сядзіба_Медзведцкіх._Сядзібны_дом_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000152}}</nowiki>
File:Відзы_Лаўчынскія._Сядзіба_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000182}}</nowiki>
File:Church_of_the_Holy_Trinity_in_Druja.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000185}}</nowiki>
File:Opsa,_Plater._Опса,_Плятэр_(1904-39).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000206}}</nowiki>
File:Kaścioł_-_Słabodka_-_04.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000212}}</nowiki>
File:Łužasna._Лужасна_(11.08.2007).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000289}}</nowiki>
File:Kaścioł_śv._Hanny,_Mosar,_Biełaruś.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000397}}</nowiki>
File:Catholic_Church_of_the_Immaculate_Conception_of_Blessed_Virgin_Mary_in_Udzieła.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000417}}</nowiki>
File:Царква_ў_Порплішчы_20.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000447}}</nowiki>
File:Lavonpal,_siadziba_(23.05.2007).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000561}}</nowiki>
File:Lavonpal,_carkva_(23.05.2007).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000562}}</nowiki>
File:ПАСТАВЫ._Стары_вадзяны_млын..jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000572}}</nowiki>
File:Pastavy-kamianicy.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000575}}</nowiki>
File:Pastavy3.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000577}}</nowiki>
File:Duniłavičy._Дунілавічы_(21.03.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000592}}</nowiki>
File:Kamaji,_kaścioł_(21.03.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000593}}</nowiki>
File:Сhurch_of_St._Thaddaeus_in_Lučaj.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000596}}</nowiki>
File:Epiphany_Cathedral_Polatsak.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000617}}</nowiki>
File:Belarus-Polatsk-Peter_I_House-4.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000619}}</nowiki>
File:Uniate_Monastery_in_Tałačyn.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000754}}</nowiki>
File:Belarus-Belaya_Tsarkva-Holy_Trinity_Church.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000814}}</nowiki>
File:Палац_Шырынаў._Германавічы.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000834}}</nowiki>
File:Vorša_Biełaruś_Klaštar_Francyškanaŭ.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000889}}</nowiki>
File:Lenina_41_in_Orsha_02.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Г000893}}</nowiki>
File:Polatsk-F.Skaryna_statue.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|212Ж000629}}</nowiki>
File:X_2dc3709e.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Б000134}}</nowiki>
File:Belarus-View_from_Site_of_Ancient_Settlement_Maskovichy-4.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213В000204}}</nowiki>
File:Suraž,_Dźvina._Сураж,_Дзьвіна_(1893).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213В000307}}</nowiki>
File:Пліса._Каменны_крыж_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213В000404}}</nowiki>
File:Білорусь_067.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213В000625}}</nowiki>
File:Вароніна._Чортаў_камень_(Кравец)_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213В000740}}</nowiki>
File:Віцебск._Тэатр_імя_Якуба_Коласа.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000028}}</nowiki>
File:OrshaStation2009-08-08-07.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000106}}</nowiki>
File:Vorša,_Zaaršyńnie,_Baharodzickaja._Ворша,_Зааршыньне,_Багародзіцкая_(1914).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000107}}</nowiki>
File:Ильинка.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000110}}</nowiki>
File:Residential_Building_of_Trinitarian_Monastery_in_Orsha_05.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000111}}</nowiki>
File:Lenina_11_in_Orsha_01.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000114}}</nowiki>
File:Lenina_26_in_Orsha_04.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000115}}</nowiki>
File:Mira_street_6_in_Orsha_-_009.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000117}}</nowiki>
File:Арэхаўск._Будынак_БелДРЭС_(1).JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000125}}</nowiki>
File:Arechi-Vydryca._Арэхі-Выдрыца_(6.09.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000126}}</nowiki>
File:Межава._Свята-Васкрасенская_царква_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000135}}</nowiki>
File:Belarus-Beshankovichy-Church_of_Prophet_Elijah-3.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000143}}</nowiki>
File:Браслаў._Калодзежны_шацёр.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000171}}</nowiki>
File:Kaścioł_-_Vidzy_-_7.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000180}}</nowiki>
File:Дрысвяты._Петра-Паўлаўская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000189}}</nowiki>
File:Early_twencent_building_in_Verkhnyadzvinsk_town.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000219}}</nowiki>
File:Рамні._Касцёла_Святых_Пятра_і_Паўла_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000356}}</nowiki>
File:Глыбокае._Могілкі._Калона_ў_гонар_Канстытуцыі_1791_года_(06).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000370}}</nowiki>
File:Верхняе._Спаса-Праабражэнская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000376}}</nowiki>
File:Дзеркаўшчына._Касцёл_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000381}}</nowiki>
File:Фото_путешествия_по_Беларуси_028.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000385}}</nowiki>
File:Кавалі._Свята-Успенская_царква_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000392}}</nowiki>
File:Prazaroki._Празарокі_(2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000407}}</nowiki>
File:Prazaroki,_carkva_(16.08.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000408}}</nowiki>
File:Прошкава._Драўляны_касцёл_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000411}}</nowiki>
File:Чарневічы._Царква_Св._Параскевы_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000419}}</nowiki>
File:Дуброўна._Кляштар_бернардзінцаў_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000453}}</nowiki>
File:Dubroŭna_Sv._Troickaja_carkva.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000455}}</nowiki>
File:Lepiel._Лепель_(12.08.2008).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000480}}</nowiki>
File:Lepiel,_kaścioł_(13.08.2008).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000485}}</nowiki>
File:Kaścioł_-_Rosica_-_02.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г00050}}</nowiki>
File:Hubin._Губін_(1913).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000501}}</nowiki>
File:Церковь_в_Макаровщине.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000514}}</nowiki>
File:Парк_у_Сар'і.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г00052}}</nowiki>
File:Sar'ya_Cathedral.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г00053}}</nowiki>
File:Assumption_of_the_Blessed_Virgin_Mary_Church_in_Miory_(23.05.2007).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000551}}</nowiki>
File:Dzisna,_carkva_(12.08.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000555}}</nowiki>
File:Кублішчына._Свята-Троіцкая_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000560}}</nowiki>
File:Jazna._Язна_(2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000571}}</nowiki>
File:Pastavy2.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000573}}</nowiki>
File:Pastavy-carkva.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000574}}</nowiki>
File:Hruzdava._Груздава_(21.03.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000590}}</nowiki>
File:Belarus-Polatsk-Lutheran_Church-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000615}}</nowiki>
File:Природно-экологический_музей_в_Полоцке.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000628}}</nowiki>
File:Belarus-Rasony-Church_of_Ascension-3.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000699}}</nowiki>
File:Belarus-Rasony-Manor-3.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000700}}</nowiki>
File:Царква_Святога_Ільі_у_Шкунціках.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000843}}</nowiki>
File:Обаль._Сядзіба_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000863}}</nowiki>
File:The_Church_of_the_Holy_Trinity_in_Astroŭna_(XVI_ct.)_-_panoramio_-_Andrej_Kuźniečyk_(2).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000875}}</nowiki>
File:Богіна._Свята-Пакроўская_царква_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000877}}</nowiki>
File:Belarus-Talachyn-Church_of_Anthony-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000883}}</nowiki>
File:Vasily_Molokov_Street_5_in_Orsha_-_013.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Г000894}}</nowiki>
File:Belarus-Zdrawneva-Manor_of_Ilya_Repin-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000281}}</nowiki>
File:Autumn_in_Ezerische_2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000333}}</nowiki>
File:Pastavy6.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000576}}</nowiki>
File:Byčki_siadziba_V._Bykava.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000784}}</nowiki>
File:Szumilino_belarusian_heroes.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000844}}</nowiki>
File:Памятник_-_panoramio_(71).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000858}}</nowiki>
File:Kamaji-kryž.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|213Д000879}}</nowiki>
File:Town_Holl_in_Čačersk,_Belarus.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|311Г000805}}</nowiki>
File:Хальч._Сядзіба.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000182}}</nowiki>
File:Papiernia_front.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000234}}</nowiki>
File:Strešyn._Стрэшын_(4.07.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000318}}</nowiki>
File:Krasny_Bierah,_Kozieł_Pakleŭski._Красны_Бераг,_Козел_Паклеўскі_(1901-17).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000324}}</nowiki>
File:Yuravichy_kolegium_2006.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000407}}</nowiki>
File:Мазыр._Былы_кляштар_цыстарыянак.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000510}}</nowiki>
File:Mozyr2732.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|312Г000511}}</nowiki>
File:Mazyr_centre.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|312Е000505}}</nowiki>
File:Belarus-Homel-Palace_of_Pashkevichs-6.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313В000026}}</nowiki>
File:BLR_Turau_Castle_Hill_view_to_River_Prypjats_1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313В000360}}</nowiki>
File:Rahačoŭ._Рагачоў_(4.07.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313В000586}}</nowiki>
File:Ветка._Веткаўскі_музей_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000146}}</nowiki>
File:ЖелЦеркНик.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000153}}</nowiki>
File:Глыбоцкае._Свята-Раства-Багародзіцкая_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000206}}</nowiki>
File:Чарацянка._Успенская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000226}}</nowiki>
File:Церковь_Покровская_(монастырь_св._Иоанна_Кормянского).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000259}}</nowiki>
File:Агародня_Гомельская._Дом_купца_Кобызева.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000260}}</nowiki>
File:Чырвоны_Партызан._Царква_Раства_Прасвятой_Багародзіцы.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000280}}</nowiki>
File:BLR_Turau_orthodox_church.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000359}}</nowiki>
File:Карма._Сядзібны_дом.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000418}}</nowiki>
File:Прыбалавічы._Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000459}}</nowiki>
File:Verbavichy_4.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000540}}</nowiki>
File:Петрыкаў._Узнясенская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000548}}</nowiki>
File:Петрыкаў._Мікалаеўская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000551}}</nowiki>
File:Брынёў._Парк_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000558}}</nowiki>
File:Rahačoŭ,_kaścioł_(3.07.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000588}}</nowiki>
File:Rahačoŭ,_kamianica_(3.07.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000589}}</nowiki>
File:Rahačoŭ._Рагачоў_(3.07.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000590}}</nowiki>
File:Rahačoŭ,_vučelnia_(3.07.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000592}}</nowiki>
File:Рэчыца._Успенскі_сабор.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000672}}</nowiki>
File:Рэчыцкія_замалёўкі._Касцёл.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000673}}</nowiki>
File:Мельница_в_усадьбе_"Николин_остров".jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000765}}</nowiki>
File:Чачэрск._Палац_Чарнышовых.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Г000812}}</nowiki>
File:Камарын12.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000112}}</nowiki>
File:Буда-Кашалёўскія_краявіды_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000125}}</nowiki>
File:Monument_in_Rahačoŭ.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000591}}</nowiki>
File:Svietlahorsk._Monument_at_the_Mirashnichenka_Street.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000741}}</nowiki>
File:Svietlahorsk._Monument_at_the_train_station.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000743}}</nowiki>
File:Second_World_War_Monument_Swetlahorsk.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000744}}</nowiki>
File:Svietlahorsk._Monument_at_the_Shatilki_Cemetery.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000745}}</nowiki>
File:Мармавічы._Брацкая_магіла.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000764}}</nowiki>
File:Rasava_pomnik.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000772}}</nowiki>
File:Сасновы_Бор._Светлагорскі_раён_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|313Д000774}}</nowiki>
File:Сынковичи_Церковь_Святого_Михаила_02.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|410Г000282}}</nowiki>
File:Mir39.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|410Г000317}}</nowiki>
File:Мост_до_оборониткльных_стен._Ворота.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|411Г000003}}</nowiki>
File:Belarus-Mir-Church_of_Bishop_Nicholas-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|411Г000319}}</nowiki>
File:Belarus_Lida_Castle_IMG_1570_2175.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|411Г000328}}</nowiki>
File:Новогрудский_фарный_костёл_Преображения_Господня.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|411Г000403}}</nowiki>
File:Saint_Boris_and_Gleb_Church_in_Navahrudak.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|411Г000436}}</nowiki>
File:Y_5d90ebfb.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412В000387}}</nowiki>
File:Гродно_ул.Советская_02.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000025}}</nowiki>
File:Сапегаў-Гродна.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000027}}</nowiki>
File:Bystryca._Быстрыца_(1904).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000036}}</nowiki>
File:Kaścioł_u_Barunach1.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000062}}</nowiki>
File:Гальшаны._Капліца_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000065}}</nowiki>
File:Касцёл_Дабравешчання._Вялікая_Бераставіца.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000078}}</nowiki>
File:Ваўкавыск._Дом_Баграціёна_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000089}}</nowiki>
File:Воўпа._Касцёл.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000093}}</nowiki>
File:Гнезна._Касцёл.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000096}}</nowiki>
File:Рось._Касцёл_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000118}}</nowiki>
File:Гайцюнішкі._Рэшткі_капліцы-пахавальні_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000128}}</nowiki>
File:Жырмуны._Касцёл_Адшукання_Св._Крыжа_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000132}}</nowiki>
File:Адэльск._Касцёл_Унебаўзяцця_Найсвяцейшай_Дзевы_Марыі_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000147}}</nowiki>
File:Зьдзецел_касьцёл.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000231}}</nowiki>
File:Будынак_былога_палацу.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000233}}</nowiki>
File:Дзярэчын._Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000268}}</nowiki>
File:Петрапаўлаўскі_касьцёл_01.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000286}}</nowiki>
File:Belarus-Mir-Chapel-Burial-Vault_of_Svyatopolk-Mirsky-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000318}}</nowiki>
File:Belarus-Mir-Holy_Trinity_Church-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000320}}</nowiki>
File:Ліда._Свята-Міхайлаўскі_сабор._2016.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000334}}</nowiki>
File:Лідскія_краявіды_02.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000335}}</nowiki>
File:Грынявічы._Касцёл_(царква)_былога_кляштара_францысканцаў_(06).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000475}}</nowiki>
File:Краявіды_Слоніма_(23).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000511}}</nowiki>
File:Kreŭski_zamak7.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000602}}</nowiki>
File:Ščučyn,_pałac_(3.08.2010).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000610}}</nowiki>
File:Church_of_St._John_the_Baptist_in_Vasiliški_(7.08.2010).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000616}}</nowiki>
File:Галавічполе._Сядзіба_Іваноўскіх_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000621}}</nowiki>
File:Касцёл_Найсвяцейшай_Тройцы,_Ішчална.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000631}}</nowiki>
File:Novy_Dvor._Новы_Двор_(10.2011).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000639}}</nowiki>
File:Ражанка._Касцёл_Святых_Пятра_і_Паўла.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000643}}</nowiki>
File:Зэльва._Касцёл_Святой_Тройцы_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|412Г000678}}</nowiki>
File:Ваўкавыск._Шведская_гара_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413В000086}}</nowiki>
File:Бабры._Камень-следавік_(09).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413В000359}}</nowiki>
File:Kiemieliški,_Naradžeńnia._Кемелішкі,_Нараджэньня_(1900).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000047}}</nowiki>
File:Synagogue_in_Asmyany.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000060}}</nowiki>
File:Graŭžyški,_Śviatych_Piatra_i_Paŭła._Граўжышкі,_Сьвятых_Пятра_і_Паўла_(1901-39)_(2).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000068}}</nowiki>
File:Вялікая_Бераставіца_Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000077}}</nowiki>
File:Bieniakonie_sac.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000125}}</nowiki>
File:Свяцкі_палац_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000212}}</nowiki>
File:Дзярэчынскі_касцёл.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000266}}</nowiki>
File:Агульны_выгляд.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000288}}</nowiki>
File:Belarus-Raytsa-Church_of_Barbara-12.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000323}}</nowiki>
File:Крыжаўзвіжанская_царква,_Бабры.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000338}}</nowiki>
File:Царква_Беліца.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000342}}</nowiki>
File:Царква_ў_Ганчарах.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000349}}</nowiki>
File:Manor_Mažejkava.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000358}}</nowiki>
File:Тарнова_-_сядзібны_дом.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000364}}</nowiki>
File:Бялавічы._Пакроўская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000367}}</nowiki>
File:Synagogue,_Slonim.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000502}}</nowiki>
File:Belarus-Kushlany.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000603}}</nowiki>
File:Izabielin,_Rynak._Ізабелін,_Рынак_(15.08.1916).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000648}}</nowiki>
File:Daniušava._Trinity_church_7.Jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Г000711}}</nowiki>
File:Grave_of_Fratsishak_Bagushevich.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Д000072}}</nowiki>
File:Помнік_Сакалоўскаму.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|413Ж000023}}</nowiki>
File:04_alefirenko.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|511Г000504}}</nowiki>
File:Мсьціслаў,_Замкавая_гара_3.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|512В001057}}</nowiki>
File:Быхаў._Рэшткі_замка_(14).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000153}}</nowiki>
File:Быхаў._Свята-Троіцкая_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000155}}</nowiki>
File:Grudinovka2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000216}}</nowiki>
File:Belarusian_agriculture_academy.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000433}}</nowiki>
File:Kniazhycy_catholic_church_2010.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000493}}</nowiki>
File:Slawharad4.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000519}}</nowiki>
File:Shklov1.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|512Г000565}}</nowiki>
File:Выдранка._Царква_Дзмітрыя_Растоўскага_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000477}}</nowiki>
File:Дашкаўка._Сядзіба_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000491}}</nowiki>
File:Сухары._Царква.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000498}}</nowiki>
File:Басценавічы._Царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000514}}</nowiki>
File:Хоцімск._Свята-Троіцкая_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000538}}</nowiki>
File:Shklov2.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000571}}</nowiki>
File:Вялікія_Лазіцы._Свята-Пакроўская_царква_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г000574}}</nowiki>
File:Мсьціслаў,_пажарная_вежа_2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г001060}}</nowiki>
File:Мсьціслаў,_лямус_19_ст..jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г001061}}</nowiki>
File:Мсьціслаў,_дваранскі_сход_і_гатэль_"Парыж".jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|513Г001062}}</nowiki>
File:Moguilev.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|513Д000048}}</nowiki>
File:Г._Нясьвіж_-_касьцёл_Божага_Цела_PICT5441.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|610Г000465}}</nowiki>
File:I1446.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|610Г000466}}</nowiki>
File:Budslaŭ,_church.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|611Г000422}}</nowiki>
File:Khatyn_-_Villages.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|611Д000279}}</nowiki>
File:Kurapaty_-_01.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|611Д000363}}</nowiki>
File:Zembin_kasciol.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000020}}</nowiki>
File:Сядзіба_Патоцкіх_у_Бяразіне_04.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000042}}</nowiki>
File:Багушэвічы._Касцёл_Божага_Цела_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000046}}</nowiki>
File:Yeshybot_in_Valozhyn_town.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000072}}</nowiki>
File:St._Joseph_Roman_Catholic_Church_in_Valozhyn_town.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000073}}</nowiki>
File:Ольковичи_костел_Посещения_Девы_Марии.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000109}}</nowiki>
File:Кастыкі._Царква_ў_імя_Святых_Сарака_Севасційскіх_пакутнікаў_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000122}}</nowiki>
File:Галынка._Царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000197}}</nowiki>
File:SA550305.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000297}}</nowiki>
File:State_museum_of_folk_architecture_and_life,_Belarus_School.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000382}}</nowiki>
File:Belarus-SMFAL-Central_Belarus-House-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000384}}</nowiki>
File:Stročycy_-_01.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000387}}</nowiki>
File:Belarus-SMFAL-Sadavichy-House.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000388}}</nowiki>
File:Строчыца._БДМНАБ._Сядзіба_з_в._Заброддзе_(07).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000389}}</nowiki>
File:Строчыца._БДМНАБ._Кузня_з_в._Клочкава_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000390}}</nowiki>
File:Belarus-Miadziel-Kaścioł_Maci_Božaj_Škaplernaj.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000414}}</nowiki>
File:Kryvičy._Крывічы_(2010).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000436}}</nowiki>
File:MyadzelRaion-Narach.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000443}}</nowiki>
File:Новыя_Навасёлкі._Рэшткі_касцёла_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000497}}</nowiki>
File:350707Slucak063.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000539}}</nowiki>
File:Slucak05715.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000541}}</nowiki>
File:Małyja_Lady._Малыя_Ляды_(28.08.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000579}}</nowiki>
File:Vishnevets.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000609}}</nowiki>
File:Belarus-Dzerawnoe-Church_of_Annunciation_of_Virgin_Mary-3.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000611}}</nowiki>
File:Novy_Śvieržań,_carkva_(19.03.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000619}}</nowiki>
File:Novy_Śvieržań,_kaścioł_(19.03.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000620}}</nowiki>
File:Belarus-Rubyazhevichy-Church_of_Joseph-18.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|612Г000621}}</nowiki>
File:Simon_Budny_Nesvizh_02.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|612Ж000473}}</nowiki>
File:Варацішын_крыж_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613В000121}}</nowiki>
File:Ператок._Культавы_камень_(04).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613В000282}}</nowiki>
File:Belarus-Haradok,_MD-Site_of_Ancient_Castle-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613В000301}}</nowiki>
File:Zameczak_Zaslauje.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613В000337}}</nowiki>
File:Haradzišča,_Dudzičy.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|613В000512}}</nowiki>
File:Usadba.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000038}}</nowiki>
File:Church_of_Saint_Alex,_Ivyanets.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000085}}</nowiki>
File:Roman_Catholic_Church_of_St._Michael_the_Archangel_in_Ivyanets,_Belarus.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000086}}</nowiki>
File:Ручыца._Капліца_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000110}}</nowiki>
File:Stańkаŭ,_Napaleon_Orda.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000144}}</nowiki>
File:Капыль._Свята-Узнясенская_царква_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000149}}</nowiki>
File:Бабоўня._Вінакурня.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000152}}</nowiki>
File:Klecak,_ešybot_(20.03.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000185}}</nowiki>
File:Клецк._Свята-Пакроўская_царква_на_старых_могілках_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000188}}</nowiki>
File:Klecak,_špital_(20.03.2009).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000191}}</nowiki>
File:Голынка.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000196}}</nowiki>
File:Ёдчыцы._Пакроўская_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000200}}</nowiki>
File:Межная_Слабада._Царква_ў_гонар_Адсячэння_Главы_Іаана_Прадцечы_са_званіцай_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000205}}</nowiki>
File:Стралкава._Сядзібны_дом_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000209}}</nowiki>
File:Туча._Сядзібны_дом_(01).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000210}}</nowiki>
File:Цясноўка._Алея_каля_Нагорнаўскай_школы_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000211}}</nowiki>
File:Belarus-Lahoisk-Ruins_of_Tyshkievich_Manor-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000230}}</nowiki>
File:Memorial_sign_near_Karpilauka.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000250}}</nowiki>
File:Косіна._Драўляная_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000251}}</nowiki>
File:Плябань._Касцёл_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000312}}</nowiki>
File:Мікасецк._Свята-Троіцкая_царква_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000439}}</nowiki>
File:Naroch_Derevnya_Cerkov.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000444}}</nowiki>
File:Belarus-Vyalikaya_Lysitsa-Church_of_Exaltation_of_Holy_Cross-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000487}}</nowiki>
File:Кунаса._Дабравешчанская_царква_(05).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000493}}</nowiki>
File:Лань._Свята-Пакроўская_царква_(03).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000494}}</nowiki>
File:Салтанаўшчына._Свята-Троіцкая_царква_(02).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000498}}</nowiki>
File:Алесіна._Жылы_будынак.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000571}}</nowiki>
File:Belarus-Vyaliki_Dvor-Brakhotski_Manor-Palace.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000610}}</nowiki>
File:Belarus-Sula-Manor_of_Lenski_Family-House.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Г000625}}</nowiki>
File:Ваенны_мемарыял_у_Клецку_(1).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Д000189}}</nowiki>
File:Помнік_чырвонаармейцам_у_Клецку_(3).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Д000192}}</nowiki>
File:Ваенны_мемарыял_у_Ардзе_(2).jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Д000193}}</nowiki>
File:Братэцкая_магила.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|613Д000347}}</nowiki>
File:Памятник_Губину_и_К.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|613Д000561}}</nowiki>
File:Opera_and_Ballet_Theatre,_Minsk.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|711Г000210}}</nowiki>
File:NCS_Troetskoe_predmest'e_panorama.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|711Е000001}}</nowiki>
File:Former_Cloister_of_Holy_Trinity,_Minsk.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000010}}</nowiki>
File:Piszczalauski_castle_(Miensk,_Bielarus)_bXX_01.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000017}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Women_Gymnasium-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000068}}</nowiki>
File:Minsk_Dynamo_stadium_scoreboard_2007-03-03.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000069}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Cathedral_of_Holy_Spirit-10.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000080}}</nowiki>
File:NAM_RB_-_National_Art_Museum_Ul._Lenina_20_Minsk.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000102}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Boy_Playing_with_Swan_Sculpture-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000157}}</nowiki>
File:National_Bank_Belarus.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000168}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Holy_Trinity_Church-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000193}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Academy_of_Sciences-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000198}}</nowiki>
File:Church_of_Saints_Apostles_Peter_and_Paul,_Miensk.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000219}}</nowiki>
File:Haściny_dvor_(Miensk).JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000234}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Loshytsa-Manor_of_Lubanski_Family-1.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000266}}</nowiki>
File:Faculty_of_History_at_Belarusian_State_University.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Г000288}}</nowiki>
File:RedChurh100.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|712Ж000230}}</nowiki>
File:Minsk_Babruyskaya_str_2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000008}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-BSU-Rector's_Office-2.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000009}}</nowiki>
File:Military_secondary_school_of_Suvorov_into_Minsk1.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000013}}</nowiki>
File:Minsk_Drama_Theatre.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000020}}</nowiki>
File:МО_РБ.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000055}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Kiraw_street_11.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000070}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Ministry_of_Agriculture.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000072}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Church_of_Mary_Magdalene-11.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000084}}</nowiki>
File:Museum_of_Kupala.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000091}}</nowiki>
File:Minsk_Karl_Marx_Street.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000101}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-BSU-Geography_Faculty.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000109}}</nowiki>
File:Вуліца_К._Маркса_Мінск.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000110}}</nowiki>
File:Miensk_Marksa_01.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000129}}</nowiki>
File:Парк_Янкі_Купалы_(4).JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000152}}</nowiki>
File:Red_Church_(Mensk).JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000229}}</nowiki>
File:Miensk_Sav_17_01.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000231}}</nowiki>
File:Belarusian_State_Pedagogical_University_2007-03-03.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000232}}</nowiki>
File:Miensk_Sav_19_03.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000233}}</nowiki>
File:Toilet,_Minsk.JPG|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000264}}</nowiki>
File:Belarus-Minsk-Yanka_Kupala_National_Academic_Theatre.jpg|<nowiki>{{Belarus heritage|713Г000275}}</nowiki>
</gallery>
ak062qrt8e7rxywt4r5rkn75uq2qkjp
Парнафільм
0
213868
2694205
2646168
2026-10-01T14:20:23Z
PublicDomainFan08
93655
/* Прыклад */
2694205
wikitext
text/x-wiki
'''Парнафільм''', '''Парнаграфічныя фільмы''', альбо '''сэкс-фільмы''' — гэта фільмы, якія прадстаўляюць сэксуальна відавочныя дзеяньні, каб узбудзіць і задаволіць гледача<ref>[https://web.archive.org/web/20190814142352/https://volkovysk.grodno-region.by/printv/by/volkovysk-news-by/view/use-toe-shto-vy-xatseli-vedats-pra-parnagrafiju-ale-bajalisja-spytats-9697-2017/ Усё тое, што Вы хацелі ведаць пра парнаграфію, але баяліся спытаць]</ref>. У парнаграфічных фільмах прадстаўлены сэксуальныя фантазіі і звычайна ўключаюць у сябе эратычныя стымулюючыя матэрыялы, такія як аголенасьць і плоцевыя зносіны. Часам робіцца адрозьненьне паміж "эратычнымі" фільмамі і "парнаграфічнымі" фільмамі на той падставе, што апошнія ўтрымліваюць відавочнейшаю сэксуальнасьць і больш засяроджваюцца на ўзбуджэньні, чым на апавяданьнях, але адрозьненьне зьяўляецца вельмі суб’ектыўным<ref>[https://web.archive.org/web/20210126090142/https://zautra.by/news/news-25607 Парнаграфія: Ад чаго нас абараняюць]</ref>.
{{пачатак цытаты}}
– У гэтым, па вялікім рахунку, і ёсьць галоўная праблема беларускага антыпарнаграфічнага заканадаўства: у нас адсутнічае аб’ектыўная сыстэма ацэнкі, што ёсьць парнаграфія і чым яна адрозьніваецца ад эротыкі.
{{канец цытаты|крыніца=Парнаграфія: Ад чаго нас абараняюць<ref>[https://zautra.by/news/news-25607 Ад чаго нас абараняюць]</ref>}}
== Падзел ==
[[Файл:Pierre Woodman at work in Australia.png|thumb|350px|справа|Месца здымкаў парнафільма. Аўстралія.]]
Парнаграфічныя фільмы звычайна дзеляцца на:
* жорсткія парнафільмы
* мяккія парнафільмы.
У цэлым, парнаграфія "мяккая" - гэта парнаграфія, якая не паказвае відавочную сэксуальную актыўнасьць, пранікненьне ў нутро цела<ref>[https://www.theguardian.com/books/2001/mar/17/society.martinamis1 A rough trade. Martin Amis reports from the high-risk, increasingly violent world of the pornography industry]</ref>. Звычайна яна зьмяшчае аголенасьць або частковую аголенасьць у прывабных умовах. Жорсткая парнаграфія - гэта парнаграфія, на якой паказанае пранікненьне ў цела альбо крайнія і непрымальныя дзеяньні. Яна зьмяшчае графічную сэксуальную актыўнасьць і бачнае пранікненьне<ref>[http://www.arthistoryarchive.com/arthistory/modern/20th-Century-Nudes.html 20th Century Nudes in Art]</ref>. Парнаграфічная работа характарызуецца жорсткай, калі яна мае жорсткі зьмест.
Парнаграфічныя фільмы, як правіла, дзеляцца на падродкі, якія апісваюць маркатлівыя мроі, якія спрабуе паказаць створыцы фільму і акторы.
Дзяліць парнафільмы можна па працягласьці фільму, колькасьці удзельнікаў у кіно і г.д.
== Прыклад ==
<gallery caption="Прыклады" widths="150" heights="150" class="center">
Выява:Debbie Does Dallas (1978 film).webm|Прыклад парнафільма
Выява:L'heure du thé.ogv|Прыклад парнафільма
</gallery>
# Элемэнт нумараванага сьпісу
== Глядзіце таксама ==
* [[Сатыр (стужка)]]
* [[Маленькія баўгарскія сьвінкі]]
==Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://sipb.pl.tl/%26%231051%3B%26%231102%3B%26%231073%3B%26%231072%3B%26%231076%3B%26%231079%3B%26%231077%3B%26%231081%3B%26%231089%3B%26%231090%3B%26%231074%3B%26%231072%3B.htm Плоцевы чын і яго апісаньне]
{{Парнаграфія}}
{{Сэкс}}
[[Катэгорыя:Парнаграфія| ]]
3fpcv50z6kbl3zw1dt4ya582jzrjg7k
Мештавічы
0
220036
2694198
2465665
2026-10-01T14:10:30Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694198
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Мештавічы
|Лацінка = Mieštavičy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Мештавічаў
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскі]]
|Сельсавет = [[Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Каралінскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="pop" />
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 4
|Шырата сэкундаў = 24
|Даўгата градусаў = 24
|Даўгата хвілінаў = 47
|Даўгата сэкундаў = 45
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ме́штавічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 213.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Мяштоўка|Мяштоўкі]]. Уваходзяць у склад [[Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Каралінскага сельсавету]] [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Маста}}
Маста (Masto) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 410.</ref>. Іменная аснова [[Маста|маст- (мост-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Масьціла]], [[Масьцін]], [[Мастаўт|Масталт]]; германскія імёны Mastilo, Mastin, Mastold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] maists 'найбольшы'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 410.</ref> або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] mast 'доўгая жэрдка'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 100.</ref>.
== Гісторыя ==
Да 17 лістапада 2017 году вёска ўваходзіла ў склад [[Тулаўскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Тулаўскага сельсавету]]<ref>{{cite web|url=http://pravo.by/document/?guid=3961&p0=D917r0083035|title=«О некоторых вопросах административно-территориального устройства Зельвенского района Гродненской области». Решение Гродненского областного Совета депутатов от 18 апреля 2017 г. № 243|lang=ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1905 год — 54 чалавекі<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 171.</ref>
* 2009 год — 0 чалавек<ref name="pop">[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)}}
{{Зэльвенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каралінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну]]
8b6nhibjq3ruk5emm0lhh3h7wvanrs5
Дзергілі
0
220040
2694254
2183837
2026-10-01T19:26:04Z
~2026-53031-55
100443
2694254
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Дзергілі
|Лацінка = Dzierhili / Dziergili
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Дзергелёў
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскі]]
|Сельсавет = [[Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Каралінскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 102
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва = <ref name="pop" />
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 5
|Шырата сэкундаў = 59
|Даўгата градусаў = 24
|Даўгата хвілінаў = 45
|Даўгата сэкундаў = 12
|Пазыцыя подпісу на мапе = справа
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Дзергілі́'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}} С. 214.</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Мяштоўка|Мяштоўкі]]. Уваходзяць у склад [[Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Каралінскага сельсавету]] [[Зэльвенскі раён|Зэльвенскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Дзергель}}
Дзерыгіла, пазьней Дыргель, Дэргель або Тыргіль (Deorrigilo, Diergel<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/diergel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Diergel], MyHeritage</ref>, Dirgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dirgel], MyHeritage</ref>, Dergel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergel], MyHeritage</ref>, Tyrgil<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 29.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Barthélémy A. Liste des noms d’hommes gravés sur les monnaies de l'époque mérovingienne. — Paris, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XgA-AAAAYAAJ&q=DEORRIGILO#v=snippet&q=DEORRIGILO&f=false P. 11].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Дзір|дзір- (дзер-, цір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дзярэйка|Дзерык]], [[Дзірман]], [[Дзірмант|Дырмунт]]; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dius, германскага tiur 'зьвер'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Дзергелі''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 217.</ref>.
== Гісторыя ==
У 1940—1954 гадох цэнтар [[Дзергялёўскі сельсавет|Дзергялёўскага сельсавету]].
Да 17 лістапада 2017 году вёска ўваходзіла ў склад [[Тулаўскі сельсавет (Зэльвенскі раён)|Тулаўскага сельсавету]]<ref>{{cite web|url=http://pravo.by/document/?guid=3961&p0=D917r0083035|title=«О некоторых вопросах административно-территориального устройства Зельвенского района Гродненской области». Решение Гродненского областного Совета депутатов от 18 апреля 2017 г. № 243|lang=ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 2009 год — 102 чалавекі<ref name="pop">[https://web.archive.org/web/20191002065531/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census.htm Колькасьць насельніцтва Беларусі на кастрычнік 2009 году]{{ref-ru}}</ref>
== Славутасьці ==
* Пункі [[Дуга Струвэ|Дугі Струвэ]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)}}
{{Зэльвенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каралінскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну]]
7t04k111aw0tx9o4i76j8wqrogq9qd3
Даманава (Маладэчанскі раён)
0
231715
2694171
2461562
2026-10-01T13:06:42Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694171
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманава
|Лацінка = Damanava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Маладэчанскі раён|Маладэчанскі]]
|Сельсавет = [[Мясоцкі сельсавет|Мясоцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 15
|Шырата сэкундаў = 17
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 1
|Даўгата сэкундаў = 12
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Дама́нава'''<ref name>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Пісараўка (рака)|Пісараўкі]]. Уваходзіць у склад [[Мясоцкі сельсавет|Мясоцкага сельсавету]] [[Маладэчанскі раён|Маладэчанскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Гісторыя ==
У міжваенны час засьценак Даманава знаходзіўся ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне [[Краснае (гміна)|Краснае]]<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1. — Warszawa, 1938. S. 6.</ref><ref>Eberhardt P. Formowanie się polskiej granicy wschodniej po II wojnie światowej // Dzieje Najnowsze. Rocznik L, 2018 (2). S. 95—100.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1866 год — 34 чалавекі
* 1921 год — 22 чалавекі<ref>Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. VII, cz. II: Ziemia Wileńska — Powiaty: Brasław, Duniłowicze, Brasław i Wilejka. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923. S. 84.</ref>
* 1931 год — 26 чалавек<ref>Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. T. 1. — Warszawa, 1938. S. 28.</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{SgKP|II|113|Domanowo, zaścianek, powiat wilejski}}
{{Мясоцкі сельсавет}}
{{Маладэчанскі раён}}
[[Катэгорыя:Мясоцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну]]
lrx3z12a7jay3jtwvyv6m8594l81ykd
Даманава (Вялейскі раён)
0
232348
2694170
2461561
2026-10-01T13:06:34Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694170
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманава
|Лацінка = Damanava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Вялейскі раён|Вялейскі]]
|Сельсавет = [[Асіпавіцкі сельсавет (Вялейскі раён)|Асіпавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 25
|Шырата сэкундаў = 26
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 50
|Даўгата сэкундаў = 0
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Дама́нава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Вяльля|Вяльлі]]. Уваходзіць у склад [[Асіпавіцкі сельсавет (Вялейскі раён)|Асіпавіцкага сельсавету]] [[Вялейскі раён|Вялейскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Асіпавіцкі сельсавет (Вялейскі раён)}}
{{Вялейскі раён}}
[[Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну]]
2pqa3spjm4j4qkvgq77y3tthr034wx0
Моцеўцы
0
235642
2694228
2461493
2026-10-01T18:09:26Z
~2026-53031-55
100443
/* Назва */
2694228
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Моцеўцы
|Лацінка = Mocieŭcy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Моцеўцаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенская]]
|Раён = [[Шчучынскі раён|Шчучынскі]]
|Сельсавет = [[Васілішкаўскі сельсавет|Васілішкаўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 46
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 40
|Шырата сэкундаў = 23
|Даўгата градусаў = 24
|Даўгата хвілінаў = 47
|Даўгата сэкундаў = 10
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Мо́цеўцы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гарадзенская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Касьцянёўка|Касьцянёўкі]]. Уваходзяць у склад [[Васілішкаўскі сельсавет|Васілішкаўскага сельсавету]] [[Шчучынскі раён|Шчучынскага раёну]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мут}}
Мот або Мута (Mot, Muta) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Mot%2C+Muta#v=snippet&q=Mot%2C%20Muta&f=false S. 1128].</ref>. Іменная аснова [[Мут|-мод- (-мот-, -мут-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мотар]], [[Мутаўт]], [[Эймут]]; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>.
== Гісторыя ==
Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад [[Галавічпольскі сельсавет|Галавічпольскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190717141909/http://naviny.org/2013/08/28/by88088.htm Решение Гродненского областного Совета депутатов от 28.08.2013 N 250 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Щучинского района Гродненской области]</ref>.
== Насельніцтва ==
* 2009 год — 46 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|к}}
{{Васілішкаўскі сельсавет}}
{{Шчучынскі раён}}
[[Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну]]
3tu3r3wyytkpbmtmcvg6t4hopd4wx1y
Даманоўшчына
0
247763
2694166
2461552
2026-10-01T13:05:42Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694166
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманоўшчына
|Лацінка = Damanoŭščyna
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманоўшчыны
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Валожынскі раён|Валожынскі]]
|Сельсавет = [[Дорскі сельсавет|Дорскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 5
|Шырата сэкундаў = 39
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 37
|Даўгата сэкундаў = 35
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Дамано́ўшчына'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Баранаўка (рака)|Баранаўкі]]. Уваходзіць у склад [[Дорскі сельсавет|Дорскага сельсавету]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Гісторыя ==
Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад [[Сугваздаўскі сельсавет|Сугваздаўскага сельсавету]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210628095334/https://www.pravo.by/pdf/2009-307/2009-307(002-019).pdf «Об изменении административно-территориального устройства Минской области». Решение Минского областного Совета депутатов от 30 октября 2009 г. № 219]{{Ref-ru}}</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1999 — 45 чалавек
* 2009 — 23 чалавекі<ref>[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Статыстыка перапісу 2009 году]</ref>
* 2019 — 16 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Дорскі сельсавет}}
{{Валожынскі раён}}
[[Катэгорыя:Дорскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну]]
jyve4n1fmyo7wxokvujovkgw4bx53di
Летувізацыя
0
258145
2694289
2687975
2026-10-01T21:28:43Z
~2026-53031-55
100443
2694289
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Lithuania Proper (1770-79).jpg|значак|Падзел Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага з мапы 1770-х гадоў: [[Літва|Сапраўдная Літва]] ({{мова-en|Lithuania Proper|скарочана}}) складаецца зь «Літоўскіх ваяводзтваў» і «[[Белая Русь|Літоўскай або Белай Русі]]», тым часам [[Жамойць]] падаецца асобна ад Літвы — паміж роднаснымі [[Жамойты|жамойтам]] [[Інфлянты|Інфлянтамі]] і [[Курляндыя]]й]]
'''Летувізацыя'''<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref><ref name="Zajkouski-1993-70">[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] Як Вільня сталася жамойцкім горадам? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 70.</ref><ref>Крывія. Выданьне беларускае дыяспары ў Чэхіі. [https://kamunikat.org/?pubid=25495 № 28]{{Недаступная спасылка|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 2013.</ref> — палітыка насаджэньня [[Летувіская мова|летувіскай (гістарычнай жамойцкай) мовы]] і культуры сярод не[[Жамойты|жамойцкага]] насельніцтва колішняга [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] з пашырэньнем на яго сканструяванай новай ідэнтычнасьці [[Летувісы|летувісаў]], а таксама [[Прапаганда|прапаганды]] летувіскай [[Шавінізм|шавіністычнай]] інтэрпрэтацыі гісторыі ВКЛ. Складаецца зь некалькіх кампанэнтаў, у тым ліку атаясамліваньня гістарычных [[Літва|Літвы]] і [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] з сучаснымі [[Летува|Летувой]] і [[летувісы|летувісамі]], перакручваньня традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы, [[Дэнацыяналізацыя|дэнацыяналізацыі]] жыхароў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (празь іх частковую [[палянізацыя|палянізацыю]]{{Заўвага|Гісторык [[Вітаўт Чаропка]] зьвяртае ўвагу на ранейшы (яшчэ часоў Расейскай імпэрыі) прапагандысцкі прыём палянізацыі ліцьвінаў-каталікоў, празь які многія віленскія ліцьвіны сталі «палякамі»: «''будзеш беларус — значыць, гвалтам зробяць праваслаўным. Калі хочаш застацца каталіком, то мусіш казаць, што (ты) паляк, бо наша вера польская, а не беларуская ці іншая якая''»<ref>Калубовіч А. Крокі гісторыі. — Беласток — Вільня — Менск, 1993. С. 72.</ref><ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 80.</ref>}} або [[русіфікацыя|русіфікацыю]]) з паступовым пераводам адукацыі і [[Сродак масавай інфармацыі|мас-мэдыя]] на летувіскую мову дзеля [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]] мясцовага насельніцтва летувісамі<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 381—383, 386—389.</ref>.
[[Файл:Samogitia, Lituania-Russia Bianca, Moscovia (G. Albrizzi, I. Tirion, 1740).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе Літва (''Lituania'') цалкам атаясамліваецца зь Белай Русьсю (''Russia Bianca''), тым часам Жамойць (''Samogitia'') падаецца асобна ад Літвы, а [[Маскоўская дзяржава|Масковія]] (''Moscovia'') — асобна ад [[Русь|Русі]] ([[Вэнэцыя]], 1740 г.)]]
Спрыяльныя дзеля летувізацыі варункі склаліся па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|анэксіі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыяй]], калі адбылося замацаваньне назвы «Літва» за [[Жамойць|Жамойцю]] і [[Жамойты|жамойтамі]]<ref name="Kraucevic-1993">[[Алесь Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] Як здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 54.</ref>. Дзеячы [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|жамойцкага нацыянальнага абуджэньня]] дзеля забесьпячэньня свайму руху гістарычнай асновы выкарысталі — у якасьці [[Этнас|этнічнай]] — назву старажытнай [[ліцьвіны|літоўскай (беларускай)]] дзяржавы, а ня ўласнага [[Жамойцкае староства|Жамойцкага княства]] (якое не асацыявалася з уяўленьнямі пра разьвітую старажытную дзяржаўнасьць)<ref name="Kraucevic-1993"/>. На згоду і пры падтрымцы расейскіх уладаў, [[Імпэрыялізм|імпэрскім]] інтарэсам якіх адпавядала прывязваньне гісторыі ВКЛ да нашчадкаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскай]] меншасьці, а не [[Беларусы|беларусаў]], летувісы выбудавалі міт пра ВКЛ як вынятна летувіскую дзяржаву<ref name="Arlou-2012-348">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 348.</ref>. Гэты міт стаў падмуркам, на якім летувіскія дзеячы пачалі будаваньне новай летувіскамоўнай «Літвы»<ref name="Katlarcuk-2003">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.</ref>. Прэтэнзіі Летувы на пераемнасьць з ВКЛ падмацавала атрыманьне ёй старажытнай літоўскай сталіцы [[Вільня|Вільні]] і сталічнага [[Віленскі край|Віленскага краю]] — насуперак волі мясцовага насельніцтва — у выніку [[Дамова аб ненападзе між Нямеччынай і Савецкім Саюзам|злачыннай змовы]] паміж [[сталін]]скім [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] і [[гітлер]]аўскім [[Трэці Райх|Трэцім Райхам]] у пачатку [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]]<ref name="Arlou-2012-381">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 381.</ref>. Савецкія ўлады дазволілі летувісам нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на міце пра ВКЛ як «старажытную летувіскую дзяржаву» (адначасна ўчыняючы [[Русіфікацыя Беларусі|этнацыд беларусаў]] — па [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Гістарыяграфія|фізычным вынішчэньні беларускай гістарыяграфіі]]), што засьведчыла ўнікальнасьць і вынятнасьць становішча [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувы]] ў параўнаньні зь іншымі савецкімі рэспублікамі<ref name="Katlarcuk-2003"/><ref name="Kascian-2009">Касьцян К., Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.</ref><ref name="Snyder-2003-93-95">{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93, 95.</ref>. Па [[Распад СССР|распадзе СССР]] заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука працягвае выступаць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі Летувы<ref name="Kascian-2009"/><ref name="Antonau-2001">Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.</ref>, што знаходзіць падтрымку ў [[Расея|Расеі]]<ref name="Kraucevic-2006">[[Аляксандар Краўцэвіч|Краўцэвіч А.]] [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.</ref>{{Заўвага|Аналітык [[Арцём Шрайбман]] зьвяртае ўвагу на тое, што калі ў рэчышчы імітацыі «мяккай [[Беларусізацыя|беларусізацыі]]» ў Беларусі паставілі помнікі асобным вялікім літоўскім князям (Альгерду ў Віцебску і Гедзіміну ў Лідзе), то яму за тыдзень патэлефанавалі журналісты з Расеі і зь Летувы з адным і тым жа пытаньнем і адной і той жа заклапочанасьцю, у фармаце: «''А што гэта там у вас нацыяналізм галаву падымае?''»<ref>[https://nashaniva.com/342686 Шрайбман мяркуе, што пытанне «Пагоні» можа стаць праблемным у адносінах Беларусі і Літвы ў будучыні], [[Наша Ніва]], 13 траўня 2024 г.</ref>}}.
== Перадумовы ==
[[Файл:Provincia S. Joachimi Ord. Excalc. SSS Trinitatis Red. Capt. post introductionen Religiosor sui Ordinis A.D. 1684 in Regnum Poloniae et M.D. Lith.jpg|значак|Мапа [[Ордэн трынітарыяў|трынітарскіх]] [[кляштар]]аў у [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], дзе пад назвай «Жамойць» ({{мова-la|Samogitia|скарочана}}) аб’ядноўваюцца землі [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]] і [[Самбія|Самляндыі]], каля 1748 г.]]
=== Прусія ===
{{Асноўны артыкул|Малая Летува|Жмогусы|Жамойты}}
[[Файл:Samland-Samogitie-Semigallo (1768).jpg|значак|Жамойць: пруская (Samland) і літоўская (Samogitie), і прылеглая [[Зэмгалія]] (Semigallo), 1768 г.]]
У сярэдзіне XVI ст. у [[Самбія|прускай частцы]] [[Жамойць|Жамойці]], названай пазьней [[Малая Летува|«Малой Летувой»]], пры падтрымцы нямецкіх уладаў [[Прусія|Прусіі]] пачалося летувіскае кнігадрукаваньне (прытым на летувіскай мове дагэтуль не існавала рукапіснай кніжнасьці і, увогуле, пісьменства<ref name="Nikalajeu-2009-81">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 81.</ref>). Як зазначае беларускі гісторык [[Іван Саракавік]] (у чым пагаджаецца з дасьледнікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // Літаратура і мастацтва, № 19, 1993. С. 15.</ref>), «''Жамойць сталі называць Літвой немцы ва Ўсходняй Прусіі, якія выдавалі на жамойцкай мове значную колькасьць пратэстанцкай літаратуры. Нямецкая ж навуковая літаратура карысталася вялікім аўтарытэтам у Расеі. Так і ў расейскай навуцы пачалі сьцьвярджаць, што жамойты — гэта тое ж, што і літва''»<ref>Саракавік І. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі. — {{Менск (Мінск)}}: Современная школа, 2006. [https://books.google.by/books?id=5hghAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B.+%D0%9D%D1%8F%D0%BC%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%B6+%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiB2OLzpNH5AhW4wAIHHeVACXYQ6AF6BAgDEAI С. 116].</ref><ref>Саракавік І. Беларусазнаўства. — {{Менск (Мінск)}}: Веды, 1998. [https://books.google.by/books?id=JOYvAAAAMAAJ&q=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&dq=%D0%B6%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D1%86%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiwyfTno9H5AhXG1qQKHV6HAF4Q6AF6BAgKEAI С. 41].</ref>. Яшчэ ў 1855 годзе мовазнаўца [[Станіслаў Мікуцкі]] зьвярнуў увагу на тое, што народжаны ў [[Магілёў|Магілёве]] лінгвіст і лексыколяг [[Фёдар Шымкевіч]] у сваёй фундамэнтальнай працы «Корнеслов русского языка, в сравнении со всеми главными славянскими наречиями и 24 иностранными языками» (1842 год) азначыў летувіскія словы, выпісаныя з адзінага выдадзенага ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] слоўніка летувіскай мовы [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]], як прыналежныя да «самагіцкай мовы», а з выдадзенага ў Прусіі слоўніка Філіпа Руіга (у назове якога летувіская мова па-нямецку азначалася як «літоўская», {{мова-de|«Littauisch-Deutschen und Deutsch-Littauischen Lexicon»|скарочана}}) — як прыналежныя да «літоўскай мовы», хоць ужо за часамі Мікуцкага афіцыйная лінгвістычная навука, наадварот, вызначала мову першага слоўніка як [[Аўкштайты|«уласна літоўскую»]], а другога — як «жамойцкую»<ref>Известия Императорской Академии наук по Отделению русского языка и словесности. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=qn1FAAAAcAAJ&pg=PA109&dq=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F+%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjD4_-uiIv6AhX2RvEDHbT6Dro4jAEQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F%20%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 110].</ref> (сучасная летувіская лінгвістыка вызначае мову прускіх выданьняў як «заснаваную на заходнежамойцкім дыялекце»<ref name="Dziarnovic-2012">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [https://web.archive.org/web/20220921214302/http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/52c/%D0%9F%D0%BE%D1%88%D1%83%D0%BA%D1%96_%D0%90%D0%B9%D1%87%D1%8B%D0%BD%D1%8B%3A_%27%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%B2%D0%B0%27_%D1%96_%27%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%8C%27_%D1%83_%D1%81%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%8F%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D1%96.html Пошукі Айчыны: «Літва» і «Русь» у сучаснай беларускай гістарыяграфіі] // Палітычная сфера. № 18—19 (1—2), 2012. С. 30—53.</ref>). Тым часам беларускую мову Фёдар Шымкевіч азначыў «[[Ліцьвіны|літоўска]]-[[Русіны|рускай]]»<ref>Шимкевич Ф. Корнеслов русского языка, сравненного со всеми главнейшими славянскими наречиями и с двадцатью четырьмя иностранными языками: удостоен Демидовской премии / сост. Федором Шимкевичем. — СПб.: Тип. Имп. Акад. наук, 1842. [http://elib.shpl.ru/ru/nodes/63236-ch-1-1842#mode/inspect/page/17/zoom/4 С. XVII].</ref>.
[[Файл:Mazvydo katekizmas.jpg|міні|Катэхізм [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 г.), які афіцыйна лічыцца ў Летуве першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, тым часам [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] яго азначалі як «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''» (1580 г.)<ref name="Lebedys-1976-111">Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 111.</ref>]]
Да выдадзенага ў Прусіі катэхізму [[Марцінас Мажвідас|Мажвіда]] (1547 год), які ў Летуве афіцыйна лічыцца першай друкаванай кнігай на летувіскай мове, прымяркоўваюць<ref>Jablonskis K. Lietuvių kultūra ir jos veikėjai. — Vilnius, 1973. P. 49.</ref> першае [[Ліцьвіны#Балтыйская (неславянская) літоўская мова|дакладнае]] азначэньне летувіскай мовы [[Старабеларуская мова|па-беларуску]] (6 чэрвеня 1580 году): «''катэхізм па-жамойцку друкаваны''»{{Заўвага|«''катехизм по жомоитъску друкованыи''»}}<ref name="Lebedys-1976-111"/>.
[[Файл:Mikaloiaus Daukszos, Kanoniko Bažniczios Zemaiyciu, iog esus anas perguldis ii Zemaytiszkay (1605).jpg|значак|Прадмова да надрукаванага ў 1605 годзе ў Вільні летувіскага катэхізму, дзе ананімны аўтар сьцьвярджае, што першы надрукаваны ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі катэхізм [[Мікалай Даўкша|Мікалая Даўкшы]] быў на жамойцкай мове]]
Упершыню назву «летувіская мова» ({{мова-lt|«Lietuwiſchka [ließuwi]»|скарочана}} — «''літоўская мова''») у назове кнігі, выдадзенай на мове [[Жамойты|жамойтаў]] (дакладней — яе ''літоўскім дыялекце''), выкарысталі ў 1579 годзе народжаныя на [[Жамойцкае староства|літоўскай Жамойці]] выхаванцы [[Кёнігзбэрг|Кёнігзбэрскай]] акадэміі — былыя [[Палітонім|палітычныя]] «літоўцы» (жыхары Вялікага Княства Літоўскага), якія [[Эміграцыя|эмігравалі]] ў Прусію. Гэта адбылося па сьмерці заснавальніка акадэміі і ініцыятара летувіскага кнігадрукаваньня герцага прускага [[Альбрэхт Гогенцолерн|Альбрэхта Гогенцолерна]]<ref name="Panucevic-2014-273">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 273.</ref>, пляменьніка [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя літоўскага]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта Старога]], хоць і яго супраціўніка<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>.
Выкарыстаньне летувіскай мовы ў Прусіі дзеля пашырэньня [[лютэранства]] сярод летувісаў прымусіла зьвярнуцца да гэтай мовы [[Езуіты|езуітаў]] — галоўных дзеячоў [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] ў Вялікім Княстве Літоўскім, што прычыніліся да друкаваньня летувіскамоўных кніг у [[Вільня|Вільні]]<ref name="Nikalajeu-2009-82">{{Літаратура/Гісторыя беларускай кнігі|1к}} С. 82.</ref>. Гісторык [[Павал Урбан]] адзначае, што менавіта дзякуючы выдавецкай дзейнасьці сьпярша ў Прусіі, а потым і ў Вільні (з 1595 году) мова жамойтаў атрымала статус «літоўскай мовы»<ref name="Urban-2001-33">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 6, 33.</ref>.
=== Рэч Паспалітая ===
{{Асноўны артыкул|Жамойць}}
{{Падвойная выява|справа|Zmudzki Ięzyk (1783).jpg|98|Samogitico (1851).jpg|116|Старонкі каталёгаў бібліятэк у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] і [[Крэтынга|Крэтынзе]], на якіх мова выдадзеных у Літве і Прусіі летувіскіх кніг азначаецца як жамойцкая}}
Апроч дзейнасьці жамойцкіх і нямецкіх кніжнікаў у Прусіі, гісторык [[Вацлаў Пануцэвіч]] адзначае наступныя чыньнікі, якія спрыялі частковаму (супярэчліваму і праз гэта даволі заблытанаму) пашырэньню ў Вялікім Княстве Літоўскім [[Ліцьвіны#Літоўская мова|тэрміна «літоўская мова»]] на ''літоўскі дыялект'' мовы жамойтаў, нягледзячы на адначаснае захаваньне адасобленасьці [[Жамойць|Жамойці]] ад [[Літва|Літвы]]<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 274—277.</ref>:
* заняпад [[Старабеларуская мова|літоўскай (беларускай)]] каталіцкай традыцыі пры пераходзе магнатаў у [[кальвінізм]] і [[арыянства]];
* узвышэньне [[Польская мова|польскай мовы]] ў выніку [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і яе пранікненьне ў Вялікае Княства Літоўскае празь [[Люблінская унія|Люблінскую унію]];
* сьмерць апошняга зь [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]];
* узмацненьне [[Маскоўская дзяржава|Маскоўскай дзяржавы]] з узвышэньнем [[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]] па заняцьці туркамі [[Канстантынопаль|Канстантынопалю]];
* празьмернае захапленьне [[Літоўская мітраполія|праваслаўнымі ліцьвінамі]] [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовай]] як «сапраўднай» і «годнай [[праваслаўе|праваслаўя]]».
[[Файл:Lingua Samogitica (1690).jpg|значак|Надрукаваны ў [[Вільня|Вільні]] (1690 год) пераклад [[Папа|папскай]] булы на летувіскую мову, якая ў дакумэнце называецца «жамойцкай мовай» ({{мова-la|Lingua Samogitica|скарочана}}). Прызначаўся да чытаньня ў парафіях [[Жамойцкае біскупства|Жамойцкага біскупства]], якое ахоплівала ня толькі [[Жамойцкае староства]], але і [[Упіцкі павет|Ўпіцкі павет]], жыхароў якога за Расейскай імпэрыяй назвалі «[[Аўкштайты|аўкштайтамі]]» — «уласнымі літоўцамі»]]
Гісторык [[Анатоль Грыцкевіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў XVI ст. дзеля абгрунтаваньня правоў маскоўскіх князёў на землі сучасных [[Беларусь|Беларусі]] і [[Украіна|Ўкраіны]] ў Маскоўскай дзяржаве стварылі міт пра «літоўскую» (г. зн. жамойцкую, летувіскую) заваёву [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх земляў]], які ўпершыню зьявіўся ў літаратурна-публіцыстычным творы «Сказание о князьях владимирских»<ref>[[Анатоль Грыцкевіч|Грыцкевіч А.]] Прадмова // Ермаловіч Мікола. Выбранае / Уклад., камент. К. Цвіркі. — {{Менск (Мінск)}}: Кнігазбор, 2010. С. 7.</ref>. Як паказвае гісторык [[Мікола Хаўстовіч]], адной з спробаў абараніцца ад ідэалягічных нападаў Маскоўскай дзяржавы (яшчэ за панаваньнем там нашчадкаў [[Рурык]]а) стала зьяўленьне ў самім Вялікім Княстве Літоўскім [[Палямонавічы|легенды пра Палямона]], якая сьцьвярджала паходжаньне [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] ад рымскіх нобіляў, а ня кіеўскіх ([[Русь|рускіх]]) князёў, а Літоўскай дзяржаўнасьці — ад [[Рымская імпэрыя|Рымскай]], што ўрэшце прывяло да павелічэньня значнасьці неславянскай часткі Вялікага Княства Літоўскага — Жамойці, а ў XVIII—XX стагодзьдзях гісторыкі і палітыкі [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] выкарысталі гэтую ідэю разам зь мітам пра «літоўскую» заваёву беларускіх земляў дзеля расейскай імпэрскай канцэпцыі: нібы праз тое, што неславяне ([[балты]]) калісьці захапілі славянскія землі, заваёва («вяртаньне») гэтых земляў Расеяй ёсьць аднаўленьнем гістарычнай справядлівасьці<ref>[[Мікола Хаўстовіч|Хаўстовіч М.]] Наш Міцкевіч // XIX стагоддзе: Навукова-літаратурны альманах. Кніга другая. — {{Менск (Мінск)}}: Кафедра гісторыі беларускай літаратуры БДУ, 2000. С. 6.</ref>. Зьяўленьне тэорыі пра «рымлянскае паходжаньне» ліцьвінаў і жамойтаў (хоць гістарычная адасобленасьць жамойтаў тут выявілася ў асобнай вэрсіі свайго «рымлянскага паходжаньня», адрознай ад легенды пра Палямона для ліцьвінаў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 17—18.</ref>) як адну з прычынаў пашырэньня назвы «літоўская мова» на мову жамойтаў адзначае гісторык [[Павал Урбан]]<ref name="Urban-1972">[[Павал Урбан|Урбан П.]] [https://knihi.com/Paula_Urban/U_sviatle_histarycnych_faktau.html У сьвятле гістарычных фактаў (У сувязі з брашурай Л. С. Абэцэдарскага)]. — Мюнхэн — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1972.</ref>.
Яшчэ ў 1869 годзе [[Ігнат Казлоўскі]] зьвяртаў увагу на тое, што папулярызацыя летувіскай мовы і культуры ў Вялікім Княства Літоўскім пачалася па Люблінскай уніі (1569 год), а асноўную ролю ў ёй адыграў [[Езуіты|ордэн езуітаў]] — а менавіта «польская партыя» ў ім. Галоўны матыў апошніх гэты дасьледнік бачыў у жаданьні [[Палякі|палякаў]] зьнішчыць моўна-культурныя повязі паміж ліцьвінамі і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]{{Заўвага|Шматлікія сьведчаньні на карысьць таго, што ў XV—XVI стагодзьдзях у ВКЛ адбылося сьціраньне этнічнай мяжы паміж русінамі і ліцьвінамі зь іх поўнай этнічнай інтэграцыяй, прыводзіць гісторык Павал Урбан<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 85.</ref>, а гісторык Вацлаў Пануцэвіч зьвяртае ўвагу на сьведчаньне з XVII ст., што «''літоўская мова ёсьць настолькі пашыранай у Русі, што літоўскую мову называюць рускай і рускую — літоўскай''»<ref>{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 278.</ref>}} дзеля іх [[Палянізацыя|палянізацыі]] і [[Культурная асыміляцыя|асыміляцыі]]<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. [https://books.google.by/books?id=1pIZAAAAYAAJ&pg=RA8-PA243-IA28&dq=%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C+%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9+%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F+%D1%81%D1%8A+%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B5%D1%8E&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwixnpuM_tD5AhUGgv0HHQ7PAJ8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%82%D1%8C%20%D0%B6%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B9%20%D1%8D%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%8F%20%D1%81%D1%8A%20%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B5%D1%8E&f=false 87]—89, 92—93.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|Dictionarium trium lingvarum in usum studiosae iuventutis (Dictionary of the Polish-Latin-Lithuanian languages) by Konstantinas Sirvydas, Vilnius, 1713.jpg|101|Dictionarium Polono-Latino-Lothavicum opus posthumum (Dictionary of the Polish-Latin-Latvian languages) by Georgs Elgers, Vilnius, 1683.jpg|113|Адзіны выдадзены ў ВКЛ летувіскі слоўнік «Слоўнік трох моваў», у якім не падаецца назва трэцяй (летувіскай) мовы, і выдадзены таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы латыскі слоўнік з дакладным азначэньнем моваў — «Слоўнік польска-лацінска-латыскі»}}
Першай кнігай, выдадзенай па-летувіску ў Вялікім Княстве Літоўскім (і адначасна першым яўным азначэньнем летувіскай мовы ў ВКЛ менавіта як «літоўскай»), стаў выкананы ў 1595 годзе дзеячом [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]] [[Мікалай Даўкша|Мікалаем Даўкшам]] пераклад з польскай мовы на летувіскую «Катэхізму» езуіта Якуба Лядэсмы. Прытым, хоць у прадмове Даўкша сьцьвярджаў, што зрабіў пераклад «''на ўласную мову нашу летувіскую''», аднак у прадмове да перавыданьня 1605 году ўжо ананімны перакладнік сьцьвярджаў, што папярэднік пераклаў катэхізм на жамойцкую мову і таму летувісы скардзіліся: «''ня маем катэхізму летувіскага''»<ref name="Sviazynski-2005-209">[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 209.</ref>. Адзіным выдадзеным на тэрыторыі ВКЛ да канца XVIII стагодзьдзя слоўнікам летувіскай мовы стаў «Слоўнік трох моваў» езуіта [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]]<ref>Schmalstieg W. R. [https://web.archive.org/web/20090530141220/http://www.lituanus.org/1982_1/82_1_03.htm Early Lithuanian Grammars] // Lituanus. Vol. 28, Nr. 1, 1982.</ref> (выйшаў з друку каля 1620 году ў [[Вільня|Вільні]] і перавыдаваўся ў 1629, 1631, 1642, 1677, 1713 гадох), у якім, аднак, не падавалася назвы трэцяй (летувіскай) мовы<ref>Szyrwid K. [https://books.google.by/books?id=-PZPAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Dictionarium trium linguarum]. — Vilna, 1713.</ref> (хоць выдадзены ў 1683 годзе таксама пры Віленскай езуіцкай акадэміі першы друкаваны слоўнік [[Латыская мова|латыскай мовы]] дакладна падаваў назву гэтай мовы ўжо ў самім сваім назове — «Dictionarium Polono-Latino-Lottavikum…»), вынікам чаго стала наступнае дадатковае азначэньне ў шэрагу навуковых працаў XIX ст.: «''польскі, лацінскі і жамойцкі''» ({{мова-la|Poln. Lat. et Samogiticae|скарочана}}<ref name="Kiopen-1827-103">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб, 1827. С. 103.</ref><ref>Adelung J. H. Mithridates, oder allgemeine Sprachenkunde. Band 2. — Berlin, 1809. [https://books.google.by/books?id=o6kKAQAAIAAJ&pg=PA709&dq=Dictionarium+trium+linguarum+Samogiticae&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisnYrN2uj0AhVeiv0HHY3MDIgQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=Dictionarium%20trium%20linguarum%20Samogiticae&f=false S. 709].</ref><ref>Magazin, herausgegeben von der Lettisch-Literarischen Gesellschaft. — Mitau, 1828. S. 65.</ref>, {{мова-de|Das lateinisch-polnisch-samogitische Wörterbuch|скарочана}}<ref>Winkelmann E. Bibliotheca Livoniæ historica. — St. Petersburg, 1870. [https://books.google.by/books?id=IdXEOzDAQz4C&pg=PA45&dq=in+samogitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiw1-eptun1AhUxSPEDHQJbB544ggEQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=in%20samogitischen%20sprache&f=false S. 45].</ref>) — як і ў некалькіх каталёгах бібліятэк на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага ({{мова-pl|«Synonima Polsko Łacinsko Żmuycka»|скарочана}} ў [[Вільня|Вільні]]<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 120.</ref>, {{мова-la|«Synonyma Latino-Polono-Samogitica»|скарочана}} ў [[Слонім]]е<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WxIHAQAAIAAJ&dq=%C5%BCmudzki+vie%C5%A1ajame&focus=searchwithinvolume&q=synonyma+latino P. 115].</ref>, {{мова-pl|«Dykcyonarz Łacinsko-polski i Zmudzki»|скарочана}} ў [[Крэтынга|Крэтынзе]]<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 186.</ref>), тым часам у каталёзе бібліятэкі Віленскага езуіцкага навіцыяту (1748 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 117.</ref> і ў кнізе езуіцкага гісторыка [[Станіслаў Растоўскі|Станіслава Растоўскага]] (1768 год) гэты слоўнік азначаўся як «літоўскі»{{Заўвага|{{мова-la|«Dictionarium Polono Latino Lituanicum»|скарочана}}}}. Першая на тэрыторыі ВКЛ летувіская [[граматыка]] выйшла ў 1737 годзе пры Віленскай езуіцкай акадэміі і мела назву «''Лучнасць моваў Літвы, апісаная паводле граматычных законаў галоўнага дыялекту гэтага княства. І да карыстаньня старанным нэа-[[Палямонавічы|палямонам]] прызначаная з дазволу старэйшых''»<ref>[https://web.archive.org/web/20230106184619/http://www.litviny.net/104310881072108410721090108010821080-1089108310861074107210881080-10861087108010891072108510801077-11031079109910821072.html Граматыкі і слоўнікі летувіскай мовы паводле крытыка канцэпцыі літвінізму летувіскага гісторыка Томаса Баранаўскага]{{ref-ru}}</ref> ({{мова-la|Universitas Linguarum Litvaniae in Principali Ducatus Ejusdem Dialecto Grammaticis Legibus Circumscripta. & in obsequium Zelorum Neo-Palaemonum Ordinata Permissu Superiorum|скарочана}}). Як і ў выпадку выдадзенага езуітамі слоўніка, праз фактычны брак у назове граматыкі назвы летувіскай мовы (хоць выдадзеная таго ж году граматыка латыскай мовы дакладна пазначала назву мовы ў назове — «Lotavica Grammatica…») у [[Рыга|рыскім]] навуковым выданьні 1844 году яе азначылі як «граматыку жамойцкай мовы» ({{мова-de|«eine Grammatik der schamaitischen (schmudischen) Sprache»|скарочана}})<ref>Magazin, hrsg. von der Lettisch-Literärischen Gesellschaft. Band 7, 1844. [https://books.google.by/books?id=xOtOAAAAcAAJ&pg=RA2-PA31&dq=schamaitischen+sprache&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjBp7b-8Ob1AhUOP-wKHTPfB244FBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=schamaitischen%20sprache&f=false S. 31].</ref>. Прытым азначэньне выдаўцамі-езуітамі жамойцкай (летувіскай) мовы як «''галоўнага дыялекту Літвы''» абсалютна не адпавядала рэчаіснасьці, што прызнае летувіскі мовазнаўца [[Зігмас Зінкявічус]]: напраўду, палітычная, эканамічная, сацыяльная і культурная сытуацыя ў ВКЛ не была прыхільнай да летувіскай мовы, якая была загнаная «''ў найніжэйшую клясу ва ўласнай айчыне''» — «''для летувіскай мовы сытуацыя была катастрафічнай, ёй не давалі разьвівацца, выштурхоўвалі з агульнага ўжытку ды й друкаваць пісьмовыя тэксты па-летувіску было цяжка''»<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 244.</ref><ref name="Kascian-2009"/>. Першы летувіскі [[Буквар|лемантар]] у ВКЛ выйшаў з друку паміж 1759—1761 гадамі (захаваліся выданьні 1763 і 1766 гадоў) і меў назву «''Навука чытаньня пісьма польскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszto lękiszko del mazu waykialu|скарочана}} = {{мова-pl|Nauka czytania pisma polskiego dla małych dziatek|скарочана}}){{Заўвага|У выданьні 1783 году ён застаўся бяз польскай моўнай часткі і польскага назову, але ўжо з пазначэньнем у назове «''летувіскага пісьма''»: «''Навука чытаньня пісьма летувіскага для малых дзетак''» ({{мова-lt|Moksłas skaytima raszta lietuwiszka dieł mazu wayku|скарочана}})<ref name="Dziarnovic-2011"/>, тым часам у каталёзе бібліятэкі кляштару бэнэдыктынак у [[Гарадзішча (вёска, Пінскі раён)|Гарадзішчы]] ([[Пінскі павет|Піншчына]]), складзеным паміж 1783—1790 гадамі, асобнік летувіскага лемантара азначылі як «''Мокслас або лемантар жамойцкай мовы''» ({{мова-pl|«Moksłas czyli Elementarz Zmudzkiego Ięzyka»|скарочана}})<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 183.</ref>, таксама ў складзеным [[Адукацыйная камісія|Адукацыйнай камісіяй]] у 1773—1774 гадох інвэнтары Віленскай езуіцкай акадэміі адзначалася 100 асобнікаў «''жамойцкага лемантара''» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 266.</ref>. Апроч таго, «жамойцкімі» ({{мова-pl|«Elementarz żmudzki»|скарочана}}) азначаліся перавыданьні гэтага лемантара ў першай палове XIX стагодзьдзя<ref>Lietuvos TSR bibliografija. T. 1. — Vilnius, 1969. P. 269.</ref>}}. Тым часам існуюць зьвесткі, што яшчэ ў 1752 годзе ў Віленскай друкарні францішканаў выдалі «Лемантар жамойцкі», аднак яго асобнікі не захаваліся да сёньня<ref name="Dziarnovic-2011">[[Алег Дзярновіч|Дзярновіч А.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/dziarnovich/47/%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0_%D1%9E_%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BC_%D0%9A%D0%BD%D1%8F%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5_%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%BC.html Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім] // Палітычная сфера. № 16—17 (1—2), 2011. С. 115—143.</ref>.
{{Падвойная выява|справа|PEDELIS MIROS Saldźiausi medi Kriźiaus JESUSA Pona Sawimp turis inriszta (in Lithuanian language) by Vincentas Karafa, Vilnius, 1746.jpg|89|Ziwatas Pona yr Diewa musu Jezusa Christusa... o dabar wieł… Ziamaytyszka ysztumocitas yr drukowatas (1787).jpg|125|Летувіскія кнігі (Вільня, 1750 г. і [[Супрасьля]], 1787 г.), мова якіх на вокладках азначаецца як жамойцкая}}
Сярод летувіскіх кніг XVIII ст., друкаваных у Вільні, [[Варшава|Варшаве]] і [[Супрасьля|Супрасьлі]], большасьць азначаліся як выдадзеныя на «жамойцкай мове» («мове жамойтаў»), а адзіную кнігу, дзе ў назове сьцьвярджалася «літоўская мова», выдалі ў 1772 годзе ў друкарні Віленскай езуіцкай акадэміі. Увогуле, факт масавага і традыцыйнага называньня ў Вялікім Княстве Літоўскім мовы летувісаў (у тым ліку мовы [[Прускія летувісы|прускіх жамойтаў]] у г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»{{Заўвага|Хоць у Прусіі мову жамойтаў з 1579 году пачалі называць вынятна «літоўскай», аднак пры перадруку ў Расейскай імпэрыі пруска-летувіскай кнігі «Prastas Pamokslas per Klausimus ir per Atsakymus» (упершыню выйшла з друку ў 1780 годзе, без пазначэньня ў назове і тэксьце назвы мовы) яе новы выдавец, выхадзец з колішняй Рэчы Паспалітай Ян Юры Ляховіч азначыў гэтую кнігу як «''на чыстую жамойцкую мову... перакладзеную''» ({{мова-lt|«ant czista zemajtiszka Liežuwy... iszgulde»|скарочана}})<ref>Biržiška V. Aleksandrynas: senųjų lietuvių rašytojų, rašiusių prieš 1865 m., biografijos, bibliografijos ir biobibliografijos. T. 2. — Čikaga, 1963. [https://archive.org/details/birziska-aleksandrynas-t.-2-1963_202012/page/153/mode/2up?q=zemajtiszka P. 154].</ref>}}) ''жамойцкай'' засьведчылі: нямецкі філёляг і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Абрагам Пэнцэль||de|Abraham Jakob Penzel}} у «Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur» (1781 год) — "''…шмат ["літоўскіх" кніг, якія аўтар прывёз у мясцовую бібліятэку з [[Кёнігзбэрг]]у] дадалося зь Вільні <…> дзе яна ["літоўская мова" — паводле прускіх кніг] называецца жамойцкай, бо гэтай мовай гавораць не ўва ўсім Вялікім Княстве Літоўскім, а толькі ў яго правінцыі, якая завецца Жамойцю''"{{Заўвага|{{мова-de|«Ich habe viel Litauisches, Lettisches, und Estonisches aus Königsberg mitgebracht; die zwey letztern Fächer nicht, aber das erstere sehr stark aus Wilna vermehrt, welches um desto merkwurdiger ist, weil das Litauische, welches man hier spricht, (man nennt es Samogitisch, weil diese Sprache nicht im ganzen Großherzogthum Litauen, sondern nur in der Provinz, die den Nahmen Schamaiten, Samogitia, führt, gesprochen wird,) merklich vom preußischen Dialekt abweicht, und theils mit rußischen, theils lettischen Worten durchspickt ist»|скарочана}}}}<ref>Journal zur Kunstgeschichte und zur allgemeinen Litteratur. 10. Theil, 1781. [https://books.google.by/books?id=mslbAAAAcAAJ&pg=PA236&dq=man+nennt+es+Samogitisch&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi3ytrc5uj0AhUBh_0HHQKID4MQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=man%20nennt%20es%20Samogitisch&f=false S. 236].</ref> — і нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Фатэр||en|Johann Severin Vater}} у сваёй працы «Die Sprache der alten Preussen» (1821 год) — "''У мясцовасьцях, дзе жылі надровы і скалвы ["Малая Летува"]… да гэтага часу захавалася літоўская мова; там ёсьць друкаваныя біблія, граматыкі, слоўнікі, і менавіта яна вядомая ў пэўнай ступені вынятна пад імем літоўскай, у той час як у колішнім Вялікім Княстве Літоўскім мае назву жамойцкай''"{{Заўвага|{{мова-de|«In den Gegenden, wo ehemals die Nadrauer und Schalauer wohnten, d. i. von Memel, Tilse, Ragnit, Insterburg bis Gumbinnen, hat sich noch bis auf den heutigen Tag der Gebrauch der Litthauischen Sprache erhalten; die Bibel, Sprachlehren, Wörterbücher sind in derselben gedruckt, und sie ist es, welche gewissermassen ausschliesslich unter dem Namen der Litthauischen bekannt ist, während die des ehemals Grossherzogl. Litthauens den Namen der Schamaitischen führt»|скарочана}}}}<ref>Vater J. S. Die Sprache der alten Preussen. — Braunschweig, 1821. [https://books.google.by/books?id=bpJJAAAAcAAJ&pg=PR12&dq=den+Namen+der+Schamaitischen&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiSldqi1ej0AhVvgf0HHchpCSEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=den%20Namen%20der%20Schamaitischen&f=false S. XII].</ref>). Пра папулярнасьць разуменьня нелетувіскім жыхарствам ВКЛ мовы летувісаў як жамойцкай, сярод іншага, сьведчаць каталёгі літоўскіх бібліятэк: пры [[Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар францішканаў (Вільня)|Віленскім францішканскім кляштары]] (1797 год), дзе захоўваўся вялікі збор летувіскіх кнігаў<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 180.</ref> — «Каталёг кніг у мовах жамойцкай, рускай, габрэйскай, арабскай, грэцкай і нямецкай» ({{мова-pl|Katalog ksiąg w Języku Zmudzkim, Ruskim, Hebrayskim, Arabskim, Greckim i Niemieckim|скарочана}})<ref>Lietuvos TSR aukstuju mokyklu mokslo darbai. Nr. 33—34, 1998. [https://books.google.by/books?id=szAPAQAAMAAJ&q=jezyku+zmudzkim&dq=jezyku+zmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjwzd_A7OH0AhUSSvEDHQBMA0cQ6AF6BAgMEAI P. 33.]</ref>, пры [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскім унівэрсытэце]] (1772 год), дзе адзіная цалкам летувіская кніга азначалася як выданьне на «жамойцкай мове» ({{мова-la|«Samogitico idiomate»|скарочана}})<ref>Catalogus Auctorum Ordine Alphabetico dispositus in Bibliotheca Collegii Academiae Vilnensi S. I. reperibilium. — Vilnae, 1772. [https://virtus.mb.vu.lt/en/p/69/ P. 69].</ref>, пры [[Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)|Берасьцейскім трынітарскім кляштары]], дзе адзіная кніга на летувіскай мове азначалася як «жамойцкая кніга»<ref>Pacevičius A. Vienuolynų bibliotekos Lietuvoje 1795—1864 m. — Vilnius, 2005. P. 184.</ref>, ды іншыя. У адказ на падобныя сьведчаньні Зігмас Зінкявічус высоўвае гіпотэзу, нібы ўсходні варыянт летувіскай мовы — «пісьмовая літоўская мова» (у адрозьненьне ад заходняга варыянту летувіскай мовы — «пісьмовай жамойцкай мовы», беспасярэднім працягам якой стала сучасная летувіская мова) — цалкам зьнік яшчэ ў пачатку XVIII стагодзьдзя<ref>Zinkevičius Z. History of the Lithuanian Language. — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1998. P. 245.</ref><ref name="Kascian-2009"/>.
{{Падвойная выява|справа|Ziemaytiszki (1793).jpg|106|Ziemaytiszki (1793) (2).jpg|108|Лацінска-польска-жамойцкія слоўнікі месяцаў з кніг, надрукаваных у Вільні ў 1793 годзе}}
Сучасны менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, які мяркуе, што назва «ліцьвіны» ў першым пэрыядзе Вялікага Княства Літоўскага (да [[Крэўская унія|Крэўскай уніі]]) была назвай мясцовай эвангелісцкай канфэсійнай супольнасьці і ўласна «Літоўскім» Вялікае Княства ад самага яго стварэньня назвалі менавіта з такім канфэсійным сэнсам, зазначае: «''[[Балтыйскія мовы|Балтыйская]] тэорыя не адлюстроўвае ніякія гістарычныя рэаліі, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня езуітаў проці літоўскай Рэфармацыі і палітычнай моцы літоўскага гаспадарства. Разам з разбуральнай праграмай Контрарэфармацыі, распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] [[Германскія мовы|германскае]] шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы вынятна [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>.
[[Файл:Widaw in German, Vilna in Italian, Wilenski in Lithuanian (Belarusian), Wilna in Polish, Vilne in French, Vilna in Latin (V. Coronelli, 1690) (2).jpg|значак|Фрагмэнт мапы [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]] ([[Вэнэцыянская рэспубліка|Вэнэцыя]], 1690 г.) з назвамі [[Вільня|Вільні]] на розных мовах: ''Widaw'' на нямецкай, ''Vilna'' на італьянскай, ''Wilenski'' [горад, замак] на літоўскай ([[Старабеларуская мова|беларускай]] — мове [[ліцьвіны|ліцьвінаў]]<ref>[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — {{Менск (Мінск)}}: Энцыклапедыкс, 2002. С. 147.</ref>), ''Wilna'' на польскай, ''Vilne'' на францускай, ''Vilna'' на лаціне<ref name="Briedis-2009">Briedis L. Vilnius: City of Strangers. — Central European University Press, 2009. P. 15.</ref>]]
У гістарычных крыніцах XVII—XVIII стагодзьдзяў пашырылася азначэньне жыхароў пераважна [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]] (яе заходняй часткі) як [[Старалітва|«старалітвы» («старой літвы», «стараліцьвінаў»)]], прытым неаднаразова адзначалася беспасярэдняя повязь старалітвы з [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінамі]]: «''старажытныя ліцьвіны, г. зн. русіны''» ({{мова-la|«Antiqui lithuani, id est ruteni»|скарочана}}) ([[Сьвір (мястэчка)|Сьвір]], 1689 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 261—262.</ref>, «''старыя русіны або старалітва''» ({{мова-la|«Rutheni Veteres, seu Stara Litwa»|скарочана}}) ([[Ваверка]], 1692 год)<ref>Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 264.</ref>, «''русіны…, званыя старажытнымі [[Яцьвягі|яцьвягамі]] або іншым імем — па-народнаму „Старая Літва“''» ({{мова-la|«Ruthenorum…, dicti antigui Jadźwingowie vel alio nomine populariter Stara Litwa»|скарочана}}) ([[Чарнаўчыцы]], 1721 год)<ref name="Ališauskas-2016-301">Ališauskas V. Baltų religijos ir mitologijos reliktai Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje (XIV—XVIII a.). — Vilnius: Lietuvių katalikų mokslo akademija, 2016. P. 301.</ref>.
Народжаны на [[Падляшша|Падляшшы]] этнограф-[[Ордэн дамініканаў|дамініканін]] Канты Багінскі, які паводле вынікаў сваіх падарожжаў Жамойцю каля 1780 году склаў «Хараграфію або апісаньне сьвятой Жамойці» ({{мова-pl|«Chorografia czyli opisanie Żmudzi świętej»|скарочана}}), зьвяртаў увагу на тое, што жамойты ў тыя часы працягвалі надзвычай зацята трымацца ўласнай мовы і зусім не паддаваліся моўнай асыміляцыі: «''Жамойцкая мова ні сёе, ні тое. Гавораць на ёй у кожным павеце, у кожнай парафіі іначай… Аднак яе гэтак кахаюць жамойты, што зусім ня любяць тых, хто яе ня ведае… Гэта ёсьць найбольшай прычынай простасьці і ня добрай адукацыі жамойцкай моладзі, што ня хоча пакінуць сваёй баламутнай мовы і паказацца на сьвет''»<ref>Athenaeum : pismo poświęcone historyi, literaturze, sztukom, krytyce i.t.d. T. 4, 1845. [https://polona.pl/item/athenaeum-pismo-poswiecone-historyi-literaturze-sztukom-krytyce-i-t-d-oddzial-5-t,MTEwMDEyODg3/138/#info:metadata S. 139].</ref>. А ў 1851 годзе адзначалася, што сярод жамойтаў здаўна бытуе старажытны пахавальны абрад — сьпяваць нябожчыку, што яго больш ня будуць прыгнятаць іншыя народы, у тым ліку ліцьвіны<ref>Przyjaciel Domowy. Nr. 1, 1851. S. 3.</ref><ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 45.</ref>.
Швэдзкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёган Тунман||en|Johann Erich Thunmann}} у сваёй працы «Дасьледаваньні старажытнай гісторыі некаторых паўночных народаў» (Бэрлін, 1772 год) зазначаў наконт паходжаньня «лецкіх народаў» (летувісаў і латышоў), што паўднёва-заходняя Русь, Літва, большая частка Прусіі і Польшчы былі пачатковым месцам пражываньня славянаў або [[Вэнэды|вэнэдаў]] і што «леты», якія насяляюць частку гэтых краін — гэта «''не асобны народ, не старажытная нацыя, а славяне, зьмяшаныя зь [[Фіна-вугорскія народы|фінамі]] і [[Готы|готамі]]''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die erste betrift den Ursprung der alten Preußen und übrigen Lettischen Völker. Das südwestliche Rußland, Litauen, und der größte Theil von Preußen und Polen, ist der ursprüngliche Wohnsitz der Slawe oder Wenden gewesen. Die Letten, welche jetzt ein Stück von diesen Ländern bewohnen, sind kein eigenes Volk, keine alte Nation, sondern Slawen, vermischt mit Finnen und Gothen»|скарочана}}}}<ref>Thunmanns M. J. Untersuchungen über die alte Geschichte einiger Nordischen Völker. — Berlin, 1772. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=E9hAAAAAcAAJ&q=keine+alte+Nation+Slawen+Finnen+Gothen#v=snippet&q=keine%20alte%20Nation%20Slawen%20Finnen%20Gothen&f=false S. V].</ref>{{Заўвага|Сучасная [[генэтыка]] сьцьвярджае блізкасьць летувісаў і латышоў да [[Фіна-вугорскія народы|фінска-вугорскіх народаў]]: «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, фіна-вуграў, гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''» ({{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}.
== Расейская імпэрыя ==
=== Атаясамліваньне літоўскага з жамойцкім ===
{{Асноўны артыкул|Ліцьвякі}}
[[Файл:Jistoriję Justinaus parguldę Isz Łotynû kałbôs i Żæmaitiû K. Daugkientys metusî (1798, 1834-36).jpg|значак|Летувіскі пераклад [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]] «''з лацінскай мовы на жамойцкую''» (1834—1836 гг., з мэтай фальсыфікацыі больш раньняга часу стварэньня падпісаны «1798 г.»)]]
Выдадзены ў 1787 годзе афіцыйны агляд [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]] (перавыдаваўся ў 1793 годзе), хоць і называў ўтвораныя на [[Першы падзел Рэчы Паспалітай|анэксаваных]] землях [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] [[Магілёўскае намесьніцтва|Магілёўскае]] і [[Полацкае намесьніцтва|Полацкае]] намесьніцтвы «[[Белая Русь|Беларусьсю]]», але азначаў жыхароў гэтых намесьніцтваў «''палякамі і [[Ліцьвіны|літвой]]''»<ref>Плещеев С. И. Обозрение Российской империи в нынешнем ее новоустроенном состоянии. — СПб., 1787. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Wa5iAAAAcAAJ&dq=%22%22%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8+%D0%B8+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22+%D0%BF%D0%BB%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%B5%D0%B2&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=snippet&q=%22%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%22&f=false С. 73, 76].</ref> (паводле гісторыка [[Леанід Лыч|Леаніда Лыча]], тэрмін «палякі» тут ужылі хутчэй за ўсё дзеля таго, каб паказаць прыналежнасьць часткі насельніцтва да каталіцтва<ref>[[Леанід Лыч|Лыч Л.]] Руская культура ў Беларусі: праблемы гарманічнага суіснавання з нацыянальнай // [[Наша слова]]. [http://pawet.net/ns/2012/34/%E2%84%96_34_(1081).html № 34 (1081), 22 жніўня 2021 г.]</ref>). Выдадзенае ў 1787 годзе на загад маскоўскай гаспадыні [[Кацярына II|Кацярыны II]] «Кароткае землеапісаньне Расейскай дзяржавы» паведамляла, што «''літва [насяляе] Полацкае і Магілеўскае [намесьніцтвы]''»<ref>Гакман И. Краткое землеописание Российского государства. — СПб, 1787. [https://books.google.by/books?id=RmtYAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&f=false С. 46].</ref>, таксама выдадзены ў 1788 годзе «Новы і поўны геаграфічны слоўнік Расейскай дзяржавы або Лексыкон» падаваў наступнае азначэньне: «''літва — гэта народ, які насяляе Полацкае і Магілёўскае намесьніцтвы''»<ref>Максимович Л. Новый и полный географический словарь Российскаго государства, или, Лексикон. Ч. 3. — М., 1788. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=L3BpAAAAcAAJ&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0#v=onepage&q=%D0%B4%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0&f=false С. 22].</ref>. А выдадзенае ў 1799 годзе пры [[Расейская акадэмія навук|Расейскай акадэміі навук]] «Апісаньне ўсіх народаў, якія насяляюць Расейскую дзяржаву» засьведчыла папулярнасьць у тыя часы меркаваньня пра этнічную блізкасьць [[Ліцьвіны|ліцьвінаў (літоўцаў)]] і [[Русіны|русінаў (русаў)]]: «''літоўцы — старажытнае племя русаў… гэты народ у пляне сваіх звычаяў, павер’яў, ладу жыцьця, адзеньня і нораваў мае падабенства часткова з палякамі і маларосамі, а часткова зь вядомымі плямёнамі старажытных русаў, што жывуць у Расеі''»<ref>Георги И. Г. [https://elib.rgo.ru/safe-view/123456789/212380/1/MDAwMDAwMDdfR2VvcmdpIEkuSS4gT3Bpc9CwbmllIHZzZWtoIG9iaXTQsHl1c2hjaGlraCB2IFJvc3NpeS5wZGY= Описание всех обитающих в Российском государстве народов их житейских обрядов, обыкновений, одежд, жилищ, упражнений, забав, вероисповеданий и других достопамятностей]. Ч. 4. — СПб, 1799. С. 385.</ref>. Прытым працягвала захоўвацца разьмежаваньне паміж ліцьвінамі і [[Жамойты|жамойтамі]]: у сьпісах ураднікаў-[[Базыляны|базылянаў]] Віленскай уніяцкай мітрапаліцкай япархіі за 1815 год поруч зь «літоўскімі ўраджэнцамі» і «літоўскай нацыяй» (пад якімі выступаюць жыхары [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]<ref>[[Сьвятлана Марозава|Марозава С.]] Етос Унійної Церкви та національна ідентичність білорусів у XIX столітті // Ковчег. Науковий збірник статей з церковної історії. Ч. 4, 2003. [https://books.google.by/books?id=pS8QAQAAIAAJ&q=1815+%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22+%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%87%D1%83%D0%BA&dq=1815+%22%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22+%D0%BA%D0%BE%D1%82%D0%BB%D1%8F%D1%80%D1%87%D1%83%D0%BA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjuwrjhwLP8AhUowQIHHXLRCz8Q6AF6BAgHEAI С. 119].</ref>) адзначаліся «самагіцкі ўраджэнец» і «самагіцкая нацыя»<ref>Описание документов архива западнорусских униатских митрополитов. Т. 2. — СПб., 1907. С. [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&pg=PA701&dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9&f=false 696], [https://books.google.by/books?id=ecEYAAAAYAAJ&pg=PA701&dq=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiBo4zZ0aj8AhWSiP0HHYROCiQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%B8%22&f=false 701].</ref>. Яшчэ ў 1804 годзе [[Віленскі ўнівэрсытэт]] прызначыў спэцыяльных візытарараў у школы [[Віленская губэрня|Віленскай]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] губэрняў, сярод абавязкаў якіх значылася (пункт 10): «''Візытатар у абедзьвюх гэтых губэрнях мае даведацца падрабязна пра Самагіцкую (Жмудзкую) мову, дзе і як далёка сягае яе ўжываньне, заўважаючы асаблівыя пра яе зьвесткі; таксама мае даручыць і школьным станам старанна зьбіраць усе падрабязнасьці, якія маглі б растлумачыць паходжаньне гэтай мовы і яе ўласьцівасьці, праз што можна было б выразьней даведацца пра гісторыю таго народа, якому гэта мова была прыродная; сабраныя ж заўвагі пра яе, пісаньні, песьні ды іншае на гэтай мове маюць быць дасыланыя ва Ўнівэрсытэт''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Визитатор в обоих сих губернях не оставит в продолжение своего обозрения осведомляться подробно о Самогитском (Жмудском) языке, где и как далеко простирается его употребление, замечая сам особенные об нем известия; равным образом имеет препоручить и училищным сословиям прилежно собирать все подробности, кои могли бы объяснить происхождение сего языка и его собственность или свойство, чрез что можно бы явственнее узнать историю того народа, коему оный язык был природный; собранные жа замечания об нем, писания, песни и проч. на сем языке имеют быть присылаемы в Университет»|скарочана}}}}<ref>Сборник распоряжений по Министерству народного просвещения. Т. 1. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=WNdHAQAAMAAJ&pg=PP7&dq=%22%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A+%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0gNnuvLr8AhWJi_0HHczoDYcQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%A3&f=false С. 36].</ref><ref>Алфавитный указатель к Сборнику распоряжений по Министерству народного просвещения. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?id=ZfclAAAAYAAJ&pg=PA77&dq=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiz85S8u7r8AhVJtaQKHXj1CMUQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&f=false С. 78].</ref>.
Тым часам яшчэ ў 1796 годзе, па [[Трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцім падзеле Рэчы Паспалітай]] улады Расейскай імпэрыі ўлучылі гістарычна адасобленае ад [[Літва|уласна Літвы]] колішняе [[Жамойцкае староства]] ў склад [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], а з 1801 году — [[Віленская губэрня|Літоўска-Віленскай губэрні]], прытым [[Менская губэрня|Менская]], [[Віцебская губэрня|Віцебская]] і [[Магілёўская губэрня|Магілёўская]] губэрні ў сваіх назвах не атрымалі азначэньня «Літоўскія». Зь іншага боку, маскоўскія гаспадары [[Павал I]] (1796—1801) і [[Аляксандар I Раманаў|Аляксандар I]] (1801—1825) не перашкаджалі [[палянізацыя|палянізацыі]] колішняга Вялікага Княства Літоўскага (як зазначае польскі дасьледнік [[Рышард Радзік]], татальная палянізацыя літоўскай шляхты адбылася па падзелах Рэчы Паспалітай, як культурная рэакцыя на палітычнае змаганьне з Расейскай імпэрыяй<ref name="Katlarcuk-2003"/>), што значна ўзмацніла тагачасныя культурна-ідэйныя ўплывы палякаў на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|літоўскіх (беларускіх) землях]]. У 1808 годзе былы езуіт [[Францішак Ксавэры Богуш]] выдаў у [[Варшава|Варшаве]] кнігу «Аб пачатку народу і мовы літоўскай» ({{мова-pl|«O początkach narodu i języka litewskiego»|скарочана}}), дзе атаясаміў ліцьвінаў з [[Прускія летувісы|прускімі летувісамі]] (з спасылкамі на кнігі, выдадзеныя ў г. зв. «[[Малая Летува|Малой Летуве]]»)<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 4, 12, 64, 94, 146.</ref> і, адпаведна, літоўскую мову — з жамойцкай, якую заклікаў зрабіць мовай высокай культуры{{Заўвага|У гэтай сваёй публікацыі Богуш, увогуле, заявіў, што «''літоўская мова адрозьніваецца ад славянскай''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 96.</ref> і двойчы паўтарыў, што «''жамойцкая мова дакладна такая ж самая, як літоўская, часам адрозьніваецца вымаўленьнем, але гэтая розьніца меншая, чым паміж вялікапалякам і мазурам''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 58—59, 106.</ref>, а далей фактычна засьведчыў уласнае даволі кепскае веданьне летувіскай мовы (на што зьвярнулі ўвагу яшчэ ў 1875 годзе<ref>Karłowicz J. O języku litewskim // Rozprawy i sprawozdania z posiedzeń wydziału filologicznego Akademii Umiejętności. T. II. — Kraków, 1875. S. 144—145.</ref>), заявіўшы, што «''Жамойць называе сябе źiemaiten… <…> ліцьвіны… назвалі гэты край źiemaitis''»<ref>Bohusz X. M. O początkach narodu i języka litewskiego. — Warszawa, 1808. S. 59—60.</ref>}}. Тое, што летувізацыі спрыялі польскамоўныя аўтары (апроч Богуша, яшчэ [[Тадэвуш Чацкі]], [[Іяхім Лялевель]] ды іншыя), якія пачалі прыўзносіць балтыйскасьць з паганствам (летувіскасьць){{Заўвага|У першай палове XIX ст. пад уплывам пашыранага тады [[рамантызм]]у адзначалася тэндэнцыя [[міт]]алягізацыі гістарычнай спадчыны: некалькі аўтараў (найперш вядомы сваімі фальсыфікатамі [[Тэадор Нарбут]], які прыдумаў падрабязны пантэон «літоўскіх» паганскіх багоў ў рамках «[[Ацтэкі|ацтэцка]]-індыйскай» рэлігіі «ліцьвінаў», а таксама выхадзец з [[Валынь|валынскай]] шляхты [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі]], які выводзіў паходжаньне «ліцьвінаў» з [[Індыя|Індыі]] і паяднаў імёны «літоўскіх» паганскіх багоў з індускімі), пачалі ўзвышаць дахрысьціянскую, паганскую спадчыну Вялікага Княства Літоўскага, а разам зь ёй — балтыйскую меншасьць, якая найдаўжэй спавядала [[паганства]]. Гэтыя аўтары сьцьвярджалі: ўсё, што «літоўскае» — паганскае. Самі яны не валодалі летувіскай мовай, але імкнуліся выкарыстоўваць у сваіх творах асобныя летувіскія словы. На гэтым грунце ўжо пазьней дзеячы летувіскага нацыянальнага руху пачалі атаясамліваць Вялікае Княства Літоўскае вынятна зь летувісамі<ref name="Astraucou-2014">[[Сяргей Астравец|Астравец С.]] [https://www.svaboda.org/a/26711502.html З «Іліядай» пад падушкай], [[Радыё Свабода]], 26 лістапада 2014 г.</ref>}} і зьмяншаць уплывы [[Русь|Русі]] ў гісторыі Літвы, а таксама прапагандаваць сярод беларускамоўных сялянаў, нібы іхныя продкі былі летувісамі паводле паходжаньня<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 107—108.</ref>, адзначаў ужо ў 1869 годзе [[Ігнат Казлоўскі]]. Гэты ж аўтар паказваў, што летувізацыя ў той час адбылася праз парафіяльныя школы, дзе расейскія ўлады дазволілі выкладаньне па-летувіску, і касьцёл (найперш на тэрыторыі [[Жамойцкая дыяцэзія|Жамойцкай дыяцэзіі]], дзе перавага аддавалася ксяндзам з этнічнай Жамойці{{Заўвага|Сярод іншага, у 1907 годзе ў друку паведамлялася, што ксяндзоў, якія былі жмудзякамі-«літваманамі», таксама дасылалі ў [[Сьвянцяны]], [[Вярэнаў]] ды іншыя парафіі Віленскай дыяцэзіі — супраць пажаданьняў мясцовага насельніцтва<ref>Słowo. Nr. 1, 1907. [https://polona.pl/item/slowo-r-26-nr-1-1-stycznia-1907,MTU3NzE1MDc/1/#info:search:zmudziaki S. 2].</ref>}})<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 104—106.</ref>. Ён жа зьвяртаў увагу на сьведчаньне [[Уладзіслаў Сыракомля|Людвіка Кандратовіча (Уладзіслава Сыракомлі)]]<ref>Syrokomla W. Wycieczki po Litwie w promieniach od Wilna. T. 2, (Do Oszmiany — do Kiernowa — do Kowna). — Wilno, 1860. S. 96.</ref>, што пры мяшаным шлюбе (жонка — летувіска, муж — беларус{{Заўвага|Прытым адваротнага варыянту мяшаных шлюбаў (жонка — беларуска, муж — летувіс) летувісы ўнікалі}}) дзеці выхоўваліся па-летувіску{{Заўвага|Тым часам у выпадку заселенай [[Латышы|латышамі]] [[Курляндыя|Курляндыі]] (т.б. па-за арэалам расьсяленьня летувісаў) этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] засьведчыў, што «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітавана з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>}} альбо ўся радзіна магла палянізавацца, бо польская мова выконвала ролю пасярэдніка<ref>Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. С. 107.</ref> (іншы аўтар пры апісаньні летувісаў, якіх ён называў [[Жмогусы|жмогусамі]], адзначаў іхную прагу вывучыць сваіх сыноў на ксяндзоў, а таксама надзвычайную прывязанасьць да ўласнай мовы пры браку веданьня іншых моваў<ref>Kurjer Warszawski. Nr. 250, 1872. [https://polona.pl/item/kurjer-warszawski-r-52-nr-250-9-listopada-1872,MTEzMDA2NjE2/2/#info:search:zmogus S. 3].</ref>). Як сьведчыў Ігнат Казлоўскі, за яго часам жыхароў гістарычных [[Ковенскі павет (ВКЛ)|Ковеншчыны]] і [[Вількамірскі павет|Вількаміршчыны]], якія ўжывалі ў гутарцы дзьве мовы — беларускую і летувіскую, альбо іх сумесь, у якой дамінавала беларуская мова — палякі называлі «новымі літоўцамі», уласна жамойты называлі гэтых летувісаў «[[Гуды|гудамі]]» і не лічылі іх часткай летувіскага народу, а беларусы і каталіцкія сьвятары гэтых «новых літоўцаў» называлі [[Ліцьвякі|«ліцьвякамі»]]<ref name="Kazlouski-1869-105">Козловский И. Судьбы русского языка в Литве и на Жмуди // Вестн. Зап. России. Т. 4, кн. 12, 1869. [https://books.google.by/books?id=1pIZAAAAYAAJ&pg=RA8-PA243-IA46&dq=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiP4-CUktD5AhWSIMUKHeTcCTQQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B5%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%B3%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 105].</ref> (сугучна зь «[[Літвакі|літвакамі]]» — [[Жыды ў Беларусі|літоўскімі жыдамі]]<ref>Іофе Э. Літвакі // {{Літаратура/ЭГБ|4к}} С. 381.</ref>).
{{Падвойная выява|справа|Grammatyka języka żmudzkiego. Kałbrieda leźuwio źiamaytiszko (1832).jpg|107|Naujes moksłas skajtima raszta żemajtyszka diel mażun wajkun (1848).jpg|107|Выдадзеныя ў Вільні жамойцкія (летувіскія) «Граматыка жамойцкай мовы» (1832 г.) і лемантар «Новая навука чытаньня пісьма жамойцкага для малых дзетак» (1848 г.)}}
Гісторык мовы [[Сяргей Запрудзкі]] адзначае, што яшчэ ў пачатку XIX ст. тэрмін «літоўскі» ў розных мовах (як і «беларускі», «рускі» ды многія іншыя) меў «дыфузнае», няўстойлівае ў тэрміналягічным пляне значэньне і ня быў замацаваны за назвай мовы сучасных летувісаў<ref name="Zaprudzki-2013-85">[[Сяргей Запрудзкі|Запрудскі С.]] [https://web.archive.org/web/20211211192815/https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/57376/1/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D1%80%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D1%8B%20%D0%B1%D0%B5%D0%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B_81-111.pdf Назвы беларускай мовы ў працах даследчыкаў пачатку ХІХ ст.] // Беларуская мова і мовазнаўства: ХІХ стагоддзе / пад агул. Рэд. М. Прыгодзіча. — {{Менск (Мінск)}}: БДУ, 2013. С. 85.</ref>. Аднак па публікацыі Богуша (1808 год) адзначалася паступовая папулярызацыя меркаваньня пра тоеснасьць жамойцкага зь «літоўскім», што на раньнім этапе выявілася азначэньнем некаторых жамойцкіх кніг як выдадзеных на «летувіскай мове» або «летувіска-жамойцкай мове»{{Заўвага|1) «''Naujas Istatimas Jezaus Christaus Wieszpaties musu / lietuwiszku leżuwiu iszgulditas par Jozapa Arnulpa kunigaykszti Giedrayti wiskupa Żiemayciu, żenklinika s. Stanislowo''» (Вільня, 1816 г.), 2) «''Karawakas, arba Krzizius anioliszkas. Runku s. Tamosziaus isz Akwina iszpažintoia, zokana kaznadzieju, latiniszkay iszraszitas, ira baznicioy kunigu Daminikonu mieste Anagnios … Tas pats krizius czieši missyu szwętu, lietuviszkay iszgulditas''» (Вільня, 1817 г.), 3) «''Kielas kruwinas karalaus sopulu Jezusa Chrystusa brangu krauiu iszkłotas o eynantiems ant scieśliwos wiecznastes zmoniems kieleywems troksztantiems zinoty taiemnicios niewinnos mukos Wieszpaties Pona musu paroditas / ir su pazwaliimu wiresniu isz łankiszko ant lietuwiszko lieźuwie iszgulditas''» (Вільня, 1821 г.), 4) «''Jonas isz Swisłoczes krominikas wędrawois / lietuwiszku lieźuwiu iszgulditas kasztu yr storony par Jozapa Rupeyka kanaunika Płocka, klebona Szaduwos, źenklinika s. Onos''» (Вільня, 1823 г.), 5) «''Surinkimas dasekimu par mokintus źmonias, senowias amźiose tikray daritu apey bytes / o par kunigo Kluko kanauniko Kruszwickojo metuose 1780 Warszuwoje lenkiszkay yszdrukawotas, yr diel lenku yszdotas; o dabar pirmo siki ant leźuwio letuwiszkay-zemaytiszko, par kunigo Cypriono Juzapo Niezabitawski kanauninko Minskojo, prabaszcziu Welonos pargulditas yr metuose 1823 ing drukarnia diel yszspaudimo, ant kningu raszto, podatas''» (Вільня, 1823 г.)}}. Агучаны Богушам заклік зрабіць летувіскую мову мовай высокай культуры ўрэшце знайшоў падтрымку ў студэнта [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], народжанага на Жамойці селяніна [[Сыманас Даўкантас|Сыманаса Даўкантаса]], які ў 1822 годзе выдаў кнігу «Дзеяньні старажытных летувісаў і жамойтаў» («''Darbai senųjų lietuvių ir žemaičių''»), а па публікацыі ў 1830 годзе ліста вялікага князя [[Вітаўт]]а ад 1420 году, што вярнула зь нябыту назву [[Аўкштота]] і дазволіла вынайсьці «[[Аўкштайты|аўкштайтаў]]» (г.зв. «вышэйшых літоўцаў», абвешчаных «ўласна літоўцамі» — гістарычнымі ліцьвінамі) і такім спосабам атаясаміць зь ліцьвінамі жамойтаў (як «ніжэйшых літоўцаў»)<ref name="Panucevic-2014-169-279">{{Літаратура/Літва і Жамойць. Розныя краіны і народы|к}} С. 169, 279.</ref>{{Заўвага|Ужо ў 1855 годзе «Справочный энциклопедический словарь» зазначаў з удакладненьнем «''паводле найноўшых дасьледаваньняў''», што «''Жамойць ёсьць адным з двух плямёнаў, на якія падзяляецца Літва, і рэзка адрозьніваецца ад Літвы ўласнай''», з аналягічным удакладненьнем («''паводле найноўшых зьвестак''») паведамлялася колькасьць жамойтаў у Ковенскай губэрні, адзначаючы магчымасьць павялічэньня агульнай колькасьці жамойтаў за кошт летувісаў ({{мова-ru|«литвинов»|скарочана}}) [[Аўгустоўская губэрня|Аўгустоўскай губэрні]], якія «''ўжываюць жамойцкую мову''»<ref>Справочный энциклопедический словарь. Т. 4. — СПб., 1855. [https://books.google.by/books?id=jStCAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Spravo%C4%8Dnyj+%C4%97nciklopedi%C4%8Deskij+Slovar%27:+Izd.+K.+Kraja&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiu0N7P37D8AhUhg_0HHbmDCMQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8C&f=false С. 310—311].</ref>}}, новая праца Даўкантаса (1845 год) атрымала назву «Звычаі старажытных летувісаў — горнікаў і жамойтаў» («''Budą senowęs lёtuwiū, kalnienū ir žȧmajtiū''», сучаснае летувіскае «''Būdas senovės lietuvių, kalnėnų ir žemaičių''»), дзе наватворам «kalnienū» пазначаліся пазьнейшыя «аўкштайты»<ref>Martišiūtė-Linartienė A. [https://nullroute.lt/mirrors/texts/Liet_k_chrestomatija_11_klasei.pdf Elektroninė literatūros chrestomatija 11 klasei]. — Vilnius, 2011. P. 608.</ref>.
[[Файл:Lithuanian (1850).jpg|значак|Моўная мапа з этнаграфічнага атлясу ([[Лёндан]], 1850 г.): [[Ліцьвіны#Літоўская_мова|літоўская мова]] (''Lithuanian'') займае ўсю [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыю беларусаў]] (ад [[Горадня|Горадні]] да [[Смаленск]]у), [[Летувіская мова|жамойцкая мова]] (''Samogitian'') — этнічную тэрыторыю [[Летувісы|летувісаў]]]]
Гісторык [[Андрэй Катлярчук]] зьвяртае ўвагу на тое, што першы летувіскі бібліяграфічны слоўнік (1841 год) атрымаў назву «Бібліяграфічныя і літаратурныя ведамасьці аб вучоных жмудзінах»{{Заўвага|{{мова-pl|«Wiadomości biograficzne i literackie o uczonych Żmudzinach»|скарочана}}}}, што ёсьць адным зь сьведчаньняў тагачаснай няпэўнасьці саміх летувісаў ва ўласнай саманазьве<ref>Котлярчук А. С. Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 89.</ref>{{Заўвага|Як зазначае [[Андрэй Катлярчук]], «''парадокс гісторыі крыецца ў тым, што на этапе „нацыянальнага будаваньня“ новаэўрапейскіх народаў заўсёды існуе некалькі варыянтаў выбару этноніму і часта эліта ў якасьці вызначальнага абірае і замацоўвае менш абгрунтаваны з навуковага пункту гледжаньня''»}}. Тым часам патомны віленскі выдавец [[Адам Завадзкі]], у друкарні якога выходзілі кнігі на розных мовах, у тым ліку летувіскай, выдаў у 1858 годзе каталёг летувіскіх кніг, надрукаваных за 25 гадоў, пад назвай «Жамойцкія кнігі, выдадзеныя коштам і друкам Юзэфа Завадзкага»{{Заўвага|{{мова-lt|«Knigas žemajtiszkas iszduotas kasztu ir spaustuwi Jozapa Zawadskia»|скарочана}}}}. Польскі і беларускі пісьменьнік [[Адам Плуг]] (1823—1903) у 1875 годзе наступным спосабам ахарактарызаваў выдаваньне Адамам Завадзкім кніг па-летувіску: «''…таксама адзначу яшчэ пра адзін бок дзейнасьці Адама Завадзкага, пра які, апроч Вільні і Жамойці, мала хто ведае. Маю на ўвазе розныя выданьні на жамойцкай мове''»{{Заўвага|{{мова-pl|«…też będzie wspomnieć jeszcze o jednej stronie działalności Adama Zawadzkiego, o której poza Wilnem i Zmujdzią mało komu wiadomo. Mamy na myśli różne publikacje w języku żmujdzkim»<ref>Kłosy: czasopismo illustrowane, tygodniowe. Nr. 499, 1875. [https://polona.pl/item/klosy-czasopismo-illustrowane-tygodniowe-1875-t-20-nr-499-21-stycznia-dod,Nzk0MjIwOA/8/#info:search:%22publikacje%20w%20j%C4%99zyku%20%C5%BCmujdzkim%22 S. 42].</ref>|скарочана}}}}<ref>Romanowski A. Pozytywizm na Litwie: polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864—1904. — Kraków: Universitas, 2003. [https://www.google.com/search?tbm=bks&q=kt%C3%B3rej+poza+Wilnem+i+Zmujdzi%C4%85+ma%C5%82o+komu+wiadomo+.+Mamy+na+my%C5%9Bli+r%C3%B3%C5%BCne+publikacje+w+ S. 33].</ref>. Славуты навуковец-дасьледнік, геоляг і мінэроляг [[Ігнат Дамейка]] (1802—1889) у сваёй кнізе «Мае падарожжы», апісваючы інтэрнацыянальны склад [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|паўстанцкіх аддзелаў]], практычна ў кожным выпадку называў нацыянальную прыналежнасьць таго ці іншага афіцэра або жаўнера: ён дакладна выдзяляў «каронных» (г. зн. палякаў), жмудзінаў (сучасных летувісаў) і «''нашых ліцьвінаў''» (сучасных беларусаў)<ref>[[Станіслаў Лясковіч|Лясковіч С.]] [https://web.archive.org/web/20090924033606/http://dyatlovo.com/modules/content/index.php/ignat-dameika-naciy Да пытаньня нацыянальнага самавызначэньня Ігната Дамейкі] // Лідскі летапісец. № 19.</ref>. Беларускі пісьменьнік і перакладнік [[Вінцэсь Каратынскі]] (1831—1891) у сваім нарысе пра [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]] (1873 год) зазначаў, што той «''пераехаў на сталае месца жыхарства ў мястэчка [[Біржы]], у маяратны маёнтак свайго сваяка Міхала Тышкевіча, графа на Жмудзі''», дзе «''пачаў вучыцца па-жмудзінску зьбіраць народныя паданьні, песьні і прымаўкі''»<ref>Вінцэнт Каратынскі. Творы. — {{Менск (Мінск)}}, 1981. С. 138.</ref>. Ляўрэат [[Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры|Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры]] [[Генрык Сянкевіч]] (1846—1916), які меў літоўскае паходжаньне і часта бываў на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]], у сваім найбольш вядомым гістарычным рамане «[[Агнём і мячом (раман)|Агнём і мячом]]», напісаным у 1884—1888 гадох, апавядае пра літоўскага шляхціча Лонгіна Падбіпенту, які адзначаецца сваёй «''сьпеўнай літоўскай гаворкай''» — то бок гаворыць па-беларуску з тыповым беларускім фрыкатыўным «г» (напрыклад, «''Słuchać hadko''»), тым часам летувіскую мову (напрыклад, «''Padłas!''», «''Panas Kmitas''») ужывае пэрсанаж з характэрным імём «Жмудзін»<ref>Гацак М. Беларускамоўныя літвіны Генрыка Сянкевіча // Вольнае Глыбокае. № 9 (725), 27 лютага 2014. С. 5.</ref>. Народжаны ў [[Смаленск]]у географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Сяргей Меч||ru|Меч, Сергей Павлович}} адзначаў (у тым ліку на падставе ўласнай вандроўкі ў 1894 годзе), што ў басэйне [[Нёман]]у беларусы называюць сябе ліцьвінамі, тым часам [[Летувісы|летувісаў]] «''больш за ўсё ў Ковенскай і Віленскай губэрнях, дзе яны вядомыя пад імём жмудзінаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«…белорусы (которые зовут себя… литвинами) <…> всего больше литовцев в Ковенской и Виленской губерниях, где они известны под именем жмудин»|скарочана}}}}<ref>Меч С. Россия. Географический сборник для чтения в семье и школе. Изд. 11. — Москва, 1910. [https://books.google.by/books?id=k4I6AQAAMAAJ&pg=PA97&dq=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfg6jN3bf6AhXI4KQKHZadBoA4ChDoAXoECAoQAg#v=onepage&q=%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%83%D1%82%D1%8A%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8&f=false С. 97].</ref>. Беларускі этнограф і фальклярыст [[Павал Шэйн]] (1826—1900) пісаў: «''у гэты час селянін [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]], ня толькі беларус, але і жмудзін не пачне ні араць, ні вазіць гной, ні сеяць''»{{Заўвага|{{мова-ru|«В это время крестьянин Гродненской губернии, не только белорус, но и жмудин не начнет ни пахать, ни возить навоз, ни сеять»|скарочана}}}}<ref>Шейн П. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северозападного края. Т. 3. — СПб., 1902. [https://books.google.by/books?id=3J6-olFE1gwC&pg=PA243&dq=%D0%BD%D0%BE+%D0%B8+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8A+%D0%BD%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiRi_2Up-L5AhUL7rsIHZUcC3wQ6AF6BAgHEAI#v=snippet&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 243].</ref>. А фальклярыст і этнограф [[Міхал Федароўскі]] (1853—1923) засьведчыў пра [[Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)|Слонімскі павет]] Гарадзенскай губэрні: «''называе люд [беларускі]: сябе — [[Ліцьвіны|ліцьвінамі]], жмудзінаў — гіргатунамі''»<ref>Federowski M. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. 4. — Warszawa, 1935. S. 453.</ref>.
[[Файл:Congress Poland and Lithuanian governorates - by Alexander Voschinin - 1851 AD.jpg|значак|Мапа («Географический атлас Российской империи», 1851 г.)<ref>Географический атлас Российской империи [Карты] / Сост. на основании Высочайше утвержденного наставления 24 декабря 1848 года Александром Вощининым. — Санкт-Петербург: 1851. — 17 с.</ref>, дзе этнічная тэрыторыя беларусаў мае подпісы [[Ліцьвіны|«літоўцы»]] (на поўдзень ад [[Горадня|Горадні]] і [[Менск]]у) і «беларусы»]]
У 1827 годзе расейска-нямецкі навуковец {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн||ru|Кёппен, Пётр Иванович}} у сваёй кнізе «Аб паходжаньні, мове і літаратуры літоўскіх народаў» спрабаваў аспрэчыць апублікаваны ў 1822 годзе артыкул латыскага сьвятара-дасьледніка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Карл Ватсан|Карла Ватсана|de|Karl Friedrich Watson}}, які да «латыскіх народаў» ({{мова-de|«Lettischer Volksstamm»|скарочана}}) прылічваў латышоў, летувісаў і ўсіх беларусаў («крывічоў»)<ref name="Kiopen-1827-9-11">Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. [https://books.google.by/books?id=6FdcAAAAcAAJ&pg=PA5&dq=%D0%B2%D1%8A+%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8A+%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%A3+%D0%BF%D0%BE+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8+Zmogus&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjC9Kzphuz1AhUkQ_EDHYkhApoQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D0%B0%D0%BC%D0%B8%20&f=false 9]—11.</ref>. Таксама ён палемізаваў датычна назвы адпаведнай моўнай групы, сьцьвярджаючы «літоўскія мовы» і «літоўскія народы» замест прынятых у той час «латыскія мовы» і «латыскія народы»<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 32—36.</ref>, ужываючы, разам з тым, наступныя азначэньні: «''ўласна гэтак званая літоўская гаворка''», «''уласна гэтак званая літоўская мова''», «''уласна гэтак званыя літоўцы (жамойць?)''», «''уласна гэтак званая літоўская [гаворка] (або жамойцка-літоўская)''» ({{мова-ru|«собственно так называемое литовское наречие», «собственно так называемый литовский язык», «собственно так называемые литовцы (жмудь?)», «собственно так называемое литовское [наречие] (или жмудско-литовское)»|скарочана}}<ref>Кёппен П. И. О происхождении, языке и литературе литовских народов. — СПб., 1827. С. 29, 31, 33, 49, 77.</ref>){{Заўвага|Увогуле, тагачаснае даволі заблытанае разуменьне тэрміну «Літва» (з адасабленьнем «уласна Літвы» як ад Літоўскай Русі, так і ад Жамойці) засьведчыў у 1837 годзе расейскі гісторык і этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Сьнегіроў||ru|Снегирёв, Иван Михайлович}}: «''пад словам Літва разумеюцца два розныя плямёны, а менавіта: 1) Літва азначае Вялікае Княства Літоўскае ў найбольшым яго пашырэньні. А як уласная Літва, якая гаворыць сваёй мовай, складала найменшую частку насельніцтва; то пад Літвой разумелі Расіянаў, або Русінаў Вялікага Княства Літоўскага; 2) Літва — народ адрознага ад Славянаў племені, які гаворыць мовай нявысьветленага паходжаньня і вядомы ў [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] пад імём Жамойці. У польскіх пісьменьнікаў Літва часта ўжываецца замест Літоўскай Русі і замест Жамойці або Самагіціі''»<ref>Снегирев И. М. Руские простонародные праздники и суеверные обряды: Выпуск I. — Москва, 1837. [https://books.google.by/books?id=qQJnAAAAcAAJ&pg=PA244&dq=%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8+1837&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjnteDJ0pf0AhWWi_0HHXfhBkEQ6AF6BAgEEAI#v=snippet&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 94].</ref>}}. Аднак у 1829 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1830 годзе) расейскі пісьменьнік і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Палявы||ru|Полевой, Николай Алексеевич}} зазначаў: «''няма сумневу прылічваць сюды [да латыскіх народаў] крывічоў (цяперашніх ліцьвіна-русаў і беларусаў)''»<ref>Полевой Н. История русского народа. — Москва, 1829. [https://books.google.by/books?id=NANYAAAAcAAJ&pg=PA47&dq=%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE-%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjwq6Hr1Jb6AhUlgP0HHTaGCJcQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q&f=false С. 47].</ref>. У 1831 годзе прафэсар гісторыі [[Парыская акадэмія|Парыскай акадэміі]] Андрыен Жары Мансі (у 1832 годзе выйшаў з друку расейскі пераклад гэтай працы) вылучаў у «літоўскай мове» чатыры падмовы: «літоўскую» (уласна) каля [[Вільня|Вільні]] ды іншых; «крывіцкую» каля [[Віцебск]]у, [[Смаленск]]у ды іншых; «жамойцкую»; «пруска-літоўскую» каля [[Тыльзыт]]у ды іншых<ref>Жарри Манси А. История древних и новых литератур, наук и изящных искусств. — Москва, 1832. [https://books.google.by/books?id=4apTIugpoVcC&dq=%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F+%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%85%D1%8A+%D0%B8+%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%85%D1%8A+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8A+1832&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5+%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B5%20%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0&f=false С. 46].</ref>. Падобныя зьвесткі географ {{Артыкул у іншым разьдзеле|Х’ю Мюрэй||en|Hugh Murray (geographer)}} зьмясьціў у сваёй «An Encyclopaedia of Geography», выдадзенай у 1834 годзе (перавыдавалася ў 1839 годзе, а таксама ў 1861 годзе пад назвай «The Encyclopedia of All Nations»<ref>Murray H. The Encyclopedia of All Nations. Vol. 1. — New York, 1861. [https://books.google.by/books?id=yJERZqUGwpMC&pg=PA307&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 307].</ref>), вылучаючы ў «літоўскай мове» дыялекты «сапраўдны літоўскі», «жамойцкі», «крывіцкі» і «пруска-літоўскі»<ref>Murray H. An Encyclopaedia of Geography. — London, 1834. [https://books.google.by/books?id=-vlCAAAAcAAJ&pg=PA306&dq=murray+Kriwitsh&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiqj5vBivb1AhVthP0HHQavDBgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=murray%20Kriwitsh&f=false P. 306].</ref>. А ў 1837 годзе (гэтая праца перавыдавалася ў 1839, 1845, 1849 і 1855 гадох) расейскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Мікалай Устралаў||ru|Устрялов, Николай Герасимович}} ужываў да мовы летувісаў назву «латыская гаворка» ({{мова-ru|«…в воеводствах Виленском и Трокском удержалось Латышское наречие»|скарочана}})<ref>Устрялов Н. Русская история. Ч. 2. — СПб., 1837. [https://books.google.by/books?id=0JpOAQAAMAAJ&pg=PA106&dq=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D0%B8+%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A+%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwisx7idvcf6AhXSO-wKHR8JDlgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%A2%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%8A%20%D1%83%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%8C&f=false С. 106].</ref>. У 1842 годзе афіцыйны часопіс Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначаў, што «''паводле меркаваньня Ватсана, які прылічвае крывічоў (ліцьвіна-русаў і беларусаў) да народаў літоўскіх, колькасьць літоўцаў можа дасягаць 11 мільёнаў''»{{Заўвага|{{мова-ru|«По мнению Ватсона, причисляющего Кривичей (Литвино-Руссов и Белоруссов) к народам Литовским, число Литовцев может простираться до 11 мил.»|скарочана}}}}<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 36 (1842). [https://books.google.by/books?id=8rV6ttFy6-4C&pg=RA5-PA173&dq=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE+%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B8+%D0%91%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%BA%D1%8A+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8A+%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiNlLeb3Jb6AhVqi_0HHReLA_MQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%22%D0%9A%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D0%BE%20%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B8%20%D0%91%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%BA%D1%8A%20%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8A%20%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D1%8A%22&f=false С. 173].</ref>.
Разам з тым, як паказвае беларускі гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]], у першай палове XIX ст. сярод расейскіх адукаваных колаў захоўвалася разуменьне таго, што Літва — гэта спрадвечна [[Славянскія мовы|славянскі]] край. «''Литва ли, Русь ли, что гудок, что гусли, всё нам равно, было бы вино''», — засьведчыў [[Аляксандар Пушкін]] у трагедыі «Барыс Гадуноў». У вершы «Клеветникам России» ён жа называў [[Паўстаньне 1830—1831 гадоў|вызвольнае антырасейскае паўстаньне 1830—1831 гадоў]] «''волнением Литвы''», «''спором славян между собою''»<ref name="Arlou-2012-161">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 161.</ref>. Зь іншага боку, менавіта на «''самагіцкую мову''» загадваў у 1832 годзе перакласьці малітву за [[Раманавы|дом Раманавых]] маскоўскі гаспадар [[Мікалай I]]<ref>Сталюнас Д. Польша или Русь?: Литва в составе Российской империи. — М., 2022. [https://books.google.by/books?id=ZbyHEAAAQBAJ&pg=PP225&dq=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%BD%D0%B0+%C2%AB%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%C2%BB+%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83+%D0%B7%D0%B0+%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9+%D0%94%D0%BE%D0%BC&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwir4_HXuqn8AhU2g_0HHeYYAcgQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%20%C2%AB%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%C2%BB%20%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%83%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%A6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D1%8E%D1%89%D0%B8%D0%B9%20%D0%94%D0%BE%D0%BC&f=false С. 226].</ref>{{Заўвага|Паводле гісторыка {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Паўло Хімка|Івана Хімкі|uk|Іван-Павло Химка}}, пад «літвой» расейцы традыцыйна разумелі славянаў, тым часам летувісаў азначалі як «самагітаў». Такое разьмежаваньне «літвы» і «самагітаў» засьведчыў адзін з старых расейскіх абразоў, дзе гэтыя народы выяўляюцца асобна<ref>Himka J.-P. On the Left Hand of God: «Peoples» in Ukrainian Icons of the Last Judgment // State, Societies, Cultures East and West: Essays in Honor of Jaroslaw Pelenski. — New York, 2004. P. 325.</ref><ref>Доронин А. В. Народы Cтрашного суда в иконописи руси (реплика-размышление) // Религия и русь, XV—XVIII вв. — Litres, 2022. [https://books.google.by/books?id=mREsEAAAQBAJ&pg=PA434&dq=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9+%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjivuCih6n8AhXP_7sIHUMVCJw4ChDoAXoECAgQAg#v=onepage&q=%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%96&f=false С. 434].</ref>, а таксама мініятура з рукапісу XVII ст., які захоўваўся ў Сафійскай бібліятэцы ([[Вялікі Ноўгарад]]), дзе «літва» пералічваецца пасьля «[[Палякі|ляхаў]]», а «жмудзяне» пасьля «[[Ляпляндыя|лаплянаў]]» ([[Саамы|саамаў]])<ref>Покровский Н. В. Страшный суд в памятниках византийского и русского искусства. — Одесса, 1887. [https://books.google.by/books?id=L4xPAQAAMAAJ&pg=PA39&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjThNHz0an8AhWfhf0HHcbAAOgQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%8F%D0%BD%D0%B5&f=false С. 39].</ref>}}. А ў 1833 годзе Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі выдала распараджэньне аб выкладаньні «''жмудзкай граматы''» ў «''самагіцкіх прыходзкіх вучэльнях''» [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрняў<ref>Сборник распоряжений по Министерству народного просвещения. Т. 1. — СПб., 1866. [https://books.google.by/books?id=WNdHAQAAMAAJ&pg=PP7&dq=%22%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D1%8A+%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%B9+%D0%BF%D0%BE+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0gNnuvLr8AhWJi_0HHczoDYcQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%82%D1%A3&f=false С. 877].</ref><ref>Алфавитный указатель к Сборнику распоряжений по Министерству народного просвещения. — СПб., 1867. [https://books.google.by/books?id=ZfclAAAAYAAJ&pg=PA77&dq=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9+(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)+%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiz85S8u7r8AhVJtaQKHXj1CMUQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22%D0%96%D0%BC%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%82%D1%81%D0%BA%D1%96%D0%B9)%20%D1%8F%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D1%8A%22&f=false С. 78].</ref>.
У 1846 годзе нямецкі гісторык прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрыдрых Крузэ||ru|Крузе, Фридрих Карл Герман}}, хоць ужо і пісаў, што «''літоўцы жывуць часткова ў заходніх губэрнях Расеі, дзе яны ўлучаюць жамойтаў, а часткова ў Прусіі''», і апісваў летувіскую мову як «літоўскую» (адзначаючы, аднак, што «''літоўцы называюць сваю краіну Litwa, Lätawa''»), але прытым зазначаў<ref>Kruse F. Ur-Geschichte des Esthnischen Volksstammes und der Kaiserlich-Russischen Ostseeprovinzen Liv-, Esth- und Curland überhaupt, bis zur Einführung der christlichen Religion. — Moskau, 1846. [https://books.google.by/books?id=SK1KAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=ru#v=snippet&q=eingentlichen%20lithauer%20wilna&f=false S. 128].</ref>: «''сапраўдныя літоўцы жывуць у былых Віленскім і Троцкім, Наваградзкім, Берасьцейскім Літоўскім, Менскім, Полацкім, Віцебскім, Амсьціслаўскім і Смаленскім ваяводзтвах''»{{Заўвага|{{мова-de|«Die eigentlichen Lithauer wohnen im ehemaligen Palatinate Wilna und Troki, Nowogrodek, Brzest Litowsk, Minsk, Polozk, Witepsk, Mscislaw und Smolensk»|скарочана}}}}. У 1851 годзе Пётар Кёпэн азначаў жыхароў усходняй часткі [[Ковенская губэрня|Ковенскай губэрніі]] як «''гэтак званых літоўцаў''» ({{мова-de|sogenannte Litauer|скарочана}})<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Bulletin de la Classe historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. Nr. 186, 187, 1851. [https://books.google.by/books?id=_OQAAAAAYAAJ&pg=RA2-PA279&dq=%22sogenannte+Litauer%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjqtuTi3IX6AhUUxgIHHYCzALcQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22sogenannte%20Litauer%22&f=false S. 279—280].</ref><ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. [https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22sogenannten+Litauern%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjhjcrMyIX6AhVJ_aQKHaAzDDEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22sogenannten%20Litauern%22&f=false S. 4].</ref>, прытым выдзяленьне насельніцтва ўсходняй часткі гістарычнай Жамойці ў «літоўцаў» Кёпэн абгрунтоўваў сьведчаньнем «''шматгадовага жыхара Літвы, чыноўніка статыстычнага камітэту пры віленскім генэрал-губэрнатары''» {{Артыкул у іншым разьдзеле|Павал Кукальнік|Паўла Кукальніка|ru|Кукольник, Павел Васильевич}} — народжанага ў [[Замасьць|Замасьці]] расейскага гісторыка і пісьменьніка, які ў 1824 годзе атрымаў ад міністра асьветы Расейскай імпэрыі прызначэньне на пасаду прафэсара ўсеагульнай гісторыі і статыстыкі [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]]. Аднак, падаўшы адпаведнае тлумачэньне Кукальніка («''[уласна жамойць] адрозьніваецца ад уласна літоўцаў гаворкай, норавамі, звычаямі і вераваньнямі, як маларосы ад вялікарасіянаў''»{{Заўвага|Тым часам у 1865 годзе Кукальнік пісаў у адным з сваіх твораў: «''…і замест раўнапраўнага племені славянскага застанецца чэрнь з каўтуном, як жмудзіны ў Літве''» ({{мова-ru|«…и, вместо равноправного племени славянского, останется чернь с колтуном, как — жмудзины в Литве»|скарочана}})<ref>Военный сборник издаваемый по высочайшему повелению. Т. 61. — СПб, 1865. [https://books.google.by/books?id=dnhUAAAAYAAJ&pg=RA1-PA145&dq=zmudziny&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjTyqu11-L5AhUSqaQKHd8BCKAQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=zmudziny&f=false С. 145].</ref>}}), Кёпэн зазначыў, што атрыманыя на яго запыт прыклады «жамойцкай» і «літоўскай» моваў, як здаецца, не пацьвярджаюць наяўнасьці моўных адрозьненьняў: Кукальнік даслаў прыклад «''літоўскага дыялекта''» з выданьня, мова якога азначалася цэнзарам як «''жамойцкая''» (''po Zmudzku'')<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. S. 5—[https://books.google.by/books?id=bacKAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22sogenannten+Litauern%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjhjcrMyIX6AhVJ_aQKHaAzDDEQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=zmudzku&f=false 6].</ref>. Апроч таго, Кёпэн прывёў атрыманыя ад [[Расейская акадэмія навук|Расейскай акадэміі навук]] два сьпісы жыхароў Ковенскай губэрніі за 1847 год, у першым зь якіх «жамойты» і «літоўцы» выдзяляліся ў асобныя графы табліцаў, а ў другім — складзеным расейскім губэрнскім кіраўніцтвам — аб’ядноўваліся з наступным азначэньнем: «''Ведамасьць паселішчам N павету, населеным сапраўднымі літоўцамі, або гэтак званай жамойцю''» ({{мова-ru|«Ведомость селениям N уезда, обитаемым настоящими литовцами, или так называемой жмудью»|скарочана}})<ref>Köppen P. Der litauische Volksstamm. Ausbreitung und Stärke desselben in der Mitte des XIX. Jahrbunderts // Mélanges russes tirés du Bulletin historico-philologique de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg. T. II, 1855. S. 7.</ref>. Ужо ў 1854 годзе штучнае пашырэньне назвы «літва» на частку жамойцкага насельніцтва, пазьней вядомую як «аўкштайты» («уласныя літоўцы») крытыкавалася<ref>Библиотека для чтения. Том 123, 1854. [https://books.google.by/books?id=4vE6AQAAMAAJ&pg=RA3-PA71-IA7&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwimv-aAqMPzAhUXSfEDHe9xC68Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%8E%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 28—29].</ref> на старонках прыватнага расейскага часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Библиотека для чтения||ru|Библиотека для чтения}}, які на той час рэдагаваўся выхадцам зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|віленскай]] шляхты, навучэнцам [[Менскі езуіцкі калегіюм|Менскага езуіцкага калегіюму]] і [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]], прафэсарам-паліглётам [[Восіп Сянкоўскі|Восіпам Сянкоўскім]] (1800—1858) супольна з выхадцам з [[Кіеўскае ваяводзтва|кіеўскай]] шляхты, энцыкляпэдыстам і знаўцам эўрапейскіх і ўсходніх моваў {{Артыкул у іншым разьдзеле|Альбэрт Старчэўскі|Альбэртам Старчэўскім|ru|Старчевский, Альберт Викентьевич}}:
{{Пачатак цытаты}}
Я хачу яшчэ аддаць гістарычнай і філялягічнай крытыцы сябраў віленскага камітэту самы тэрмін «літва». Я не зусім разумею адрозьненьне, якое робяць яны ў адным і тым жа [[чудзь|чудзкім]] народзе, паміж літвой і жамойцю. Мне здаецца, што дарма адну частку гэтага народа называюць літвой, тады як іншай пакідаюць агульную і сапраўдную назву ўсяго народа, жамойць. Абедзьве яны — тая ж жамойць. Слова літва зусім не ''літоўскае''{{Заўвага|Тут — у сэнсе «летувіскае»}} і яно належыць столькі ж і яшчэ больш славянскай частцы ранейшага літоўскага гаспадарства, як і чудзкай. Калі жыхары чудзкай часткі адгукаюцца, што яны — літува і што яны кажуць літувішкі, па-літоўску, гэта па-мне значыць толькі, што яны ўжываюць на свой асабісты рахунак агульную палітычную назву гаспадарства, а не сваю племянную назву. Гэтак жа цяперашнія грэкі, італьянцы і паўднёвыя швайцарцы, таму, што некалі знаходзіліся пад рымскім валадарствам, выхваляюцца, нібыта яны — рымляне і гавораць па-рымску (Romeі, Rumanі, Roman). Латышы, альбо леты, чудзкія людзі аднаго кораня зь літоўскай чудзьдзю, не называюць сябе літвой; такім парадкам, і сястра іхняя, літоўская чудзь, этнаграфічна, ня мае права на гэтую назву. Уся яна — жамогусы, жамогі альбо жамодзі, сямогі альбо сямодзі, адкуль ўтварыліся словы жамойць і самагіція. Латышы таксама называюць сябе земме, семме, а гэта значыць толькі «свая зямля» падобна таму, як сома альбо суомі, «свая зямля» Фінляндыя і Суомалайне, «людзі сваёй зямлі», фіны, альбо фінляндцы. [[Жмогусы|Жамогус альбо жмогус]] значыць — чалавек. Яны проста — людзі, а ня літоўцы. Вядома, што ў прыбалтыйскіх чудзкіх пакаленьнях няма асобых назваў для іх моваў: кожнае запэўнівае, што яно гаворыць на мове ма-кіль, «мове зямлі». Як у літоўскай чудзі, альбо жамогусаў, відаць, не было асобай назвы дзеля народнай мовы, то яна тым больш ахвотна пагадзілася называць яе «літоўскай», што слова «Літва» было палітычным тытулам знакамітай дзяржавы, якой чудзь гэтая належала.
{{Канец цытаты}}
{{Падвойная выява|справа|Русская азбука с переводом слов и фраз на жмудский язык (1861).jpg|117|Жемойтско-литовский букварь. Изданный по распоряжению господина главного начальника Cеверо-западного края (1864).jpg|97|«Расейскі лемантар зь перакладам словаў і фразаў на жамойцкую мову» (1861 г.) і «Жамойцка-літоўскі буквар», выдадзены ў 1864 годзе на загад [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёва-вешальніка]]}}
Зь іншага боку, у час здушэньня [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня]] (1863—1864) расейскі начальнік «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]» [[Міхаіл Мураўёў|Мураўёў-вешальнік]] ужыў захады да падтрымкі і прапаганды жамойцкай (летувіскай) мовы: 1 лютага 1864 году ў сваім цыркуляры ён дазволіў «''незалежна ад расейскай мовы навучаньне мове жамойцкай як мясцовай гаворцы, а таксама і катэхізму на гэтай мове''»{{Заўвага|{{мова-ru|«независимо от русского языка обучение языку жмудскому как местному наречию, а также и катехизису на этом языке»|скарочана}}}}, а 5 лютага 1865 году выдаў загад «''прапанаваць біскупу Валанчэўскаму, пад асабістым яго назіраньнем неадкладна распарадзіцца складаньнем зборніка або перакладу на жамойцкую мову пропаведзяў Бялабрэскага і Філіпецкага''»{{Заўвага|{{мова-ru|«предложить епископу Волончевскому, под личным его наблюдением немедленно распорядиться составлением сборника или перевода на жмудский язык проповедей Бялобрежского и Филипецкого»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005">Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.</ref>. Напярэдадні паўстаньня ў 1862 годзе ў прадстаўленьні папячыцеля [[Віленская навучальная акруга|Віленскай навучальнай акругі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў|Аляксандра Шырынскага-Шыхматава|ru|Ширинский-Шихматов, Александр Прохорович}} да кіраўніка Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандар Галаўнін|Аляксандра Галаўніна|ru|Головнин, Александр Васильевич}} адзначалася, што адной з мэтаў адкрыцьця школаў на Жамойці (пад якой найперш разумелася этнічна летувіская Ковенская губэрня) мусіць быць умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці{{Заўвага|Сярод іншага, захавалася сьведчаньне заахвочваньня з боку расейскіх ураднікаў да зьмены славянскіх формаў прозьвішчаў летувісаў («[[Жмогусы|жмогусаў]]») на летувіскія<ref>Русский вестник. Т. 43, 1879. [https://books.google.by/books?id=m_aF0kJ8GCoC&pg=PA38&dq=%22%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiOioXphpaBAxU_xwIHHYstA9UQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22%D0%B6%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%83%D1%81%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B1%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A%22&f=false С. 38].</ref>}} зь бесьперапынным пераконваньнем тамтэйшых сялянаў, што яны жамойты і літоўцы (ліцьвіны) і што ўлады Расейскай імпэрыі жадаюць не [[Русіфікацыя|русіфікаваць]] іх, а наблізіць іхныя інтарэсы да інтарэсаў [[Расея|Расеі]]<ref>Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. [https://books.google.by/books?id=1oMrAAAAYAAJ&pg=PA22&dq=%22%D0%BD%D0%B5+%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8,+%D0%B0+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B8+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%22+1901&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjs9eOpyJb6AhXJif0HHSMmCnIQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%22%D0%BD%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D0%B8%2C%20%D0%B0%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B8%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%22%201901&f=false С. 22].</ref>:
{{Цытата|На Жамойці — умацаваньне жамойцкай нацыянальнасьці, зусім не варожай Расеі і ўраду ў ніжэйшых пластах насельніцтва, і бесьперапыннае ўнушэньне сялянам, што яны не палякі, а жамойты і літоўцы, і што Расея не жадае зусім русіфікаваць іх, а хоча толькі зблізіць іх інтарэсы з інтарэсамі дзяржавы.
}}
Раней, у 1861 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў афіцыйна паведамляў генэрал-губэрнатару {{Артыкул у іншым разьдзеле|Уладзімер Назімаў|Ўладзімеру Назімаву|ru|Назимов, Владимир Иванович}}, што большасьць сельскага насельніцтва Ковенскай губэрні размаўляюць па-жамойцку, а большасьць сельскага насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай]], [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай]] і [[Менская губэрня|Менскай]] губэрніяў — па-беларуску. Адпаведна, у [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]] дзеля першых прапаноўвалася выкладаць па-жамойцку, а дзеля другіх — толькі па-расейску. Тым часам літоўская і летувіская мовы ({{мова-ru|литовский язык|скарочана}}) у гэтым дакумэнце не ўпаміналіся<ref>Корнилов И. П. Русское дело в Северо-Западном крае: Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в Муравьевскую эпоху. — С.-Петербург, 1901. [https://books.google.by/books?id=1oMrAAAAYAAJ&pg=PA4&dq=%22%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B9+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B8%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjvgd354Zz6AhW7SPEDHbhrBXkQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q&f=false С. 4—5].</ref>:
{{Пачатак цытаты}}
Так, у большай частцы Ковенскай губэрні, населенай жамойтамі, якія маюць сваю пісьменнасьць, хоць яшчэ і нязначную, але якая прадстаўляе ўжо для народу малітоўнікі, календары і некаторыя іншыя карысныя кнігі на жамойцкай мове, на якой народ слухае пропаведзі ў касьцёлах і спавядаецца ў гэтай губэрні, навучаньне ў пачатковых вучэльнях жамойцкай грамаце варта дазволіць, выкладаньне ж польскай мовы, на якой гавораць абшарнікі і чыноўнікі, у гэтыя вучэльні ня ўводзіць, пакінуўшы яе толькі ў гімназіях і прагімназіях. У губэрнях жа Віленскай, Гарадзенскай і Менскай вялікая частка сельскага насельніцтва размаўляе беларускай гаворкай, таму і народныя вучэльні ў гэтых мясцовасьцях маюць быць чыста расейскімі.
{{Канец цытаты}}
{{Падвойная выява|справа|Программа преподавания жмудского языка в Поневежской учительской семинарии (1893).jpg|107|Программа жмудско-литовского языка (1893).jpg|107|Праграмы выкладаньня летувіскай мовы ў [[Панявеж|Панявескай]] настаўніцкай сэмінарыі: {{мова-ru|«Программа преподавания жмудского языка»|скарочана}} (налева), {{мова-ru|«Программа жмудско-литовского языка»|скарочана}} (направа)}}
Як прызнае сучасны летувіскі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Дарыюс Сталюнас||lt|Darius Staliūnas}}, яшчэ ў 1860-я гады «''…больш звыклымі для расейскай бюракратыі заставаліся іншыя [замест „літоўцаў“] паняцьці — „самагіцкае племя“, „жамойць“ або „жмудзіны“, „жамойцкі народ“, а мова — „жамоцкая“ або „самагіцкая“''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Хотя собственно термин „литовцы“ употреблялся довольно часто, более привычными для российской бюрократии оставались другие понятия — „самогитское племя“, „жмудь“ или „жмудины“, „жмудский народ“, а язык — „жмудский“ или „самогитский“»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>.
{{Падвойная выява|справа|Žiamaytiszki (1879).jpg|107|Lietuwiszki (1879).jpg|107|Слоўнікі месяцаў з кніг, выдадзеных у 1879 годзе: апошняе ўласнае азначэньне жамойцкай мовы (налева) і новае яе азначэньне ўжо як летувіскай (направа)}}
Па здушэньні паўстаньня расейскія ўлады пачалі актыўна падтрымліваць [[Летувіскае нацыянальнае абуджэньне|летувіскі нацыянальны рух]] (усе дзеячы якога паходзілі з Жамойці, прытым у яе цяперашніх афіцыйных летувіскіх межах<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 124.</ref>) у супрацьвагу моцным пазыцыям польскага руху за адраджэньне Рэчы Паспалітай<ref name="Arlou-2012-348"/>. Імпэрскі ўрад пачаў заахвочваць жамойцкія (летувіскія) асьвету і друк<ref name="Katlarcuk-2003"/>, жамойцкую (летувіскую) мову зрабілі мовай навучаньня ў [[Мар’ямпаль]]скай дзяржаўнай вышэйшай вучэльні, якая стала цэнтрам падрыхтоўкі летувіскай эліты. Гэтую мову таксама выкладалі ў [[Сейны|Сейненскай]] і [[Сувалкі|Сувалкаўскай]] гімназіях. Акруговы інспэктар Мікалай Новікаў, які займаўся ўладкаваньнем школаў у Ковенскай губэрні, 25 жніўня 1864 году пісаў папячыцелю Віленскай навучальнай акругі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Карнілаў|Івану Карнілаву|ru|Корнилов, Иван Петрович}}: «''Гэтая сумесь гаворкі дае надзею на магчымасьць стварыць на развалінах розных гаворак расейскую і жамойцкую мовы''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Эта смесь говора дает надежду на возможность создать на развалинах разных говоров русский и жмудский языки»|скарочана}}}}, а 11 верасьня таго ж году — «''Дазволю сабе ня першы раз паўтарыць, што сапраўдны стан літоўскай мовы ў Ковенскай губэрні дапускае магчымасьць і ўзнавіць яе з развалінаў, і на гэтых развалінах стварыць хоць-якую іншую мову''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Позволю себе не в первый раз повторить, что настоящее состояние литовского языка в Ковенской губернии допускает возможность и воссоздать его из развалин, и на этих развалинах создать какой угодно другой язык»|скарочана}}}}. 7 лютага 1869 году віленскі архіяпіскап {{Артыкул у іншым разьдзеле|Макары (Булгакаў)||ru|Макарий (Булгаков)}} пісаў да обэр-пракурора [[Найсьвяцейшы ўрадавы сынод|Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі]] ([[Расейская праваслаўная царква|Маскоўскай царквы]]) «''Адны мы, расейцы, мусім клапаціцца не пра тое, каб русіфікаваць літоўцаў, а пра тое, каб захаваць і распрацоўваць іх мову, даць ім граматыку і слоўнік іх мовы і праз тое спрыяць падтрыманьню іх нацыянальнасьці…''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Одни мы, русские, должны заботиться не о том, чтобы обрусить литовцев, а о том, чтобы сохранить и разрабатывать их язык, дать им грамматику и словарь их языка и чрез то содействовать поддержанию их национальности…»|скарочана}}}}<ref name="Stalunas-2005"/>. У 1881 годзе на старонках афіцыйнага часопіса Міністэрства народнай асьветы Расейскай імпэрыі зазначалася: «''Зрэшты, варта заўважыць, што назвы „жмудзіны“ і „ліцьвіны“ (літоўцы) у лінгвістычна-этнаграфічным сэнсе далёка не супадаюць зь іх гістарычным значэньнем і зь іх папулярным ужываньнем у цяперашні час. Шмат хто называе „жмудзінамі“ ўсіх сапраўдных літоўцаў, у супрацьлегласьць „ліцьвінаў“, гэта значыць людзям не літоўскага{{Заўвага|Тут — у сэнсе „летувіскага“}}, але славянскага этнаграфічнага паходжаньня, якія жывуць у Літве, альбо ў супрацьлегласьць „ліцьвінаў“ як наогул жыхарам гістарычнай Літвы без адрозьненьня іх паходжаньня. Пры такім поглядзе замест назвы „літоўская мова“ ўжываюць „жамойцкая мова“''»<ref>Журнал Министерства народного просвещения. Том 218 (1881). [https://books.google.by/books?id=-BkFAAAAYAAJ&pg=RA3-PA299&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B+%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj0r-DJicLzAhWdQvEDHUzGBMI4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%86%D1%8B%20%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B2%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%8A&f=false С. 299].</ref>{{Заўвага|Захаваліся іншыя сьведчаньні традыцыйнага ўспрыманьня шырокімі масамі насельніцтва колішняй Рэчы Паспалітай усяго беларускага як «літоўскага», а ўсяго летувіскага — як «жамойцкага»: народжаны ў Полацку {{Артыкул у іншым разьдзеле|Каятан Касовіч||be|Каэтан Андрэевіч Касовіч}} у часе свайго навучаньня ў Пецярбургу заявіў у маскоўскай газэце «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Молва (газэта, 1831—1836)|Молва|ru|Молва (газета, 1831—1836)}}» (1835 год), што «''беларуская гаворка зусім не літоўская, як многія памылкова сьцьвярджаюць''»<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 69.</ref> (а таксама заяўляў, што пісьмовая беларуская мова XVI стагодзьдзя напраўду ёсьць «''польскай мовай з расейскімі формамі''», а беларускую мову яго часу «''толькі польскае вымаўленьне і польскія абароты перашкаджаюць зрабіць той жа мовай, якой гавораць маскоўскія сяляне''»<ref>Букчин С. В. Народ, издревле нам родной. Русские писатели и Белоруссия. — Минск, 2003. С. 167.</ref>); у 4-м томе часопісу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Biblioteka Warszawska||pl|Biblioteka Warszawska}} за 1848 год зазначалася, што «''…палякі звычайна называюць беларускую (крывіцкую) мову літоўскай, а літоўскую — жамойцкай''» ({{мова-pl|«…Polacy język biało-ruski (krzywicki) powszechnie nazywają litewskim, a litewski żmudzkim»|скарочана}})<ref>Biblioteka Warszawska. T. 4, 1848. [https://books.google.by/books?id=dm5lAAAAcAAJ&pg=PA435&dq=powszechnie+nazywaj%C4%85+litewskim,+a+litewski+%C5%BCmudzkim&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiVhrLjkN70AhXB8rsIHZLnCOgQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=powszechnie%20nazywaj%C4%85%20litewskim%2C%20a%20litewski%20%C5%BCmudzkim&f=false S. 435].</ref>; францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год, перавыдаваўся па-расейску ў 1883 і 1898 гадох) зазначаў, што «''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» ({{мова-ru|«…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“»|скарочана}})<ref>Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=RCs5AQAAMAAJ&pg=PA124&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiH4dHc9OT8AhXEyKQKHb_HAZAQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 124].</ref>; {{Артыкул у іншым разьдзеле|Энцыкляпэдыя Брытаніка||en|Encyclopædia Britannica}} ў 1882<ref>The Encyclopædia Britannica. Vol. XIV. — Philadelphia, 1882. [https://books.google.by/books?id=xT5IPDMtSJYC&pg=PA708&dq=%22the+name+of+Jmud+being%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjA-qDRi9_0AhVog_0HHQX-Cp8Q6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=%22the%20name%20of%20Jmud%20being%22&f=false P. 708].</ref>, 1891, 1907 і 1911 гадох сьведчыла, што «''у Расеі ўсё беларускае насельніцтва былога Вялікага Княства Літоўскага звычайна называюць літоўцамі, тады як літоўцаў ва ўласным сэнсе — жамойтамі''» ({{мова-en|In Russia, all the White Russian population of the former Polish Lithuania are usually considered Lithuanians, the name of Zhmud being restricted to Lithuanians proper|скарочана}})<ref>The Encyclopædia Britannica. Vol. XVI. — New York, 1911. [https://books.google.by/books?id=N2gNAQAAMAAJ&pg=PA790&dq=%22zhmud%22+britannica&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwinpbfD_d70AhUMh_0HHc82AwwQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%22zhmud%22%20britannica&f=false P. 790].</ref>; заснавальнік сучаснай францускай школы геаграфіі і геапалітыкі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Поль Відаль дэ ля Бляш||en|Paul Vidal de La Blache}} зазначаў у сваёй кнізе (1894 год), што «''…і сёння расейцы і палякі называюць беларусаў гэтай краіны [Белай Русі] літоўцамі, а літоўцаў жамойтамі''» ({{мова-fr|«Après l'union, le nom de Lithuanie ne fut donné qu'à la partie peuplée de Lithuaniens et à la Russie Blanche; aujourd'hui encore, les Russes et les Polonais qualifient de Lithuaniens les Blancs-Russiens de ce pays, et de Jmoudes les Lithuaniens»|скарочана}})<ref>Paul Vidal de La Blache. Cours de géographie à l’usage de l’enseignement secondaire. — Paris, 1894. [https://books.google.by/books?id=09GzvLRnegEC&pg=PA469&dq=jmoudes&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj15czI7cn5AhUthP0HHeWVATIQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=jmoudes&f=false P. 469].</ref>}}. У 1885 годзе ў расейскай прэсе асьвятлялася наведваньне летувіскіх вучэльняў Ковенскай губэрні генэрал-губэрнатарам {{Артыкул у іншым разьдзеле|Іван Каханаў|Іванам Каханавам|ru|Каханов, Иван Семёнович}}, калі той заахвочваў мясцовае насельніцта да летувіскай (жамойцкай) мовы, у тым ліку загадаў хлопчыку чытаць малітву «Ойча наш» па-летувіску: «''ты ліцьвін, дык навошта молісься па-польску, а не на сваёй мове?''» ({{мова-ru|«ты литвин, так зачем же молишься по-польски, а не на своем языке?»|скарочана}})<ref>Каблиц И. И. Интеллигенция и народ в общественной жизни России. — СПб., 1886. [https://books.google.by/books?id=VqkKAAAAIAAJ&pg=PP3&dq=%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D1%86%D1%8A+%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%86%D1%96%D1%8F+%D0%B8+%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi9vc7jjo70AhXARPEDHdjOC58Q6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8A&f=false С. 224].</ref>. Урэшце, у 1888 годзе начальнік [[Віленскі цэнтральны архіў старажытных актаў|Віленскага цэнтральнага архіву старажытных актаў]] [[латыш]] з паходжаньня [[Іван Спрогіс]], які разам зь сям’ёй дзеля паляпшэньня сацыяльнага становішча зьмяніў [[Лютэранства|лютэранскую веру]] на [[Расейская праваслаўная царква|маскоўскую]] Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (сярод іншага, гэты дзяяч спрабаваў сьцьвярджаць «расейскі» характар Вялікага Княства Літоўскага, азначаў беларускую газэту [[Наша Ніва]] як «''вядомае сэпаратысцкае выданьне, якое выдаецца за польскія грошы з мэтай убіць клін паміж беларусамі і [[расейцы|вялікарусамі]] паводле прыкладу ўкраінцаў''», беларускую мову лічыў «сапсаванай вэрсіяй» [[Расейская мова|расейскай]] і, увогуле, актыўна займаўся антыбеларускай прапагандай на карысьць «вялікай расейскай нацыі»<ref>Ціхаміраў А. Іван (Яніс) Спрогіс і беларускасць // Латыши и белорусы вместе сквозь века: сб. науч. ст. Вып. 5, 2016. С. 9—18.</ref>), зрабіў наступную заяву ў выдадзеным пры падтрымцы расейскіх ўладаў «Геаграфічным слоўніку даўняй Жамойцкай зямлі XVI стагодзьдзя»: «''У гэтым пункце лічу неабходным зрабіць заўвагу, што ўжываныя ў цяперашні час некаторымі пісьменьнікамі і навукоўцамі выразы пра мову літоўцаў „літоўская мова“, „жамойцкая мова“ як штосьці адзін ад аднаго аддаленае і ці ледзь не супрацьлеглае, ня маюць для сябе апраўданьня ў апісаных мною юрыдычных актах XVI стагодзьдзя. Існавала Жамойцкая зямля (таксама — Жамойцкае княства, Жамойць), але не існавала жамойцкай або жмудзкай мовы. Для ўсіх літоўцаў, як бы не называлася займаная імі мясцовасьць (у тым ліку на першым пляне Жамойцкая зямля), была адна мова — літоўская''»<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. С. VII.</ref>{{Заўвага|Адно зь сьведчаньняў (1876 год), як прапаганда летувізацыі пакрысе зьмяняла традыцыйныя ўяўленьні пра Жамойць і жамойтаў: «''Насельніцтва [Ковенскай] губэрні… нельга назваць шчыльным… рэдка дзе трапляецца такая колькасьць аднасельцаў, як тут… і няма такога пустыннага месца, на якім бы ня трапілася на вочы гэтак званая „кутніцкая хата“… Жыве ў гэтых хатках — голь перакатная, бяднота нясходная… пралетарыят мясцовага, найніжэйшай клясы насельніцтва — з жмудзінаў. Бруд, у якім жывуць гэтыя няшчасныя сем’і, цяжкасьці, якія яны пераносяць — цяжка ўявіць… Гэтая горкая галеча часта нараджае крадзёж і асабліва тут пашыраны крадзёж коней. Большую частку насельніцтва губэрні, галоўным парадкам, у вёсках — складае кляса земляробаў-жмудзінаў <…>. Скажу яшчэ некалькі словаў пра ўскраіну, якую прывыклі называць Жмудзю… [адзін знаёмы чалавек], які шмат займаўся мінулым сваёй радзімы… даў мне зразумець, што „Жмудзі“ ніколі не існавала і не існуе. Што вядомую частку Ковенскай губэрні, паветы: Расенскі, Шавельскі, Цельшаўскі, Ковенскі і частку Вількамірскага і Панявескага — абсалютна памылкова называюць Жмудзю, а яе насельнікаў жмудзінамі, што гэта толькі перакручаная мянушка; ён горача бараніў сваё права называцца „Літоўцам“, права сваёй радзімы — быць часткай старажытнай Літвы… ён даводзіў горача, лягічна і трывала, што рашуча завабіў мяне, так сказаць у свой лягер і я гатовы верыць, што Жамойць — гэта старажытная Літва; што жамойцкая мова — літоўская… Падобна таму, як Расея падзяляецца на Вялікую і Малую, казаў мой знаёмы, — Літва ракой Нявежай падзялялася на ўзвышаную і нізінную; першая называецца па-літоўску „Аўкшта Летува“, другая „Жэма Летува“. Пазьней замест „Жэма“ сталі пісаць „Жамойць“ потым „Жмуйдзь“ і ўрэшце „Жмудзь“, якая ў існасьці ёсьць нічым іншым, як былой „Жэма Летува“''»<ref>Журнал охоты. № 5, 1876. [https://viewer.rusneb.ru/ru/000199_000009_60000300957?page=31&rotate=0&theme=white С. 27—28].</ref>}}.
Разам з тым, перапіс 1897 году засьведчыў дамінаваньне менавіта жамойцкай (а не летувіскай) самаідэнтыфікацыі сярод найменш уразьлівай да расейскай прапаганды (за іншыя малаадукаваныя [[Стан (сацыяльная група)|станы]]) [[Балтыйскія мовы|балтамоўнай]] «патомнай шляхты»{{Заўвага|У гэты стан трапілі толькі прызнаныя ўладамі Расейскай імпэрыі {{мова-ru|«потомственные дворяне»|скарочана}} — звычайна найбольш заможная частка шляхты колішняга ВКЛ}} колішняга Вялікага Княства Літоўскага: калі жамойцкую мову як [[Родная мова|родную]] вызначыла 28 895 чалавек (9,38% ад усёй «патомнай шляхты» колішняга ВКЛ), то летувіскую («літоўскую») — толькі 10 302 чалавекі (3,34%){{Заўвага|Тым часам сярод сялянаў, наадварот, расейскі перапіс сьцьвярджаў дамінаваньне летувіскай самаідэнтыфікацыі: 1 121 735 чалавек (13,99% ад усяго насельніцтва колішняга ВКЛ) з роднай летувіскай мовай супраць 385 269 чалавек (4,81%) з роднай жамойцкай мовай}}<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1Jb-GJzQh0f34gr3srHC35HUNWCyHvk7nNYn24Ki6U_w/edit?fbclid=IwAR2CZ4MnUVUJfnNOTzXW-MTb4IhCI2nC6Jru2-nftVh4q9pTAcwvPtHLf14&pli=1#gid=937724962 Табліца з вынікамі перапісу 1897 году для колішняга Вялікага Княства Літоўскага]</ref><ref>Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года / Изд. Центр. Стат. комитетом М-ва вн. дел; Под ред. Н. А. Тройницкого. — [СПб.], 1897—1905.</ref>.
Як прызнае летувіскі этноляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пятрас Кальнюс||lt|Petras Kalnius}}, у афіцыйных дакумэнтах Расейскай імпэрыі азначэньне жамойцкай мовы ў якасьці «літоўскай» ({{мова-ru|«литовский язык»|скарочана}}) — як і само паняцьце «літоўскі народ» ({{мова-ru|«литовский народ»|скарочана}}) датычна летувісаў Віленскай і Ковенскай губэрняў — пачало дамінаваць толькі ў 1890—1900-я гады<ref>Kalnius P. Žemaičių etniškumo sampratos XIX a. šaltiniuose. 2. Nuo žemaičių kultūrinio sąjūdžio iki XIX a. pab // Liaudies kultūra. 2 (131), 2010. P. 22.</ref>.
=== Атаясамліваньне ўсяго літоўскага вынятна з жамойцкім ===
{{Асноўны артыкул|Аўкштайты|Русіфікацыя Беларусі}}
[[Файл:Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|значак|Выдадзеная ў Расейскай імпэрыі летувіскамоўная паштоўка з рэпрадукцыяй малюнка [[Высокае|Высокага]] [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенскай губэрні]] (аўтар малюнка — [[Напалеон Орда]]) і подпісам: {{мова-lt|Augštaičai, Gardino gubernijoje|скарочана}}. Падобныя летувіскія паштоўкі выйшлі з краявідамі [[:Файл:Navahradzki zamak, Fara. Наваградзкі замак, Фара (1909) (2).jpg|Наваградку]], [[:Файл:Kreŭski zamak. Крэўскі замак (1907) (2).jpg|Крэва]], [[:Файл:Lida. Ліда (N. Orda, 1877, 1901-14).jpg|Ліды]], [[:Файл:Gieranionski zamak. Геранёнскі замак (N. Orda, 1877, 1906).jpg|Геранёнаў]]]]
Як адзначае гісторык [[Павал Церашковіч]], тэрмін [[Ліцьвіны|«ліцьвіны» («літоўцы»)]] у дачыненьні да беларусаў зьнікае з афіцыйных дакумэнтаў і статыстыкі Расейскай імпэрыі па 1860-х гадох, чаму папераджала адпаведная інструкцыя, надрукаваная ў 1863 годзе ў часопісе «{{Артыкул у іншым разьдзеле|Вестник Юго-Западной и Западной России||ru|Вестник Юго-Западной и Западной России}}»{{Заўвага|{{мова-ru|«К ней [Беларуси] обыкновенно относят только Могилевскую и Витебскую губернии, а всему остальному дают название Литвы, <…> в Минской же губернии, Виленской и Гродненской — простой народ — белорусы. Поэтому и слово Литва должно даваться не всему Западному краю, а только той его местности, где действительно сплошная масса литовского населения»|скарочана}}}}<ref>Терешкович П. В. Этническая история Беларуси XIX — начала XX в. — Минск, 2004. С. 79.</ref>. У 1864 годзе нямецкі этнограф і палкоўнік арміі Расейскай імпэрыі [[Радэрык фон Эркерт]], які не прызнаваў беларусаў асобнай народнасьцю і па здушэньні [[Паўстаньне 1863—1864 гадоў|нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў]] на заказ расейскіх уладаў дасьледаваў [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічную тэрыторыя беларусаў]]<ref>[[Сяргей Токць|Токць С.]] Беларуская вёска на мяжы эпох. Змены этнічнай самасвядомасці сялянства ва ўмовах распаду традыцыйнага аграрнага грамадства (па матэрыялах Гарадзеншчыны 19 — першай трэці 20 ст.). — {{Горадня (Гродна)}}: ГрДУ, 2003. С. 27.</ref>, пакінуў наступнае афіцыйнае патрабаваньне да вызначэньня праваслаўных ліцьвінаў<ref>[[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}, 1995. С. 71.</ref>: «''Усе славянскія жыхары праваслаўнай веры мусяць лічыцца рускімі [расейцамі]''»{{Заўвага|{{мова-ru|«Все славянские обитатели православного исповедания должны считаться русскими»|скарочана}}}}<ref>Эркерт Р. Взгляд на историю и этнографию западных губерний России. — СПб., 1864. С. 6.</ref>. Выдадзеная ў 1869 годзе кніга «Апошняе слова пра польскае пытаньне ў Расеі», якая апісвала захады дзеля [[Русіфікацыя|абмаскаленьня]] колішняга Вялікага Княства Літоўскага, вызначала ў «[[Паўночна-Заходні край|Заходнім краі]]» наступныя тры «народнасьці»: жмудзінаў, якіх прапаноўвалася ніяк не русіфікаваць і ўсяляк падтрымліваць («''калі яны пачнуць паважаць расейцаў, яны стануць цалкам адданымі нам і мы ўсё наступнае стагодзьдзе можам быць пэўнымі ў іх адданасьці''»); беларусаў, якія «''людзі чыста расейскія, але… стаяць на найніжэйшай ступені разьвіцьця, таму ў палітычных дачыненьнях абсалютна нікчэмныя; яны будуць рабіць тое, што прымусяць абставіны''»; трэцяя жа «народнасьць» у кнізе не называлася паводле імя, адзначалася толькі, што яна насяляе Гарадзенскую, большую частку Віленскай і Менскай губэрняў{{Заўвага|Тым часам у запісцы пачатку XIX ст. (з архіву канцылярыі вайсковага міністэрства Расейскай імпэрыі) адзначалася, што «''[[Віленская губэрня|Віленская]] і [[Гарадзенская губэрня|Гарадзенская]] губэрні паводле аднапляменства жыхароў, паводле адзінства мовы і веры больш за іншыя ўхіляюцца ад збліжэньня з Расеяй, у губэрнях Беларускіх, асабліва ў [[Віцебская губэрня|Віцебскай]], норавы пачынаюць зьмяняцца, чаму і можна спадзявацца, што тыя і зусім [[Русіфікацыя Беларусі|абмаскаляцца]]''»<ref>Філатава А. [http://www.belhistory.eu/category/2000-t-7-ssh-1/ Нацыянальнае пытанне і палітыка царскага ўраду ў Беларусі (канец XVIII — першая палова ХIХ ст.)] // Беларускі Гістарычны Агляд. Т. 7, Сш. 1, 2000.</ref>}} і што, калі жмудзінаў і беларусаў можна прывязаць да Расеі, то гэтая трэцяя «народнасьць» ёсьць напраўду вельмі небясьпечнай праз сваю гістарычную варожасьць да «[[Маскаль|маскалёў]]»<ref>Отечественныя записки. Т. 192. — СПб., 1870. С. [https://books.google.by/books?id=xFcFAAAAQAAJ&pg=RA1-PA53&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B+%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwju35v3ueL5AhVInf0HHYRfAW4Q6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20%D0%B1%D1%A3%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D1%8B&f=false 53]—54</ref>. Яшчэ ў 1863 годзе Аляксандар Шырынскі-Шыхматаў на сродкі Віленскай навучальнай акругі вялікім накладам надрукаваў [[Рассказы на белорусском наречии (1863)|«Рассказы на белорусском наречии»]]<ref>[[Алег Латышонак|Латышонак А.]] [https://web.archive.org/web/20220326050408/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/lat902ec.html?OpenDocument Гутарка «царкоўнага старасты Янкі» з «Яськам гаспадаром з-пад Вільні»] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 9 (2), 2004. С. 196—212.</ref> (выдавалася за зборнік ананімных «народных» твораў) — кнігу да чытаньня ў [[Народная вучэльня|народных вучэльнях]], дзе гістарычным ліцьвінам навязваўся ідэалягічны штамп расейскага [[імпэрыялізм]]у дзеля абгрунтаваньня прынцыпаў [[Русіфікацыя Беларусі|іх русіфікацыі]] і асыміляцыі<ref name="Chaustovic-2001-11">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 11.</ref>: у першым творы «Кто булы наши найдавнійшіи диды и якая их була доля до уніи?» аўтар (відаць, [[Міхаіл Каяловіч]]<ref name="Chaustovic-2001-9">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 9.</ref>) апавядае пра «літоўскую заваёву Беларусі», называючы «ліцьвінамі» [[Летувісы|летувісаў]]<ref name="Tokc-2006">[[Сяргей Токць|Токць С.]] Абуджэнне заходнерусізму ў інтэграцыйным канструктывізме А. Бендзіна // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Т. 13, сш. 2 (снежань 2006). С. 388—419.</ref>, у другім творы праводзіцца думка, што «''нашы дзяды былі рускімі, але сталі над імі панаваць літоўцы (то бок [[Аўкштайты|літоўцы]] і жмудзіны{{Заўвага|„''Наши отцы и дзяды были Русскиe; тольки не завсегды над ими пановали свои родные Русские князя. Упярод над ими пановали Русские князи, потом стали пановаць над ими князя Литовцев т. е. князя, тых самых Литовцев и Жмудзинов, што живуць з нами''“}}) і палякі ды прымусілі прыняць унію, каб ператварыць нас у палякаў і католікаў''»<ref name="Chaustovic-2001-9"/>, трэці твор «Великая помылка наших белорусов» заканчваецца заклікам, што «''Русскими, а не Поляками мы повинны называтца''»<ref name="Chaustovic-2001-10">Хаўстовіч М. «Разсказы на белорусскомъ наречіи» ў кантэксце ананімнай літаратуры 60-х гг. XIX ст. // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. № 1, 2001. С. 10.</ref>, у чацьвертым творы прапагандуецца навучаньне дзяцей у расейскіх школах<ref name="Chaustovic-2001-11"/>. Выдадзены ў 1870 годзе ў [[Санкт-Пецярбург]]у [[Слоўнік Насовіча|«Словарь белорусского наречия»]], на рэдагаваньне якога з боку Расейскай акадэміі навук супраць волі аўтара зьвяртаў увагу гісторык і мовазнаўца [[Ян Станкевіч]] на падставе апублікаваных у 1928 годзе асабістых сшыткаў [[Іван Насовіч|Івана Насовіча]]<ref>[[Веда (часопіс)|Веда]]. № 2, 1952. С. 53—54.</ref>, падае да беларускага слова «литвин» расейскі адпаведнік «литовец», сьледам падаецца слова «[[Ліцьвякі (неадназначнасьць)|литвяк]]», якому даецца расейскае тлумачэньне «тоже, что литвин» і прыклад ужываньня «''литвяки по нашему не говоруць''»<ref>Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. С. 269.</ref>. У 1886 годзе латыска-летувіскі этнограф {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эдуард Вольтэр||be|Эдуард Аляксандравіч Вольтэр}}, які карыстаўся падтрымкай [[Расейскае геаграфічнае таварыства|Расейскага геаграфічнага таварыства]], дадаткова — для [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] — паўтарыў афіцыйную вымогу пры зьбіраньні статыстычных зьвестак азначаць «ліцьвінамі» летувісаў, а не беларусаў{{Заўвага|{{мова-ru|«При собирании статистических сведений часто смешиваются понятия Литвин, Литва в историко-географическом значении с литвою этнографической. Литвином считаться должен тот, кто в домашнем быту говорит по литовски <…> В настоящее время сведения, относительно принятых в войска по рубрике «по происхождению», должны считаться сомнительными оттого, что очень много литвинов значится в уездах — где их теперь, как по литовски говорящих, вовсе нет; а наоборот, в тех уездах, где ныне еще говорят по литовски, по статистическим таблицам принятых литовцев в войска показано сравнительно мало. В Вилейском и Дисненском уездах о литовцах не может быть и речи…»|скарочана}}}}<ref>Вольтер Э. Об изучении литовского языка и племени // Памятная книжка Виленской губернии на 1887 год. — Вильна, 1886. С. 133.</ref>. На мэтанакіраванае зьнішчэньне расейскімі ўладамі ў народнай сьвядомасьці гістарычнага сэнсу «літоўскасьці» (г. зн. азначэньня сябе ліцьвінамі беларускамоўным сялянствам «[[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]]»), што беспасярэдне спрыяла атаясамліваньню гістарычнай Літвы з навачаснай Летувой, зьвяртае ўвагу амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]]<ref>[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220503112024/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1202ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Працяг] // [[Дзеяслоў]]. № 12, 2004.</ref>.
[[Файл:Vilnia, Lidzkaja-Franciškanskaja. Вільня, Лідзкая-Францішканская (J. Bułhak, 1912).jpg|значак|Шыльда летувіскай школы ({{мова-lt|Lietuviška mokykla|скарочана}}, {{мова-ru|Литовское училище|скарочана}}) на Лідзкай вуліцы ў цэнтры [[Вільня|Вільні]], 1912 год. Тым часам хоць-якія [[Беларуская мова|беларускія]] школы ў Расейскай імпэрыі заставаліся пад забаронай]]
Замацаваньне ў другой палове XIX ст. у афіцыйнай расейскай навуцы, ідэалёгіі і прэсе тэрміна «літоўцы» («ліцьвіны») вынятна за жамойцкім насельніцтвам прывяло да таго, што шляхта колішняга Вялікага Княства Літоўскага дзеля вонкавых дачыненьняў з расейскімі ўладамі пачала часьцей карыстацца тэрмінам «палякі», які ад пачатку быў палітонімам і зьвязваўся з ідэяй адраджэньня «Польшчы» — былой [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыйнай]] [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>[[Аляксандар Смалянчук|Смалянчук А.]] Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. — СПб., 2004. С. 115—124.</ref>, хоць у прыватных зносінах паміж сабой і з уласна [[палякі|этнічнымі палякамі]] («караняжамі») выкарыстоўвала паралельна і тэрмін «ліцьвіны» («літоўцы»), а балтамоўнае насельніцтва працягвала традыцыйна называць «жамойтамі»{{Заўвага|Напрыклад, гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Яўстах Іваноўскі||pl|Eustachy Iwanowski}} ў 1861 годзе пісаў, што [[ліцьвіны]] ўжываюць наступныя назвы да жамойтаў: ''[[Жмогусы|Zmogosy]], Zmujdziaki, Żmudź, Żmudzin''<ref>Iwanowski E. (Eu…… Heleniusz) Wspomnienia narodowe. — Paryż, 1861. [https://books.google.by/books?id=KNYRAAAAYAAJ&pg=PA491&dq=Zmogosy,+Zmujdziaki,+%C5%BBmud%C5%BA,+%C5%BBmudzin&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv8obs1Y70AhW_Q_EDHUkUAAcQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q=Zmogosy%2C%20Zmujdziaki%2C%20%C5%BBmud%C5%BA%2C%20%C5%BBmudzin&f=false S. 491].</ref>. Таксама францускі географ і гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Элізэ Рэклю||en|Élisée Reclus}} ў 5-м томе сваёй працы «Зямля і людзі» (1881 год) засьведчыў, што ў той час у Польшчы і Расеі ліцьвінамі ўсё яшчэ традыцыйна называлі [[беларусы|беларусаў]], тады як летувісаў — жамойтамі<ref>Reclus E. The universal geography: earth and its inhabitants. Vol. 5. — London, 1881. P. 256.</ref>:
«''…нават цяпер яшчэ ў Польшчы, як і ў Расеі, „ліцьвінамі“ звычайна называюць беларускіх славянаў былой палітычнай Літвы, тады як літоўцам ва ўласным сэнсе даюць назву „жамойтаў“ альбо „жмудзінаў“''» («''…даже теперь еще в Польше, как и в России, „литвинами“ обыкновенно называют белорусских славян бывшей политической Литвы, тогда как литовцам в собственном смысле дают название „жмудов“ или „жмудинов“''»)<ref>Реклю Э. Земля и люди. Т. 5, вып. 2. — СПб., 1883. [https://books.google.by/books?id=bVQNAQAAMAAJ&pg=PA124&dq=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjJ8eDcjNz0AhX0QvEDHZlqDAsQ6AF6BAgEEAI#v=onepage&q=%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%8A%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 124].</ref>}}. Непрыняцьце новага значэньня тэрміна «літоўцы» прывяло да ўзьнікненьня ў канцы XIX — пачатку XX ст. і пэўнага пашырэньня сярод літоўскай шляхты (асабліва ў этнакантактавай зоне — у Віленскай губэрні, памежнай з асноўным масівам балтамоўнага насельніцтва — Ковенскай губэрняй) тэрміна «младалітоўцы» дзеля пазначэньня балтамоўнага насельніцтва, а дзеля ўласнага самавызначэньня — тэрмінаў «старалітоўцы» («стараліцьвіны»), «гістарычныя літоўцы» («гістарычныя ліцьвіны»), «міцкевічоўцы» (у знак салідарнасьці з тым значэньнем паняцьця «ліцьвіны», якое выкарыстоўваў [[Адам Міцкевіч]] у сваім творы «[[Пан Тадэвуш]]»){{Заўвага|У 1906 годзе ў газэце «[[Kurier Litewski]]» ([[:Файл:Starolitwin - Kuryer Litewski 1906 nr 146 s 1.jpg|№ 146, С. 1]]) зьявіўся артыкул «Мы і літоўцы» ({{мова-pl|My i litwini|скарочана}}), падпісаны крыптонімам «Старалітовец» ({{мова-pl|Starolitwin|скарочана}}), у якім аўтар спрабаваў папулярызаваць тэрмін «старалітоўцы» і прапаноўваў стварыць «Cтаралітоўскую партыю», якая б выяўляла інтарэсы карэннай літоўскай шляхты; тым часам летувіскую інтэлігенцыю (паводле аўтара — у большасьці псэўдаінтэлегінцыю), якая з падачы і пры падтрымцы расейскіх уладаў спрабавала манапалізаваць права на назву «літоўцы» ({{мова-pl|«Szowinizm ten jest owocem szkoły rosyjskiej, której wychowańcami są młodolitwini, mówiący nieraz lepiej po rosyjsku, niż po litewsku»|скарочана}}) прапаноўваў называць «младалітоўцамі» ({{мова-pl|młodolitwini|скарочана}}). Сярод іншага, тэрміналёгію «стараліцоўцаў» і «младалітоўцаў» у 1934 годзе выкарыстоўваў былы прэм’ер-міністар [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]] [[Раман Скірмунт]] у сваім артыкуле-нэкралёгу «Панны з Муру» пра [[Канстанцыя Скірмунт|Канстанцыю Скірмунт]] і Юзэфу Куржанеўскую, дзе адзначаў, што захапленьне Канстанцыяй Скірмунт «літваманіяй» не ўлічвала тое, што младалітоўцы звузілі паняцьце [[Літва старажытная|Літвы]] да свайго этнаграфічнага Ковенскага арэалу<ref>Skirmuntt R. [[:Файл:Slowo - 1934, nr 127 Roman Skirmunt - Panie z muru - p 3.jpg|Panie z Muru (III)]] // Słowo. Nr. 127, 1934. S. 3.</ref>}}<ref name="Buchowski-2006-26">Buchowski K. [http://pbc.biaman.pl/Content/2045/litwomani_i_polonizatorzy.pdf Litwomani i polonizatorzy : mity, wzajemne postrzeganie i stereotypy w stosunkach polsko-litewskich w pierwszej połowie XX wieku]. — Białystok, 2006. S. 26.</ref><ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 15.</ref>.
[[Файл:Litwa i Białoruś (J. Bazewicz, 1916).jpg|значак|Краіна «[[Літва]] і [[Белая Русь|Беларусь]]» ({{мова-pl|«Litwa i Białoruś»|скарочана}}), асобная ад [[Жамойць|Жамойці]] (''Żmujdź''), 1916 г.]]
У 1906 годзе віленскі доктар Людвік Чаркоўскі (1855—1928) засьведчыў, што «[[Старалітва|старалітоўцамі]]» (у адрозьненьні ад [[Летувісы|летувісаў]]-«младалітоўцаў») зноў пачалі называць «[[Тутэйшыя (выраз)|тутэйшых]]» [[Літва|Літвы і Беларусі]] — г. зн. беларускамоўных сялянаў, тым часам некаторыя «літваманы» (якіх яшчэ ў 1859—1860 гадох называлі больш дакладна — «жмудзінафіламі»{{Заўвага|{{мова-pl|«Są u nas pojedyncze, małoznaczące zachcenia raczej, aniżeli usiłowania, aby wyrobić jakąś narodowość żmudzką, oddzielną od polskiej. Sądzę jednak, że z téj strony żadna obawa nie grozi; więcej niżeli tych dziecinnych pretensyi żmujdzinofilów obawiaćby się można wpływu pisarzy, co pisząc po polsku, i dla polskiej publiczności na miano russofilów zarobili sobie»|скарочана}} з подпісам «''Z Litwy''»}}<ref>Roczniki polskie z lat 1857—1861. Т. 4: Rok 1860—1861. — Paryz, 1865. [https://books.google.by/books?id=v7cDAAAAYAAJ&pg=PA273&dq=%C5%BCmujdzinofil%C3%B3w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjgg73Z8OL5AhWqxgIHHXZeD6QQ6AF6BAgDEAI#v=onepage&q&f=false S. 273].</ref><ref>Czas. Nr. 222, 1859. [https://polona.pl/item/czas-r-12-no-222-28-wrzesnia-1859,Nzk3NTYxMTA/1/#info:search:%C5%BCmudzinofil%C3%B3w S. 1].</ref>) зноў пачалі прапаганду, што тыя беларускамоўныя — гэта «''летувісы бяз мовы''»<ref>Czarkowski L. Ostrzeżenie: w kwestji litewskiej słów kilka. — Wilno, 1906. [https://polona.pl/item/ostrzezenie-w-kwestji-litewskiej-slow-kilka,Njc4NTg3NDE/29/#info:metadata S. 20].</ref>. У студзені 1918 году [[Бэнэдыкт Дыбоўскі]] азначыў тагачасных «літваманаў» жамойцкімі [[Шавінізм|шавіністамі]], адцеміўшы, што «''Вільню і яе ваколіцы сёньня засяляюць палякі-ліцьвіны і беларусы-ліцьвіны''»<ref>Dybowski B. Żmudzini piszący o sobie dla społeczności niemieckiej // Tygodnik Narodowy. Nr. 2, 1918. S. 6.</ref>.
У 1915—1917 гадох [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускія арганізацыі]] выступалі за ўтварэньне [[Канфэдэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага]], прытым рабілі гэта, нягледзячы на пазыцыю [[Летувіская Тарыба|Летувіскай Тарыбы]], якая заявіла прэтэнзіі на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічныя тэрыторыі беларусаў]]. Аднак па абвяшчэньні незалежнасьці Летувы ў хаўрусе зь [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыяй]] (у ліпені 1918 году прапанову ад Тарыбы стаць [[Летува (каралеўства, 1918)|каралём Летувы]] пад імём «Міндаўгаса II» прыняў нямецкі прынц і вайсковец [[Вільгельм Карл фон Урах]], які паходзіў зь [[Вюртэмбэрскі дом|Вюртэмбэрскага дому]] — найбліжэйшых сваякоў [[Раманавы]]х) ідэя беларуска-летувіскай [[Канфэдэрацыя|канфэдэрацыі]] не ўздымалася<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 351—352.</ref>.
== Першая Летувіская рэспубліка ==
=== Спроба захопу Вільні ===
[[Файл:Żmudź (1920).jpg|значак|Жамойць у этнаграфічных межах летувісаў, фрагмэнт мапы былой [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]], 1920 г.]]
Як зазначае гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]], канчаткова назву «Літва» ў форме «Летува» афіцыйна замацавалі за Жамойцю толькі 16 лютага 1918 году актам аб незалежнасьці [[Летувіская Рэспубліка (1918—1940)|міжваеннай Летувы]], паставіўшы такім спосабам знак роўнасьці паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Летувой<ref name="Kraucevic-1993"/>. Разам з тым, Летувіская дзяржава ня здолела ўлучыць у свой склад сталіцу гістарычнай Літвы [[Вільня|Вільню]] і сталічны [[Віленскі край]] — хоць дзеля гэтага склала з [[Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкай Расеяй]] [[Маскоўская дамова (1920)|Маскоўскую дамову]] (узамен на прызнаньне за сабой Вільні летувіскі бок абавязваўся, сярод іншага, спыніць на сваёй тэрыторыі дзейнасьць «антысавецкіх арганізацыяў і груп», у тым ліку органаў [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]) — праз супраціў мясцовых жыхароў, якія ўтварылі [[Сярэдняя Літва|Сярэднюю Літву]] (1920—1922): напярэдадні паўстаньня народжаны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]] выдаў [[Польская мова|па-польску]] адозву да насельніцтва Вільні і Віленшчыны з заклікам «''выгнаць жамойтаў''»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 35.</ref>{{Заўвага|Люцыян Жалігоўскі і яго паплечнікі лічылі сябе ліцьвінамі і славянамі, а летувісаў адмаўляліся прызнаваць за «літоўцаў» і называлі тое насельніцтва вынятна «жамойтамі» ({{мова-pl|Żmudzini|скарочана}}). У 1943 годзе Люцыян Жалігоўскі пісаў у сваіх успамінах пра выгнаньне зь Вільні адміністрацыі Летувы (1918—1920) і непрыняцьце новага сэнсу «літоўцаў», якія раней лічыліся літоўскай шляхтай «жамойтамі»: «''Напярэдадні маршу на Вільню, у [[Вярэнаў|Вярэнаве]], былі мы ня толькі палякамі — былі і літоўцамі. <…> Мы ўсе апэравалі даўнімі катэгорыямі. Пад словам „літовец“ мы разумелі паняцьце гістарычнай Літвы, Літву вялікіх мэтаў, вялікіх людзей, вялікай ідэі. Мы шанавалі нашыя традыцыі, нават попел Зьніча пад [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|Катэдрай]]. Нічога зь мінуўшчыны не пакінула сьледу, новаяўлены „літовец“ выявіўся ворагам… і чакаў прыезду на сталец літоўскі — Гогенцолерна, пад імем — о іронія — [[Міндаўгас II|Міндоўга ІІ]]. <…> Толькі мясцовыя людзі адкідалі ўсё, што звалася „літоўскім“. Ніхто не хацеў чуць пра навуку жамойцкай мовы, ніхто не прызнаваў „літоўскага“ ўрадніка, і ўсякая жанчына не хацела ісьці ў касьцёл, дзе служыў „літоўскі“ ксёндз. Чаму мы, адвечныя насельнікі Літвы, мусілі пазьбягаць той дарагой для нас назвы, а іншыя людзі, што ня маюць зь Літвой нічога супольнага, — называць сябе літоўцамі?»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 37, 41—42.</ref>.}}. Як падкрэсьліваў Люцыян Жалігоўскі ў сваіх успамінах, «''узьнікла парадаксальная сытуацыя <…> калі Варшава была абароненая і вайна выйграная, то мы, грамадзяне нашай радзімы — Літвы, нават не маглі вярнуцца да дому, у якім асел народ жмудзінскі, пратэжэ немцаў''»<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 33—34.</ref>.
Гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Валяр’ян Мэйштовіч||pl|Walerian Meysztowicz}}, сын старшыні Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы [[Аляксандар Мэйштовіч|Аляксандра Мэйштовіча]], зазначаў у сваіх успамінах: «''Летувіскі нацыянальны рух зьвярнуўся да спадчыны Вялікага Княства Літоўскага. <…> Нават ня мелі для іх назвы. „Ліцьвіны — казаў пан Міхал Юхневіч — гэта [[Ягайла]], [[Ян Караль Хадкевіч|Хадкевіч]], [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Юзэф Пілсудзкі|Пілсудзкі]] і я, а вы ёсьць летувісамі“''»{{Заўвага|{{мова-pl|«Ruch narodowy litewski zgłosił się do dziedzictwa po Wielkim Księstwie Litewskim. <...> Nawet nie mieliśmy dla nich nazwy. „Litwini — mówił pan Michał Juchniewicz — to Jagiełło, Chodkiewicz, Mickiewicz, Piłsudski i ja, a wy to Lietuvisy“»|скарочана}}}}<ref>Meysztowicz W. Gawędy o czasach i ludziach. — Londyn — Łomianki, 2008. S. 26—27.</ref>.
=== Летувізацыя Ковеншчыны ды іншых мясцовасьцяў ===
{{Асноўны артыкул|Ляўда}}
[[Файл:Lithuanie historique et ennographique (1920).jpg|значак|[[Вялікае Княства Літоўскае|Літва гістарычная]] і Летува («Літва [[Этнаграфія|этнаграфічная]]»). [[Рыга]], 1920 г.]]
У 1923 годзе ў [[Ковенскі павет|Ковенскім павеце]] летувісы складалі 56,7%, а ў самой Коўне — толькі 29,9%, палякаў у гэтым месьце было 31,5%, а жыдоў — 31,8%<ref>Starzyński S. Litwa: zarys stosunków gospodarczych. — Warszawa, 1928. S. 12—13.</ref>. Значную частку буйных зямельных уласьнікаў складала шляхта-«старалітоўцы», якія валодалі 26% зямлі ў новай дзяржаве і палітычна арыентаваліся на міжваенную [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскую Рэспубліку]]<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168.</ref>. 15 лютага 1922 году ўлады Летувы прынялі закон аб зямельнай рэформе: нацыяналізавалася зямля ў супраціўнікаў незалежнасьці Летувы і шляхецкія маёнткі, нададзеныя ўладамі Расейскай імпэрыі з абшару скарбовых зямель, таксама вызначаўся максымум неад’емнай зямлі ў 80 га (з 1929 году — 150 га), што ліквідоўвала (шляхам прымусовай [[Парцэляцыя (эканоміка)|парцэляцыі]]) [[Лятыфундыя|лятыфундыі]], характэрныя раней для жамойцкіх земляў<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 168—169.</ref>.
Па [[Вайсковы пераварот у Летуве (1926)|вайсковым перавароце ў Летуве]] (сьнежань 1926 году) у краіне ўсталяваўся [[Аўтарытарызм|аўтарытарны рэжым]] на чале з прэзыдэнтам [[Антанас Сьмятона|Антанасам Сьмятонам]], які працягваў летувізацыю насельніцтва краіны, абмяжоўваў магчымасьці культурнага разьвіцьця на іншых мовах і ставіў перашкоды да заняцьця дзяржаўных пасадаў тым, хто не лічыў сябе летувісамі паводле нацыянальнасьці<ref>История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс, 2013. С. 192—193.</ref>.
=== Спроба рэтраспэктыўна атаясаміць гістарычных ліцьвінаў зь летувісамі ===
[[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (т.б. «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>)]]
У сакавіку 1923 году ў час выставы беларускага друку ў Коўне начальнік Дэпартамэнту рэлігіі Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Казімерас Прапаляніс||lt|Kazimieras Prapuolenis}} падараваў [[Вацлаў Ластоўскі|Вацлаву Ластоўскаму]] (які знайшоў палітычны прытулак у Летувіскай рэспубліцы па [[Расейская акупацыя Беларусі|акупацыі расейскімі войскамі]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]) уніяцкі служэбнік, друкаваны ў [[Супрасьля|Супрасьлі]] ў 1726 годзе. У скуры аправы (пазьнейшай за саму кнігу і нібыта датаванай 1790 годам паводле налепленага на яе подпісу) Ластоўскі знайшоў укладзены туды тэкст каляднай песьні на беларускай мове. Асаблівасьцю гэтай песьні, невядомай зь іншых крыніцаў, ёсьць называньне «ліцьвінамі» асобаў зь летувіскімі імёнамі: «''Енас з Юргасам з пушчаў літвіны нясьлі Хрыстові з салам [[Бацьвіньне|бацьвіны]]''»{{Заўвага|[[Лацінка]]вы арыгінал паводле Ластоўскага: «''Jenas z Jurgasom z puszczow Litwiny nieśli Chrystowi z sałom botwiny''»<ref>Ластоўскі В. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. — Коўна, 1926. С. 632.</ref>}} (тым часам паводле беларускай народнай песьні, добра вядомай з парыскай лекцыі пра [[Белая Русь|Беларусь]] [[Аляксандар Рыпінскі|Аляксандра Рыпінскага]]<ref>Rypiński A. Białoruś. Kilka słów o poezji prostego ludu tej naszej polskiej prowincji i o jego śpiewie, tańcach, etc. — Paryż, 1840. [https://books.google.by/books?id=xy9PAAAAcAAJ&pg=PA42&dq=%22dwa+litwiny%22&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiNkMLn1fH5AhWpxQIHHYIJAp8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&q&f=false S. 42].</ref>, апісаньня [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павету]] [[Яўстах Тышкевіч|Яўстаха Тышкевіча]]<ref>Tyszkiewicz E. Opisanie powiatu borysowskiego pod względem statystycznym, geognostycznym, historycznym, gospodarczym, przemysłowo-handlowym i lekarskim, z dodaniem wiadomości: o obyczajach, spiewach, przysłowiach i ubiorach ludu, gusłach, zabobonach itd. — Wilno, 1847. S. 384.</ref>, [[Слоўнік Насовіча|слоўніка Насовіча]] і зборніка беларускіх песень [[Пётар Бяссонаў|Пятра Бяссонава]] — «''Кузьма и Дземьянъ два Лицвины, принешли горшочекъ боцвиння''»<ref name="Nasovic-1870-31">Носович И. Словарь белорусского наречия. — СПб., 1870. [https://books.google.by/books?id=tRsOdAcJl5MC&pg=PA31&dq=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwi1tLettczzAhUkSfEDHd_MCTQQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%8B&f=false С. 31].</ref>, а паводле варыяцыі гэтай жа песьні на [[Пінскі павет|Піншчыне]] — «''два літвіны із [[Дзівін|Дывін]] прынесьлі гаршчык батвін''»<ref>Zienkiewicz R. Piosenki gminne ludu pińskiego. — Kowno, 1851. [https://books.google.by/books?id=4NZbAAAAcAAJ&pg=PA8&dq=%22dwa+Litwiny%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjrr-iq2vH5AhVuhv0HHXouAHUQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=litwiny&f=false S. 8].</ref>). Таго ж году Ластоўскі пад псэўданімам «Юры Верэшчака» надрукаваў знойдзеную песьню з гісторыяй яе зьяўленьня ў часопісе «[[Крывіч (часопіс)|Крывіч]]»<ref>Верэшчака Ю. Старабеларская калядка // Крывіч. № 4, 1923. С. 34—35.</ref>, а пазьней зьмясьціў яе ў сваёй «[[Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі|Гісторыі беларускай (крыўскай) кнігі]]» (Коўна, 1926 год). Урэшце, у 1926 годзе ў савецкай амбасадзе ў Коўне Ластоўскі прэзэнтаваў канцэпцыю, паводле якой летувісы — гэта нашчадкі гістарычных жамойтаў<ref>«Давялося шмат і шмат працаваць…». З успамінаў беларускага акадэміка Стасіса Матулайціса (1866—1956) / Падрыхтоўка да друку В. Селяніса (Вільня) // Homo Historicus 2019. Гадавiк антрапалагiчнай гiсторыi / пад. рэд. [[Аляксандар Смалянчук|А. Смаленчука]]. — Вiльня: Палітычная сфера, 2019. С. 140—141.</ref>, па чым перабраўся ў [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Савецкую Беларусь]].
Знойдзеная Ластоўскім песьня трапіла ў некалькі агульных зборнікаў{{Заўвага|Напрыклад, ''Анталогія беларускай паэзіі. Т. 1. — {{Менск (Мн.)}}, 1993. С. 127—129''.}}, аднак, яе крытычны разгляд не рабіўся (хоць аўтэнтычнасьць некаторых іншых песьняў, апублікаваных Ластоўскім, неаднаразова ставілася пад сумнеў<ref>[[Алег Ліцкевіч|Ліцкевіч А.]] [https://web.archive.org/web/20160305070331/http://beldumka.belta.by/isfiles/000167_167773.pdf «Слава Воршы ўжо не горша…»] // [[Беларуская думка]]. № 3, 2009. С. 92—99.</ref>). Тым часам адпаведны фрагмэнт песьні, дзе ліцьвінамі называюць асобаў зь летувіскімі імёнамі, актыўна цытуецца (з азначэньнем самой песьні як «традыцыйнай» і «народнай»): летувіскім гісторыкам, супрацоўнікам [[Інстытут гісторыі Летувы|Інстытуту гісторыі Летувы]] [[Томас Баранаўскас|Томасам Баранаўскасам]] на галоўнай старонцы яго сайту з тэндэнцыйнай крытыкай «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]»<ref name="Baranauskas">[https://www.litviny.net/ «Ёнас з Юргасам, з пушчы літвіны»] ([https://web.archive.org/web/20221126101643/https://litviny.net/ Архіўная копія])</ref>, беларускім гісторыкам кулінарыі [[Алесь Белы|Алесем Белым]]<ref name="Biely-2021">[https://www.patreon.com/posts/batsvinne-simval-59661281?l=it Бацвінне — гастранамічны сімвал Літвы XVII—XVIII ст.], [[Patreon]], 8 сьнежня 2021 г.</ref><ref>Кухмістр Верашчака. [https://books.google.by/books?id=RQp2DwAAQBAJ&pg=PT41&lpg=PT41&dq=%22%D0%81%D0%BD%D0%B0%D1%81+%D0%B7+%D0%AE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BC%22&source=bl&ots=_m-G1MRqF7&sig=ACfU3U2h1T0sznVq3sy-1Yx99c5cuBTv2A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjCxvX11tL5AhVaNewKHbSxBZc4ChDoAXoECAQQAw#v=onepage&q&f=false Літвінская кухня]. — Litres, 2022.</ref>, які ня маючы профільнай адукацыі атрымаў доктарскую ступень (PhD) з гісторыі у [[Клайпеда|Клайпедзкім]] унівэрсытэце і крытыкуецца за сваё агрэсіўнае стаўленьне да [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|Беларускага нацыянальнага адраджэньня]], аўтарам [[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысцкага]] рупару [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] «[[СБ. Беларусь сегодня]]» і шэрагу расейскіх шавіністычных сайтаў [[Усевалад Шымаў|Усеваладам Шымавым]]<ref>[https://shimoff.livejournal.com/221913.html Литвинам на заметку], [[LiveJournal]] Усевалада Шымава, 5 верасьня 2013 г.</ref>, а таксама на розных [[Расейскі фашызм|расейскіх шавіністычных]] пляцоўках<ref>[https://ohaben.blogspot.com/2022/09/daylida.html?fbclid=IwAR21ju9CvYu7oA5pApgxnu1ua5emF2szy10kMZIzDlYt9FnlNg3abNgtG_A Тэндэнцыйная спроба расейскай шавіністычнай крытыкі беларускага погляду на гісторыю ВКЛ]{{ref-ru}}, 19 верасьня 2022 г.</ref><ref>[https://vk.com/wall-46503890_144549 К вопросу о том, кто такие «литвины». Белорусская народная колядка начала XVIII века, фрагмент], «Мы патриоты Белой Руси!», 2 сьнежня 2018 г.</ref>.
У спробах абгрунтаваць традыцыйны характар гэтай каляднай песьні Томас Баранаўскас і Алесь Белы пашыраюць непраўдзівую інфармацыю, нібы яе «''арыгінал быў надрукаваны ў выд.: Служебник. Супрасль, 1726. (В. Ластоўскі. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. Коўна. 1926. С. 631—632)''»<ref name="Baranauskas"/><ref name="Biely-2021"/>, хоць у выданьні «Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі», на якое даецца спасылка, Вацлаў Ластоўскі сьведчыць пра пазьнейшае ўклейваньне калядкі ў аправу кнігу<ref>Ластоўскі В. Гісторыя Беларускай (Крыўскай) кнігі. — Коўна, 1926. С. 631.</ref>. На красавік 2024 году Алесь Белы выправіў сваё ранейшае сьцьверджаньне пра публікацыю песьні, адзначыўшы, што яна «''цалкам можа быць фальсыфікатам''»<ref name="Biely-2021"/>.
=== Зварот да жамойцкай ідэнтычнасьці ===
[[Файл:Polska i Litwa za Władysława Jagiełły (1927).jpg|значак|«Польшча і Літва за [[Ягайла]]м». Мапа з гістарычнага атлясу 1927 г.]]
Гісторык [[Уладзімер Аляксеевіч Арлоў|Уладзімер Арлоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў 1930-я гады, калі [[Ліга Нацыяў]] фактычна прызнала адыход Віленшчыны зь Вільняй да [[Заходняя Беларусь|заходнебеларускага абшару]], у летувіскім друку загучалі прапановы зьмяніць назву дзяржавы на [[Жамойць]] — разам зь зьменай [[Герб Летувы|дзяржаўнага гербу]] (варыянту [[Пагоня|Пагоні]]) на жамойцкага «Мядзьведзя»<ref name="Arlou-2012-373">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 373.</ref>.
У 1935 годзе прэм’ер-міністар Летувіскай Рэспублікі {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Тубаліс||lt|Juozas Tūbelis}} афіцыйна прызнаў не летувіскае (славянскае<ref name="Arlou-2012-373"/>) паходжаньне Пагоні і паведаміў пра тое, што ідзе праца ў стварэньні новага дзяржаўнага гербу. З усяго відаць, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў<ref>{{Літаратура/Сфрагістыка і геральдыка Беларусі (1999)|к}} С. 155.</ref><ref>Скобла М. [https://web.archive.org/web/20110811153426/http://www.svaboda.org/PrintView.aspx?Id=872644 Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»], [[Радыё Свабода]], 31 студзеня 2008 г.</ref>.
=== Супраца з СССР дзеля захопу Вільні ===
[[Файл:Подписание советско-литовского договора о передаче Литве города Вильно.jpg|значак|Міністар замежных справаў Летувы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Урбшыс||be|Юозас Урбшыс}} падпісвае [[Савецкая-летувіская ўмова аб узаемнай дапамозе|ўмову]] з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] аб узаемнай дапамозе і перадачы Летуве места [[Вільня|Вільні]], 10 кастрычніка 1939 г.]]
З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]], як толькі ў выніку супольнай агрэсіі [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] і [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] супраць [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]] савецкія войскі захапілі Вільню, летувіскія дыпляматы ў Маскве зьвярнуліся да савецкіх уладаў з просьбай перадаць места Летуве. 10 кастрычніка 1939 году ўлады Летувы і СССР склалі летувіска-савецкую дамову, згодна зь якой места Вільня зь Віленскай вобласьцю, занятыя савецкімі войскамі, перадаваліся Летуве. Наркам замежных справаў СССР [[Вячаслаў Молатаў]] даў наступнае тлумачэньне: «''Мы ведаем, што большасьць насельніцтва гэтага рэгіёну не летувісы. Але гістарычная мінуўшчына і памкненьні летувіскага народу цесна зьвязаныя зь местам Вільняй, і ўрад СССР палічыў за неабходнае пайсьці насустрач гэтым маральным фактарам''»<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 378—379.</ref>.
[[Файл:Пану Сталіну Ёсіфу Вісарыёнавічу ад міністра замежных справаў Летувы (21.12.1939).jpg|значак|Беларускі пераклад<ref>[[Звязда]]. № 295, 1939. С. 4.</ref> тэксту афіцыйнага віншаваньня «''пану [[Сталін]]у <…> глыбокапаважанаму Ёсіфу Вісарыёнавічу''» ад міністра замежных справаў Летувы Ёзаса Ўрбшыса, 21 сьнежня 1939 г.]]
27 кастрычніка летувіскія адборныя войскі ўрачыста ўвайшлі ў Вільню, польскаму ўраду ў выгнаньні летувіскія ўлады заявілі, што ўвесь міжваенны час Вільня з праўнага гледзішча належала Летуве. Паводле кіраўніка новай віленскай адміністрацыі Антанаса Мяркіса, мэтай летувіскіх уладаў стала «''прымусіць усіх думаць, як летувісы''» і «''вывесьці зь Віленскага краю ўсялякі чужынскі элемэнт''»<ref name="Dziejaslou-2004-13">[[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20220920170423/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/sna1302ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Заканчэньне] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 13, 2004.</ref>. Так, нязгодных мясцовых беларусаў з тэрыторыі незалежнай Летувы дэпартаваў яшчэ савецкі [[НКВД]]<ref name="Arlou-2012-380">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 380.</ref>, а многім беларусам<ref name="Zajkouski-1993-70"/>, палякам і жыдам, нават тым, якія нарадзіліся ў Вільні, летувіскія ўлады адмовілі ў грамадзянстве<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>.
Далучэньне Вільні да Летувы прывяло да хуткага росту тут летувіскага насельніцтва, якое раней складала толькі 1,5%. 3 этнічна летувіскага абшару ў места ехалі ўраднікі, вайскоўцы, паліцыя, перасялялі сюды работнікаў і сялянаў. Іншамоўных жыхароў, якіх па-ранейшаму была значная большасьць, летувіскія ўлады абвясьцілі колішнімі летувісамі, якіх трэба вярнуць да сваіх «сапраўдных каранёў». Афіцыйная прапаганда сьцьвярджала, што беларускае насельніцтва мусіць дадаць да прозьвішчаў канчаткі «ас», «іс», «ус»{{Заўвага|Напрыклад, гісторыка [[Юры Туронак|Юрыя Туронка]] запісвалі як ''Туронкас'', ''Туронекас'', ''Туронка'', а яго школьны таварыш-летувіс Чайкоўскі атрымаў прозвішча ''Pempe'' ({{мова-lt|чайка|скарочана}})<ref name="ажэмойчваньне">{{Кніга|аўтар = |імя = Юры|прозьвішча = Туронак|частка = |загаловак = За кардонам Бацькаўшчыны: успаміны|арыгінал = |спасылка = |адказны = [[Генадзь Сагановіч|Г. Сагановіч]]|выданьне = |месца = [[Менск]]|выдавецтва = Медысонт|год = 2010|том = |старонкі = 40|старонак = 276|сэрыя = [[Бібліятэка часопіса «Беларускі Гістарычны Агляд»|Бібліятэка ч-су Беларускі гістарычны агляд]]|isbn = 978-985-6887|наклад = }}</ref>}} і вярнуцца да сваёй сапраўднай нацыянальнасьці. Беларусы [[дыскрымінацыя|дыскрымінаваліся]] пры ўладкаваньні на дзяржаўную службу, сярод іх значна павялічылася беспрацоўе. Гэтая палітыка ў існасьці не зьмянілася і па абвяшчэньні ў ліпені 1940 году [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]<ref name="Arlou-2012-382">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 382.</ref>.
=== Супраца з Трэцім Райхам ===
[[Файл:Biełarusy. Беларусы (1943).jpg|значак|[[Вільня]] — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]. Зь нямецкага навуковага выданьня «Беларусь: краіна і яе народ» ([[Вена]], 1943 г.)]]
З пачаткам [[нямецка-савецкая вайна|нямецкай-савецкай вайны]] ўлады [[Трэці Райх|Трэцяга Райху]] далучылі большую частку Віленшчыны разам зь Вільняй да генэральнай акругі «Летува». У захопленай [[Нацыянал-сацыялізм|нацыстамі]] Эўропе Летува стала адной зь першых краінаў, дзе ў масавым маштабе пачаўся [[Галакост|генацыд жыдоў]]. З дапамогай тысячаў летувіскіх добраахвотнікаў нацысты да канца 1941 году зьнішчылі ў Вільні каля 22 тысячаў жыдоўскага насельніцтва. Урэшце, з 70 тысячаў віленскіх жыдоў жывымі засталіся толькі каля 7 тысячаў<ref name="Arlou-2012-384">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 384.</ref>.
Улады Трэцяга Райху дазволілі летувісам стварыць паліцыйныя аддзелы самааховы ''Saugumas'', якія ўзаконілі ў Вільні напады летувісаў на беларускае і польскае насельніцтва. Пад прыкрыцьцём нямецкай улады летувіскія нацыянал-экстрэмісты заклікалі нацыстаў ачысьціць Вільню ад славянамоўнага насельніцтва і былі расчараваныя, калі выявілася, што немцы маюць іншыя пляны. Змаганьне паміж летувіскімі і польскімі вайсковымі фармаваньнямі за Вільню перайшло на ўзровень грамадзянскай вайны мясцовага маштабу. З восені 1943 году падпольная польская [[Армія Краёва]] ў месьце і прылеглых раёнах нападала на падразьдзелы летувіскіх паліцыянтаў і раззбройвала іх. У адказ летувіскія паліцыянты ўчынялі карныя акцыі датычна цывільнага беларускага<ref name="Arlou-2012-383">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 383.</ref> і польскага насельніцтва<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>.
== СССР ==
=== Савецкая дэнацыяналізацыя і летувізацыя Віленшчыны ===
[[Файл:Peoples of Eastern Europe by United States Department of State (1943).jpg|значак|Этнаграфічная мапа Ўсходняй Эўропы (Вільня — частка [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|тэрыторыі, заселенай беларусамі]]), складзеная супрацоўнікамі [[Дзяржаўны Дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША]] ў 1943 г.]]
Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны, нягледзячы на меркаваньне віленчукоў і боязьнь летувісаў страціць Вільню праз факты масавай супрацы з нацыстамі, [[Ёсіф Сталін|Сталін]] надумаў пакінуць места за [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]<ref>{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 385.</ref>. 30 траўня 1945 году, палітбюро ЦК Кампартыі Летувы пастанавіла скіраваць усе сілы рэспублікі на тое, каб выселіць зь Вільні большасьць тытульнага насельніцтва<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>. Летувіскі ўрад у асобе міністра асьветы Жугжды не дазволіў адчыніць у Вільні ніводнай беларускай школы, чаго дамагаліся [[Адам Станкевіч]] ды іншыя беларускія дзеячы. Летувіскія ўлады зачынілі [[Віленская беларуская гімназія|беларускую гімназію]] і настаўніцкую сэмінарыю, а [[Беларускі музэй у Вільні|Беларускі музэй імя Івана Луцкевіча]] ліквідавалі і фактычна разрабавалі — большая частка яго збораў трапіла ў летувіскія музэйныя фонды і бібліятэку Акадэміі навук Летувы<ref name="Arlou-2012-386">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 386.</ref>. Усё гэта адбывалася адначасна з новай хваляй рэпрэсіяў супраць беларускай інтэлектуальнай эліты<ref name="Zajkouski-1993-70"/>. Практычна ўсе беларускія нацыянальныя дзеячы і іх сем’і падпалі пад арышты і дэпартацыю. У 1944—1948 гадох каля 100 тысячаў віленчукоў, сярод якіх большую частку складалі этнічныя беларусы<ref name="Arlou-2012-387">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 387.</ref>, прымусілі запісацца палякамі і дэпартавалі ў камуністычную Польшчу<ref name="Dziejaslou-2004-13"/>.
Датычна беларускага насельніцтва, якое засталося на Віленшчыне, летувіскія ўлады праводзілі палітыку дэнацыяналізацыі: на ўзгадненьне з Масквой і камуністычнай Польшчай, замест зачыненых беларускіх школаў насаджаліся польскія і расейскія, беларусаў дыскрымінавалі ў атрыманьні вышэйшай адукацыі — колькасьць студэнтаў-беларусаў у летувіскім Віленскім унівэрсытэце не перавышала 1%<ref name="Arlou-2012-386"/>. Замест ліквідаваных беларускіх выданьняў у савецкай Вільні пачала выходзіць польскамоўная газэта «Чырвоны штандар». Апроч таго, летувіскія ўлады не перашкаджалі ксяндзам-палякам пашыраць сярод беларусаў-каталікоў думку, што тыя — палякі<ref name="Arlou-2012-387"/>.
Зь іншага боку, летувіскія ўлады сьцьвярджалі, што беларусы — гэта «страчаныя летувісы», таму ў афіцыйных дакумэнтах (а таксама ў літаратуры, навуковых працах, на мэмарыяльных дошках) іх усяляк імкнуліся запісаць летувісамі<ref name="Arlou-2012-386"/>. Адпаведна, пачалося масавае перапісваньне прозьвішчаў з дабаўленьнем канчаткаў «-ас», «-ус», «-іс» мужчынскім прозьвішчам (напрыклад, Міцкевіч ― Міцкявічус), канчаткаў «-айце» ды іншых ― жаночым (напрыклад, Астроўская ― Астраўскайце). Пэўныя прозьвішчы, увогуле, перакладаліся (напрыклад, Верабей ― Жвірбіліс). Апроч таго, празь летувіскія перайменаваньні не засталося амаль ніводнай беларускай назвы<ref name="Zajkouski-1993-70"/>.
Увогуле, становішча летувісаў у СССР было ўнікальным: калі [[Эстонцы|эстонскі]] [[Талін]] або [[Латышы|латыскую]] [[Рыґа|Рыґу]] хутка апанавала расейскамоўная працоўная сіла, то Вільню павольна засяляла жамойцкая вёска<ref name="Katlarcuk-2003"/>, у выніку чаго места пачало набываць летувіскае аблічча<ref name="Kascian-2009"/>. Калі ў 1939 годзе летувісаў у Вільні было менш за 2%, то паводле афіцыйных зьвестак перапісу 1959 году, з 236 100 віленчукоў 34% назваліся летувісамі, 29% расейцамі, 20% палякамі і 6% беларусамі, а перапіс 1970 году сьцьвярджаў, што летувісаў стала 50,5%, расейцаў 20%, палякаў 19%, а беларусаў 5%<ref name="Arlou-2012-388">{{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)|к}} С. 388.</ref>. Тым часам пры правядзеньні перапісаў савецкія ўлады вымагалі залічваць насельніцтва з самаазначэньнем «ліцьвіны» да летувісаў (а не беларусаў), прытым ня толькі ў Летувіскай ССР, але і ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]]<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/knigi/alfavit/nacionaln_1959.html?fbclid=IwAR1FXC3SIkKE1vh12uAWUE_7fucFnI5wIXIoTOhUQ0uN0tfJe0JKvdH0te8 Словарь национальностей всесоюзной переписи населения 1959 года]. — Москва: Государственное статистическое издательство, 1959.</ref>.
=== Перакручваньне традыцыйных гістарычных назваў і імёнаў у іншых мовах паводле іх формаў зь летувіскай мовы ===
Адным з захадаў савецкай летувізацыі стала замена традыцыйных гістарычных назваў мясцовасьцяў і імёнаў людзей на летувіскія формы ў іншых мовах, што актыўна падтрымлівалася ўладамі СССР. Дазволеная да ўжытку ў межах СССР [[беларуская мова]] — [[Русіфікацыя|русіфікаваная]] [[Беларускі афіцыйны правапіс|наркамаўка]] — таксама зазнала замену старажытных назваў на новыя, узятыя зь летувіскай мовы<ref name="Arlou-2012-387"/>. Прыклады такіх перакручваньняў прыводзяцца ў табліцы:
{| class="wikitable sortable"
|{{Сьцяг БНР}} Традыцыйная гістарычная назва
|{{Сьцяг БССР}} Летувізаваная назва
|{{Сьцяг Летувы}} Летувіская назва
|-
|[[Вільня]]
|Вільнюс
|Vilnius
|-
|[[Трокі]]
|Тракай
|Trakai
|-
|[[Меднікі]]
|Мядзінінкай
|Medininkai
|-
|[[Салечнікі]]
|Шальчынінкай
|Šalčininkai
|-
|[[Сьвянцяны]]
|Швянчоніс
|Švenčionys
|-
|[[Міндоўг]]
|Міндаўгас
|Mindaugas
|-
|[[Войшалк]]
|Войшвілкас
|Vaišvilkas
|-
|[[Гедзімін]]
|Гедзімінас<ref>{{Літаратура/Беларуская дзяржава Вялікае Княства Літоўскае|к}} С. 53.</ref>
|Gediminas
|}
=== Падтрымка летувіскага шавіністычнага погляду на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага ===
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|УССР]], савецкае кіраўніцтва дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны Віленскі ўнівэрсытэт хутка стаў ''«раем для [[Балтыстыка|балтыйскіх дасьледаваньняў]]»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У адказ на вонкавую ляяльнасьць летувіскіх камуністаў Масква фактычна дазволіла ў Летуве побач з камуністычнай і нацыяналістычную ідэалёгію, заснаваную на гістарычных мітах<ref name="Katlarcuk-2003"/>: спадчына Вялікага Княства Літоўскага абвяшчалася вынятна летувіскай, а Вільня — спрадвечна летувіскім местам. За савецкім часам у Летуве выйшлі сотні навуковых і навукова-папулярных выданьняў, дзе гэтыя падыходы ўсяляк прапагандаваліся і абгрунтоўваліся. Да прыкладу, у кнігу «Lietuvos piles» ({{мова-be|Летувіскія замкі|скарочана}}) улучылі [[Наваградзкі замак|Наваградзкі]], [[Мірскі замак|Мірскі]], [[Лідзкі замак|Лідзкі]], [[Полацкія замкі|Полацкі]] і дзясяткі іншых беларускіх замкаў. Таксама рабіліся спробы залічыць у лік выдатных дзеячоў летувіскай культуры [[Францішак Скарына|Францішка Скарыну]]<ref name="Arlou-2012-388"/>, тым часам [[Слуцкія паясы]] і [[Урэчча|ўрэцкае]] шкло абвясьцілі «вырабамі летувіскіх рамесьнікаў»<ref name="Arlou-2012-386"/>. Зь іншага боку, БССР была адзінай рэспублікай эўрапейскай часткі СССР, якая ня мела гістарычнага часопісу. Згодна з партыйнымі дырэктывамі, адлік сапраўнай [[Гісторыя Беларусі|гісторыі Беларусі]] вёўся ад 1917 году, а беларускі этнас разглядаўся як негістарычны, які ня меў уласнай эліты, высокай культуры і мастацтва<ref name="Katlarcuk-2003"/>.
Такім парадкам, Летува заняла вынятнае становішча сярод усіх эўрапейскіх саюзных рэспублікаў, маючы больш магчымасьцяў дзеля разьвіцьця нацыянальнага жыцьця, чым якая-кольвек зь іх. Амэрыканскі гісторык [[Тымаці Снайдэр]] тлумачыць гэта кампрамісамі паміж з аднаго боку Масквой і летувіскімі камуністамі, а з другога боку — летувіскай інтэлігенцыяй<ref name="Snyder-2003-93-95"/>.
== Летувіская рэспубліка ==
=== У дзяржаўнай палітыцы ===
У Прэамбуле Канстытуцыі Летувы падкрэсьліваецца, што менавіта [[летувісы|летувіскі народ]] ''«шмат вякоў таму стварыў Летувіскую дзяржаву»'' і што ''«яго (народу) праўны фундамэнт грунтуецца на (сярэднявечных) Літоўскіх Статутах»'', а ў артыкуле 17 сьцьвярджаецца, што ''«сталіцай Летувіскай дзяржавы ёсьць места [[Вільня]] — шматвекавая гістарычная сталіца Летувы»''<ref>[http://www3.lrs.lt/home/Konstitucija/Constitution.htm Ангельскі пераклад Канстытуцыі Летувіскай Рэспублікі, даступны на афіцыйным сайце Сойму ЛР]</ref>. Усе гэтыя палажэньні грунтуюцца на ''«гістарычных правах»'', а ў цэнтры ўсёй канцэпцыі знаходзіцца паняцьце народ ({{мова-lt|tauta|скарочана}}). Такім парадкам, на падставе ''«гістарычных правоў летувіскага народу»'' сучасная Летувіская дзяржава прэзэнтуе сябе ў якасьці адзінай праваспадкаемцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], а сучасных летувісаў народам, цалкам тоесным [[ліцьвіны|ліцьвінам]] Вялікага Княства Літоўскага<ref>Kaścian K. Die Litauische Verfassung und die Auslegung des Begriffs «Volk» in historischer Perspektive // Osteuropa-Recht. Nr. 5, 2008, S. 290—297 (291—292).</ref>. Больш таго, аналіз гэтых палажэньняў Канстытуцыі дазваляе сказаць, што афіцыйнымі ўладамі Летувы Вялікае Княства Літоўскае разглядаецца як летувіская [[нацыянальная дзяржава]]<ref name="Kascian-2009"/>.
Зьвяртаючыся, аднак, да значэньня слова народ (tauta) у летувіскай мове і вылучыўшы такім спосабам тры ключавыя словы дзеля аналізу адпаведнасьці паміж літоўскай нацыяй Вялікага Княства Літоўскага і летувіскай нацыяй Летувіскай Рэспублікі — тэрыторыя, мова і культура — можна прыйсьці да высновы, што тлумачэньне гістарычнай ролі летувіскага народу, якое прапануе Канстытуцыя Летувіскай Рэспублікі, ёсьць больш чым спрэчным, а летувіская нацыя не эквівалентная літоўскай нацыі ў аніводным з гэтых трох кампанэнтаў. З гэтай прычыны нельга казаць пра дзяржавастваральную ролю і дамінантнае становішча балтыйскай летувіскай меншасьці ў Вялікім Княстве Літоўскім<ref name="Kascian-2009"/>.
Дзяяч [[Беларускае нацыянальнае адраджэньне|беларускага нацыянальнага руху]], адзін з укладальнікаў сучаснага ўнармаваньня [[Беларускі клясычны правапіс|Беларускага клясычнага правапісу]] [[Зьміцер Санько]] зьвяртае ўвагу на значнае паляпшэньне дачыненьняў паміж Летувой і афіцыйнымі ўладамі Беларусі ў 1995 годзе. На яго думку, да гэтага прычынілася падрыхтоўка [[Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году|рэфэрэндуму 1995 году]] з адмовай [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ад традыцыйнага беларускага нацыянальнага гербу [[Пагоня|Пагоні]]: «''І калі ў нас зрынаньне Пагоні выклікала душэўны боль, дык там з нагоды гэтай неспадзяванкі, пэўна ж, шмат на якіх бяседах зьвінелі келіхі''»<ref name="Sanko-2020">[[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://www.svaboda.org/a/30464340.html?fbclid=IwAR0MY3o-M1iIg0RuSwvEu9OwMqJuVqVwTcjCPz7RGrb9VY-wBtCdjIuVgI0 І ўсё ж — Літва ці Летува?], [[Радыё Свабода]], 2 сакавіка 2020 г.</ref>. Беларускі палітык і грамадзкі дзяяч [[Зянон Пазьняк]] зьвяртае ўвагу на тое, што за заяву аб асуджэньні [[Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)|ўводу войска ў беларускі парлямэнт і расправы над беларускімі дэпутатамі Беларускага Народнага Фронту]] прагаласавалі толькі тры з 140 дэпутатаў [[Летувіскі Сойм|Летувіскага Сойму]]<ref>[https://web.archive.org/web/20230426095554/https://z3rk4l0.xyz/news/economics/37299.html?tg&requestedLang=bel «Беларусаў у 2020-м падставілі сумнеўныя асобы з-за мяжы праз інтэрнэт». Вялікае інтэрв'ю з Зянонам Пазняком], [[TUT.BY]], 26 красавіка 2023 г.</ref>. Летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]] зазначае, што па зьневажаньні рэжымам Лукашэнкі [[Сымболіка Беларусі|беларускіх нацыянальных сымбаляў]] у 1995 годзе іншыя летувіскія гісторыкі адкрытым тэкстам гаварылі яму: «''Вельмі добра, што ў Беларусі Лукашэнка. Таму што ў такім выпадку яны не аднімуць нашай гісторыі''»<ref>[https://nashaniva.com/345666/ «Вельмі складана зразумець, што ёсць дзве праўды». Літоўскі гісторык пра «Пагоню» і спадчыну ВКЛ], [[Наша Ніва]], 25 чэрвеня 2024 г.</ref>.
У траўні 2024 году на выбарах прэзыдэнта Летувы 74,43% галасоў атрымаў дзейны прэзыдэнт [[Гітанас Наўседа]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/32964986.html У Літве ў другім туры прэзыдэнцкіх выбараў перамог дзейны прэзыдэнт Гітанас Наўседа], [[Радыё Свабода]], 24 траўня 2024 г.</ref>, які раней сыстэматычна выносіў «за дужкі» беларусаў, беларускае і Беларусь, прыраўноўваў іх да рэжыму Лукашэнкі, што правакавала дыскусіі і канфлікты наконт «ліцьвінізму»<ref>[https://novychas.online/palityka/vilnja-vkl-i-belarusy-adkul-bjarecca-litvinizm Вільня, ВКЛ і беларусы. Адкуль бярэцца «літвінізм» і чаму ён пужае літоўцаў?], [[Новы час (газэта)|Новы час]], 4 верасьня 2023 г.</ref> (тым часам яшчэ ў 2023 годзе выкрылася, што на папярэдніх выбарах Наўседа схаваў той факт, што быў сябрам [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|Камуністычнай партыі Савецкага Саюзу]]<ref>[https://www.svaboda.org/a/32351017.html Прэзыдэнт Літвы Наўседа хаваў, што ў 1980-х быў чальцом КПСС], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2023 г.</ref>).
=== У летувіскай гістарыяграфіі ===
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі [[Алег Трубачоў|А. Трубачовым]] і [[Уладзімер Тапароў|Ў. Тапаровым]]<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць летувізацыю (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref name="Kraucevic-2017">[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
На падставе шматлікіх публікацыяў летувіскіх гісторыкаў у замежных акадэмічных крыніцах яшчэ за савецкім часам у сусьветнай гістарыяграфіі замацавалася «летувісацэнтрычная» канцэпцыя разгляду гісторыі Вялікага Княства Літоўскага. Апроч таго, паступоваму ўспрыманьню сусьветнай навуковай супольнасьцю нічым не падмацаваных гіпотэзаў летувіскіх аўтараў як «бясспрэчных фактаў» паспрыяў брак крытычнага гледзішча (беларускую гістарыяграфію [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі#Наступствы|савецкія ўлады цалкам вынішчылі яшчэ ў 1930-я гады]], а яе аднаўленьне адбылося толькі да пачатку 1990-х гадоў)<ref name="Kraucevic-2006"/> — тым часам летувіскія гісторыкі ня грэбавалі наўмысным перакручваньнем гістарычных фактаў і падтасоўкамі<ref name="Kascian-2009"/><ref>[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]], [[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20230619165217/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну. Пачатак] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.</ref>.
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]]: глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>]]
Па [[Дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі|аднаўленьні незалежнасьці Беларусі]], калі [[Нацыянальная сымболіка|нацыянальны герб]] беларусаў і дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага [[Пагоня]] зноў стаў афіцыйным сымбалем Беларускай дзяржавы, а на афіцыйным узроўні ўздымалася пытаньне дзяржаўнай заступнасьці зь Вялікім Княстве Літоўскім (сярод іншага, ВКЛ мелася згадвацца як крыніца Беларускай дзяржаўнасьці ў тэксьце [[Канстытуцыя Беларусі|Канстытуцыі Беларусі]]<ref>[[Сяргей Навумчык|Навумчык С.]] [https://www.svaboda.org/a/30488810.html У праекце Канстытуцыі 1994 прыгадваліся ВКЛ і БНР], [[Радыё Свабода]], 15 сакавіка 2020 г.</ref>), пачаліся супольныя кантакты беларускіх і летувіскіх гісторыкаў, а ў 1993 годзе ў вёсцы [[Гервяты|Гервятах]] адбыўся першы круглы стол беларускіх і летувіскіх навукоўцаў, прысьвечаны спадчыне Вялікага Княства Літоўскага. Аднак па абраньні на пасаду прэзыдэнта Беларусі [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], які неўзабаве ўсталяваў [[Русіфікацыя Беларусі#Рэжым Лукашэнкі|прарасейскі]] [[Рэжым Лукашэнкі|аўтарытарны рэжым]] і гісторыкі-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандысты]] якога ([[Якаў Трашчанок]], [[Вадзім Гігін]], [[Ігар Марзалюк]] ды іншыя) адзначыліся фактычным зваротам да расейска-савецкага погляду на гістарычных ліцьвінаў, падобныя абмеркаваньні спыніліся, па чым адбылася рэактывацыя двухбаковых (найперш эканамічных) міждзяржаўных дачыненьняў<ref name="Kascian-2009"/>. Тым часам на старонках летувіскіх школьных падручнікаў працягваюць прапагандавацца сьцьверджаньні, што Вялікае Княства Літоўскае было летувіскай дзяржавай, кіроўная дынастыя [[Гедзімінавічы|Гедзімінавічаў]] — летувісамі, што ядро земляў ВКЛ знаходзілася на летувіскіх землях, а сталіца ВКЛ Вільня стаіць у цэнтры тых земляў. Паводле аўтараў летувіскіх падручнікаў, «заваяваныя славянскія землі» былі толькі анэксамі (дадаткам), якімі кіравалі прадстаўнікі летувіскай княскай дынастыі. Сваім парадкам [[беларусы]] разглядаюцца ў гэтых выданьнях як бясспрэчная [[нацыянальная меншасьць]], чые здабыткі (у хоць-якой галіне чалавечай дзейнасьці) мала паўплывалі на разьвіцьцё летувіскай нацыі і дзяржавы. Беларускія населеныя пункты згадваюцца аўтарамі звычайна ў выпадку асьвятленьня падзеяў той або іншай вайны<ref name="Antonau-2001"/>.
На думку шэрагу беларускіх гісторыкаў, у сучаснай Летуве заснаваная на мітах і стэрэатыпах гістарычная навука ёсьць часткай дзяржаўнай ідэалёгіі, таму пры падтрымцы Летувіскай дзяржавы тамтэйшыя гісторыкі маюць шырокія магчымасьці ў прасоўваньні сваіх канцэпцыяў навонкі<ref name="Kascian-2009"/><ref name="Kraucevic-2006"/>.
Як зазначае летувіскі гісторык [[Русьціс Камунтавічус]], на 2023 год «''летувісы лічаць, што ў беларусаў не было дзяржаўнасьці''». Паводле актуальных летувіскіх школьных падручнікаў, «''беларусы — шэрая маса, якую летувісы заваявалі ў сярэднія вякі''». Апроч таго, Камунтавічус адзначае, што да сёньняшняга часу няма ніводнай кнігі беларускага гісторыка, якая б была перакладзеная на летувіскую мову. Паводле Камунтавічуса, «''у адрознасьць ад летувісаў, чыя ідэнтычнасьць будуецца ў апазыцыі да іншых (для іх амаль усе суседнія народы — ворагі), беларусы імкнуцца з усімі жыць у згодзе''»<ref>Антось Жупран, [https://nashaniva.com/323307 «Як зразумець беларуса, калі ён такі складаны». Гутарка з аўтарам першай гісторыі Беларусі на літоўскай мове], [[Наша Ніва]], 6 жніўня 2023 г.</ref>. Таксама ён падкрэсьлівае: «''гэта прыніжэньне беларусаў — скарачаць іх гісторыю і сьцьвярджаць, што вось яны толькі нядаўна зьявіліся, а мы тут жылі спрадвеку''» і што такое скарачэньне гісторыі Беларусі ёсьць [[Русіфікацыя Беларусі|актуальным для расейцаў]], каб сьцьвярджаць, што да таго, як зьявіліся Беларусь і беларусы, усе былі адзінымі — русінамі, рускімі, былі часткай Расеі<ref>[[Сяргей Паўлавіч Абламейка|Сяргей Абламейка]], [https://www.svaboda.org/a/32392665.html Літоўскі гісторык Русьціс Камунтавічус: Нельга напісаць сумесную гісторыю, якая задаволіць і літоўцаў, і беларусаў], [[Радыё Свабода]], 3 траўня 2023 г.</ref>.
=== Змаганьне зь беларускім поглядам на гісторыю Вялікага Княства Літоўскага ===
{{Асноўны артыкул|Ліцьвінства}}
У 2020 годзе часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} прысьвяціў два артыкулы «ліцьвінізму», якія разьмясьцілі ў самым пачатку першага і другога нумароў (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}, невядомы, аднак, як прафэсійны гісторык). У першым артыкуле ў разьдзеле «''Вытокі ліцьвінізму: шанаваньне цара''» аўтар называе заснавальнікам «ліцьвінізму» які «''супрацаваў з расейскімі ўладамі''» і быў «''адным зь першых псэўдагісторыкаў, хто сьцьвярджаў, што ВКЛ было славянскай дзяржавай''»<ref>Sutkus D. Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos // Karys. Nr. 1, 2020. P. 4.</ref>, прафэсара-паліглёта [[Восіп Сянкоўскі|Восіпа Сянкоўскага]] (1800—1858), які ў 1835 годзе пісаў пра этнічную інтэграцыю ў Вялікім Княстве Літоўскім ліцьвінаў і [[Русіны (гістарычны этнонім)|русінаў]], што тлумачыў агульным германскім паходжаньнем кіроўных дынастыяў Літвы і Русі<ref>Собрание сочинений Сенковского (Барона Брамбеуса). Т. 6. — СПб., 1859. С. 47—48/</ref>. Тым часам, падобныя думкі (пра германскае паходжаньне літоўскае шляхты і яе славянізацыю ў ВКЛ яшчэ да Крэўскай уніі) выказвалі такія гісторыкі, як {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Ярашэвіч||be|Юзаф Ярашэвіч}} (1793—1860), [[Іван Барычэўскі]] (1810—1887), [[Мацьвей Любаўскі]] (1860—1936), {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фёдар Леантовіч||ru|Леонтович, Фёдор Иванович}} (1793—1860), [[Юзэф Эдвард Пузына]] (1878—1949) ды іншыя<ref>Дайліда А. Пачаткі Вялікага княства Літоўскага: ад стварэння да Крэўскай уніі. — Менск, 2019. С. 4.</ref>. Яшчэ адным заснавальнікам «ліцьвінізму» летувіскі аўтар называе [[Ігнат Кулакоўскі|Ігната Кулакоўскага]] (раней, у 2017 годзе аналягічнае азначэньне Восіпу Сянкоўскаму і Ігнату Кулакоўскаму даў у сваёй публікацыі гісторык-[[Прапаганда ў Беларусі|прапагандыст]] [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] [[Ігар Марзалюк]]<ref>Марзалюк І. Ля вытокаў нацыянальнай тоеснасці. Гістарычны наратыў і яго ўплыў на нацыянальную свядомасць у Беларусі канца XVIII—XIX стст. // 1917 год у гістарычных лёсах Беларусі : зб. матэрыялаў Міжнар. навук. канф., Мінск, 30 лістап. — 1 снеж. 2017 г. / рэдкал. : А. Д. Кароль (старш.) [і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Выд. цэнтр БДУ, 2017. С. 26—28.</ref>).
Па аглядзе «гісторыі ліцьвінізму», летувіскі аўтар засьцерагае чытачоў ад «радыкальных ліцьвіністаў», якіх ён зьвязвае з уладамі Расеі і характарызуе сьцьверджаньнем [[Фіна-вугорскія народы|фінска-вугорскага]] паходжаньня летувісаў, [[готы|гоцкага]] ўплыву на землі Вялікага Княства Літоўскага і штучнага канструяваньня сучаснай летувіскай мовы. Таксама аўтар сьцьвярджае, што балянс поглядаў на Вялікае Княства Літоўскае ў Беларусі падтрымліваецца ўладай [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]], адзначаючы немагчымасьць зрабіць дакладны прагноз разьвіцьця падзеяў у выпадку зьмены ўлады ў краіне<ref>Sutkus D. Litvinizmas: istorija, prielaidos, perspektyvos // Karys. Nr. 1, 2020. P. 7—9.</ref>.
8 жніўня 2021 году{{Заўвага|Глядзіце гісторыю зьменаў старонкі [[:en:Pahonia]]}} адміністрацыя [[Ангельская Вікіпэдыя|Ангельскай Вікіпэдыі]] пад ціскам [[Летувісы|летувіскіх]] [[Шавінізм|шавіністаў]], якія зьвінавачвалі сваіх беларускіх апанэнтаў у «ліцьвінізьме» з спасылкамі на памянёныя артыкулы ў часопісе Міністэрства абароны Летувы, выдаліла артыкул пра герб [[Пагоня|Пагоню]] (створаны ў жніўні 2004 году), зь якога зрабілі перанакіраваньне на [[герб Летувы]]<ref>{{Артыкул|загаловак=Хобі для эрудытаў: абараняць «Пагоню» ў галоўнай сусветнай энцыклапедыі|мова=be|год=13 жніўня 2021|аўтар=[[Алесь Чайчыц|Чайчыц А.]]|выданьне=[[Будзьма беларусамі!]]|спасылка=https://budzma.by/news/khobi-dlya-erudyta-.html}}</ref>.
2 кастрычніка 2023 году ў [[Летувіскі Сойм|Летувіскім Сойме]] адбыўся круглы стол «Літвінізм: паходжаньне, уплыў і выклікі для беларуска-летувіскіх стасункаў», у афіцыйным анонсе якога зьмясьцілі меркаваньне старшыні Камітэту будучыні і сябра Камітэту нацыянальнай бясьпекі і абароны {{Артыкул у іншым разьдзеле|Раймундас Лапата|Раймундаса Лапаты|pl|Raimundas Lopata}}, што «''літвінізм у асноўным выяўляецца ў прэтэнзіях некаторай часткі беларускай апазыцыі на гісторыю Вільні і Літвы''», а таксама наступную заяву Лапаты: «''Летувіскія гісторыкі мусяць стаць салдатамі „нябачнага фронту“. Гэта трэба рабіць ня толькі на мясцовым, але і на міжнародным узроўні, з дапамогай гісторыкаў зь іншых краінаў, асабліва Польшчы, правядзеньнем міжнародных канфэрэнцыяў, выданьнем публікацыяў і г. д. Інакш кажучы, цалкам ізаляваць літвінісцкі ідэалягічны наратыў Беларусі з дапамогай гістарычнай навукі''»{{Заўвага|{{мова-lt|«Seimo Ateities komiteto pirmininko, Nacionalinio saugumo ir gynybos komiteto nario Raimundo Lopatos teigimu, litvinizmas iš esmės reiškiasi tam tikrų baltarusių opozicijos sluoksnių pretenzijomis į Vilnių ir Lietuvos istoriją. „Lietuvos istorikai turėtų tapti „nematomo fronto“ kariais. Tai turėtų būti daroma ne tik vietiniu, bet ir tarptautiniu mastu, pasitelkiant kitų šalių istorikus, ypač Lenkijos, rengiant tarptautines konferencijas, skelbiant publikacijas ir t.t. Kitaip tariant, visiškai izoliuojant litvinizmo ideologinį Baltarusijos pasakojimą istorijos mokslo pagalba“, — sakė R. Lopata.»|скарочана}}}}<ref>[https://www.lrs.lt/sip/portal.show?p_r=35403&p_k=1&p_t=286231&fbclid=IwAR1eXOjN2sA2GLz58ZE3-fQPrw8joKS6v3ZAsWepqv_ay-bPWq_VYqpYCFc Seime vyks diskusija „Litvinizmas: kilmė, įtaka ir iššūkiai baltarusių ir lietuvių santykiams“], Lietuvos Respublikos Seimas</ref>.
На 2023 год адзначалася шырокае бытаваньне ў Летуве тэорыі летувізму (у супрацьвагу «ліцьвінізму»), якая выконвае функцыю нацыянальнага наратыву<ref>[https://nashaniva.com/330478 Трэба раз і назаўсёды спыніць разважанні пра «вяртанне Вільні» — Рудкоўскі], [[Наша Ніва]], 18 лістапада 2023 г.</ref>.
=== Атаясамліваньне Беларусі з Расеяй ===
У 2010 годзе [[Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь]] зьвярнулася ў Дзяржаўную камісію зь летувіскай мовы з просьбай перагледзіць афіцыйную назву Беларусі ({{мова-lt|Baltarusija|скарочана}}, ''balta'' — белы колер, ''Rusija'' — [[Расея]]). Сярод прапанаваных да разгляду варыянтаў было традыцыйнае летувіскае найменьне — ''Baltoji Rusia'' ({{мова-be|Белая Русь|скарочана}})<ref>[http://nn.by/?c=ar&i=37411 Літва адмовілася Беларусь называць Belarus], [[Наша Ніва]], 16 красавіка 2010 г.</ref>. Аднак сябры Дзяржаўнай камісіі з спасылкай на меркаваньне летувіскіх гісторыкаў адзінагалосна пастанавілі пакінуць прыняты ў часы кіраваньня [[Сталін]]а савецкі варыянт назвы Беларусі<ref>[https://web.archive.org/web/20100419122535/http://news.tut.by/167244.html В Литве Беларусь останется Baltarusija], [[TUT.BY]], 16 красавіка 2010 г.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, адна з асноўных сучасных летувіскіх аўтарак, якая ў рэчышчы палітыкі летувізацыі прапагандуе [[Летувіская мова|летувіскае]] паходжаньні [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]], доктарка філялягічных навук (2004 год) і загадніца катэдры балтыстыкі Філялягічнага факультэту [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]] (з 2015 году) Дайва Сінкевічуце ({{мова-lt|Daiva Sinkevičiūtė|скарочана}}) у сваёй ангельскамоўнай публікацыі 2020 году пасьлядоўна ўжывае датычна Беларусі ({{мова-en|Belarus|скарочана}}) састарэлы расейскі [[Каляніялізм|каляніяльны]] тэрмін {{мова-en|Byelorussia|скарочана}}, сугучны з {{мова-en|Russia|скарочана}} — [[Расея]], у тым ліку ў канструкцыі «''цяперашняя Беларусь''» — {{мова-en|«(present-day) Byelorussia»|скарочана}}<ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 150, 152—153, 161, 163.</ref>; такі ж самы расейскі каляніяльны тэрмін {{мова-en|Byelorussian|скарочана}}, сугучны з {{мова-en|Russian|скарочана}} — [[расейская мова]], гэтая аўтарка ўжывае датычна беларускай мовы<ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158, 160—162.</ref>, у іншай сваёй публікацыі 2017 году гэтая ж аўтарка называе [[Старабеларуская мова|старабеларускую (рускую)]] мову «старой расейскай мовай» — {{мова-en|Old Russian|скарочана}}<ref>Sinkevičiūtė D. Dėl lietuvių dvikamienių asmenvardžių kamieno gerd- autentiškumo // Baltistica. T. 52, Nr. 1 (2017). P. 137, 145.</ref>}}.
У красавіку 2021 году часовая палітычная падкамісія пры Дзяржаўнай камісіі па летувіскай мове зноў адмовілася зьмяняць афіцыйную [[Русіфікацыя Беларусі|расейскую]] [[Каляніялізм|каляніяльную]] назву Беларусі — на гэты раз на просьбу [[Сьвятлана Ціханоўская|Сьвятланы Ціханоўскай]], тым часам у сьнежні 2020 году гэтая ж камісія зьмяніла афіцыйную летувіскую назву [[Грузія|Грузіі]] на просьбу грузінскіх дыпляматаў<ref>[https://www.svaboda.org/a/31188034.html Літоўскія мовазнаўцы вырашылі не мяняць назву Беларусі], [[Радыё Свабода]], 5 красавіка 2021 г.</ref>.
== Акадэмічныя фальсыфікацыі на карысьць летувізацыі ==
* Нямецка-расейскі філёляг [[Макс Фасмэр]], сябра некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]], замежны сябра-карэспандэнт [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] і аўтар найбольшага этымалягічнага слоўніка расейскай мовы (па-расейску выйшаў з друку у 1964—1973 гадох у перакладзе і з дапаўненьнямі [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]]), дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] прыводзіў сфальсыфікаваную [[Старажытнаруская мова|старажытнарускую]] форму ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе вынятна форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
* Расейскі гісторык [[Уладзімер Пашута]], сябра-карэспандэнт АН СССР, у сваёй манаграфіі «Образование Литовского государства» (Масква, 1959 год) сфальсыфікаваў зьмест ліста вялікага князя [[Гедзімін]]а да манахаў-[[Францішкане|францішканаў]] Саксоніі. Калі напраўду літоўскі гаспадар ставіў умову і пажаданьне, каб прызначаныя для касьцёлаў у Вільні і Наваградку місіянэры абавязкова ведалі польскую, зэмгальскую і рускую мовы<ref>Liv-, Esth- und Curländisches Urkundenbuch nebst Regesten / Hrsg. von F. G. von Bunge. Bd. 2. — Reval, 1855. [https://books.google.by/books?id=4zoPAAAAYAAJ&pg=PA143&dq=%22Polonicum+,+Semigallicum+ac+Ruthenicum%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjUiLHvp-j8AhW1xQIHHYMbCk8Q6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=%22Polonicum%20%2C%20Semigallicum%20ac%20Ruthenicum%22&f=false S. 143].</ref><ref name="Urban-2001-102">{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 102.</ref>, то Пашута — які сьцьвярджаў летувіскі характар ВКЛ — заявіў, што Гедзімін у гэтым сваім лісьце нібы казаў пра валоданьне «''летувіскай, польскай і зэмгальскай мовамі''»<ref>Пашуто В. Т. Образование Литовского государства. — М., 1959. С. 412.</ref>.
* Летувіскі гісторык [[Стывэн Крыстафэр Роўэл]] у сваім творы «Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345» («Уздым Літвы: паганская імпэрыя ў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропе, 1295—1345») сьцьвярджае, нібы вялікі князь [[Гедзімін]] перадаў [[Жамойць]] сваім сынам [[Яўнут|Яўнуту]] і [[Кейстут|Кейстуту]]<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 280—281.</ref>. Тым часам гісторык [[Аляксандар Краўцэвіч]] зьвяртае ўвагу на тое, што Жамойць, увогуле, не ўпамінаецца ў тастамэнце Гедзіміна, бо яна яшчэ не належала да ВКЛ<ref>Краўцэвіч А. Папяровы імперыялізм, або ці была Літва ў XIV ст. «паганскай імперыяй»? Рэцэнзія: С. К. Роўэл, Уздым Літвы: Паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345 г.; пераклаў з англ. А. Мікус. Мінск: Медысонт, 2015. — {{nowrap|424 с.}} // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. № 6, 2020. С. 241.</ref>. Апроч таго, Роўэл сьцьвярджае, нібы «''паводле дакумэнтаў Тэўтонскага ордэну, [[Міндоўг]] збудаваў [[Касьцёл Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)|катэдру]] ў [[Вільня|Вільні]]''»<ref>Rowell S. C. Lithuania Ascending: A Pagan Empire within East-Central Europe, 1295—1345. — Cambridge, 1994. P. 71.</ref>, але не падае спасылак на адпаведныя дакумэнты<ref>Краўцэвіч А. Папяровы імперыялізм, або ці была Літва ў XIV ст. «паганскай імперыяй»? Рэцэнзія: С. К. Роўэл, Уздым Літвы: Паганская імперыя ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, 1295—1345 г.; пераклаў з англ. А. Мікус. Мінск: Медысонт, 2015. — {{nowrap|424 с.}} // Гадавік Цэнтра Беларускіх Студыяў. № 6, 2020. С. 240.</ref>. Увогуле, вынесеная ў назву твору канцэпцыя «Паганскай імпэрыі Летувы» напраўду ёсьць [[Фэйк|фэйкам]] у навуковай абгортцы<ref>Канстанцін Семяновіч, [https://budzma.org/news/paganskaya-imperyya.html «Паганская імперыя» Вялікае Княства Літоўскае. Рэальнасць ці міф?], [[Будзьма беларусамі!]], 29 сьнежня 2023 г.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Русіфікацыя Беларусі]]
* [[Летувізм]]
* [[Ліцьвінства]]
* [[Ліцьвякі]]
* [[Старалітва]]
* [[Імёны ліцьвінаў]]
* [[Антынарманізм]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі}}
* Антонаў А. [https://web.archive.org/web/20100413114803/http://www.lingvo.minsk.by/~bha/08/padr.htm Беларусь і беларусы ў літоўскіх школьных падручніках па гісторыі (1993—2000)] // [[Беларускі гістарычны агляд]]. Том 8, сшытак 1—2 (14—15), 2001.
* {{Літаратура/Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае (2012)}}
* [[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]], [[Захар Шыбека|Шыбека З.]], [[Тымаці Снайдэр|Снайдэр Т.]] [https://web.archive.org/web/20230619165217/http://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html?OpenDocument Спрэчкі за літоўска-беларускую Айчыну] // [[Дзеяслоў (часопіс)|Дзеяслоў]]. № 11, 2004.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Кірыл Касьцян|Касьцян К.]], Васілевіч Г. [https://web.archive.org/web/20091221104014/http://arche.by/by/20/20/1239/ Спадчына ВКЛ вачыма беларускіх і летувіскіх гісторыкаў: поле для роўных магчымасьцяў?] // [[ARCHE Пачатак]]. № 11—12 (86—87), 2009. С. 292—303.
* [[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20110721203044/http://arche.bymedia.net/2003-2/katl203.html Чаму беларусы не апанавалі літоўскай спадчыны] // [[ARCHE Пачатак]]. № 2 (25), 2003.
* [[Зьміцер Санько|Санько З.]] [https://pawet.net/ns/2020/12/%E2%84%96_12_(1475).html Замак на пяску або У лабірынце суфіксаў і канчаткаў] // [[Наша слова]]. № 12 (1475), 18 сакавіка 2020. С. 3.
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] Гісторыя нашага імя: Гіст. даслед. — {{Менск (Мн.)}}: Полымя, 1995. — 96 с. — (Б-ка часопіса «[[Маладосць]]»).
* [[Норман Дэвіс|Davies N.]] Litva: The Rise and Fall of the Grand Duchy of Lithuania. — Penguin Group US, 2013. — 90 p. {{ISBN|9781101630822}}.
* {{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў}}
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс: Eugrimas, 2013. — 318 с. {{ISBN|978-609-437-207-0}}.
* [[Андрэй Катлярчук|Котлярчук А. С.]] Самосознание белорусов в литературных памятниках ХVІ—ХVІІІ вв. // Русь — Литва — Беларусь: Проблемы национального самосознания в историографии и культурологии. — Москва, 1997. С. 82—91.
* Сталюнас Д. Идентификация, язык и алфавит литовцев в российской национальной политике 1860-х годов // Ab imperio. № 2, 2005. С. 225—254.
* [[Павал Церашковіч|Терешкович П. В.]] Этническая история Беларуси XIX — начала XX в.: В контексте Центрально-Восточной Европы. — Мн.: БГУ, 2004. — 223 с. {{ISBN|985-485-004-8}}.
== Вонкавыя спасылкі ==
* [[Аляксандар Краўцэвіч]], [http://www.svaboda.org/content/transcript/774575.html Кніга Гудавічуса — праява летувіскай гістарычнай экспансіі ў Беларусь], [[Радыё Свабода]], 8 кастрычніка 2006 г.
* [[Кірыл Касьцян]], [https://news.arche.by/by/page/ideas/hramadstva-idei/10360 Прозвішчы прадстаўнікоў нацыянальных меншасцяў у Летуве]{{Недаступная спасылка|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[ARCHE Пачатак]], 4 студзеня 2013 г.
* Кірыл Касьцян, [https://web.archive.org/web/20220819110629/https://news.arche.by/by/page/reviews/navuka-ahliady/11635 Гісторыя ВКЛ вачыма БелТА альбо колькі словаў пра адсутнасьць нацыянальнай самапавагі], [[ARCHE Пачатак]], 8 траўня 2013 г.
* [[Севярын Квяткоўскі]], [https://racyja.com/by/palityka/camu-letuva-a-ne-litva-i-camu-u-aficyjnaj-vilni-naspjavae-vjalikaja-njavykrutka/ Чаму Летува, а не Літва, і чаму ў афіцыйнай Вільні наспявае вялікая нявыкрутка], [[Беларускае Радыё Рацыя]], 22 сакавіка 2024 г.
* [[Русьціс Камунтавічус|Rūstis Kamuntavičius]], [https://www.gudija.lt/single-post/lietuvizmas?fbclid=IwAR3RmVWh49y2ZLiGvvQKVERsl1xnMoLPhjgLH-YnKZWwRykS7COG9C_sMnc Lietuvizmas — kas tai yra ir kodėl mums jo reikia bijoti]{{ref-lt}} ({{мова-be|Летувізм — што гэта такое і чаму яго трэба баяцца|скарочана}}), GUDIJA.LT, 25 кастрычніка 2023 г.
* Севярын Квяткоўскі, [https://nmn.media/articles/7647?fbclid=IwY2xjawFD1ylleHRuA2FlbQIxMQABHbs38tCh_7g7oNqyhJ8ttRPxZG_AVY60VaRXx-BAd-O1HyF5vM0ABi9P7A_aem_cTaqSHNJHg43mQ3uTaUl_A Шоў «Лiцвiнiзм». Цяпер і ў Летуве], «Наше Мнение», 28 сакавіка 2024 г.
{{Культурная асыміляцыя}}
{{Абраны артыкул}}
[[Катэгорыя:Культурная асыміляцыя]]
[[Катэгорыя:Летувіская мова]]
[[Катэгорыя:Летувіская культура]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Летувы]]
[[Катэгорыя:Летувіская палітыка]]
[[Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Польшчы]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны]]
[[Катэгорыя:Дыскрымінацыя ў Эўропе]]
[[Катэгорыя:Летувіска-польскія стасункі]]
[[Катэгорыя:Сфэры культурнага ўплыву]]
[[Катэгорыя:Беларуская мова ў Летуве]]
[[Катэгорыя:Унутраная палітыка СССР]]
lmyiy8lkznr4o6znfwdafrsk747z5dm
Талівойша
0
264071
2694271
2689510
2026-10-01T20:16:01Z
~2026-53031-55
100443
/* Паходжаньне */
2694271
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Талівойша
|лацінка = Talivojša
|арыгінал = Dalvice
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Таль (імя)|Dahl]] + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Dahl + [[Войша|Woyscha]]
|варыянт = Тальвэш, Тальваш, Талівош
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Талівойша''' (''Тальвэш'', ''Тальваш'', ''Талівош'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Далвайс (Dalvice) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dalvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dalvice], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Таль (імя)|тал- (дал-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дальман]], [[Талімонт (імя)|Талімунт]], [[Талмут]]; германскія імёны Dalman, Talamund, Talmut) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] tals 'дасьціпны, руплівы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref> або ад германскага і [[Стараангельская мова|стараангельскага]] deall 'славуты, ганарлівы'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 30.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>). Такім парадкам, імя Талівойша азначае «дасьціпны паляўнічы»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>.
Гісторык [[Павал Урбан]] зьвяртае ўвагу на бытаваньне ў Польшчы імя Талівуш<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 54.</ref>.
У Польшчы адзначаецца прозьвішча Тольвэйш (Tolwejsz)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 330.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Гаштольд (імя)|Gastold]] cum filio Taliwusch'' ([[Віленска-Радамская унія|18 студзеня 1401 году]])<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 37.</ref>; ''Thalywosch'' (13 студзеня 1407 году)<ref>Semkowicz W. Przywileje Witolda dla Moniwida, starosty Wileńskiego, i testament jego
syna Jana Moniwidowicza // Ateneum Wileńskie. Nr. 1, 1923. S. 258.</ref>; ''Таливоишу три семици''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.</ref>, ''у [[Хоўхла|Холхле]]. Таливошу земля пустая''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 23.</ref>, ''Таливоишу семъица''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref> (1440—1492 гады); ''Thalywosch Jodkovicz… ego Thalwoschowa… Thalwoschowa'' (13 студзеня 1460 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 259.</ref>; ''Jacobus, Stheczko germani Thalwoschewyczy'' (1486 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 415.</ref>; ''nobilibus Jacobo Steczko Thalwoschewyc'' (1490 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 760.</ref>; ''uxori nobilis Jacobi Thalwoszewicz'' (11 студзеня 1494 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 469.</ref>; ''люди бояр [[Эйшышкі|еишишъских]] Петковы Таливоишевича и его братьи Гринковы а Станковы'' (24 ліпеня 1496 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 146.</ref>; ''Лаврин Талвоишевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Мацко Тальвоишевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.</ref>, ''Семашко Талвоишовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 166.</ref> (1528 год); ''Талвоиш Юшкович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%D0%AE%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&dq=%D0%AE%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjj5ZTy29eCAxUrhP0HHe2JBIcQ6AF6BAgHEAI P. 155, 327].</ref>; ''у пана Талъвоиша'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 213.</ref>; ''панъ Миколай Тальвошъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D1%88%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D1%88%D1%8A&f=false С. 447].</ref>, ''у пана Талвоша''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B2%D0%BE%D1%88%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B2%D0%BE%D1%88%D0%B0&f=false С. 624].</ref> (1567 год); ''Mikołay Talwoisz, Castellan szmoidzki'' (12 ліпеня 1577 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 37.</ref>; ''Generosus et Magnificus Dominus Adamus Talvuosz, filius Generosi et Magnifici Domini Nicolai Talvuosz, Samogithiae Castellani'' (1577 год)<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Talvuosz#v=snippet&q=Talvuosz&f=false S. 64].</ref>; ''Samuel Thaliwoiss, [[Хлёдвіг|Ludouicus]] Thaliwoiss, Lithuani'' (1592 год)<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Thaliwoiss#v=snippet&q=Thaliwoiss&f=false S. 115].</ref>; ''Mikołaj Talwosz'' (2 жніўня 1593 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 104.</ref>; ''Adam Tałwoisz'' (18 лістапада 1613 году)<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 183.</ref>; ''Andrzey Talwoysz Steckiewicz — mieczny Oszmianski'' (23 красавіка 1672 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OFwjAQAAMAAJ&q=Talwoysz+Steckiewicz#v=snippet&q=Talwoysz%20Steckiewicz&f=false С. 209].</ref>; ''Józeph Talwoysz Steckiwicz'' (18 ліпеня 1695 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 11. — Вильна, 1880. С. 270.</ref>; ''Talwaszyszki… Talwoszowka'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Dominika Tolweszowicz'' (1826 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Tolweszowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Grodno św. Franciszka Ksawerego (Fara)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
* [[Талівойша Гаштольд]] ({{†}} па 1411) — літоўскі баярын, імаверны пачынальнік роду [[Тальвашы|Тальвашаў (Тальвашэвічаў)]]
* Талівойша Ёдкавіч — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў 1460 годзе
* Талівойша — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Лаўрын Талювойшавіч — харунжы [[Жыжмары|жыжмарскі]], які ўпамінаецца ў 1516 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 211.</ref>
* Тальвойн Юшкавіч — жыхар [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* [[Мікалай Тальваш]] (?—1578) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], кашталян [[Кашталяны менскія|менскі]] (з 1566) і [[Кашталяны жамойцкія|жамойцкі]] (з 1570), [[Маршалак дворны літоўскі|маршалак дворны]] (з 1588), [[Кашталяны троцкія|кашталян троцкі]] (з 1596)
* Якуб Філіпавіч Тальвайшовіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1598 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 35].</ref>
* Андрэй Рыгоравіч Тальвойш — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 5. ― Вильна, 1907. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FshZAAAAcAAJ&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%88%D1%83#v=snippet&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%88%D1%83&f=false С. 53].</ref>
* Мікалай Талвош — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падкаморы [[ваўкавыск]]і з 1623 году<ref>[[Андрэй Радаман|Радаман А.]], Вілімас Д., Галубовіч В. Земскія ўраднікі Ваўкавыскага павета (другая палова XVI — першая палова XVII cтст.) // Герольд Litherland. № 18, 2011. С. 145.</ref>
З XVI ст. прыдомкам Тальвойш або Тальваш карыстаўся [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род [[Стэцкевічы|Стэцкевічаў]] (Стацкевічаў<ref>[http://www.nobility.by/families/s/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на С], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]]<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897.[https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=Talwojsz#v=snippet&q=Talwojsz&f=false S. 121].</ref>.
У XVI ст. існаваў маёнтак Тальвойшышкі або Тальвойшавічы (''Тальвойшишки'', ''Тальвойшовичи'') у [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Спрогис И. Я. Географический словарь древней Жомойтской земли XVI столетия. — Вильна, 1888. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=p9sGAAAAYAAJ&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 306].</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Таль (імя)|Таль]]
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай тал}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
sucnwxlhipktqlnguypxkx33yby0ur9
Шаблён:Імёны з асновай гайл
10
264762
2694252
2691529
2026-10-01T19:22:28Z
~2026-53031-55
100443
2694252
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай гайл
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай -ґайл- (-ґал-, -ґел-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Гайла (імя)|Гайл]]
* [[Гелейка]]
* [[Гейлін]] / [[Гайлун]]
* [[Галбута]]
* [[Гелёлд]]
* [[Гальвід]]
* [[Гальвін]]
* [[Гальвірд]]
* [[Гельвіх]]
* [[Гайлігін]]
* [[Гелігуд]]
* [[Галінт]]
* [[Гайліман]]
* [[Гайлімін]]
* [[Галімонт]]
* [[Азгайла]]
* [[Баргайла]]
* [[Бергела]]
* [[Бінгель]]
* [[Бугайла]]
* [[Бургела]]
* [[Бутгель]]
* [[Вазгайла]]
* [[Вергель]]
* [[Відзігайла]]
* [[Вігайла (імя)|Вігайла]]
* [[Вілгайла (імя)|Вілгайла]]
* [[Вісгайла]]
* [[Гудзігал]]
* [[Дагела]]
* [[Даўгайла]]
* [[Дзенгель]]
* [[Дзергель]]
* [[Жагель]]
* [[Зыгел]]
* [[Зынгель]]
* [[Інгела]]
* [[Канігайла]]
* [[Карыгайла (імя)|Карыгайла]]
* [[Кезгайла]]
* [[Кляўзгайла]]
* [[Магель]]
* [[Мангайла]]
* [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]]
* [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]]
* [[Маргела]]
* [[Нагела]]
* [[Наргайла]]
* [[Нігайла]]
* [[Рагайла]]
* [[Радыгайла]]
* [[Рымгайла]]
* [[Рыгала]]
* [[Савігайла]]
* [[Саргель]]
* [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]]
* [[Стангель]]
* [[Сунігайла (імя)|Сунігайла]]
* [[Сьвентагал]]
* [[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла]]
* [[Энгель]]
* [[Югель]]
* [[Юнгайла]]
* [[Ягайла (імя)|Ягайла]] / [[Эйгела]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Гайла (імя)|Гайла (Gailo)]]
* [[Гелейка|Гелека (Geleko)]]
* [[Гейлін|Гайлін (Gailin, Geilin)]] / [[Гайлун|Гелун (Gelun)]]
* [[Галбута|Галбот (Galbot)]]
* [[Гелёлд|Гелёльд (Gelold)]]
* [[Гальвід|Гельвіда (Gelvidis)]]
* [[Гальвін|Гальвін (Galvin)]]
* [[Гальвірд|Гейльвірд (Geilwird)]]
* [[Гельвіх|Гейльвіх (Geilwich)]]
* [[Гайлар (імя)|Гайлар]]
* [[Гайлігін|Гелікін (Gelikin)]]
* [[Гелігуд|Гельгод (Gelgod)]]
* [[Галінт|Галінд (Galind, Geilindis)]]
* [[Гайліман|Гайламан (Gailamanns)]]
* [[Гайлімін|Гелімін (Gelemin)]]
* [[Гайламір (імя)|Гайламір]]
* [[Галімонт|Гальмунд (Galmund, Geilmund)]]
* [[Гайльрада]]
* [[Гайльсьвінта (імя)|Гайльсьвінта]]
* [[Азгайла|Асгел (Easgel)]]
* [[Баргайла|Баргайль (Bargeil)]]
* [[Бергела|Бэргель (Bergel)]]
* [[Бінгель|Бэнгель (Bengel)]]
* [[Бугайла|Бугел (Bugell)]]
* [[Бургела|Бургела (Burgela)]]
* [[Бутгель|Бодугайл (Baudugailus)]]
* [[Вазгайла|Васгаль (Wasgall)]]
* [[Вергель|Варгель (Wargel)]]
* [[Відзігайла|Відыгел (Widigel)]]
* [[Вігайла (імя)|Вігела (Wigelo)]]
* [[Вілгайла (імя)|Вільгель (Wilgel)]]
* [[Вісгайла|Візгель (Wisgel)]]
* [[Гудзігал|Годыгел (Godegel)]]
* [[Дагела|Дагела (Dagela)]]
* [[Даўгайла|Дагала (Dagalo)]]
* [[Дзенгель|Дэнгел (Dengel)]]
* [[Дзергель|Дыргель (Diergel)]]
* [[Жагель|Загель (Sagel)]]
* [[Зыгел|Зыгела (Sigelo, Sigala)]]
* [[Зынгель|Зынгель (Singel)]]
* [[Інгела|Інгайла (Ingeila)]]
* [[Канігайла|Конгал (Congall)]]
* [[Карыгайла (імя)|Каргайл (Cargeil)]]
* [[Кезгайла|Гезгель (Gesgel)]]
* [[Кляўзгайла|Кляўзгал (Klausgall)]]
* [[Магель|Мегел (Megel)]]
* [[Мангайла|Манігел (Manigel)]]
* [[Мантыгайла (імя)|Мантыгел (Montigel)]]
* [[Мінігайла (імя)|Мінігел (Minigel)]]
* [[Маргела|Мергел (Mergell)]]
* [[Нагела|Нагал (Nagal, Nagel)]]
* [[Наргайла|Наргела (Nargella)]]
* [[Нігайла|Негела (Negele)]]
* [[Рагайла|Рагела (Rogello)]]
* [[Радыгайла|Ратгайл (Ratgeil)]]
* [[Рымгайла|Рымгель (Rimgel)]]
* [[Рыгала|Рыгела (Ricgela)]]
* [[Савігайла|Савігела (Savigello)]]
* [[Саргель|Саргелі (Sargeli)]]
* [[Скіргайла (імя)|Шыргель (Schirgel)]]
* [[Стангель|Стэнгел (Stengel)]]
* [[Сунігайла (імя)|Сунігела (Sunigelo)]]
* [[Сьвентагал|Швінгель (Schwingel)]]
* [[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідэргал (Swidergall)]]
* [[Энгель|Энгела (Engela)]]
* [[Югель|Гугель (Hugel)]]
* [[Юнгайла|Юнгель (Jüngel)]]
* [[Ягайла (імя)|Агала (Aggalo, Egelo)]] / [[Эйгела|Эйгел (Eigel)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
23yece7j4hpu4wnbfcw67echomvjeli
Шаблён:Імёны з асновай генд
10
265626
2694183
2689266
2026-10-01T13:36:56Z
~2026-52784-49
100441
2694183
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай генд
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай -генд- (-гент-, -гінд-, -гінт-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Гента (імя)|Гінт]]
* [[Гінцейка]]
* [[Гентыла]]
* [[Гінцін]]
* [[Гінтш]]
* [[Гінтаўт]]
* [[Гінтэр]]
* [[Кінтарт]]
* [[Гендырых (імя)|Гендрык]]
* [[Вазгінт]]
* [[Вігінт]]
* [[Візгінт]]
* [[Даўгінт]]
* [[Конгенд]]
* [[Прэзгінт]]
* [[Сугінт]]
* [[Таўгінт]]
* [[Ягінт]] / [[Эйгінт]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Гента (імя)|Гента (Gento)]]
* [[Гінцейка|Гентка (Gentke)]]
* [[Гентыла|Гентыла (Gentile)]]
* [[Гінцін|Гентэн (Genten)]]
* [[Гінтш|Гентш (Gentsch)]]
* [[Гінтаўт|Генталт (Gentalt)]]
* [[Гінтэр|Гентэр (Genter)]]
* [[Кінтарт|Гентард (Genthard)]]
* [[Гендырых (імя)|Гендрык (Gendric)]]
* [[Вазгінт|Васганд (Wasgand)]]
* [[Вігінт|Вігент (Wigent)]]
* [[Візгінт|Візганд (Wisgand)]]
* [[Даўгінт|Даўгент (Daugent)]]
* [[Сугінт|Сугент (Sugenti)]]
* [[Таўгінт|Таўгінт (Theogint)]]
* [[Ягінт|Егінд (Egind)]] / [[Эйгінт|Эйгінт (Eigint)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
tk7za8lpc38bc5uauumbzbba0ai1cgi
Войшнар
0
265795
2694185
2690961
2026-10-01T13:39:18Z
~2026-52784-49
100441
/* Носьбіты */
2694185
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Войшнар
|лацінка = Vojšnar
|арыгінал = Wießner
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Віс|Weise]] + Noro <br> [[Войша|Woysch]] + [[Нор (імя)|Noro]]
|варыянт = Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар
|вытворныя = [[Віснар]]
|зьвязаныя = [[Нарывойша]]
}}
'''Войшнар''' (''Вайснар'', ''Вейшнар'', ''Вэйшнэр'', ''Вайшнар'', ''Вашнар'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) і Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Войшка]], [[Вайшыла]], [[Вайсар]]; германскія імёны Weiske, Weisel, Weiser) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref> (тое ж, што і імя [[Нарывойша]]).
У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Weissner<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WEISSNER&ofb=glowitz&modus=&lang=de WEISSNER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя Вайснар: ''Waysnar'' (1340 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Waysnar+1340#v=snippet&q=Waysnar%201340&f=false S. 114].</ref>. У ваколіцах [[Русь (мястэчка)|Русі]] (Прусія) адзначаліся прозьвішчы Waischnor<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WAISCHNOR&ofb=russ&modus=&lang=de WAISCHNOR], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref> і Weischner<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WEISCHNER&ofb=russ&modus=&lang=de WEISCHNER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Weissner (Weisner)<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WEISSNER&ofb=marggrabowa&modus=&lang=de WEISSNER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref><ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WEISNER&ofb=eichhorn&modus=&lang=de WEISNER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] — Weischner<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=WEISCHNER&ofb=memelland&modus=&lang=de WEISCHNER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Woysnar Werkolowycz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 52.</ref>, ''cum Woysnar Wylkolewicz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 54.</ref>, ''Voyssnar Vircoleuicz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 57.</ref>, ''Woyssnar Wylkolewicz''<ref>{{Літаратура/Акты уніі Польшчы зь Літвой (1932)|к}} S. 70.</ref> ([[Гарадзельская унія|2 кастрычніка 1413 году]]); ''Воишнару у Волковыску след а три чоловеки''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 51.</ref>, ''Михаило Воишнаровичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 53.</ref> (1440—1492 гады); ''Мишку Воишнаровичу шестнадцать чоловека… Мишку Воишнаровичу два чоловеки'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 60.</ref>; ''ego nobilis Mathias Woysznarowicz'' (1486 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 416.</ref>; ''ego Johannes nobilis Wosthnarowicz'' (4 верасьня 1487 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 418.</ref>; ''ego nobilis Joannes Woschnarowycz'' (1489 год)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 428.</ref>; ''Адам Войшнарович''<ref>Памятники истории Восточной Европы: Источники XV—XVII вв. Т. 6. Радзивилловские акты из собрания Российской национальной библиотеки: Первая половина XVI в. — Москва — Варшава, 2002. С. 48.</ref>, ''Янко Воишнарович… Римъко Воишнаревичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 165.</ref> (1528 год); ''Воишнар Миколаевич… Воишнар Семашкович… Воишнар Юревич'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 31, 124, 200, 305, 320.</ref>; ''Janko Wisnarow.'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=Wisnarow#v=snippet&q=Wisnarow&f=false С. 540].</ref>; ''Skomroch Woisnarowicz'' (1563 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 2. — Вильна, 1882. С. 396.</ref>; ''село Войшнаровичи… села Войшнаровичовъ'' (1554 год)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 8. — Вильна, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=J2dcAAAAcAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 37, 53].</ref>; ''Шыманъ Воишнаръ'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 174.</ref>; ''Симонъ Войшнаръ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-wI5AQAAMAAJ&q=%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8A+%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8A%20%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8A&f=false С. 581].</ref>, ''з ыменья Войснарского''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%81%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%81%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE&f=false С. 688].</ref> (1567 год); ''Simon Wosnarus, Lithuanus'' (1568 год)<ref>Die matrikel der Universität Königsberg i. Pr. Bd. 1: Die Immatrikulationen von 1544—1656. — Leipzig, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-sZYzw8knMEC&q=Wosnarus#v=snippet&q=Wosnarus&f=false S. 43].</ref>; ''на име на Алекшею Войшнаровичу'' (16 траўня 1585 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 26. — Вильна, 1899. С. 152.</ref>; ''Геліяшу Войшнару сказаное, яко на потомку небожчика Симона Войшнара'' (25 верасьня 1594 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OF0jAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D1%88%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0&f=false С. 507].</ref>; ''паномъ Гелияшомъ и паномъ Дадибокгомъ Войшнарами… небощыка пана Адама Войшнара'' (5 лютага 1631 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 18. — Вильна, 1891. С. 320.</ref>; ''Dadzibog Woysznar'' (3 сьнежня 1635 году)<ref>Радаман А., Галубовіч В., Вілімас Д. Земскія ўраднікі Менскага ваяводства ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Т. 3 (2006). С. 68.</ref>; ''Adam Woisnar (Woisznar)'' (27 кастрычніка 1643 году)<ref>Fejér J. Defuncti secundi saeculi Societatis Jesu. 1641—1740. Vol. 5: S—Z. — Roma, 1990. P. 334.</ref>; ''sioła… Wojsznarowicze… w [[Слонімскі павет|pow. slonimskim]] leżące'' (25 студзеня 1656 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 21.</ref>; ''po zdrajcach Frycku Hannusie Wojszniarze'' (30 верасьня 1657 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|131к}} S. 34.</ref>; ''Casimirus Joannes Woysznarowicz'' (8 траўня 1661 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 10. — Вильна, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=d7DfE_y52FIC&q=Woysznarowicz#v=snippet&q=Woysznarowicz&f=false С. 277].</ref>; ''Christoph Weisner'' (1667 год)<ref>[https://www.online-ofb.de/famreport.php?ofb=russ&ID=I130426&lang=de Christoph WEISNER], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>; ''bywszey Kasperowney [[Лямбэрт|Lampartowiczowey]], a teraznieyszey Janowey Woysznarowiczowey'' (9 лістапада 1672 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 9. — Вильна, 1878. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=nIztLLG_SBsC&q=Woysznarowiczowey#v=snippet&q=Woysznarowiczowey&f=false С. 233].</ref>; ''jejmp. Barbary Woysznarowiczówny Chełchowskiej''<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo połockie 1667 i 1690 r. — Warszawa, 2018. S. 100.</ref>, ''Domek Tomasza Wejsznera jeden''<ref>Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 56.</ref> (1690 год); ''Weyszner'' (1692 год)<ref>Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 303.</ref>; ''Weyszner'' (1694—1697 гады)<ref>Maciejauskiene V. Lietuviu pavardziu susidarymas, XIII—XVIII a. — Vilnius, 1991. P. 239.</ref>; ''Jan Woysnarowicz'' (5 ліпеня 1697 году)<ref>Grala T. Stronnictwo saskie na Litwie w pierwszym okresie panowania Augusta II. — Poznań, 2017. S. 463.</ref>; ''Wosznaryszki… Woysnarowszczyzna'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Jozef Wasznor'' (1784 год)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. С. 529.</ref>; ''Helena Wojsznarowicz'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Wojsznarowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Holszany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Urszula Wajsznor'' (1819 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wajsznor&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Tawroginy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Mikołaj Wasznar'' (1836 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Wasznar&search_lastname2=&from_date=&to_date= Białohruda], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Michalina Wasznarowicz'' (1838 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=22br&rid=A&exac=1&search_lastname=Wasznarowicz&search_lastname2=&from_date=&to_date= Holszany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Joannes Wejsznar'' (1922 год)<ref>Catalogus Ecclesiarum et Cleri Dioecesis Vilnensis pro Anno Domini 1922. — Vilnae, 1922. P. 122.</ref>; ''Julian Wojszner'' (XX ст.)<ref>[https://genealogia.okiem.pl/zdjecie/147484/wojszner-waldemar-gt-wojszner-julian-i-janina-gt-kiriczenko-olga-gt-kosygin-inocenty-nikolajewicz Cmentarze — Litwa > Wilno-Rakanciszki (wileńskie) > Wojszner Waldemar > Wojszner Julian i Janina > Kiriczenko Olga > Kosygin Inocenty Nikołajewicz], Genealogia Polaków — portal genealogiczny</ref>.
== Носьбіты ==
* Войшнар ({{†}} па 1413) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які на [[Гарадзельская унія|Гарадзельскай уніі]] атрымаў герб [[Марскі Кот (герб)|Морскі Кот]]
* Адам Войшнаравіч — [[менск]]і баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Янка і Рымка Войшнаравічы — [[Каршова|каршоўскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Войшнар Мікалаевіч, Войшнар Сямашкавіч і Войшнар Юр’евіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Сымон (Шыман) Войшнар — [[Ашмяны|ашмянскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісах войска ВКЛ 1565 і 1567 гадоў
* Ян Якубавіч Вайшнаровіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1590 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 143.</ref>
* Даджбог Войшнар (Dadzibog Wilkołowicz Woysznar) — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], скарбнік [[менск]]і ў 1635 годзе, [[электар]] караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Уладзіслаў Ваза|Ўладзіслава Вазы]] ад [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]]<ref name="Borkowski-1910-">Dunin Borkowski J., Dunin Wąsowicz M. Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III // Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 1 (1908—1909). — Lwów, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Pq0EAAAAIAAJ&q=Woysznar#v=snippet&q=Woysznar&f=false S. 259].</ref>
* Філон Войшнар (Philon Woysznar) — электар Уладзіслава Вазы ад Менскага ваяводзтва<ref name="Borkowski-1910-"/>
* Фрыцак [[Ганус (імя)|Ганус]] Войшнар — [[уладыславаў]]скі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1657 годзе
* Ванда Вайшнаровіч — беларускі гісторык, захавальніца фондаў [[Астравец]]кага музэю<ref>[https://web.archive.org/web/20201004001520/http://www.ostrovets.by/news/novosti/news19957.html Ванда Міхайлаўна Вайшнаровіч: Які след пакінула Астравеччына ў гісторыі Гродзеншчыны], Астравецкая Праўда, 11 красавіка 2019 г.</ref>
Вайснаровіч (Wojsnorowicz), Войшнар (Wojsznar) і Вайшнаровіч (Wojsznarowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
У 1589 годзе ўпамінаўся маёнтак Войшнаравічы ва [[Упіцкі павет|Ўпіцкім павеце]]<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 125.</ref>.
На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуюць вёскі [[Вялікія Вайшнарышкі]] і [[Малыя Вайшнарышкі]]. На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Ашнарава (Менская вобласьць)|Ашнарава]], на [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыне]] — [[Вышнарава]] (у канцы XVIII стагодзьдзя — Вашнарава<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 195.</ref>), у [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] — [[Вайшноры]]<ref>Мароз В., Вайшнаровіч М. Беларускія прозвішчы ў гісторыі і сучаснасці Беларусі // Роднае слова. № 11, 2018. С. 53.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Войша]]
* [[Нор (імя)|Нор]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
{{Імёны з асновай войш}}
{{Імёны з асновай нар}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
h2xrjyc0vvl5721jec0v1baukv9tsmc
Дзір
0
266955
2694250
2694031
2026-10-01T19:21:11Z
~2026-53031-55
100443
2694250
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Дзір
|лацінка = Dzir
|арыгінал = Diehr
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт = Дыра, Тыр
|вытворныя =
|зьвязаныя = [[Дзярэйка]], [[Тырэль]], [[Тырун]], [[Тырыш]], [[Дырбут]], [[Тырольдзь]], [[Дэрвін]], [[Дзергель]], [[Дзірман]], [[Дзірмант]], [[Дзерамер]], [[Дырмот]], [[Дзірсун]]
}}
'''Дзір''', '''Ды́ра''', '''Тыр''' — мужчынскае імя і вытворнае прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Дзіра, Дзір, Дзера або Цір, пазьней Дыр або Тыр (Dioro, Dýri<ref>Jónsson F., Jørgensen E. Nordiske pilegrimsnavne i broderskabsbogen fra Reichenau // Aarbøger for nordisk oldkyndighed og historie. Ser. 3, vol. 13, 1923. S. 18.</ref>, Deora<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 66.</ref>, Tier, Diehr<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Diehr#v=snippet&q=Diehr&f=false S. 126].</ref>, Thier) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-408">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Teor%2C+Tier%2C+Dioro#v=snippet&q=Teor%2C%20Tier%2C%20Dioro&f=false S. 408].</ref>. Іменная аснова дзір- (дзер-, цір-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dius, германскага tiur 'зьвер'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак пэўнасьці пры тлумачэньні іменнай асновы -дзір- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], адзначаючы магчымасьць повязі з ''dìrti'' 'рабаваць; біць', а для іменнай аснова -дзер- за найбольш адэкватнае тлумачэньне прызнае ''derė́ti'' 'пладаносіць; квітнець', ''dẽrinti'' 'дапасоўваць, дастасоўваць'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 22.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках, тым часам слова ''derė́ti'' з значэньнем 'пладаносіць; квітнець' упершыню фіксуецца толькі ў слоўніку 1897 году<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=der%C4%97ti&id=06026890000 derė́ti (2)], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Дзярэйка]], [[Тырэль]], [[Тырун]], [[Тырыш]], [[Дырбут]], [[Тырольдзь]], [[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін)]], [[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман)]], [[Дзірмант|Дзірмант (Дзермант)]], [[Дзерамер]], [[Дырмот]]. Адзначаліся германскія імёны Diericke, Tyrell, Teoruni, Thiersch, Direbode, Tirold (Deorwald), Derwine (Direwine), Direman (Deormann, Derman, Tiermann), Dyrmond (Deormund, Tiermunt), Diormerus (Deormar), Dyrmodh (Deormod).
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Derwinus<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 289.</ref>.
У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Dirke''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Diericke<ref>Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=brKCAAAAIAAJ&q=Diericke#v=snippet&q=Diericke&f=false S. 126].</ref>, Deorca<ref>Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham, 2023. P. 100.</ref>}} (1299 год), ''Tyrune / Terune / Derune''{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Teoruni<ref name="Fo-1900-408"/>}} (1262 і 1299 гады), ''Dirgethe'' (1371 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Dirke#v=snippet&q=Dirke&f=false S. 24—25, 106].</ref>.
У Польшчы ў 1637 годзе і ў XVIII ст. адзначалася прозьвішча Dyr<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 1: A—G. — Kraków, 2007. S. 408.</ref>.
У Польшчы адзначаецца прозьвішча Тыр (Tir, Tyr)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 329, 338.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''тяглыхъ людеи у [[Высокі Двор|Высокодворъскомъ]] жо повете на имя… Енчука Дыревича'' (29 траўня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 446.</ref>; ''Степану Диру'' (1542 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|560к}} С. 50.</ref>; ''Der'' (1636 год)<ref>Paknys M. Vilniaus miestas ir miestieèiai 1636 m.: namai, gyventojai, sveèiai. — Vilnius, 2006. P. 182.</ref>; ''na miejscu… Józefa Thirewicza'' (1667 год)<ref>Błaszczyk G. Herbarz szlachty żmudzkiej. T. 6. — Warszawa, 2016. S. 39.</ref>; ''Magdalena Tyriewiczowa'' (12 чэрвеня 1798 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/k/ K], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Tyr'' (1861—1864 гады)<ref>[https://genealogia.lt/pdfs/dukszty_pijarskie.pdf Spis miejscowości oraz nazwisk mieszkańców parafii Dukszt Pijarskich w latach 1861—1864], Genealogia Wileńszczyzny</ref>{{Заўвага|Таксама:
* Дзірын (адзначалася старажытнае германскае імя Diren<ref>[http://www.keesn.nl/names/en43_list_f.htm Names in the Low Countries before 1150], Kees Nieuwenhuijsen Living History Studies (Studies about The Netherlands during Middle Ages)</ref>, Tirin<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 282.</ref>): ''сельцо Ильи Диринича'' (12 красавіка 1467 году)<ref>Аляхновіч Р., Рыбчонак С., Шаланда А. Род Іллінічаў у Вялікім Княстве Літоўскім у ХV-ХVІ ст.: радавод, гербы, уладанні. — Мір, 2015. С. 294.</ref>;
* Дырында, Тырында (адзначалася германскае імя Derind<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/derind Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Derind], MyHeritage</ref>, Tirind<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/tirind Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Tirind], MyHeritage</ref>): ''Krystyna Dyrynda'' (1771 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Dyrynda&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Mścibów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Józef Wincenty Tyrynda'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Tyrynda&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Zasule (prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>;
* Тырвід, Дэрвід (адзначалася германскае імя Derwid<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/derwid Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Derwid], MyHeritage</ref>, Tirwitt<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/tirwitt Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Tirwitt], MyHeritage</ref>): ''Тырвидъ [[Даўга|Довкговичъ]]'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 76.</ref>, ''Rozalia Derwidowicz'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Derwidowicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Antolepty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>;
* Дэрвойт: Дэрвойты — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref name="ZBS-D"/>;
* Дзірвіл, Дэрвіла (адзначалася германскае імя Derwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/derwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Derwill], MyHeritage</ref>, Tirwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/tirwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Tirwill], MyHeritage</ref>): ''Дирвил Мижутович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 303.</ref>, ''Józef Derwiłło'' (1798 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Derwi%C5%82%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Czadosy], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>;
* Дзеркін, Сьціргін (адзначалася германскае імя Tirgen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/tirgen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Tirgen], MyHeritage</ref>, Diergen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/diergen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Diergen], MyHeritage</ref>, Dergen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dergen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergen], MyHeritage</ref>, старажытнае германскае імя Derechin, Derkin<ref>Reaney P. H., Wilson R. M. A Dictionary of English Surnames. — London and New York, 1991. P. 858.</ref>): ''Бортко Стиркгиновичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 164.</ref>, у актах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] ўпаміналася каралеўская дзяржава Дзеркіны ў [[Жамойцкае староства|Жамойцкім старостве]]<ref>Indeks alfabetyczny miejscowości dawnego wielkiego Księstwa Litewskiego: A—K (Abakanowicze — Kujany). Wilno, 1929. S. 240.</ref>;
* Дзіргінт, Дзеркінт, Дыргінт (адзначалася германскае імя Tyrgant<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/tyrgant Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Tyrgant], MyHeritage</ref>, Dergent<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dergent Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergent], MyHeritage</ref>): ''Диркгинъту чоловекъ'' (22 чэрвеня 1415 году<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 495.</ref> паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 383.</ref>, ''Якубъ Диркгинтовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 171.</ref>, ''Милош Диркинтович… Матей Деркинтович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 126, 255, 307.</ref>, ''Jan Dirgint… Malcher Dirgint'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Księstwo Żmudzkie 1690 r. — Warszawa, 2009. S. 83.</ref>, Дырґінты — літоўскі шляхецкі род<ref name="ZBS-D"/>;
* Дзіркунд (адзначалася германскае імя Dergund<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dergund Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergund], MyHeritage</ref>, Dyrgunn<ref name="Ray=1944-99">Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. S. 99.</ref>): Ёсіф Дзіркунд — каталік з [[Расенскі павет|Расенскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №1162 убитым, раненым и без вести пропавшим солдатам. — СПб., 1915. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358817?page=148 С. 18582].</ref>;
* Дзергуць (адзначалася германскае імя Dergutt<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dergutt Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergutt], MyHeritage</ref>, Dyrguth<ref name="Ray=1944-99"/>): ''Деркгутю, Ерхову брату, чоловекъ'' (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў<ref>Saviščevas E. Polityka nadań wielkich książąt litewskich na Żmudzi w pierwszej połowie XV wieku // Prace historyczne 141, z. 2 (2014). S. 499.</ref> паводле выпісу 30 студзеня 1607 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 386.</ref>;
* Дзірмент: ''Родъ Дирментовъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A#v=snippet&q=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%8A&f=false С. 730].</ref>, ''з роду Дирментовъ'' (15 верасьня 1568 году)<ref>Jablonskis K. Archyvinės smulkmenos // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 415.</ref>;
* Гарвіддзір: ''з волости [[Майшагола|Моишекгалское]]… [[Гервід|Гарвид]]дир Бутвич'' (1535 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 60.</ref>}}.
== Носьбіты ==
* [[Дзір (кіеўскі князь)|Дзір]] ({{†}} 882) — [[Варагі|вараг]] з дружыны [[Рурык]]а, кіеўскі князь у 864—882 гадох (кіраваў разам з [[Аскольд]]ам)
* Сьцяпан Дзір — [[браслаў]]скі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1542 годзе
* Якуб Тырэвіч (''Jakub Tyrewicz'') — вольны чалавек у [[Інфлянты|Інфлянтах]], які ўпамінаецца ў 1774 годзе<ref>Szlachta polsko-inflancka wobec przełomu: Materiały z dyneburskich akt grodzkich i ziemskich z lat 1764—1775. — Toruń, 2018. S. 101.</ref>
Дыры (Dyra) — прыгонныя з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]] і вёскі [[Сьвінка (Гарадзенская вобласьць)|Сьвінкі]] (каля [[Кабыльнік]]у), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 43, 74.</ref>.
Дыры (Dyro) — прыгонныя зь вёскі [[Маркоўцы|Маркоўцаў]] (каля [[Данюшава]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 67.</ref>.
Дырэвічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref name="ZBS-D">[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>
Тыры<ref>[http://www.nobility.by/families/t/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Т], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> (Tyr, Thier) — літоўскія шляхецкія роды зь [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 823, 831.</ref>.
На 1904 год існавала вёска Ціры ў Смаленскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 396.</ref>.
У [[Прусія|гістарычнай Прусіі]] існуе вёска [[Тырова]].
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай дзір}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
3i7d3zen2o2htyvpeptufphiot9sctv
Шаблён:Імёны з асновай дзір
10
266956
2694251
2690420
2026-10-01T19:22:06Z
~2026-53031-55
100443
2694251
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай дзір
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай дзір- (дзер-, цір-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Дзір]]
* [[Дзярэйка]]
* [[Тырэль]]
* [[Тырун]]
* [[Тырыш]]
* [[Дырбут]]
* [[Тырольдзь]]
* [[Дэрвін]]
* [[Дзергель]]
* [[Дзірман]]
* [[Дзірмант]]
* [[Дзерамер]]
* [[Дырмот]]
* [[Дзірсун]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Дзір|Дзір (Dioro, Diehr)]]
* [[Дзярэйка|Дырыка (Diericke)]]
* [[Тырун|Тэрун (Teoruni)]]
* [[Тырэль|Тырэль (Tyrell)]]
* [[Тырыш|Тырш (Thiersch, Dirsche)]]
* [[Дырбут|Дырыбода (Direbode)]]
* [[Тырольдзь|Ціралд (Tirold, Deorwald)]]
* [[Дэрвін|Дэрвін (Derwin, Deorwine)]]
* [[Дзергель|Дыргель (Diergel)]]
* [[Дзірман|Дырман (Dierman, Deormann)]]
* [[Дзірмант|Дырмонд (Dyrmond)]]
* [[Дзерамер|Дзірмер (Diormer, Deormar)]]
* [[Дырмот|Дырмот (Dyrmodh, Deormod)]]
* [[Дзірсун|Тырсун (Tirsun)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
nuixpqstgylusdnvf6l2vzjwre7ly73
Шаблён:Імёны з асновай войш
10
267327
2694260
2690992
2026-10-01T20:05:01Z
~2026-53031-55
100443
2694260
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай войш
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай -войш- (-вайш-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Войша]]
* [[Войшка]]
* [[Вайшыла]]
* [[Войшын]]
* [[Войшывід]]
* [[Войшвіл (імя)|Войшвіл]]
* [[Вайсар]]
* [[Войсят]]
* [[Войшымунд]]
* [[Войшнар]]
* [[Войшалк (імя)|Войшалк]]
* [[Войштаўт]]
* [[Веравойша]]
* [[Гінівойша]]
* [[Нарывойша]]
* [[Талівойша]]
* [[Явойша]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Войшка|Вайска (Weiske)]]
* [[Вайшыла|Вайсэль (Weisel)]]
* [[Войшын|Вайсін (Weissin)]]
* [[Войшвіл (імя)|Вайшвіль (Weischwill)]]
* [[Вайсар|Вайсэр (Weiser)]]
* [[Войшнар|Вайснэр (Weisner)]]
* [[Войсят|Вайсат (Weisat)]]
* [[Войшымунд|Вайсэмонт (Weisemont)]]
* [[Веравойша|Вэрвайс (Werweiss)]]
* [[Гінівойша|Генвайс (Genwise)]]
* [[Нарывойша|Норвайсэ (Norweise)]]
* [[Талівойша|Далвайс (Dalvice)]]
* [[Явойша|Авайсэ (Aweise)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
gnf2wmbsceudli96a9w1zuzffng5ir1
Шаблён:Польская баскетбольная ліга
10
267400
2694236
2639509
2026-10-01T18:41:18Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694236
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
| назва_шаблёну = Польская баскетбольная ліга
| state = {{{state|}}}
| кляса_карткі = hlist
| базавы_стыль = background:#6B0035; color:white
| назва = [[Чэмпіянат Польшчы па баскетболе|{{Колер тэксту|white|Польская баскетбольная ліга}}]]
| верх =
* [[Польскі баскетбольны зьвяз|{{Колер тэксту|white|Польскі баскетбольны зьвяз}}]]
| выява =
| група_інфармацыі1 = [[Польская баскетбольная ліга|{{Колер тэксту|white|Сэзон 2026—2027}}]]
| сьпіс1 =
* [[Анвіль Улацлавак|Анвіль]]
* [[Арка Гдыня (баскетбольны клюб)|Арка]]
* [[Асторыя Быдгашч|Асторыя]]
* [[Вількі Морске Шчэцін|Вількі Морске]]
* [[ГТК Глівіцы]]
* [[Гурнік Валбжых (баскетбольны клюб)|Гурнік]]
* [[Дамброва-Гурніча (баскетбольны клюб)|Дамброва-Гурніча]]
* [[Дзікі Варшава|Дзікі]]
* [[Засталь Зялёна Гура|Засталь]]
* [[Легія Варшава (баскетбольны клюб)|Легія]]
* [[Сталь Остраў Велькапольскі|Сталь]]
* [[Старт Люблін|Старт]]
* [[Сьлёнск Уроцлаў (баскетбольны клюб)|Сьлёнск]]
* [[Твардэ Пернікі Торунь|Твардэ Пернікі]]
* [[Трэфль Сопат|Трэфль]]
* [[Чарні Слупск|Чарні]]
| група_інфармацыі2 = Спаборніцтвы
| сьпіс2 =
* [[I баскетбольная ліга Польшчы|I ліга]]
* [[II баскетбольная ліга Польшчы|II ліга]]
* [[III баскетбольная ліга Польшчы|III ліга]]
* [[Кубак Польшчы па баскетболе|Кубак Польшчы]]
* [[Супэркубак Польшчы па баскетболе|Супэркубак Польшчы]]
* [[Мужчынская зборная Польшчы па баскетболе|Мужчынская зборная]]
| група_інфармацыі3 = Жаночыя
| сьпіс3 =
* [[Жаночая баскетбольная ліга Польшчы|Баскетбольная ліга]]
* [[Жаночы кубак Польшчы па баскетболе|Кубак Польшчы]]
* [[Жаночы супэркубак Польшчы па баскетболе|Супэркубак Польшчы]]
| група_інфармацыі20 =
| сьпіс20 =
| ніз =
* {{Іконка|катэгорыя}} '''[[:Катэгорыя:Польская баскетбольная ліга|{{Колер тэксту|white|Катэгорыя}}]]'''
* {{Іконка|Commons}} '''[[c:Category:Polska Liga Koszykówki|{{Колер тэксту|white|Вікісховішча}}]]'''
}}<noinclude>
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Польскі баскетбол|Польская баскетбольная ліга]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты]]
</noinclude>
slpwwqs7sj7zfneh5xmtvafrdp626p7
Сыр (імя)
0
267775
2694152
2691448
2026-10-01T12:08:03Z
~2026-52916-37
100439
/* Паходжаньне */
2694152
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Сыр
|лацінка = Syr
|арыгінал = Sirio
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт = Сыры, Сыса, Сур, Зыра, Жыр, Шур
|вытворныя =
|зьвязаныя = [[Сірэйка]], [[Сырбут]], [[Сырвід]], [[Сурвіла]], [[Сурвін]], [[Сіргірд]], [[Сіргоўд]], [[Сіргут]], [[Сургонт]], [[Сурман]], [[Шырмер]], [[Сурмін]], [[Сысымунд|Сысымант / Сірмонт]], [[Сір’ят]]
}}
'''Сыр''' (''Сыры'', ''Зыра'', ''Жыр''), '''Сур''', '''Сыса''' (''Зыс'', ''Зыз'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Сыры, Сыса, Сура або Сур (Sirio, Siso, Surro<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 451.</ref>, Sure<ref>Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=QiJAAAAAYAAJ&q=Sure#v=snippet&q=Sure&f=false S. 134].</ref>, Sur<ref>Ao. Prof. Dr. Hermann Reichert, [https://web.archive.org/web/20241127192345/https://homepage.univie.ac.at/hermann.reichert/studententexte/Lexikon_der_altgermanischen_Namen.docx Lexikon der altgermanischen Namen]</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Förstemann-1900-1345">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Sirio+Siso#v=snippet&q=Sirio%20Siso&f=false S. 1345].</ref>. Іменная аснова сір- (сіс-, сур-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] sisu 'чароўны сьпеў, заклён'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы -жыр- зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]], для іменнай асновы сір- за найбольш адэкватнае прызнае ''sìrti'' 'ахінуць; атачаць', ''apsìrti'' 'акружыць, аблажыць; загарнуць, ахінуць; улучыць', а для іменнай асновы сур- — прускае ''sur-gi'' 'аб; каля; вакол'<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 23—24.</ref> (не адзначаючы, аднак, часу першай фіксацыі адпаведных словаў і іх значэньняў у летувіскіх слоўніках, тым часам ''si̇̀rti'' упершыню фіксуецца толькі ў слоўніку 1932—1968 гадоў<ref>[http://www.lkz.lt/?zodis=sirti&id=24068740000 si̇̀rti], Lietuvių kalbos žodynas</ref>)}}. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Сірэйка|Сірэйка (Сірык)]], [[Сырбут]], [[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Сырвіла, Шырвіл)]], [[Сурвін]], [[Сіргірд]], [[Сургонт|Сургонт (Сурконт)]], [[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд)]], [[Сіргут|Сіргут (Шыргут, Сургут)]], [[Сурман|Сурман (Шурман)]], [[Шырмер|Шырмер (Жыжмар)]], [[Сысымунд|Сысымант (Сірмонт, Шырмунт, Жырмант)]]. Адзначаліся германскія імёны Sirica, Sirobodus, Surville, Surawine, Sirigardus, Sisigunda (Surrigvn), Siriaud, Sireguti (Sisagut), Surmannus, Sisimir, Sisemund (Sirmont, Sirmund){{Заўвага|Таксама адзначаліся германскія імёны Sirobald (Siro-[[Больд|bald]])<ref name="Förstemann-1900-1345"/>, Syriwald (Syri-[[Вальда (імя)|wald]])<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Syriwald#v=snippet&q=Syriwald&f=false S. 1347].</ref>}}.
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Surman, Sismont (Sismunt)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 179, 262.</ref>. Апроч таго, у Польшчы адзначалася імя ''Surawd''<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 555.</ref>{{Заўвага|Таксама: ''tempore Sironis'' (1222 год)<ref>Codex diplomaticus Poloniae. T. 1. — Varsaviae, 1847. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=lzpNAAAAcAAJ&q=Sironis#v=snippet&q=Sironis&f=false P. 27—28].</ref>}}.
У [[Прусія|Прусіі]] бытавалі імёны ''Sirgaude / Surgaude''{{Заўвага|Адзначалася старажатнае германскае імя Сіргаўд (Siriaud, у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Siriaud#v=snippet&q=Siriaud&f=false S. 607].</ref>}} (1362 год), ''Surgedde / Sirgite'' (1357 год), ''Surgenne'', ''Sirotte''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Sirot<ref name="Kapff-1889-74">Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. S. 74.</ref>}}, ''Surreyth / Surreide''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Siret (Sired)<ref>Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=gIEfAAAAYAAJ&q=Siret+Sired#v=snippet&q=Siret%20Sired&f=false P. 48].</ref>}} (1414 год), ''Surmynne / Surmanne''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Surman<ref>Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=DgdXAAAAcAAJ&q=Surman#v=snippet&q=Surman&f=false S. 762].</ref>}} (1345 і 1388 гады), ''Surwille / Sirwille''{{Заўвага|Адзначалася германскае імя Surville<ref>Schmittlein R. L’anthroponyme germanique employé d’une façon absolue en fonction toponymique // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1962. P. 115—116.</ref>}} (1401, 1406 і 1409 гады)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Sirgaude#v=snippet&q=Sirgaude&f=false S. 92, 100—101].</ref>.
У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] бытавалі імёны Жырка (Жырака), Жырша (або Жыраша), Жыравіт, Жыраслаў і Жырата<ref>Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 739.</ref>.
У Польшчы адзначаецца прозьвішча Зыза (Zyza)<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 375.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Stanislao Pyethkowycz et fratre ipsius Zyra marschalkoni curie nostre'' (15 траўня 1489 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 196.</ref>; ''пан Миколам Сиревич'' (6 ліпеня 1495 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 77.</ref>; ''Станиславу Сиревичу 5 копъ грошеи'' (26 красавіка 1509 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 411.</ref>; ''Станиславу Сиревичу 20 копъ'' (23 кастрычніка 1509 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 416.</ref>; ''Станиславъ Сиревичъ'' (1512 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 166.</ref>; ''Дорота Сиревая''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 72.</ref>, ''Счепанъ Сировичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 85.</ref>, ''пана Станислава Сиревича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 172.</ref> (1528 год); ''Ян Сиревич'' (1 ліпеня 1542 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 13.</ref>; ''Fiedzko Sysa'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=sysa#v=snippet&q=sysa&f=false С. 241, 243].</ref>; ''Кгрегор Миколаевичъ Сиса з Опола'' (1565 год)<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 342.</ref>; ''Сиса Васко'' (1566 год)<ref>Документы Московского архива Министерства юстиции. Т. 1. — М., 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Mu8ZAAAAYAAJ&q=%D0%A1%D0%B8%D1%81%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A1%D0%B8%D1%81%D0%B0&f=false С. 436].</ref>; ''Станиславъ Зыра''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%97%D1%8B%D1%80%D0%B0#v=snippet&q=%D0%97%D1%8B%D1%80%D0%B0&f=false С. 886].</ref>, ''Матей Зыра''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 909.</ref>, ''Войтехъ Зыра''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 923.</ref>, ''Грицъ Сиревичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 1023].</ref>, ''панъ Станиславъ Сиревичъ''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1260.</ref>, ''пана Станислава Миколаевича Сиревича… пань Янь Миколаевичъ Сиревича''<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. С. 1352.</ref> (1567 год); ''Мацко Сысовичъ'' (27 верасьня 1599 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. С. 636, 644.</ref>; ''земенина господарского повету Троцкого пана Якуба Андреевича Сыровича… небощыка Войтеха Щепановича Сыра… Войтеху Сыру, деду его пана Якуба Сыровича… пана Андрея Сыра паном Якубом Андреевичом Сыревича… небощык Андрей Войтехович Сыр, отец его пана Якуба Сыровича'' (22 кастрычніка 1603 году)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 30. — Вильна, 1904. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=-uYDAAAAYAAJ&q=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B0+%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B0%20%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 245—250].</ref>; ''Omelan y Arist Sysowiczy'' (1638 год)<ref>Акты, издаваемые Виленской Комиссией для разбора древних актов. Т. 25. — Вильна, 1898. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IOYDAAAAYAAJ&q=Sysowiczy#v=snippet&q=Sysowiczy&f=false С. 280].</ref>; ''Martinus Syrewicz'' (11 студзеня 1793 году)<ref>Sẽnosios Pasvalio bažnyčios knygos. X. 1776—1793 metų jungtuvių metrikų knyga. — Savilaida, 2016. P. 66.</ref>; ''pater Iosephus Syrewicz'' (11 сьнежня 1820 году)<ref>Memoriale Fratrum Minorum Conventualium Vilnensium (1702—1832). — Vilnae, 2020. P. 287.</ref>{{Заўвага|Таксама:
* Шурыла, Сырула, Сірыла, Сурыла, Сурэль (адзначалася германскае імя Sirola<ref>Francovich-Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e antroponimia. — Roma, 1999. P. 253.</ref>, *Sisila<ref>[https://celtiberia.net/es/biblioteca/?id=1670&cadena=Mara Antroponimia Altomedieval en Galicia (4ª Ed.)], Celtiberia.net — Prehistoria, Protohistoria e Historia antigua</ref>, у гістарычным гоцкім арэале адзначалася імя Surila<ref>Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&pg=PA527&dq=%22Surila%22+repertori&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwipntXiiKOKAxUa97sIHZtqIKIQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&q=%22Surila%22%20repertori&f=false P. 527].</ref>): ''[[Даўгайла|Dowgiał]] Szuriłowicz'' (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.)<ref>Būga K. Apie lietuvių asmens vardus. — Vilnius, 1911. P. 45.</ref>, ''Wojciech Siriła'' (1768 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=10pl&rid=B&search_lastname=Siri%C5%82a&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Suwałki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Marianna Surel'' (1818 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Surel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wielkie Eysymonty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Syrulewicz'' (1864 год)<ref name=K-1864>[https://genealogia.lt/pdfs/kiernow1864.pdf Spis miejscowości oraz nazwisk mieszkańców parafii kiernowskiej w 1864 r.], Genealogia Wileńszczyzny</ref>, Магдалена Сурылава (''Surilowa'') — уладальніца гаспадаркі ў Гаўцях каля [[Солы|Солаў]] на 1939 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>;
* Сурын: ''Глебу Суриновичу 6 копъ с коръчомъ новъгородъскихъ'' (9 лютага 1486 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 27.</ref>;
* Сырун: ''Syruniewicz'' (1864 год)<ref name=K-1864/>;
* Сурынт, Сурэнт, Сірынт (адзначалася германскае імя Surant<ref>Schwab L. Die Beinamen im Urkundenbuch der Stadt Strassburg. — Strassburg, 1912. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=IwkrAAAAYAAJ&q=Surant#v=snippet&q=Surant&f=false S. 22].</ref>, у гістарычным гоцкім арэале адзначалася імя Sirandus<ref>Repertori D’Antropònims Catalans (RAC). Vol. 1. — Barcelona, 1994. [https://books.google.by/books?id=SUwv8x15BE8C&pg=PA503&dq=%22Sirandus%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiuuMDwh6OKAxVM7bsIHTSBKIAQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=%22Sirandus%22&f=false P. 503].</ref>): ''Andrzej Suryntowicz'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 191.</ref>, ''Bartłomiej Mateusz Sirynt'' (1810 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=8487&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&rpp1=1100&searchtable=&rpp2=50 Barbaryszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Канстантын Сурэнт — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Краснае|Краснага]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%83%D1%80%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%96%D0%BD_%D0%86%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1880) Сурэнт Канстанцін Іванавіч (1880)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>, Антон Сурынт (1880—?) — беларус з ваколіцаў [[Ільля (вёска)|Ільлі]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index18.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>;
* Сірута, Сірот, Сырут (адзначалася германскае імя Sirot<ref name="Kapff-1889-74"/>, Sirut-<ref>[https://filemaker.isof.se/fmi/webd Sveriges medeltida personnamn — förnamnsregister Abbe-Øxvidh], Institutet för språk och folkminnen</ref>): ''Яцъ, Сирута, [[Аліхвер|Олихверъ]] Быковичи'' (1563 год)<ref>Ревизия Кобринской экономии: составленная в 1563 году королевским ревизором Дмитрием Сапегой. — Вильна, 1876. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=eBHCNFnfdYwC&q=%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8#v=snippet&q=%D0%91%D1%8B%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8&f=false С. 251].</ref>, Сіратовічы (Sirotowicz) гербу [[Навіна (герб)|Навіна]] — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў [[Цельшы|Цельшаў]]<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5. — Rzeszów, 2001. S. 91.</ref>, Сырутовічы (Syrutowicz) гербу [[Любіч (герб)|Любіч]] — літоўскі шляхецкі род зь Віленшчыны<ref>Ciechanowicz J. Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 5. — Rzeszów, 2001. S. 195.</ref>;
* Жырбурт (адзначалася старажытнае германскае імя Sisbert<ref name="Förstemann-1900-1345"/>): ''Листъ короля его милости Жикгимонта потверженье на продажу Жирбуртовича'' (31 траўня 1571 году)<ref>Археографический сборник документов, относящихся к истории Северо-западной Руси. Т. 4. — Вильна, 1867. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=dmZOAQAAMAAJ&q=%D0%96%D0%B8%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%96%D0%B8%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false S. 244].</ref>;
* Сурвік (адзначалася германскае імя Surwig<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/surwig Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Surwig], MyHeritage</ref>, старажытнае германскае імя Sesvigia<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 205.</ref>): ''Болтромеи Сурвиковичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 102.</ref>;
* Шырвінт: ''Ewa Szyrwint'' (1827 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Szyrwint&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Murowana Oszmianka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>;
* Сурувойна (адзначалася германскае імя Sorwein<ref>[https://wiki.genealogy.net/Sorwein_(Familienname) Sorwein (Familienname)], GenWiki</ref>, Surwein<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/surwein Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Surwein], MyHeritage</ref>): ''тую сеножать [[Мільвід|Мильвиду]] Сурувойновичу, отцу Миланеву'' (26 ліпеня 1541 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 17. Акты Гродненского земского суда. — Вильна, 1890. С. 383.</ref>;
* Сыргед: Сыльвэстар, Сямён і Лаўрын Сыргеды — сяляне з ваколіцаў [[Уцяна|Уцяны]], якія мелі ў валоданьні зямлю на 1882 год<ref>Алфавитный список землевладельцев Ковенской губернии. — Ковна, 1882. С. 312.</ref>;
* Сургель, Сыргель, Сурыгайла (адзначалася германскае імя Surgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/surgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Surgel], MyHeritage</ref>, Sirgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sirgel]</ref>, Surgeil<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/surgeil Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Surgeil], MyHeritage</ref>, старажытнае германскае імя Sarchilo, Sarkilo<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 164.</ref>): ''Janusz Surgielewicz'' (сакавік — красавік 1656 году)<ref>Augusiewicz S. Spis uchodźców z Wielkiego Księstwa Litewskiego w Prusach Książęcych w latach 1655—1656 w zbiorach Geheimes Staatsarchiv Preussicher Kulturbesitz w Berlinie // Komunikaty Mazursko-Warmińskie. Nr. 1 (271), 2011. S. 136.</ref>, ''Surgel… Surgiel'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 201.</ref>, ''parochum agit rndus dnus Casimirus Syrgielewicz'' (1675—1677 гады)<ref>Žemaičių vyskupijos vizitacija 1675—1677 m. // Fontes Historiae Lituaniae. Vol. X, 2011. P. 41.</ref>, ''p. Surygajłowa'' (1690 год)<ref>Metryka Litewska. Rejestry podymnego Welkiego Ksiestwa. Województwo wileńskie 1690 r. — Warszawa, 1989. S. 277.</ref>;
* Сургін (адзначалася германскае імя Sircken<ref>Dijkstra W. Friesch woordenboek (Lexicon frisicum). — Leeuwarden, 1911. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=rjU1_4IcvqcC&q=%40Sircken#v=snippet&q=%40Sircken&f=false S. 340].</ref>): ''Петръ Суръкгинович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 20, 184.</ref>;
* Сіргінт, Сургінт (адзначалася германскае імя Sirgant<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sirgant Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sirgant], MyHeritage</ref>): ''Tomasz Surgint'' (1759 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=10762&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=1450&rpp2=50 Kiejdany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, ''Jerzy Sirgint'' (1768 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=10762&search_lastname=&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&searchtable=&rpp1=1350&rpp2=50 Kiejdany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>;
* Сырдаг: ''Stanislaus Syrdogowicz'' (8 красавіка 1509 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 216.</ref>;
* Сырдаўг: ''бояринъ господарьский Станко Сирдовкговичь'' (28 красавіка 1514 году)<ref>Литовская метрика. Т. 1. — СПб., 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=egA5AQAAMAAJ&q=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 85, 88]</ref>;
* Сурміла (адзначалася германскае імя Sirmel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sirmel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sirmel], MyHeritage</ref>): на [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыне]] існуе вёска [[Сурміліцы]];
* Сіртаўт, Сыртаўт, Сырдаўт, Сырталт, Шыртаўт (адзначалася германскае імя Sertaut<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/sertaut Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Sertaut], MyHeritage</ref>): ''Sirtawt von Jaswayn'' (1405 год){{Заўвага|GStA PK, H-R, nr. 3, p. 381.}}<ref>Petrauskas R. [https://web.archive.org/web/20110719163159/http://www.varniai-museum.lt/index.php?mid=37&art=341 Žemaitijos bajorai 1390—1413 m.], Žemaičių vyskupystės muziejus.</ref>, ''в Жижморъскои волости десяти чоловеков къ своему дворцу на Вельи… Сиртовъта Петровича'' (14 кастрычніка 1494 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 105—106.</ref>, ''бояринъ троцкии Пац Ширътовътович'' (18 красавіка 1527 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|14к}} P. 372.</ref>, ''Бортъко Сирдовтович'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 73.</ref>, ''Pan Syrtolt'' (1618 год)<ref>Monumenta Reformationis Polonicae et Lithuanicae: Zbiór pomników reformacji kościoła polskiego i litewskiego. Serja 4, z. 2. — Wilno, 1915. S. 46.</ref>, ''Sirtołt. Adamus Sirtołt'' (1658 год)<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 580.</ref>, у ваколіцах [[Клайпеда|Мэмэлю]] адзначалася прозьвішча Sirtaut<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=SIRTAUT&ofb=memelland&modus=&lang=de SIRTAUT], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>
}}.
== Носьбіты ==
* Сьцяпан Сіравіч — [[Сумілішкі|сумілішкаўскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Войцех Сьцяпанавіч Сыр — гаспадарскі [[Зямяне|зямянін]] [[Троцкі павет|Троцкага павету]], меў сына Андрэя і ўнука Якуба
* Ціш Сыравіч (Сыровіч) — падданы [[Берасьцейскі павет|берасьцейскага]] [[Зямяне|зямяніна]] Адама Ваўкавіцкага, які ўпамінаецца ў 1646 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 10. ― Вильна, 1913. С. 197.</ref>
* Адам, Антон, Вацлаў, Данат, Ёсіф, Іван, Ігнат, Карл і Ўсьцін Сырэвічы — [[беларусы|беларусы]] з ваколіцаў [[Дзісна|Дзісны]] на 1907 і 1912 гады<ref>Прибавление к № 57 Виленских Губернских Ведомостей, 1907. С. 4.</ref><ref>Прибавление к № 61 Виленских Губернских Ведомостей, 1912. С. 11, 16.</ref>
* Альбэрт і Ёсіф Сырэвічы — беларусы-каталікі з [[Валынцы|Валынцаў]] на 1912 год<ref>[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Drissa%20town%20-%202%20-%20LESS%20BLURRY/page/n1/mode/2up Приложение к № ? Витебских Губернских Ведомостей, 1912 год]. С. 8.</ref>
* Іван Сурэвіч — беларус-праваслаўны з [[Полацак|Полацку]] на 1912 год<ref>[https://archive.org/details/duma-list-of-vitebsk-gubernia/Duma%20List%20of%20Vitebsk%20Gubernia%20-%201912%20-%20Polotsk%20town%20-%202/page/n1/mode/2up Приложение к № 9 Витебских Губернских Ведомостей, 1 августа 1912 года]. С. 22.</ref>
* Ціхан Жырэвіч — праваслаўны з [[Чэрыкаўскі павет|Чэрыкаўскага павету]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №129 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0121-0140.pdf#page=136&view=FitBV С. 2056].</ref>
* Франц Сырэвіч (1877—?) — беларус з ваколіцаў [[Дрыса|Дрысы]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацяпеў ад уладамаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%8D%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86_%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1877) Сырэвіч Франц Антонавіч (1877)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>
* Аляксей Суровіч (1887—1937) — беларус з ваколіцаў [[Сьмілавічы|Сьмілавічаў]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D0%9F%D1%8F%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D1%96%D1%87_(1887) Суровіч Аляксей Пятровіч (1887)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>
* Рыгор Зыс-Зыз (1912—1937) — беларус з ваколіцаў [[Бягомель|Бягомелю]], забіты ўладамі СССР<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index8.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>
Сырэвічы (Syrewicz) гербу [[Трубы (герб)|Трубы]] — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род зь [[Вільня|Вільні]], [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага]] і [[Троцкі павет|Троцкага]] паветаў<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 774.</ref><ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 422.</ref>
Сурэвічы (Surewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 421.</ref>.
Шурэвічы — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/ss/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Ш], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
Суровіч (Surowicz), Сырэвіч (Syrewicz) і Сыровіч (Syrowic) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай сір}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
kwo94b8cttjggveezhsf1c5tkxieae3
Нарывойша
0
268224
2694270
2692890
2026-10-01T20:15:44Z
~2026-53031-55
100443
/* Паходжаньне */
2694270
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Нарывойша
|лацінка = Naryvojša
|арыгінал = Norweise
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Нор (імя)|Noro]] + [[Войша|Woyscha]] <br> Noro + [[Віс|Wiso (Weise)]]
|варыянт = Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвіш, Нарвош, Нарвуш
|вытворныя =
|зьвязаныя = [[Войшнар]], [[Віснар]]
}}
'''Нарывойша''' (''Нарвайс'', ''Нарвойш'', ''Нарвэйша'', ''Нарвэйш'', ''Норвэйш'', ''Нарвош'', ''Нарвуш'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) і Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>). Такім парадкам, імя Нарывойша азначае «захаваны на паляваньні» (тое ж, што і імя [[Войшнар]])<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>.
У [[Прусія|Прусіі]] бытавала імя ''Narwais'' (1386 год)<ref>Trautmann R. Die altpreußischen Personennamen. — Göttingen, 1925. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=RdZD6OjYXgoC&q=Narwais#v=snippet&q=Narwais&f=false S. 66].</ref>.
У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Норвайш (Norwaisz, Norwoisz, Norwojsz), Норвіш (Norwisz), Нарвайш (Narwajsz, Narwoisz, Narwojsz), Нарвіш (Narwisz)<ref>Naruszewicz-Duchlińska A. Surnames of Lithuanian origins in Polish anthroponomy // Preservation of Cultural Heritage and Strengthening of Regional Identity. — Klaipėda, 2008. S. 84—88.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Narwais'' ([[Паведамленьні аб літоўскіх дарогах]])<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. S. 686.</ref>; ''homines… Nariwos'' (14 студзеня 1459 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 254.</ref>; ''lyudzi… Narwosch'' (1454—1466 гады)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 281.</ref>; ''бояре медницкие Нецко и Бернатъ Нарвоишевичы'' (25 траўня 1495 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|5к}} P. 72.</ref>; ''а Норивоиша Тешатовича'' (5 ліпеня 1507 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|8к}} P. 201.</ref>; ''Петрашъ Наривошевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Нарвоишъ Котиевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 159.</ref>, ''Якубовая Нарвоишовича''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 162.</ref>, ''Нарвоишъ Доркгужевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 163.</ref>, ''Якубъ Нарвоишевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref>, ''Петрашъ Нарвишевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523-1к}} [https://books.google.by/books?id=i4orAQAAIAAJ&q=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&dq=%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjIpeek7-6EAxXUSvEDHXRNAjoQ6AF6BAgHEAI P. 178].</ref> (1528 год); ''Нарвоиш Петкович… Нарвоиш Янович'' (1537—1538 гады)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. [https://books.google.by/books?id=lNIiAQAAIAAJ&q=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&dq=%22%D0%AF%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87+%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D1%88%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjNl-yQ49eCAxWQ5KQKHbfgCMYQ6AF6BAgHEAI P. 47, 55, 231].</ref>; ''пять служобъ людеи именья eе Понемоньского на имя… а Мартина [[Ганус (імя)|Ганусовича]], а Балтруша Нарвоишевича… а Балтруша Нарвушовича'' (28 чэрвеня 1541 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|25к}} P. 206—207.</ref>; ''земяне господарские земли Жомоитскои Амброжеи Мартинович Нарвоишович'' (13 студзеня 1600 году)<ref>Jablonskis K. Nauji Vytauto laikotarpio aktai // Praeitis. T. 2. — Kaunas, 1933. P. 390.</ref>; ''dominus Petrus Narwosz, negotiator'' (1687 год)<ref>Lebedys J. Lietuvių kalba XVII—XVIII a. viešajame gyvenime. — Vilnius, 1976. P. 57.</ref>; ''Petri Narwosz consularis caunensis'' (XVIII ст.)<ref>Ragauskaitė A. Kauno miestiečių pavardžių formavimasis XVI—XVIII amžiuje // Acta linguistica Lithuanica. T. 45, 2001. P. 134.</ref>; ''Narwosz'' (1 чэрвеня 1739 году)<ref>[https://mosedispromemoria.mozello.lt/n/ N], Mosėdžio miestelio ir aplinkinių kaimų senųjų gyventojų romos katalikų bažnyčios santuokos metrikų nuorašai</ref>; ''Alexander Władysław z Milkonta Narwysz'' (25 жніўня 1740 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=_FojAQAAMAAJ&q=Milkonta#v=snippet&q=Milkonta&f=false С. 309].</ref>; ''Narwoszany… Narwoysze'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Piotr Narwejsza'' (1745 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Narwejsza&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Regina Narwejsz'' (1747 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Narwejsz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Uciana], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Alexander Milkont Narwoysz — ziemski powiatu Grodzieńskiego'' (22 жніўня 1754 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 7. Акты Городненского гродского суда. — Вильна, 1874. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=_FojAQAAMAAJ&q=Milkont#v=snippet&q=Milkont&f=false С. 331].</ref>; ''Kazimierz Narwojsz'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Narwojsz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Kobryń], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Franciszek Milikont Narwoysz'' (1819 год)<ref>Tolkačevski K. Epigrafinio įrašo kultūra ir komunikacija: XIX a. Vilniaus memorialinių įrašų pagrindu. — Vilnius, 2016. P. 251.</ref>; ''Franciszka Norweysz'' (1832 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=S&search_lastname=Norweysz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Glinciszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
* [[Нед|Нецька]] і [[Бэрнат]] Нарвойшавічы — медніцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1495 годзе
* Нарвойш Пецькавіч і Нарвойш Янавіч — жыхары [[Жамойцкае староства|Жамойцкага староства]], якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Мацей і Павал Балтрамеевічы, Сьцяпап і Рыгор Пятровічы Нарвайшовічы — [[Расены|расенскія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 2. ― Вильна, 1903. С. 17—18.</ref>
* Міхал Нарвайш Дышлевіч — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], войскі [[Смаленскі павет|смаленскі]] ў 1730 годзе<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 225.</ref>
* Аляксандар, Людвік, Пётар і Ян Нарвайшы (Нарвойшы) — шляхцічы [[Гарадзенскі павет|Гарадзенскага павету]] на 1765 год<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Гродненского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2018.</ref>
* Аляксандар Уладзіслаў Антоні [[Мільконт|Міліконт]] Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы [[Старадубскі павет|старадубскі]] ў 1736—1765 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 275.</ref>
* Людвік Міліконт Нарвайш — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы старадубскі ў 1769—1780 гадох<ref>Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy. T. 4. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV—XVIII wiek. — Warszawa, 2003. S. 276.</ref>
* Адам Нарвойш Дышлевіч — шляхціч [[Менскае ваяводзтва|Менскага ваяводзтва]], які ўпамінаецца ў 1787 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230810225136/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/721-shlyakhta-minskogo-voevodstva-na-sejmike-1787-g Шляхта Минского воеводства на сеймике 1787 г.], Архіў гісторыка Анішчанкі, 23 сьнежня 2016 г.</ref>
* Антон Нарвіш — каталік зь [[Цельшаўскі павет (Ковенская губэрня)|Цельшаўскага павету]], паранены ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №928 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004358790?page=124 С. 14844].</ref>
Нарвойшы (Narwojsz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 361.</ref>.
Нарвойшы-Дышлевічы<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, Нарвойшы-Некрашы<ref>[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>, Нарвойшы-Пашкевічы<ref>[http://www.nobility.by/families/p/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на П], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> і Мільканты-Нарвойшы<ref>[http://www.nobility.by/families/n/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Н], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref> — літоўскія шляхецкія роды.
Нарвайш (Narwojsz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
На [[Віленскі павет (ВКЛ)|гістарычнай Віленшчыне]] існуе вёска [[Нарвойшы]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Нор (імя)|Нор]]
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай нар}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
guntvovxrnk8cxmpdn0bgbfesc72qua
Гінівойша
0
269815
2694269
2690203
2026-10-01T20:15:13Z
~2026-53031-55
100443
/* Паходжаньне */
2694269
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Ґінівойша
|лацінка = Ginivojša / Hinivojša
|арыгінал = Genwise
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Гін|Ginno]] + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Ginno + [[Войша|Woyscha]]
|варыянт =
|вытворныя =
|зьвязаныя = [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]]
}}
'''Гінівойша''' (''Гінівойш'') — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Генвіс, пазьней Генвайс (Genuis<ref>Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum. — Cambrigde, 1897. P. 256.</ref><ref>Barber H. British Family Names. — London, 1903. P. 44.</ref>, Genwise<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/genwise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Genwise], MyHeritage</ref>) і Вісікін, пазьней Вайсген (Visekin, Weisgen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisgen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisgen], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Visekin%2C+Wizikin#v=snippet&q=Visekin%2C%20Wizikin&f=false S. 356].</ref><ref name="Dajlida-2019-21">{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>), а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>). Такім парадкам, імя Гінівойш азначае «пачатак паляваньня»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''у [[Курклі|Курклях]]. Кгинивоишу чотыри чоловеки''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 32.</ref>, ''а то пану Петрашу дато… Кгинивоишъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 33.</ref> (1440—1492 гады).
== Носьбіты ==
* Гінівойша — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
== Глядзіце таксама ==
* [[Гін]]а
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
{{Імёны з асновай гін}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
nxvi9u2zj9ctn5kl1mduweia1vdlhpc
Даманавічы (Менская вобласьць)
0
270224
2694167
2466194
2026-10-01T13:06:02Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694167
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманавічы
|Лацінка = Damanavičy
|Статус = пасёлак
|Назва ў родным склоне = Даманавіч
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Салігорскі раён|Салігорскі]]
|Сельсавет = [[Даманавіцкі сельсавет (Салігорскі раён)|Даманавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 174
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 52
|Шырата хвілінаў = 31
|Шырата сэкундаў = 8
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 46
|Даўгата сэкундаў = 25
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Дама́навічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}}</ref> — пасёлак у [[Беларусь|Беларусі]], каля [[Даманавіцкі канал|Даманавіцкага каналу]]<ref name="atl">{{кніга|загаловак=Республика Беларусь. Атлас охотника и рыболова: Минская область|адказны=Редактор Г. Г. Науменко|месца=Мн.|выдавецтва=РУП «Белкартография»|год=2009|старонкі=35|старонак=60|isbn=978-985-508-174-7|наклад=20 000}}{{ref-ru}}</ref>. Цэнтар [[Даманавіцкі сельсавет (Салігорскі раён)|сельсавету]] [[Салігорскі раён|Салігорскага раёну]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 51 км на паўднёвы ўсход ад [[Салігорск]]у, за 180 км ад [[Менск]]у<ref name="bel6">{{кніга|загаловак=Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава|адказны=Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год =1998|том=6|старонкі=24|старонак=576|isbn=985-11-0106-0 (т. 6)|наклад =10 000}}
</ref>.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1909 год — 777 чалавек<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 53.</ref>
* 1997 — 369 чалавекі, 142 двары
* 2009 год — 174 чалавекі<ref>[https://web.archive.org/web/20150629200220/http://pop-stat.mashke.org/belarus-census/minskaja.htm Вынікі перапісу 2009 году ў Беларусі]</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Даманавіцкі сельсавет (Салігорскі раён)}}
{{Салігорскі раён}}
[[Катэгорыя:Даманавіцкі сельсавет (Салігорскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну]]
69egtumz587n17uskr1py56igm3za9a
Явойша
0
270243
2694272
2690990
2026-10-01T20:16:25Z
~2026-53031-55
100443
/* Паходжаньне */
2694272
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Явойша
|лацінка = Javojša
|арыгінал = Aweise
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = Aevo + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Jo + [[Войша|Woyscha]]
|варыянт = Явэйша, Яваш
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Явойша''' (''Явэйша'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Авіса або Евеса, пазьней Эвіса або Авайс або Авайсэ (Awise, Evesa<ref>[http://www.keesn.nl/names/en43_list_f.htm Names in the Low Countries before 1150], Kees Nieuwenhuijsen Living History Studies (Studies about The Netherlands during Middle Ages)</ref>, Êwiso<ref>[https://taaldacht.nl/germaanse-namen/ Germaanse namen], Taaldacht</ref>, Aweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/aweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Aweis], MyHeritage</ref>, Aweiss<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/aweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Aweiss], MyHeritage</ref>, Aweise<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/aweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Aweise], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=7EEJAAAAIAAJ&q=Awise#v=snippet&q=Awise&f=false P. 144].</ref><ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/awise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Awise], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ява (імя)|еў- (аў-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Явалод|Яўлад]], [[Явіл]], [[Явільт]]; германскія імёны Ewald, Avila, Evilda) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
Паводле францускага лінгвіста-[[Германістыка|германіста]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне [[Ліцьвіны|літоўскіх]] уласных імёнаў, імя Явойша адпавядае старажытнаму германскаму імю Aduis ([[Гадзь|Ad]]-[[Віс|uis]])<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>.
Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскую]] этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], імя Явойша складаецца з асноваў я- (імёны ліцьвінаў [[Явіл]], [[Ягерд]], [[Ямант|Ямунт]]; германскія імёны Jovila, Jogärdh, Jomund), якая паходзіць ад гоцкага ja, jah 'дыкжэ, сапраўды'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref> (таксама адзначаецца іменная аснова а-, якая паходзіць ад старагерманскага *ana- з падобным значэньнем<ref>Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Institutet för språk och folkminnen, 2007.</ref><ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/ANA ANA], Nordic Names</ref>), і -войш-. Такім парадкам, імя Явойша азначае «сапраўдны паляўнічы»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 26.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Кричеви чотыри чоловеки Тукеиневичи: [[Войшнар|Воишнар]], Сидор, Явоишъ, Ивахиновичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 21.</ref>, ''Явоишу десеть чоловека у Видуклях''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 49.</ref> (1440—1492 гады); ''чоловекъ… Явоиша…'' ''шеснадцать чоловеков… а Явоиша… Данилу Явоишова земля пустая'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref>; ''в бояр [[Кернаў|керъновских]]… у Явоиша'' (11 траўня 1501 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 265.</ref>; ''земль у [[Ваўкавыскі павет|Волковьискомъ]] повете… а Явошовщины'' (6 студзеня 1502 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|6к}} P. 275.</ref>; ''у [[Жыжмары|Жижморском]] повете… пустовщины… Явоишишки'' (8 верасьня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 163.</ref>; ''в [[Дарсунішкі|Дорсунишском]] повете шестьдесят чоловеков… а [[Кандрат|Кондрата]] Явоишевича'' (26 студзеня 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 179.</ref>; ''Анъдрошъ Явоишовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 82.</ref>, ''Петраш Явоишовичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref>, ''Мартинъ Явоишевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 158.</ref> (1528 год); ''Jawaszowiec… Jawoyszy'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Regina Jawejsza'' (1810 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Jawejsza&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Daugi], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
* Явош — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году<ref>Архив Юго-Западной России. Ч. 7, т. 1. — Киев, 1886. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=txIWAAAAYAAJ&q=%40%D0%AF%D0%B2%D0%BE%D1%88%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%AF%D0%B2%D0%BE%D1%88%D1%8A&f=false С. 47].</ref>
* Явойша — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Філіп Урбанавіч Явайшовіч Купелевіч і Андрэй Урбанавіч Яновіч Явайшовіч — [[Упіцкі павет|упіцкія]] [[зямяне]], якія ўпамінаюцца ў 1588 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 46.</ref>
* Крыштоф Лукашавіч Дабковіч Явойша — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 232.</ref>
* Пётр Явойша Трусавiцкi — дзяржаўны дзяяч [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], падстолі [[менск]]і з 20 траўня 1596 году<ref>[[Андрэй Радаман|Радаман А.]] Іерархія ўраднікаў на сойміку Новагародскага павета Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст. // Людзі і ўлада Навагрудчыны: гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. Скеп’ян, А. Доўнар, рэдкал. А. Каваленя [і інш.]. Мінск: Беларуская навука, 2013. С. 167.</ref>
* Мікалай Урбанавіч Явойша — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1612 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 8. ― Вильна, 1912. С. 413.</ref>
* Ян Явош (Яваш) — шляхціч [[Лідзкі павет|Лідзкага павету]] на 1789 год<ref>Анищенко Е. К. Шляхта Лидского повета: Список XVIII ст. — Минск, 2013. С. 197.</ref>
* Пётар Явойш — каталік, удзельнік [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] зь [[Мікулін]]а<ref>[https://gwar.mil.ru/heroes/chelovek_donesenie12570176/ Явойш Петр Емельянович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Марыя і Сяргей Явошы (Явашы) — [[беларусы]] з ваколіцаў [[Капаткевічы|Капаткевічаў]], вывезеныя ў Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-190-17], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
Явайшы (Jawojsz) — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды з ваколіцаў [[Сьвянцяны|Сьвянцянаў]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 97.</ref> і [[Троцкі павет|Троцкага павету]]<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 297.</ref>.
Явашы (Jawosz) гербу [[Равіч (герб)|Равіч]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 279.</ref> — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/ja/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Я], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
Явайшовіч (Jawojszowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
На тэрыторыі цяперашняй [[Летува|Летувы]] фіксавалася прозьвішча Явіша ў [[Летувізацыя|летувізаванай форме]]<ref>Lietuvių pavardžių žodynas. T. 1. — Vilnius, 1985. P. 848.</ref>;
На [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] існуе вёска [[Явашыха]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Ява (імя)|Ава]]
* [[Віс]]
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
{{Імёны з асновай еў}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
l5k7vg7n4utdwz2fom5p318ah2z5u6r
Імёны ліцьвінаў
0
270556
2694179
2694128
2026-10-01T13:35:26Z
~2026-52784-49
100441
/* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */
2694179
wikitext
text/x-wiki
'''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]].
== Германскія імёны ==
=== Паходжаньне ===
[[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]]
Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]].
[[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]]
На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>.
Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>.
Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref>
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}.
Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>.
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>.
Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>.
У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}.
Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>.
Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>:
* Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>)
* Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}}
Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>.
Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>.
=== Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі ===
{{Аўтанумарацыя табліцы | {{
{| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;"
|- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center"
! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}}
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}}
| —
| ''Abo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}}
| —
| ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абель|Абель (Абіль)]]'''
| —
| ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]'''
|
| ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}}
|
| ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абрат]]'''
|
| ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]'''
| —
| ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]'''
| —
| ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]'''
| —
| ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]'''
| —
| ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якбут]]'''
|
| ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]'''
|
| ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]'''
|
| ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]'''
|
| ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]'''
|
| ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]'''
|
| ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]'''
|
| ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]'''
|
| ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]]
|
| ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]'''
|
| ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]'''
|
| ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]'''
|
| ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]'''
| —
| ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]'''
| —
| ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]'''
| —
| ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]'''
| —
| ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]'''
|
| ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]'''
|
| ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвін]]'''
|
| ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвіс]]'''
|
| ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]'''
|
| ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]'''
|
| ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]'''
|
| ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]'''
|
| ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альмін]]'''
|
| ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яльмуд]]'''
|
| ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]'''
|
| ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]'''
| —
| ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]'''
| —
| ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]'''
| —
| ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аўтаўт]]'''
|
| ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]'''
|
| ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]'''
| —
| ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]'''
| —
| ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]'''
| —
| ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгіш]]'''
| —
| ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]'''
| [[Мінялк]]
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann
| Minno + Helgi (Alko)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]'''
|
| ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]'''
| —
| ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]'''
| —
| ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]'''
| —
| ''Arila'' <br> Aro + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]'''
| —
| ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]'''
| —
| ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]'''
|
| ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]'''
|
| ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]'''
|
| ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]'''
|
| ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]'''
|
| ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]'''
|
| ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]'''
|
| ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]'''
|
| ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]'''
|
| ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]'''
| —
| ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]'''
|
| ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]'''
|
| ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Арбш]]'''
| —
| ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярг]]'''
| —
| ''Argo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]'''
| —
| ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]'''
| —
| ''Asco'' (''Asc'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]'''
| —
| ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]'''
|
| ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]'''
|
| ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]'''
|
| ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]'''
|
| ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]'''
|
| ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]'''
| —
| ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]'''
| —
| ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]'''
| —
| ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]'''
|
| ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясвад]]'''
|
| ''Asuad'' <br> Asi + Wado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]'''
|
| ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]'''
|
| ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]'''
|
| ''Aswill'' <br> Asi + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвільт]]'''
|
| ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азгайла]]'''
|
| ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]'''
|
| ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгірд]]'''
|
| ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]'''
|
| ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]'''
|
| ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]'''
|
| ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]'''
|
| ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]'''
|
| ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]'''
| —
| ''Ast'' (''Osta'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]'''
| —
| ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]'''
| —
| ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]'''
|
| ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo
| ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]'''
|
| ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астрат]]'''
|
| ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]'''
| —
| ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]'''
| —
| ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]'''
| —
| ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]'''
| —
| ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батаўт]]'''
|
| ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]'''
|
| ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo
| ''Willibad'' <br> Wilo + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батвін]]'''
|
| ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino
| ''Winibad'' <br> Wino + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]'''
|
| ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari)
| ''Heribad'' <br> Heri + Bado
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]'''
| —
| ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]'''
| —
| ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]'''
| —
| ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]'''
| —
| ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]'''
| —
| ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]'''
| —
| ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальдвін]]'''
|
| ''Baldwin'' <br> Bald + Wino
| ''Winibald'' <br> Wino + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдаг]]'''
|
| ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago
| ''Dacbold'' <br> Dago + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]'''
|
| ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri
| ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]'''
|
| ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart)
| ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]'''
|
| ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Баўдамір]]'''
|
| ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]'''
| [[Рыбалт]]
| ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]'''
|
| ''Baldrim'' <br> Bald + Rim
| ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]'''
|
| ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]'''
|
| ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]'''
| —
| ''Baro'' (''Paro'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]'''
| —
| ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]'''
| —
| ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]'''
| —
| ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]'''
|
| ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido
| ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвік]]'''
|
| ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]'''
| [[Вінбор]]
| ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino
| ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвойн]]'''
|
| ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]'''
|
| ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барконт]]'''
|
| ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund)
| ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барман|Барман (Парман)]]'''
|
| ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барда|Барда (Барта)]]'''
| —
| ''Bardo'' (''Barto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]'''
| —
| ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]'''
| —
| ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]'''
|
| ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut)
| ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]'''
| —
| ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]'''
| —
| ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]'''
| —
| ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]'''
| —
| ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінгель]]'''
|
| ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бенат]]'''
|
| ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінэрт]]'''
|
| ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бімунт]]'''
|
| ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]'''
| —
| ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]'''
| —
| ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]'''
| —
| ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]'''
| —
| ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]'''
| —
| ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыбольд]]'''
|
| ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]'''
|
| ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald
| ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]'''
|
| ''Berwid'' <br> Bero + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]'''
|
| ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]'''
|
| ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]'''
|
| ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]'''
|
| ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]'''
|
| ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]'''
|
| ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ператрут]]'''
|
| ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]'''
| —
| ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]'''
| —
| ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]'''
| —
| ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]'''
| —
| ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]'''
|
| ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt
| ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]'''
|
| ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari)
| ''Erbern'' <br> Heri + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]'''
|
| ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt
| ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]'''
|
| ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]'''
| —
| ''Bert'' (''Perht'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртыка]]'''
| —
| ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]'''
| —
| ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртун]]'''
| —
| ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]'''
| —
| ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]'''
|
| ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut)
| ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біе (імя)|Біе]]'''
| —
| ''Bie'' (''Biho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]'''
|
| ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]'''
|
| ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]'''
| —
| ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]'''
| —
| ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білін]]'''
| —
| ''Bilin'' <br> Bilo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]'''
|
| ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]'''
|
| ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]'''
|
| ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]'''
|
| ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]'''
|
| ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]'''
| —
| ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]'''
| —
| ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]'''
| —
| ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]'''
| —
| ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]'''
|
| ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]'''
|
| ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]'''
| —
| ''Bruno'' (''Прун'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Брунейка]]'''
| —
| ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]'''
| —
| ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]'''
| —
| ''Bodo'' (''Budo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]'''
| —
| ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]'''
| —
| ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]'''
| —
| ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]'''
| —
| ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]'''
|
| ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido
| ''Widbod'' <br> Wid + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]'''
|
| ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]'''
|
| ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno
| ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]'''
| [[Гедбуд]]
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]'''
|
| ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari)
| ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]'''
|
| ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih)
| ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]'''
| —
| ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]'''
| —
| ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]'''
| —
| ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]'''
| —
| ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]'''
| —
| ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]'''
| [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]]
| ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
| ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]'''
| [[Відбут]]
| ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido
| ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]'''
|
| ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito
| ''Witbot'' <br> Wito + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]'''
| [[Вільбут]]
| ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]'''
|
| ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino
| ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгель]]'''
| [[Галбута]]
| ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
| ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгер]]'''
| [[Гербут]]
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
| ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]'''
| [[Гарбут]]
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
| ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]'''
|
| ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутман]]'''
|
| ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]'''
| [[Мінбут]]
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
| ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]'''
| [[Нарбут (імя)|Нарбут]]
| ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
| ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]'''
|
| ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]'''
|
| ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick
| ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]'''
| [[Рымбут]]
| ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботэй]]'''
| [[Эйбут]]
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]'''
| —
| ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]'''
| —
| ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бой (імя)|Буй]]'''
| —
| ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]'''
| —
| ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]'''
|
| ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Боер|Боер (Бэер)]]'''
|
| ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бумонт]]'''
|
| ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]'''
| —
| ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]'''
|
| ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]'''
|
| ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бранта]]'''
| —
| ''Branto'' (''Brando'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]'''
| —
| ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]'''
| —
| ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]'''
|
| ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бурэйка]]'''
| —
| ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]'''
| —
| ''Burga''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]'''
|
| ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo)
| ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]'''
| —
| ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]'''
| —
| ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]'''
| —
| ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]'''
|
| ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]'''
|
| ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]'''
| —
| ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]'''
| —
| ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]'''
| —
| ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]'''
| —
| ''Buosin'' <br> Boos + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]'''
|
| ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]'''
|
| ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]'''
| —
| ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]'''
| —
| ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]'''
| —
| ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]'''
| —
| ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдаўт]]'''
|
| ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]'''
|
| ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]'''
|
| ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]'''
|
| ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валь]]'''
| —
| ''Wal'' (''Walo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]'''
| —
| ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валіла]]'''
| —
| ''Walilo'' <br> Wal + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валін (імя)|Валін]]'''
| —
| ''Walin'' <br> Wal + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валант|Валант (Валянт)]]'''
| —
| ''Waland'' <br> Wal + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валат]]'''
| —
| ''Wallath'' <br> Wal + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вальгун]]'''
|
| ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]'''
| —
| ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]'''
| —
| ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]'''
| —
| ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]'''
| —
| ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto)
| ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Волдат]]'''
| [[Ятаўт]]
| ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had)
| ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]'''
|
| ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari)
| ''Erivald'' <br> Heri + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]'''
|
| ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro)
| ''Meruald'' <br> Mero + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]'''
| [[Монтаўт]]
| ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt)
| ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]'''
| —
| ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варна (імя)|Варна]]'''
| —
| ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варнела]]'''
| —
| ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вярнат]]'''
|
| ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]'''
| —
| ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]'''
|
| ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]'''
|
| ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгір]]'''
|
| ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгерд]]'''
|
| ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]'''
|
| ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]'''
|
| ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]'''
|
| ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]'''
| —
| ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]'''
| —
| ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]'''
| —
| ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]'''
| —
| ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]'''
| —
| ''Vivilo'' <br> Vivo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]'''
| —
| ''Wigo'' (''Wic'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]'''
| —
| ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]'''
| —
| ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікша]]'''
| —
| ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]'''
| [[Гельвіх]]
| ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo)
| ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]'''
|
| ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]'''
|
| ''Wigent'' <br> Wigo + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]'''
|
| ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund)
| ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]'''
|
| ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari)
| ''Ervig'' <br> Heri + Wigo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]'''
| [[Мандывік]]
| ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікерат]]'''
|
| ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato)
| ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]'''
| —
| ''Wido'' (''Wid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]'''
| —
| ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]'''
| —
| ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]'''
| —
| ''Widin'' <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]'''
| —
| ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відут|Відут (Відута)]]'''
| —
| ''Widut'' <br> Wido + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]'''
| [[Бутвід]]
| ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto)
| ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відаўт]]'''
|
| ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігайла]]'''
| [[Гальвід]]
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]'''
| [[Гервід]]
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro)
| ''Gerwid'' <br> Gero + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]'''
| [[Гірдзівід]]
| ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo)
| ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]'''
| [[Гінвід]]
| ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]'''
|
| ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri
| ''Ervid'' <br> Heri + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]'''
| [[Артавід]]
| ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart)
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]'''
|
| ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзіман]]'''
| [[Манівід]]
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
| ''Manvidus'' <br> Mann + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]'''
| [[Мінвід]]
| ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno)
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]'''
| [[Мантывід (імя)|Мантывід]]
| ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt)
| ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віт|Віт (Віта)]]'''
| —
| ''Wito'' (''Witt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]'''
| —
| ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]'''
| —
| ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]'''
| —
| ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]'''
|
| ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut)
| ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітвін]]'''
|
| ''Witwin'' <br> Wito + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]'''
|
| ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]'''
|
| ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari)
| ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]'''
|
| ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]'''
|
| ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітмонт]]'''
|
| ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE " align="left"
| 1
| '''[[Віцэр]]'''
|
| ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вела]]'''
| —
| ''Welo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]'''
| —
| ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]'''
| —
| ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]'''
| —
| ''Welut'' <br> Welo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]'''
|
| ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велерат]]'''
|
| ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віла|Віла (Віль)]]'''
| —
| ''Wilo'' (''Wili'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]'''
| —
| ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілян]]'''
| —
| ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]'''
| —
| ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]'''
| —
| ''Wilun'' <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілянт]]'''
| —
| ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]'''
| —
| ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільбут]]'''
| [[Бутвіл]]
| ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto)
| ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]'''
|
| ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]'''
|
| ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]'''
| [[Гердвіл]]
| ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
| ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]'''
| [[Гедзівіл]]
| ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo)
| ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]'''
| [[Гудвіл]]
| ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
| ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]'''
|
| ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]'''
|
| ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]'''
| [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]]
| ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]'''
| [[Манвіл]]
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]'''
| [[Монтвіл]]
| ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt)
| ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]'''
| [[Ятвіл]]
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi)
| ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]'''
| —
| ''Wilto'' (''Wildo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]'''
| —
| ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]'''
| —
| ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]'''
| [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]]
| ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
| ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віна (імя)|Віна]]'''
| —
| ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]'''
| —
| ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]'''
| —
| ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]'''
| —
| ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]'''
| [[Борвін|Борвін (Барвін)]]
| ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero
| ''Barwin'' <br> Baro + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]'''
|
| ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud
| ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]'''
| [[Гервін]]
| ''Winger'' <br> Wino + Gero
| ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгіль]]'''
| [[Гільвін]]
| ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгольт]]'''
|
| ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo
| ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]'''
|
| ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari)
| ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінарт]]'''
| [[Эртвін]]
| ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart)
| ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінмот]]'''
|
| ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda)
| ''Motwin'' <br> Mot + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінстаўт]]'''
|
| ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]'''
| —
| ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]'''
| —
| ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]'''
| —
| ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтаўт]]'''
| [[Таўтвін]]
| ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut)
| ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]'''
|
| ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri
| ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]'''
|
| ''Wero'' (''Varo'')
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]'''
|
| ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]'''
|
| ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірбольт]]'''
|
| ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]'''
|
| ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргаўд]]'''
|
| ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]'''
|
| ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варгіра]]'''
|
| ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргірд]]'''
|
| ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]'''
|
| ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]'''
|
| ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund)
| ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]'''
|
| ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]'''
| —
| ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]'''
| —
| ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Вірсімунд]]
|
| Werzo (Wirs) + Mund
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]'''
| —
| ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]'''
| —
| ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]'''
| —
| ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]'''
| —
| ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]'''
| —
| ''Wisun'' <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]'''
| —
| ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]'''
|
| ''Wisbar'' <br> Wis + Baro
| ''Barwis'' <br> Baro + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]'''
|
| ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo
| ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]'''
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido
| ''Widuis'' <br> Wido + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]'''
|
| ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]'''
|
| ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo
| ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]'''
|
| ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo
| ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]'''
|
| ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero)
| ''Gervisa'' <br> Gero + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]'''
|
| ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]'''
| [[Гінівойша]]
| ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]'''
|
| ''Wisgand'' <br> Wis + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]'''
|
| ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]'''
|
| ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado)
| ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]'''
|
| ''Wisman'' <br> Wis + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьміл]]'''
|
| ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]'''
|
| ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]'''
|
| ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]'''
|
| ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]'''
| —
| ''West'' (''Viste'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]'''
| —
| ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]'''
| —
| ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]'''
|
| ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]'''
|
| ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войша]]'''
| —
| ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]'''
| —
| ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br>
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]'''
| —
| ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]'''
| —
| ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]]
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]'''
|
| ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайсар]]'''
|
| ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]'''
|
| ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]'''
|
| ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]'''
| [[Нарывойша]]
| ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro
| ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]]
|
| Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo)
| ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]'''
|
| ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Война]]'''
| —
| ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]'''
| —
| ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]'''
| —
| ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]'''
| —
| ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]'''
|
| ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]'''
|
| ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]'''
|
| ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вольман]]'''
|
| ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавейка]]'''
| —
| ''Gauke'' <br> Gawo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]'''
| —
| ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]'''
| —
| ''Gawin'' <br> Gawo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўвід]]'''
|
| ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido
| ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]'''
|
| ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]'''
| —
| ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]'''
| —
| ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]'''
| —
| ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]'''
| —
| ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]'''
| [[Бутгель]]
| ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
| ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]'''
|
| ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвід]]'''
| [[Відзігайла]]
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]'''
|
| ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвірд]]'''
|
| ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]'''
| [[Вігайла (імя)|Вігайла]]
| ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo
| ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]'''
|
| ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin
| ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]'''
| [[Гудзігал]]
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
| ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галінт]]'''
|
| ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]'''
| [[Мангайла]]
| ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann
| ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]'''
| [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]]
| ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno
| ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]'''
| [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]]
| ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
| ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гала (імя)|Гала]]'''
| —
| ''Halo'' (''Helli'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галека]]'''
| —
| ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галень|Галень (Гален)]]'''
| —
| ''Hallen'' <br> Halo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]'''
|
| ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]'''
|
| ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гальмонт]]'''
|
| ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]'''
| —
| ''Hanus'' (''Johannes'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]'''
| —
| ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]'''
| —
| ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]'''
| —
| ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]'''
| —
| ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]'''
| —
| ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]'''
|
| ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart)
| ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]'''
|
| ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut)
| ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]'''
|
| ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari)
| ''Herigast'' <br> Heri + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]'''
|
| ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]'''
|
| ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut)
| ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]'''
| —
| ''Gaudo'' (''Gauto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]'''
| —
| ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]'''
| —
| ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]'''
| —
| ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]'''
| —
| ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтоўт]]'''
|
| ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt)
| ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтвід]]'''
|
| ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido
| ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гоўдвік]]'''
|
| ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic)
| ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]'''
|
| ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri
| ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]'''
|
| ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]'''
|
| ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick
| ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]'''
| [[Рымгальд]]
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]'''
|
| ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus)
| ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]'''
| —
| ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]'''
| —
| ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]'''
| —
| ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]'''
| —
| ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]'''
| [[Будзікід (імя)|Будзікід]]
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]'''
|
| ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt)
| ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]'''
|
| ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut)
| ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]'''
|
| ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito)
| ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]'''
| [[Вільгет]]
| ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo
| ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедвін]]'''
|
| ''Gedovin'' <br> Geda + Wino
| ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]'''
|
| ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]'''
|
| ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]]
|
| ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]'''
|
| ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]'''
|
| ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]'''
|
| ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno
| ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]'''
|
| ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]'''
|
| ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]'''
| —
| ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]'''
| —
| ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]'''
| —
| ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]'''
| —
| ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]'''
| [[Волдат]]
| ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
| ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]'''
|
| ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]'''
|
| ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo
| ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]'''
| [[Вілят]]
| ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгаўд]]'''
|
| ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo
| ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгін]]'''
| [[Гінят]]
| ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]'''
|
| ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]'''
|
| ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]'''
|
| ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]'''
|
| ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]'''
|
| ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]'''
|
| ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]'''
|
| ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атрант]]'''
|
| ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейман]]'''
|
| ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]'''
|
| ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генрых|Генрык]]'''
|
| ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]'''
|
| ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]'''
| —
| ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]'''
| —
| ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]'''
| —
| ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]'''
|
| ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]'''
|
| ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэман]]'''
|
| ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]'''
| —
| ''Heido'' (''Haido'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]'''
| —
| ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвід]]'''
|
| ''Heidvid'' <br> Heido + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]'''
|
| ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]'''
|
| ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]'''
|
| ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick
| ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]'''
| —
| ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]'''
| —
| ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]'''
| —
| ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]'''
|
| ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert
| ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]'''
|
| ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гішвід]]'''
|
| ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido
| ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]'''
|
| ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann
| ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]'''
|
| ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt)
| ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гес]]'''
| —
| ''Haso'' (''Hesa'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьмір]]'''
|
| ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]'''
| —
| ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]'''
|
| ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt)
| ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ільць]]'''
| —
| ''Hilto'' (''Ildia'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]'''
| —
| ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]'''
|
| ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto)
| ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілгут]]'''
|
| ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta)
| ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільтэр]]'''
|
| ''Hilder'' <br> Hilto + Heri
| ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]'''
|
| ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann
| ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіка]]'''
| —
| ''Hico'' (''Hiko'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гікель]]'''
| —
| ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]'''
| —
| ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]'''
| —
| ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]'''
| —
| ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]'''
| —
| ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]'''
| —
| ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]'''
| [[Таўцігін]]
| ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
| ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]'''
|
| ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari)
| ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]'''
|
| ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]'''
|
| ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]'''
| —
| ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]'''
| —
| ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]'''
| —
| ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герын|Герын (Гірын)]]'''
| —
| ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]'''
| —
| ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]'''
| —
| ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]'''
| —
| ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]'''
| [[Бутгер]]
| ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto)
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервала]]'''
|
| ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo)
| ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]'''
|
| ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt)
| ''Waldger'' <br> Waldo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]'''
| [[Відугер]]
| ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]'''
|
| ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic)
| ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]'''
|
| ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo
| ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]'''
| [[Вінгер]]
| ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino
| ''Winger'' <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервойна]]'''
|
| ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona)
| ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гергард|Гіргарт]]'''
|
| ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart)
| ''Hartger'' <br> Hardt + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]'''
|
| ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto
| ''Hatger'' <br> Hatho + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герод|Герод (Гірод)]]'''
| [[Гродгар (імя)|Рутгер]]
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho
| ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]'''
|
| ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]'''
|
| ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund)
| ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]'''
|
| ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann
| ''Manger'' <br> Gero + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]'''
| [[Мінгер]]
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
| ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]'''
|
| ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]'''
| [[Стангір]]
| ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
| ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]'''
|
| ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]'''
|
| ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo
| ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]'''
| —
| ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гірык]]'''
| —
| ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]'''
| —
| ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]'''
| —
| ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]'''
| —
| ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]'''
| [[Бутар]]
| ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гербэрт]]'''
|
| ''Herbert'' <br> Heri + Bert
| ''Berther'' <br> Bert + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ірвіл]]'''
|
| ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo
| ''Wileri'' <br> Wilo + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]'''
| [[Манар]]
| ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]'''
|
| ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]'''
|
| ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt)
| ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ерандзь]]'''
| [[Рандар]]
| ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd-
| ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]'''
| —
| ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]'''
| —
| ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]'''
| —
| ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]'''
| —
| ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]'''
| —
| ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]'''
| —
| ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]'''
|
| ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt)
| ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]'''
|
| ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido
| ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]'''
| [[Вільгерд]]
| ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo
| ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]'''
|
| ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona)
| ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]'''
| [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]]
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
| ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]'''
| —
| ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]'''
| —
| ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]'''
| —
| ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артавід]]'''
| [[Відарт]]
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
| ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]'''
|
| ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo
| ''Willard'' <br> Wilo + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эртвін]]'''
| [[Вінарт]]
| ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino
| ''Winhart'' <br> Wino + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]'''
|
| ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann
| ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]'''
| —
| ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]'''
| —
| ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]'''
| —
| ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]'''
| —
| ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]'''
|
| ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]'''
|
| ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіў]]'''
| —
| ''Givo'' (''Gevo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівейка]]'''
| —
| ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]'''
| —
| ''Givin'' <br> Givo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]'''
|
| ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]'''
|
| ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]'''
| —
| ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]'''
| —
| ''Gilleke'' <br> Gilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]'''
| —
| ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кілбар]]'''
|
| ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]'''
|
| ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гільвін]]'''
| [[Вінгіль]]
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
| ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]'''
|
| ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]'''
|
| ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]'''
| —
| ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]'''
| —
| ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]'''
| —
| ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генут|Генут (Генюта)]]'''
| —
| ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]'''
| —
| ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]'''
|
| ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]'''
|
| ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]'''
|
| ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]'''
|
| ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt)
| ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гімольт]]'''
|
| ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвід]]'''
| [[Відзігін]]
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
| ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]'''
| [[Вількін]]
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
| ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]'''
|
| ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino
| ''Winneken'' <br> Wino + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]'''
|
| ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гінівойша]]
| [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]]
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
| ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]'''
| [[Ядгін]]
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto)
| ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]'''
|
| ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri
| ''Herekin'' <br> Heri + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]'''
|
| ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart)
| ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]'''
| —
| ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]'''
|
| ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]'''
|
| ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]'''
|
| ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]'''
|
| ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]'''
|
| ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]'''
|
| ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гога|Гога (Гок)]]'''
| —
| ''Gogo'' (''Goki'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]'''
| —
| ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]'''
| —
| ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]'''
| —
| ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]'''
| —
| ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родэлін]]'''
| —
| ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]'''
| —
| ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]'''
| —
| ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]'''
|
| ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut)
| ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]'''
|
| ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]'''
|
| ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]'''
| [[Герод]]
| ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero)
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]'''
|
| ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]'''
|
| ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]'''
|
| ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus''
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]'''
| —
| ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]'''
| —
| ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]'''
| —
| ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]'''
| —
| ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]'''
| —
| ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]'''
|
| ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut)
| ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Годвайн]]'''
|
| ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona)
| ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]'''
| [[Вільгод]]
| ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo
| ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]'''
|
| ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino
| ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігал]]'''
| [[Гелігуд]]
| ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутгер]]'''
|
| ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]'''
|
| ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]'''
|
| ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]'''
|
| ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari)
| ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]'''
|
| ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut)
| ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Глеб]]'''
|
| ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]'''
|
| ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]'''
| [[Мангуд]]
| ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann
| ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]'''
| [[Мінгуд]]
| ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno)
| ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудмунд|Готмант]]'''
|
| ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Косман|Косман (Кошман)]]'''
|
| ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гошмант]]'''
|
| ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]'''
| —
| ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]'''
| —
| ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]'''
| —
| ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]'''
| —
| ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контун]]'''
| —
| ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]'''
| —
| ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]'''
|
| ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut)
| ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандбут]]'''
|
| ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контвід]]'''
|
| ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido
| ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантыгерд]]'''
|
| ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]'''
|
| ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari)
| ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]'''
|
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гумонт]]'''
|
| ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]'''
|
| ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato)
| ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]'''
| [[Рыконт]]
| ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрым]]'''
| [[Рымконт]]
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрыт]]'''
|
| ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido
| ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундыслаў]]'''
|
| ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабейка]]'''
| —
| ''Dabicho'' <br> Dabo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]'''
| —
| ''Dabila'' <br> Dabo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дань|Дань (Дан)]]'''
| —
| ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]'''
| —
| ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]'''
| —
| ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]'''
|
| ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]'''
|
| ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнарт]]'''
|
| ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Данкель]]'''
| —
| ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]'''
| —
| ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]'''
| —
| ''Daugo'' (''Davo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]'''
| —
| ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]'''
| —
| ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]'''
|
| ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]'''
|
| ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]'''
|
| ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]'''
|
| ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]'''
|
| ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давін]]'''
|
| ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]'''
|
| ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]'''
|
| ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]'''
|
| ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]'''
|
| ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]'''
|
| ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]'''
|
| ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]'''
|
| ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]'''
|
| ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]'''
|
| ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]'''
| [[Міндоўг (імя)|Міндаў]]
| ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
| ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]'''
|
| ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]'''
|
| ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]]
|
| ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]'''
|
| ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]'''
| —
| ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]'''
| —
| ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]'''
| —
| ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайль]]'''
| —
| ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]'''
| —
| ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакварда]]'''
|
| ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]'''
|
| ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]'''
|
| ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэйна]]'''
| —
| ''Deina'' (''Dagena'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]'''
|
| ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]'''
| —
| ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]'''
| —
| ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]'''
| —
| ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]'''
| —
| ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]]
|
| ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]'''
|
| ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]'''
| —
| ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]'''
| —
| ''Diericke'' <br> Diehr + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]'''
| —
| ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]'''
| —
| ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]'''
| —
| ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]'''
|
| ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырольдзь]]'''
|
| ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]'''
|
| ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]'''
|
| ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]'''
|
| ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]'''
|
| ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырмот]]'''
|
| ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірсун]]'''
|
| ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дуніла]]'''
| —
| ''Dunila'' <br> Duno + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дывіла]]'''
| —
| ''Divilo'' <br> Deiwe + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Іва]]'''
| —
| ''Ivo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ібут]]'''
|
| ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Івар]]'''
|
| ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ідзель]]'''
| —
| ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інга|Інка]]'''
| —
| ''Ingo'' (''Incho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгіль]]'''
| —
| ''Ingilo'' <br> Ingo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]'''
|
| ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ігар]]'''
|
| ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]'''
|
| ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]'''
| —
| ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]'''
|
| ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісавін]]'''
|
| ''Isovin'' <br> Iso + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісад]]'''
|
| ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]'''
|
| ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]'''
|
| ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]'''
|
| ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]'''
|
| ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кагель]]'''
| —
| ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]'''
| —
| ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]'''
| —
| ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]'''
| —
| ''Cazilo'' <br> Cazo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]'''
|
| ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]'''
| —
| ''Caro'' (''Kárr'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]'''
| —
| ''Kareke'' <br> Caro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]'''
| —
| ''Karila'' <br> Caro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]'''
|
| ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]'''
|
| ''Caruin'' <br> Caro + Wino
| ''Vinicar'' <br> Wino + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]'''
|
| ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]'''
|
| ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]'''
|
| ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann
| ''Manakari'' <br> Mann + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кармін (імя)|Кармін]]'''
|
| ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]'''
|
| ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыят (імя)|Карыят]]'''
|
| ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi)
| ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]'''
| —
| ''Carolus'' (''Carellus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінда]]'''
| —
| ''Kindo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]'''
| —
| ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Кінцібут]]
|
| Kindo + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінцівіл]]'''
|
| ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo
| ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кіндэр]]'''
|
| ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]'''
| —
| ''Klaus'' (''Nikolaus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]'''
|
| ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кома (імя)|Кома]]'''
| —
| ''Como'' (''Gumo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]'''
| —
| ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]'''
|
| ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]'''
| —
| ''Cono'' (''Cuno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]'''
| —
| ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]'''
| —
| ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]'''
| —
| ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конвід]]'''
|
| ''Conwith'' <br> Cono + Wido
| ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]'''
|
| ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]'''
|
| ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Конгенд]]
|
| Cono + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]'''
|
| ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]'''
|
| ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]'''
|
| ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конер]]'''
|
| ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]'''
|
| ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]'''
|
| ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кондрут]]'''
|
| ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]'''
| —
| ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k-
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]'''
|
| ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]'''
|
| ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]'''
|
| ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Легарт]]'''
|
| ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лідэла]]'''
| —
| ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Летаўт]]'''
|
| ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ліба]]'''
| —
| ''Libo'' <br> ''Lubo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]'''
| —
| ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібель]]'''
| —
| ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібельт]]'''
|
| ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэр]]'''
|
| ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]'''
| —
| ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]'''
| —
| ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзін]]'''
| —
| ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]'''
| —
| ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]'''
| —
| ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лобарт]]'''
|
| ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодальд]]'''
|
| ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]'''
|
| ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]'''
|
| ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]'''
|
| ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Люб|Люб (Люба)]]'''
| —
| ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]'''
| —
| ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любель (імя)|Любель]]'''
| —
| ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любень|Любень]]'''
| —
| ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любш]]'''
| —
| ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]'''
|
| ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari)
| ''Erliub'' <br> Heri + Lubo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]'''
|
| ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto)
| ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лют|Лют (Люд)]]'''
| —
| ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]'''
| —
| ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людан]]'''
| —
| ''Liudan'' <br> Liudo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]'''
| —
| ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]'''
|
| ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino
| ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]'''
|
| ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютгарда|Людгарда]]'''
|
| ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]'''
|
| ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari)
| ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людкен]]'''
|
| ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людміна]]'''
|
| ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]'''
|
| ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]'''
| —
| ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]'''
| —
| ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]'''
|
| ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]'''
|
| ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгмін]]'''
|
| ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]'''
| —
| ''Lando'' (''Lanto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянтэла]]'''
| —
| ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]'''
| —
| ''Landina'' <br> Lando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]'''
|
| ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert
| ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мага]]'''
| —
| ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магейка]]'''
| —
| ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]'''
| —
| ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]'''
| —
| ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магін|Магін (Мегін)]]'''
| —
| ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магун]]'''
| —
| ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]'''
|
| ''Megel'' (''Megele'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магер]]'''
|
| ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Максьвіта]]'''
|
| ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]'''
| —
| ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]'''
| —
| ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]'''
| —
| ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]'''
| —
| ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазен]]'''
| —
| ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]'''
| —
| ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]'''
|
| ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]]
|
| Mazo + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мала]]'''
| —
| ''Malo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]'''
| —
| ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]'''
|
| ''Malwida'' <br> Malo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малгуд]]'''
|
| ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]'''
| —
| ''Mamecho'' <br> Mamo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]'''
| —
| ''Mamila'' <br> Mamo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ман|Ман (Мань)]]'''
| —
| ''Mann'' (''Manno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]'''
| —
| ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]'''
| —
| ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]'''
| [[Відзіман]]
| ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]'''
| [[Віліман]]
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівін]]'''
|
| ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann
| ''Winiman'' <br> Mann + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]'''
| [[Гайліман]]
| ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo)
| ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]'''
|
| ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo)
| ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]'''
|
| ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]'''
| [[Гудман]]
| ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo)
| ''Guotman'' <br> Gudo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манар]]'''
| [[Герман (імя)|Герман]]
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
| ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манят|Манят (Манат)]]'''
|
| ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi)
| ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]'''
|
| ''Manstald'' <br> Mann + Stalto
| ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]'''
|
| ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro
| ''Tormann'' <br> Torro + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]'''
| —
| ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркальд]]'''
|
| ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo
| ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргер]]'''
|
| ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]'''
| —
| ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]'''
| —
| ''Martilo'' <br> Marti + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]'''
|
| ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]'''
| —
| ''Masto''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]'''
| —
| ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцін]]'''
| —
| ''Mastin'' <br> Masto + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]'''
|
| ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]'''
|
| ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]'''
| —
| ''Matto'' (''Mado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]'''
| —
| ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]'''
| —
| ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]'''
| —
| ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]'''
|
| ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медвін]]'''
|
| ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матар]]'''
|
| ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari)
| ''Herimat''<br> Heri + Matto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]'''
|
| ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]'''
|
| ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Магон]]'''
| —
| ''Magonus'' (''Maganus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]'''
| —
| ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]'''
| —
| ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мейнуш]]'''
| —
| ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]'''
|
| ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]'''
|
| ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]'''
| —
| ''Milo'' (''Melus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]'''
| —
| ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]'''
| —
| ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]'''
|
| ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]'''
|
| ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілар]]'''
|
| ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]'''
|
| ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]'''
|
| ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]'''
|
| ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]'''
|
| ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]'''
|
| ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]'''
| —
| ''Minno'' (''Menno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]'''
| —
| ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]'''
| —
| ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]
| [[Альгмін]]
| Minno + Helgi (Alko)
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінбут]]'''
| [[Бутмін]]
| ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto)
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]'''
|
| ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]'''
| [[Відзімін (імя)|Відзімін]]
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido
| ''Widmin'' <br> Wido + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]'''
| [[Гайлімін]]
| ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo)
| ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгіла]]'''
|
| ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo
| ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгер]]'''
| [[Гермін]]
| ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгірд]]'''
|
| ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]'''
|
| ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]'''
|
| ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]'''
| [[Гудымін]]
| ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
| ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]'''
|
| ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]'''
|
| ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]'''
| [[Даўмен]]
| ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago
| ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінконт]]'''
| [[Кантмін]]
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth)
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]]
| [[Мантымін]]
| Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]'''
|
| ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]'''
| —
| ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]'''
| —
| ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]'''
|
| ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]'''
|
| ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]'''
|
| ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]'''
| —
| ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]'''
| —
| ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]'''
| —
| ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]'''
| —
| ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]'''
| —
| ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Марбут]]'''
|
| ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto)
| ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]'''
|
| ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino
| ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]'''
|
| ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo)
| ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркунт]]'''
|
| ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth)
| ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]'''
|
| ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]'''
| —
| ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]'''
| —
| ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]'''
| —
| ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]'''
| —
| ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мутаўт]]'''
|
| ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut)
| ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]'''
|
| ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo
| ''Willimot'' <br> Wilo + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]'''
|
| ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari)
| ''Herimot'' <br> Heri + Mot
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]'''
| —
| ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]'''
| —
| ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]'''
| —
| ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]'''
| —
| ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]'''
| —
| ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]'''
| —
| ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]'''
| [[Валімонт]]
| ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut)
| ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандывік]]'''
| [[Вігмант]]
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
| ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]'''
| [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]]
| ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido
| ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]'''
| [[Вілімонт]]
| ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo
| ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывін]]'''
|
| ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino
| ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]'''
| [[Галімонт]]
| ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
| ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]'''
| [[Гірдзімонт]]
| ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]'''
|
| ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari)
| ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтарт]]'''
|
| ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart)
| ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Мантымін]]
| [[Мінімонт]]
| Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann
| Minno + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]'''
|
| ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick
| ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]'''
| [[Рымант]]
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
| ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нейка]]'''
| —
| ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]'''
|
| ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]'''
|
| ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нань]]'''
| —
| ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наніка]]'''
| —
| ''Nannicha'' <br> Nanno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]'''
|
| ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наць]]'''
| —
| ''Nath'' (''Nato'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]'''
|
| ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])'''
| —
| ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ніціла]]'''
| —
| ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]'''
|
| ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]'''
|
| ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітарт]]'''
|
| ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart)
| ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нетымер]]'''
|
| ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]'''
| —
| ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]'''
| —
| ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацель]]'''
| —
| ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутаўт]]'''
|
| ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]'''
|
| ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]'''
| —
| ''Noro'' (''Nero'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]'''
| —
| ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]'''
| —
| ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]'''
| —
| ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]'''
| —
| ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]'''
| —
| ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбар]]'''
|
| ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]'''
|
| ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]'''
| [[Бутнар]]
| ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
| ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]'''
|
| ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido
| ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвіл]]'''
|
| ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]'''
| [[Войшнар]]
| ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
| ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]'''
|
| ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]'''
|
| ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]'''
|
| ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]'''
| —
| ''North'' (''Nardo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]'''
|
| ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]'''
| —
| ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойст]]'''
| —
| ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойна]]'''
|
| ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]'''
|
| ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Неўрад]]'''
|
| ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нястольт]]'''
|
| ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ота]]'''
| —
| ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]'''
| —
| ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Одзін (імя)|Одзін]]'''
| —
| ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Отаўт]]'''
|
| ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атгін]]'''
|
| ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атмут]]'''
|
| ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]'''
|
| ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Окель]]'''
| —
| ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пац|Пац (Пач)]]'''
| —
| ''Pazzo'' (''Patza'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]'''
|
| ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]'''
| —
| ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]]
|
| Brezzo (Prosch) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]'''
|
| ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]'''
| —
| ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]'''
| —
| ''Rappo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапш]]'''
| —
| ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рага|Рага (Рэга)]]'''
| —
| ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]'''
| —
| ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]'''
| —
| ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]'''
|
| ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]'''
|
| ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]'''
|
| ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раган]]'''
| —
| ''Raganus''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]'''
| —
| ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]'''
|
| ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]'''
|
| ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнар]]'''
|
| ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]'''
|
| ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]'''
| —
| ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]'''
| —
| ''Rado'' (''Rato'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]'''
| —
| ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]'''
| —
| ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]'''
| —
| ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]'''
| —
| ''Raduni'' <br> Rado + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]'''
| —
| ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]'''
|
| ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut)
| ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]'''
|
| ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo
| ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]'''
|
| ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino
| ''Winirad'' <br> Wino + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радыгайла]]'''
|
| ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo
| ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]'''
|
| ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]'''
|
| ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno)
| ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімонт]]'''
|
| ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]'''
| —
| ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рам]]'''
| —
| ''Ramo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]'''
| —
| ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]'''
| —
| ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамша]]'''
| —
| ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамаўт]]'''
|
| ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]'''
|
| ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ран|Ран (Рань)]]'''
| —
| ''Rano'' (''Rahn'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раніла]]'''
| —
| ''Ranila'' <br> Rano + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ранвід]]'''
|
| ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido
| ''Widerannus'' <br> Wido + Rano
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]'''
| —
| ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзіла]]'''
| —
| ''Randilo'' <br> Rando + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзін]]'''
| —
| ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]'''
| [[Ерандзь]]
| ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari)
| ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]'''
| —
| ''Rucco'' (''Rocco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]'''
| —
| ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рукша]]'''
| —
| ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руга]]'''
| —
| ''Rugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]'''
| —
| ''Rugin'' <br> Rugo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]'''
| —
| ''Rowilo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]'''
| —
| ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]'''
| —
| ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]'''
| —
| ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румін|Румін (Ромен)]]'''
| —
| ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромат]]'''
| —
| ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]'''
| —
| ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]'''
|
| ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]'''
|
| ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]'''
|
| ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]'''
| —
| ''Runo'' (''Run'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]'''
| —
| ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]'''
| —
| ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]'''
| —
| ''Rost'' (''Rust'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]'''
| —
| ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Расьціла]]'''
| —
| ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]'''
| —
| ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]'''
| —
| ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]'''
|
| ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]'''
| —
| ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]'''
| —
| ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]'''
| [[Болтрык]]
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
| ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]'''
|
| ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыконт]]'''
| [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]]
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
| ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхлік]]'''
|
| ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рым (імя)|Рым]]'''
| —
| ''Rim'' (''Rimo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]'''
| —
| ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымель]]'''
| —
| ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэмест]]'''
| —
| ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]'''
| —
| ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]'''
| —
| ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымбут]]'''
| [[Бутрым]]
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
| ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымальд]]'''
|
| ''Rimald'' <br> Rim + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]'''
|
| ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido
| ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]'''
|
| ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгальд]]'''
| [[Гаўдрым]]
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]'''
|
| ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымард]]'''
|
| ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымконт]]'''
| [[Кантрым]]
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth)
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыман]]'''
|
| ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]'''
| [[Мантрым (імя)|Мантрым]]
| ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt)
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]'''
|
| ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]'''
| —
| ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]'''
| —
| ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынкун]]'''
| —
| ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]'''
|
| ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]'''
| —
| ''Rido'' (''Rito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]'''
| —
| ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]'''
| —
| ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытэн]]'''
| —
| ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытаўт]]'''
|
| ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt)
| ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдмонт]]'''
|
| ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саба|Саба (Шаба)]]'''
| —
| ''Saba'' (''Sabas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]'''
| —
| ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]'''
| —
| ''Sabine'' <br> Saba + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]'''
|
| ''Sabherus'' <br> Saba + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сава (імя)|Сава]]'''
| —
| ''Soava''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]'''
| —
| ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]'''
|
| ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]'''
|
| ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]'''
|
| ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўконт]]'''
|
| ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]'''
|
| ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]'''
|
| ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]'''
|
| ''Saurim'' <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]'''
| —
| ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]'''
| —
| ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]'''
| —
| ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]'''
|
| ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]'''
|
| ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]'''
| —
| ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]'''
| —
| ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салін]]'''
| —
| ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]'''
|
| ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]'''
|
| ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]'''
|
| ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]'''
|
| ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]'''
|
| ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]'''
|
| ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сан]]'''
| —
| ''Sanno'' (''Senne'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]'''
| —
| ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]'''
|
| ''Sangau'' <br> Sano + Gawo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]'''
| —
| ''Sando''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сандзейка]]'''
| —
| ''Sandika'' <br> Sando + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]'''
| —
| ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]'''
|
| ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]'''
|
| ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шандрык]]'''
|
| ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]'''
| —
| ''Sarus'' (''Serre'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]'''
| —
| ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]'''
| —
| ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]'''
|
| ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]'''
|
| ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]'''
|
| ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]'''
|
| ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргонт]]'''
|
| ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]'''
|
| ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]'''
|
| ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]'''
|
| ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]'''
|
| ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]]
|
| з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Свала|Свала (Швала)]]'''
| —
| ''Swala''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]]
|
| Swala + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]'''
|
| ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]'''
| —
| ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]'''
| —
| ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]'''
| —
| ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]'''
| —
| ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]'''
|
| ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]'''
|
| ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo
| ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]'''
|
| ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri
| ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]]
|
| Suint + Rago
| ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрык]]'''
|
| ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih)
| ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]'''
|
| ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]'''
|
| ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut)
| ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]'''
| —
| ''Sibilo'' <br> Sibo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]'''
| —
| ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]'''
| —
| ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]'''
| —
| ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]'''
|
| ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]'''
|
| ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]'''
|
| ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]'''
|
| ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]'''
|
| ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]'''
|
| ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]'''
|
| ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]'''
|
| ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]'''
|
| ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]'''
|
| ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]'''
|
| ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шыдаг]]'''
|
| ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]'''
|
| ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]'''
|
| ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]'''
|
| ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгрыда]]'''
|
| ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шэйбар]]'''
|
| ''Seiber'' <br> *Seio + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]'''
|
| ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]'''
|
| ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]'''
|
| ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]'''
| —
| ''Sino'' (''Sini'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]'''
|
| ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]'''
|
| ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]'''
|
| ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]'''
| —
| ''Sindo'' (''Sindt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]'''
| —
| ''Sindico'' <br> Sindo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]'''
| —
| ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шымбольт]]'''
|
| ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt)
| ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]'''
|
| ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt)
| ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]'''
|
| ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri
| ''Ersind'' <br> Heri + Sindo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]'''
|
| ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скольберт]]'''
|
| ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальбут]]'''
|
| ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto)
| ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]'''
|
| ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скольд]]'''
| —
| ''Sculd''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]'''
|
| ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]'''
|
| ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скера|Скера (Скіра)]]'''
| —
| ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]'''
| —
| ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіран]]'''
| —
| ''Skerun'' <br> Scira + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]'''
|
| ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]'''
|
| ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірман]]'''
|
| ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]'''
|
| ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]'''
|
| ''Scoder'' <br> Scot + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]'''
| —
| ''Somo'' (''Sumo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]'''
| —
| ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]'''
| —
| ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сомалт]]'''
|
| ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]'''
|
| ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]'''
| —
| ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]'''
| —
| ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станвіла]]'''
|
| ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo
| ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]'''
|
| ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]'''
| [[Керстэн]]
| ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
| ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Суг|Суг (Шук)]]'''
| —
| ''Sugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]'''
|
| ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]'''
|
| ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]'''
| —
| ''Sudo'' (''Suto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]'''
| —
| ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]'''
| —
| ''Suden'' <br> Sudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сударг]]'''
|
| ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]'''
|
| ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сутарт]]'''
|
| ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судман]]'''
|
| ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судымуд]]'''
|
| ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]'''
|
| ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]'''
| —
| ''Zuto'' (''Zotto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зутан]]'''
| —
| ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]'''
|
| ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]'''
| —
| ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]'''
| —
| ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]'''
| —
| ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонбут]]'''
|
| ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]'''
|
| ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]'''
|
| ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]'''
|
| ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta)
| ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]'''
|
| ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]'''
| —
| ''Sundo'' (''Sondo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]'''
|
| ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундар]]'''
|
| ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зусель]]'''
| —
| ''Susilo'' <br> Suso + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]'''
| —
| ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]'''
| —
| ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]'''
|
| ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]'''
|
| ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]'''
|
| ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]'''
|
| ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргірд]]'''
|
| ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]'''
|
| ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]'''
|
| ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]'''
|
| ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]'''
|
| ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]'''
|
| ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]'''
|
| ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]'''
|
| ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]'''
|
| ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]'''
| —
| ''Sito'' (''Sido'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]'''
| —
| ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]'''
| —
| ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]'''
| —
| ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]'''
|
| ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]'''
|
| ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]'''
|
| ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сявела]]'''
| —
| ''Sevila'' <br> Sevia + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]'''
| —
| ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]'''
| —
| ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]'''
| —
| ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]'''
| —
| ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]'''
| —
| ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]'''
|
| ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]'''
|
| ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]'''
|
| ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талмут]]'''
|
| ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]'''
|
| ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]'''
|
| ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]'''
| —
| ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]'''
| —
| ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]'''
| —
| ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]'''
| —
| ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]'''
| —
| ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]'''
| —
| ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарбут]]'''
|
| ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]'''
|
| ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]'''
|
| ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарвіл]]'''
|
| ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турвін]]'''
|
| ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торыгаўт]]'''
|
| ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]'''
|
| ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]'''
|
| ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]'''
| —
| ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]'''
| —
| ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]'''
| —
| ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]'''
| —
| ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]'''
| —
| ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыбарт]]'''
|
| ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto)
| ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтвал]]'''
|
| ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]'''
|
| ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]'''
|
| ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]'''
| [[Вілтаўт]]
| ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo
| ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]'''
| [[Вінтаўт]]
| ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino
| ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]'''
|
| ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]'''
|
| ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]'''
| [[Гінтаўт]]
| ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno
| ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігіл]]'''
|
| ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]'''
|
| ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]'''
|
| ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]'''
|
| ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]]
|
| ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]'''
|
| ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]]
|
| ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]'''
| —
| ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]'''
| —
| ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]'''
| —
| ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]'''
| —
| ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]'''
| —
| ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]'''
|
| ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo
| ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Трубіла]]'''
| —
| ''Trubilo'' <br> Trubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туба]]'''
| —
| ''Tubo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]'''
| —
| ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тола|Тола (Тула)]]'''
|
| ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дольвін]]'''
|
| ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]'''
|
| ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]'''
|
| ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тума|Тума (Дома)]]'''
| —
| ''Tumo'' (''Duomo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]'''
| —
| ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]'''
| —
| ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домін]]'''
| —
| ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]'''
| —
| ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]'''
|
| ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даматурт]]'''
|
| ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]'''
| —
| ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]'''
| —
| ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]'''
| —
| ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]'''
| —
| ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]'''
| —
| ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доман|Доман (Дотман)]]'''
|
| ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]'''
| —
| ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]'''
|
| ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]'''
|
| ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]'''
|
| ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уграт]]'''
|
| ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]'''
| —
| ''Ano'' (''Enno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]'''
| —
| ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]'''
| —
| ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яноўд]]'''
|
| ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]'''
|
| ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]'''
|
| ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]'''
|
| ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]'''
|
| ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Анар|Анар (Янар)]]'''
|
| ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Улеб]]'''
|
| ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]'''
|
| ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]'''
|
| ''Unger'' <br> Uno + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Унта]]'''
| —
| ''Unto'' (''Undo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]'''
| —
| ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]'''
|
| ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ур]]'''
| —
| ''Uro'' (''Uhr'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]'''
| —
| ''Urich'' <br> Uro + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урвік]]'''
|
| ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]'''
|
| ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]'''
|
| ''Urmann'' <br> Uro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]'''
| —
| ''Tilo'' (''Zill'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цілен]]'''
| —
| ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільвін]]'''
|
| ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]'''
|
| ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]]
|
| Twerda + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвермунт]]
|
| Twerda + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]'''
| —
| ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]'''
| —
| ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]'''
| —
| ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]'''
|
| ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]'''
|
| ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жадзьвін]]'''
|
| ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]'''
| —
| ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкель]]'''
| —
| ''Eichele'' <br> Eicho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгант]]'''
| —
| ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]'''
| —
| ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]'''
|
| ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]'''
|
| ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]'''
| [[Ботэй]]
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]'''
|
| ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]'''
|
| ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido
| ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]'''
|
| ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвінд|Эвінт]]'''
|
| ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]'''
|
| ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]'''
|
| ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгіл]]'''
|
| ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]'''
|
| ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]'''
|
| ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]'''
|
| ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]'''
|
| ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгот]]'''
|
| ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкар]]'''
|
| ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйруд]]'''
|
| ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo)
| ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]'''
|
| ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]'''
|
| ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймут]]'''
|
| ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]'''
|
| ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]'''
|
| ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]'''
|
| ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih)
| ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]'''
|
| ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйна]]'''
| —
| ''Eino'' (''Egino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнік]]'''
| —
| ''Einicke'' <br> Eino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]'''
| —
| ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]'''
| —
| ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтун]]'''
| —
| ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]'''
|
| ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]'''
|
| ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]'''
|
| ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтман]]'''
|
| ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]'''
|
| ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эльзман]]'''
|
| ''Elsmann'' <br> Elis + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алсмунт]]'''
|
| ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]'''
| —
| ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]'''
| —
| ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]'''
| —
| ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янтаўт]]'''
|
| ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Антавіт]]'''
|
| ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Андрат]]'''
|
| ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]'''
|
| ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]'''
| —
| ''Erman'' (''Ermen'')
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]'''
| —
| ''Eudila'' <br> Euda + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]'''
| —
| ''Jungo'' (''Junk'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]'''
|
| ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]'''
| —
| ''Jundt''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]'''
| —
| ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юсіла]]'''
| —
| ''Jusila'' <br> Joso + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]'''
| —
| ''Aevo'' (''Evo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явін|Явін (Авін)]]'''
| —
| ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўбут]]'''
|
| ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]'''
|
| ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]'''
|
| ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явід]]'''
|
| ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]'''
|
| ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]'''
|
| ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]'''
|
| ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]'''
|
| ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]'''
|
| ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўна]]'''
| —
| ''Auno'' (''Euni'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]'''
| —
| ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ама|Ама (Ям)]]'''
| —
| ''Amo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]'''
| —
| ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямаўт]]'''
|
| ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яман|Яман (Аман)]]'''
|
| ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]'''
|
| ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]'''
|
| ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]'''
|
| ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]'''
|
| ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]'''
| —
| ''Joto'' (''Juto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]'''
| —
| ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]'''
| —
| ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]'''
| —
| ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютша]]'''
| —
| ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch-
| —
|- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left"
| 1
| colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}}
|}
}}}}
== Славянскія імёны ==
Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>.
Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>.
Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}).
== Царкоўныя імёны ==
З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>.
Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>.
З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках.
== Балтыйскія імёны ==
Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}.
Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Нарманская тэорыя]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53.
* Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp.
* Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s.
* Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578.
* Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S.
* Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S.
* Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S.
* Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}.
* Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80.
* Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}}
* Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S.
* Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}.
* Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}.
* Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p.
* Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S.
* Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S.
* Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S.
* Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S.
* Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S.
* Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367.
* Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102.
* Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S.
* Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}.
* Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S.
* Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S.
* Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S.
* Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p.
* Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}.
* Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p.
* Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p.
* Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p.
* Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}.
* [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480.
* Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}.
* Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}.
* Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s.
* Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}.
* [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914.
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929).
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}.
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}.
* Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106.
* Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}.
* Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp.
* Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}.
* Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016.
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names]
[[Катэгорыя:Беларусы]]
[[Катэгорыя:Славяне]]
[[Катэгорыя:Балты]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]]
sxmf996tuav6soes1nhobg2sbln4u2j
2694219
2694179
2026-10-01T17:52:39Z
~2026-53031-55
100443
/* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */
2694219
wikitext
text/x-wiki
'''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]].
== Германскія імёны ==
=== Паходжаньне ===
[[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]]
Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]].
[[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]]
На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>.
Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>.
Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref>
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}.
Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>.
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>.
Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>.
У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}.
Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>.
Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>:
* Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>)
* Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}}
Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>.
Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>.
=== Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі ===
{{Аўтанумарацыя табліцы | {{
{| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;"
|- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center"
! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}}
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}}
| —
| ''Abo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}}
| —
| ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абель|Абель (Абіль)]]'''
| —
| ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]'''
|
| ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}}
|
| ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абрат]]'''
|
| ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]'''
| —
| ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]'''
| —
| ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]'''
| —
| ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]'''
| —
| ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якбут]]'''
|
| ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]'''
|
| ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]'''
|
| ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]'''
|
| ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]'''
|
| ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]'''
|
| ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]'''
|
| ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]'''
|
| ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]]
|
| ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]'''
|
| ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]'''
|
| ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]'''
|
| ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]'''
| —
| ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]'''
| —
| ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]'''
| —
| ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]'''
| —
| ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]'''
|
| ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]'''
|
| ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвін]]'''
|
| ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвіс]]'''
|
| ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]'''
|
| ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]'''
|
| ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]'''
|
| ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]'''
|
| ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альмін]]'''
|
| ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яльмуд]]'''
|
| ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]'''
|
| ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]'''
| —
| ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]'''
| —
| ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]'''
| —
| ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аўтаўт]]'''
|
| ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]'''
|
| ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]'''
| —
| ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]'''
| —
| ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]'''
| —
| ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгіш]]'''
| —
| ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]'''
| [[Мінялк]]
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann
| Minno + Helgi (Alko)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]'''
|
| ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]'''
| —
| ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]'''
| —
| ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]'''
| —
| ''Arila'' <br> Aro + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]'''
| —
| ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]'''
| —
| ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]'''
|
| ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]'''
|
| ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]'''
|
| ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]'''
|
| ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]'''
|
| ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]'''
|
| ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]'''
|
| ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]'''
|
| ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]'''
|
| ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]'''
| —
| ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]'''
|
| ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]'''
|
| ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Арбш]]'''
| —
| ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярг]]'''
| —
| ''Argo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]'''
| —
| ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]'''
| —
| ''Asco'' (''Asc'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]'''
| —
| ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]'''
|
| ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]'''
|
| ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]'''
|
| ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]'''
|
| ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]'''
|
| ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]'''
| —
| ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]'''
| —
| ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]'''
| —
| ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]'''
|
| ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясвад]]'''
|
| ''Asuad'' <br> Asi + Wado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]'''
|
| ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]'''
|
| ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]'''
|
| ''Aswill'' <br> Asi + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвільт]]'''
|
| ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азгайла]]'''
|
| ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]'''
|
| ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгірд]]'''
|
| ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]'''
|
| ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]'''
|
| ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]'''
|
| ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]'''
|
| ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]'''
|
| ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]'''
| —
| ''Ast'' (''Osta'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]'''
| —
| ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]'''
| —
| ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]'''
|
| ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo
| ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]'''
|
| ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астрат]]'''
|
| ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]'''
| —
| ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]'''
| —
| ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]'''
| —
| ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]'''
| —
| ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батаўт]]'''
|
| ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]'''
|
| ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo
| ''Willibad'' <br> Wilo + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батвін]]'''
|
| ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino
| ''Winibad'' <br> Wino + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]'''
|
| ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari)
| ''Heribad'' <br> Heri + Bado
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]'''
| —
| ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]'''
| —
| ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]'''
| —
| ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]'''
| —
| ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]'''
| —
| ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]'''
| —
| ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальдвін]]'''
|
| ''Baldwin'' <br> Bald + Wino
| ''Winibald'' <br> Wino + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдаг]]'''
|
| ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago
| ''Dacbold'' <br> Dago + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]'''
|
| ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri
| ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]'''
|
| ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart)
| ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]'''
|
| ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Баўдамір]]'''
|
| ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]'''
| [[Рыбалт]]
| ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]'''
|
| ''Baldrim'' <br> Bald + Rim
| ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]'''
|
| ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]'''
|
| ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]'''
| —
| ''Baro'' (''Paro'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]'''
| —
| ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]'''
| —
| ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]'''
| —
| ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]'''
|
| ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido
| ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвік]]'''
|
| ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]'''
| [[Вінбор]]
| ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino
| ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвойн]]'''
|
| ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]'''
|
| ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барконт]]'''
|
| ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund)
| ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барман|Барман (Парман)]]'''
|
| ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барда|Барда (Барта)]]'''
| —
| ''Bardo'' (''Barto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]'''
| —
| ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]'''
| —
| ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]'''
|
| ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut)
| ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]'''
| —
| ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]'''
| —
| ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]'''
| —
| ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]'''
| —
| ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінгель]]'''
|
| ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бенат]]'''
|
| ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінэрт]]'''
|
| ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бімунт]]'''
|
| ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]'''
| —
| ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]'''
| —
| ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]'''
| —
| ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]'''
| —
| ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]'''
| —
| ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыбольд]]'''
|
| ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]'''
|
| ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald
| ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]'''
|
| ''Berwid'' <br> Bero + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]'''
|
| ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]'''
|
| ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]'''
|
| ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]'''
|
| ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]'''
|
| ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]'''
|
| ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ператрут]]'''
|
| ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]'''
| —
| ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]'''
| —
| ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]'''
| —
| ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]'''
| —
| ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]'''
|
| ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt
| ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]'''
|
| ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari)
| ''Erbern'' <br> Heri + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]'''
|
| ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt
| ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]'''
|
| ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]'''
| —
| ''Bert'' (''Perht'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртыка]]'''
| —
| ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]'''
| —
| ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртун]]'''
| —
| ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]'''
| —
| ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]'''
|
| ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut)
| ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біе (імя)|Біе]]'''
| —
| ''Bie'' (''Biho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]'''
|
| ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]'''
|
| ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]'''
| —
| ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]'''
| —
| ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білін]]'''
| —
| ''Bilin'' <br> Bilo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]'''
|
| ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]'''
|
| ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]'''
|
| ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]'''
|
| ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]'''
|
| ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]'''
| —
| ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]'''
| —
| ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]'''
| —
| ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]'''
| —
| ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]'''
|
| ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]'''
|
| ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]'''
| —
| ''Bruno'' (''Прун'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Брунейка]]'''
| —
| ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]'''
| —
| ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]'''
| —
| ''Bodo'' (''Budo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]'''
| —
| ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]'''
| —
| ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]'''
| —
| ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]'''
| —
| ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]'''
|
| ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido
| ''Widbod'' <br> Wid + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]'''
|
| ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]'''
|
| ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno
| ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]'''
| [[Гедбуд]]
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]'''
|
| ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari)
| ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]'''
|
| ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih)
| ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]'''
| —
| ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]'''
| —
| ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]'''
| —
| ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]'''
| —
| ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]'''
| —
| ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]'''
| [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]]
| ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
| ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]'''
| [[Відбут]]
| ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido
| ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]'''
|
| ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito
| ''Witbot'' <br> Wito + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]'''
| [[Вільбут]]
| ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]'''
|
| ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino
| ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгель]]'''
| [[Галбута]]
| ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
| ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгер]]'''
| [[Гербут]]
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
| ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]'''
| [[Гарбут]]
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
| ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]'''
|
| ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутман]]'''
|
| ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]'''
| [[Мінбут]]
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
| ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]'''
| [[Нарбут (імя)|Нарбут]]
| ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
| ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]'''
|
| ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]'''
|
| ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick
| ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]'''
| [[Рымбут]]
| ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботэй]]'''
| [[Эйбут]]
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]'''
| —
| ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]'''
| —
| ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бой (імя)|Буй]]'''
| —
| ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]'''
| —
| ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]'''
|
| ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Боер|Боер (Бэер)]]'''
|
| ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бумонт]]'''
|
| ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]'''
| —
| ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]'''
|
| ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]'''
|
| ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бранта]]'''
| —
| ''Branto'' (''Brando'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]'''
| —
| ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]'''
| —
| ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]'''
|
| ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бурэйка]]'''
| —
| ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]'''
| —
| ''Burga''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]'''
|
| ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo)
| ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]'''
| —
| ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]'''
| —
| ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]'''
| —
| ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]'''
|
| ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]'''
|
| ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]'''
| —
| ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]'''
| —
| ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]'''
| —
| ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]'''
| —
| ''Buosin'' <br> Boos + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]'''
|
| ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]'''
|
| ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]'''
| —
| ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]'''
| —
| ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]'''
| —
| ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]'''
| —
| ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдаўт]]'''
|
| ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]'''
|
| ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]'''
|
| ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]'''
|
| ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валь]]'''
| —
| ''Wal'' (''Walo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]'''
| —
| ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валіла]]'''
| —
| ''Walilo'' <br> Wal + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валін (імя)|Валін]]'''
| —
| ''Walin'' <br> Wal + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валант|Валант (Валянт)]]'''
| —
| ''Waland'' <br> Wal + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валат]]'''
| —
| ''Wallath'' <br> Wal + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вальгун]]'''
|
| ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]'''
| —
| ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]'''
| —
| ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]'''
| —
| ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]'''
| —
| ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto)
| ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Волдат]]'''
| [[Ятаўт]]
| ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had)
| ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]'''
|
| ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari)
| ''Erivald'' <br> Heri + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]'''
|
| ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro)
| ''Meruald'' <br> Mero + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]'''
| [[Монтаўт]]
| ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt)
| ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]'''
| —
| ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варна (імя)|Варна]]'''
| —
| ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варнела]]'''
| —
| ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вярнат]]'''
|
| ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]'''
| —
| ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]'''
|
| ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]'''
|
| ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгір]]'''
|
| ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгерд]]'''
|
| ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]'''
|
| ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]'''
|
| ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]'''
|
| ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]'''
| —
| ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]'''
| —
| ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]'''
| —
| ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]'''
| —
| ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]'''
| —
| ''Vivilo'' <br> Vivo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]'''
| —
| ''Wigo'' (''Wic'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]'''
| —
| ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]'''
| —
| ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікша]]'''
| —
| ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]'''
| [[Гельвіх]]
| ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo)
| ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]'''
|
| ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]'''
|
| ''Wigent'' <br> Wigo + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]'''
|
| ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund)
| ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]'''
|
| ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari)
| ''Ervig'' <br> Heri + Wigo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]'''
| [[Мандывік]]
| ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікерат]]'''
|
| ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato)
| ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]'''
| —
| ''Wido'' (''Wid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]'''
| —
| ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]'''
| —
| ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]'''
| —
| ''Widin'' <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]'''
| —
| ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відут|Відут (Відута)]]'''
| —
| ''Widut'' <br> Wido + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]'''
| [[Бутвід]]
| ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto)
| ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відаўт]]'''
|
| ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігайла]]'''
| [[Гальвід]]
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]'''
| [[Гервід]]
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro)
| ''Gerwid'' <br> Gero + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]'''
| [[Гірдзівід]]
| ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo)
| ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]'''
| [[Гінвід]]
| ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]'''
|
| ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri
| ''Ervid'' <br> Heri + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]'''
| [[Артавід]]
| ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart)
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]'''
|
| ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзіман]]'''
| [[Манівід]]
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
| ''Manvidus'' <br> Mann + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]'''
| [[Мінвід]]
| ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno)
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]'''
| [[Мантывід (імя)|Мантывід]]
| ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt)
| ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віт|Віт (Віта)]]'''
| —
| ''Wito'' (''Witt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]'''
| —
| ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]'''
| —
| ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]'''
| —
| ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]'''
|
| ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut)
| ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітвін]]'''
|
| ''Witwin'' <br> Wito + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]'''
|
| ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]'''
|
| ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari)
| ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]'''
|
| ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]'''
|
| ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітмонт]]'''
|
| ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE " align="left"
| 1
| '''[[Віцэр]]'''
|
| ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вела]]'''
| —
| ''Welo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]'''
| —
| ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]'''
| —
| ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]'''
| —
| ''Welut'' <br> Welo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]'''
|
| ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велерат]]'''
|
| ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віла|Віла (Віль)]]'''
| —
| ''Wilo'' (''Wili'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]'''
| —
| ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілян]]'''
| —
| ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]'''
| —
| ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]'''
| —
| ''Wilun'' <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілянт]]'''
| —
| ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]'''
| —
| ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільбут]]'''
| [[Бутвіл]]
| ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto)
| ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]'''
|
| ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]'''
|
| ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]'''
| [[Гердвіл]]
| ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
| ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]'''
| [[Гедзівіл]]
| ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo)
| ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]'''
| [[Гудвіл]]
| ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
| ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]'''
|
| ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]'''
|
| ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]'''
| [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]]
| ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]'''
| [[Манвіл]]
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]'''
| [[Монтвіл]]
| ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt)
| ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]'''
| [[Ятвіл]]
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi)
| ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]'''
| —
| ''Wilto'' (''Wildo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]'''
| —
| ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]'''
| —
| ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]'''
| [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]]
| ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
| ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віна (імя)|Віна]]'''
| —
| ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]'''
| —
| ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]'''
| —
| ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]'''
| —
| ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]'''
| [[Борвін|Борвін (Барвін)]]
| ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero
| ''Barwin'' <br> Baro + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]'''
|
| ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud
| ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]'''
| [[Гервін]]
| ''Winger'' <br> Wino + Gero
| ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгіль]]'''
| [[Гільвін]]
| ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгольт]]'''
|
| ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo
| ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]'''
|
| ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari)
| ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінарт]]'''
| [[Эртвін]]
| ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart)
| ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінмот]]'''
|
| ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda)
| ''Motwin'' <br> Mot + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінстаўт]]'''
|
| ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]'''
| —
| ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]'''
| —
| ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]'''
| —
| ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтаўт]]'''
| [[Таўтвін]]
| ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut)
| ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]'''
|
| ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri
| ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]'''
|
| ''Wero'' (''Varo'')
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]'''
|
| ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]'''
|
| ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірбольт]]'''
|
| ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]'''
|
| ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргаўд]]'''
|
| ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]'''
|
| ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варгіра]]'''
|
| ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргірд]]'''
|
| ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]'''
|
| ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]'''
|
| ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund)
| ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]'''
|
| ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]'''
| —
| ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]'''
| —
| ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Вірсімунд]]
|
| Werzo (Wirs) + Mund
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]'''
| —
| ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]'''
| —
| ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]'''
| —
| ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]'''
| —
| ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]'''
| —
| ''Wisun'' <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]'''
| —
| ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]'''
|
| ''Wisbar'' <br> Wis + Baro
| ''Barwis'' <br> Baro + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]'''
|
| ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo
| ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]'''
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido
| ''Widuis'' <br> Wido + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]'''
|
| ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]'''
|
| ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo
| ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]'''
|
| ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo
| ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]'''
|
| ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero)
| ''Gervisa'' <br> Gero + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]'''
|
| ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]'''
| [[Гінівойша]]
| ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]'''
|
| ''Wisgand'' <br> Wis + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]'''
|
| ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]'''
|
| ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado)
| ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]'''
|
| ''Wisman'' <br> Wis + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьміл]]'''
|
| ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]'''
|
| ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]'''
|
| ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]'''
|
| ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]'''
| —
| ''West'' (''Viste'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]'''
| —
| ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]'''
| —
| ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]'''
|
| ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]'''
|
| ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войша]]'''
| —
| ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]'''
| —
| ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br>
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]'''
| —
| ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]'''
| —
| ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]]
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]'''
|
| ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайсар]]'''
|
| ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]'''
|
| ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]'''
|
| ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]'''
| [[Нарывойша]]
| ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro
| ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]]
|
| Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo)
| ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]'''
|
| ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Война]]'''
| —
| ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]'''
| —
| ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]'''
| —
| ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]'''
| —
| ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]'''
|
| ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]'''
|
| ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]'''
|
| ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вольман]]'''
|
| ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавейка]]'''
| —
| ''Gauke'' <br> Gawo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]'''
| —
| ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]'''
| —
| ''Gawin'' <br> Gawo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўвід]]'''
|
| ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido
| ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]'''
|
| ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]'''
| —
| ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]'''
| —
| ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]'''
| —
| ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]'''
| —
| ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]'''
| [[Бутгель]]
| ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
| ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]'''
|
| ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвід]]'''
| [[Відзігайла]]
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]'''
|
| ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвірд]]'''
|
| ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]'''
| [[Вігайла (імя)|Вігайла]]
| ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo
| ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]'''
|
| ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin
| ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]'''
| [[Гудзігал]]
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
| ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галінт]]'''
|
| ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]'''
| [[Мангайла]]
| ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann
| ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]'''
| [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]]
| ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno
| ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]'''
| [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]]
| ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
| ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гала (імя)|Гала]]'''
| —
| ''Halo'' (''Helli'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галека]]'''
| —
| ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галень|Галень (Гален)]]'''
| —
| ''Hallen'' <br> Halo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]'''
|
| ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]'''
|
| ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гальмонт]]'''
|
| ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]'''
| —
| ''Hanus'' (''Johannes'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]'''
| —
| ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]'''
| —
| ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]'''
| —
| ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]'''
| —
| ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]'''
| —
| ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]'''
|
| ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart)
| ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]'''
|
| ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut)
| ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]'''
|
| ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari)
| ''Herigast'' <br> Heri + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]'''
|
| ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]'''
|
| ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut)
| ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]'''
| —
| ''Gaudo'' (''Gauto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]'''
| —
| ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]'''
| —
| ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]'''
| —
| ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]'''
| —
| ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтоўт]]'''
|
| ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt)
| ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтвід]]'''
|
| ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido
| ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гоўдвік]]'''
|
| ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic)
| ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]'''
|
| ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri
| ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]'''
|
| ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]'''
|
| ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick
| ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]'''
| [[Рымгальд]]
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]'''
|
| ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus)
| ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]'''
| —
| ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]'''
| —
| ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]'''
| —
| ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]'''
| —
| ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]'''
| [[Будзікід (імя)|Будзікід]]
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]'''
|
| ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt)
| ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]'''
|
| ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut)
| ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]'''
|
| ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito)
| ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]'''
| [[Вільгет]]
| ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo
| ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедвін]]'''
|
| ''Gedovin'' <br> Geda + Wino
| ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]'''
|
| ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]'''
|
| ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]]
|
| ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]'''
|
| ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]'''
|
| ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]'''
|
| ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno
| ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]'''
|
| ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]'''
|
| ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]'''
| —
| ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]'''
| —
| ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]'''
| —
| ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]'''
| —
| ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]'''
| [[Волдат]]
| ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
| ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]'''
|
| ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]'''
|
| ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo
| ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]'''
| [[Вілят]]
| ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгаўд]]'''
|
| ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo
| ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгін]]'''
| [[Гінят]]
| ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]'''
|
| ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]'''
|
| ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]'''
|
| ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]'''
|
| ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]'''
|
| ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]'''
|
| ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]'''
|
| ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атрант]]'''
|
| ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейман]]'''
|
| ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]'''
|
| ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генрых|Генрык]]'''
|
| ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]'''
|
| ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]'''
| —
| ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]'''
| —
| ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]'''
| —
| ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]'''
|
| ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]'''
|
| ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэман]]'''
|
| ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]'''
| —
| ''Heido'' (''Haido'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]'''
| —
| ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвід]]'''
|
| ''Heidvid'' <br> Heido + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]'''
|
| ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]'''
|
| ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]'''
|
| ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick
| ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]'''
| —
| ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]'''
| —
| ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]'''
| —
| ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]'''
|
| ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert
| ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]'''
|
| ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гішвід]]'''
|
| ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido
| ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]'''
|
| ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann
| ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]'''
|
| ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt)
| ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гес]]'''
| —
| ''Haso'' (''Hesa'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьмір]]'''
|
| ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]'''
| —
| ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]'''
|
| ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt)
| ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ільць]]'''
| —
| ''Hilto'' (''Ildia'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]'''
| —
| ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]'''
|
| ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto)
| ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілгут]]'''
|
| ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta)
| ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільтэр]]'''
|
| ''Hilder'' <br> Hilto + Heri
| ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]'''
|
| ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann
| ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіка]]'''
| —
| ''Hico'' (''Hiko'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гікель]]'''
| —
| ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]'''
| —
| ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]'''
| —
| ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]'''
| —
| ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]'''
| —
| ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]'''
| —
| ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]'''
| [[Таўцігін]]
| ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
| ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]'''
|
| ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari)
| ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]'''
|
| ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]'''
|
| ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]'''
| —
| ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]'''
| —
| ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]'''
| —
| ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герын|Герын (Гірын)]]'''
| —
| ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]'''
| —
| ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]'''
| —
| ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]'''
| —
| ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]'''
| [[Бутгер]]
| ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto)
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервала]]'''
|
| ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo)
| ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]'''
|
| ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt)
| ''Waldger'' <br> Waldo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]'''
| [[Відугер]]
| ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]'''
|
| ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic)
| ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]'''
|
| ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo
| ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]'''
| [[Вінгер]]
| ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino
| ''Winger'' <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервойна]]'''
|
| ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona)
| ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гергард|Гіргарт]]'''
|
| ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart)
| ''Hartger'' <br> Hardt + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]'''
|
| ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto
| ''Hatger'' <br> Hatho + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герод|Герод (Гірод)]]'''
| [[Гродгар (імя)|Рутгер]]
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho
| ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]'''
|
| ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]'''
|
| ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund)
| ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]'''
|
| ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann
| ''Manger'' <br> Gero + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]'''
| [[Мінгер]]
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
| ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]'''
|
| ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]'''
| [[Стангір]]
| ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
| ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]'''
|
| ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]'''
|
| ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo
| ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]'''
| —
| ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гірык]]'''
| —
| ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]'''
| —
| ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]'''
| —
| ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]'''
| —
| ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]'''
| [[Бутар]]
| ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гербэрт]]'''
|
| ''Herbert'' <br> Heri + Bert
| ''Berther'' <br> Bert + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ірвіл]]'''
|
| ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo
| ''Wileri'' <br> Wilo + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]'''
| [[Манар]]
| ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]'''
|
| ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]'''
|
| ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt)
| ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ерандзь]]'''
| [[Рандар]]
| ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd-
| ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]'''
| —
| ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]'''
| —
| ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]'''
| —
| ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]'''
| —
| ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]'''
| —
| ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]'''
| —
| ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]'''
|
| ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt)
| ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]'''
|
| ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido
| ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]'''
| [[Вільгерд]]
| ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo
| ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]'''
|
| ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona)
| ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]'''
| [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]]
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
| ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]'''
| —
| ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]'''
| —
| ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]'''
| —
| ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артавід]]'''
| [[Відарт]]
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
| ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]'''
|
| ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo
| ''Willard'' <br> Wilo + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эртвін]]'''
| [[Вінарт]]
| ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino
| ''Winhart'' <br> Wino + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]'''
|
| ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann
| ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]'''
| —
| ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]'''
| —
| ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]'''
| —
| ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]'''
| —
| ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]'''
|
| ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]'''
|
| ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіў]]'''
| —
| ''Givo'' (''Gevo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівейка]]'''
| —
| ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]'''
| —
| ''Givin'' <br> Givo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]'''
|
| ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]'''
|
| ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]'''
| —
| ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]'''
| —
| ''Gilleke'' <br> Gilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]'''
| —
| ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кілбар]]'''
|
| ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]'''
|
| ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гільвін]]'''
| [[Вінгіль]]
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
| ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]'''
|
| ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]'''
|
| ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]'''
| —
| ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]'''
| —
| ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]'''
| —
| ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генут|Генут (Генюта)]]'''
| —
| ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]'''
| —
| ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]'''
|
| ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]'''
|
| ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]'''
|
| ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]'''
|
| ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt)
| ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гімольт]]'''
|
| ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвід]]'''
| [[Відзігін]]
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
| ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]'''
| [[Вількін]]
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
| ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]'''
|
| ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino
| ''Winneken'' <br> Wino + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]'''
|
| ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гінівойша]]
| [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]]
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
| ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]'''
| [[Ядгін]]
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto)
| ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]'''
|
| ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri
| ''Herekin'' <br> Heri + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]'''
|
| ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart)
| ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]'''
| —
| ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]'''
|
| ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]'''
|
| ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]'''
|
| ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]'''
|
| ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]'''
|
| ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]'''
|
| ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гога|Гога (Гок)]]'''
| —
| ''Gogo'' (''Goki'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]'''
| —
| ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]'''
| —
| ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]'''
| —
| ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]'''
| —
| ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родэлін]]'''
| —
| ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]'''
| —
| ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]'''
| —
| ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]'''
|
| ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut)
| ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]'''
|
| ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]'''
|
| ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]'''
| [[Герод]]
| ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero)
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]'''
|
| ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]'''
|
| ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]'''
|
| ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus''
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]'''
| —
| ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]'''
| —
| ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]'''
| —
| ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]'''
| —
| ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]'''
| —
| ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]'''
|
| ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut)
| ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Годвайн]]'''
|
| ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona)
| ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]'''
| [[Вільгод]]
| ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo
| ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]'''
|
| ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino
| ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігал]]'''
| [[Гелігуд]]
| ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутгер]]'''
|
| ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]'''
|
| ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]'''
|
| ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]'''
|
| ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari)
| ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]'''
|
| ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut)
| ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Глеб]]'''
|
| ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]'''
|
| ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]'''
| [[Мангуд]]
| ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann
| ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]'''
| [[Мінгуд]]
| ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno)
| ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудмунд|Готмант]]'''
|
| ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Косман|Косман (Кошман)]]'''
|
| ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гошмант]]'''
|
| ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]'''
| —
| ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]'''
| —
| ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]'''
| —
| ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]'''
| —
| ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контун]]'''
| —
| ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]'''
| —
| ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]'''
|
| ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut)
| ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандбут]]'''
|
| ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контвід]]'''
|
| ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido
| ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантыгерд]]'''
|
| ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]'''
|
| ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari)
| ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]'''
|
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гумонт]]'''
|
| ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]'''
|
| ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato)
| ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]'''
| [[Рыконт]]
| ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрым]]'''
| [[Рымконт]]
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрыт]]'''
|
| ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido
| ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундыслаў]]'''
|
| ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабейка]]'''
| —
| ''Dabicho'' <br> Dabo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]'''
| —
| ''Dabila'' <br> Dabo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дань|Дань (Дан)]]'''
| —
| ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]'''
| —
| ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]'''
| —
| ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]'''
|
| ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]'''
|
| ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнарт]]'''
|
| ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Данкель]]'''
| —
| ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]'''
| —
| ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]'''
| —
| ''Daugo'' (''Davo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]'''
| —
| ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]'''
| —
| ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]'''
|
| ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]'''
|
| ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]'''
|
| ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]'''
|
| ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]'''
|
| ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давін]]'''
|
| ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]'''
|
| ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]'''
|
| ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]'''
|
| ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]'''
|
| ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]'''
|
| ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]'''
|
| ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]'''
|
| ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]'''
|
| ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]'''
|
| ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]'''
| [[Міндоўг (імя)|Міндаў]]
| ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
| ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]'''
|
| ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]'''
|
| ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]]
|
| ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]'''
|
| ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]'''
| —
| ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]'''
| —
| ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]'''
| —
| ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайль]]'''
| —
| ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]'''
| —
| ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакварда]]'''
|
| ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]'''
|
| ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]'''
|
| ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэйна]]'''
| —
| ''Deina'' (''Dagena'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]'''
|
| ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]'''
| —
| ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]'''
| —
| ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]'''
| —
| ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]'''
| —
| ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]]
|
| ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]'''
|
| ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]'''
| —
| ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]'''
| —
| ''Diericke'' <br> Diehr + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]'''
| —
| ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]'''
| —
| ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]'''
| —
| ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]'''
|
| ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырольдзь]]'''
|
| ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]'''
|
| ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]'''
|
| ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]'''
|
| ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]'''
|
| ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырмот]]'''
|
| ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірсун]]'''
|
| ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дуніла]]'''
| —
| ''Dunila'' <br> Duno + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дывіла]]'''
| —
| ''Divilo'' <br> Deiwe + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Іва]]'''
| —
| ''Ivo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ібут]]'''
|
| ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Івар]]'''
|
| ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ідзель]]'''
| —
| ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інга|Інка]]'''
| —
| ''Ingo'' (''Incho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгіль]]'''
| —
| ''Ingilo'' <br> Ingo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]'''
|
| ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ігар]]'''
|
| ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]'''
|
| ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]'''
| —
| ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]'''
|
| ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісавін]]'''
|
| ''Isovin'' <br> Iso + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісад]]'''
|
| ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]'''
|
| ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]'''
|
| ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]'''
|
| ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]'''
|
| ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кагель]]'''
| —
| ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]'''
| —
| ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]'''
| —
| ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]'''
| —
| ''Cazilo'' <br> Cazo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]'''
|
| ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]'''
| —
| ''Caro'' (''Kárr'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]'''
| —
| ''Kareke'' <br> Caro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]'''
| —
| ''Karila'' <br> Caro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]'''
|
| ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]'''
|
| ''Caruin'' <br> Caro + Wino
| ''Vinicar'' <br> Wino + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]'''
|
| ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]'''
|
| ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]'''
|
| ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann
| ''Manakari'' <br> Mann + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кармін (імя)|Кармін]]'''
|
| ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]'''
|
| ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыят (імя)|Карыят]]'''
|
| ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi)
| ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]'''
| —
| ''Carolus'' (''Carellus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінда]]'''
| —
| ''Kindo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]'''
| —
| ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Кінцібут]]
|
| Kindo + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінцівіл]]'''
|
| ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo
| ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кіндэр]]'''
|
| ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]'''
| —
| ''Klaus'' (''Nikolaus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]'''
|
| ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кома (імя)|Кома]]'''
| —
| ''Como'' (''Gumo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]'''
| —
| ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]'''
|
| ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]'''
| —
| ''Cono'' (''Cuno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]'''
| —
| ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]'''
| —
| ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]'''
| —
| ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конвід]]'''
|
| ''Conwith'' <br> Cono + Wido
| ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]'''
|
| ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]'''
|
| ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Конгенд]]
|
| Cono + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]'''
|
| ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]'''
|
| ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]'''
|
| ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конер]]'''
|
| ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]'''
|
| ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]'''
|
| ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кондрут]]'''
|
| ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]'''
| —
| ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k-
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]'''
|
| ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]'''
|
| ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]'''
|
| ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Легарт]]'''
|
| ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лідэла]]'''
| —
| ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Летаўт]]'''
|
| ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ліба]]'''
| —
| ''Libo'' <br> ''Lubo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]'''
| —
| ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібель]]'''
| —
| ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібельт]]'''
|
| ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэр]]'''
|
| ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]'''
| —
| ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]'''
| —
| ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзін]]'''
| —
| ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]'''
| —
| ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]'''
| —
| ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лобарт]]'''
|
| ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодальд]]'''
|
| ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]'''
|
| ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]'''
|
| ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]'''
|
| ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Люб|Люб (Люба)]]'''
| —
| ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]'''
| —
| ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любель (імя)|Любель]]'''
| —
| ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любень|Любень]]'''
| —
| ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любш]]'''
| —
| ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]'''
|
| ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari)
| ''Erliub'' <br> Heri + Lubo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]'''
|
| ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto)
| ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лют|Лют (Люд)]]'''
| —
| ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]'''
| —
| ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людан]]'''
| —
| ''Liudan'' <br> Liudo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]'''
| —
| ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]'''
|
| ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino
| ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]'''
|
| ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютгарда|Людгарда]]'''
|
| ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]'''
|
| ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari)
| ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людкен]]'''
|
| ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людміна]]'''
|
| ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]'''
|
| ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]'''
| —
| ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]'''
| —
| ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]'''
|
| ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]'''
|
| ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгмін]]'''
|
| ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]'''
| —
| ''Lando'' (''Lanto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянтэла]]'''
| —
| ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]'''
| —
| ''Landina'' <br> Lando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]'''
|
| ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert
| ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мага]]'''
| —
| ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магейка]]'''
| —
| ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]'''
| —
| ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]'''
| —
| ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магін|Магін (Мегін)]]'''
| —
| ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магун]]'''
| —
| ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]'''
|
| ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магер]]'''
|
| ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Максьвіта]]'''
|
| ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]'''
| —
| ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]'''
| —
| ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]'''
| —
| ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]'''
| —
| ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазен]]'''
| —
| ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]'''
| —
| ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]'''
|
| ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]]
|
| Mazo + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мала]]'''
| —
| ''Malo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]'''
| —
| ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]'''
|
| ''Malwida'' <br> Malo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малгуд]]'''
|
| ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]'''
| —
| ''Mamecho'' <br> Mamo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]'''
| —
| ''Mamila'' <br> Mamo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ман|Ман (Мань)]]'''
| —
| ''Mann'' (''Manno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]'''
| —
| ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]'''
| —
| ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]'''
| [[Відзіман]]
| ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]'''
| [[Віліман]]
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівін]]'''
|
| ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann
| ''Winiman'' <br> Mann + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]'''
| [[Гайліман]]
| ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo)
| ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]'''
|
| ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo)
| ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]'''
|
| ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]'''
| [[Гудман]]
| ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo)
| ''Guotman'' <br> Gudo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манар]]'''
| [[Герман (імя)|Герман]]
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
| ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манят|Манят (Манат)]]'''
|
| ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi)
| ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]'''
|
| ''Manstald'' <br> Mann + Stalto
| ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]'''
|
| ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro
| ''Tormann'' <br> Torro + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]'''
| —
| ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркальд]]'''
|
| ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo
| ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргер]]'''
|
| ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]'''
| —
| ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]'''
| —
| ''Martilo'' <br> Marti + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]'''
|
| ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]'''
| —
| ''Masto''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]'''
| —
| ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцін]]'''
| —
| ''Mastin'' <br> Masto + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]'''
|
| ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]'''
|
| ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]'''
| —
| ''Matto'' (''Mado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]'''
| —
| ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]'''
| —
| ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]'''
| —
| ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]'''
|
| ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медвін]]'''
|
| ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матар]]'''
|
| ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari)
| ''Herimat''<br> Heri + Matto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]'''
|
| ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]'''
|
| ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Магон]]'''
| —
| ''Magonus'' (''Maganus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]'''
| —
| ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]'''
| —
| ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мейнуш]]'''
| —
| ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]'''
|
| ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]'''
|
| ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]'''
| —
| ''Milo'' (''Melus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]'''
| —
| ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]'''
| —
| ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]'''
|
| ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]'''
|
| ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілар]]'''
|
| ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]'''
|
| ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]'''
|
| ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]'''
|
| ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]'''
|
| ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]'''
|
| ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]'''
| —
| ''Minno'' (''Menno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]'''
| —
| ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]'''
| —
| ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]
| [[Альгмін]]
| Minno + Helgi (Alko)
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінбут]]'''
| [[Бутмін]]
| ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto)
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]'''
|
| ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]'''
| [[Відзімін (імя)|Відзімін]]
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido
| ''Widmin'' <br> Wido + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]'''
| [[Гайлімін]]
| ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo)
| ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгіла]]'''
|
| ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo
| ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгер]]'''
| [[Гермін]]
| ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгірд]]'''
|
| ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]'''
|
| ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]'''
|
| ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]'''
| [[Гудымін]]
| ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
| ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]'''
|
| ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]'''
|
| ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]'''
| [[Даўмен]]
| ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago
| ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінконт]]'''
| [[Кантмін]]
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth)
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]]
| [[Мантымін]]
| Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]'''
|
| ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]'''
| —
| ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]'''
| —
| ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]'''
|
| ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]'''
|
| ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]'''
|
| ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]'''
| —
| ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]'''
| —
| ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]'''
| —
| ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]'''
| —
| ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]'''
| —
| ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Марбут]]'''
|
| ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto)
| ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]'''
|
| ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino
| ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]'''
|
| ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo)
| ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркунт]]'''
|
| ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth)
| ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]'''
|
| ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]'''
| —
| ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]'''
| —
| ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]'''
| —
| ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]'''
| —
| ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мутаўт]]'''
|
| ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut)
| ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]'''
|
| ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo
| ''Willimot'' <br> Wilo + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]'''
|
| ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari)
| ''Herimot'' <br> Heri + Mot
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]'''
| —
| ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]'''
| —
| ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]'''
| —
| ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]'''
| —
| ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]'''
| —
| ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]'''
| —
| ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]'''
| [[Валімонт]]
| ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut)
| ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандывік]]'''
| [[Вігмант]]
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
| ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]'''
| [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]]
| ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido
| ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]'''
| [[Вілімонт]]
| ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo
| ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывін]]'''
|
| ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino
| ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]'''
| [[Галімонт]]
| ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
| ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]'''
| [[Гірдзімонт]]
| ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]'''
|
| ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari)
| ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтарт]]'''
|
| ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart)
| ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Мантымін]]
| [[Мінімонт]]
| Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann
| Minno + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]'''
|
| ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick
| ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]'''
| [[Рымант]]
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
| ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нейка]]'''
| —
| ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]'''
|
| ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]'''
|
| ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нань]]'''
| —
| ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наніка]]'''
| —
| ''Nannicha'' <br> Nanno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]'''
|
| ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наць]]'''
| —
| ''Nath'' (''Nato'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]'''
|
| ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])'''
| —
| ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ніціла]]'''
| —
| ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]'''
|
| ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]'''
|
| ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітарт]]'''
|
| ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart)
| ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нетымер]]'''
|
| ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]'''
| —
| ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]'''
| —
| ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацель]]'''
| —
| ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутаўт]]'''
|
| ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]'''
|
| ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]'''
| —
| ''Noro'' (''Nero'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]'''
| —
| ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]'''
| —
| ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]'''
| —
| ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]'''
| —
| ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]'''
| —
| ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбар]]'''
|
| ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]'''
|
| ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]'''
| [[Бутнар]]
| ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
| ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]'''
|
| ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido
| ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвіл]]'''
|
| ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]'''
| [[Войшнар]]
| ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
| ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]'''
|
| ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]'''
|
| ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]'''
|
| ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]'''
| —
| ''North'' (''Nardo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]'''
|
| ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]'''
| —
| ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойст]]'''
| —
| ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойна]]'''
|
| ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]'''
|
| ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Неўрад]]'''
|
| ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нястольт]]'''
|
| ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ота]]'''
| —
| ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]'''
| —
| ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Одзін (імя)|Одзін]]'''
| —
| ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Отаўт]]'''
|
| ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атгін]]'''
|
| ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атмут]]'''
|
| ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]'''
|
| ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Окель]]'''
| —
| ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пац|Пац (Пач)]]'''
| —
| ''Pazzo'' (''Patza'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]'''
|
| ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]'''
| —
| ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]]
|
| Brezzo (Prosch) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]'''
|
| ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]'''
| —
| ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]'''
| —
| ''Rappo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапш]]'''
| —
| ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рага|Рага (Рэга)]]'''
| —
| ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]'''
| —
| ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]'''
| —
| ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]'''
|
| ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]'''
|
| ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]'''
|
| ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раган]]'''
| —
| ''Raganus''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]'''
| —
| ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]'''
|
| ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]'''
|
| ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнар]]'''
|
| ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]'''
|
| ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]'''
| —
| ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]'''
| —
| ''Rado'' (''Rato'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]'''
| —
| ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]'''
| —
| ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]'''
| —
| ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]'''
| —
| ''Raduni'' <br> Rado + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]'''
| —
| ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]'''
|
| ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut)
| ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]'''
|
| ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo
| ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]'''
|
| ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino
| ''Winirad'' <br> Wino + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радыгайла]]'''
|
| ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo
| ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]'''
|
| ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]'''
|
| ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno)
| ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімонт]]'''
|
| ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]'''
| —
| ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рам]]'''
| —
| ''Ramo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]'''
| —
| ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]'''
| —
| ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамша]]'''
| —
| ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамаўт]]'''
|
| ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]'''
|
| ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ран|Ран (Рань)]]'''
| —
| ''Rano'' (''Rahn'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раніла]]'''
| —
| ''Ranila'' <br> Rano + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ранвід]]'''
|
| ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido
| ''Widerannus'' <br> Wido + Rano
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]'''
| —
| ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзіла]]'''
| —
| ''Randilo'' <br> Rando + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзін]]'''
| —
| ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]'''
| [[Ерандзь]]
| ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari)
| ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]'''
| —
| ''Rucco'' (''Rocco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]'''
| —
| ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рукша]]'''
| —
| ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руга]]'''
| —
| ''Rugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]'''
| —
| ''Rugin'' <br> Rugo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]'''
| —
| ''Rowilo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]'''
| —
| ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]'''
| —
| ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]'''
| —
| ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румін|Румін (Ромен)]]'''
| —
| ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромат]]'''
| —
| ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]'''
| —
| ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]'''
|
| ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]'''
|
| ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]'''
|
| ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]'''
| —
| ''Runo'' (''Run'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]'''
| —
| ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]'''
| —
| ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]'''
| —
| ''Rost'' (''Rust'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]'''
| —
| ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Расьціла]]'''
| —
| ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]'''
| —
| ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]'''
| —
| ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]'''
|
| ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]'''
| —
| ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]'''
| —
| ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]'''
| [[Болтрык]]
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
| ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]'''
|
| ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыконт]]'''
| [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]]
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
| ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхлік]]'''
|
| ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рым (імя)|Рым]]'''
| —
| ''Rim'' (''Rimo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]'''
| —
| ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымель]]'''
| —
| ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэмест]]'''
| —
| ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]'''
| —
| ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]'''
| —
| ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымбут]]'''
| [[Бутрым]]
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
| ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымальд]]'''
|
| ''Rimald'' <br> Rim + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]'''
|
| ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido
| ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]'''
|
| ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгальд]]'''
| [[Гаўдрым]]
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]'''
|
| ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымард]]'''
|
| ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымконт]]'''
| [[Кантрым]]
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth)
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыман]]'''
|
| ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]'''
| [[Мантрым (імя)|Мантрым]]
| ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt)
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]'''
|
| ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]'''
| —
| ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]'''
| —
| ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынкун]]'''
| —
| ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]'''
|
| ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]'''
| —
| ''Rido'' (''Rito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]'''
| —
| ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]'''
| —
| ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытэн]]'''
| —
| ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытаўт]]'''
|
| ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt)
| ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдмонт]]'''
|
| ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саба|Саба (Шаба)]]'''
| —
| ''Saba'' (''Sabas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]'''
| —
| ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]'''
| —
| ''Sabine'' <br> Saba + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]'''
|
| ''Sabherus'' <br> Saba + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сава (імя)|Сава]]'''
| —
| ''Soava''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]'''
| —
| ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]'''
|
| ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]'''
|
| ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]'''
|
| ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўконт]]'''
|
| ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]'''
|
| ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]'''
|
| ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]'''
|
| ''Saurim'' <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]'''
| —
| ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]'''
| —
| ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]'''
| —
| ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]'''
|
| ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]'''
|
| ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]'''
| —
| ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]'''
| —
| ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салін]]'''
| —
| ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]'''
|
| ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]'''
|
| ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]'''
|
| ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]'''
|
| ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]'''
|
| ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]'''
|
| ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сан]]'''
| —
| ''Sanno'' (''Senne'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]'''
| —
| ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]'''
|
| ''Sangau'' <br> Sano + Gawo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]'''
| —
| ''Sando''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сандзейка]]'''
| —
| ''Sandika'' <br> Sando + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]'''
| —
| ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]'''
|
| ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]'''
|
| ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шандрык]]'''
|
| ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]'''
| —
| ''Sarus'' (''Serre'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]'''
| —
| ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]'''
| —
| ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]'''
|
| ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]'''
|
| ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]'''
|
| ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]'''
|
| ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргонт]]'''
|
| ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]'''
|
| ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]'''
|
| ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]'''
|
| ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]'''
|
| ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]]
|
| з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Свала|Свала (Швала)]]'''
| —
| ''Swala''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]]
|
| Swala + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]'''
|
| ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]'''
| —
| ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]'''
| —
| ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]'''
| —
| ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]'''
| —
| ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]'''
|
| ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]'''
|
| ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo
| ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]'''
|
| ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri
| ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]]
|
| Suint + Rago
| ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрык]]'''
|
| ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih)
| ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]'''
|
| ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]'''
|
| ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut)
| ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]'''
| —
| ''Sibilo'' <br> Sibo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]'''
| —
| ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]'''
| —
| ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]'''
| —
| ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]'''
|
| ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]'''
|
| ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]'''
|
| ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]'''
|
| ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]'''
|
| ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]'''
|
| ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]'''
|
| ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]'''
|
| ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]'''
|
| ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]'''
|
| ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]'''
|
| ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шыдаг]]'''
|
| ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]'''
|
| ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]'''
|
| ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]'''
|
| ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгрыда]]'''
|
| ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шэйбар]]'''
|
| ''Seiber'' <br> *Seio + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]'''
|
| ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]'''
|
| ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]'''
|
| ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]'''
| —
| ''Sino'' (''Sini'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]'''
|
| ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]'''
|
| ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]'''
|
| ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]'''
| —
| ''Sindo'' (''Sindt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]'''
| —
| ''Sindico'' <br> Sindo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]'''
| —
| ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шымбольт]]'''
|
| ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt)
| ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]'''
|
| ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt)
| ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]'''
|
| ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri
| ''Ersind'' <br> Heri + Sindo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]'''
|
| ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скольберт]]'''
|
| ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальбут]]'''
|
| ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto)
| ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]'''
|
| ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скольд]]'''
| —
| ''Sculd''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]'''
|
| ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]'''
|
| ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скера|Скера (Скіра)]]'''
| —
| ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]'''
| —
| ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіран]]'''
| —
| ''Skerun'' <br> Scira + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]'''
|
| ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]'''
|
| ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірман]]'''
|
| ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]'''
|
| ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]'''
|
| ''Scoder'' <br> Scot + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]'''
| —
| ''Somo'' (''Sumo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]'''
| —
| ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]'''
| —
| ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сомалт]]'''
|
| ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]'''
|
| ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]'''
| —
| ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]'''
| —
| ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станвіла]]'''
|
| ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo
| ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]'''
|
| ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]'''
| [[Керстэн]]
| ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
| ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Суг|Суг (Шук)]]'''
| —
| ''Sugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]'''
|
| ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]'''
|
| ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]'''
| —
| ''Sudo'' (''Suto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]'''
| —
| ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]'''
| —
| ''Suden'' <br> Sudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сударг]]'''
|
| ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]'''
|
| ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сутарт]]'''
|
| ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судман]]'''
|
| ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судымуд]]'''
|
| ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]'''
|
| ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]'''
| —
| ''Zuto'' (''Zotto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зутан]]'''
| —
| ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]'''
|
| ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]'''
| —
| ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]'''
| —
| ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]'''
| —
| ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонбут]]'''
|
| ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]'''
|
| ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]'''
|
| ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]'''
|
| ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta)
| ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]'''
|
| ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]'''
| —
| ''Sundo'' (''Sondo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]'''
|
| ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундар]]'''
|
| ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зусель]]'''
| —
| ''Susilo'' <br> Suso + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]'''
| —
| ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]'''
| —
| ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]'''
|
| ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]'''
|
| ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]'''
|
| ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]'''
|
| ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргірд]]'''
|
| ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]'''
|
| ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]'''
|
| ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]'''
|
| ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]'''
|
| ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]'''
|
| ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]'''
|
| ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]'''
|
| ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]'''
|
| ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]'''
| —
| ''Sito'' (''Sido'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]'''
| —
| ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]'''
| —
| ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]'''
| —
| ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]'''
|
| ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]'''
|
| ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]'''
|
| ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сявела]]'''
| —
| ''Sevila'' <br> Sevia + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]'''
| —
| ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]'''
| —
| ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]'''
| —
| ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]'''
| —
| ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]'''
| —
| ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]'''
|
| ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]'''
|
| ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]'''
|
| ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талмут]]'''
|
| ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]'''
|
| ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]'''
|
| ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]'''
| —
| ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]'''
| —
| ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]'''
| —
| ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]'''
| —
| ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]'''
| —
| ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]'''
| —
| ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарбут]]'''
|
| ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]'''
|
| ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]'''
|
| ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарвіл]]'''
|
| ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турвін]]'''
|
| ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торыгаўт]]'''
|
| ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]'''
|
| ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]'''
|
| ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]'''
| —
| ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]'''
| —
| ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]'''
| —
| ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]'''
| —
| ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]'''
| —
| ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыбарт]]'''
|
| ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto)
| ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтвал]]'''
|
| ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]'''
|
| ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]'''
|
| ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]'''
| [[Вілтаўт]]
| ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo
| ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]'''
| [[Вінтаўт]]
| ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino
| ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]'''
|
| ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]'''
|
| ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]'''
| [[Гінтаўт]]
| ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno
| ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігіл]]'''
|
| ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]'''
|
| ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]'''
|
| ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]'''
|
| ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]]
|
| ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]'''
|
| ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]]
|
| ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]'''
| —
| ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]'''
| —
| ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]'''
| —
| ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]'''
| —
| ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]'''
| —
| ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]'''
|
| ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo
| ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Трубіла]]'''
| —
| ''Trubilo'' <br> Trubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туба]]'''
| —
| ''Tubo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]'''
| —
| ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тола|Тола (Тула)]]'''
|
| ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дольвін]]'''
|
| ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]'''
|
| ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]'''
|
| ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тума|Тума (Дома)]]'''
| —
| ''Tumo'' (''Duomo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]'''
| —
| ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]'''
| —
| ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домін]]'''
| —
| ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]'''
| —
| ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]'''
|
| ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даматурт]]'''
|
| ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]'''
| —
| ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]'''
| —
| ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]'''
| —
| ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]'''
| —
| ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]'''
| —
| ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доман|Доман (Дотман)]]'''
|
| ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]'''
| —
| ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]'''
|
| ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]'''
|
| ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]'''
|
| ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уграт]]'''
|
| ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]'''
| —
| ''Ano'' (''Enno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]'''
| —
| ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]'''
| —
| ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яноўд]]'''
|
| ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]'''
|
| ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]'''
|
| ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]'''
|
| ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]'''
|
| ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Анар|Анар (Янар)]]'''
|
| ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Улеб]]'''
|
| ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]'''
|
| ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]'''
|
| ''Unger'' <br> Uno + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Унта]]'''
| —
| ''Unto'' (''Undo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]'''
| —
| ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]'''
|
| ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ур]]'''
| —
| ''Uro'' (''Uhr'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]'''
| —
| ''Urich'' <br> Uro + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урвік]]'''
|
| ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]'''
|
| ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]'''
|
| ''Urmann'' <br> Uro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]'''
| —
| ''Tilo'' (''Zill'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цілен]]'''
| —
| ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільвін]]'''
|
| ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]'''
|
| ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]]
|
| Twerda + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвермунт]]
|
| Twerda + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]'''
| —
| ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]'''
| —
| ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]'''
| —
| ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]'''
|
| ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]'''
|
| ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жадзьвін]]'''
|
| ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]'''
| —
| ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкель]]'''
| —
| ''Eichele'' <br> Eicho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгант]]'''
| —
| ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]'''
| —
| ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]'''
|
| ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]'''
|
| ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]'''
| [[Ботэй]]
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]'''
|
| ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]'''
|
| ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido
| ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]'''
|
| ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвінд|Эвінт]]'''
|
| ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]'''
|
| ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]'''
|
| ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгіл]]'''
|
| ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]'''
|
| ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]'''
|
| ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]'''
|
| ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]'''
|
| ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгот]]'''
|
| ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкар]]'''
|
| ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйруд]]'''
|
| ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo)
| ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]'''
|
| ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]'''
|
| ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймут]]'''
|
| ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]'''
|
| ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]'''
|
| ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]'''
|
| ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih)
| ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]'''
|
| ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйна]]'''
| —
| ''Eino'' (''Egino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнік]]'''
| —
| ''Einicke'' <br> Eino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]'''
| —
| ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]'''
| —
| ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтун]]'''
| —
| ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]'''
|
| ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]'''
|
| ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]'''
|
| ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтман]]'''
|
| ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]'''
|
| ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эльзман]]'''
|
| ''Elsmann'' <br> Elis + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алсмунт]]'''
|
| ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]'''
| —
| ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]'''
| —
| ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]'''
| —
| ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янтаўт]]'''
|
| ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Антавіт]]'''
|
| ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Андрат]]'''
|
| ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]'''
|
| ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]'''
| —
| ''Erman'' (''Ermen'')
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]'''
| —
| ''Eudila'' <br> Euda + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]'''
| —
| ''Jungo'' (''Junk'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]'''
|
| ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]'''
| —
| ''Jundt''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]'''
| —
| ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юсіла]]'''
| —
| ''Jusila'' <br> Joso + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]'''
| —
| ''Aevo'' (''Evo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явін|Явін (Авін)]]'''
| —
| ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўбут]]'''
|
| ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]'''
|
| ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]'''
|
| ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явід]]'''
|
| ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]'''
|
| ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]'''
|
| ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]'''
|
| ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]'''
|
| ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]'''
|
| ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўна]]'''
| —
| ''Auno'' (''Euni'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]'''
| —
| ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ама|Ама (Ям)]]'''
| —
| ''Amo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]'''
| —
| ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямаўт]]'''
|
| ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яман|Яман (Аман)]]'''
|
| ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]'''
|
| ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]'''
|
| ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]'''
|
| ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]'''
|
| ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]'''
| —
| ''Joto'' (''Juto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]'''
| —
| ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]'''
| —
| ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]'''
| —
| ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютша]]'''
| —
| ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch-
| —
|- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left"
| 1
| colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}}
|}
}}}}
== Славянскія імёны ==
Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>.
Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>.
Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}).
== Царкоўныя імёны ==
З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>.
Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>.
З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках.
== Балтыйскія імёны ==
Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}.
Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Нарманская тэорыя]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53.
* Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp.
* Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s.
* Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578.
* Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S.
* Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S.
* Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S.
* Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}.
* Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80.
* Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}}
* Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S.
* Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}.
* Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}.
* Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p.
* Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S.
* Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S.
* Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S.
* Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S.
* Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S.
* Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367.
* Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102.
* Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S.
* Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}.
* Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S.
* Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S.
* Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S.
* Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p.
* Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}.
* Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p.
* Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p.
* Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p.
* Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}.
* [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480.
* Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}.
* Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}.
* Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s.
* Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}.
* [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914.
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929).
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}.
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}.
* Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106.
* Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}.
* Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp.
* Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}.
* Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016.
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names]
[[Катэгорыя:Беларусы]]
[[Катэгорыя:Славяне]]
[[Катэгорыя:Балты]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]]
h8gbr7xszpdlbpdu5qhkgxk3dxuq7vt
2694255
2694219
2026-10-01T19:28:22Z
~2026-53031-55
100443
/* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */
2694255
wikitext
text/x-wiki
'''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]].
== Германскія імёны ==
=== Паходжаньне ===
[[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]]
Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]].
[[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]]
На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>.
Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>.
Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref>
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}.
Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>.
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>.
Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>.
У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}.
Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>.
Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>:
* Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>)
* Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}}
Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>.
Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>.
=== Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі ===
{{Аўтанумарацыя табліцы | {{
{| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;"
|- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center"
! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}}
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}}
| —
| ''Abo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}}
| —
| ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абель|Абель (Абіль)]]'''
| —
| ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]'''
|
| ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}}
|
| ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абрат]]'''
|
| ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]'''
| —
| ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]'''
| —
| ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]'''
| —
| ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]'''
| —
| ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якбут]]'''
|
| ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]'''
|
| ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]'''
|
| ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]'''
|
| ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]'''
|
| ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]'''
|
| ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]'''
|
| ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]'''
|
| ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]]
|
| ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]'''
|
| ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]'''
|
| ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]'''
|
| ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]'''
| —
| ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]'''
| —
| ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]'''
| —
| ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]'''
| —
| ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]'''
|
| ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]'''
|
| ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвін]]'''
|
| ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвіс]]'''
|
| ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]'''
|
| ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]'''
|
| ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]'''
|
| ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]'''
|
| ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альмін]]'''
|
| ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яльмуд]]'''
|
| ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]'''
|
| ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]'''
| —
| ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]'''
| —
| ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]'''
| —
| ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аўтаўт]]'''
|
| ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]'''
|
| ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]'''
| —
| ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]'''
| —
| ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]'''
| —
| ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгіш]]'''
| —
| ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]'''
| [[Мінялк]]
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann
| Minno + Helgi (Alko)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]'''
|
| ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]'''
| —
| ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]'''
| —
| ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]'''
| —
| ''Arila'' <br> Aro + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]'''
| —
| ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]'''
| —
| ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]'''
|
| ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]'''
|
| ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]'''
|
| ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]'''
|
| ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]'''
|
| ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]'''
|
| ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]'''
|
| ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]'''
|
| ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]'''
|
| ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]'''
| —
| ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]'''
|
| ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]'''
|
| ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Арбш]]'''
| —
| ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярг]]'''
| —
| ''Argo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]'''
| —
| ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]'''
| —
| ''Asco'' (''Asc'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]'''
| —
| ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]'''
|
| ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]'''
|
| ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]'''
|
| ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]'''
|
| ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]'''
|
| ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]'''
| —
| ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]'''
| —
| ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]'''
| —
| ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]'''
|
| ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясвад]]'''
|
| ''Asuad'' <br> Asi + Wado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]'''
|
| ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]'''
|
| ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]'''
|
| ''Aswill'' <br> Asi + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвільт]]'''
|
| ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азгайла]]'''
|
| ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]'''
|
| ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгірд]]'''
|
| ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]'''
|
| ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]'''
|
| ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]'''
|
| ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]'''
|
| ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]'''
|
| ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]'''
| —
| ''Ast'' (''Osta'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]'''
| —
| ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]'''
| —
| ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]'''
|
| ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo
| ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]'''
|
| ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астрат]]'''
|
| ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]'''
| —
| ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]'''
| —
| ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]'''
| —
| ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]'''
| —
| ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батаўт]]'''
|
| ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]'''
|
| ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo
| ''Willibad'' <br> Wilo + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батвін]]'''
|
| ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino
| ''Winibad'' <br> Wino + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]'''
|
| ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari)
| ''Heribad'' <br> Heri + Bado
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]'''
| —
| ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]'''
| —
| ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]'''
| —
| ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]'''
| —
| ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]'''
| —
| ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]'''
| —
| ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальдвін]]'''
|
| ''Baldwin'' <br> Bald + Wino
| ''Winibald'' <br> Wino + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдаг]]'''
|
| ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago
| ''Dacbold'' <br> Dago + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]'''
|
| ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri
| ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]'''
|
| ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart)
| ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]'''
|
| ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Баўдамір]]'''
|
| ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]'''
| [[Рыбалт]]
| ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]'''
|
| ''Baldrim'' <br> Bald + Rim
| ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]'''
|
| ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]'''
|
| ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]'''
| —
| ''Baro'' (''Paro'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]'''
| —
| ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]'''
| —
| ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]'''
| —
| ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]'''
|
| ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido
| ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвік]]'''
|
| ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]'''
| [[Вінбор]]
| ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino
| ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвойн]]'''
|
| ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]'''
|
| ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барконт]]'''
|
| ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund)
| ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барман|Барман (Парман)]]'''
|
| ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барда|Барда (Барта)]]'''
| —
| ''Bardo'' (''Barto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]'''
| —
| ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]'''
| —
| ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]'''
|
| ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut)
| ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]'''
| —
| ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]'''
| —
| ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]'''
| —
| ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]'''
| —
| ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінгель]]'''
|
| ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бенат]]'''
|
| ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінэрт]]'''
|
| ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бімунт]]'''
|
| ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]'''
| —
| ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]'''
| —
| ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]'''
| —
| ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]'''
| —
| ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]'''
| —
| ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыбольд]]'''
|
| ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]'''
|
| ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald
| ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]'''
|
| ''Berwid'' <br> Bero + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]'''
|
| ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]'''
|
| ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]'''
|
| ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]'''
|
| ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]'''
|
| ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]'''
|
| ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ператрут]]'''
|
| ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]'''
| —
| ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]'''
| —
| ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]'''
| —
| ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]'''
| —
| ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]'''
|
| ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt
| ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]'''
|
| ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari)
| ''Erbern'' <br> Heri + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]'''
|
| ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt
| ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]'''
|
| ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]'''
| —
| ''Bert'' (''Perht'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртыка]]'''
| —
| ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]'''
| —
| ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртун]]'''
| —
| ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]'''
| —
| ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]'''
|
| ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut)
| ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біе (імя)|Біе]]'''
| —
| ''Bie'' (''Biho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]'''
|
| ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]'''
|
| ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]'''
| —
| ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]'''
| —
| ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білін]]'''
| —
| ''Bilin'' <br> Bilo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]'''
|
| ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]'''
|
| ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]'''
|
| ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]'''
|
| ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]'''
|
| ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]'''
| —
| ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]'''
| —
| ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]'''
| —
| ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]'''
| —
| ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]'''
|
| ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]'''
|
| ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]'''
| —
| ''Bruno'' (''Прун'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Брунейка]]'''
| —
| ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]'''
| —
| ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]'''
| —
| ''Bodo'' (''Budo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]'''
| —
| ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]'''
| —
| ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]'''
| —
| ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]'''
| —
| ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]'''
|
| ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido
| ''Widbod'' <br> Wid + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]'''
|
| ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]'''
|
| ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno
| ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]'''
| [[Гедбуд]]
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]'''
|
| ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari)
| ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]'''
|
| ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih)
| ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]'''
| —
| ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]'''
| —
| ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]'''
| —
| ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]'''
| —
| ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]'''
| —
| ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]'''
| [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]]
| ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
| ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]'''
| [[Відбут]]
| ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido
| ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]'''
|
| ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito
| ''Witbot'' <br> Wito + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]'''
| [[Вільбут]]
| ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]'''
|
| ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino
| ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгель]]'''
| [[Галбута]]
| ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
| ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгер]]'''
| [[Гербут]]
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
| ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]'''
| [[Гарбут]]
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
| ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]'''
|
| ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутман]]'''
|
| ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]'''
| [[Мінбут]]
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
| ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]'''
| [[Нарбут (імя)|Нарбут]]
| ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
| ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]'''
|
| ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]'''
|
| ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick
| ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]'''
| [[Рымбут]]
| ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботэй]]'''
| [[Эйбут]]
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]'''
| —
| ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]'''
| —
| ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бой (імя)|Буй]]'''
| —
| ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]'''
| —
| ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]'''
|
| ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Боер|Боер (Бэер)]]'''
|
| ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бумонт]]'''
|
| ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]'''
| —
| ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]'''
|
| ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]'''
|
| ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бранта]]'''
| —
| ''Branto'' (''Brando'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]'''
| —
| ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]'''
| —
| ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]'''
|
| ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бурэйка]]'''
| —
| ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]'''
| —
| ''Burga''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]'''
|
| ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo)
| ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]'''
| —
| ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]'''
| —
| ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]'''
| —
| ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]'''
|
| ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]'''
|
| ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]'''
| —
| ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]'''
| —
| ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]'''
| —
| ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]'''
| —
| ''Buosin'' <br> Boos + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]'''
|
| ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]'''
|
| ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]'''
| —
| ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]'''
| —
| ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]'''
| —
| ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]'''
| —
| ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдаўт]]'''
|
| ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]'''
|
| ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]'''
|
| ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]'''
|
| ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валь]]'''
| —
| ''Wal'' (''Walo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]'''
| —
| ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валіла]]'''
| —
| ''Walilo'' <br> Wal + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валін (імя)|Валін]]'''
| —
| ''Walin'' <br> Wal + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валант|Валант (Валянт)]]'''
| —
| ''Waland'' <br> Wal + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валат]]'''
| —
| ''Wallath'' <br> Wal + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вальгун]]'''
|
| ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]'''
| —
| ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]'''
| —
| ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]'''
| —
| ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]'''
| —
| ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto)
| ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Волдат]]'''
| [[Ятаўт]]
| ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had)
| ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]'''
|
| ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari)
| ''Erivald'' <br> Heri + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]'''
|
| ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro)
| ''Meruald'' <br> Mero + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]'''
| [[Монтаўт]]
| ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt)
| ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]'''
| —
| ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варна (імя)|Варна]]'''
| —
| ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варнела]]'''
| —
| ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вярнат]]'''
|
| ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]'''
| —
| ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]'''
|
| ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]'''
|
| ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгір]]'''
|
| ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгерд]]'''
|
| ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]'''
|
| ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]'''
|
| ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]'''
|
| ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]'''
| —
| ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]'''
| —
| ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]'''
| —
| ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]'''
| —
| ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]'''
| —
| ''Vivilo'' <br> Vivo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]'''
| —
| ''Wigo'' (''Wic'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]'''
| —
| ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]'''
| —
| ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікша]]'''
| —
| ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]'''
| [[Гельвіх]]
| ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo)
| ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]'''
|
| ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]'''
|
| ''Wigent'' <br> Wigo + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]'''
|
| ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund)
| ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]'''
|
| ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari)
| ''Ervig'' <br> Heri + Wigo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]'''
| [[Мандывік]]
| ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікерат]]'''
|
| ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato)
| ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]'''
| —
| ''Wido'' (''Wid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]'''
| —
| ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]'''
| —
| ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]'''
| —
| ''Widin'' <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]'''
| —
| ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відут|Відут (Відута)]]'''
| —
| ''Widut'' <br> Wido + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]'''
| [[Бутвід]]
| ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto)
| ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відаўт]]'''
|
| ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігайла]]'''
| [[Гальвід]]
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]'''
| [[Гервід]]
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro)
| ''Gerwid'' <br> Gero + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]'''
| [[Гірдзівід]]
| ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo)
| ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]'''
| [[Гінвід]]
| ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]'''
|
| ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri
| ''Ervid'' <br> Heri + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]'''
| [[Артавід]]
| ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart)
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]'''
|
| ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзіман]]'''
| [[Манівід]]
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
| ''Manvidus'' <br> Mann + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]'''
| [[Мінвід]]
| ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno)
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]'''
| [[Мантывід (імя)|Мантывід]]
| ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt)
| ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віт|Віт (Віта)]]'''
| —
| ''Wito'' (''Witt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]'''
| —
| ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]'''
| —
| ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]'''
| —
| ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]'''
|
| ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut)
| ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітвін]]'''
|
| ''Witwin'' <br> Wito + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]'''
|
| ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]'''
|
| ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari)
| ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]'''
|
| ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]'''
|
| ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітмонт]]'''
|
| ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE " align="left"
| 1
| '''[[Віцэр]]'''
|
| ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вела]]'''
| —
| ''Welo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]'''
| —
| ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]'''
| —
| ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]'''
| —
| ''Welut'' <br> Welo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]'''
|
| ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велерат]]'''
|
| ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віла|Віла (Віль)]]'''
| —
| ''Wilo'' (''Wili'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]'''
| —
| ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілян]]'''
| —
| ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]'''
| —
| ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]'''
| —
| ''Wilun'' <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілянт]]'''
| —
| ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]'''
| —
| ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільбут]]'''
| [[Бутвіл]]
| ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto)
| ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]'''
|
| ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]'''
|
| ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]'''
| [[Гердвіл]]
| ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
| ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]'''
| [[Гедзівіл]]
| ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo)
| ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]'''
| [[Гудвіл]]
| ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
| ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]'''
|
| ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]'''
|
| ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]'''
| [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]]
| ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]'''
| [[Манвіл]]
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]'''
| [[Монтвіл]]
| ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt)
| ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]'''
| [[Ятвіл]]
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi)
| ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]'''
| —
| ''Wilto'' (''Wildo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]'''
| —
| ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]'''
| —
| ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]'''
| [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]]
| ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
| ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віна (імя)|Віна]]'''
| —
| ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]'''
| —
| ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]'''
| —
| ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]'''
| —
| ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]'''
| [[Борвін|Борвін (Барвін)]]
| ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero
| ''Barwin'' <br> Baro + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]'''
|
| ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud
| ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]'''
| [[Гервін]]
| ''Winger'' <br> Wino + Gero
| ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгіль]]'''
| [[Гільвін]]
| ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгольт]]'''
|
| ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo
| ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]'''
|
| ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari)
| ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінарт]]'''
| [[Эртвін]]
| ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart)
| ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінмот]]'''
|
| ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda)
| ''Motwin'' <br> Mot + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінстаўт]]'''
|
| ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]'''
| —
| ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]'''
| —
| ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]'''
| —
| ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтаўт]]'''
| [[Таўтвін]]
| ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut)
| ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]'''
|
| ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri
| ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]'''
|
| ''Wero'' (''Varo'')
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]'''
|
| ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]'''
|
| ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірбольт]]'''
|
| ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]'''
|
| ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргаўд]]'''
|
| ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]'''
|
| ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варгіра]]'''
|
| ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргірд]]'''
|
| ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]'''
|
| ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]'''
|
| ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund)
| ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]'''
|
| ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]'''
| —
| ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]'''
| —
| ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Вірсімунд]]
|
| Werzo (Wirs) + Mund
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]'''
| —
| ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]'''
| —
| ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]'''
| —
| ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]'''
| —
| ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]'''
| —
| ''Wisun'' <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]'''
| —
| ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]'''
|
| ''Wisbar'' <br> Wis + Baro
| ''Barwis'' <br> Baro + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]'''
|
| ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo
| ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]'''
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido
| ''Widuis'' <br> Wido + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]'''
|
| ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]'''
|
| ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo
| ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]'''
|
| ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo
| ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]'''
|
| ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero)
| ''Gervisa'' <br> Gero + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]'''
|
| ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]'''
| [[Гінівойша]]
| ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]'''
|
| ''Wisgand'' <br> Wis + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]'''
|
| ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]'''
|
| ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado)
| ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]'''
|
| ''Wisman'' <br> Wis + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьміл]]'''
|
| ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]'''
|
| ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]'''
|
| ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]'''
|
| ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]'''
| —
| ''West'' (''Viste'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]'''
| —
| ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]'''
| —
| ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]'''
|
| ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]'''
|
| ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войша]]'''
| —
| ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]'''
| —
| ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br>
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]'''
| —
| ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]'''
| —
| ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]]
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]'''
|
| ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайсар]]'''
|
| ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]'''
|
| ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]'''
|
| ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]'''
| [[Нарывойша]]
| ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro
| ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]]
|
| Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo)
| ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]'''
|
| ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Война]]'''
| —
| ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]'''
| —
| ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]'''
| —
| ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]'''
| —
| ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]'''
|
| ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]'''
|
| ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]'''
|
| ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вольман]]'''
|
| ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавейка]]'''
| —
| ''Gauke'' <br> Gawo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]'''
| —
| ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]'''
| —
| ''Gawin'' <br> Gawo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўвід]]'''
|
| ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido
| ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]'''
|
| ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]'''
| —
| ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]'''
| —
| ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]'''
| —
| ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]'''
| —
| ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]'''
| [[Бутгель]]
| ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
| ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]'''
|
| ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвід]]'''
| [[Відзігайла]]
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]'''
|
| ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвірд]]'''
|
| ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]'''
| [[Вігайла (імя)|Вігайла]]
| ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo
| ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]'''
|
| ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin
| ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]'''
| [[Гудзігал]]
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
| ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галінт]]'''
|
| ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]'''
| [[Мангайла]]
| ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann
| ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]'''
| [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]]
| ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno
| ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]'''
| [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]]
| ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
| ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гала (імя)|Гала]]'''
| —
| ''Halo'' (''Helli'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галека]]'''
| —
| ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галень|Галень (Гален)]]'''
| —
| ''Hallen'' <br> Halo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]'''
|
| ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]'''
|
| ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гальмонт]]'''
|
| ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]'''
| —
| ''Hanus'' (''Johannes'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]'''
| —
| ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]'''
| —
| ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]'''
| —
| ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]'''
| —
| ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]'''
| —
| ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]'''
|
| ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart)
| ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]'''
|
| ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut)
| ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]'''
|
| ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari)
| ''Herigast'' <br> Heri + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]'''
|
| ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]'''
|
| ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut)
| ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]'''
| —
| ''Gaudo'' (''Gauto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]'''
| —
| ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]'''
| —
| ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]'''
| —
| ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]'''
| —
| ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтоўт]]'''
|
| ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt)
| ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтвід]]'''
|
| ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido
| ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гоўдвік]]'''
|
| ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic)
| ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]'''
|
| ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri
| ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]'''
|
| ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]'''
|
| ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick
| ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]'''
| [[Рымгальд]]
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]'''
|
| ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus)
| ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]'''
| —
| ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]'''
| —
| ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]'''
| —
| ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]'''
| —
| ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]'''
| [[Будзікід (імя)|Будзікід]]
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]'''
|
| ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt)
| ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]'''
|
| ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut)
| ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]'''
|
| ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito)
| ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]'''
| [[Вільгет]]
| ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo
| ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедвін]]'''
|
| ''Gedovin'' <br> Geda + Wino
| ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]'''
|
| ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]'''
|
| ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]]
|
| ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]'''
|
| ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]'''
|
| ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]'''
|
| ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno
| ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]'''
|
| ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]'''
|
| ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]'''
| —
| ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]'''
| —
| ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]'''
| —
| ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]'''
| —
| ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]'''
| [[Волдат]]
| ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
| ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]'''
|
| ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]'''
|
| ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo
| ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]'''
| [[Вілят]]
| ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгаўд]]'''
|
| ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo
| ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгін]]'''
| [[Гінят]]
| ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]'''
|
| ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]'''
|
| ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]'''
|
| ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]'''
|
| ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]'''
|
| ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]'''
|
| ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]'''
|
| ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атрант]]'''
|
| ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейман]]'''
|
| ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]'''
|
| ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генрых|Генрык]]'''
|
| ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]'''
|
| ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]'''
| —
| ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]'''
| —
| ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]'''
| —
| ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]'''
|
| ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]'''
|
| ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэман]]'''
|
| ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]'''
| —
| ''Heido'' (''Haido'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]'''
| —
| ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвід]]'''
|
| ''Heidvid'' <br> Heido + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]'''
|
| ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]'''
|
| ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]'''
|
| ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick
| ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]'''
| —
| ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]'''
| —
| ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]'''
| —
| ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]'''
|
| ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert
| ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]'''
|
| ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гішвід]]'''
|
| ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido
| ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]'''
|
| ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann
| ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]'''
|
| ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt)
| ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гес]]'''
| —
| ''Haso'' (''Hesa'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьмір]]'''
|
| ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]'''
| —
| ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]'''
|
| ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt)
| ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ільць]]'''
| —
| ''Hilto'' (''Ildia'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]'''
| —
| ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]'''
|
| ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto)
| ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілгут]]'''
|
| ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta)
| ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільтэр]]'''
|
| ''Hilder'' <br> Hilto + Heri
| ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]'''
|
| ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann
| ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіка]]'''
| —
| ''Hico'' (''Hiko'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гікель]]'''
| —
| ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]'''
| —
| ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]'''
| —
| ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]'''
| —
| ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]'''
| —
| ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]'''
| —
| ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]'''
| [[Таўцігін]]
| ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
| ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]'''
|
| ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari)
| ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]'''
|
| ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]'''
|
| ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]'''
| —
| ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]'''
| —
| ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]'''
| —
| ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герын|Герын (Гірын)]]'''
| —
| ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]'''
| —
| ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]'''
| —
| ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]'''
| —
| ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]'''
| [[Бутгер]]
| ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto)
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервала]]'''
|
| ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo)
| ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]'''
|
| ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt)
| ''Waldger'' <br> Waldo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]'''
| [[Відугер]]
| ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]'''
|
| ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic)
| ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]'''
|
| ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo
| ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]'''
| [[Вінгер]]
| ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino
| ''Winger'' <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервойна]]'''
|
| ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona)
| ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гергард|Гіргарт]]'''
|
| ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart)
| ''Hartger'' <br> Hardt + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]'''
|
| ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto
| ''Hatger'' <br> Hatho + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герод|Герод (Гірод)]]'''
| [[Гродгар (імя)|Рутгер]]
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho
| ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]'''
|
| ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]'''
|
| ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund)
| ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]'''
|
| ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann
| ''Manger'' <br> Gero + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]'''
| [[Мінгер]]
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
| ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]'''
|
| ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]'''
| [[Стангір]]
| ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
| ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]'''
|
| ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]'''
|
| ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo
| ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]'''
| —
| ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гірык]]'''
| —
| ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]'''
| —
| ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]'''
| —
| ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]'''
| —
| ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]'''
| [[Бутар]]
| ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гербэрт]]'''
|
| ''Herbert'' <br> Heri + Bert
| ''Berther'' <br> Bert + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ірвіл]]'''
|
| ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo
| ''Wileri'' <br> Wilo + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]'''
| [[Манар]]
| ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]'''
|
| ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]'''
|
| ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt)
| ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ерандзь]]'''
| [[Рандар]]
| ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd-
| ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]'''
| —
| ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]'''
| —
| ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]'''
| —
| ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]'''
| —
| ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]'''
| —
| ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]'''
| —
| ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]'''
|
| ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt)
| ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]'''
|
| ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido
| ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]'''
| [[Вільгерд]]
| ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo
| ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]'''
|
| ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona)
| ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]'''
| [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]]
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
| ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]'''
| —
| ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]'''
| —
| ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]'''
| —
| ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артавід]]'''
| [[Відарт]]
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
| ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]'''
|
| ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo
| ''Willard'' <br> Wilo + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эртвін]]'''
| [[Вінарт]]
| ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino
| ''Winhart'' <br> Wino + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]'''
|
| ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann
| ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]'''
| —
| ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]'''
| —
| ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]'''
| —
| ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]'''
| —
| ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]'''
|
| ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]'''
|
| ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіў]]'''
| —
| ''Givo'' (''Gevo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівейка]]'''
| —
| ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]'''
| —
| ''Givin'' <br> Givo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]'''
|
| ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]'''
|
| ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]'''
| —
| ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]'''
| —
| ''Gilleke'' <br> Gilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]'''
| —
| ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кілбар]]'''
|
| ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]'''
|
| ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гільвін]]'''
| [[Вінгіль]]
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
| ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]'''
|
| ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]'''
|
| ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]'''
| —
| ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]'''
| —
| ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]'''
| —
| ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генут|Генут (Генюта)]]'''
| —
| ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]'''
| —
| ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]'''
|
| ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]'''
|
| ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]'''
|
| ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]'''
|
| ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt)
| ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гімольт]]'''
|
| ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвід]]'''
| [[Відзігін]]
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
| ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]'''
| [[Вількін]]
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
| ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]'''
|
| ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino
| ''Winneken'' <br> Wino + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]'''
|
| ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гінівойша]]
| [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]]
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
| ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]'''
| [[Ядгін]]
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto)
| ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]'''
|
| ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri
| ''Herekin'' <br> Heri + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]'''
|
| ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart)
| ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]'''
| —
| ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]'''
|
| ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]'''
|
| ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]'''
|
| ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]'''
|
| ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]'''
|
| ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]'''
|
| ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гога|Гога (Гок)]]'''
| —
| ''Gogo'' (''Goki'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]'''
| —
| ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]'''
| —
| ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]'''
| —
| ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]'''
| —
| ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родэлін]]'''
| —
| ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]'''
| —
| ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]'''
| —
| ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]'''
|
| ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut)
| ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]'''
|
| ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]'''
|
| ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]'''
| [[Герод]]
| ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero)
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]'''
|
| ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]'''
|
| ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]'''
|
| ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus''
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]'''
| —
| ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]'''
| —
| ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]'''
| —
| ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]'''
| —
| ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]'''
| —
| ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]'''
|
| ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut)
| ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Годвайн]]'''
|
| ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona)
| ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]'''
| [[Вільгод]]
| ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo
| ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]'''
|
| ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino
| ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігал]]'''
| [[Гелігуд]]
| ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутгер]]'''
|
| ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]'''
|
| ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]'''
|
| ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]'''
|
| ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari)
| ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]'''
|
| ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut)
| ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Глеб]]'''
|
| ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]'''
|
| ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]'''
| [[Мангуд]]
| ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann
| ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]'''
| [[Мінгуд]]
| ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno)
| ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудмунд|Готмант]]'''
|
| ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Косман|Косман (Кошман)]]'''
|
| ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гошмант]]'''
|
| ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]'''
| —
| ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]'''
| —
| ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]'''
| —
| ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]'''
| —
| ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контун]]'''
| —
| ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]'''
| —
| ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]'''
|
| ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut)
| ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандбут]]'''
|
| ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контвід]]'''
|
| ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido
| ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантыгерд]]'''
|
| ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]'''
|
| ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari)
| ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]'''
|
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гумонт]]'''
|
| ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]'''
|
| ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato)
| ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]'''
| [[Рыконт]]
| ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрым]]'''
| [[Рымконт]]
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрыт]]'''
|
| ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido
| ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундыслаў]]'''
|
| ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабейка]]'''
| —
| ''Dabicho'' <br> Dabo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]'''
| —
| ''Dabila'' <br> Dabo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дань|Дань (Дан)]]'''
| —
| ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]'''
| —
| ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]'''
| —
| ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]'''
|
| ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]'''
|
| ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнарт]]'''
|
| ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Данкель]]'''
| —
| ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]'''
| —
| ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]'''
| —
| ''Daugo'' (''Davo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]'''
| —
| ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]'''
| —
| ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]'''
|
| ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]'''
|
| ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]'''
|
| ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]'''
|
| ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]'''
|
| ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давін]]'''
|
| ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]'''
|
| ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]'''
|
| ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]'''
|
| ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]'''
|
| ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]'''
|
| ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]'''
|
| ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]'''
|
| ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]'''
|
| ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]'''
|
| ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]'''
| [[Міндоўг (імя)|Міндаў]]
| ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
| ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]'''
|
| ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]'''
|
| ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]]
|
| ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]'''
|
| ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]'''
| —
| ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]'''
| —
| ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]'''
| —
| ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайль]]'''
| —
| ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]'''
| —
| ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакварда]]'''
|
| ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]'''
|
| ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]'''
|
| ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэйна]]'''
| —
| ''Deina'' (''Dagena'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]'''
|
| ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]'''
| —
| ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]'''
| —
| ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]'''
| —
| ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]'''
| —
| ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]]
|
| ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]'''
|
| ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]'''
| —
| ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]'''
| —
| ''Diericke'' <br> Diehr + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]'''
| —
| ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]'''
| —
| ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]'''
| —
| ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]'''
|
| ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырольдзь]]'''
|
| ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]'''
|
| ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]'''
|
| ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]'''
|
| ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]'''
|
| ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]'''
|
| ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырмот]]'''
|
| ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірсун]]'''
|
| ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дуніла]]'''
| —
| ''Dunila'' <br> Duno + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дывіла]]'''
| —
| ''Divilo'' <br> Deiwe + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Іва]]'''
| —
| ''Ivo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ібут]]'''
|
| ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Івар]]'''
|
| ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ідзель]]'''
| —
| ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інга|Інка]]'''
| —
| ''Ingo'' (''Incho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгіль]]'''
| —
| ''Ingilo'' <br> Ingo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]'''
|
| ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ігар]]'''
|
| ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]'''
|
| ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]'''
| —
| ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]'''
|
| ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісавін]]'''
|
| ''Isovin'' <br> Iso + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісад]]'''
|
| ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]'''
|
| ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]'''
|
| ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]'''
|
| ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]'''
|
| ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кагель]]'''
| —
| ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]'''
| —
| ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]'''
| —
| ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]'''
| —
| ''Cazilo'' <br> Cazo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]'''
|
| ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]'''
| —
| ''Caro'' (''Kárr'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]'''
| —
| ''Kareke'' <br> Caro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]'''
| —
| ''Karila'' <br> Caro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]'''
|
| ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]'''
|
| ''Caruin'' <br> Caro + Wino
| ''Vinicar'' <br> Wino + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]'''
|
| ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]'''
|
| ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]'''
|
| ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann
| ''Manakari'' <br> Mann + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кармін (імя)|Кармін]]'''
|
| ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]'''
|
| ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыят (імя)|Карыят]]'''
|
| ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi)
| ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]'''
| —
| ''Carolus'' (''Carellus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінда]]'''
| —
| ''Kindo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]'''
| —
| ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Кінцібут]]
|
| Kindo + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінцівіл]]'''
|
| ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo
| ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кіндэр]]'''
|
| ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]'''
| —
| ''Klaus'' (''Nikolaus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]'''
|
| ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кома (імя)|Кома]]'''
| —
| ''Como'' (''Gumo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]'''
| —
| ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]'''
|
| ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]'''
| —
| ''Cono'' (''Cuno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]'''
| —
| ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]'''
| —
| ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]'''
| —
| ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конвід]]'''
|
| ''Conwith'' <br> Cono + Wido
| ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]'''
|
| ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]'''
|
| ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Конгенд]]
|
| Cono + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]'''
|
| ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]'''
|
| ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]'''
|
| ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конер]]'''
|
| ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]'''
|
| ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]'''
|
| ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кондрут]]'''
|
| ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]'''
| —
| ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k-
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]'''
|
| ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]'''
|
| ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]'''
|
| ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Легарт]]'''
|
| ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лідэла]]'''
| —
| ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Летаўт]]'''
|
| ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ліба]]'''
| —
| ''Libo'' <br> ''Lubo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]'''
| —
| ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібель]]'''
| —
| ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібельт]]'''
|
| ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэр]]'''
|
| ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]'''
| —
| ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]'''
| —
| ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзін]]'''
| —
| ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]'''
| —
| ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]'''
| —
| ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лобарт]]'''
|
| ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодальд]]'''
|
| ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]'''
|
| ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]'''
|
| ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]'''
|
| ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Люб|Люб (Люба)]]'''
| —
| ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]'''
| —
| ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любель (імя)|Любель]]'''
| —
| ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любень|Любень]]'''
| —
| ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любш]]'''
| —
| ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]'''
|
| ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari)
| ''Erliub'' <br> Heri + Lubo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]'''
|
| ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto)
| ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лют|Лют (Люд)]]'''
| —
| ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]'''
| —
| ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людан]]'''
| —
| ''Liudan'' <br> Liudo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]'''
| —
| ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]'''
|
| ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino
| ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]'''
|
| ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютгарда|Людгарда]]'''
|
| ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]'''
|
| ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari)
| ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людкен]]'''
|
| ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людміна]]'''
|
| ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]'''
|
| ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]'''
| —
| ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]'''
| —
| ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]'''
|
| ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]'''
|
| ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгмін]]'''
|
| ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]'''
| —
| ''Lando'' (''Lanto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянтэла]]'''
| —
| ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]'''
| —
| ''Landina'' <br> Lando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]'''
|
| ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert
| ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мага]]'''
| —
| ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магейка]]'''
| —
| ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]'''
| —
| ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]'''
| —
| ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магін|Магін (Мегін)]]'''
| —
| ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магун]]'''
| —
| ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]'''
|
| ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магер]]'''
|
| ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Максьвіта]]'''
|
| ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]'''
| —
| ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]'''
| —
| ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]'''
| —
| ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]'''
| —
| ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазен]]'''
| —
| ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]'''
| —
| ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]'''
|
| ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]]
|
| Mazo + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мала]]'''
| —
| ''Malo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]'''
| —
| ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]'''
|
| ''Malwida'' <br> Malo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малгуд]]'''
|
| ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]'''
| —
| ''Mamecho'' <br> Mamo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]'''
| —
| ''Mamila'' <br> Mamo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ман|Ман (Мань)]]'''
| —
| ''Mann'' (''Manno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]'''
| —
| ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]'''
| —
| ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]'''
| [[Відзіман]]
| ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]'''
| [[Віліман]]
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівін]]'''
|
| ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann
| ''Winiman'' <br> Mann + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]'''
| [[Гайліман]]
| ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo)
| ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]'''
|
| ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo)
| ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]'''
|
| ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]'''
| [[Гудман]]
| ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo)
| ''Guotman'' <br> Gudo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манар]]'''
| [[Герман (імя)|Герман]]
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
| ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манят|Манят (Манат)]]'''
|
| ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi)
| ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]'''
|
| ''Manstald'' <br> Mann + Stalto
| ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]'''
|
| ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro
| ''Tormann'' <br> Torro + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]'''
| —
| ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркальд]]'''
|
| ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo
| ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргер]]'''
|
| ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]'''
| —
| ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]'''
| —
| ''Martilo'' <br> Marti + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]'''
|
| ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]'''
| —
| ''Masto''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]'''
| —
| ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцін]]'''
| —
| ''Mastin'' <br> Masto + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]'''
|
| ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]'''
|
| ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]'''
| —
| ''Matto'' (''Mado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]'''
| —
| ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]'''
| —
| ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]'''
| —
| ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]'''
|
| ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медвін]]'''
|
| ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матар]]'''
|
| ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari)
| ''Herimat''<br> Heri + Matto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]'''
|
| ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]'''
|
| ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Магон]]'''
| —
| ''Magonus'' (''Maganus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]'''
| —
| ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]'''
| —
| ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мейнуш]]'''
| —
| ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]'''
|
| ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]'''
|
| ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]'''
| —
| ''Milo'' (''Melus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]'''
| —
| ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]'''
| —
| ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]'''
|
| ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]'''
|
| ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілар]]'''
|
| ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]'''
|
| ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]'''
|
| ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]'''
|
| ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]'''
|
| ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]'''
|
| ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]'''
| —
| ''Minno'' (''Menno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]'''
| —
| ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]'''
| —
| ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]
| [[Альгмін]]
| Minno + Helgi (Alko)
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінбут]]'''
| [[Бутмін]]
| ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto)
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]'''
|
| ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]'''
| [[Відзімін (імя)|Відзімін]]
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido
| ''Widmin'' <br> Wido + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]'''
| [[Гайлімін]]
| ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo)
| ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгіла]]'''
|
| ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo
| ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгер]]'''
| [[Гермін]]
| ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгірд]]'''
|
| ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]'''
|
| ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]'''
|
| ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]'''
| [[Гудымін]]
| ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
| ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]'''
|
| ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]'''
|
| ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]'''
| [[Даўмен]]
| ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago
| ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінконт]]'''
| [[Кантмін]]
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth)
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]]
| [[Мантымін]]
| Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]'''
|
| ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]'''
| —
| ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]'''
| —
| ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]'''
|
| ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]'''
|
| ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]'''
|
| ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]'''
| —
| ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]'''
| —
| ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]'''
| —
| ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]'''
| —
| ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]'''
| —
| ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Марбут]]'''
|
| ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto)
| ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]'''
|
| ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino
| ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]'''
|
| ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo)
| ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркунт]]'''
|
| ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth)
| ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]'''
|
| ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]'''
| —
| ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]'''
| —
| ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]'''
| —
| ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]'''
| —
| ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мутаўт]]'''
|
| ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut)
| ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]'''
|
| ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo
| ''Willimot'' <br> Wilo + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]'''
|
| ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari)
| ''Herimot'' <br> Heri + Mot
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]'''
| —
| ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]'''
| —
| ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]'''
| —
| ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]'''
| —
| ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]'''
| —
| ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]'''
| —
| ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]'''
| [[Валімонт]]
| ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut)
| ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандывік]]'''
| [[Вігмант]]
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
| ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]'''
| [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]]
| ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido
| ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]'''
| [[Вілімонт]]
| ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo
| ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывін]]'''
|
| ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino
| ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]'''
| [[Галімонт]]
| ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
| ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]'''
| [[Гірдзімонт]]
| ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]'''
|
| ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari)
| ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтарт]]'''
|
| ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart)
| ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Мантымін]]
| [[Мінімонт]]
| Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann
| Minno + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]'''
|
| ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick
| ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]'''
| [[Рымант]]
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
| ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нейка]]'''
| —
| ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]'''
|
| ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]'''
|
| ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нань]]'''
| —
| ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наніка]]'''
| —
| ''Nannicha'' <br> Nanno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]'''
|
| ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наць]]'''
| —
| ''Nath'' (''Nato'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]'''
|
| ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])'''
| —
| ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ніціла]]'''
| —
| ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]'''
|
| ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]'''
|
| ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітарт]]'''
|
| ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart)
| ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нетымер]]'''
|
| ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]'''
| —
| ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]'''
| —
| ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацель]]'''
| —
| ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутаўт]]'''
|
| ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]'''
|
| ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]'''
| —
| ''Noro'' (''Nero'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]'''
| —
| ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]'''
| —
| ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]'''
| —
| ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]'''
| —
| ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]'''
| —
| ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбар]]'''
|
| ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]'''
|
| ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]'''
| [[Бутнар]]
| ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
| ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]'''
|
| ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido
| ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвіл]]'''
|
| ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]'''
| [[Войшнар]]
| ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
| ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]'''
|
| ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]'''
|
| ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]'''
|
| ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]'''
| —
| ''North'' (''Nardo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]'''
|
| ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]'''
| —
| ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойст]]'''
| —
| ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойна]]'''
|
| ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]'''
|
| ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Неўрад]]'''
|
| ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нястольт]]'''
|
| ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ота]]'''
| —
| ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]'''
| —
| ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Одзін (імя)|Одзін]]'''
| —
| ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Отаўт]]'''
|
| ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атгін]]'''
|
| ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атмут]]'''
|
| ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]'''
|
| ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Окель]]'''
| —
| ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пац|Пац (Пач)]]'''
| —
| ''Pazzo'' (''Patza'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]'''
|
| ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]'''
| —
| ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]]
|
| Brezzo (Prosch) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]'''
|
| ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]'''
| —
| ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]'''
| —
| ''Rappo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапш]]'''
| —
| ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рага|Рага (Рэга)]]'''
| —
| ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]'''
| —
| ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]'''
| —
| ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]'''
|
| ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]'''
|
| ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]'''
|
| ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раган]]'''
| —
| ''Raganus''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]'''
| —
| ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]'''
|
| ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]'''
|
| ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнар]]'''
|
| ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]'''
|
| ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]'''
| —
| ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]'''
| —
| ''Rado'' (''Rato'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]'''
| —
| ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]'''
| —
| ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]'''
| —
| ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]'''
| —
| ''Raduni'' <br> Rado + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]'''
| —
| ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]'''
|
| ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut)
| ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]'''
|
| ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo
| ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]'''
|
| ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino
| ''Winirad'' <br> Wino + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радыгайла]]'''
|
| ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo
| ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]'''
|
| ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]'''
|
| ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno)
| ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімонт]]'''
|
| ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]'''
| —
| ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рам]]'''
| —
| ''Ramo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]'''
| —
| ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]'''
| —
| ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамша]]'''
| —
| ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамаўт]]'''
|
| ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]'''
|
| ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ран|Ран (Рань)]]'''
| —
| ''Rano'' (''Rahn'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раніла]]'''
| —
| ''Ranila'' <br> Rano + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ранвід]]'''
|
| ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido
| ''Widerannus'' <br> Wido + Rano
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]'''
| —
| ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзіла]]'''
| —
| ''Randilo'' <br> Rando + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзін]]'''
| —
| ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]'''
| [[Ерандзь]]
| ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari)
| ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]'''
| —
| ''Rucco'' (''Rocco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]'''
| —
| ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рукша]]'''
| —
| ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руга]]'''
| —
| ''Rugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]'''
| —
| ''Rugin'' <br> Rugo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]'''
| —
| ''Rowilo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]'''
| —
| ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]'''
| —
| ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]'''
| —
| ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румін|Румін (Ромен)]]'''
| —
| ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромат]]'''
| —
| ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]'''
| —
| ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]'''
|
| ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]'''
|
| ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]'''
|
| ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]'''
| —
| ''Runo'' (''Run'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]'''
| —
| ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]'''
| —
| ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]'''
| —
| ''Rost'' (''Rust'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]'''
| —
| ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Расьціла]]'''
| —
| ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]'''
| —
| ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]'''
| —
| ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]'''
|
| ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]'''
| —
| ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]'''
| —
| ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]'''
| [[Болтрык]]
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
| ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]'''
|
| ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыконт]]'''
| [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]]
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
| ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхлік]]'''
|
| ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рым (імя)|Рым]]'''
| —
| ''Rim'' (''Rimo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]'''
| —
| ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымель]]'''
| —
| ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэмест]]'''
| —
| ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]'''
| —
| ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]'''
| —
| ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымбут]]'''
| [[Бутрым]]
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
| ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымальд]]'''
|
| ''Rimald'' <br> Rim + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]'''
|
| ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido
| ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]'''
|
| ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгальд]]'''
| [[Гаўдрым]]
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]'''
|
| ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымард]]'''
|
| ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымконт]]'''
| [[Кантрым]]
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth)
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыман]]'''
|
| ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]'''
| [[Мантрым (імя)|Мантрым]]
| ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt)
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]'''
|
| ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]'''
| —
| ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]'''
| —
| ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынкун]]'''
| —
| ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]'''
|
| ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]'''
| —
| ''Rido'' (''Rito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]'''
| —
| ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]'''
| —
| ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытэн]]'''
| —
| ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытаўт]]'''
|
| ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt)
| ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдмонт]]'''
|
| ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саба|Саба (Шаба)]]'''
| —
| ''Saba'' (''Sabas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]'''
| —
| ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]'''
| —
| ''Sabine'' <br> Saba + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]'''
|
| ''Sabherus'' <br> Saba + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сава (імя)|Сава]]'''
| —
| ''Soava''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]'''
| —
| ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]'''
|
| ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]'''
|
| ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]'''
|
| ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўконт]]'''
|
| ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]'''
|
| ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]'''
|
| ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]'''
|
| ''Saurim'' <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]'''
| —
| ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]'''
| —
| ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]'''
| —
| ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]'''
|
| ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]'''
|
| ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]'''
| —
| ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]'''
| —
| ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салін]]'''
| —
| ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]'''
|
| ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]'''
|
| ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]'''
|
| ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]'''
|
| ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]'''
|
| ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]'''
|
| ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сан]]'''
| —
| ''Sanno'' (''Senne'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]'''
| —
| ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]'''
|
| ''Sangau'' <br> Sano + Gawo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]'''
| —
| ''Sando''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сандзейка]]'''
| —
| ''Sandika'' <br> Sando + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]'''
| —
| ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]'''
|
| ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]'''
|
| ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шандрык]]'''
|
| ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]'''
| —
| ''Sarus'' (''Serre'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]'''
| —
| ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]'''
| —
| ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]'''
|
| ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]'''
|
| ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]'''
|
| ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]'''
|
| ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргонт]]'''
|
| ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]'''
|
| ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]'''
|
| ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]'''
|
| ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]'''
|
| ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]]
|
| з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Свала|Свала (Швала)]]'''
| —
| ''Swala''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]]
|
| Swala + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]'''
|
| ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]'''
| —
| ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]'''
| —
| ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]'''
| —
| ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]'''
| —
| ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]'''
|
| ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]'''
|
| ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo
| ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]'''
|
| ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri
| ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]]
|
| Suint + Rago
| ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрык]]'''
|
| ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih)
| ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]'''
|
| ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]'''
|
| ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut)
| ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]'''
| —
| ''Sibilo'' <br> Sibo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]'''
| —
| ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]'''
| —
| ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]'''
| —
| ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]'''
|
| ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]'''
|
| ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]'''
|
| ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]'''
|
| ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]'''
|
| ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]'''
|
| ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]'''
|
| ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]'''
|
| ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]'''
|
| ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]'''
|
| ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]'''
|
| ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шыдаг]]'''
|
| ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]'''
|
| ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]'''
|
| ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]'''
|
| ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгрыда]]'''
|
| ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шэйбар]]'''
|
| ''Seiber'' <br> *Seio + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]'''
|
| ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]'''
|
| ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]'''
|
| ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]'''
| —
| ''Sino'' (''Sini'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]'''
|
| ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]'''
|
| ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]'''
|
| ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]'''
| —
| ''Sindo'' (''Sindt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]'''
| —
| ''Sindico'' <br> Sindo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]'''
| —
| ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шымбольт]]'''
|
| ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt)
| ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]'''
|
| ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt)
| ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]'''
|
| ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri
| ''Ersind'' <br> Heri + Sindo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]'''
|
| ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скольберт]]'''
|
| ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальбут]]'''
|
| ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto)
| ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]'''
|
| ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скольд]]'''
| —
| ''Sculd''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]'''
|
| ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]'''
|
| ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скера|Скера (Скіра)]]'''
| —
| ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]'''
| —
| ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіран]]'''
| —
| ''Skerun'' <br> Scira + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]'''
|
| ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]'''
|
| ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірман]]'''
|
| ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]'''
|
| ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]'''
|
| ''Scoder'' <br> Scot + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]'''
| —
| ''Somo'' (''Sumo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]'''
| —
| ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]'''
| —
| ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сомалт]]'''
|
| ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]'''
|
| ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]'''
| —
| ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]'''
| —
| ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станвіла]]'''
|
| ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo
| ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]'''
|
| ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]'''
| [[Керстэн]]
| ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
| ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Суг|Суг (Шук)]]'''
| —
| ''Sugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]'''
|
| ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]'''
|
| ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]'''
| —
| ''Sudo'' (''Suto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]'''
| —
| ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]'''
| —
| ''Suden'' <br> Sudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сударг]]'''
|
| ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]'''
|
| ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сутарт]]'''
|
| ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судман]]'''
|
| ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судымуд]]'''
|
| ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]'''
|
| ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]'''
| —
| ''Zuto'' (''Zotto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зутан]]'''
| —
| ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]'''
|
| ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]'''
| —
| ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]'''
| —
| ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]'''
| —
| ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонбут]]'''
|
| ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]'''
|
| ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]'''
|
| ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]'''
|
| ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta)
| ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]'''
|
| ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]'''
| —
| ''Sundo'' (''Sondo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]'''
|
| ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундар]]'''
|
| ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зусель]]'''
| —
| ''Susilo'' <br> Suso + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]'''
| —
| ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]'''
| —
| ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]'''
|
| ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]'''
|
| ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]'''
|
| ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]'''
|
| ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргірд]]'''
|
| ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]'''
|
| ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]'''
|
| ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]'''
|
| ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]'''
|
| ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]'''
|
| ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]'''
|
| ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]'''
|
| ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]'''
|
| ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]'''
| —
| ''Sito'' (''Sido'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]'''
| —
| ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]'''
| —
| ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]'''
| —
| ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]'''
|
| ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]'''
|
| ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]'''
|
| ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сявела]]'''
| —
| ''Sevila'' <br> Sevia + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]'''
| —
| ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]'''
| —
| ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]'''
| —
| ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]'''
| —
| ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]'''
| —
| ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]'''
|
| ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]'''
|
| ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]'''
|
| ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талмут]]'''
|
| ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]'''
|
| ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]'''
|
| ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]'''
| —
| ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]'''
| —
| ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]'''
| —
| ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]'''
| —
| ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]'''
| —
| ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]'''
| —
| ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарбут]]'''
|
| ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]'''
|
| ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]'''
|
| ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарвіл]]'''
|
| ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турвін]]'''
|
| ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торыгаўт]]'''
|
| ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]'''
|
| ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]'''
|
| ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]'''
| —
| ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]'''
| —
| ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]'''
| —
| ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]'''
| —
| ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]'''
| —
| ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыбарт]]'''
|
| ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto)
| ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтвал]]'''
|
| ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]'''
|
| ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]'''
|
| ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]'''
| [[Вілтаўт]]
| ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo
| ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]'''
| [[Вінтаўт]]
| ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino
| ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]'''
|
| ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]'''
|
| ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]'''
| [[Гінтаўт]]
| ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno
| ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігіл]]'''
|
| ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]'''
|
| ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]'''
|
| ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]'''
|
| ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]]
|
| ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]'''
|
| ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]]
|
| ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]'''
| —
| ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]'''
| —
| ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]'''
| —
| ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]'''
| —
| ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]'''
| —
| ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]'''
|
| ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo
| ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Трубіла]]'''
| —
| ''Trubilo'' <br> Trubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туба]]'''
| —
| ''Tubo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]'''
| —
| ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тола|Тола (Тула)]]'''
|
| ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дольвін]]'''
|
| ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]'''
|
| ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]'''
|
| ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тума|Тума (Дома)]]'''
| —
| ''Tumo'' (''Duomo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]'''
| —
| ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]'''
| —
| ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домін]]'''
| —
| ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]'''
| —
| ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]'''
|
| ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даматурт]]'''
|
| ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]'''
| —
| ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]'''
| —
| ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]'''
| —
| ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]'''
| —
| ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]'''
| —
| ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доман|Доман (Дотман)]]'''
|
| ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]'''
| —
| ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]'''
|
| ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]'''
|
| ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]'''
|
| ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уграт]]'''
|
| ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]'''
| —
| ''Ano'' (''Enno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]'''
| —
| ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]'''
| —
| ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яноўд]]'''
|
| ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]'''
|
| ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]'''
|
| ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]'''
|
| ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]'''
|
| ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Анар|Анар (Янар)]]'''
|
| ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Улеб]]'''
|
| ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]'''
|
| ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]'''
|
| ''Unger'' <br> Uno + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Унта]]'''
| —
| ''Unto'' (''Undo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]'''
| —
| ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]'''
|
| ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ур]]'''
| —
| ''Uro'' (''Uhr'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]'''
| —
| ''Urich'' <br> Uro + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урвік]]'''
|
| ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]'''
|
| ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]'''
|
| ''Urmann'' <br> Uro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]'''
| —
| ''Tilo'' (''Zill'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цілен]]'''
| —
| ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільвін]]'''
|
| ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]'''
|
| ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]]
|
| Twerda + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвермунт]]
|
| Twerda + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]'''
| —
| ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]'''
| —
| ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]'''
| —
| ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]'''
|
| ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]'''
|
| ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жадзьвін]]'''
|
| ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]'''
| —
| ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкель]]'''
| —
| ''Eichele'' <br> Eicho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгант]]'''
| —
| ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]'''
| —
| ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]'''
|
| ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]'''
|
| ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]'''
| [[Ботэй]]
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]'''
|
| ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]'''
|
| ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido
| ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]'''
|
| ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвінд|Эвінт]]'''
|
| ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]'''
|
| ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]'''
|
| ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгіл]]'''
|
| ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]'''
|
| ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]'''
|
| ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]'''
|
| ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]'''
|
| ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгот]]'''
|
| ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкар]]'''
|
| ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйруд]]'''
|
| ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo)
| ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]'''
|
| ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]'''
|
| ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймут]]'''
|
| ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]'''
|
| ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]'''
|
| ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]'''
|
| ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih)
| ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]'''
|
| ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйна]]'''
| —
| ''Eino'' (''Egino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнік]]'''
| —
| ''Einicke'' <br> Eino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]'''
| —
| ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]'''
| —
| ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтун]]'''
| —
| ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]'''
|
| ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]'''
|
| ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]'''
|
| ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтман]]'''
|
| ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]'''
|
| ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эльзман]]'''
|
| ''Elsmann'' <br> Elis + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алсмунт]]'''
|
| ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]'''
| —
| ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]'''
| —
| ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]'''
| —
| ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янтаўт]]'''
|
| ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Антавіт]]'''
|
| ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Андрат]]'''
|
| ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]'''
|
| ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]'''
| —
| ''Erman'' (''Ermen'')
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]'''
| —
| ''Eudila'' <br> Euda + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]'''
| —
| ''Jungo'' (''Junk'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]'''
|
| ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]'''
| —
| ''Jundt''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]'''
| —
| ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юсіла]]'''
| —
| ''Jusila'' <br> Joso + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]'''
| —
| ''Aevo'' (''Evo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явін|Явін (Авін)]]'''
| —
| ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўбут]]'''
|
| ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]'''
|
| ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]'''
|
| ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явід]]'''
|
| ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]'''
|
| ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]'''
|
| ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]'''
|
| ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]'''
|
| ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]'''
|
| ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўна]]'''
| —
| ''Auno'' (''Euni'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]'''
| —
| ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ама|Ама (Ям)]]'''
| —
| ''Amo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]'''
| —
| ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямаўт]]'''
|
| ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яман|Яман (Аман)]]'''
|
| ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]'''
|
| ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]'''
|
| ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]'''
|
| ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]'''
|
| ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]'''
| —
| ''Joto'' (''Juto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]'''
| —
| ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]'''
| —
| ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]'''
| —
| ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютша]]'''
| —
| ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch-
| —
|- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left"
| 1
| colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}}
|}
}}}}
== Славянскія імёны ==
Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>.
Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>.
Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}).
== Царкоўныя імёны ==
З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>.
Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>.
З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках.
== Балтыйскія імёны ==
Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}.
Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Нарманская тэорыя]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53.
* Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp.
* Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s.
* Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578.
* Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S.
* Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S.
* Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S.
* Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}.
* Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80.
* Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}}
* Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S.
* Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}.
* Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}.
* Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p.
* Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S.
* Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S.
* Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S.
* Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S.
* Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S.
* Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367.
* Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102.
* Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S.
* Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}.
* Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S.
* Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S.
* Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S.
* Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p.
* Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}.
* Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p.
* Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p.
* Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p.
* Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}.
* [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480.
* Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}.
* Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}.
* Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s.
* Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}.
* [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914.
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929).
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}.
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}.
* Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106.
* Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}.
* Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp.
* Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}.
* Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016.
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names]
[[Катэгорыя:Беларусы]]
[[Катэгорыя:Славяне]]
[[Катэгорыя:Балты]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]]
pvvjjsiw215dh7621n8ybtjemt40ri1
2694261
2694255
2026-10-01T20:06:17Z
~2026-53031-55
100443
/* Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі */
2694261
wikitext
text/x-wiki
'''Імёны старажытных ліцьвінаў''' (''літвінаў'', ''ліцьвіноў'') — засьведчаныя ў пісьмовых крыніцах [[Асабовае імя|асабовыя імёны]] тытульнага [[народ]]у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] — [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]].
== Германскія імёны ==
=== Паходжаньне ===
[[Файл:Žygimont Kiejstutavič. Жыгімонт Кейстутавіч (1434, 1897).jpg|значак|Маестатная пячаць [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта Кейстутавіча]] з [[Гатычнае пісьмо|гатычным]] надпісам на [[Лацінская мова|лаціне]]: + s(igillum) + maiestatis + incliti + principis + d(omi)ni + '''sigismu(n)di''' + dei gracia + magni ducis lithwanie + russe''<ref>Gumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. Z. 3—4, 1930. S. 725.</ref>]]
Даўнюю традыцыю атаясамліваньня мясцовых [[Беларуская мова|літоўскіх (беларускіх)]] формаў зь іх [[Германскія мовы|германскімі]] адпаведнікамі засьведчыла напісаньне імя [[Жыгімонт Люксэмбурскі|Жыгімонта Люксэмбурскага]] ў выкананым на загад [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] і [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягелончык|Казімера Ягайлавіча]] кірылічным надпісе ў Сьвятакрыскай капліцы [[Вавэль|Кракаўскага каралеўскага замка]] (1471 год): «''…з пакаленьня Цэсарскага продка пранайясьнейшага '''[[Жыгімонт]]а''' Пана земь Ракускай, Чэскай, і Вугорскай''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 213.</ref><ref>Дашкевич Н. П. Заметки по истории Литовско-Русского государства. — Киев, 1885. С. 108.</ref>{{Заўвага|Таксама паводле [[Хроніка літоўская і жамойцкая|Хронікі літоўскай і жамойцкай]], «''за прозьбаю кроля [[Сьвятая Рымская імпэрыя|рымскага]] Жыгімонта''»<ref>ПСРЛ. Т. 32. — М., 1975. С. 81.</ref>}}. Тым часам яшчэ вялікі князь [[Жыгімонт Кейстутавіч]] (1365—1440) ва ўласных [[Лацінская мова|лацінамоўных]] дакумэнтах азначаў сябе германскім імём [[Жыгімонт|Sigismundus]]<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 144, 153, 164.</ref>. Гэтае ж імя пасьлядоўна ўжывалі ў лацінамоўных дакумэнтах вялікія князі з дынастыі [[Ягайлавічы|Ягайлавічаў]] — [[Жыгімонт Стары]] і [[Жыгімонт Аўгуст]].
[[Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (XVIII).jpg|значак|Партрэт вялікага князя [[Вітаўт]]а ({{мова-la|Vitoldus|скарочана}}) зь [[Берасьце|Берасьця]]]]
На тоеснасьць імя [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] з германскім імём ''Witold'' (''Witolt''), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю [[Лацінская мова|лацінізацыю]] імя Вітаўта (''Witoldus'') — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Юзэф Рэчэк||d|Q104416045}}. Ён жа зазначае, што германскія імёны на ''-old'' (або ''-аld'') бытавалі ў Польшчы яшчэ ў XIII—XIV стагодзьдзях<ref>Acta Baltico-Slavica. Nr. 8. — Warszawa, 1973. S. 211.</ref>. Тым часам сярод паноў [[Малдаўскае княства|Малдаўскага княства]] пашырылася імя ''Витолтъ'' (цалкам адпаведнае германскаму ''Witolt''), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах<ref>Юркенас Ю. О появлении сочетания al вместо дифтонга au в литовских древних личных именах // Kalbotyra. Vol. XV, 1967. С. 55.</ref>.
Гісторык [[Павал Урбан]] у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст [[Віганд Марбурскі]] пісаў пра герцага Альгерда з [[Гогенштайн (Турынгія)|Гогенштайну]]{{Заўвага|{{мова-la|«Algardus comes de Hoensteyn»|скарочана}}<ref>Scriptores rerum Prussicarum. Bd. 2. — Leipzig, 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=OsvtAAAAIAAJ&q=Algardus#v=snippet&q=Algardus&f=false S. 645].</ref>}}, тым часам пра аднаго з каралёў [[Ангельшчына|Ангельшчыны]] Альгерда{{Заўвага|''Allegart''}} VIII стагодзьдзя пісаў аўтар хронікі Ўсходняй [[Фрызія|Фрызіі]]<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 47.</ref>. Спэцыяліст у галіне [[Анамастыка|анамастыкі]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Аляксандра Суперанская||ru|Суперанская, Александра Васильевна}} тлумачыць імя [[Альгерд (імя)|Альгерд]] з германскіх моваў<ref>Суперанская А. В. Словарь русских личных имён: Сравнение. Происхождение. Написание. — М.: Айрис-пресс, 2005. С. 168.</ref>, такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе<ref>{{Літаратура/Слоўнік асабовых уласных імёнаў (2011)|к}} С. 22.</ref>. Павал Урбан таксама зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з [[Шмаленбург]]у{{Заўвага|''Lubbert tho Schmalenbrugge''<ref>Veteris aevi analecta, seu vetera monumenta. T. 4. — Hagae-Comitum, 1738. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=hAc0N4Of65EC&q=Lubbert+tho+Schmalenbrugge#v=snippet&q=Lubbert%20tho%20Schmalenbrugge&f=false P. 214].</ref>}}, а пад 1417 годам — іншага Любарта зь [[Мюнстэр (Вэстфалія)|Мюнстэру]]. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў [[Тэўтонскі ордэн|Тэўтонскага ордэну]], што месьцілася ў месьце [[Утрэхт (горад)|Утрэхце]] ([[Нідэрлянды]]). Германскае паходжаньне імя [[Любарт (імя)|Любарт (''Lubart'', ''Lubard'', ''Lubert'')]] сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]]<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 159.</ref>.
Тое, што ліцьвіны былі «''аднаго народу''» з [[Готы|готамі]] і [[Гепіды|гепідамі]], «''на што імёны іх князёў і каралёў ясна паказваюць''», адзначаў [[Мацей Стрыйкоўскі]] ў сваёй [[Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі|Хроніцы польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі]]. Ён падаваў [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскія]] імёны і імёны ліцьвінаў у іх германскіх формах (''[[Альгімонт|Algimunt]]'', ''[[Германт|Germunt]]'', ''[[Рамант|Romunt]]'', ''[[Нарымонт (імя)|Narimunt]]'', ''[[Даўмонт (імя)|Dowmunt]]'', ''[[Скірмант|Skirmunt]]''), у тым ліку літоўскае імя ''Rodiswid'' і гепідзкае ''Rodiswida''{{Заўвага|Апроч таго, Мацей Стрыкоўскія падаваў такія вядомыя за яго часам імёны ліцьвінаў, як ''Videswid'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Wytsuit''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=%40Wytsuit#v=snippet&q=%40Wytsuit&f=false S. 1573].</ref>), ''Moriwid'' (адзначалася германскае імя ''Marvid''<ref>Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo, 1982. S. 181.</ref>), ''Gyligin'' (адзначалася германскае імя ''Giligin''<ref>Sveriges medeltida personnamn. Hft. 7. — Uppsala, 1981. S. 228.</ref>), ''Aligin'' (адзначалася старажытнае германскае імя ''Alikin''<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Alikin#v=snippet&q=Alikin&f=false S. 80].</ref>)}}<ref>Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi Maciejá Stryjkowskiego. T. 1. — Warszawa, 1846. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=vUghAQAAMAAJ&q=co+i+imiona+i+nazwiska+ich+xi%C4%85%C5%BC%C4%85t+i+kr%C3%B3l%C3%B3w+ja%C5%9Bnie+ukazuj%C4%85+#v=snippet&q=co%20i%20imiona%20i%20nazwiska%20ich%20xi%C4%85%C5%BC%C4%85t%20i%20kr%C3%B3l%C3%B3w%20ja%C5%9Bnie%20ukazuj%C4%85&f=false S. 47].</ref>. На тоеснасьць імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі [[Германцы|германцаў]] ([[герулы|герулаў]] і [[Лянгабарды|лянгабардаў]]) таксама зьвяртаў увагу [[Альбэрт Каяловіч]] у выдадзенай у 1650 годзе лацінамоўнай «Гісторыі Літвы»{{Заўвага|{{мова-la|«Quis enim Zivibundum, Algimundum, Narimundum audiens, non facile cogitet Herulum quempiam aut Longobardum nominari? Haec porro nomina Litvaniae principum sunt»|скарочана}}<ref>Historiae Litvanae. — Dantisci, 1650. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=FVsVAAAAQAAJ&q=Herulum+Longobardum+nominari#v=snippet&q=Herulum%20Longobardum%20nominari&f=false P. 7].</ref>}}. У гэтай жа працы ён упамінае [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарога]] «''in campo Swintoroha''», у імі якога ўжывае неўласьцівае для [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] [[Г|фрыкатыўнае ''г (h)'']], а іншыя імёны ліцьвінаў пасьлядоўна падае ў іх германскіх формах — [[Альгерд (імя)|''Olgerdus'']], [[Вітаўт (імя)|''Vitoldus'']], [[Гаштольд (імя)|''Gastoldus'']], [[Рымант|''Rimundus'']], [[Германт|''Germundus'']], ''Sigismundus'' і г. д. На вялікае падабенства імёнаў ліцьвінаў зь імёнамі германцаў (готаў) таксама зьвяртаў увагу {{Артыкул у іншым разьдзеле|Эварыст Андрэй Курапатніцкі||pl|Ewaryst Andrzej Kuropatnicki}} ў выдадзеным у 1789 годзе гербоўніку [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і Вялікага Княства Літоўскага{{Заўвага|{{мова-pl|«…bo wiadomo, że Gottowie z Gettami jeden narod, a dla viekszego dowodu jedneż prawie imiona Gottskie i Litewskie przytaczam Narymund, Doumund, Algimund, Pisimond, Germond, te są stare tey prowincyi nazwiska Gottskim podobne: Torysmond, Trasimond, Hunimond, Zygmont, i moc innych»|скарочана}}<ref>Wiadomość o kleynocie szlacheckim oraz herbach domów szlacheckich w Koronie Polskiey i Wielkim Ziestwie Litewskim. — Warszawa, 1789. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=PV5mAAAAMAAJ&q=nazwi%C5%BFka+Gott%C5%BFkim+podobne#v=snippet&q=nazwi%C5%BFka%20Gott%C5%BFkim%20podobne&f=false S. 30].</ref>}}. [[Гоцкая мова|Гоцкае]] паходжаньне імёнаў ліцьвінаў сьцьвярджаў прафэсар [[Тарту|Дэрпцкага]] ўнівэрсытэту {{Артыкул у іншым разьдзеле|Канстантын Грэвінк||ru|Гревингк, Константин Иванович}} з спасылкай на нямецкага лінгвіста {{Артыкул у іншым разьдзеле|Леа Маер|Леа Маера|de|Leo Meyer (Sprachforscher)}}<ref>
Über heidnische Gräber Russisch Litauens und einiger benachbarter Gegenden, insbesondere Lettlands und Weissrusslands / von C. Grewingk. — Dorpat, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HDdQF4Sj-moC&q=meyer%20Gothischen#v=snippet&q=meyer%20Gothischen&f=false S. 91—93]</ref>. На германскі характар імёнаў ліцьвінаў і меркаванае германскае паходжаньне валадароў Літвы (падобна [[Нарманская тэорыя|валадарам Русі]]) зьвяртаў увагу дацкі гісторык {{Артыкул у іншым разьдзеле|Фрэдэрык Шырн||da|Frederik Schiern}}{{Заўвага|{{мова-da|«Hos de gamle litauiske Fyrster og Stormænd træffer man Navne som Gastold, Gedigold, Ringold, Rumbold, Witold, Dovmund, Narimund, Olgimund, Rimund, Skirmund, Skomund, Widimund, og maaskee kan det antages, at de herskende Slægter i Litauen havde været af germansk Oprindelse, som jo de varægiske Slægter, der grundede deres Herredømme i Rusland, vides at have stammet fra Skandinavien»|скарочана}}}}<ref>Schiern F. Nyere historiske Studier. — Kjøbenhavn, 1879. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=ySQob1hXWuwC&q=Skirmund#v=snippet&q=Skirmund&f=false S. 356].</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне шэрагу літоўскіх шляхецкіх прозьвішчаў (у тым ліку на [[Жамойць|Жамойці]]) сьцьвярджалася ў артыкулах «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год){{Заўвага|{{мова-pl|«[[Эйсімонт|Ejsmont]], [[Даўмонт (імя)|Dowmunt]], [[Манігерд|Mongird]], [[Нарвід|Norwid]], [[Мастаўт|Misztolt]], [[Даўконт|Dowkont]], [[Мільвід|Milwid]], [[Контаўт (імя)|Kontowt]], [[Даўгерд (імя)|Dowgird]], [[Гінтаўт|Gintowt]], [[Мільмонт|Milimont]], są to nazwiska skandynawskie»|скарочана}}<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>}} і «Літва» [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў]] (1884 год){{Заўвага|{{мова-pl|«Ślady najazdu skandynawskiego pozostały do dziś na Żmudzi w podaniach i nazwie skandynawskiego brzmienia szlacheckich rodzin, np. Misztolt, Dowgird, Norwid, Dowkont i t. p.»|скарочана}}<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|5к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/330 S. 330].</ref>}}{{Заўвага|Апроч таго, у ліцьвінаў бытавалі германскія імёны, якія раней адзначаліся ў [[Русіны|рускіх князёў і баяраў]]: [[Алег|Ольг (Алег)]], [[Аскольд (імя)|Яскольд (Аскольд)]], [[Ясмант|Ясмант (Асмунд)]], [[Уладзімер|Валадзімер]], [[Валадар|Валтар (Валадар)]], [[Гедзень]], [[Глеб]], [[Дзір]], [[Івар]], [[Ігар]], [[Лют]], [[Улеб]], [[Якун]] ды іншыя. Увогуле, яшчэ ў 1865 годзе датычна вялікіх князёў літоўскіх (Ягайлы і Вітаўта) адзначаўся неўласьцівы жамойтам «''касмапалітычны характар [[Нарманская тэорыя|нарманскіх]] князёў — прыбылых у Літву''»<ref>Соколов Н. И. Святая Жмудь // Вестник Западной России. Т. 2, 1865. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=9aAZAAAAYAAJ&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%D1%8A&f=false С. 226].</ref>}}.
Высунутыя ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] тлумачэньні імёнаў ліцьвінаў зь летувіскай мовы цьвёрда адпрэчваў народжаны на [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыне]] лінгвіст [[Уладзіслаў Юргевіч]] (1818—1898), які азначыў іх як «''кур’ёзныя''»<ref>Юргевич В. Опыт объяснения имён литовских князей // Чтения в императорском обществе истории и древностей российских. Кн. 3. — М., 1883. С. 28.</ref>. Для народжанага на [[Берасьцейскі павет|Берасьцейшчыне]] гісторыка [[Юзэф Эдвард Пузына|Юзэфа Эдварда Пузыны]] (1878—1949), які паходзіў з старажытнага княскага роду [[Пузыны|Пузынаў]], не выклікала сумневаў германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне цэлага шэрагу імёнаў ліцьвінаў. Ён жа крытыкаваў прыпісваньне тым імёнам [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня{{Заўвага|{{мова-pl|«Dla mnie nie ulega wątpliwości, że cały szereg imion litewskich został prawie żywcem przejęty z języków skandynawskich. Do takich imion zaliczam w pierwszym rzędzie następująae: Olgierd <nowiki>=</nowiki> Algard, Lingweni <nowiki>=</nowiki> Langewin, Witold ~ Witowt <nowiki>=</nowiki> Withoud, Wojszwil <nowiki>=</nowiki> Wajswiltis <nowiki>=</nowiki> Wissewalde <nowiki>=</nowiki> Wsiewołod, wreszcie, nasz Budiwid <nowiki>=</nowiki> Putuwer <nowiki>=</nowiki> Butywidas <nowiki>=</nowiki> Budwietis <nowiki>=</nowiki> Botwid. <…> Nadto uważam za pochodne z języków skandynawskich imiona kończące się na wil względnie wiłaś, jak Dawiłas, Gintwiłas, Gerdwiłas, Radziwiłas etc. lub na mont (mantas) jak Narymont, Jamont, Skomont, Dowmont etc. Te ostatnie wydają mi się kształtowane według germańskiego wzoru jak Edmund, Egmont, Zygmunt. Przypisywanie tym imionom pochodzenia rdzennie bałtyckiego wydaje mi się bezcelowem naciąganiem rzeczywistości»|скарочана}}<ref>Puzyna J. Sukcesorowie Trojdena // Ateneum Wileńskie. Z. 1, 1938. S. 14—15.</ref>}}. Тое, што імёны літоўскіх князёў і баяраў мелі паўночнагерманскае, а не жамойцкае паходжаньне, адзначаў народжаны і выхаваны на [[Ашмянскі павет|Ашмяншчыне]] дзяржаўны дзяяч [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] генэрал [[Люцыян Жалігоўскі]]<ref>Żeligowski L. Zapomniane prawdy. — Londyn, 1943. S. 23—25.</ref>.
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]] (1904—1974), які ў 1934—1938 гадох выкладаў ва [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэце Вітаўта Вялікага]] ў [[Коўна|Коўне]], у сваім дакладзе<ref>Notes de toponymie lituanienne, dans Actes et Mémoires du premier Congrès International de Toponymie et d’ Anthroponymie. — Paris, 1938. P. 221.</ref> на Першым Міжнародным кангрэсе тапанімікі і антрапанімікі ў Парыжы (1938 год) зазначыў, што «''нават сёньня амаль усе літоўскія шляхецкія імёны маюць гоцкае паходжаньне''»{{Заўвага|{{мова-fr|«Aujourd’hui encore, la presque totalité des noms de noblesse lituaniens sont d’origine gotique»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Voies et impasses de la toponymie lituanienne // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1958. P. 126.</ref>. На падставе ўласных шматгадовых дасьледаваньнях ён прыйшоў да высновы, што многія літоўскія ўласныя імёны альбо будуюцца паводле германскіх, альбо ёсьць запазычанымі з германскіх<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28.</ref>. У 1948 годзе Раймонд Шмітляйн падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку [[Казімер Буга]] і [[Райнгольд Траўтман]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>.
Пераканаўчасьць пададзенай Раймондам Шмітляйнам аргумэнтацыі наконт літоўскіх імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновай]] ''-монт-'' ([[Жыгімонт]] ды іншыя) засьведчыў амэрыканскі лінгвіст [[Альфрэд Зэн]]<ref>Senn A. Zur Bildung litauischer Gewässernamen // Annali. Sezione Slava. Istituto Universitario Orientale di Napoli. 2 (1959). P. 46.</ref>. Па працяглым маўчаньні зь летувіскага боку<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—98.</ref>, у 1966 годзе на старонках летувіскага савецкага часопісу «Baltistica» зьявілася рэцэнзія летувіскага савецкага тапаніміста [[Аляксандрас Ванагас|Аляксандраса Ванагаса]]<ref>Vanagas A. Raymond Schmittlein, Les noms d’eau de la Lituanie // Baltistica. Nr. 1, 1966. С. 97—102.</ref> з рэзкай крытыкай гэтых высноваў і наступнай заявай: «''што да повязі літоўскай антрапаніміі з германскай, то трэба падкрэсьліць складанасьць гэтага пытаньня''». Аднак прытым Ванагас мусіў быў прызнаць, што «''падабенства паміж некаторымі найбольш старажытнымі літоўскімі і германскімі антрапонімамі сапраўды існуе''»<ref>Юркенас Ю. Проблема отражения так называемых «древнеевропейских» элементов в антропонимии // Kalbotyra. № 33 (2), 1981. С. 28—29.</ref>.
У 1989 годзе навуковая супольнасьць Летувы фактычна прызнала, што сэнс складаных імёнаў сярэднявечнай літоўскай шляхты цяжка патлумачыць з пункту гледжаньня летувіскай мовы<ref>Литва. Краткая энциклопедия. — Вильнюс, 1989. С. 121.</ref>{{Заўвага|У адпаведным выданьні (энцыкляпэдыя «Литва») гэта тлумачылася тым, што г.зв. «старажытныя летувіскія» двухасноўныя імёны (у адрозьнасьць ад аналягічных [[Славянскія мовы|славянскіх]]) нібы гістарычна страцілі сваю [[сэмантыка|сэмантыку]], тым часам летувіская мова (якую параўноўваюць з [[санскрыт]]ам і [[Старажытнагрэцкая мова|старажытнагрэцкай мовай]]) лічыцца адной з найбольш архаічных моваў, бо яна ў найбольшай ступені захавала асаблівасьці [[праіндаэўрапейская мова|праіндаэўрапейскай мовы]]<ref>[[Уладзімер Сьвяжынскі|Свяжынскі У.]] Літоўская мова // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 208.</ref>}}.
Летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}} у сваёй манаграфіі, выдадзенай у 2003 годзе, спасылаецца на дасьледаваньні Раймонда Шмітляйна і прызнае наяўнасьць вялікай колькасьці падобных адзінак у старажытнай літоўскай («''балтыйскай''») і германскай антрапаніміі, а таксама зазначае: «''мабыць, падабенства пералічаных адзінак у большасьці выпадкаў ня ёсьць толькі фармальным''» і што «''выпадковае падабенства вялікай колькасьці адзінак такой даўжыні ўяўляецца малаімаверным''»<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 38, 132, 164.</ref>{{Заўвага|Ёзас Юркенас тлумачыць гэта альбо вынікам агульнага параджальнага працэсу, альбо вынікам узаемнага ўплыву «балтыйскіх» і германскіх антрапанімічных радоў<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>. Аднак ён не падае хоць-якіх гістарычных сьведчаньняў або іншых аргумэнтаў на карысьць гіпатэтычнага ўплыву «старажытных балтаў» на старажытных германцаў}} ([[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда]] — ''Gaudemund'', [[Вільгейда]] — ''Williheid'', [[Скірмант|Скірмунт]] — ''Sciremunt'', [[Таўцігерд|Тэўтыгерд]] — ''Teutgerdis'', [[Таўтвід]] — ''Teutwidis'', [[Румбольд]] — ''Rumbold'', [[Германт]] — ''Germont'', [[Валімонт]] — ''Walmont'', [[Мантыгерд (імя)|Мундыгерд]] — ''Mundgerd'', [[Монтвіл|Мунтвіл]] — ''Muntwil'', [[Талімонт (імя)|Талімунт]] — ''Talamund'', [[Эйсімонт|Эйсмунт]] — ''Eismund'', [[Саргоўд]] — ''Saregaud'', [[Відзігайла]] — ''Widigail'', [[Бірыбольд]] — ''Beribald'', [[Вісігерд (імя)|Вісігерд]] — ''Visigerd'', [[Вільгерд]] — ''Vilgerd'', [[Керстэн|Керстын]] — ''Kerstin'', [[Гендрута]] — ''Genedrudis'', [[Мантывін|Монтвін]] — ''Mondawin'', [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]] — ''Widimunt'', [[Вілімонт]] — ''Willimunt'', [[Гаштольд (імя)|Гаштольд]] — ''Gastold'', [[Нартаўт|Нарталт]] — ''Nartolt'', [[Бартаўт|Барталт]] — ''Bartolt'' ды іншыя). Тое, што вялікая колькасьць германскіх адпаведнікаў не дазваляе лічыць такія супаданьні выпадковасьцю, Юркенас адзначыў яшчэ ў 1976 годзе<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&dq=%22+%D0%982+)+%D1%81%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D1%82%D0%B2%D1%83%D0%B5%D1%82+%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B8%D0%B8+%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%8C%D0%BC%D0%B0+%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHv4aks6OGAxX06wIHHWurCu0Q6AF6BAgHEAI С. 8].</ref>.
Спэцыяліст у галіне анамастыкі [[Ігар Капылоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што навуковая супольнасьць не прымае летувіскіх этымалёгіяў імёнаў ліцьвінаў<ref>Капылоў І. [http://csl.bas-net.by/press-nan/2012/08/08_yagaily.pdf Ягайлы] // [[Звязда]]. 8 жніўня 2012 г.</ref><ref>Капылоў І. [https://web.archive.org/web/20230122131427/https://news.arche.by/by/page/science/historya-navuka/8054 Гедзіміны] // [[Звязда]]. № 85, 8 мая 2012. С. 4.</ref><ref>Капылоў І. Радзівілы // [[Звязда]]. № 47 (27162), 13 сакавіка 2012 г.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] разглядае літоўскі анамастыкон як славянска-заходнебалтыйскую рэцэпцыю германска-[[Кельцкія мовы|кельцкага]]{{Заўвага|Пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ганс Краэ||en|Hans Krahe}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 36.</ref>}} іменаслова. Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную з наступных прычынаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>:
* Нерэпрэзэнтатыўнасьць лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>)
* Перадача ў летувіскай мове націскнога ''о'' праз ''а''{{Заўвага|Як паказвае Іван Ласкоў, у беларускай мове (з улікам уласьцівага ёй [[Аканьне|аканьня]]) не магла адбывацца замена націскнога «а» на «о», то бок пры запісе «на слых» замена «Мант» на «Монт» была немагчымай. Адпаведна, летувіскія формы «Жыгімантас», «Нарымантас» і падобныя не маглі быць першаснымі<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Брак у двух[[Аснова слова|асноўных]] летувіскіх словах злучальных галосных{{Заўвага|Імёны [[Гедзімін (імя)|Гедз-і-мін]], [[Альгімонт|Альг-і-монт]], [[Карыбут (імя)|Кар-ы-бут]], [[Карыгайла (імя)|Кар-ы-гайла]], [[Мантыгайла (імя)|Мант-ы-гайла]], [[Радзівіл (імя)|Радз-і-віл]], [[Таўцівіл (імя)|Таўц-і-віл]] ды іншыя маюць неўласьцівыя для летувіскай мовы злучальныя галосныя<ref name="Laskou-1993"/>}}
* Перакручваньне генэтычных асноваў імёнаў у летувіскай перадачы{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Ягайла (імя)|Ягайла]] перарабляецца ў Ёгаля, каб патлумачыць яго ад [[Летувіская мова|лет.]] joti 'ехаць конна' і galia 'моц', імя [[Явойша]] — у Ёвайша, каб патлумачыць ад «ехаць конна» і «гасьцінны» і г. д.<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>}}
Увогуле, сучасныя беларускія мовазнаўцы адзначаюць слушнасьць меркаваньня пра германска-кельцкае паходжаньне імёнаў ліцьвінаў<ref>Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць. — Віцебск, 2006. С. 14.</ref>.
Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што ўсе імёны сярэднявечнай літоўскай шляхты натуральна тлумачацца з [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскіх моваў]] і многія зь іх маюць поўныя адпаведнікі сярод усходнегерманскіх імёнаў. Сярод германскіх рысаў імёнаў ліцьвінаў ён адзначае захаваньне спалучэньняў ''-ск-'' і ''-св-'' (Скірмунт, [[Свалегед (імя)|Свальгед]]), уласьцівае для германскіх моваў і неўласьцівае для ўсходнебалтыйскіх, наяўнасьць дыфтонгу ''-эй-'' ([[Эйвільд]], [[Эймант]]), якога няма ў летувіскай мове, а таксама ўласьцівыя для германскіх імёнаў канчаткі ''-ен'' ([[Гердзень (імя)|Гердзень]], [[Тройдзень (імя)|Тройдзень]], [[Віцень (імя)|Віцень]]), ''-уд/-ут'' ([[Гердут (імя)|Гердуд]], [[Кейстут (імя)|Кейстут]], [[Яўнут (імя)|Яўнут]]) і ''-іла'', ''-ула'' ([[Вайдзіла (імя)|Вайдыла]], [[Віршыла|Віршула]]), якіх няма ў балтыйскіх імёнах<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 19.</ref>. На карысьць унутранага ўсходнегерманскага ([[Готы|гоцкага]]) уплыву ў [[Літва|Літве]] і яго ўзьдзеяньня на ўрадавым узроўні сьведчыць наяўнасьць вялікай колькасьці рэліктаў усходнегерманскай мовы ва ўрадавай лексыцы Вялікага Княства Літоўскага (сок, дзякла, скарб, скарга, шкода, харугва, скрыня, грунт, копа, бонда, рум ды іншае) — як і германізмаў у базавай лексыцы беларускай мовы (буда, дах, рада, дзякуй, боты, гмах, кошт, струмень, гвалт, варта, мусіць, трапіць, рахаваць ды іншае)<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 29—31.</ref>. Як падсумоўвае Алёхна Дайліда, ''«[[Летувізацыя|„Балтыйская“ тэорыя]] не пацьверджана нічым наогул (у тым ліку і імёнамі). Балтыйская тэорыя не адлюстроўвае ніякіх гістарычных рэаліяў, яна была проста снасткай палітычнага змаганьня [[Езуіты|езуітаў]] проці літоўскай [[Рэфармацыя ў Рэчы Паспалітай|Рэфармацыі]] і палітычнай моцы [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]. Разам з разбуральнай праграмай [[Контрарэфармацыя|Контрарэфармацыі]], распачатай па выбуху эвангеліцкага адраджэньня ў Літве, езуіты распачалі таксама [[Летувізацыя|цэлую ідэалягічную праграму перакручваньня гісторыі Літвы]]: заміж сапраўднай гісторыі [[Славянскія мовы|славянізацыі]] германскае шляхты Літвы (выкладзенай у літоўскіх летапісах і добра вядомай езуітам) езуіцкая тэорыя мусіла апавядаць пра паходжаньне літоўскае шляхты і створанага ёй гаспадарства ад мясцовых паўдзікіх балтыйскіх плямёнаў, што рабіла адзіным „цывілізацыйным“ чыньнікам гісторыі Літвы выняткова [[Каталіцкая Царква|Каталіцкую Царкву]] (з той жа мэтай езуіцкая прапаганда пачала пашыраць гратэскныя, чыста фантастычныя плёткі пра „балтыйскае [[паганства]]“ Літвы, якое нібы было галоўнай рэлігіяй ВКЛ да Крэўскай уніі). Калі за часоў ВКЛ гэтая тэорыя мела выгляд маргінальных калянавуковых практыкаваньняў, не прынятых літоўскай шляхтай, то па [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелах Рэчы Паспалітай]] гэтая езуіцкая прапагандысцкая схема сталася ў XIX стагодзьдзі адзінай „навуковай“ вэрсіяй гісторыі Літвы»''<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 5, 16, 27—28, 61, 201.</ref>.
=== Параўнальная табліца з германскімі адпаведнікамі ===
{{Аўтанумарацыя табліцы | {{
{| cellspacing="1" cellpadding="10" style="width: 100%; margin: 0 0 1em 0; border: solid darkgray; border-width: 1px 1px 1px 1px; font-size: 90%; background-color: #fff;"
|- bgcolor={{Колер|ВКЛ}} align="center"
! № !! Імя !! Тоеснае імя (зь перастаноўкай [[Двухасноўнае імя|асноваў]]) !! Германскі адпаведнік !! Германскі адпаведнік тоеснага імя{{Заўвага|Адпаведнікі зь перастаноўкай іменных асноваў прызнае летувіскі эміграцыйны лінгвіст {{Артыкул у іншым разьдзеле|Ёзас Юркенас||lt|Juozas Jurkėnas}}<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 108.</ref>}}
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аба]]'''{{Заўвага|'''Вылучаным''' пазначаюцца імёны, якія маюць поўныя германскія адпаведнікі}}
| —
| ''Abo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абека|Абека (Абіка, Абака)]]'''{{Заўвага|У дужках даюцца характэрныя варыяцыі імя паводле напісаньня ў гістарычных крыніцах}}
| —
| ''Abbeco'' (''Abbiko'', ''Abbaco'') <br> Abo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абель|Абель (Абіль)]]'''
| —
| ''Abel'' (''Abilo'') <br> Abo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абор|Абор (Абар, Абэр, Абер)]]'''
|
| ''Abar'' (''Abor''{{Заўвага|name="Польшча"|Азначалася ў Польшчы, дзе германскія імёны бытавалі ўжо ў XIII ст.}}, Aber) <br> Abo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абуд|Абуд (Абод, Абут, Ябут)]]'''{{Заўвага|У інвэнтарах ВКЛ таксама азначаюцца наступныя чаргаваньні: Адам / Ядам (Адамава / Ядамава, Адамовіч / Ядамовіч)<ref>A. Vardų ir pavadinimų rodyklė // Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 1.</ref>, Андрэй / Яндрэй, Анікей / Янікей<ref>{{Літаратура/Вайсковыя попісы паспалітага рушэньня ВКЛ (2018)|к}} S. 387, 391, 425, 436.</ref>}}
|
| ''Abbud'' (''Abbod'', ''Abbott'') <br> Abo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Абрат]]'''
|
| ''Abrada'' (''Abrat'') <br> Abo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агі|Агі (Ака, Ека, Яга, Яка)]]'''
| —
| ''Agi'' (''Egi'', ''Jag''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агіла|Агіль (Ягіл)]]'''
| —
| ''Agilus'' (''Egilo'') <br> Agi (Egi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аген|Аген (Агін, Ягін, Якін)]]'''
| —
| ''Agenus'' (''Agin'', ''Egen'', ''Ekino'') <br> Agi (Egi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якш|Якш (Якша, Акша, Агша)]]'''
| —
| ''Akisch'' (''Ecksch'', ''Якша''{{Заўвага|Азначалася ў [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]]}}) <br> Agi (Egi) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якбут]]'''
|
| ''Acbuto'' (''Acbod'') <br> Agi (Egi) + Boto (Buto) <br> Agi (Egi) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягвін|Ягвін (Яквін)]]'''
|
| ''Agwin'' (''Acwin'', ''Ecuin'') <br> Agi (Egi) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягайла (імя)|Ягайла (Ягейла, Ягела, Якейла, Агела, Агайла, Акайла, Ягіл)]]'''
|
| ''Aggalo'' (''Egelo'', ''Ageila'', ''Agela'', ''Eggel'', ''Egila'') <br> Agi (Jag) + Gailo (Gelo) <br> Agi (Jag) + -l- <br> ''Jogello'' (''Iagellus'', ''Jogallus'') <br> Jo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягінт|Ягінт (Агінт, Эгінт, Егінт, Ягент)]]'''
|
| ''Aginto'' (''Egind'') <br> Agi (Egi) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягірд|Ягірд (Эгерд, Агірд, Эгірд, Егерт)]]'''
|
| ''Ægirdh'' (''Eggerd'', ''Agard'', ''Egert'', ''Aaggaard'') <br> Agi (Jag) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягоўд|Ягоўд (Ягалд, Ягольт, Аколд)]]'''
|
| ''Agold'' (''Egold'', ''Egolt'', ''Agoult'') <br> Agi (Egi) + Waldo <br> Agi (Egi) + Goldo <br> ''Ágautr'' <br> Agi (Egi) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягуці|Ягуці (Ягут, Ягуць, Акут, Якуці, Якуць)]]'''
|
| ''Águti'' (''Agut'', ''Akuti'') <br> Agi (Jag) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акунд|Акунд (Якунт, Яконт)]]'''
|
| ''Agundia'' (''Jaconta'') <br> Agi (Jag) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агар (імя)|Агар (Ягер)]]
|
| ''Agar'' (''Egiheri'') <br> Agi + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Акман|Акман (Якіман, Экман, Ягеман)]]'''
|
| ''Ackmann'' (''Akemann'', ''Eckmann'', ''Egiman'') <br> Agi (Egi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ягмін|Ягмін (Агмін, Ягімін, Акмін, Якмін)]]'''
|
| ''Agminus'' (''Egiminus'', ''Jagmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Jakmyn''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Agi (Egi) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Агімонт|Агімонт (Агамонт, Экмунд)]]'''
|
| ''Agimunt'' (''Agamont'', ''Agamundus'', ''Egmond'', ''Egmont'') <br> Agi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ала (мужчынскае імя)|Ала (Ела)]]'''
| —
| ''Alo'' (''Allo'', ''Elo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алейка|Алейка (Алека)]]'''
| —
| ''Allecke'' (''Alico'') <br> Alo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліта (імя)|Аліта (Алета, Алата)]]'''
| —
| ''Alitta'' (''Alathe'') <br> Alo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аліш|Аліш (Альш, Гальш)]]'''
| —
| ''Allisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Alsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Halsch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Alo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбэрт|Альбэрт (Альберт, Аўбарт)]]'''
|
| ''Albert'' (''Albart'', ''Aubert') <br> Alo + Bert <br> Athal + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альбут|Альбут (Альбот, Яльбут)]]'''
|
| ''Albot'' (''Elbot'', ''Albóðr'', ''Albutt'') <br> Alo + Boto (Buto) <br> Athal + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвін]]'''
|
| ''Alwin'' (''Alwini'') <br> Alo + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альвіс]]'''
|
| ''Alvis'' (''Alois'') <br> Alo + Wis
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгерд (імя)|Альгерд (Альгерт, Альгард, Алігард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт, Ольгерд, Альгірд)]]'''
|
| ''Algerd'' (''Algeard'', ''Algerðr'', ''Algert'', ''Algardus'', ''Algart'', ''Olgard'', ''Hallgerðr'', ''Halgardus'', ''Algiert'') <br> Alo + Gerd (Gardo) <br> Helgi (Alko) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алгет|Алгет (Альгет, Элгет)]]'''
|
| ''Alget'' (''Aalgidis'') <br> Alo + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алігут|Алігут (Алгуць, Аўгут, Аўгуць)]]'''
|
| ''Algut'' (''Alugod'') <br> Alo + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альман|Альман (Алеман, Эльман)]]'''
|
| ''Alman'' (''Alemann'', ''Ellmann'') <br> Alo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альмін]]'''
|
| ''Almin'' (''Almen'') <br> Alo + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яльмуд]]'''
|
| ''Alamud'' (''Almudis'') <br> Alo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аламунт|Аламунт (Альмонт, Эльмонт, Ялмонт)]]'''
|
| ''Alamunt'' (''Almunt'', ''Almond'', ''Elmund'') <br> Alo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Олда|Олда (Ольда, Голда, Оўда, Аўда)]]'''
| —
| ''Aldo'' (''Olda'', ''Holt''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Audo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Алдыка|Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Галдык, Гольдзіка)]]'''
| —
| ''Aldiko'' <br> Aldo + -k- <br> ''Audeca'' <br> Audo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Альдона|Альдона (Алдунь)]]'''
| —
| ''Aldona'' (''Aldun'', ''Aldonis'') <br> Aldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аўтаўт]]'''
|
| ''Altolt'' (''Aldaud'', ''Autaut'') <br> Aldo + Waldo (Walt) <br> ''Autald'' <br> Audo (Auto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўтар|Яўтар (Алтар, Гаўтар)]]'''
|
| ''Althar'' (''Alterius'', ''Autier'') <br> Aldo (Holt) + Heri (Hari) <br> ''Authar'' (''Hauthar'', ''Hautar'') <br> Audo (Auto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алег|Алько (Алек, Алех, Ольг, Эльг, Аўг)]]'''
| —
| ''Helgi'' (''Alko'', ''Alacho'', ''Elgo'', ''Algo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вольга|Вольга (Олюшка, Олюхна)]]'''
| —
| ''Hélga'' (''Helca'', ''Helcha'', ''Alga''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Holga''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгін|Альгін (Элькін, Аўгін, Яўгін, Вольгін)]]'''
| —
| ''Heligin'' (''Alkin'') <br> Helgi (Algo) + -n-<br> ''Augino'' <br> Augo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгіш]]'''
| —
| ''Halgasch'' (''Halgas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Helgi (Algo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгмін|Альгмін (Альхімен, Алькмін, Алігімін)]]'''
| [[Мінялк]]
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno <br> ''Alechmannus'' (''Alkeman'', ''Algman'') <br> Helgi (Alko) + Mann
| Minno + Helgi (Alko)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Альгімонт|Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт)]]'''
|
| ''Algemundus'' (''Ealgmund'', ''Alkemund'', ''Alhmunt'', ''Alchemont'') <br> Helgi (Algo) + Mund (Munt) <br> ''Augemundus'' (''Augemundr'') <br> Augo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Амал|Амал (Амэла, Амаль, Амуль, Аміль, Яміль)]]'''
| —
| ''Amal'' (''Amelo'', ''Amul'', ''Amil'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яр (імя)|Яр (Ар)]]'''
| —
| ''Aro'' (''Ahr'') <br> Aro + Mann
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярыла (імя)|Ярыла (Арэла, Арэль, Ярала, Эрэла)]]'''
| —
| ''Arila'' <br> Aro + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярун|Ярун (Арун, Аруна)]]'''
| —
| ''Arun'' (''Eruni'', ''Aruna'') <br> Aro + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярунд|Ярунд (Яранд, Аранд, Арант)]]'''
| —
| ''Jarund'' (''Arant'', ''Jarant'') <br> Aro + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арбут|Арбут (Арбуд, Арбот)]]'''
|
| ''Árbót'' (''Arbod'') <br> Aro + Boto (Buto) <br> Aro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвід|Арвід (Ярвід, Арвіт)]]'''
|
| ''Arvid'' (''Arwit'') <br> Aro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арвіст|Арвіст (Гервіст)]]'''
|
| ''Ariovist'' (''Arwist'', ''Arwesth'') <br> Aro + West (Viste) <br> Heri (Hari) + West (Viste)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арыгольд|Арыгольд (Арыгалд, Яргалт)]]'''
|
| ''Aregaudus'' <br> Aro + Gaudo <br> ''Hargold'' <br> Heri (Hari) + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арман|Арман (Арыман, Ярман, Ярыман, Яроман)]]'''
|
| ''Arman'' (''Ariman'') <br> Aro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Армін (імя)|Ярмін (Армін, Ярэмін, Ярамін)]]'''
|
| ''Armin'' (''Arimin'') <br> Aro + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмуць|Ярмут (Ярмуць, Армуць, Армот)]]'''
|
| ''Armuth'' <br> Aro + Mot (Muto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярмунд|Ярмунд (Армонт, Арамонт, Ярмонт)]]'''
|
| ''Armund'' (''Armunt'', ''Arimondus'', ''Eremunt'') <br> Aro + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яруд|Яруд (Арод, Арут, Ярут)]]'''
|
| ''Arodus'' (''Aruth'') <br> Aro + Hrodo (Ruodo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярна|Ярна (Арн, Аран, Яран, Арнь, Ярань)]]'''
| —
| ''Arno'' (''Arn'', ''Aran'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнольд|Арнольд (Ярнольт)]]'''
|
| ''Arnold'' (''Arnolt'', ''Ernold'') <br> Aro (Arno) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Арнат (імя)|Арнат (Ярнат, Эрнат)]]'''
|
| ''Arnad'' (''Arnato'') <br> Aro (Arno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Арбш]]'''
| —
| ''Erbsch'' (''Erbisch'') <br> Arbo (Erbo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ярг]]'''
| —
| ''Argo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Аргела|Аргела (Аргель, Яргель, Аргуль, Аргла, Яргла)]]'''
| —
| ''Argelo'' (''Argila'') <br> Argo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ашка|Ашка (Аска, Яска, Еска, Еш)]]'''
| —
| ''Asco'' (''Asc'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яскіль|Яскіль (Яскель, Яскал, Ашкіла, Ашкела)]]'''
| —
| ''Ascila'' (''Eskil'', ''Eskel'', ''Ascalo'') <br> Asco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскольд (імя)|Аскольд (Яскольд, Яскольт, Яскулд, Яскулт, Яшчолд)]]'''
|
| ''Askold'' (''Ascolt'', ''Aschhold'') <br> Asco + Waldo (Walt) <br> ''Höskuldr'' <br> Hatho + Sculd
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Азьвін|Азьвін (Ясьвін)]]'''
|
| ''Asvin'' (''Assuin'', ''Aschwin'') <br> Asco + Wino <br> Asi + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аскера|Аскера (Аскер, Ашкер)]]'''
|
| ''Ascher'' (''Ascar'') <br> Asco + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Есьман|Есьман (Ясьман, Яшман, Ешман, Эсьман, Эсман)]]'''
|
| ''Eschmann'' (''Esmann'', ''Ascman'', ''Asman'') <br> Asco + Mann <br> Asi + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ясмант|Ясмант (Асмонт, Ашмонт, Есмунт, Ясмонт, Есьмант, Яшмант, Эсмунт)]]'''
|
| ''Asmunt'' (''Ascmund'', ''Eschmunt'') <br> Asco + Mund (Munt) <br> ''Osmond'' <br> Asi + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ас (імя)|Ас (Ась, Азь)]]'''
| —
| ''Asi'' (''Aso'', ''Osi'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азела|Азела (Асіла, Ясіла, Ясель, Эзель)]]'''
| —
| ''Aselo'' (''Asilo'', ''Esilo'') <br> Asi + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асен|Асен (Асін, Ясін, Ашын)]]'''
| —
| ''Asin'' (''Asen'') <br> Asi + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азбут|Азбут (Язбут)]]'''
|
| ''Ásboð'' <br> Asi + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясвад]]'''
|
| ''Asuad'' <br> Asi + Wado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясоўд|Ясоўд (Асвальд)]]'''
|
| ''Asold'' (''Asuald'', ''Oswald'') <br> Asi + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвід|Ясьвід (Ашвід)]]'''
|
| ''Asvid'' (''Esvid'', ''Ásviðr'') <br> Asi + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвіл|Ясьвіл (Асьвіл, Ашвіла)]]'''
|
| ''Aswill'' <br> Asi + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ясьвільт]]'''
|
| ''Asvild'' <br> Asi + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Азгайла]]'''
|
| ''Easgel'' (''Esgel'') <br> Asi + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яскаўт|Яскаўт (Язкаўт)]]'''
|
| ''Askaut'' (''Ásgautr'', ''Oskautr'') <br> Asi + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгірд]]'''
|
| ''Esgerd'' (''Asgird'', ''Asgart'', ''Osgerd'') <br> Asi (Osi) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эзгін|Эзгін (Азгін, Ашкін, Ажгін)]]'''
|
| ''Eskin'' (''Esgen'') <br> Asi + -kin <br> Asi + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Осман|Асман (Осман, Ашман, Ясман)]]'''
|
| ''Osman'' (''Asman'') <br> Asi (Osi) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асьміна (імя)|Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін, Яшмін, Эсьмін)]]'''
|
| ''Osminna'' <br> Asi (Osi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асмот|Асмот (Ашмот, Ясмут)]]'''
|
| ''Asmot'' (''Asmuot'') <br> Asi + Mot
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Асінар (імя)|Ашнар]]'''
|
| ''Asnar'' (''Asinar'') <br> Asi + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яст|Яст (Асьць, Яшт)]]'''
| —
| ''Ast'' (''Osta'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьцейка|Асьцейка (Асьцека, Осьцік, Ясьцейка)]]'''
| —
| ''Oustecha'' (''Ostike'') <br> Ast (Osta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Асьціла|Асьціла (Остэль)]]'''
| —
| ''Aostilo'' (''Ostell'') <br> Ast (Osta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яштальд|Яштальд (Асталт, Аштаўт, Ястальд, Яшталт, Яштаўт)]]'''
|
| ''Astald'' (''Ostald'', ''Astaud'', ''Astout'', ''Austaldus'') <br> Ast (Osta) + Waldo <br> Ast (Osta) + Teudo <br> Asi (Osi) + Teudo
| ''Teudasia'' <br> Teudo + Asi
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астар|Астар (Астэр, Ясьцер)]]'''
|
| ''Austerius'' (''Oster'', ''Astar''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Aster''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ast (Osta) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Астрат]]'''
|
| ''Ostrat'' (''Ostrad'', ''Austrad'') <br> Ast (Osta) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бабіла|Бабіла (Бабіль, Бабела, Бабель)]]'''
| —
| ''Babilo'' (''Babel'') <br> Babo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бат (імя)|Бат (Бад, Бадзь)]]'''
| —
| ''Bado'' (''Bato'', ''Bath'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баціка|Баціка (Бадыка, Батка, Бацейка)]]'''
| —
| ''Badiko'' (''Battke'', ''Paticho'') <br> Bado (Bato) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадзіла|Бадзіла (Батыла, Батэла, Батуль)]]'''
| —
| ''Badila'' (''Bathel'') <br> Bado (Bato) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батаўт]]'''
|
| ''Batolt'' (''Badald'', ''Badaut'', ''Bataut'') <br> Bado (Bato) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бадвіла|Батвіла (Батвіл)]]'''
|
| ''Badvil'' (''Batwill'', ''Baduila'') <br> Bado (Bato) + Wilo
| ''Willibad'' <br> Wilo + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батвін]]'''
|
| ''Batwin'' (''Badvin'') <br> Bado (Bato) + Wino
| ''Winibad'' <br> Wino + Bado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Батар|Батар (Батэр, Бадар)]]'''
|
| ''Bathari'' (''Bater'', ''Bader'') <br> Bado (Bato) + Heri (Hari)
| ''Heribad'' <br> Heri + Bado
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больд|Больд (Больт, Бальт, Болт, Баўд, Боўд)]]'''
| —
| ''Bald'' (''Boldt'', ''Bolte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдыка|Балдыка (Бальдыка, Бальцік, Больцік, Болдык)]]'''
| —
| ''Baldiko'' (''Baldicke'', ''Baltichus'') <br> Bald (Bolte) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балдзіла|Балдзіла (Больцель, Баўдзель, Балціла)]]'''
| —
| ''Baldilo'' (''Baldellus'') <br> Bald (Bolte) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальцін|Бальцін (Бальтын, Балтэн)]]'''
| —
| ''Baltin'' (''Balden'') <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдун|Больдун (Болтун, Бальцюн)]]'''
| —
| ''Baldun'' <br> Bald (Bolte) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болташ|Болташ (Болдыш, Болдаш, Больдаш)]]'''
| —
| ''Boldisch'' (''Boltsch'') <br> Bald (Bolte) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальдвін]]'''
|
| ''Baldwin'' <br> Bald + Wino
| ''Winibald'' <br> Wino + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Больдаг]]'''
|
| ''Baldag'' <br> Bald (Bolte) + Dago
| ''Dacbold'' <br> Dago + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтэр|Бальтэр (Болдэр, Балтр)]]'''
|
| ''Balterus'' (''Bolder'', ''Baldheri'') <br> Bald + Heri
| ''Eribald'' (''Haribald'') <br> Heri + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтарт|Бальтарт (Балторт)]]'''
|
| ''Baltardus'' (''Balthart'') <br> Bald + Hardt (Hart)
| ''Artbald'' (''Hartbald'') <br> Hardt (Hart) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтман|Балтман (Бальман, Больман)]]'''
|
| ''Baldman'' (''Balman'', ''Bollmann'') <br> Bald + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Баўдамір]]'''
|
| ''Baldomer'' <br> Bald + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Болтрык|Болтрык (Бальтрык, Бальдрых, Боўтрык)]]'''
| [[Рыбалт]]
| ''Boldericus'' (''Baldrich'', ''Baldric'') <br> Bald (Boldt) + Rick
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрым|Балтрым (Баўтрым)]]'''
|
| ''Baldrim'' <br> Bald + Rim
| ''Rimbald'' (''Rimbold'') <br> Rim + Bald
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Балтрун|Балтрун (Бальтрун, Баўтрун)]]'''
|
| ''Baltrun'' (''Baldrun'') <br> Bald + Runo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бальтрут|Бальтрут (Балтрот)]]'''
|
| ''Baltrudis'' <br> Bald + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бар (імя)|Бар (Бара, Пара)]]'''
| —
| ''Baro'' (''Paro'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барэйка|Барэйка (Барака, Барэка, Барык, Парэйка, Парык)]]'''
| —
| ''Bareke'' (''Barocho'', ''Baricke'') <br> Baro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барыла|Барыла (Барэль, Парыла)]]'''
| —
| ''Barilo'' (''Barrell'', ''Parrell'') <br> Baro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барут (імя)|Барут (Баруць, Парут)]]'''
| —
| ''Baruthus'' (''Baruth''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвід|Барвід (Парвід)]]'''
|
| ''Barvid'' (''Barwidus'') <br> Baro + Wido
| ''Widbor''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Widebor''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wido + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвік]]'''
|
| ''Barwic'' (''Barwig'') <br> Baro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвін|Барвін (Борвін, Парвін)]]'''
| [[Вінбор]]
| ''Barwin''{{Заўвага|[[Старэйшая рыфмаваная хроніка]] пра «''Барвіна з земляў [[Вэнэды|вэнэдаў]]''» — [[Генрых Борвін I|Генрыха Борвіна I]]}} <br> Baro + Wino
| ''Wimber'' <br> Wino + Bеro <br> Wino + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барвойн]]'''
|
| ''Barwein'' (''Berwein'') <br> Baro + Wino (Weine) <br> Baro + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Баргайла|Баргайла (Баргаль, Баргель)]]'''
|
| ''Bargeil'' (''Bargel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Baro + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барконт]]'''
|
| ''Bargund'' (''Pargunt'') <br> Baro (Paro) + Gunth (Cund)
| ''Gundabari'' <br> Gunth (Cund) + Baro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Барман|Барман (Парман)]]'''
|
| ''Barmann'' (''Parmann'') <br> Baro (Paro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барда|Барда (Барта)]]'''
| —
| ''Bardo'' (''Barto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бардзіла|Бардзіла (Бартэль)]]'''
| —
| ''Bardilo'' (''Bartel'') <br> Bardo (Barto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Барцін|Барцін (Бардзін)]]'''
| —
| ''Bardinus'' (''Barten''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bardo (Barto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бартаўт|Бартаўт (Барталт, Бартальт, Бартальд, Партаўт)]]'''
|
| ''Bartolt'' (''Bartaud'', ''Bartaut'', ''Bartold'') <br> Bardo (Barto) + Waldo (Walt) <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bardo + Teudo (Taut)
| ''Teutbard'' <br> Teudo (Teuth) + Bard
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бень|Бень (Бін, Бінь)]]'''
| —
| ''Beno'' (''Ben'', ''Bino'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінейка|Бінейка (Бенека, Беніка, Бінека)]]'''
| —
| ''Binnecke'' (''Beneko'', ''Bennico'') <br> Beno (Bino) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінель|Бінель (Бэнэль)]]'''
| —
| ''Benilo'' <br> Beno (Bino) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Беняш|Беняш (Бенеш, Бенюш)]]'''
| —
| ''Bensch'' (''Byenyasch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Benas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Beno + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінгель]]'''
|
| ''Bengel'' <br> Beno + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бенат]]'''
|
| ''Bennato'' (''Bennat'') <br> Beno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бінэрт]]'''
|
| ''Benert'' (''Benehard'') <br> Beno (Bino) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бімунт]]'''
|
| ''Bemund'' <br> Beno (Bino) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бера|Бера (Біра, Пера)]]'''
| —
| ''Bero'' (''Biro'', ''Pero'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірэйка|Бірэйка (Бэрэйка, Бярэйка, Берыка, Бірык, Бірка, Берка, Пірыка, Пірка)]]'''
| —
| ''Birico'' (''Berico'', ''Bereke'', ''Birke'', ''Piricho'', ''Pircho'') <br> Bero (Biro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыла|Бірыла (Бярыла, Бярэла, Бірэла, Берыль, Бірыль, Біруль, Берла)]]'''
| —
| ''Berila'' (''Berela'', ''Berul'') <br> Bero (Biro) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірын (імя)|Берэн (Бірын, Бірэн)]]'''
| —
| ''Beren'' (''Birin'') <br> Bero (Biro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірута (імя)|Бірута (Бірот, Бярута, Бірут, Біруць, Бэрот, Берут, Пірут, Перут)]]'''
| —
| ''Bierotte'' (''Biruth'', ''Bierott'') <br> Bero (Biro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірыбольд]]'''
|
| ''Beribald'' <br> Bero (Biro) + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвольд|Бэрвольд (Бэрвальд, Бэрвэльт)]]'''
|
| ''Berwoldus'' (''Beroald'') <br> Bero + Wald
| ''Waldpero'' <br> Wald + Biro (Bero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрвід|Бэрвід (Бірвід)]]'''
|
| ''Berwid'' <br> Bero + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пэрвайн|Пэрвайн (Пэрвэйн, Пярвойнь)]]'''
|
| ''Perwein'' <br> Bero (Pero) + Wino (Weine) <br> Bero (Pero) + Uuenna
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Беркін|Беркін (Беркен, Бергін, Пергін)]]'''
|
| ''Berekin'' (''Beregen'', ''Perkin'') <br> Bero + -kin <br> Bero + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірат|Бірат (Берэт, Бірэта, Перат)]]'''
|
| ''Beradt'' (''Bereth'', ''Perret'') <br> Bero (Biro) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэргарт (імя)|Бэргарт]]'''
|
| ''Berhard'' <br> Bero + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Перман|Перман (Бэрман, Бірман, Пэрман, Парман, Бірмэн, Бермень)]]'''
|
| ''Perman'' (''Berman'', ''Parmann'', ''Pirrmann'') <br> Bero (Pero) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрымунд (імя)|Перамонт (Парымонт)]]'''
|
| ''Peremunt'' (''Bermondus'') <br> Bero (Pero) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ператрут]]'''
|
| ''Perethrud'' (''Beretrudis'') <br> Bero (Pero) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берн|Берн (Бэрн, Перн, Бернь, Бірн)]]'''
| —
| ''Bern'' (''Pern'', ''Pirn'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бірнейка|Бірнейка (Бернейка, Бернека, Бэрніка)]]'''
| —
| ''Birnico'' (''Bernico'', ''Bernecke'') <br> Bern (Pirn) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бярнут|Бярнут (Бярнуць)]]'''
| —
| ''Bernuth'' (''Bernut'', ''Barnut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бернуш|Бернуш (Бернаш)]]'''
| —
| ''Bernasch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Bernisch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bern + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнат|Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернад, Барнат, Бернят, Парнат)]]'''
|
| ''Bernad'' (''Bernat'', ''Pernat'') <br> Bern + Joto <br> Bern + Hatho (Adi) <br> ''Bernard'' <br> Bern + Hardt
| ''Hathubern'' <br> Hatho + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнар|Бэрнар (Бернар, Барнар, Пернар)]]'''
|
| ''Bernar'' (''Bernhari'', ''Pernhari'') <br> Bern + Heri (Hari)
| ''Erbern'' <br> Heri + Bern
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрнард|Бэрнард (Бярнард)]]'''
|
| ''Bernard'' (''Bernhard'') <br> Bern + Hardt
| ''Hartbern'' <br> Hardt + Bern
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бергела|Бергела (Бергель, Бэргайла, Бэргаль, Пергайла)]]'''
|
| ''Bergel'' (''Bergeil'', ''Bieregel'') <br> Berga + Gailo (Gelo) <br> Bero + Gailo (Gelo) <br> Berga + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэрт|Берт (Берць, Перць)]]'''
| —
| ''Bert'' (''Perht'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртыка]]'''
| —
| ''Bertike'' (''Berteka'') <br> Bert + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бертэль|Бертэль (Бэртэль, Перцель, Пірціль)]]'''
| —
| ''Bertel'' (''Pertilo'', ''Pirthilo'') <br> Bert + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртун]]'''
| —
| ''Berhtuni'' (''Perhtun'') <br> Bert + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Берташ|Берташ (Бертыш, Бірташ)]]'''
| —
| ''Bertasch'' (''Bertisch'') <br> Bert + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бэртальд|Бэртальд (Бэртаўт, Біртаўт)]]'''
|
| ''Bertold'' (''Bertolt'', ''Bertaut'', ''Birtoldus'') <br> Bert + Waldo (Walt) <br> Bert + Teudo (Taut)
| ''Woltbert'' <br> Waldo (Walt) + Bert <br> ''Teutbert'' <br> Teudo (Taut) + Bert
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біе (імя)|Біе]]'''
| —
| ''Bie'' (''Biho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бівойна|Бівойна (Бівайн, Бівэйн)]]'''
|
| ''Bewein'' (''Biewine'', ''Bivinus'') <br> Bie + Wino (Weine) <br> Bie + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біят|Біят (Біён, Біюць)]]'''
|
| ''Byatt'' (''Bietto'') <br> Bie + Joto (Juto) <br> Bie + Hatho
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біла (імя)|Біла (Біль)]]'''
| —
| ''Bilo'' (''Biel'', ''Pillo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біліка|Біліка (Білейка, Пілейка)]]'''
| —
| ''Biliko'' (''Pilicho'') <br> Bilo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білін]]'''
| —
| ''Bilin'' <br> Bilo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більвін|Більвін (Пільвін)]]'''
|
| ''Biliwin'' (''Pilwine'') <br> Bilo (Pillo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Біляр|Біляр (Піляр)]]'''
|
| ''Biller'' (''Piller'', ''Bilihar'') <br> Bilo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Більман|Більман (Біліман, Пілеман, Білмен)]]'''
|
| ''Billmann'' (''Biliman'', ''Pielemann'') <br> Bilo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білімін|Білімін (Більмін)]]'''
|
| ''Bilmen'' <br> Bilo + Minno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Білят|Білят (Пілят, Білат)]]'''
|
| ''Bilaeth'' (''Pillat'') <br> Bilo (Pillo) + Joto <br> Bilo (Pillo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біць|Біць (Біт, Бець)]]'''
| —
| ''Bitto'' (''Beto'', ''Bedo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцейка|Біцейка (Бецейка, Бэтэйка, Біцік)]]'''
| —
| ''Beteke'' (''Bettika'') <br> Bitto (Beto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцель|Біцель (Бітэла, Бедэль)]]'''
| —
| ''Bitel'' (''Betilo'', ''Bedilo'') <br> Bitto (Beto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Біцін|Біцін (Біцен)]]'''
| —
| ''Bitinus'' (''Bettin'') <br> Bitto (Beto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітаўт|Бітаўт (Біталт)]]'''
|
| ''Bitold'' (''Betald'', ''Bidaut'', ''Bitaut'') <br> Bitto (Beto) + Waldo (Walt) <br> Bitto (Beto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бітар|Бітар (Бэтэр)]]'''
|
| ''Betharius'' <br> Bitto (Beto) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бруна|Бруна (Брунь, Прунь)]]'''
| —
| ''Bruno'' (''Прун'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Брунейка]]'''
| —
| ''Brunico'' (''Brunicho'') <br> Bruno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бубела|Бубела (Бобель, Бубель)]]'''
| —
| ''Bubilo'' (''Bobel'') <br> Bubo (Bobo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бода|Буд (Буда, Бода, Будзь, Бодзь)]]'''
| —
| ''Bodo'' (''Budo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзейка|Будзейка (Будзека, Будзіка, Байдзейка)]]'''
| —
| ''Buddeke'' (''Bodico'', ''Bodeca'') <br> Bodo (Budo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзіла|Будзіла (Будэль, Бодзель)]]'''
| —
| ''Budilo'' (''Bodilo'', ''Budel'', ''Bodel'') <br> Bodo (Budo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзін|Будзін (Бодзен, Будэн, Бодзень, Будзень)]]'''
| —
| ''Budin'' (''Boden'', ''Budden'') <br> Bodo (Budo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будыш|Будыш (Бодыш, Будуш)]]'''
| —
| ''Bodsch'' (''Bodusz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Bodo (Budo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівід (імя)|Будзівід (Будвід, Будзьвіт)]]'''
|
| ''Bodwidus'' <br> Bodo (Budo) + Wido
| ''Widbod'' <br> Wid + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзівіл|Будзівіл (Будавіл, Будвіл, Будзьвіл)]]'''
|
| ''Bauduilli'' (''Bodwill'') <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willibodo'' <br> Wilo + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будгін|Будгін (Будкін, Бутгін, Буткін, Боткін)]]'''
|
| ''Budgen'' (''Budekin'', ''Bodkin'', ''Botgen'') <br> Bodo (Budo) + -kin <br> Bodo (Budo) + Ginno
| ''Genobod'' <br> Ginno (Genno) + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будзікід (імя)|Будзікід (Будгед)]]'''
| [[Гедбуд]]
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будар|Будар (Будэр, Бодар, Будр)]]'''
|
| ''Buder'' (''Boder'') <br> Bodo (Budo) + Heri (Hari)
| ''Eribodo'' <br> Heri + Bodo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Будрых|Будрых (Будрык)]]'''
|
| ''Buddrich'' (''Budrick'') <br> Bodo (Budo) + Rick (Rih)
| ''Richbodo'' (''Ricbodo'') <br> Rick (Rih) + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бота|Бут (Бута, Буць, Бот, Боць)]]'''
| —
| ''Boto'' (''Buto'', ''Poto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцейка|Буцейка (Боцейка, Боцік, Бутыка, Бутка)]]'''
| —
| ''Butecke'' (''Butecho'', ''Botic'', ''Buttke'') <br> Boto (Buto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буціла|Буціла (Буцель, Боціла, Боцель)]]'''
| —
| ''Butila'' (''Butel'', ''Botilo'') <br> Boto (Buto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Буцень|Буцень (Бутэн, Боцін, Боцінь)]]'''
| —
| ''Buten'' (''Botin'') <br> Boto (Buto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Боч|Боч (Буч, Бутш, Боташ)]]'''
| —
| ''Botsch'' (''Butisch'') <br> Boto + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутаўт (імя)|Бутаўт (Буталт, Буталд, Бутальд, Ботаўт, Ботальт, Бутэлць)]]'''
| [[Вальбут]] <br> [[Тэўтабод (імя)|Таўбут]]
| ''Butolt'' (''Butaldus'', ''Botaldus'', ''Boutaut'', ''Butaud'', ''Butaut'') <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt) <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
| ''Waldbott'' <br> Waldo + Boto (Buto) <br> ''Teubod'' <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвід|Бутвід (Ботвід)]]'''
| [[Відбут]]
| ''Butvid'' (''Botwid'') <br> Boto (Buto) + Wido
| ''Wiboto'' <br> Wido + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутавіт|Бутавіт (Буцівіт, Ботвіт)]]'''
|
| ''Botwith'' <br> Boto (Buto) + Wito
| ''Witbot'' <br> Wito + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвіл|Бутвіл (Ботвіл, Путвіл)]]'''
| [[Вільбут]]
| ''Botwill'' (''Bauduilli'') <br> Boto (Buto) + Wilo <br> Bodo (Budo) + Wilo
| ''Willebut'' (''Wilbot'') <br> Wilo + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутвін|Бутвін (Ботвін, Ботвінь, Буцьвін, Бацьвін)]]'''
|
| ''Butwin'' (''Botwin'') <br> Boto (Buto) + Wino (Wini) <br> Bodo (Budo) + Wino
| ''Uinebod'' <br> Wino + Bodo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгель]]'''
| [[Галбута]]
| ''Botgel'' (''Butgel'', ''Baudugailus'', ''Baudigilus'') <br> Bodo (Budo) + Gailo (Gelo) <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
| ''Galbot'' <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутгер]]'''
| [[Гербут]]
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
| ''Gerboth'' (''Gerbodo'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутар|Бутар (Бутэр)]]'''
| [[Гарбут]]
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
| ''Harboth'' <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутэрт|Бутэрт (Бутарт)]]'''
|
| ''Bottart'' (''Boutard'') <br> Boto (Buto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутман]]'''
|
| ''Buthmann'' (''Bothmann'') <br> Boto (Buto) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутмін|Бутмін (Буцьмін)]]'''
| [[Мінбут]]
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
| ''Menbodo'' <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутнар|Бутнар (Бутэнэр)]]'''
| [[Нарбут (імя)|Нарбут]]
| ''Botnor'' (''Butnor'', ''Botner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Buthneri''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
| ''Narbot'' (''Norpoth'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Norpod'') <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботрам|Ботрам (Бутрам, Бутрэм)]]'''
|
| ''Bothram'' <br> Boto (Buto) + Ramo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутырык (імя)|Бутрык (Бутрыка, Путрык)]]'''
|
| ''Butariks'' (''Buttericus'', ''Botric'', ''Poterich'') <br> Boto (Buto) + Rick
| ''Richboto'' <br> Rick (Rih) + Boto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бутрым|Бутрым (Ботрым, Будрым, Путрым)]]'''
| [[Рымбут]]
| ''Botrim'' (''Bodrim'', ''Bauderrim'') <br> Boto (Buto) + Rim <br> Bodo (Budo) + Rim
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ботэй]]'''
| [[Эйбут]]
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пацейка|Пацейка (Пуцейка, Пуціка, Падзейка)]]'''
| —
| ''Potico'' (''Putico'') <br> Boto (Poto) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Пуціла|Пуціла (Путэль, Поцель)]]'''
| —
| ''Putilo'' (''Potilo'', ''Potel'') <br> Boto (Poto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бой (імя)|Буй]]'''
| —
| ''Boio'' (''Búi'', ''Beie'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйка|Буйка (Бойка, Бейка)]]'''
| —
| ''Buyke'' (''Boiko'', ''Beiko'') <br> Boio (Beie) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буйвід|Буйвід (Бойвід, Бувід, Бевід)]]'''
|
| ''Boivid'' (''Bovid'') <br> Boio (Búi) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Боер|Боер (Бэер)]]'''
|
| ''Bojer'' (''Boyer'', ''Beieri'') <br> Boio (Beie) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бумонт]]'''
|
| ''Bumund'' (''Boymund'', ''Boemonda'') <br> Boio (Búi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бейнь|Бейна (Бейнь, Байнь)]]'''
| —
| ''Beino'' (''Beyn'', ''Bainus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнар|Бэйнар (Байнэр, Бэйнэр, Бейнар, Байнар, Бойнар)]]'''
|
| ''Beinher'' (''Bainarius'') <br> Beyn + Heri (Hari) <br> Boio (Beio) + Noro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бэйнарт|Бэйнарт (Бэйнэрт, Бойнарт, Бойнерт)]]'''
|
| ''Beynart'' (''Beinert'') <br> Beyn + Hardt <br> Boio (Beio) + *Nard
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бранта]]'''
| —
| ''Branto'' (''Brando'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунь|Бунь (Бонь)]]'''
| —
| ''Buno'' (''Bono'', ''Bun'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунейка|Бунейка (Буніка, Боніка)]]'''
| —
| ''Bunico'' (''Bonica'') <br> Buno (Bono) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бунар|Бунар (Бонар, Бунэр, Бонэр)]]'''
|
| ''Buner'' (''Bonarius'') <br> Buno (Bono) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бурэйка]]'''
| —
| ''Buricho'' (''Buricke'') <br> Buro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бурга|Бурга (Борг)]]'''
| —
| ''Burga''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бургела|Бургела (Бургель, Бургайла, Пургель, Пургайла)]]'''
|
| ''Burgela'' (''Burgel'', ''Burgeil'', ''Burgala'') <br> Burga + Gailo (Gelo)
| ''Gelburg'' <br> Gailo (Gelo) + Burga
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бука (імя)|Бука (Буга, Бук, Бок)]]'''
| —
| ''Bugo'' (''Bucco'', ''Bock'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Букель|Букель (Бугіль, Букола)]]'''
| —
| ''Bukilo'' (''Bucilo'') <br> Bugo (Bucco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугень|Бугень (Буген, Бугін, Букін, Букень, Бокін)]]'''
| —
| ''Bugen'' (''Bugin'', ''Bukin'') <br> Bugo (Bucco) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугайла|Бугайла (Бугель, Богель)]]'''
|
| ''Bugellus'' (''Bogel'') <br> Bugo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Бугар|Бугар (Богар, Багар, Букар)]]'''
|
| ''Buger'' (''Boger'') <br> Bugo (Bock) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Буш|Буш (Бош, Бус, Бусь)]]'''
| —
| ''Boos'' (''Busch'', ''Boso'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушка|Бушка (Буска, Босіка, Боська, Бусека, Бусейка, Бошэйка, Бушэйка)]]'''
| —
| ''Buschke'' (''Buske'', ''Bosico'', ''Buseke'') <br> Boos (Boso) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушыла|Бушыла (Бусіл, Бузель, Пушыла)]]'''
| —
| ''Busilo'' (''Büschel'', ''Busel'', ''Poasilo'') <br> Boos + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бусінь|Бусінь (Бузэн)]]'''
| —
| ''Buosin'' <br> Boos + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Бушман|Бушман (Бусман)]]'''
|
| ''Bussman'' <br> Boos (Busch) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вэгер|Вэгер (Вакар, Вегер)]]'''
|
| ''Weger'' (''Wacaro'', ''Wagher'') <br> Wago (Wego) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войда|Войда (Вайда, Вад, Вэйда)]]'''
| —
| ''Waido'' (''Weido'', ''Waddo'', ''Woydo''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіка|Вайдзіка (Вадэйка, Вайдзейка)]]'''
| —
| ''Weideke'' <br> Waido (Waddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзіла (імя)|Вайдыла (Вайдэль, Вэйдэль, Вайдэла, Вадыла, Вайтыль, Вадзела)]]'''
| —
| ''Weidel'' (''Weidil'', ''Weidill'', ''Wadila'', ''Wadelo'', ''Woydilo''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido (Waddo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайдзень|Вайдзень (Войдзін)]]'''
| —
| ''Weiden'' <br> Waido (Waddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдаўт]]'''
|
| ''Weidelt'' <br> Waido (Weido) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вэйдэр|Вэйдэр (Вайдэр, Вайдар)]]'''
|
| ''Weidher'' <br> Waido (Weido) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вейдман|Вейдман (Вейдэман, Вайдман)]]'''
|
| ''Weidman'' (''Weideman'') <br> Waido (Weido) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войдат (імя)|Войдат (Водат, Вайдзята)]]'''
|
| ''Weidat'' (''Woydath''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waido + Joto <br> Waido + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валь]]'''
| —
| ''Wal'' (''Walo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валейка|Валейка (Валека, Валіка)]]'''
| —
| ''Waleicho'' (''Walica'') <br> Wal + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валіла]]'''
| —
| ''Walilo'' <br> Wal + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валін (імя)|Валін]]'''
| —
| ''Walin'' <br> Wal + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валант|Валант (Валянт)]]'''
| —
| ''Waland'' <br> Wal + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Валат]]'''
| —
| ''Wallath'' <br> Wal + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вальгун]]'''
|
| ''Walagoni'' (''Walahun'', ''Walegundis'') <br> Wal + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальда (імя)|Вальд (Валда, Вольд, Волад)]]'''
| —
| ''Waldo'' (''Walt'', ''Woldt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальцейка|Вальцейка (Вальдзейка, Волдзік, Уладзейка, Валодка, Вайлодка)]]'''
| —
| ''Waltiko'' (''Waldecke'', ''Waldiko'', ''Woldeke'') <br> Waldo (Walt) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальдэн|Вальдэн (Вальдзін, Вальцін)]]'''
| —
| ''Valdenus'' (''Waldin'', ''Waltino'') <br> Waldo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валтун|Валтун (Вяльтун, Вольдан, Вальдан)]]'''
| —
| ''Waltun'' (''Woldan''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waldo (Walt) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вальбут|Вальбут (Вяльбот, Вольбат, Валібут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Walbot'' (''Waldbott'') <br> Waldo (Walt) + Boto (Buto) <br> Wal (Walo) + Boto (Buto)
| ''Butolt'' <br> Boto (Buto) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Волдат]]'''
| [[Ятаўт]]
| ''Waldad'' (''Valtat'', ''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had)
| ''Atald'' (''Adalt'', ''Hathald'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валадар|Валадар (Валтар, Вальтар)]]'''
|
| ''Walder'' (''Waltar'', ''Waldhar'') <br> Waldo (Walt) + Heri (Hari)
| ''Erivald'' <br> Heri + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уладзімер|Валадзімер (Уладзімер, Валдымэр, Вальдымэр, Валдымір)]]'''
|
| ''Waldmer'' (''Valdemar'', ''Woldimar'') <br> Waldo + Mero (Maro)
| ''Meruald'' <br> Mero + Waldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Валімонт|Валімонт (Вальмунт, Вальмунд)]]'''
| [[Монтаўт]]
| ''Walmont'' (''Walmunt'', ''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Walamunt'' <br> Wal (Walo) + Mund (Munt)
| ''Montaldus'' (''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варда|Варда (Ворда, Верда)]]'''
| —
| ''Wardo'' (''Warto'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варна (імя)|Варна]]'''
| —
| ''Warno'' (''Warin'', ''Werno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Варнела]]'''
| —
| ''Warinela'' <br> Warno (Warin) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вярнат]]'''
|
| ''Warnad'' <br> Warno (Werno) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ваз|Ваз (Вас, Вазь, Вязь, Вяж)]]'''
| —
| ''Waso'' (''Weso'', ''Woso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васбут|Васбут (Вазбут, Вязбут)]]'''
|
| ''Wospot'' (''Wasbut'', ''Vasbut'') <br> Waso (Woso) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгайла|Вазгайла (Вазгал, Васкайла, Вазгела, Вязгайла, Вяжгайла, Вайжгел)]]'''
|
| ''Wasgall'' (''Vosgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waso (Woso) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгір]]'''
|
| ''Wasger'' <br> Waso + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгерд]]'''
|
| ''Wassgaard'' (''Vasgard'') <br> Waso + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Важгін|Важгін (Васікін, Вашкін, Вашкен, Вазгін)]]'''
|
| ''Wesikin'' (''Wasgen'') <br> Waso (Weso) + Ginno <br> Waso (Weso) + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вазгінт|Вазгінт (Важгінт)]]'''
|
| ''Wasgand'' <br> Waso + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Васмунт|Васмунт (Васмонт)]]'''
|
| ''Wassmundt'' (''Wasmundus'') <br> Waso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірт|Вірт (Вэрд)]]'''
| —
| ''Werta'' (''Wirt'', ''Werdo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцейка|Верцейка (Верцека, Вірцейка)]]'''
| —
| ''Verdico'' (''Wirdika'') <br> Werta (Werdo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верцель|Верцель (Вірціла, Вірцель, Вірдзель)]]'''
| —
| ''Wertel'' (''Wirtele'', ''Wirdilo'') <br> Werta (Werdo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вірцень|Вірцень (Вэртэн)]]'''
| —
| ''Wirtin'' (''Werdin'') <br> Werta (Werdo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вівіла (імя)|Вівіла]]'''
| —
| ''Vivilo'' <br> Vivo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вік (імя)|Вік (Віг)]]'''
| —
| ''Wigo'' (''Wic'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігіла|Вігіла (Вікула, Вігла, Вігель)]]'''
| —
| ''Wigilo'' (''Wigulo'', ''Wikeli'', ''Wiegel'') <br> Wigo (Wic) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віганд|Віганд (Вігант)]]'''
| —
| ''Wigand'' (''Wigant'') <br> Wigo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікша]]'''
| —
| ''Wigasch'' (''Vycxza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wigo (Wic) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігайла (імя)|Вігайла (Вігела, Вігал)]]'''
| [[Гельвіх]]
| ''Wigelo'' (''Wigal'') <br> Wigo + Gailo (Gelo)
| ''Geilwihc'' (''Keilwic'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігерд|Вігерд (Вігірд)]]'''
|
| ''Wigerd'' (''Wicgard'') <br> Wigo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігінт|Вігінт (Вігент)]]'''
|
| ''Wigent'' <br> Wigo + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігунт|Вігунт (Вігунд, Вікунд, Вігонт, Віконт)]]'''
|
| ''Wigunt'' (''Wicgunt'', ''Wikund'') <br> Wigo (Wic) + Gunth (Cund)
| ''Guntwic'' <br> Gunth + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігер|Вігер (Вікар)]]'''
|
| ''Wiger'' (''Vikar'') <br> Wigo (Wic) + Heri (Hari)
| ''Ervig'' <br> Heri + Wigo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вігмант|Вігмант (Вімунт, Вімант, Вімунць, Вегімонт)]]'''
| [[Мандывік]]
| ''Wigmont'' (''Wihmunt'', ''Wimund'', ''Vimont'', ''Wegemund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікерат]]'''
|
| ''Wicrat'' (''Wigerat'') <br> Wigo (Wic) + Rado (Rato)
| ''Ratwig'' <br> Rado (Rato) + Wigo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Від (імя)|Від (Віда)]]'''
| —
| ''Wido'' (''Wid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзейка|Відзейка (Відыка, Відзіка, Ведзейка, Ведзік)]]'''
| —
| ''Wideke'' (''Widike'', ''Wiedicke'', ''Wedeke'', ''Wiedek'') <br> Wido + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відыла (імя)|Відул (Відэль)]]'''
| —
| ''Widulo'' (''Widelo'', ''Widilo'') <br> Wido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відын (імя)|Відзень (Відзін)]]'''
| —
| ''Widin'' <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відун|Відун (Відзюн)]]'''
| —
| ''Widun'' (''Widuni'') <br> Wido + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відут|Відут (Відута)]]'''
| —
| ''Widut'' <br> Wido + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відбут|Відбут (Вібут)]]'''
| [[Бутвід]]
| ''Widbod'' (''Wiboto'') <br> Wido + Bodo <br> Wido + Boto (Buto)
| ''Botwid'' <br> Boto (Buto) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відаўт]]'''
|
| ''Widalt'' (''Vidaut'') <br> Wido + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігайла]]'''
| [[Гальвід]]
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відугер|Відугер (Відгер, Відугір)]]'''
| [[Гервід]]
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero (Giro)
| ''Gerwid'' <br> Gero + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзегірд|Відзегірд (Віцігерд)]]'''
| [[Гірдзівід]]
| ''Widgerd'' (''Vuitcardus'')) <br> Wido + Gerd (Gardo)
| ''Gyrdvid'' <br> Gerd (Gyrd) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзігін|Відзігін (Відукін, Ведзікен)]]'''
| [[Гінвід]]
| ''Widikin'' (''Widukin'', ''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відэр|Відэр (Вэдэр, Відар)]]'''
|
| ''Wider'' (''Weder'', ''Víðarr'', ''Wiedher'') <br> Wido + Heri
| ''Ervid'' <br> Heri + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відарт|Відарт (Відэрт)]]'''
| [[Артавід]]
| ''Vidart'' (''Widderd'') <br> Wido + Hardt (Hart)
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відукінд (імя)|Відгінт]]'''
|
| ''Widikint'' (''Wedigint'') <br> Wido + Kindo <br> Wido + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзіман]]'''
| [[Манівід]]
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
| ''Manvidus'' <br> Mann + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімін (імя)|Відзімін (Відзімен, Відмін)]]'''
| [[Мінвід]]
| ''Widmin'' (''Widmenn'') <br> Wido + Minno (Menno)
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Відзімонт (імя)|Відзімонт (Відзімунд, Відмунд, Відмунт)]]'''
| [[Мантывід (імя)|Мантывід]]
| ''Widimunt'' (''Widmund'', ''Widimond'') <br> Wido + Mund (Munt)
| ''Mundwitz'' <br> Mund (Munt) + Wido
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віт|Віт (Віта)]]'''
| —
| ''Wito'' (''Witt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцейка|Віцейка (Вітэк, Вітка)]]'''
| —
| ''Witicha'' (''Witteke'', ''Wittke'') <br> Wito + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віціла|Віціла (Вітэль, Вітуль)]]'''
| —
| ''Witila'' (''Witelo'', ''Witulo'') <br> Wito + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віцень (імя)|Віцень (Вітэн, Вітын)]]'''
| —
| ''Wittenus'' (''Witin'') <br> Wito + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітаўт (імя)|Вітаўт (Віталт, Вітаўд, Вітальд)]]'''
|
| ''Witolt'' (''Vitaut'', ''Vitaudus'', ''Witold'') <br> Wito + Waldo (Walt) <br> Wito + Teudo (Taut)
| ''Teudwit'' <br> Teudo + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітвін]]'''
|
| ''Witwin'' <br> Wito + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітукін|Вітукін (Віткін)]]'''
|
| ''Wituchin'' (''Witikinus'') <br> Wito + -kin <br> Wito + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітар|Вітар (Вітэр)]]'''
|
| ''Witar'' (''Witer'', ''Withari'') <br> Wito + Heri (Hari)
| ''Hariwit'' <br> Heri (Hari) + Wito
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітарт|Вітарт (Вітард, Вітэрт, Віторт)]]'''
|
| ''Witart'' (''Witard'') <br> Wito + Hardt (Hart) <br> ''Witrud'' <br> Wito + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вікінт (імя)|Вікінт]]'''
|
| ''Wikind'' (''Witikint'') <br> Wito + Kindo <br> Wigo (Wic) + Kindo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вітмонт]]'''
|
| ''Witmund'' <br> Wito + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE " align="left"
| 1
| '''[[Віцэр]]'''
|
| ''Wicer'' (''Wizhere'') <br> Wizo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вела]]'''
| —
| ''Welo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велейка|Велейка (Велека, Веліка)]]'''
| —
| ''Weleka'' (''Weliko'') <br> Welo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велянт|Велянт (Велянда)]]'''
| —
| ''Welant'' (''Weland'') <br> Welo + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велют|Велют (Велут, Велюць)]]'''
| —
| ''Welut'' <br> Welo + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вяльмонт|Вяльмонт (Велімунт)]]'''
|
| ''Welamunt'' <br> Welo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Велерат]]'''
|
| ''Welarat'' <br> Welo + Rado (Rato) <br> ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віла|Віла (Віль)]]'''
| —
| ''Wilo'' (''Wili'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілейка (імя)|Вілейка (Вілека, Вілік, Вілек)]]'''
| —
| ''Wilico'' (''Willeke'', ''Willeca'', ''Willicho'') <br> Wilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілян]]'''
| —
| ''Willana'' (''Willan'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілень|Вілень (Вілін)]]'''
| —
| ''Wilennus'' (''Willin'') <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілун|Вілун (Вілюн)]]'''
| —
| ''Wilun'' <br> Wilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілянт]]'''
| —
| ''Wilant'' (''Willand'') <br> Wilo + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляш|Віляш (Вілюш)]]'''
| —
| ''Willusch'' (''Vileša''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Willusius''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Wilasz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Wilo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільбут]]'''
| [[Бутвіл]]
| ''Willebut'' <br> Wilo + Boto (Buto)
| ''Botwill'' <br> Boto (Buto) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілгайла (імя)|Вілгайла (Вілігайла, Вілгал, Вільгела)]]'''
|
| ''Wilgel'' <br> Wilo + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгейда|Вільгейда (Вілейт)]]'''
|
| ''Williheid'' (''Wilhaidis'', ''Williheit'', ''Willet'') <br> Wilo + Heido (Haido)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгерд|Вільгерд (Вільгард, Вільгерт)]]'''
| [[Гердвіл]]
| ''Vilgerd'' (''Wilgeard'', ''Vilgard'', ''Wilgert'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
| ''Gardwill'' <br> Gerd (Gardo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгет|Вільгет (Вільгат)]]'''
| [[Гедзівіл]]
| ''Wilgyth'' (''Wilgat'') <br> Wilo + Geda (Giddo)
| ''Gedwille'' <br> Geda (Giddo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгод|Вільгод (Вільгот, Вількот)]]'''
| [[Гудвіл]]
| ''Willegod'' (''Wilgotus'', ''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
| ''Góðvili'' <br> Gudo (Godo) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вільгельм|Вілім (Вілем, Вілям, Вільгельм)]]'''
|
| ''Willem'' (''Wilhelm'') <br> Wilo + Helmo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віляўд|Віляўд (Вілгалд, Вілеўд)]]'''
|
| ''Wiliaud'' (''Wilgaut'') <br> Wilo + Gaud <br> ''Villald'' <br> Wilo + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вількін|Вількін (Вількен)]]'''
| [[Гінівіл (імя)|Гінівіл]]
| ''Wilkin'' (''Wilken'', ''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віліман|Віліман (Вілман, Вільман)]]'''
| [[Манвіл]]
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілімонт|Вілімонт (Вільмунт, Вільмонт)]]'''
| [[Монтвіл]]
| ''Wilmunt'' (''Villemont'', ''Wilmont'') <br> Wilo + Mund (Munt)
| ''Muntwil'' <br> Mund (Munt) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вілят|Вілят (Віляд)]]'''
| [[Ятвіл]]
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Joto <br> Wilo + Hatho (Adi)
| ''Atwill'' <br> Hatho (Adi) + Wilo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільда|Вільта (Вільда, Вільць, Вільдзь)]]'''
| —
| ''Wilto'' (''Wildo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вільцейка|Вільцейка (Вільдзека, Вільдзік)]]'''
| —
| ''Wildecke'' (''Wildike'') <br> Wilto (Wildo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілдзен|Вілдзен (Вілцен)]]'''
| —
| ''Vilden'' <br> Wilto (Wildo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вілтаўт|Вілтаўт (Вілталт)]]'''
| [[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл]]
| ''Wiltolt'' <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
| ''Waldowildis'' <br> Waldo + Wilto (Wildo) <br> ''Theudowills'' <br> Teudo (Taut) + Wilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віна (імя)|Віна]]'''
| —
| ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінка|Вінка (Вініка)]]'''
| —
| ''Winke'' (''Winika'', ''Winicho'') <br> Wino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінела|Вінела (Вінель)]]'''
| —
| ''Winela'' (''Winilo'') <br> Wino + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віняш|Віняш (Вінаш)]]'''
| —
| ''Winsch'' (''Wiensch'') <br> Wino + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінбор|Вінбор (Вінабер, Вімбар, Вімбэр)]]'''
| [[Борвін|Борвін (Барвін)]]
| ''Wimber'' <br> Wino + Baro <br> Wino + Bero
| ''Barwin'' <br> Baro + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінаўд|Вінаўд (Вінальд, Віняўт)]]'''
|
| ''Winoldus'' (''Wineuald'', ''Winolt'', ''Winoud'') <br> Wino + Waldo <br> ''Winiaud'' <br> Wino + Gaud
| ''Waldwin'' <br> Waldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгер|Вінгер (Вінгір)]]'''
| [[Гервін]]
| ''Winger'' <br> Wino + Gero
| ''Gerwin'' <br> Gero (Kero) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгіль]]'''
| [[Гільвін]]
| ''Winigilo'' (''Wingil'') <br> Wino + Gilo
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінгольт]]'''
|
| ''Vingautr'' (''Winigaud'') <br> Wino + Gaudo (Gaut) <br> ''Wingolt'' <br> Wino + Goldo
| ''Gautvin'' <br> Gaudo (Gaut) + Wino <br> ''Goldwine'' <br> Goldo + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінар|Вінар (Вінер)]]'''
|
| ''Winear'' (''Wiener'') <br> Wino + Heri (Hari)
| ''Harwin'' <br> Heri (Hari) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінарт]]'''
| [[Эртвін]]
| ''Winard'' (''Winhart'') <br> Wino + Hardt (Hart)
| ''Hertwin'' <br> Hardt (Hart) + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінмот]]'''
|
| ''Winimod'' <br> Wino + Mot (Moda)
| ''Motwin'' <br> Mot + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вінстаўт]]'''
|
| ''Winstalt'' <br> Wino + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінда (імя)|Вінда (Віндзь, Вінць, Вэнт)]]'''
| —
| ''Windo'' (''Wind'', ''Wint'', ''Went'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндзейка|Віндзейка (Вендзік, Віндык)]]'''
| —
| ''Wendecke'' (''Wendico'') <br> Windo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтыла|Вінтыла (Вендзіла, Вентыла)]]'''
| —
| ''Wintila'' (''Wendilo'', ''Wentilo'') <br> Windo (Wint) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вінтаўт]]'''
| [[Таўтвін]]
| ''Wintold'' <br> Windo + Waldo (Walt) <br> Wino + Teudo (Taut)
| ''Teutwin'' <br> Teudo (Taut) + Wino
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віндэр|Віндэр (Вінтэр, Вінтар)]]'''
|
| ''Winder'' (''Windhere'', ''Winter'') <br> Windo + Heri
| ''Hariovind'' <br> Heri (Hari) + Windo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Вара)]]'''
|
| ''Wero'' (''Varo'')
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вярэйка|Вярэйка (Верыка, Варыка)]]'''
|
| ''Wericho'' (''Werica'', ''Waraco'') <br> Wero (Varo) + -k-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірла|Вірла (Вэрела)]]'''
|
| ''Werle'' (''Warrell'') <br> Wero + -l-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірбольт]]'''
|
| ''Werbold'' (''Virboldus'') <br> Wero + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вербут|Вербут (Вярбот, Вэрбут, Варбут, Вірбут)]]'''
|
| ''Werboto'' (''Werbot'', ''Warboto'') <br> Wero (Varo) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Веравойша|Веравойша (Верваш, Варваш)]]'''
|
| ''Werweiss'' (''Werweis'', ''Werwis'') <br> Wero (Varo) + Weise (Wiso)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргаўд]]'''
|
| ''Vergaut'' (''Werigoz''{{Заўвага|name="goz"}}) <br> Wero + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергель|Вергель (Варгель, Вэргель, Віргель)]]'''
|
| ''Wargel'' <br> Wero (Varo) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Варгіра]]'''
|
| ''Warger'' <br> Wero (Varo) + Gero (Giro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віргірд]]'''
|
| ''Wergerd'' (''Wirgardus'') <br> Wero + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вергут|Вергут (Варгуць, Веркут)]]'''
|
| ''Vergot'' (''Wargott'') <br> Wero + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірконт|Вірконт (Вярконт, Варакунць)]]'''
|
| ''Wercund'' (''Wergund'', ''Warigundis'') <br> Wero (Varo) + Gunth (Cund)
| ''Gunthivera'' <br> Gunth + Wero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вірмонт|Вірмонт (Вярмонт, Вэрэмунд)]]'''
|
| ''Vermunt'' (''Virmundis'', ''Veremund'') <br> Wero + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Верза|Верза (Вэрза, Верша)]]'''
| —
| ''Werzo'' (''Wers'', ''Wirs'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Верзэль, Вершэль, Вэрсэль, Вэрсула)]]'''
| —
| ''Wirsil'' (''Wersil'', ''Werzel'', ''Wersel'', ''Wersall'') <br> Werzo (Wers) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Вірсімунд]]
|
| Werzo (Wirs) + Mund
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віс|Віс (Вісь, Віж)]]'''
| —
| ''Wis'' (''Wiso'', ''Weise'', ''Waiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішэка|Вішэка (Віска, Вішка, Вішэйка, Віжэйк, Вешка, Вяшэйка)]]'''
| —
| ''Wiseko'' (''Wischke'') <br> Wis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візіла (імя)|Вішэла (Вісель, Вісул, Віжэль, Весіла, Везела)]]'''
| —
| ''Wisilo'' (''Wizilo'', ''Wisel'', ''Wisulo'') <br> Wis + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісень|Вісень (Вісінь, Вішын, Віжын, Вішнь)]]'''
| —
| ''Wisen'' (''Wisin'') <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісун|Вісун (Віжун)]]'''
| —
| ''Wisun'' <br> Wis + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішынт|Вішынт (Высант)]]'''
| —
| ''Wisint'' (''Wisant'') <br> Wis + -nd-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісбар|Вісбар (Вісебар, Візбар, Віжбар, Вежбар)]]'''
|
| ''Wisbar'' <br> Wis + Baro
| ''Barwis'' <br> Baro + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісівальд|Вісівальд (Вісевалод)]]'''
|
| ''Wiswald'' (''Wisewould'') <br> Wis + Waldo
| ''Walvis'' <br> Waldo (Walt) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіда|Вісьвіда (Вішвід, Вісавід)]]'''
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Wis + Wido
| ''Widuis'' <br> Wido + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьвіл|Вісьвіл (Весьвіл, Вішвіл)]]'''
|
| ''Wiswill'' (''Uesuili'') <br> Wis + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісгайла|Вісгайла (Вісагайла, Візгайла, Візгела, Віжгайла)]]'''
|
| ''Wisgel'' <br> Wis + Gailo
| ''Gelvisa'' (''Galoisus'') <br> Gailo (Gelo) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігаўд|Вісігаўд (Візгаўд, Візгаўт, Візгольд, Візкоўд)]]'''
|
| ''Wisogoz''{{Заўвага|name="goz"|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у goz (coz)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. S. 609.</ref>}} <br> Wis + Gaud <br> ''Wisigold'' <br> Wis + Goldo
| ''Gauduis'' <br> Gaud + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігер|Вісігер (Вісгер, Візгер, Віскер, Віскар, Вішкер, Візгір)]]'''
|
| ''Wisger'' (''Uuisager'', ''Wiscar'', ''Weisker'') <br> Wis + Gero (Kero)
| ''Gervisa'' <br> Gero + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігерд (імя)|Вісігерд (Візгерд, Візгард, Візгерт, Вышгерд, Вісігірд, Візгірд, Вышгірт)]]'''
|
| ''Visigerd'' (''Wisgeard'', ''Wisigard'') <br> Wis + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісігін|Вісігін (Вісакін, Візкін, Вісеген, Візгін)]]'''
| [[Гінівойша]]
| ''Visekin'' (''Wissegen'', ''Wiseken'') <br> Wis + -kin <br> Wis + Ginno
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Візгінт|Візгінт (Візгінд, Вісагінт, Высагінт, Віскінт)]]'''
|
| ''Wisgand'' <br> Wis + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісконт|Вісконт (Вісконд, Віскунт)]]'''
|
| ''Wisgonda'' (''Wisagund'') <br> Wis + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісад|Вісад (Вішад)]]'''
|
| ''Wisad'' (''Wisod'') <br> Wis + Hatho (Adi) <br> Wis + Schat (Sado)
| ''Aduisus'' (''Hadvisa'') <br> Hatho (Adi) + Wis
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісман|Вісман (Вішман)]]'''
|
| ''Wisman'' <br> Wis + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісьміл]]'''
|
| ''Wismel'' (''Wismill'') <br> Wis + Milo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вісімонт|Вісімонт (Вісімунт, Вісмунт, Візмунт, Вішмунт, Віжмонт, Вішмонт)]]'''
|
| ''Wisemund'' (''Wizmunt'') <br> Wis + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вішымут|Вішымут (Вісімот)]]'''
|
| ''Vismuot'' (''Wismoda'') <br> Wis + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Віснар|Віснар (Візнэр, Вішнар, Вішнэр, Вішанар)]]'''
|
| ''Visnar'' (''Wisner'', ''Wisener'') <br> Wis + Noro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віст|Віст (Вест, Вешт)]]'''
| —
| ''West'' (''Viste'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вістэла|Вістэла (Віштэль)]]'''
| —
| ''Wistila'' (''Vistella'') <br> West (Viste) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Віштэнь|Віштэнь (Вайштэнь)]]'''
| —
| ''Wisten'' <br> West (Viste) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештар|Вештар (Вэстэр, Вестр, Вістар, Віштар, Вэйштар)]]'''
|
| ''Vestarr'' (''Wistarius'') <br> West (Viste) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вештарт|Вештарт (Віштарт, Вістарт, Вестэрт, Вештард, Віштард, Вейстарт, Вейштарт, Войштарт)]]'''
|
| ''Westhard'' (''Guistardus'') <br> West (Viste) + Hardt (Hart) <br> ''Wistrud'' <br> Wis + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войша]]'''
| —
| ''Waiso'' (''Voysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyscha''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Weise'' (''Wiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшка|Войшка (Вайска, Вейшэка, Вейсейка)]]'''
| —
| ''Weiske'' (''Weiseke'') <br> Weise + -k- <br>
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайшыла|Вайшыла (Вайшэль, Вэйшэль, Войшэль)]]'''
| —
| ''Weisel'' <br> Wiso (Waiso) + -l- <br> ''Woschel'' <br> Waiso (Voysch) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшын|Войшын (Войсін)]]'''
| —
| ''Weissin'' (''Wisin'') <br> Weise (Wiso) + -n- <br> ''Vussin'' <br> Waiso (Voysch) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшывід|Войшывід (Войшвід, Вэйшвід, Вайшвіта)]]
|
| ''Wisvida'' (''Wiswith'') <br> Weise (Wiso) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшвіл (імя)|Войшвіл (Вошвіл, Вашвіла, Весьвіл)]]'''
|
| ''Weischwill'' (''Uesuili'') <br> Weise (Wiso) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вайсар]]'''
|
| ''Weiser'' <br> Weise (Wiso) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войсят|Войсят (Войсяд)]]'''
|
| ''Weisat'' (''Weishadt'', ''Woyssath''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyschat''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Waiso (Voysch) + Hatho (Adi) <br> ''Wisad'' <br> Weise (Wiso) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшымунд|Войшымунд (Вайсмонт, Вэйсмант)]]'''
|
| ''Weisemont'' <br> Waiso + Mund (Mont)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войшнар|Войшнар (Вайснар, Вейшнар, Вэйшнэр, Вайшнар, Вашнар)]]'''
| [[Нарывойша]]
| ''Wießner'' (''Weissnar'', ''Weisner'', ''Weisnar'') <br> Weise (Wiso) + Noro
| ''Norweise'' <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Войшалк (імя)|Войшалк (Вышалк)]]
|
| Waiso (Voysch) + Scalc (Schelck) <br> Weise (Wiso) + Helgi (Algo)
| ''Alguis'' <br> Helgi (Algo) + Wiso
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Войштаўт|Войштаўт (Вештаўт, Выштальд, Вішталд, Вішталт)]]'''
|
| ''Wistold'' (''Westwald'', ''Westhold'') <br> West + Waldo (Walt) <br> Waiso (Voysch) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Война]]'''
| —
| ''Uuenna'' (''Wona'', ''Woyna''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> ''Wino'' (''Weine'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайнейка|Вайнейка (Ванейка, Ваніка, Вайнэка)]]'''
| —
| ''Weinecke'' <br> Wino (Weine) + -k- <br> ''Vunnico'' (''Wonnecke'') <br> Uuenna (Wona) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Вайніла|Вайніла (Вайналь, Вайнела)]]'''
| —
| ''Weinel'' (''Wainilo'') <br> Wino (Weine) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войніш|Войніш (Войнюш)]]'''
| —
| ''Weinisch'' <br> Wino (Weine) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнар|Войнар (Вонар, Вайнэр, Вэйнэр, Вэйнар)]]'''
|
| ''Weiner'' <br> Wino (Weine) + Heri (Hari) <br> ''Wunar'' (''Wuyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woyner''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Woynar''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Uuenna (Wona) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Войнат|Войнат (Войнад, Войнят)]]'''
|
| ''Weinadt'' <br> Wino (Weine) + Hatho (Adi) <br> ''Voinot'' (''Wonat'') <br> Uuenna (Wona) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Воланг|Воланг (Валанк)]]'''
|
| ''Wolank'' <br> Wolo + Lango (Lancho)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Вольман]]'''
|
| ''Wolman'' (''Wolaman'') <br> Wolo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавейка]]'''
| —
| ''Gauke'' <br> Gawo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавіла|Гавіла (Гавуль)]]'''
| —
| ''Gavilo'' (''Gaul'') <br> Gawo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гавень|Гавень (Гавін)]]'''
| —
| ''Gawin'' <br> Gawo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўвід]]'''
|
| ''Gauwida'' <br> Gawo + Wido
| ''Widagauwo'' <br> Wido + Gawo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаўгонт|Гаўгонт (Галігунт, Галігонт, Галгонт, Галконт, Гяўгунт)]]'''
|
| ''Gavigunt'' <br> Gawo + Gunth (Gondo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайла (імя)|Гайл (Гайль, Гейль, Гель)]]'''
| —
| ''Gailo'' (''Geilo'', ''Galo'', ''Gelo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелейка|Гелейка (Галейка, Гелека, Галека, Гайліка, Галка)]]'''
| —
| ''Geleko'' (''Galleke'', ''Geilke'', ''Galke'') <br> Gailo (Gelo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейлін|Гейлін (Гайлін, Галін, Галень)]]'''
| —
| ''Gailin'' (''Geilin'', ''Galinno'') <br> Gailo (Galo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлун|Гайлун (Гелун, Галун, Гелон)]]'''
| —
| ''Gelunus'' (''Galun'', ''Geluni'') <br> Gailo (Gelo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галбута|Галбута (Гельбат, Гелбут, Келбут)]]'''
| [[Бутгель]]
| ''Galbot'' (''Gelbot'') <br> Gailo (Galo) + Boto (Buto)
| ''Botgel'' <br> Boto (Buto) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелёлд|Гелёлд (Гелальд)]]'''
|
| ''Geloldus'' (''Gelald'', ''Geilolt'', ''Kelolt'') <br> Gailo (Gelo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвід]]'''
| [[Відзігайла]]
| ''Gelvidis'' <br> Gailo (Gelo) + Wido
| ''Widigelus'' (''Widigail'') <br> Wido + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвін|Гальвін (Гайльвін, Гельвін)]]'''
|
| ''Galvin'' (''Geilawina'', ''Gelwina'') <br> Gailo (Galo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальвірд]]'''
|
| ''Geilwird'' <br> Gailo (Galo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гельвіх|Гельвіх (Кельвік)]]'''
| [[Вігайла (імя)|Вігайла]]
| ''Geilwich'' (''Kelwihc'') <br> Gailo (Gelo) + Wigo
| ''Wigelo'' <br> Wigo + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлігін|Гайлігін (Келікін)]]'''
|
| ''Gelikin'' (''Geilgen'') <br> Gailo (Gelo) + Ginno <br> Gailo (Gelo) + -kin
| ''Gingel'' <br> Ginno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелігуд|Гелігуд (Гелгод, Гелгуд, Гелгут)]]'''
| [[Гудзігал]]
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
| ''Godegel'' <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галінт]]'''
|
| ''Galind'' (''Geilindis'') <br> Gailo (Galo) + Linto (Lindis)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайліман|Гайліман (Галеман, Гельман, Кельман)]]'''
| [[Мангайла]]
| ''Gailamanns'' (''Galiman'', ''Gelman'', ''Kalmannus'') <br> Gailo (Gelo) + Mann
| ''Manigel'' <br> Mann + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайлімін|Гайлімін (Гальмін, Гельмін)]]'''
| [[Мінігайла (імя)|Мінігайла]]
| ''Geleminus'' (''Galmin'', ''Gaillemin'') <br> Gailo (Gelo) + Minno
| ''Minigelus'' <br> Minno + Gailo (Gelo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Галімонт|Галімонт (Галімунт)]]'''
| [[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла]]
| ''Galmund'' (''Geilmundus'', ''Gelmund'') <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
| ''Montigel'' <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гала (імя)|Гала]]'''
| —
| ''Halo'' (''Helli'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галека]]'''
| —
| ''Haleke'' (''Halika'') <br> Halo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галень|Галень (Гален)]]'''
| —
| ''Hallen'' <br> Halo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Галабут|Галабут (Галабуд)]]'''
|
| ''Halboth'' (''Heliboto'') <br> Halo (Helli) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельман|Гельман (Гельмэн)]]'''
|
| ''Hallmann'' <br> Halo (Helli) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гальмонт]]'''
|
| ''Hallmund'' (''Helmunt'') <br> Halo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ганус (імя)|Ганус (Гануш)]]'''
| —
| ''Hanus'' (''Johannes'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаст|Гаст (Гест, Каст, Гасьць, Гашт, Гесьць, Гешт, Кест, Гейст)]]'''
| —
| ''Gast'' (''Gest'', ''Cast'', ''Keast'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьцейка|Гасьцейка (Госьцік)]]'''
| —
| ''Gasticho'' (''Casticho'') <br> Gast (Cast) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьціла|Гастыла (Гастэла, Гастэль, Касьціла, Кастэль)]]'''
| —
| ''Gastila'' (''Gastel'', ''Kestilo'', ''Kastel'') <br> Gast + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кесьцень|Кесьцень (Касьцін, Гасьцін, Гаштын)]]'''
| —
| ''Kesten'' (''Castinus'', ''Gastin'') <br> Gast (Gest) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кейстут (імя)|Кестут (Гестут, Гештот, Кестуд, Кістут, Кейстут)]]'''
| —
| ''Gestot'' (''Kested'', ''Kistott'', ''Gastod'') <br> Gast (Keast) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каштарт|Каштарт (Гастарт)]]'''
|
| ''Kastert'' (''Gastart'') <br> Gast (Cast) + Hardt (Hart)
| ''Hartigast'' <br> Hardt (Hart) + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кестарт|Кестарт (Гестарт, Гестард, Гештарт, Кестэрт, Гейштарт)]]'''
|
| ''Gesterd'' (''Gisteard'') <br> Gast (Gest) + Hardt (Hart) <br> ''Gistrudis'' <br> Geso (Giso) + Trudo (Trut)
| ''Thrudgis'' <br> Trudo (Trut) + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестар|Гестар (Гестэра, Гештар, Гештэр, Гейштэр, Гейштар, Кестэр, Кейстар)]]'''
|
| ''Gester'' (''Gaster'', ''Caster'') <br> Gast (Gest) + Heri (Hari)
| ''Herigast'' <br> Heri + Gast
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гаштольд (імя)|Гастаўд (Гашталт, Гаштольд, Каштаўт, Кашталт)]]'''
|
| ''Gastald'' (''Castald'', ''Gastaud'', ''Gastaut'') <br> Gast (Cast) + Waldo (Walt) <br> Gast (Cast) + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гестаўт|Гестаўт (Гесталт, Гішталт, Гешталд, Гешталт, Гештаўт, Кешталт, Кестаўт, Кістаўт, Гестаўд, Гештаўд, Гіштаўт, Гейстаўт, Кейстаўт)]]'''
|
| ''Gestalt'' (''Gistald'', ''Gestold''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Gestaut'') <br> Gast (Gest) + Waldo (Walt) <br> Geso (Giso) + Teudo (Taut)
| ''Teutgis'' <br> Teudo (Teuth) + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўд|Гаўт (Гаўда, Гаўдзь, Галд, Галдзь)]]'''
| —
| ''Gaudo'' (''Gauto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдык|Гаўдык (Галдык, Гальдык, Калдык)]]'''
| —
| ''Gaudeck'' (''Gaudich'') <br> Gaudo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзіла|Гаўдзіла (Гаўдэль, Гаўдзіль, Гальдзель)]]'''
| —
| ''Gaudila'' (''Gaudela'') <br> Gaudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдзін|Гаўдзін (Голдзін)]]'''
| —
| ''Gaudin'' <br> Gaudo + -n-<br> ''Goldine'' <br> Goldo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэш|Гаўдэш (Гольташ)]]'''
| —
| ''Gautisch'' (''Gautsch'') <br> Gaudo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтоўт]]'''
|
| ''Gautald'' (''Gaudald'') <br> Gaudo (Gauto) + Waldo (Walt)
| ''Waltgaud'' <br> Waldo (Walt) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтвід]]'''
|
| ''Gautwidus'' (''Gautvidr'') <br> Gaudo (Gauto) + Wido
| ''Widegaud'' <br> Wido + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гоўдвік]]'''
|
| ''Goldwig'' <br> Gaudo + Wigo (Wic) <br> Goldo + Wigo (Wic)
| ''Wihgoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Wigo + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўтэр|Гаўтэр (Гоўтэр)]]'''
|
| ''Gauter'' <br> Gaudo + Heri
| ''Herigaudis'' <br> Heri + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдземунда (імя)|Гаўдземунда (Гаўдмонт, Каўдмонт)]]'''
|
| ''Gaudemund'' <br> Gaudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдэрых|Галтрык]]'''
|
| ''Gautrik'' (''Gautrikr'', ''Gaudericus'') <br> Gaudo (Gauto) + Rick <br> ''Goldric'' <br> Goldo + Rick
| ''Richcoz''{{Заўвага|name="goz"}} <br> Rick (Rih) + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрым|Гаўдрым (Гоўдрым)]]'''
| [[Рымгальд]]
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаўдрут|Гаўдрут (Каўтруд)]]'''
|
| ''Gautrude'' <br> Gaudo + Trudo (Drutus)
| ''Trutgaudus'' <br> Trudo + Gaudo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геда|Геда (Гет, Гіда, Гада)]]'''
| —
| ''Geda'' (''Geto'', ''Giddo'', ''Gaddo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзейка|Гедзейка (Гадзейка, Гедыка, Гедык, Гадыка)]]'''
| —
| ''Gedicke'' (''Gädecke'', ''Gedeco''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Geda (Gaddo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзель|Гедзель (Гадыла, Гідзель, Кіцела, Гаціла, Гатэль)]]'''
| —
| ''Gedel'' (''Gadilo'', ''Gitila'', ''Ketil'', ''Gattilo'', ''Gattel'', ''Catilo'') <br> Geda (Geto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзень|Гедзень (Гедэн, Гадзін, Гедзін, Гецень, Гіцень)]]'''
| —
| ''Gedenus'' (''Gadinus'', ''Giddinus'', ''Getina'') <br> Geda (Giddo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедбуд|Гедбуд (Гедбод, Гедбут, Гетбут, Кедбут)]]'''
| [[Будзікід (імя)|Будзікід]]
| ''Gadbot'' <br> Geda (Gaddo) + Boto (Buto) <br> Geda (Gaddo) + Bodo (Budo)
| ''Botget'' <br> Bodo (Budo) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадаальд|Гідульт (Гідаўд, Гедаўд)]]'''
|
| ''Gidoldus'' (''Gedoaldus'') <br> Geda (Giddo) + Waldo (Walt)
| ''Wealdgyth'' <br> Waldo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гетаўт (імя)|Гетаўт (Геталт, Геталд, Гетальд, Гітаўт, Кетаўт, Гатаўт, Гецольд, Гецоўд)]]'''
|
| ''Getoldus'' (''Ketold'', ''Cataudo'', ''Gatault'', ''Getsold'') <br> Geda (Geto) + Waldo (Walt) <br> Geda (Geto) + Teudo (Taut)
| ''Theotgit'' <br> Teudo (Teuth) + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівід|Гедзівід (Гедвіт, Гетвід, Гедвід, Кедзівід, Кедвід)]]'''
|
| ''Gedwed'' <br> Geda + Wido (Wito)
| ''Withgitha'' <br> Geda (Giddo) + Wido (Wito)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзівіл|Гедзівіл (Гедвіл, Гетвіл, Гідвіл, Гадвіл, Кедвіл)]]'''
| [[Вільгет]]
| ''Gedwille'' (''Gidwill'', ''Gadwill'') <br> Geda (Giddo) + Wilo
| ''Wilgyth'' <br> Wilo + Geda (Giddo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедвін]]'''
|
| ''Gedovin'' <br> Geda + Wino
| ''Wynngeat'' <br> Wino + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітэр|Гітэр (Гедэр, Гадэр, Гатар, Гедр, Гідр, Кецер, Кадэр)]]'''
|
| ''Getær'' (''Gader'', ''Gatharius'', ''Gidhari'') <br> Geda (Giddo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гітарт|Гітарт (Гедарт, Гетарт, Кітарт)]]'''
|
| ''Gidheard'' (''Gạddert'') <br> Geda (Giddo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гедыгольд|Гедыгоўд (Гедыгольд, Кедкаўд, Кедкольд)]]
|
| ''Gedalcaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме з пашыранай [[суфікс]]ам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай гед-<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 97.</ref> адбыўся пераход gaud у gaus<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Gedalcaus#v=snippet&q=Gedalcaus&f=false S. 608].</ref>}} <br> Geda + Gaudo <br> Geda + Goldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедгонт|Гедгонт (Гедконт, Кітконт)]]'''
|
| ''Gadagunti'' <br> Geda (Gaddo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзіман|Гедзіман (Гедман, Гітман)]]'''
|
| ''Gedeman'' (''Gedmann'', ''Gidman'', ''Gettman'') <br> Geda (Giddo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедзімін (імя)|Гедзімін (Гідзімін, Гідамін, Гідмін, Кедзімен, Кедмін, Кідмін)]]'''
|
| ''Giddeminus'' (''Gidmen'', ''Gadmin'') <br> Geda (Giddo) + Minno
| ''Mengede''{{Заўвага|{{Артыкул у іншым разьдзеле|Мэнгдэны|Менгеды (пазьней Мэнгдэны)|de|Mengden (Adelsgeschlecht)}} — [[Нямеччына|нямецкі]], пазьней [[Інфлянты|інфлянцкі]] шляхецкі род, які паходзіць з [[Вэстфалія|Вэстфаліі]]}} <br> Minno (Menno) + Geda
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гедмонт|Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт)]]'''
|
| ''Gadamundus'' (''Gedmond'', ''Gjetmund'', ''Gemundus'') <br> Geda (Gaddo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гадарых|Гедрых (Гедрык, Кедрык)]]'''
|
| ''Gedrich'' (''Gadric'') <br> Geda (Gaddo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадзь|Гадзь (Гата, Ед, Едзь, Яд, Ядзь)]]'''
| —
| ''Hatho'' (''Had'', ''Hedo'', ''Adi'', ''Edo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адзейка|Адзейка (Адзіка, Гадыка, Ядзейка, Ядзека, Ядык, Гадэйка)]]'''
| —
| ''Adecho'' (''Adika'', ''Chadico'', ''Edica'') <br> Hatho (Adi) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гаціла|Гаціла (Гадзіла, Адзель)]]'''
| —
| ''Hetilo'' (''Hadala'', ''Adela'') <br> Hatho (Adi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ацень|Ацень (Едзін, Атэн)]]'''
| —
| ''Atten'' (''Edin'', ''Atin'') <br> Hatho (Adi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятаўт|Ятаўт (Атаўт, Гатаўт, Яталт, Яталд, Ятальд, Ядаўт, Ядальд)]]'''
| [[Волдат]]
| ''Atald'' (''Hathald'', ''Adalt'', ''Hadaud'') <br> Hatho (Had) + Waldo (Walt)
| ''Waldad'' (''Walthad'') <br> Waldo (Walt) + Hatho (Had) <br> ''Teuthad'' <br> Teudo (Teuth) + Hatho (Had)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвід|Ятвід (Адвід, Едзівід, Гетвід)]]'''
|
| ''Atvid'' (''Adhuid'', ''Hadewidis'') <br> Hatho (Edo) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядвіга|Ядвіга (Ядовіг)]]'''
|
| ''Hadwig'' (''Hedwig'') <br> Hatho (Hedo) + Wigo
| ''Wichad'' <br> Wigo (Wic) + Hatho (Hedo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятвіл|Ятвіл (Ядвіл, Ядвіла, Едзівіл, Гадвіл)]]'''
| [[Вілят]]
| ''Atwill'' (''Adwill'', ''Adovila'', ''Attavill'') <br> Hatho (Adi) + Wilo
| ''Wiliatus'' (''Williad'') <br> Wilo + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгаўд]]'''
|
| ''Hadegaud'' (''Adegaudus'') <br> Hatho (Adi) + Gaudo
| ''Gauthaus''{{Заўвага|У гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход had у haus)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=gauthaus#v=snippet&q=gauthaus&f=false S. 617, 789].</ref>}} <br> Gaudo (Gaut) + Hatho
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядгін]]'''
| [[Гінят]]
| ''Hettgen'' (''Adgen'', ''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядаг|Ядаг (Адаўг, Адаўк, Ядаўг, Ядаўк, Ядалг)]]'''
|
| ''Adago'' (''Adaco'') <br> Hatho (Adi) + Dago <br> Hatho (Adi) + Daugo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ядат|Ядат (Ядзят)]]'''
|
| ''Adat'' (''Adhad'') <br> Hatho (Adi) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гадар|Гадар (Ядар, Атар)]]'''
|
| ''Hader'' (''Adar'', ''Hathari'') <br> Hatho (Had) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атарт|Атарт (Етарт, Едэрт)]]'''
|
| ''Atard'' (''Adahart'') <br> Hatho (Adi) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гатман|Гатман (Гадман, Адаман, Атман, Адамэн)]]'''
|
| ''Hadoman'' (''Adiman'', ''Athiman'') <br> Hatho (Adi) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмін|Ятмін (Атмен, Атмін, Ацьмін, Адамін, Адмін, Яцімін, Ядзімін)]]'''
|
| ''Admen'' (''Atmin'', ''Atmen'') <br> Hatho (Adi) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ятмонт|Ятмонт (Адамонт, Этмант)]]'''
|
| ''Etmunt'' (''Jatmund'', ''Adimondus'') <br> Hatho (Adi) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атрант]]'''
|
| ''Aderando'' <br> Hatho (Adi) + Rando (Ranto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейман]]'''
|
| ''Heyman'' (''Hayman'') <br> Haimo (Heimo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геймант|Геймант (Гаймунт)]]'''
|
| ''Haimund'' <br> Haimo (Heimo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генрых|Генрык]]'''
|
| ''Henric'' (''Heimirich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Індрых|Індрых (Індрык, Гіндрык, Гендрык)]]'''
|
| ''Hindrich'' (''Heinrich'') <br> Haimo (Heimo) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайд|Гайд (Гайда, Гейда, Гайдзь, Гайць, Кейда, Кейт)]]'''
| —
| ''Gaidus'' (''Gaido'', ''Geide'', ''Geith'', ''Keith'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэль|Гайдэль (Гейтыла)]]'''
| —
| ''Gaidel'' (''Geitel'') <br> Gaidus (Geith) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдзен|Гейдзен (Гайдзен, Гайдэн, Гайцен)]]'''
| —
| ''Gaidene'' (''Gaidinus'') <br> Gaidus (Geith) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейдар|Гейдар (Гайдар)]]'''
|
| ''Gaidheri'' (''Geiter'') <br> Gaidus (Geith) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гейтарт|Гейтарт (Гайторт)]]'''
|
| ''Gaiterda'' <br> Gaidus (Geith) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэман]]'''
|
| ''Geidemann'' <br> Gaidus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайда (імя)|Гайда (Гейда)]]'''
| —
| ''Heido'' (''Haido'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гайдэла|Гайдэла (Гайдэль)]]'''
| —
| ''Heidilo'' (''Heidel'') <br> Heido (Haido) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвід]]'''
|
| ''Heidvid'' <br> Heido + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйтгін|Эйтгін (Эйтыгін, Эйдыгін)]]'''
|
| ''Heitgin'' (''Eitgen'', ''Heydekinus'') <br> Heido + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гейдмант|Гейдмант (Гейтмант, Эйдмант, Эйтмант)]]'''
|
| ''Heidmundus'' <br> Heido + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйдрыг|Эйдрыг (Эйдрык)]]'''
|
| ''Eidrich'' (''Heitrig'', ''Heidericus'') <br> Heido + Rick
| ''Rihheid'' <br> Rick (Rih) + Heido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геза (імя)|Гез (Гіза, Гіжа, Гесь, Кезь, Кейза)]]'''
| —
| ''Geso'' (''Giso'', ''Keso'', ''Geiso'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Геска|Гесека (Геска, Гізік, Кізік, Кейзік)]]'''
| —
| ''Giesecke'' (''Geske'', ''Kiessig'') <br> Geso (Giso) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізель|Гезела (Гізель, Кізіла, Кезела, Кізель)]]'''
| —
| ''Gesela'' (''Giesel'', ''Kisila'', ''Kisela'', ''Kiesel'') <br> Geso (Keso) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гізбэрт|Гізбэрт (Гізэбэрт, Гіжбэрт, Гісбарт)]]'''
|
| ''Gisbert'' (''Gisebert'') <br> Geso (Giso) + Bert
| ''Berdegis'' <br> Bert + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кезгайла|Кезгайла (Гезгайла, Гезгал)]]'''
|
| ''Gesgel'' (''Kesgel'') <br> Geso (Keso) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гішвід]]'''
|
| ''Gisoidis'' <br> Geso (Giso) + Wido
| ''Widugis'' <br> Wido + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гесьмін|Гесьмін (Кесьмін, Кісьмен)]]'''
|
| ''Gesmin'' (''Gesmen'') <br> Geso (Keso) + Minno (Menno) <br> ''Gessmann'' <br> Geso (Keso) + Mann
| ''Minegis'' <br> Minno + Geso (Giso)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гезімунд (імя)|Гесмонт (Гісімунт, Гізмунд, Гізмонд, Гізымант, Гіжымант, Гейсімонт, Гейсмонт)]]'''
|
| ''Gesimund'' (''Gesmondo'', ''Gisimund'', ''Gismondus'') <br> Geso (Giso) + Mund (Munt)
| ''Mundegis'' <br> Mund + Geso (Giso)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гес]]'''
| —
| ''Haso'' (''Hesa'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гасьмір]]'''
|
| ''Hasmar'' (''Hessemer'') <br> Haso (Hesa) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гелда|Гелда (Гілда, Гелдзь, Гільдзь, Кілт)]]'''
| —
| ''Geldo'' (''Gildo'', ''Gilto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гальтаўт|Гальтоўт (Гелдаўд, Гальтаўт, Гельтульд)]]'''
|
| ''Geltolt'' (''Galdualdus'') <br> Geldo + Waldo (Walt)
| ''Waldgelt'' <br> Waldo + Geldo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ільць]]'''
| —
| ''Hilto'' (''Ildia'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільцін|Гільцін (Ільдзін)]]'''
| —
| ''Hiltin'' (''Ildin'') <br> Hilto (Ildia) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілбуць|Ілбуць (Ілбудзь, Ільбуць)]]'''
|
| ''Ilbuth'' (''Ilbodus'', ''Hiltiboto'') <br> Hilto + Boto (Buto)
| ''Buothilt'' <br> Boto (Buto) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ілгут]]'''
|
| ''Illgut'' (''Hiltgudis'') <br> Hilto + Gudo (Guta)
| ''Guthildis'' <br> Gudo (Guta) + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гільтэр]]'''
|
| ''Hilder'' <br> Hilto + Heri
| ''Erhilt'' <br> Heri + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гельтман|Гельтман (Гільман, Ільман)]]'''
|
| ''Heltmann'' (''Hillmann'', ''Ilmann'') <br> Hilto + Mann
| ''Manehildis'' <br> Mann + Hilto
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіка]]'''
| —
| ''Hico'' (''Hiko'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гікель]]'''
| —
| ''Hiccila'' <br> Hico (Hiko) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гента (імя)|Гінт (Гент, Генда)]]'''
| —
| ''Gento'' (''Gendo'', ''Gentt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцейка|Гінцейка (Гендэк, Гендзік, Гіндзіка)]]'''
| —
| ''Gendecke'' (''Gentke'') <br> Gento (Gendo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гентыла|Гентыла (Гендзела, Гіндзель, Гінтыла, Гінтэль)]]'''
| —
| ''Gentile'' (''Gendele'', ''Gindel'', ''Gentel'') <br> Gento (Gendo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінцін|Гінцін (Гендзін, Гінцень, Кінцен)]]'''
| —
| ''Genten'' (''Gendinus'') <br> Gento + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтш|Гінтш (Гінч, Кендыш)]]'''
| —
| ''Gentsch'' (''Gandsch'') <br> Gento + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтаўт|Гінтаўт (Гінталт, Гінталд, Гентаўт, Кентаўт, Гантаўт, Кантаўт, Кінтаўт)]]'''
| [[Таўцігін]]
| ''Gentaltus'' (''Kentuald'', ''Gandualdus'', ''Gentaud'', ''Gintaud'', ''Gentault'') <br> Gento + Waldo (Walt) <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
| ''Theudekin'' (''Deutgen'') <br> Teudo + Ginno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гінтэр|Гінтэр (Гентар, Гандар, Гінтар, Кентар)]]'''
|
| ''Genter'' (''Genther'', ''Gander'') <br> Gento + Heri (Hari)
| ''Erigand'' <br> Heri + Gento (Gando)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінтарт|Кінтарт (Гінтарт, Гентарт)]]'''
|
| ''Genthardus'' (''Gentert'') <br> Gento + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гендырых (імя)|Гендрык (Гендрых, Гандрык)]]'''
|
| ''Gendricus'' (''Gendrich'', ''Gandaricus'') <br> Gento (Gendo) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гера|Гера (Кер, Гіра)]]'''
| —
| ''Gero'' (''Kero'', ''Giro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герэйка|Герэйка (Герыка, Герка, Гірэйка, Кірэйка, Кірык)]]'''
| —
| ''Gerico'' (''Gerecke'', ''Kericho'', ''Kiereck'') <br> Gero (Kero) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герыла|Герыла (Керыла, Керэль, Герла, Герэль, Геруль, Гірэла)]]'''
| —
| ''Gerilo'' (''Kerilo'', ''Kerelo'', ''Gerlo'') <br> Gero (Kero) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герын|Герын (Гірын)]]'''
| —
| ''Gerin'' (''Girin'') <br> Gero (Giro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керун|Керун (Герун, Герон)]]'''
| —
| ''Keruni'' (''Gerun'', ''Geron'') <br> Gero (Kero) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герута (імя)|Геруць (Геруд, Гаруць, Гіруць, Керут)]]'''
| —
| ''Geruthus'' (''Gerutha'') <br> Gero (Giro) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керш|Керш (Герш, Гірш, Геруш, Кірш)]]'''
| —
| ''Kiersch'' (''Giersch'', ''Gierasch'') <br> Gero (Kero) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гербут|Гербут (Гірбут, Гарбут, Кербут, Кірбут, Гірбуд, Гербудзь)]]'''
| [[Бутгер]]
| ''Gerboth'' (''Kerboto'', ''Gerbodo'', ''Garbutt'') <br> Gero (Kero) + Bodo (Budo) <br> Gero (Kero) + Boto (Buto)
| ''Butger'' (''Botgerus'', ''Bodeger'') <br> Boto (Buto) + Gero <br> Bodo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервала]]'''
|
| ''Gerwala'' <br> Gero + Wal (Walo)
| ''Walager'' <br> Wal (Walo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геральд|Геральт (Гералт, Гералд, Геральд)]]'''
|
| ''Gerold'' (''Gerolt'') <br> Gero + Waldo (Walt)
| ''Waldger'' <br> Waldo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервід|Гервід (Кірвід)]]'''
| [[Відугер]]
| ''Gerwid'' (''Gervidh'') <br> Gero + Wido
| ''Wideger'' (''Widger'') <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кірвік|Кірвік (Гервік)]]'''
|
| ''Kerwic'' (''Gerwic'') <br> Gero (Kero) + Wigo (Wic)
| ''Wicger'' <br> Wigo (Wic) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервіла|Гервіла (Гірвіл, Карвіл, Гервел)]]'''
|
| ''Gerwilo'' (''Gerwill'', ''Garwilus'') <br> Gero (Giro) + Wilo
| ''Vilgar'' <br> Wilo + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервін|Гервін (Кервін, Гервен)]]'''
| [[Вінгер]]
| ''Gerwin'' (''Kerwin'', ''Girwin'', ''Gerwen'') <br> Gero (Kero) + Wino
| ''Winger'' <br> Wido + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гервойна]]'''
|
| ''Gerwein'' <br> Gero + Wino (Weine) <br> ''Geruuni'' <br> Gero + Uuenna (Wona)
| ''Vunniger'' <br> Uuenna (Wona) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гергард|Гіргарт]]'''
|
| ''Gerhard'' (''Girart'') <br> Gero (Giro) + Hardt (Hart)
| ''Hartger'' <br> Hardt + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гер’ят|Гер’ят (Герат, Кір’ят)]]'''
|
| ''Gerath'' (''Gerjet'') <br> Gero + Hatho (Adi) <br> Gero + Joto
| ''Hatger'' <br> Hatho + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герод|Герод (Гірод)]]'''
| [[Гродгар (імя)|Рутгер]]
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda) <br> Gero + Hatho
| ''Rutger'' <br> Hrodo (Ruodo) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геркін|Геркін (Гіргін, Кіркін)]]'''
|
| ''Gerken'' (''Gerkinus'', ''Gergin'') <br> Gero (Kero) + -kin <br> Gero (Kero) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герконт|Герконт (Гіргонт, Гіркунт, Гірконт, Кірконт, Гірканд)]]'''
|
| ''Gerkunt'' <br> Gero (Kero) + Gunth (Cund)
| ''Cundker'' (''Gunngeir'') <br> Gunth (Cund) + Gero (Kero)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керман (імя)|Керман (Герман, Гермэн)]]'''
|
| ''Kerman'' (''German'') <br> Gero (Kero) + Mann
| ''Manger'' <br> Gero + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гермін|Гермін (Гірмін)]]'''
| [[Мінгер]]
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
| ''Minger'' <br> Minno (Menno) + Gero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Германт|Германт (Гермунд, Гермунт, Гірмунт, Гармонт, Кірмонт)]]'''
|
| ''Germont'' (''Germund'', ''Germunt'', ''Girmunt'', ''Garimund'', ''Kermunt'') <br> Gero (Giro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Керстэн|Керстэн (Керстын, Карштэн, Герштан)]]'''
| [[Стангір]]
| ''Kersten'' (''Kerstin'', ''Karsten'', ''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
| ''Staniger'' (''Stanker'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герстолт|Герстолт (Гірстолт, Герштаўт, Гірстоўт, Керстаўт)]]'''
|
| ''Gerstalt'' <br> Gero (Giro) + Stalto
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертруда|Гертруда (Гердруда)]]'''
|
| ''Gertrud'' (''Gerdrud'', ''Girtrudis'') <br> Gero + Trudo
| ''Thrudger'' <br> Trudo + Gero
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гір|Гір (Гіра, Гары)]]'''
| —
| ''Heri'' (''Hiro'', ''Hari'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гірык]]'''
| —
| ''Hierica'' <br> Heri (Hiro) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыла (імя)|Гарыла (Герала, Гірыла)]]'''
| —
| ''Harilo'' (''Herilo'') <br> Heri (Hari) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарын|Гарын (Гірын)]]'''
| —
| ''Herin'' <br> Heri (Hari) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарыш|Гарыш (Гіраш)]]'''
| —
| ''Harisch'' (''Heresch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Heri (Hari) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гарбут|Гарбут (Гарбот, Гербут, Ербут)]]'''
| [[Бутар]]
| ''Harboth'' (''Herbothe'') <br> Heri (Hari) + Boto (Buto)
| ''Butter'' <br> Boto (Buto) + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гербэрт]]'''
|
| ''Herbert'' <br> Heri + Bert
| ''Berther'' <br> Bert + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ірвіл]]'''
|
| ''Irvil'' (''Iruil'') <br> Heri (Hiro) + Wilo
| ''Wileri'' <br> Wilo + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Герман (імя)|Герман (Гірман, Гарман, Гермен)]]'''
| [[Манар]]
| ''Hermann'' (''Hirimann'', ''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермін|Ермін (Герамін)]]'''
|
| ''Ermin'' (''Hermina'') <br> Heri + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ермант|Ермант (Германт, Эрмант)]]'''
|
| ''Eremund'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Munt)
| ''Munter'' <br> Mund (Mutn) + Heri
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ерандзь]]'''
| [[Рандар]]
| ''Herrand'' <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto) <br> Heri (Hari) + -nd-
| ''Randhere'' (''Ranthar'') <br> Rando + Heri (Hari)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Герда|Герд (Гард, Гірд, Гердзь, Гардзь, Герт)]]'''
| —
| ''Gerd'' (''Geard'', ''Gardo'', ''Gyrd'', ''Gert'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзейка|Гердзейка (Гардзейка, Гірдзейка, Гертык)]]'''
| —
| ''Gerdeka'' (''Gardeke'', ''Gertke'') <br> Gerd + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзіла|Гердзіла (Гардзіла, Гардзела, Гердзяла, Гардзель, Гердзель, Гірдыла)]]'''
| —
| ''Gardila'' (''Gerdele'', ''Gertil'') <br> Gerd (Gardo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердзень (імя)|Гердзень (Гірдзен, Гардзінь, Гердзін)]]'''
| —
| ''Gerden''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Girden''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Garden'', ''Gardin'', ''Gerdin'') <br> Gerd (Gert) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердун|Гердун (Гердзюн, Гірдзюн)]]'''
| —
| ''Gerdun'' (''Gartuni'') <br> Gerd (Gardo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердут (імя)|Гердут (Кердут, Гердуць, Кердуць)]]'''
| —
| ''Kerdut'' (''Gerdot'', ''Gardut'') <br> Gerd + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гертаўт|Гертаўт (Гортаўт, Гіртаўт, Кіртаўт)]]'''
|
| ''Gertold'' (''Kartold'', ''Gertaud'', ''Gertaut'') <br> Gerd (Gardo) + Waldo (Walt)
| ''Waldigardis'' <br> Waldo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзівід|Гірдзівід (Гірдвід, Кірдвід)]]'''
|
| ''Gyrdvid'' (''Gertwidus'') <br> Gerd (Gyrd) + Wido
| ''Widgerd'' <br> Wido + Gerd
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвіл|Гердвіл (Гертвіл, Гірдзівіл, Кірдвіл)]]'''
| [[Вільгерд]]
| ''Gardwill'' (''Gerdvil'') <br> Gerd (Gardo) + Wilo
| ''Wilgeard'' (''Vilgard'') <br> Wilo + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гердвойна|Гердвойна (Гердвайнь, Гердвэйнь, Гірдвойна)]]'''
|
| ''Gardewein'' (''Geardwine'') <br> Gerd + Wino (Weine) <br> Gerd + Uuenna (Wona)
| ''Weingard'' <br> Wino (Weine) + Gerd (Gardo) <br> ''Vunnegart'' <br> Uuenna (Wona) + Gerd (Gardo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гірдзімонт|Гірдзімонт (Герцімонт, Кірдзімонт)]]'''
| [[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд]]
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
| ''Mundgerd'' <br> Mund + Gerd
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзь|Гардзь (Гарт, Арда)]]'''
| —
| ''Hardt'' (''Hart'', ''Ardo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардэль|Гардэль (Гертэль, Эртэль)]]'''
| —
| ''Hardell'' (''Hertilo'', ''Ertel'') <br> Hardt (Hart) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гардзіна (імя)|Гардзіна (Гардына, Ардын)]]'''
| —
| ''Hardin'' (''Herden'', ''Ardini'') <br> Hardt + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артавід]]'''
| [[Відарт]]
| ''Hartvid'' <br> Hardt (Ardo) + Wido
| ''Vidart'' <br> Wido + Hardt (Hart)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Артвіл|Артвіл (Эрдзівіл, Ердзівіл)]]'''
|
| ''Artwill'' (''Hardwill'') <br> Hardt (Ardo) + Wilo
| ''Willard'' <br> Wilo + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эртвін]]'''
| [[Вінарт]]
| ''Hertwin'' (''Artwin'') <br> Hardt (Ardo) + Wino
| ''Winhart'' <br> Wino + Hardt
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гартман|Гартман (Гертман, Эртман, Эрдман)]]'''
|
| ''Hartman'' (''Hertman'', ''Ertman'', ''Erdmann'') <br> Hardt + Mann
| ''Manhardt'' <br> Mann + Hardt
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіба|Гіба (Геба, Кеба, Гейба)]]'''
| —
| ''Gibo'' (''Gebo'', ''Kebo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібейка|Кібейка (Гібейка, Гебейка, Гібік)]]'''
| —
| ''Kibicho'' (''Gebecke'', ''Gibico'') <br> Gibo (Kebo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібель|Кібель (Гібэль, Гебель)]]'''
| —
| ''Kiebel'' (''Giebel'', ''Gebel'') <br> Gibo (Kebo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гібін|Гібін (Гебіна, Гебэн, Гібінь, Гібен, Кебень)]]'''
| —
| ''Gibin'' (''Gebino'', ''Gebeno'', ''Kebene'') <br> Gibo (Gebo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібар|Кібар (Гібар, Кібір)]]'''
|
| ''Kiber'' (''Kebehere'', ''Gibahari'') <br> Gibo (Kebo) + Heri (Hiro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кібарт|Кібарт (Кібэрт, Гібарт)]]'''
|
| ''Kibart'' (''Kibbert'', ''Gibert'') <br> Gibo (Kebo) + Bert <br> Gibo (Kebo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіў]]'''
| —
| ''Givo'' (''Gevo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівейка]]'''
| —
| ''Givika'' (''Geuica'') <br> Givo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гівін|Гівін (Гівень)]]'''
| —
| ''Givin'' <br> Givo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гевалт|Гевалт (Гевалд, Гівалт)]]'''
|
| ''Gevald'' (''Givald'') <br> Givo (Gevo) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Геверт|Геверт (Гевард, Гівэрт, Ківэрт)]]'''
|
| ''Gewert'' (''Gevard'') <br> Givo (Gevo) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гіль (імя)|Гіль (Кіл)]]'''
| —
| ''Gilo'' (''Gill'', ''Kil'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілейка|Гілейка (Гілек, Гілік, Кілейка)]]'''
| —
| ''Gilleke'' <br> Gilo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілін|Гілін (Гілінь, Гілень)]]'''
| —
| ''Gillin'' (''Gillen'', ''Killin'') <br> Gilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кілбар]]'''
|
| ''Kilber'' (''Gilberia'') <br> Gilo (Kil) + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілбут|Гілбут (Кільбода)]]'''
|
| ''Gilbody'' (''Gilbot'', ''Gilbut'') <br> Gilo + Boto (Buto) <br> Gilo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гільвін]]'''
| [[Вінгіль]]
| ''Gilwin'' <br> Gilo + Wino
| ''Winigilo'' <br> Wino + Gilo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кільман|Кільман (Гілман, Гіліман)]]'''
|
| ''Killman'' (''Gillman'', ''Gilimann'') <br> Gilo (Kil) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гілімонт|Гілімонт (Гільмонт)]]'''
|
| ''Gilmondus'' (''Gilmont'', ''Gilimund'') <br> Gilo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гін|Гін (Гена, Кін, Кена, Кен, Гінь, Гень, Кінь)]]'''
| —
| ''Ginno'' (''Genno'', ''Gimmo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінейка|Гінейка (Гінка, Гінек, Генейка, Кінейка)]]'''
| —
| ''Gineke'' (''Genke'', ''Genike'') <br> Ginno (Genno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генела|Генела (Генель, Гінела, Гінель, Генуль, Кінель)]]'''
| —
| ''Genilo'' (''Genellus'', ''Ginolo'') <br> Ginno (Genno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генут|Генут (Генюта)]]'''
| —
| ''Genut'' (''Geniut'') <br> Ginno (Genno) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінюш|Кінюш (Генюш, Кінш, Гінюш)]]'''
| —
| ''Kinosz''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gennisch'') <br> Ginno (Genno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбар|Кімбар (Кімбэр, Гімбар, Гімбэр)]]'''
|
| ''Gimber'' (''Kimber'') <br> Ginno + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімбарт|Кімбарт (Кімбэрт, Генбарт)]]'''
|
| ''Gimbert'' (''Kimbert'', ''Ginbert'') <br> Ginno (Genno) + Bert <br> ''Kinbardus'' <br> Ginno (Genno) + Bardo (Barto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінібут|Гінібут (Генбут, Гінбуд, Генбот, Гінбут, Кінбут, Гембут, Гімбут)]]'''
|
| ''Genobod'' (''Ginbot'', ''Gimbot'', ''Kimbot'', ''Genbaud'') <br> Ginno + Bodo (Budo) <br> Gino + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінеўт|Гінеўт (Гінэльд)]]'''
|
| ''Ginaldus'' (''Genald'', ''Genaud'') <br> Ginno (Genno) + Waldo (Walt)
| ''Waldgina'' <br> Waldo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гімольт]]'''
|
| ''Gemoldus'' (''Gimoldus''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ginno (Gimmo) + Waldo (Walt) <br> Gemo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвід]]'''
| [[Відзігін]]
| ''Genwit'' <br> Ginno (Genno) + Wido
| ''Widikin'' (''Wedigen'') <br> Wido + -kin <br> Wido + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінівіл (імя)|Гінівіл (Генвіл, Кінвіл)]]'''
| [[Вількін]]
| ''Genwill'' <br> Ginno + Wilo
| ''Willikin'' (''Willegin'') <br> Wilo + -kin <br> Wilo + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінвін|Гінвін (Генвін, Кінвін)]]'''
|
| ''Genuinus'' (''Kinewin'') <br> Ginno (Genno) + Wino
| ''Winneken'' <br> Wino + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Генавэфа|Генавіфа (Генавэва)]]'''
|
| ''Genovefa'' <br> Ginno (Genno) + Vivo (*Weif)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Гінівойша]]
| [[Вісігін|Вісігін (Вайзген)]]
| ''Genwise'' <br> Ginno (Genno) + Wis (Weise)
| ''Visekin'' (''Weisgen'') <br> Wiso (Weise) + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінят|Гінят (Генат, Гінат, Кінат, Кінят)]]'''
| [[Ядгін]]
| ''Genat'' (''Gennat'', ''Kynath'') <br> Ginno (Genno) + Hatho (Adi) <br> ''Genniod'' <br> Ginno (Genno) + Audo (Oto)
| ''Hettgen'' (''Hedicken'') <br> Hatho (Adi) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэр|Кінэр (Генер, Генар, Кінер, Кінар)]]'''
|
| ''Kiener'' (''Gener'', ''Ginerius'') <br> Ginno (Genno) + Heri
| ''Herekin'' <br> Heri + Ginno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінэрт|Кінэрт (Кенарт, Генэрт)]]'''
|
| ''Kinnert'' (''Ginart'', ''Genard'') <br> Ginno (Genno) + Hardt (Hart)
| ''Hartgen'' <br> Hardt (Hart) + Ginno (Genno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінгель|Гінгель (Гінгела, Гінгіла, Гінгала, Генгал)]]'''
| —
| ''Gingel'' (''Gengel'') <br> Ginno (Genno) + Gailo (Gelo) <br> Geng + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кінконт|Генконт (Кінконт)]]'''
|
| ''Gengundis'' (''Genegondis'') <br> Ginno (Genno) + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гіман|Гіман (Кінман, Геньман, Кіман, Геман, Кеман)]]'''
|
| ''Gimiman'' (''Kinman'') <br> Ginno (Gimmo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімін|Кімін (Гімін, Кінмен)]]'''
|
| ''Gimmin'' <br> Ginno (Gimmo) + Minno <br> Ginno (Gimmo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кімант|Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт)]]'''
|
| ''Kymund'' (''Ginmund'', ''Kinmonth'') <br> Ginno + Mund (Munt) <br> Gemo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гінет|Гінет (Генет)]]'''
|
| ''Genet'' (''Gennett'', ''Ginetta'') <br> Ginno (Genno) + Nieth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гендрута|Гендрута (Гендруда, Гентруда, Гентрута, Кендрута)]]'''
|
| ''Genedrudis'' (''Gintrudis'') <br> Ginno (Genno) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гога|Гога (Гок)]]'''
| —
| ''Gogo'' (''Goki'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гогель|Гогель (Гугель, Кугель)]]'''
| —
| ''Goggilo'' (''Kugelo'') <br> Gogo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Грода|Грот (Гродзь, Род, Руд, Родзь)]]'''
| —
| ''Hrodo'' (''Roda'', ''Ruodo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзейка|Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік)]]'''
| —
| ''Ruadicho'' (''Rodicho'', ''Hruodicho'', ''Rudek'') <br> Hrodo (Ruodo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудзіла|Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль)]]'''
| —
| ''Rudila'' (''Rudela'', ''Hrodilo'', ''Ruadalo'') <br> Hrodo (Ruodo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родэлін]]'''
| —
| ''Rothelin'' (''Hrodelin'') <br> Hrodo (Roda) + lin
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родзень|Родзень (Рудзін, Рудзень, Рутэн)]]'''
| —
| ''Roden'' (''Rudin'', ''Ruethen'', ''Hrodin'') <br> Hrodo (Roda) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаш|Рудаш (Рудзеш, Рудзіш)]]'''
| —
| ''Rudusch'' (''Rudeš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rudiš''{{Заўвага||name="Чэхія"}}, ''Rutsch'') <br> Hrodo (Ruodo) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудаўт|Рудаўт (Рудалт, Ротаўт)]]'''
|
| ''Rudolt'' (''Roudaut'', ''Rotaldus'', ''Rotaudus'', ''Rotaut'', ''Hrotold'') <br> Hrodo (Ruodo) + Waldo (Walt) <br> Hrodo (Ruodo) + Teudo (Taut)
| ''Theotrod'' <br> Teudo (Teuth) + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродвіл|Гродвіл (Родвіл, Рудзівіл)]]'''
|
| ''Hrodwil'' (''Rodwill'', ''Rudwill'') <br> Hrodo (Ruodo) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгаўд (імя)|Рогаўд (Рогаўт)]]'''
|
| ''Rogaudus'' (''Hrodgaud'', ''Rotgaud'') <br> Hrodo (Roda) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гродгар (імя)|Рутгер (Рудкір, Рукір)]]'''
| [[Герод]]
| ''Rutger'' (''Rudker'', ''Rucker'') <br> Hrodo (Ruodo) + Gero (Kero)
| ''Gaerod'' (''Girod'') <br> Gero + Hrodo (Roda)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рудэр|Рудэр (Рутэр, Ротар)]]'''
|
| ''Ruder'' (''Ruotar'', ''Rotar'', ''Hroadhar'', ''Grotchar'') <br> Hrodo (Ruodo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Родаман|Родаман (Рудаман, Рудман, Рудамань)]]'''
|
| ''Rodoman'' (''Roudman'', ''Hrodman'') <br> Hrodo (Roda) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Градзімонт|Градзімонт (Радмонт)]]'''
|
| ''Hrodmunt'' (''Rodmundus'', ''Rodomonte'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt) <br> ''Grodmundus''
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гуда (імя)|Гут (Гуд, Гудзь, Гот, Года, Годзь)]]'''
| —
| ''Gudo'' (''Guta'', ''Got'', ''Godo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзейка|Гудзейка (Гудзіка, Гудзека, Гадзейка, Годыка, Гатыка, Кудзейка)]]'''
| —
| ''Gudecke'' (''Gudike'', ''Godeko'', ''Godica'', ''Gutthica'', ''Kudicke'') <br> Gudo (Guta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзіла|Гудзіла (Гадзіла, Годэль, Гутэль)]]'''
| —
| ''Gudila'' (''Godila'', ''Godel'', ''Güttel'') <br> Gudo (Guta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудан|Гудан (Годун, Гудон)]]'''
| —
| ''Godan'' (''Godun'') <br> Gudo (Godo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзін|Гудзін (Гудзень, Годын, Гоцін, Гуцін)]]'''
| —
| ''Gudin'' (''Godenus'', ''Godin'', ''Gutin'') <br> Gudo (Guta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готаўт|Готаўт (Готалт, Гутаўт, Гутальт, Гутальд, Годаўт)]]'''
|
| ''Gotolt'' (''Gotaldus'', ''Godaut'', ''Gotaut'') <br> Gudo (Godo) + Waldo (Walt) <br> Gudo (Godo) + Tuedo (Taut)
| ''Waltgudis'' <br> Waldo (Walt) + Gudo <br> ''Theudeguto'' (''Theudigota'') <br> Teudo + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Годвайн]]'''
|
| ''Gottwein'' (''Gutwein'') <br> Gudo (Godo) + Wino (Weine) <br> Gudo (Godo) + Uuenna (Wona)
| ''Wunigodo'' <br> Uuenna (Wona) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудвіл|Гудвіл (Гудзьвіл, Годвіль, Гадвіла)]]'''
| [[Вільгод]]
| ''Góðvili'' (''Gudwill'', ''Godwill'', ''Goteswillo'') <br> Gudo (Godo) + Wilo
| ''Willegod'' (''Willigut'') <br> Wilo + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутвін|Гутвін (Годвін)]]'''
|
| ''Gutvinus'' (''Guduin'', ''Godoinus'') <br> Gudo (Guta) + Wino
| ''Wingot'' <br> Wino + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігал]]'''
| [[Гелігуд]]
| ''Godegel'' (''Gudegel'') <br> Guda (Godo) + Gailo (Gelo)
| ''Gelgod'' <br> Gailo (Gelo) + Guda (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутгер]]'''
|
| ''Gutgerius'' (''Cuotker'') <br> Gudo (Guta) + Gero (Kero)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудзігерд|Гудзігерд (Гудгерд, Годгерд)]]'''
|
| ''Gudegerdus'' (''Godegardus'', ''Gudhgärdh'') <br> Gudo (Godo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готгін|Готгін (Годкін, Гудгін)]]'''
|
| ''Göttgen'' (''Gotichin'', ''Godekin'', ''Goedgen'') <br> Gudo (Guta) + -kin <br> Gudo (Guta) + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гутар|Гутар (Гутэр, Гудар, Гудэр, Готэр, Гудр, Кудэр, Кутар)]]'''
|
| ''Guter'' (''Guder'', ''Guther'', ''Gutthar'', ''Gotter'', ''Kuder'', ''Kutter'') <br> Gudo (Guta) + Heri (Hari)
| ''Herrguth'' <br> Heri + Gudo (Guta)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готарт|Готарт (Готэрт, Готард)]]'''
|
| ''Gotard'' (''Gottert'', ''Godhard'') <br> Gudo (Godo) + Hardt (Hart) <br> ''Gotrudis'' <br> Gudo (Godo) + Trudo (Trut)
| ''Hardgot'' <br> Hardt (Hart) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Глеб]]'''
|
| ''Goteleib'' (''Gudleifr'', ''Gottlieb'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Готліб|Готліб (Годліб)]]'''
|
| ''Gottlieb'' (''Goteleib'') <br> Gudo (Godo) + Leifi (Laybo) <br> ''Gottlieb'' (''Gudilub'', ''Gudeliva'') <br> Gudo (Got) + Lubo (Libo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудман|Гудман (Гутман, Годман)]]'''
| [[Мангуд]]
| ''Gudman'' (''Guotman'', ''Godman'') <br> Gudo (Godo) + Mann
| ''Mangod'' <br> Mann + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудымін|Гудымін (Гудмін)]]'''
| [[Мінгуд]]
| ''Goudemen'' (''Gudmen'') <br> Gudo + Minno (Menno)
| ''Mengodus'' <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гудмунд|Готмант]]'''
|
| ''Gutmunt'' (''Godmont'', ''Gotmundus'') <br> Gudo (Got) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Косман|Косман (Кошман)]]'''
|
| ''Cosman'' (''Gossmann'') <br> Guso (Goza) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Гошмант]]'''
|
| ''Gosmundus'' (''Gusimund'') <br> Guso (Goza) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунт|Гунд (Гунда, Гунта, Кунда, Гонда, Конда, Конт, Конць, Кондзь)]]'''
| —
| ''Gunth'' (''Gundo'', ''Gondo'', ''Cund'', ''Kunth'', ''Contus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канцейка|Канцейка (Кандыка, Кундзік, Кунцік)]]'''
| —
| ''Cunthicho'' (''Cundicho'') <br> Gunth (Kunth) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундзіла|Гундзіла (Канціла, Контыль, Гунтуль)]]'''
| —
| ''Gundila'' (''Kuntilo'', ''Guntulo'', ''Gontella'') <br> Gunth (Kunth) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контын|Контын (Кондзін, Кундзін, Гондын, Гунтын, Гундзін)]]'''
| —
| ''Cundin'' (''Contina'', ''Guntin'', ''Gundin'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контун]]'''
| —
| ''Cunduni'' (''Gunduni'') <br> Gunth (Kunth) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контуш|Контуш (Кунтыш, Кунтуш)]]'''
| —
| ''Cundisch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Gondish'') <br> Gunth (Kunth) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контаўт (імя)|Контаўт (Гонтаўт, Конталт, Кунтаўт, Кунталт)]]'''
|
| ''Contaldus'' (''Contaudus'', ''Gontald'', ''Gontaut'') <br> Gunth (Cund) + Waldo (Walt) <br> Gunth (Cund) + Teudo (Taut) <br> Cono + Teudo (Taut)
| ''Waldegundis'' <br> Waldo + Gunth <br> ''Teutgundis'' <br> Teudo (Teuth) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандбут]]'''
|
| ''Gundbuth'' (''Gundboto'') <br> Gunth (Kunth) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Контвід]]'''
|
| ''Gunduidis'' <br> Gunth (Kunth) + Wido
| ''Widegundis'' <br> Wido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантыгерд]]'''
|
| ''Cundigart'' (''Guntegardis'') <br> Gunth (Kunth) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гунтэр|Гунтар (Гундар, Гонтар, Кунтэр, Контэр, Контар)]]'''
|
| ''Guntar'' (''Gundar'', ''Gontar'', ''Kunter'', ''Konter'', ''Contari'') <br> Gunth (Kunth) + Heri (Hari)
| ''Harigundis'' <br> Heri (Hari) + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантмін|Кантмін (Гонтмін)]]'''
|
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гумонт]]'''
|
| ''Gummund'' (''Guntamund'', ''Cummunt'') <br> Gunth + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кандрат|Кандрат (Кундрат, Контрад, Контрат)]]'''
|
| ''Conttrat'' (''Kundrat'', ''Gundarat'') <br> Gunth (Kunth) + Rado (Rato)
| ''Ratcunda'' <br> Rado (Rato) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундэрык (імя)|Кондрык (Кандрыка)]]'''
| [[Рыконт]]
| ''Condricus'' (''Gunderic'') <br> Gunth (Kunth) + Rick <br> ''Candericus'' (''Gandaricus'') <br> Gento (Gando) + Rick
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрым]]'''
| [[Рымконт]]
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Gundo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кантрыт]]'''
|
| ''Guntarith'' <br> Gunth (Kunth) + Rido
| ''Riidgunt'' <br> Rido + Gunth
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гундыслаў]]'''
|
| ''Gundisalv'' <br> Gunth (Gundo) + Aluo <br> Gunth (Gundo) + Salvo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабейка]]'''
| —
| ''Dabicho'' <br> Dabo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дабела|Дабела (Дабіла, Дабіль, Дабель)]]'''
| —
| ''Dabila'' <br> Dabo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дань|Дань (Дан)]]'''
| —
| ''Dano'' (''Denno'', ''Dann'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данейка|Данейка (Даніка, Дэнэка, Дэнейка)]]'''
| —
| ''Danica'' (''Denecke'') <br> Dano (Denno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данюш|Данюш (Даніш)]]'''
| —
| ''Danisch'' (''Danis''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Dano + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзенгель|Дзенгель (Дзінгель, Дзінгайла, Дангель, Дангела)]]'''
|
| ''Dengel'' (''Dingela'', ''Dangel'', ''Dangeil'') <br> Dano (Denno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Данар|Данар (Данэр, Дэнэр)]]'''
|
| ''Danhari'' (''Danner'', ''Denner'') <br> Dano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнарт]]'''
|
| ''Dannert'' (''Dännart'') <br> Dano + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Данкель]]'''
| —
| ''Danckel'' (''Danchilo'') <br> Danco + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамуль|Дамуль (Дамель)]]'''
| —
| ''Damulo'' (''Damilo'') <br> Dammo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўга|Даўга (Дава, Доўг, Доўк)]]'''
| —
| ''Daugo'' (''Davo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давейка|Давейка (Давіка)]]'''
| —
| ''Davico'' <br> Daugo (Davo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгіла|Даўгіла (Дагіла, Догель)]]'''
| —
| ''Dagila'' (''Dahilo'', ''Degel'') <br> Daugo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбор|Даўбор (Даўбар, Даўбэр, Даўбір, Доўбэр, Дабар, Даўпар)]]'''
|
| ''Dauber'' (''Daubar'', ''Deuber'', ''Daber'') <br> Daugo (Davo) + Baro <br> Daugo (Davo) + Bero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўбарт|Даўбарт (Даберт, Дэбэрт)]]'''
|
| ''Daubert'' <br> Daugo (Davo) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгоўд|Даўгоўд (Даўголд, Далголд, Доўгаўд)]]'''
|
| ''Daugald'' (''Dagaud'') <br> Daugo + Waldo <br> Dago + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давіл|Давіл (Тавіл)]]'''
|
| ''Davila'' (''Dauwila'', ''Tauili'') <br> Daugo (Davo) + Wilo <br> Daugo (Davo) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давірд|Давірд (Тавірд)]]'''
|
| ''Daverdt'' <br> Daugo (Davo) + Werta (Werdo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давін]]'''
|
| ''Dawin'' (''Dauwin'') <br> Daugo (Davo) + Wino <br> Daugo (Davo) + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Давойна|Давойна (Дэвойна, Дэвэйна, Давэйна, Давэйн, Давойн)]]'''
|
| ''Dewein'' <br> Daugo (Davo) + Wino (Weine)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгайла|Даўгайла (Даўгала, Дагала, Даўгела)]]'''
|
| ''Dagalo'' (''Daggal'', ''Dæggel'') <br> Daugo (Davo) + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгер|Даўгер (Даўер)]]'''
|
| ''Dauharjis'' (''Dauer'', ''Daherr'') <br> Daugo (Davo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгерд (імя)|Даўгерд (Даўгард, Даўгірд, Дагерд, Догерд, Догерт, Догірд, Дзягерд)]]'''
|
| ''Daugaard'' (''Daugardt'', ''Daugerd'', ''Deggert'') <br> Daugo (Davo) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгод|Даўгод (Дагут, Даўгот, Даўгут)]]'''
|
| ''Daugott'' (''Dagott'') <br> Daugo (Davo) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгін|Даўгін (Даўген, Даўкен, Далгін)]]'''
|
| ''Daugen'' (''Dagin'', ''Dawkin'') <br> Daugo (Davo) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўгінт|Даўгінт (Даўгінд, Даўкент, Даўкінт)]]'''
|
| ''Daugent'' (''Daugand'', ''Dagant'') <br> Daugo (Davo) + Gento (Gendo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўконт|Даўконт (Даўгонт, Даўкунт, Даўкант, Дэкант)]]'''
|
| ''Daugond'' <br> Daugo (Davo) + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўлюд|Даўлюд (Даўлід)]]'''
|
| ''Dalude'' <br> Daugo (Davo) + Luido <br> ''Daglid'' <br> Dago + Luido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмен|Даўмен (Даўман, Даўмін, Доўман)]]'''
| [[Міндоўг (імя)|Міндаў]]
| ''Dauman'' (''Daman'') <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
| ''Mindach'' <br> Minno + Daugo (Davo)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўмонт (імя)|Даўмонт (Даўмонд, Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Дамонт, Домунд)]]'''
|
| ''Daumund'' (''Daumunt'', ''Daumond'', ''Damondus'', ''Damundus'') <br> Daugo (Davo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Доўнар (імя)|Доўнар (Доўнэр, Дагнар, Дэўнар, Даўнар, Дагнер, Даўгнар, Дохнар)]]'''
|
| ''Dauner'' (''Daunar'', ''Douwner''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Daugo (Davo) + Noro (Nero) <br> ''Dæghnar'' (''Dagnar'') <br> Dago + Noro (Nero)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]]
|
| ''Desprong'' <br> Daugo (Davo) + Spranco
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Даўят (імя)|Даўят (Даўют, Тавят)]]'''
|
| ''Dowyatt'' (''Daviato'') <br> Daugo (Davo) + Joto (Juto) <br> Daugo (Davo) + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дака (імя)|Дака (Дага)]]'''
| —
| ''Dago'' (''Dacco'', ''Taggo'', ''Daia'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагейка|Дагейка (Дакейка)]]'''
| —
| ''Dageke'' (''Dagiko'') <br> Dago (Dacco) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакіла|Дакіла (Дакель)]]'''
| —
| ''Dacilo'' (''Dacilus'', ''Dagilo'') <br> Dago (Dacco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайль]]'''
| —
| ''Daila'' <br> Dago (Daia) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакінь|Дакінь (Дэген, Тагін)]]'''
| —
| ''Dacinus'' (''Daginus'', ''Taginus'') <br> Dago (Taggo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дакварда]]'''
|
| ''Dagward'' <br> Dago (Dacco) + Wardo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дагела|Дагела (Дзегель, Дагель, Дагайль)]]'''
|
| ''Dagela'' (''Degele'') <br> Dago + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэймонт|Дэймонт (Даймонт)]]'''
|
| ''Deimund'' (''Daymont'') <br> Dago (Daia) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дэйна]]'''
| —
| ''Deina'' (''Dagena'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дайнар|Дайнар (Дайнэр, Дэйнар, Дэйнэр)]]'''
|
| ''Deiner'' (''Degenher'') <br> Deina (Dagena) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дыдэла|Дыдэла (Дэдэла)]]'''
| —
| ''Dedela'' (''Dedila'') <br> Dedo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дорг (імя)|Дорг (Драга, Драка)]]'''
| —
| ''Drogo'' (''Drago'', ''Draco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даргіла|Даргіла (Драгіл, Драгул, Даргель)]]'''
| —
| ''Drogila'' (''Drogulus'') <br> Drogo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доргень|Доргень (Доргін)]]'''
| —
| ''Drogen'' (''Drogin'') <br> Drogo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Даргвойн|Даргвойн (Даргвайн)]]
|
| ''Dragwin'' <br> Drogo (Drago) + Wino (Weine) <br> Drogo + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Драгат|Драгат (Даргаць)]]'''
|
| ''Drogat'' <br> Drogo + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзір|Дзір (Дыра, Тыр)]]'''
| —
| ''Diehr'' (''Dioro'', ''Tier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзярэйка|Дзярэйка (Дзерык, Дэрэк, Церэйка, Цірык)]]'''
| —
| ''Diericke'' <br> Diehr + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырэль|Тырэль (Цірыль, Тырыла)]]'''
| —
| ''Tyrell'' <br> Diehr (Tier) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырун|Тырун (Цірун)]]'''
| —
| ''Teoruni'' <br> Diehr (Tier) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырыш|Тырыш (Дэрэш, Дэрш)]]'''
| —
| ''Thiersch'' (''Dirisch'', ''Dirsche'') <br> Diehr (Tier) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырбут|Дырбут (Дзербут, Цірбут)]]'''
|
| ''Direbode'' (''Derbot'') <br> Diehr + Boto (Buto) <br> Diehr + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тырольдзь]]'''
|
| ''Tirold'' (''Deorwald'') <br> Diehr (Tier) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дэрвін|Дэрвін (Дзеравін, Дырвін, Дэрвінь, Дарвінь)]]'''
|
| ''Derwin'' (''Direwine'', ''Deorwine'') <br> Diehr + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзергель|Дзергель (Дзіргел, Дыргайла)]]'''
|
| ''Diergel'' (''Dergel'', ''Deorrigilo'') <br> Diehr + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірман|Дзірман (Дырымен, Дзерман, Цірман, Дзірамін)]]'''
|
| ''Dierman'' (''Deormann'', ''Direman'', ''Derman'', ''Tiermann'') <br> Diehr + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірмант|Дзірмант (Дырманд, Дзірмунт, Дырмунт, Дзермант, Цірмонт)]]'''
|
| ''Dyrmond'' (''Diermunt'', ''Deormund'', ''Tiermunt'') <br> Diehr (Dioro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзерамер|Дзерамер (Дэрамэр)]]'''
|
| ''Diormerus'' (''Deormar'', ''Teormar'') <br> Diehr (Dioro) + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дырмот]]'''
|
| ''Dyrmodh'' (''Deormod'') <br> Diehr (Dioro) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дзірсун]]'''
|
| ''Tirsun'' (''Derson'') <br> Diehr (Tier) + Suno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дуніла]]'''
| —
| ''Dunila'' <br> Duno + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дывіла]]'''
| —
| ''Divilo'' <br> Deiwe + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Іва]]'''
| —
| ''Ivo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ібут]]'''
|
| ''Ibodus'' <br> Ivo + Boto (Buto) <br> Ivo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Івар]]'''
|
| ''Ivar'' <br> Ivo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ідзель]]'''
| —
| ''Idela'' (''Idilo'') <br> Ido + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інга|Інка]]'''
| —
| ''Ingo'' (''Incho'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгіль]]'''
| —
| ''Ingilo'' <br> Ingo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Імбар|Імбар (Імбэр)]]'''
|
| ''Imbor'' (''Imber'', ''Ingeborg'', ''Ingeburg'') <br> Ingo (Incho) + Burga
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ігар]]'''
|
| ''Inchar'' <br> Ingo (Incho) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Інгела|Інгела (Інгель)]]'''
|
| ''Ingeila'' (''Ingel'') <br> Ingo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйса|Эйса (Іса, Іза, Ейса)]]'''
| —
| ''Iso'' (''Heyse'', ''Eyse'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізбут|Ізбут (Есбут, Эйсбут)]]'''
|
| ''Isbodus'' (''Aisbot'', ''Aisbut'') <br> Iso + Bodo (Budo) <br> Iso + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісавін]]'''
|
| ''Isovin'' <br> Iso + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ісад]]'''
|
| ''Isada'' <br> Iso + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ішман|Ішман (Ізман, Ісаман)]]'''
|
| ''Issmann'' (''Isaman'') <br> Iso + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсман|Эйсман (Айсман, Эйсыман, Эйсьмен)]]'''
|
| ''Eismann'' (''Eisemann'') <br> Iso (Eisen) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ізмунт|Ізмунт (Ісмант, Ішмант)]]'''
|
| ''Ismund'' (''Isimund'', ''Isemund'') <br> Iso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйсімонт|Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт, Эйсмунд, Айсмант)]]'''
|
| ''Eismund'' (''Eismond'', ''Eisenmund'', ''Aismondo'') <br> Iso (Eisen) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кагель]]'''
| —
| ''Cagel'' (''Kagel'', ''Cagilo'') <br> Caco (Kage) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Каз|Каз (Казь, Гась)]]'''
| —
| ''Cazo'' (''Kas'', ''Gazo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казека|Казека (Казейка, Казіка)]]'''
| —
| ''Kaseke'' <br> Cazo (Kas) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казіль|Казіль (Казела, Гасель)]]'''
| —
| ''Cazilo'' <br> Cazo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Казімер|Казімер (Казмар, Казьмер, Казімір)]]'''
|
| ''Gazmar'' (''Gasmarus'') <br> Cazo (Gazo) + Mero (Maro)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кор|Кор (Кара, Кар)]]'''
| —
| ''Caro'' (''Kárr'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карэйка (імя)|Карэйка (Карэка)]]'''
| —
| ''Kareke'' <br> Caro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыла|Карыла (Карэла)]]'''
| —
| ''Karila'' <br> Caro + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыбут (імя)|Карыбут (Карыбот, Корбут, Карбот, Корбат, Карабут)]]'''
|
| ''Carbutt'' (''Karbott'', ''Coributh''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Karbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Korbot''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Boto (Buto) <br> ''Karibaudis'' <br> Caro + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карвіна (імя)|Карвіна (Карвін, Корвін)]]'''
|
| ''Caruin'' <br> Caro + Wino
| ''Vinicar'' <br> Wino + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыгайла (імя)|Карыгайла (Карагаль, Каргаль)]]'''
|
| ''Cargeil'' (''Cargal'', ''Cargel'', ''Corgal''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Caro + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Каргоўд|Каргоўд (Каргоўт)]]'''
|
| ''Caragolt'' <br> Caro + Goldo <br> Caro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Караман (імя)|Караман (Карман)]]'''
|
| ''Karaman'' (''Caroman'', ''Carman'') <br> Caro + Mann
| ''Manakari'' <br> Mann + Caro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кармін (імя)|Кармін]]'''
|
| ''Carmin'' (''Karmin'') <br> Caro + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карымонт|Карымонт (Карымунт, Кармонт)]]'''
|
| ''Caromond'' (''Karmunt'', ''Kárimundr'') <br> Caro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Карыят (імя)|Карыят]]'''
|
| ''Cariatto'' <br> Caro + Joto <br> Caro + Hatho (Adi)
| ''Jutcar'' <br> Joto (Juto) + Caro
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кароль (імя)|Кароль (Карэль, Караль)]]'''
| —
| ''Carolus'' (''Carellus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінда]]'''
| —
| ''Kindo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінціла|Кінціла (Кіндзель)]]'''
| —
| ''Kintilo'' (''Kindel'') <br> Kindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Кінцібут]]
|
| Kindo + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кінцівіл]]'''
|
| ''Kentwill'' <br> Kindo + Wilo <br> Gento + Wilo
| ''Willekind'' <br> Wilo + Kindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кіндэр]]'''
|
| ''Kinder'' (''Kinter'') <br> Kindo + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўз|Кляўз (Кляўзь, Кляўс, Кляўш)]]'''
| —
| ''Klaus'' (''Nikolaus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кляўзгайла|Кляўзгайла (Кляўзгала, Клаўзгала, Клаўзгайла, Кляўзгела, Клазкайла, Клазгела)]]'''
|
| ''Klausgall'' <br> Klaus + Gailo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Кома (імя)|Кома]]'''
| —
| ''Como'' (''Gumo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Куміла|Куміла (Гумель, Комель, Кумель)]]'''
| —
| ''Comela'' (''Gumila'') <br> Como (Gumo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Камонт|Камонт (Комант)]]'''
|
| ''Comont'' <br> Como + Mund (Munt) <br> ''Camund'' <br> Camo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кона|Кона (Куна, Кун)]]'''
| —
| ''Cono'' (''Cuno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунейка|Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка)]]'''
| —
| ''Kuniko'' (''Chunico'', ''Kunecke'', ''Konneke'') <br> Cono (Cuno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Куніла|Куніла (Кунела)]]'''
| —
| ''Chunulo'' (''Künel'') <br> Cono (Cuno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунаш|Кунаш (Конаш)]]'''
| —
| ''Kühnsch'' (''Kunosch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Konosz''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Cono (Cuno) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конвід]]'''
|
| ''Conwith'' <br> Cono + Wido
| ''Widhkun'' <br> Wido + Cono (Cuno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канвіл|Канвіл (Кунвіл)]]'''
|
| ''Conwill'' (''Convilius''{{Заўвага|Імя Convilius можа быць супольным для [[кельты|кельтаў]] і [[германцы|германцаў]] — як і імя [[Радзівіл (імя)|Ratwilius]]<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.</ref>}}) <br> Cono (Cuno) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Канігайла|Канігайла (Кунгель, Кунігель, Конгіл, Конкайл)]]'''
|
| ''Congallus'' (''Cungelus'', ''Kunigil'', ''Kunigel'') <br> Cono (Cuno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Конгенд]]
|
| Cono + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунгер|Кунгер (Конгер)]]'''
|
| ''Kunger'' <br> Cono (Cuno) + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кангерд|Кангерд (Конгірд)]]'''
|
| ''Congerd'' (''Cunigard'') <br> Cono (Cuno) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кунат|Кунат (Конат)]]'''
|
| ''Kunat'' <br> Cono + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конер]]'''
|
| ''Koner'' (''Cunari'') <br> Cono (Cuno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конарт|Конарт (Конерт, Кунэрт)]]'''
|
| ''Konert'' (''Kunert'', ''Conard'') <br> Cono (Cuno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Конрад|Конрад (Конрат, Кунрад, Кунрат)]]'''
|
| ''Konrad'' (''Conrat'', ''Cunrad'', ''Cunrat'') <br> Cono (Cuno) + Rado
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Кондрут]]'''
|
| ''Cundrud'' <br> Cono (Cuno) + Trudo (Drutus)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левік|Левік (Лявейка, Леўка)]]'''
| —
| ''Leuico'' (''Leweke'') <br> Leuo + -k-
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Левальд|Левальд (Левальт)]]'''
|
| ''Lewald'' (''Lewolt'') <br> Leuo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леварт|Леварт (Левард)]]'''
|
| ''Levard'' <br> Leuo + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Леанард|Ленарт (Леанард, Ленард, Лінард, Лейнард, Лейнарт, Лейнэрт)]]'''
|
| ''Leonard'' (''Lennart'', ''Linard'') <br> Leon + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Легарт]]'''
|
| ''Legart'' (''Legard'') <br> Laico (Lecke) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лідэла]]'''
| —
| ''Ledila'' <br> Ledus (Leto) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Летаўт]]'''
|
| ''Letald'' (''Letold'', ''Letaudus'', ''Letaut'') <br> Ledus (Leto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ліба]]'''
| —
| ''Libo'' <br> ''Lubo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэка|Лібэка (Лібіка, Лібік)]]'''
| —
| ''Libicho'' (''Libike'') <br> Libo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібель]]'''
| —
| ''Libila'' <br> Libo + -l- <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібельт]]'''
|
| ''Libolt'' <br> Libo + Waldo (Walt) <br> Lubo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лібэр]]'''
|
| ''Liberi'' (''Libheri'') <br> Libo + Heri <br> Lubo + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лінда|Лінда (Ленць)]]'''
| —
| ''Lindis'' (''Linto'', ''Lend'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзік|Ліндзік (Ліндзейка)]]'''
| —
| ''Lindicke'' (''Lindecke'') <br> Lindis + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ліндзін]]'''
| —
| ''Lendinus'' <br> Lindis (Lend) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лода|Лода (Лота, Лёда, Лёт, Лоць)]]'''
| —
| ''Lodo'' (''Lotto'', ''Lott'', ''Chlodio'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодзейка|Лодзейка (Лодыка, Лодзік, Лоцейка)]]'''
| —
| ''Hlodico'' (''Lotichius'') <br> Lodo (Chlodio) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лобарт]]'''
|
| ''Lobert'' (''Chlodobert'') <br> Lodo (Chlodio) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодальд]]'''
|
| ''Lodoald'' (''Chlodoald'') <br> Lodo (Chlodio) + Waldo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Хлёдвіг|Лодвік (Людвік, Людзьвік)]]'''
|
| ''Lodwich'' (''Chlodwig'') <br> Lodo (Chlodio) + Wigo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодвін|Лодвін (Лотвін)]]'''
|
| ''Lodwin'' (''Hlotwin'') <br> Lodo (Chlodio) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лодар|Лодар (Лотар)]]'''
|
| ''Loder'' (''Lotar'', ''Lodhari'') <br> Lodo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Люб|Люб (Люба)]]'''
| —
| ''Lubo'' (''Liuba'', ''Leubo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любейка|Любейка (Любіка)]]'''
| —
| ''Lubbeke'' (''Liubbecha'', ''Lubbiko'') <br> Lubo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любель (імя)|Любель]]'''
| —
| ''Liubilo'' (''Liebel'') <br> Lubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любень|Любень]]'''
| —
| ''Luben'' (''Lubin'') <br> Lubo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любш]]'''
| —
| ''Lubisch'' <br> Lubo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любар (імя)|Любар (Любэр)]]'''
|
| ''Luber'' <br> Lubo + Heri (Hari)
| ''Erliub'' <br> Heri + Lubo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Любарт (імя)|Любарт (Любэрт, Люпарт, Лібарт, Лібэрт)]]'''
|
| ''Lubert'' (''Lubart'', ''Lupert''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Lubo + Bert <br> ''Liubhart'' (''Liebert'') <br> Lubo + Hardt (Hart) <br> ''Liubardus'' <br> Lubo + Bardo (Barto)
| ''Beretliub'' <br> Bert + Lubo <br> ''Hartlib'' <br> Hardt (Hart) + Lubo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лют|Лют (Люд)]]'''
| —
| ''Liudo'' (''Liuto'', ''Liut'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людыка (імя)|Лютык (Людзіка, Людыка, Лідзейка, Лідака)]]'''
| —
| ''Ludica'' (''Liuticha'', ''Liedecke'') <br> Liudo (Liut) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людан]]'''
| —
| ''Liudan'' <br> Liudo + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людзень|Людзень (Лютын)]]'''
| —
| ''Luden'' (''Liutin'', ''Liudin'') <br> Liudo (Liut) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютвін|Лютвін (Людвін)]]'''
|
| ''Liutwin'' (''Liuduin'', ''Litwin'') <br> Liudo + Wino
| ''Winiliut'' <br> Wino + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Літавор|Лютувер (Лютвар, Людвэр, Літавор, Літавар, Лювер)]]'''
|
| ''Liutwar'' (''Liutward'', ''Litwart'') <br> Liudo + Wardo (Warto) <br> ''Leudovera'' (''Litwara'') <br> Liudo + Wero (Varo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютгарда|Людгарда]]'''
|
| ''Leutgardis'' (''Liudgerda'') <br> Liudo + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лютэр (імя)|Лютар (Лютэр, Людар, Людэр, Літэр)]]'''
|
| ''Liuthar'' (''Liuter'', ''Liudar'', ''Liuder'', ''Litterius'') <br> Liudo (Liut) + Heri (Hari)
| ''Herileut'' <br> Heri + Liudo (Liut)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людкен]]'''
|
| ''Lüdken'' (''Luidikin'', ''Lütgen'') <br> Liudo + -kin <br> Liudo + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Людміна]]'''
|
| ''Ludmen'' (''Ludzmin''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Liudo + Minno <br> ''Liudman'' <br> Liudo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Люмонт|Люмонт (Лімонт, Лемант, Людамонт)]]'''
|
| ''Liumunt'' (''Limund'', ''Lemond'', ''Ludimunt'') <br> Liudo (Liut) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянга|Лянга (Лянг, Лянк)]]'''
| —
| ''Lango'' (''Lang'', ''Lanck'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лангін|Лангін (Ленгін)]]'''
| —
| ''Langin'' (''Lengin'') <br> Lango + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лонгвін|Лангвін (Лонгвін, Лугвен)]]'''
|
| ''Langwin'' (''Langevin'') <br> Lango + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгерд|Лянгерд (Лянгерд, Лянгерт, Лангерт, Лянгірдзь)]]'''
|
| ''Langarda'' (''Langerd'', ''Longard'') <br> Lango + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Лянгмін]]'''
|
| ''Langmin'' (''Langmen'') <br> Lango + Minno (Menno) <br> ''Langman'' <br> Lango + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянда|Лянда (Ланта, Ляндзь)]]'''
| —
| ''Lando'' (''Lanto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лянтэла]]'''
| —
| ''Landel'' (''Lendel'') <br> Lando (Lanto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ландзіна|Ландзіна (Ляндзіна)]]'''
| —
| ''Landina'' <br> Lando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Лямбэрт|Лямпэрт (Лямпарт, Лямбэрт, Лемберт)]]'''
|
| ''Lampert'' (''Lambert'') <br> Lando (Lanto) + Bert
| ''Bertlanda'' <br> Bert + Lando
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мага]]'''
| —
| ''Mago'' (''Maco'', ''Megi'', ''Meco'', ''Meio'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магейка]]'''
| —
| ''Mageyke'' (''Magico'') <br> Mago + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Макула|Макула (Мегіла, Макела, Макель, Мекель, Мікель)]]'''
| —
| ''Maccula'' (''Megilo'', ''Mackel'', ''Meckel'') <br> Mago (Maco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мейла|Мейла (Мэйла, Майла)]]'''
| —
| ''Meilo'' (''Meil'') <br> Mago (Meio) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магін|Магін (Мегін)]]'''
| —
| ''Magin'' (''Megin'') <br> Mago (Megi) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магун]]'''
| —
| ''Maguno'' (''Magonus'') <br> Mago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магель|Магель (Мегаль, Магаль, Магала, Магайла)]]'''
|
| ''Megel'' (''Magel'', ''Mageil'') <br> Mago (Megi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Магер]]'''
|
| ''Mager'' (''Magher'') <br> Mago + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Максьвіта]]'''
|
| ''Meguswind'' (''Mehsuint'') <br> Mago (Maco) + Suint (Suitha)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маж|Маж (Маза, Мас, Маз, Мась, Меж, Мезь)]]'''
| —
| ''Mazo'' (''Mezo'', ''Maas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэйка (імя)|Мажэйка (Мазейка, Мазека, Мажэка, Мажыка, Мяжэйка)]]'''
| —
| ''Mazecha'' (''Mazika'') <br> Mazo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мажэла|Мажэла (Мазала, Мазель, Масіль, Мазуль, Мяжала)]]'''
| —
| ''Mazela'' (''Mazola'', ''Massall'', ''Massul'', ''Massila'') <br> Mazo (Maas) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазан|Мазан (Мажан)]]'''
| —
| ''Massana'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мазен]]'''
| —
| ''Massen'' <br> Mazo (Maas) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масанд|Масанд (Масэнд, Мазанд)]]'''
| —
| ''Masenda'' <br> Mazo (Maas) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Межгел|Межгел (Мезгіль, Мізгіль, Мазгіль, Мезгель, Мазгел)]]'''
|
| ''Mesgilo'' (''Masgel'') <br> Mazo (Mezo) + Gilo (Gill) <br> Masgo (Meske) + -l-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мажырым|Мажырым (Мажрым, Мазрым)]]
|
| Mazo + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мала]]'''
| —
| ''Malo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малейка|Малейка (Маліка)]]'''
| —
| ''Malicho'' (''Malleke'') <br> Malo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мальвід|Мальвід (Мальвіт)]]'''
|
| ''Malwida'' <br> Malo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Малгуд]]'''
|
| ''Maalgodus'' <br> Malo + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мамейка|Мамейка (Мамека)]]'''
| —
| ''Mamecho'' <br> Mamo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маміла|Маміла (Мамель, Мамуль)]]'''
| —
| ''Mamila'' <br> Mamo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ман|Ман (Мань)]]'''
| —
| ''Mann'' (''Manno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манейка|Манейка (Маніка, Манік)]]'''
| —
| ''Manniko'' (''Mannecho'') <br> Mann + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маніла (імя)|Маніла (Маніль, Манель)]]'''
| —
| ''Manila'' (''Mannila'', ''Mannel'') <br> Mann + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівід|Манівід (Манвід, Маневіт)]]'''
| [[Відзіман]]
| ''Manvidus'' (''Manwith'') <br> Mann + Wido
| ''Widiman'' <br> Wido + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манвіл|Манвіл (Манівіл)]]'''
| [[Віліман]]
| ''Manwill'' <br> Mann + Wilo
| ''Wiliman'' (''Wilman'') <br> Wilo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манівін]]'''
|
| ''Manewine'' (''Manwine'') <br> Wino + Mann
| ''Winiman'' <br> Mann + Wino
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангайла|Мангайла (Мангейла, Мангела, Мангель, Манкель)]]'''
| [[Гайліман]]
| ''Manigel'' (''Mangella'', ''Mangel'', ''Mankel'') <br> Mann + Gailo (Gelo)
| ''Gailamanns'' <br> Mann + Gailo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манігерд|Манігерд (Мангард, Манігірд, Мангірд, Манкірд)]]'''
|
| ''Manegardus'' (''Mangerðr'') <br> Mann + Gerd (Gardo)
| ''Gartmann'' <br> Gerd (Gardo) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангін|Мангін (Манкін, Манген)]]'''
|
| ''Mannikin'' (''Manngin'', ''Manngen'') <br> Mann + -kin <br> Mann + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мангуд|Мангуд (Мангут)]]'''
| [[Гудман]]
| ''Mangod'' (''Mangud'', ''Mangut'') <br> Mann + Gudo (Godo)
| ''Guotman'' <br> Gudo + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манар]]'''
| [[Герман (імя)|Герман]]
| ''Manarius'' (''Manahari'') <br> Mann + Heri (Hari)
| ''Hermann'' (''Harimann'') <br> Heri (Hiro) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манят|Манят (Манат)]]'''
|
| ''Mannato'' <br> Mann + Joto <br> Mann + Hatho (Adi)
| ''Hadoman'' <br> Hatho (Adi) + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Манстолд|Манстолд (Манстолт, Манстоўд, Манстоўт, Монстаўт)]]'''
|
| ''Manstald'' <br> Mann + Stalto
| ''Staldmann'' <br> Stalto + Mann
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантур|Мантур (Мандур, Мінтур)]]'''
|
| ''Mandur'' (''Mandor'') <br> Mann + Torro
| ''Tormann'' <br> Torro + Mann
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міркель|Міркель (Мэркель, Мэрхель, Мархіль)]]'''
| —
| ''Merkil'' (''Merkel'', ''Marchilo'') <br> Marcho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркальд]]'''
|
| ''Marcold'' (''Marcald'') <br> Marcho + Waldo
| ''Valadamarca'' <br> Waldo + Marcho
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргер]]'''
|
| ''Margger'' (''Marger'') <br> Marcho + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Март (імя)|Март (Мард, Мерт)]]'''
| —
| ''Marti'' (''Mardo'', ''Merti'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Марціла|Марціла (Мартэла)]]'''
| —
| ''Martilo'' <br> Marti + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мардвін (імя)|Мардвін (Мортвін)]]'''
|
| ''Martoin'' (''Merduwinus'') <br> Marti (Mardo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маста|Маста (Масьць, Машт, Міст)]]'''
| —
| ''Masto''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьціла|Масьціла (Мастала, Масталь, Мастэль)]]'''
| —
| ''Mastilo'' (''Mastalo'', ''Mastal'') <br> Masto + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцін]]'''
| —
| ''Mastin'' <br> Masto + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мастаўт|Мастаўт (Масталт, Машталт, Маштаўт, Мештаўт, Мішталт, Міштаўт)]]'''
|
| ''Mastold'' (''Mastoaldus'') <br> Masto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Масьцівіл|Масьцівіл (Моствіл, Маствіл)]]'''
|
| ''Mostwill'' <br> Masto + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мат (імя)|Мат (Меда)]]'''
| —
| ''Matto'' (''Mado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мадзейка|Мадзейка (Мадзека, Мядзейка, Мэдыка, Медзіка, Мацейка)]]'''
| —
| ''Madacho'' (''Mädecke'', ''Maticke'') <br> Matto (Mado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзел|Медзел (Мадзіла, Медзіла, Маціль)]]'''
| —
| ''Mädel'' (''Madelo'', ''Meddil'', ''Medulo'') <br> Matto (Mado) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медзін|Медзін (Медзень, Мэдын)]]'''
| —
| ''Meddin'' (''Medden'') <br> Matto (Mado) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матывік|Матывік (Медвік)]]'''
|
| ''Matouigius'' (''Mathwig'', ''Medovicus'') <br> Matto (Mado) + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медвін]]'''
|
| ''Medwinus'' (''Matuvin'') <br> Matto (Mado) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Матар]]'''
|
| ''Matter'' (''Mather'') <br> Matto + Heri (Hari)
| ''Herimat''<br> Heri + Matto
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медгін|Медгін (Метгін, Медакін)]]'''
|
| ''Matgen'' (''Medgin'') <br> Matto (Mado) + -kin <br> Matto (Mado) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Медрык|Медрык (Метрык, Матрык, Мітрык)]]'''
|
| ''Mederic'' (''Mēdrīc'', ''Metrick'', ''Mathrich'') <br> Matto (Mado) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Магон]]'''
| —
| ''Magonus'' (''Maganus'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйн|Мэйн (Майн, Мейн, Мейнь)]]'''
| —
| ''Meyn'' (''Megin'', ''Meino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнэль|Мэйнэль (Майнэль, Майніла)]]'''
| —
| ''Meynell'' (''Meinilo'') <br> Meyn + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мейнуш]]'''
| —
| ''Meinisch'' (''Mejnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}, ''Majnuš''{{Заўвага|name="Чэхія"}}) <br> Meyn + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнар|Мэйнар (Майнар)]]'''
|
| ''Meinar'' <br> Meyn + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мэйнарт|Мэйнарт (Мэйнард, Мейнарт, Мэйнэрт, Мейнард, Майнарт, Майнард)]]'''
|
| ''Meinart'' (''Meynard'') <br> Meyn + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Міл (імя)|Міл (Міла, Міль, Мель)]]'''
| —
| ''Milo'' (''Melus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілейка|Мілейка (Міліка, Мілека, Мелека)]]'''
| —
| ''Milleke'' (''Milike'', ''Melleko'') <br> Milo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілен|Мілен (Мелін, Мэлін, Мелен, Мелень, Мілень, Мілін)]]'''
| —
| ''Mellen'' (''Melin'') <br> Milo (Melus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мельбут|Мельбут (Мільбут)]]'''
|
| ''Melbodo'' (''Melbut'', ''Melbot'', ''Mellobaud'') <br> Milo (Melus) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільвід|Мільвід (Мельвід)]]'''
|
| ''Melvid'' (''Melewidis'') <br> Milo (Melus) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілар]]'''
|
| ''Milehar'' <br> Milo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мелкід|Мелкід (Мільгед, Мільгет)]]'''
|
| ''Meligedius'' (''Melgad'') <br> Milo (Melus) + Geda (Giddo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілкін|Мілкін (Мелькін, Мількен, Мільгін)]]'''
|
| ''Millikin'' (''Melgen'') <br> Milo (Melus) + Ginno <br> Milo + -kin
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільконт|Мільконт (Мелькунт)]]'''
|
| ''Milgunt'' (''Melgund'') <br> Milo + Gunth (Kunth)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мільмонт|Мільмонт (Мэльмонт, Мільмунт)]]'''
|
| ''Milmond'' <br> Milo + Mund (Munt) <br> ''Malmund'' <br> Malo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мілят|Мілят (Мілёт, Мялюта)]]'''
|
| ''Milliot'' (''Melot'', ''Mellath'') <br> Milo (Melus) + Joto (Juto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мін|Мін (Мен, Мінь, Мень)]]'''
| —
| ''Minno'' (''Menno'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінейка (імя)|Мінейка (Мініка, Мінка, Менейка, Меніка)]]'''
| —
| ''Minnico'' (''Meniko'') <br> Minno (Menno) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінела|Мінела (Меніль, Менюл)]]'''
| —
| ''Mennel'' (''Minel'', ''Minnul'') <br> Minno (Menno) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінялк|Мінялк (Міналг, Мінаўг, Мінэльг, Менелк)]]
| [[Альгмін]]
| Minno + Helgi (Alko)
| ''Algmine'' <br> Helgi (Algo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінбут]]'''
| [[Бутмін]]
| ''Menbodo'' (''Menbot'') <br> Minno (Menno) + Bodo (Budo) <br> Minno + Boto (Buto)
| ''Butmen'' <br> Boto (Buto) + Minno <br> ''Budmyn'' <br> Bodo (Budo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінаўт|Мінаўт (Міналт, Мінальд, Міналта, Меналта)]]'''
|
| ''Minolt'' (''Minaut'', ''Menold'', ''Menalt'') <br> Minno + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінвід|Мінвід (Мінвіт, Менвід)]]'''
| [[Відзімін (імя)|Відзімін]]
| ''Minuit'' <br> Minno + Wido <br> ''Meginwid'' <br> Meyn (Megin) + Wido
| ''Widmin'' <br> Wido + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігайла (імя)|Мінігайла (Мінгель, Мэнгель, Мэнгела)]]'''
| [[Гайлімін]]
| ''Minigelus'' (''Mengel'') <br> Minno (Menno) + Gailo (Gelo)
| ''Geleminus'' <br> Gailo (Gelo) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгіла]]'''
|
| ''Mengilo'' (''Menkilo'') <br> Minno (Menno) + Gilo
| ''Gilmin'' (''Gilmen'') <br> Gilo + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгер]]'''
| [[Гермін]]
| ''Minger'' (''Menger'') <br> Minno (Menno) + Gero
| ''Germinus'' <br> Gero (Giro) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгірд]]'''
|
| ''Mingard'' (''Mengerd'') <br> Minno + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінігаўд|Мінігаўд (Менгаўд, Мінгоўд, Менькоўт)]]'''
|
| ''Menegald'' (''Minegolt'') <br> Minno (Menno) + Goldo <br> ''Menigaut'' <br> Minno (Menno) + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгін|Мінгін (Мінген, Менгін, Мэнкін)]]'''
|
| ''Mennigen'' (''Mennikin'', ''Minchin'') <br> Minno (Menno) + -kin <br> Minno (Menno) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінгуд|Мінгуд (Мінгот)]]'''
| [[Гудымін]]
| ''Mengodus'' (''Mengotus'') <br> Minno (Menno) + Gudo (Godo)
| ''Goudemen'' <br> Gudo + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінар|Мінар (Мінэр)]]'''
|
| ''Minar'' (''Miner'') <br> Minno (Menno) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінард|Менарт (Мінарт, Мінард)]]'''
|
| ''Mennert'' (''Minart'', ''Minard'') <br> Minno (Menno) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міндоўг (імя)|Міндаў (Міндоўг, Міндак, Міндаг, Мендак, Мендаг, Мэндаг, Мэндах)]]'''
| [[Даўмен]]
| ''Mindach'' (''Mendoch'', ''Mindag'', ''Mendag'') <br> Minno (Menno) + Daugo (Davo) <br> Meyn + Dago
| ''Dauman'' <br> Daugo (Davo) + Mann <br> Daugo (Davo) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінконт]]'''
| [[Кантмін]]
| ''Menegundia'' <br> Minno (Menno) + Gunth (Kunth)
| ''Cundomenus'' <br> Gunth (Kunth) + Minno (Menno)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Мінімонт|Мінімонт (Мінімунд, Мінімунт)]]
| [[Мантымін]]
| Minno + Mund (Munt) <br> ''Maginmund'' <br> Meyn (Megin) + Mund (Munt)
| Mund (Munt) + Minno
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мінят|Мінят (Мінют)]]'''
|
| ''Miniatus'' <br> Minno + Joto (Juto) <br> Minno + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінда|Мінда (Мінта, Мента, Манта)]]'''
| —
| ''Manto'' (''Mende'', ''Minte'', ''Mente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінціла|Мінціла (Манціла, Мінтэль, Мендзіла, Міндзель)]]'''
| —
| ''Mindilo'' (''Mantillo'', ''Mintel'', ''Mendilo'') <br> Manto (Minte) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мінтаўт|Мінтаўт (Менталт)]]'''
|
| ''Mintold'' (''Mendelt'', ''Mandelt'') <br> Manto (Minte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендэр|Мендэр (Мантар, Мэндэр, Мантэра, Міндэр, Мандэр, Мандр, Мінтар)]]'''
|
| ''Mender'' (''Mantarius'', ''Minder'') <br> Manto (Mende) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мендрык|Мендрык (Мэндрык, Мандрык, Міндрык, Мендрэк)]]'''
|
| ''Mendrick'' (''Mandariks'', ''Mendrich'') <br> Manto (Mende) + Rick
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міра (імя)|Мера (Мер, Мар)]]'''
| —
| ''Mero'' (''Miro'', ''Maro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірэйка|Мірэйка (Мярэйка, Марэйка, Мерка, Мірка)]]'''
| —
| ''Mirica'' (''Mereko'', ''Marêke'', ''Mercke'') <br> Mero (Miro) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мерула|Мерула (Марыла, Мерла, Марэла, Мірэла)]]'''
| —
| ''Merula'' (''Marilo'', ''Merlo'', ''Marellus'', ''Mirella'') <br> Mero + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мірын|Мірын (Марын, Мэрэн)]]'''
| —
| ''Marinus'' (''Merrin'', ''Mehren'') <br> Mero (Maro) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Міруш|Міруш (Маруш)]]'''
| —
| ''Merusch'' <br> Mero (Miro) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Марбут]]'''
|
| ''Marbotte'' (''Meriboto'') <br> Mero (Maro) + Boto (Buto)
| ''Botmar'' <br> Boto (Buto) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мервін|Мервін (Марвін, Мірвін)]]'''
|
| ''Mervinus'' (''Maruin'') <br> Mero (Maro) + Wino
| ''Winimar'' <br> Wino + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маргела|Маргела (Мергель, Маргель, Маргайла, Маргаль)]]'''
|
| ''Mergell'' <br> Mero (Maro) + Gailo (Gelo)
| ''Geilamer'' (''Gelmer'') <br> Gailo (Gelo) + Mero
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Маркунт]]'''
|
| ''Margundis'' (''Mariconda'') <br> Mero (Maro) + Gunth (Kunth)
| ''Gundemar'' (''Cundmar'') <br> Gunth (Kunth) + Mero (Maro)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мармонт|Мармонт (Марымонт, Мірмант)]]'''
|
| ''Marmundus'' (''Marmont'', ''Marimundo'', ''Miramunda'') <br> Mero (Maro) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мут|Мот (Мут, Мод, Моць)]]'''
| —
| ''Mot'' (''Muta'', ''Moda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Моціка|Моціка (Мацейка, Моцейка, Муцейка)]]'''
| —
| ''Motico'' (''Muteke'') <br> Mot (Muta) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Маціла|Муціла (Мутэль, Маціла, Мацель)]]'''
| —
| ''Mutila'' (''Mutel'', ''Motilo'') <br> Mot (Muta) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мудзін|Мудзін (Мудын)]]'''
| —
| ''Modin'' (''Muttin'') <br> Mot (Muta) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мутаўт]]'''
|
| ''Muotolt'' (''Mutaud'') <br> Mot (Muta) + Waldo (Walt) <br> Mot (Muta) + Teudo (Taut)
| ''Teutmodus'' <br> Teudo (Teuth) + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотвіл|Мотвіл (Модвіл)]]'''
|
| ''Moetwil'' (''Modwill'', ''Mutwill'') <br> Mot (Muta) + Wilo
| ''Willimot'' <br> Wilo + Mot
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мотар|Мотар (Мутар, Модэр)]]'''
|
| ''Motar'' (''Muotar'', ''Moder'') <br> Mot + Heri (Hari)
| ''Herimot'' <br> Heri + Mot
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мус|Мус (Муш, Музь)]]'''
| —
| ''Mus''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Musz''{{Заўвага|name="Польшча"}})
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Мусіла|Мусіла (Мусель)]]'''
| —
| ''Musilo'' (''Musula'') <br> Mus + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мунд|Монт (Мунд, Мунт, Монд, Мундзь, Мондзь)]]'''
| —
| ''Mund'' (''Munt'', ''Mond'', ''Mont'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандзейка|Мандзейка (Мундзейка, Монцека, Манцейка)]]'''
| —
| ''Mundicho'' (''Mondeke'', ''Mondicus'') <br> Mund (Mont) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундыла (імя)|Мантыла (Монтэль)]]'''
| —
| ''Muntilo'' (''Montel'') <br> Mund (Munt) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтуш|Монтуш (Монтш)]]'''
| —
| ''Muntsch'' (''Mudsch'') <br> Mund (Mont) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтаўт|Монтаўт (Монталт, Монталд, Мунталт)]]'''
| [[Валімонт]]
| ''Montald'' (''Montault'', ''Mundoald'') <br> Mund (Munt) + Waldo (Walt) <br> Mund (Munt) + Teudo (Taut)
| ''Walmont'' (''Waltmunt'') <br> Waldo (Walt) + Mund (Munt) <br> ''Teutmunt'' <br> Teudo (Teuth) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мандывік]]'''
| [[Вігмант]]
| ''Mundivicus'' <br> Mund + Wigo (Wic)
| ''Wigmunt'' (''Wicmund'') <br> Wigo (Wic) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывід (імя)|Мантывід (Мунтвід, Мондвід)]]'''
| [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]]
| ''Mundwitz'' (''Montwit'') <br> Mund (Munt) + Wido
| ''Widmund'' <br> Wido + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтвіл|Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл)]]'''
| [[Вілімонт]]
| ''Muntwil'' (''Mondwill'', ''Mundwill'') <br> Mund (Munt) + Wilo
| ''Wilmunt'' <br> Wilo + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантывін]]'''
|
| ''Mondawin'' (''Mundawins'') <br> Mund (Munt) + Wino
| ''Winimunt'' <br> Wino + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгайла (імя)|Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла)]]'''
| [[Галімонт]]
| ''Montigel'' (''Mundigal'') <br> Mund (Munt) + Gailo (Gelo)
| ''Galmund'' <br> Gailo (Gelo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантыгерд (імя)|Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд, Мантыгард, Монтгард)]]'''
| [[Гірдзімонт]]
| ''Mundgerd'' (''Mundgerdr'') <br> Mund + Gerd
| ''Gardmund'' (''Gertmund'') <br> Gerd (Gardo) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мондар|Мондар (Мунтэр, Мондэр, Монтар)]]'''
|
| ''Munder'' (''Munter'', ''Mundher'') <br> Mund (Munt) + Heri (Hari)
| ''Hermunt'' (''Herimont'') <br> Heri + Mund (Mont)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Монтарт]]'''
|
| ''Mundert'' (''Mundhart'') <br> Mund (Munt) + Hardt (Hart)
| ''Hardmunt'' (''Hartomund'') <br> Hardt (Hart) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Мантымін]]
| [[Мінімонт]]
| Mund (Munt) + Minno <br> ''Muntman'' <br> Mund (Munt) + Mann
| Minno + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мундэрых (імя)|Мондрык]]'''
|
| ''Mondericus'' (''Mondrich'', ''Mundericus'') <br> Mund + Rick
| ''Richmont'' <br> Rick (Rih) + Mund (Munt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Мантрым (імя)|Мантрым (Мунтрым, Мондрым)]]'''
| [[Рымант]]
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
| ''Rimunt'' <br> Rim + Mund (Munt)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нейка]]'''
| —
| ''Naicho'' (''Necke'', ''Nacho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нагела|Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла)]]'''
|
| ''Nagel'' (''Nagal'', ''Nageil'') <br> Naicho (Nacho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наймант|Наймант (Нэймант, Намонт)]]'''
|
| ''Naimundus'' (''Neimond'', ''Neimundus'') <br> Naicho + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нань]]'''
| —
| ''Nanno'' (''Nenna'', ''Nannus'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наніка]]'''
| —
| ''Nannicha'' <br> Nanno + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нанарт|Нанарт (Нангарт, Нанэрт, Нэнарт, Ненарт, Нінарт)]]'''
|
| ''Nanhart'' (''Nennert'') <br> Nanno (Nenna) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Наць]]'''
| —
| ''Nath'' (''Nato'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Натар (імя)|Натар (Надэр, Нядар)]]'''
|
| ''Nater'' (''Nadhere'') <br> Nath + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нед|Нед (Ніт, Нідзь, Нець]])'''
| —
| ''Nieth'' (''Nied'', ''Nid'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ніціла]]'''
| —
| ''Nitilo'' (''Nidilo'', ''Nittel'') <br> Nieth (Nid) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нігайла|Нігайла (Негела, Нігал)]]'''
|
| ''Negele'' (''Niegel'') <br> Nieth + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітар|Нітар (Нідэр, Нэйдэр)]]'''
|
| ''Nieter'' (''Nither'', ''Nidar'') <br> Nieth (Nid) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нітарт]]'''
|
| ''Nitart'' (''Nithart'') <br> Nieth + Hardt (Hart)
| ''Hartnid'' <br> Hardt (Hart) + Nieth (Nid)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нетымер]]'''
|
| ''Nitimerus'' (''Niemer'') <br> Nieth + Mero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нода|Нода (Нота, Ноць, Нут)]]'''
| —
| ''Noddo'' (''Noto'', ''Noth'', ''Nutte'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацейка|Нацейка (Надзейка)]]'''
| —
| ''Nothicho'' (''Nodiko'') <br> Noddo (Noto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нацель]]'''
| —
| ''Notilo'' (''Nötel'', ''Noddilo'') <br> Noddo (Noto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутаўт]]'''
|
| ''Notaldus'' (''Noteldus'') <br> Noddo (Nutte) + Teudo (Taut) <br> Noddo (Nutte) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нутар|Нутар (Нотар)]]'''
|
| ''Nudhari'' (''Nothar'') <br> Noddo (Nutte) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нор (імя)|Нор (Нар, Нер)]]'''
| —
| ''Noro'' (''Nero'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэйка|Нарэйка (Нарыка, Норка)]]'''
| —
| ''Noriko'' (''Norke'') <br> Noro + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарэла|Нарэла (Нарэль)]]'''
| —
| ''Narelo'' <br> Noro (Nero) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нерын|Нерын (Нарын)]]'''
| —
| ''Nerin'' (''Narin'', ''Norin'') <br> Noro (Nero) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарут|Нарут (Нарот, Наруць)]]'''
| —
| ''Noruth'' (''Norot'', ''Norodd'') <br> Noro + -t-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наруш|Наруш (Нарэш, Нарыш, Нараш)]]'''
| —
| ''Noresch'' (''Norisch'', ''Norusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Noreš''{{Заўвага|name="Чэхія"|Германска-славянскае імя, якое азначалася ў Чэхіі}}) <br> Noro + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбар]]'''
|
| ''Norber'' (''Norbar'') <br> Noro + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Норбэрт|Нарборт (Норбэрт)]]'''
|
| ''Norbert'' (''Nerbertus'') <br> Noro (Nero) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарбут (імя)|Нарбут (Нарбот, Норбут, Нарбуд, Нарыбут)]]'''
| [[Бутнар]]
| ''Narbot'' (''Norbud'', ''Narbod'', ''Norpoth'', ''Norpod'', ''Nierbota''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Noro + Boto (Buto) <br> Noro + Bodo (Budo)
| ''Botnor'' <br> Boto (Buto) + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвід|Нарвід (Норвід, Нервід)]]'''
|
| ''Norvid'' (''Narvid'') <br> Noro + Wido
| ''Widhener'' <br> Wido + Noro (Nero)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарвіл]]'''
|
| ''Norvilus'' (''Narwill'') <br> Noro + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарывойша|Нарывойша (Нарвайс, Нарвойш, Нарвэйша, Нарвэйш, Норвэйш, Нарвош)]]'''
| [[Войшнар]]
| ''Norweise'' (''Norvice'', ''Norweisch'') <br> Noro + Weise (Wiso) <br> Noro + Waiso (Voysch)
| ''Wießner'' <br> Weise (Wiso) + Noro
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Наргайла|Наргайла (Наргейла, Наргела)]]'''
|
| ''Nargella'' (''Norgeil'', ''Norgell'') <br> Noro (Nero) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарман|Нарман (Норман, Нармен)]]'''
|
| ''Norman'' (''Neriman'') <br> Noro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нарымонт (імя)|Нарымонт (Нарымунт, Нормунт, Нармунт)]]'''
|
| ''Normunt'' (''Normundus'') <br> Noro + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нарт|Нарт (Норда)]]'''
| —
| ''North'' (''Nardo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нартаўт|Нартаўт (Нартольт)]]'''
|
| ''Nartolt'' (''Nortold'', ''Nartaud'', ''Nartault'') <br> North + Waldo (Walt) <br> Noro (Nero) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявіла|Нявіла (Нівіла, Навіла)]]'''
| —
| ''Newilo'' <br> Niwo (Nevo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойст]]'''
| —
| ''Neosta'' (''Neweist'') <br> Niwo (Nevo) + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Нявойна]]'''
|
| ''Newein'' (''Nevin'') <br> Niwo (Nevo) + Wino (Weine) <br> Niwo (Nevo) + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Невярд|Невярд (Невярт)]]'''
|
| ''Niviard'' (''Niewerth'') <br> Niwo (Nevo) + Hardt
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Неўрад]]'''
|
| ''Niwrat'' (''Neurodus'') <br> Niwo (Nevo) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Нястольт]]'''
|
| ''Nistaldus'' <br> Nistio + Waldo <br> Niwo (Nevo) + Stalto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ота]]'''
| —
| ''Oto'' (''Odo'', ''Audo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адыла|Аціла (Ятыла, Аўдзіла)]]'''
| —
| ''Otilo'' (''Audilo'') <br> Oto (Audo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Одзін (імя)|Одзін]]'''
| —
| ''Odin'' <br> Oto (Odo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Отаўт]]'''
|
| ''Ottolt'' <br> Oto + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атгін]]'''
|
| ''Otken'' (''Oetgen'') <br> Oto + -kin <br> Oto + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Атмут]]'''
|
| ''Otmot'' <br> Oto + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Адрык|Адрык (Атарык)]]'''
|
| ''Odric'' (''Oterihc'') <br> Oto (Odo) + Rick
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Окель]]'''
| —
| ''Ockel'' (''Okilo'') <br> Occo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пац|Пац (Пач)]]'''
| —
| ''Pazzo'' (''Patza'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Пацолт|Пацолт (Пецальт)]]'''
|
| ''Pazolt'' (''Petzold'') <br> Pazzo + Waldo (Walt) <br> Petz + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прош|Прош (Прэз, Прыш, Брош)]]'''
| —
| ''Brezzo'' (''Prosch'', ''Brosch'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Прэзгінт|Прэзгінт (Брозгінт, Брызгінд, Брышгінт)]]
|
| Brezzo (Prosch) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Прышмонт|Прышмонт (Прашмунт, Прэшмунт, Прышымунд, Прызмант)]]'''
|
| ''Prosmund'' (''Brosmundus'') <br> Brezzo (Prosch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рабан|Рабан (Рапан, Грабан)]]'''
| —
| ''Rabanus'' (''Rapan'', ''Hraban'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапа (імя)|Рапа (Рап)]]'''
| —
| ''Rappo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рапш]]'''
| —
| ''Rapsch'' <br> Rabanus (Rappo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рага|Рага (Рэга)]]'''
| —
| ''Rago'' (''Ragi'', ''Reggi'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагіла|Рагіла (Рагул, Рагла)]]'''
| —
| ''Ragilo'' (''Regula'', ''Raggl'') <br> Rago (Reggi) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагінь|Рагін (Рагіна, Рэгін, Рэгінь, Рагінь, Рагіня)]]'''
| —
| ''Ragenus'' (''Ragina'', ''Regin'') <br> Rago + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагвалод (імя)|Рагвалод (Рэгвальд)]]'''
|
| ''Ragvald'' <br> Rago + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рагайла|Рагайла (Рагела, Рагель, Рагаль, Рэгель)]]'''
|
| ''Ragel'' (''Regeil'', ''Rogello'', ''Regel'') <br> Rago (Reggi) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыгмонт|Рыгмонт (Рыгмунт)]]'''
|
| ''Regimunt'' (''Ragemunt'') <br> Rago (Reggi) + Mund (Munt) <br> ''Rigmunt'' <br> Rick + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раган]]'''
| —
| ''Raganus''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйн (імя)|Рэйн (Райна, Рэйна, Рэйнь, Райнь)]]'''
| —
| ''Rein'' (''Raino'', ''Reyne'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнальд|Рэйнальд (Рэйнальт, Рэгінальд)]]'''
|
| ''Reinald'' (''Raginald'') <br> Rein (Raganus) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэнігер|Рэнігер (Рэнікер)]]'''
|
| ''Ranniger'' (''Renger'', ''Renker'', ''Ragingar'') <br> Rein (Raganus) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэйнар]]'''
|
| ''Reinar'' (''Raganhar'') <br> Rein (Raganus) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раймунд|Раймунд (Раймунт, Рэймунд, Рэймунт, Раймонт, Рэймант)]]'''
|
| ''Raimund'' (''Raymond'', ''Raginmund'') <br> Rein (Raganus) + Mund
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ракель|Ракель (Ракіль)]]'''
| —
| ''Rakila'' <br> Raco (Rako) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рад|Рад (Рат, Радзь)]]'''
| —
| ''Rado'' (''Rato'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіка|Радзіка (Радзейка)]]'''
| —
| ''Radike'' (''Radeke'', ''Radacho'') <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзіла|Радзіла (Раціла, Радзель, Радуль)]]'''
| —
| ''Radila'' (''Ratilo'', ''Radel'', ''Radulus'') <br> Rado + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзень|Радзень (Рацін, Радзін)]]'''
| —
| ''Radin'' (''Rattin'', ''Radden'') <br> Rado (Rato) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радун|Радун (Радон, Радзюн)]]'''
| —
| ''Raduni'' <br> Rado + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радаш|Радаш (Радзюш, Радш, Раташ)]]'''
| —
| ''Radusch'' (''Ratsch'') <br> Rado (Rato) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратаўт|Ратаўт (Раталт, Раталд)]]'''
|
| ''Ratolt'' (''Ratald'', ''Rataud'', ''Ratault'') <br> Rado (Rato) + Waldo (Walt) <br> Rado + Teudo (Taut)
| ''Waltrat'' <br> Waldo (Walt) + Rado (Rato) <br> ''Teudrad'' <br> Teudo (Teuth) + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзівіл (імя)|Радзівіл (Рацівіл, Радвіл)]]'''
|
| ''Ratwilius'' (''Radwill'') <br> Rado (Rato) + Wilo
| ''Wilrad'' <br> Wilo + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радавін|Радавін (Радвін)]]'''
|
| ''Radowin'' (''Radwin'') <br> Rado + Wino
| ''Winirad'' <br> Wino + Rado
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радыгайла]]'''
|
| ''Ratgeil'' (''Redgell'') <br> Rado (Rato) + Gailo
| ''Geilrad'' (''Gailrat'') <br> Gailo + Rado (Rato)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ратман (імя)|Ратман (Радман, Радзіман, Радаман, Радэман)]]'''
|
| ''Ratman'' (''Radman'', ''Rademann'') <br> Rado (Rato) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімін|Радзімін (Радмін)]]'''
|
| ''Radmin'' (''Radmen'') <br> Rado + Minno (Menno)
| ''Minrath'' (''Menrad'') <br> Rado (Rato) + Minno (Menno)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Радзімонт]]'''
|
| ''Radmunt'' (''Ratemund'') <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Разела|Разела (Расель, Разель, Разэль, Ражэла)]]'''
| —
| ''Razala'' (''Rassel'') <br> Razo (Rasse) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рам]]'''
| —
| ''Ramo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Раміла|Раміла (Рамэль)]]'''
| —
| ''Ramilo'' (''Ramel''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамут|Рамут (Рамот, Рамуць)]]'''
| —
| ''Ramut'' <br> Ramo + -t- <br> Ramo + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамша]]'''
| —
| ''Ramsch''{{Заўвага|name="Польшча"}} (''Ramysch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ramesch''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Rames''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Ramo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамаўт]]'''
|
| ''Ramaldus'' (''Ramolt'', ''Ramoudt'') <br> Ramo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамант|Рамант (Рамунт, Ромунт, Ромунд)]]'''
|
| ''Ramunt'' <br> Ramo + Mund (Munt) <br> ''Romont'' (''Romundus'') <br> Hrodo (Roda) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ран|Ран (Рань)]]'''
| —
| ''Rano'' (''Rahn'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Раніла]]'''
| —
| ''Ranila'' <br> Rano + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ранвід]]'''
|
| ''Ranoid'' (''Ranvid'') <br> Rano + Wido
| ''Widerannus'' <br> Wido + Rano
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ранда|Ранда (Рант, Рэнт, Рандзь)]]'''
| —
| ''Rando'' (''Ranto'', ''Rento'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзіла]]'''
| —
| ''Randilo'' <br> Rando + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандзін]]'''
| —
| ''Randinus'' (''Randenus'') <br> Rando + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рандар|Рандар (Рандэр)]]'''
| [[Ерандзь]]
| ''Randhar'' (''Randhere'') <br> Rando + Heri (Hari)
| ''Herrand'' (''Harranth'') <br> Heri (Hari) + Rando (Ranto)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рука (імя)|Рука (Рук)]]'''
| —
| ''Rucco'' (''Rocco'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рокіль|Рокіль (Рукель, Рукля)]]'''
| —
| ''Rocula'' (''Rochilo'', ''Rukiel''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Ruclo'') <br> Rucco (Rocco) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рукша]]'''
| —
| ''Rocksch'' <br> Rucco (Rocco) + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руга]]'''
| —
| ''Rugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Руген (імя)|Руген (Ругін, Ругень)]]'''
| —
| ''Rugin'' <br> Rugo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рувіль|Рувіль (Ровіл)]]'''
| —
| ''Rowilo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рума|Рума (Рум, Ром, Ромь)]]'''
| —
| ''Rumo'' (''Ruom'', ''Rom'', ''Hruam'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамейка|Рамейка (Румейка, Роміка, Руміка)]]'''
| —
| ''Rümecke'' (''Hromiko'') <br> Rumo (Hruam) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румель|Румель (Ромель, Румуль)]]'''
| —
| ''Rummel'' (''Rommel'') <br> Rumo (Ruom) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румін|Румін (Ромен)]]'''
| —
| ''Rumin'' (''Romenus'') <br> Rumo (Ruom) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромат]]'''
| —
| ''Romatus'' <br> Rumo (Ruom) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румш|Румш (Ромыш, Ромш)]]'''
| —
| ''Rumsch'' (''Römisch'') <br> Rumo + -sch-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Румбольд|Румбольд (Румпольд, Румбоўд, Рамбальт, Ромбаль)]]'''
|
| ''Rumbold'' (''Rumpolt'', ''Rumbaut'', ''Rumbolt'', ''Rumpel'') <br> Rumo + Bald (Boldt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ромбут|Ромбут (Румбут)]]'''
|
| ''Rombodus'' <br> Rumo (Ruom) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рамвольт|Рамвольт (Румвольд, Рамульт, Ромальд, Рамуальд)]]'''
|
| ''Romualt'' (''Romuald'', ''Rumolt'', ''Romald'') <br> Rumo (Ruom) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Руна (імя)|Руна (Рунь)]]'''
| —
| ''Runo'' (''Run'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рунейка|Рунейка (Руніка, Ранейка)]]'''
| —
| ''Runnecke'' (''Runica'') <br> Runo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рупейка|Рупейка (Рупіка, Рупека, Рупка, Рапейка)]]'''
| —
| ''Rupke'' (''Ropeke'') <br> Rupo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рост (імя)|Рост (Росьць, Русьць)]]'''
| —
| ''Rost'' (''Rust'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Русьцейка|Русьцейка (Росьцейка, Ростэк, Русьцік, Рушцейка)]]'''
| —
| ''Rosteck'' (''Rusteke'') <br> Rost (Rust) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Расьціла]]'''
| —
| ''Rustil'' <br> Rost (Rust) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростан|Ростан (Рустан, Руштан)]]'''
| —
| ''Rostan'' (''Ruston'') <br> Rost + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рустэн|Рустэн (Рустэнь, Ростэнь, Ростын)]]'''
| —
| ''Rusten'' (''Rosten'') <br> Rost (Rust) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ростаўт|Ростаўт (Росталт, Роштаўт)]]'''
|
| ''Rostoldus'' (''Rostaldus'', ''Rustoldus'', ''Rustaud'', ''Rustaut'', ''Rostaut'') <br> Rost (Rust) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рык|Рык (Рэйх)]]'''
| —
| ''Rick'' (''Rih'', ''Reiche'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхіла (імя)|Рыкель]]'''
| —
| ''Richilo'' (''Rikila'', ''Richela'') <br> Rick (Rih) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыбалт|Рыбалт (Рыбальт)]]'''
| [[Болтрык]]
| ''Ribald'' <br> Rick (Rih) + Bald
| ''Boldericus'' <br> Bald (Boldt) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыгала|Рыгала (Рыгель, Рыгайла, Рыкайла)]]'''
|
| ''Ricgela'' (''Riegeil'', ''Rigail'') <br> Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыконт]]'''
| [[Гундэрык (імя)|Кондрыка]]
| ''Rihcund'' <br> Rick (Rih) + Gunth (Kunth)
| ''Condricus'' <br> Gunth (Kunth) + Rick
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рыхлік]]'''
|
| ''Richlich'' <br> Rick (Rih) + *Lic
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рым (імя)|Рым]]'''
| —
| ''Rim'' (''Rimo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымейка|Рымейка (Рыміка, Рымка)]]'''
| —
| ''Rimicho'' (''Rimeke'') <br> Rim + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымель]]'''
| —
| ''Riemel'' (''Rimila'') <br> Rim + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рэмест]]'''
| —
| ''Rimisto'' (''Remistus'') <br> Rim + -st-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымут|Рымут (Рымуць)]]'''
| —
| ''Rimut'' (''Rymut''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -t- <br> Rim + Mot (Muta)
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымша|Рымша (Рымуш, Рымаш)]]'''
| —
| ''Rimsch'' (''Rymsza''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Rim + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымбут]]'''
| [[Бутрым]]
| ''Rimbotus'' (''Rembod'') <br> Rim + Boto (Buto) <br> Rim + Bodo (Budo)
| ''Botrim'' <br> Boto (Buto) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымальд]]'''
|
| ''Rimald'' <br> Rim + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымавід (імя)|Рымавід (Рымвід, Рынвід)]]'''
|
| ''Remved'' <br> Rim + Wido <br> ''Rennuit'' <br> Rein + Wido
| ''Vidrim'' <br> Wido + Rimo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгайла|Рымгайла (Рымегель, Рымгейла, Рымгел, Рымкайл)]]'''
|
| ''Rimgel'' (''Rimgal'', ''Rimagil'') <br> Rim + Gailo <br> Rim + Gilo (< Gisel)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымгальд]]'''
| [[Гаўдрым]]
| ''Rimigaud'' <br> Rim + Gaudo
| ''Goldrim'' <br> Goldo + Rim <br> Gaudo + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымар (імя)|Рымар (Рымэр, Рымер)]]'''
|
| ''Rimarus'' (''Rimer'') <br> Rim + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымард]]'''
|
| ''Rimmert'' (''Rymard'', ''Rimhart'') <br> Rim + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымконт]]'''
| [[Кантрым]]
| ''Rimigundus'' <br> Rim + Gunth (Kunth)
| ''Gondarim'' <br> Gunth (Kunth) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыман]]'''
|
| ''Rimann'' <br> Rim + Mann <br> Rick (Rih) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымант|Рымант (Рымунд, Рымунць, Рымонд)]]'''
| [[Мантрым (імя)|Мантрым]]
| ''Rimunt'' (''Rimund'') <br> Rim + Mund (Munt)
| ''Muntrim'' <br> Mund (Munt) + Rim
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рымтаўт|Рымтаўт (Рымталт, Рынтаўт)]]'''
|
| ''Remtold'' <br> Rim + Teudo (Teudo) <br> ''Rintolt'' (''Rintault'', ''Rindolt'') <br> Rindr + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынк|Рынк (Рынка, Рынг)]]'''
| —
| ''Rinco'' (''Ringk'', ''Ringo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгіла|Рынгель (Рынкель, Рынгала, Рынгайла)]]'''
| —
| ''Ringel'' (''Rinkel'', ''Ringilo'') <br> Rinco (Ringk) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынкун]]'''
| —
| ''Ringun'' <br> Rinco (Ringk) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Рынгольд (імя)|Рынгольд (Рынгальд, Рынгвальд)]]'''
|
| ''Ringold'' (''Ringwald'') <br> Rinco (Ringk) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыда|Рыда (Рыд, Рыдзь)]]'''
| —
| ''Rido'' (''Rito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдзіка|Рыдзіка (Рыдык)]]'''
| —
| ''Redeco'' <br> Rido + -k- <br> Rado + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдэль|Рыдэль (Рытэль)]]'''
| —
| ''Riedel'' <br> Rido (Rito) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытэн]]'''
| —
| ''Rieden'' <br> Rido (Rito) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рытаўт]]'''
|
| ''Ritoldus'' (''Ritaud'') <br> Rido (Rito) + Waldo (Walt)
| ''Waltrid'' <br> Waldo (Walt) + Rido <br> ''Theutrid'' <br> Teudo (Teuth) + Rido
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Рыдмонт]]'''
|
| ''Redmund'' <br> Rido + Mund (Munt) <br> Rado + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саба|Саба (Шаба)]]'''
| —
| ''Saba'' (''Sabas'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіла (імя)|Сабіла (Сабела, Сабуль, Забіла, Забела, Забель, Шабель, Жабела)]]'''
| —
| ''Sabilo'' (''Sabel'', ''Sabulo'') <br> Saba + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сабіна|Сабіна (Сабін)]]'''
| —
| ''Sabine'' <br> Saba + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шабэр|Шабэр (Шабер)]]'''
|
| ''Sabherus'' <br> Saba + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сава (імя)|Сава]]'''
| —
| ''Soava''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савіла|Савіла (Савула, Савала, Савуль, Саваль, Саўль, Завіла, Шавіла, Савель, Шавела)]]'''
| —
| ''Savilo'' (''Sauulo'', ''Savalo'', ''Saul'') <br> Soava + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігайла|Савігайла (Саўгел, Салгел)]]'''
|
| ''Savigello'' (''Saugel'') <br> Soava + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савігін|Савігін (Саўгін, Саўкін, Савукін, Саўген, Шаўген, Шаўкін, Жаўгін)]]'''
|
| ''Sawkin'' (''Saugin'') <br> Soava + -kin <br> Savas + Ginno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўгут|Саўгут (Саўгуць)]]'''
|
| ''Savegotus'' (''Savegotis'') <br> Soava + Gudo (Godo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўконт]]'''
|
| ''Savegonte'' <br> Soava + Gunth (Cund)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савімонт|Савімонт (Саўмонт)]]'''
|
| ''Sawmond'' <br> Soava + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саўрык|Саўрык (Сеўрык)]]'''
|
| ''Savericus'' (''Severicus'') <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Савірым|Савірым (Саўрым)]]'''
|
| ''Saurim'' <br> Soava + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сак|Сак (Зак, Шак, Жак, Зага, Жага)]]'''
| —
| ''Sack'' (''Sacco'', ''Saage'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакель|Сакель (Жакель, Жагіль, Шакель)]]'''
| —
| ''Sakel'' (''Sagilo'') <br> Sack + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сакень|Сакень (Сакен, Сакін, Шакен, Загень)]]'''
| —
| ''Sacken'' (''Sagin'') <br> Sack + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагель|Жагель (Загала, Жагала, Сагайла, Жагайла)]]'''
|
| ''Sagel'' (''Sagalo'', ''Sageil'') <br> Sack (Saage) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жагар|Жагар (Загар, Закар, Жакор)]]'''
|
| ''Sagar'' (''Sahker'') <br> Sack (Saage) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сала (імя)|Сала (Шаль, Заль, Жоль)]]'''
| —
| ''Salvo'' (''Sallo'', ''Selo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салейка|Салейка (Салука, Салік, Салька, Шалейка, Залейка, Жалека, Жалейка, Сялейка)]]'''
| —
| ''Saleko'' (''Salucho'', ''Salico'', ''Selke'') <br> Salvo (Sallo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салін]]'''
| —
| ''Salina'' <br> Salvo (Sallo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салата (імя)|Салата (Саладзь)]]'''
|
| ''Saletho'' (''Salat'', ''Salado'') <br> Salvo (Sallo) + -t-
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сельвін|Сельвін (Салавін, Шалавін)]]'''
|
| ''Selwin'' (''Salawins'', ''Seleuuin'') <br> Salvo (Selo) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сальгер|Сальгер (Зальгер, Жалагер, Шалагір)]]'''
|
| ''Salger'' (''Salager'') <br> Salvo (Sallo) + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Салкірд|Салкірд (Саўгірд, Саўгард)]]'''
|
| ''Salgerd'' (''Salgerðr'', ''Salgard'') <br> Salvo (Sallo) + Gerd (Gyrd) <br> ''Saugard'' <br> Soava + Gerd (Gyrd)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саламан|Саламан (Сальман, Саліман, Шаламан, Зальман, Саўман, Саламен)]]'''
|
| ''Salaman'' (''Salman'', ''Saleman'') <br> Salvo (Sallo) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жалмонт|Жалмонт (Залмонт, Саўмонт)]]'''
|
| ''Salmond'' (''Salamund'') <br> Salvo (Sallo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сан]]'''
| —
| ''Sanno'' (''Senne'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саніла|Саніла (Саніль, Сяніла, Сініла, Санель, Сенель, Сініль)]]'''
| —
| ''Sanilo'' (''Senilo'') <br> Sano (Senne) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сангушка|Сангаў (Сангушка)]]'''
|
| ''Sangau'' <br> Sano + Gawo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Санда|Санда (Санта, Занта, Шанда)]]'''
| —
| ''Sando''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сандзейка]]'''
| —
| ''Sandika'' <br> Sando + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жандзель|Жандзель (Шэндзель)]]'''
| —
| ''Sandel'' (''Sendel'') <br> Sando + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сантаўт|Сантаўт (Жонтаўт)]]'''
|
| ''Santold'' <br> Sando + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зантэр|Зантэр (Сандэр, Сандар, Зандэр, Зандар, Жантар, Шантэр, Шандэр, Шандар)]]'''
|
| ''Santer'' (''Sander'', ''Sandheri'', ''Santari'') <br> Sando + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шандрык]]'''
|
| ''Sandrih'' <br> Sando + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сар|Сар (Сер, Сэр, Зара, Шар)]]'''
| —
| ''Sarus'' (''Serre'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарэйка|Сарэйка (Сарака, Зарык, Сярэйка, Сэрэйка, Серака, Шарэйка, Шарка, Жарэйка)]]'''
| —
| ''Saracho'' (''Saricho'', ''Serecho'') <br> Sarus (Serre) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарала|Сарала (Зарала, Сарул, Серуль, Сарыла, Сарэла, Сарэль, Шэрэль)]]'''
| —
| ''Saralo'' (''Serulus'', ''Sarilo'', ''Sarelo'') <br> Sarus (Serre) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сярбут|Сярбут (Сарбут)]]'''
|
| ''Serbutt'' (''Saraboto'') <br> Sarus (Serre) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвід|Сарвід (Зарвід, Сэрвід, Шэрвід)]]'''
|
| ''Sarvidis'' <br> Sarus + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарвіла|Сарвіла (Сярвіла, Сэрвіла, Шэрвіла)]]'''
|
| ''Sarvilo'' (''Servil'', ''Sarwill'') <br> Sarus + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргель|Саргель (Саргейла, Саргайла, Сяргель, Сяргайла)]]'''
|
| ''Sargeli'' <br> Sarus + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргонт]]'''
|
| ''Sergunda'' <br> Sarus (Serre) + Gunth
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргоўд|Саргоўд (Саргаўт, Сарголт)]]'''
|
| ''Saregaud'' <br> Sarus + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саргут|Саргут (Саргода, Сергута, Саргот, Шэргут, Саркут)]]'''
|
| ''Sargood'' (''Sergudo'', ''Serecutus'') <br> Sarus + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сарман|Сарман (Шарман, Сермана, Шараман, Шэрман)]]'''
|
| ''Saraman'' (''Sermanus'') <br> Sarus + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сармонт|Сармонт (Шармонт, Жармонт, Жэрмунт)]]'''
|
| ''Sarmund'' (''Saramund'') <br> Sarus + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Застаўд (імя)|Застаўд (Застальд, Зашталд, Зашталт, Жостаўд, Жосталт, Жажтаўт, Шэйстаўт)]]
|
| з + [[Яштальд|Аштаўт]]{{Заўвага|Параўн.: ''Dawid Żminigajło Jawgiel'', т. б. ''z Minigajła''<ref>Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. 2. — Warszawa, 2009. S. 303, 443.</ref>}} <br> Zeiz + Teudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Свала|Свала (Швала)]]'''
| —
| ''Swala''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Свалегед (імя)|Свалегед (Сьвелегат)]]
|
| Swala + Gedo (Geto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жвангін|Жвангін (Звангін)]]'''
|
| ''Suanikin'' (''Swangin'', ''Schwangen'') <br> Svano + -kin <br> Svano + Ginno
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінт|Сьвінта (Сьвіта, Сьвець, Жвін, Сьвен, Швінта)]]'''
| —
| ''Suint'' (''Swind'', ''Suitha'', ''Schwenn'', ''Schwindt'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінцейка|Сьвінцейка (Зьвініка, Сьвецека)]]'''
| —
| ''Suithiko'' (''Schwincke'', ''Schwindtke'') <br> Suint (Suitha) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтыла (імя)|Сьвінтэла (Сьвінтала, Швінтэль, Сьвітэль, Сьвідэль, Зьвіндзель, Зьвінель)]]'''
| —
| ''Svinthila'' (''Suitila'', ''Suentilo'') <br> Suint + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідон|Сьвідон (Сьвідун, Сьвітун)]]'''
| —
| ''Suidun'' (''Switun'') <br> Suint + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывінбуд (імя)|Жывінбуд]]'''
|
| ''Switbodo'' <br> Suint (Suitha) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвентагал|Сьвентагал (Зьвінгель, Жвінгель)]]'''
|
| ''Schwingel'' <br> Suint + Gailo
| ''Galsuintha'' (''Gelsuint'') <br> Gailo (Gelo) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Швендэр|Швендэр (Сьвіндэр, Сьвідэр, Свэндар, Сьвінтар, Швыдэр)]]'''
|
| ''Schwender'' (''Swindheri'', ''Swidher'', ''Schwieder'') <br> Suint (Suitha) + Heri
| ''Heriswind'' <br> Heri + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Сьвінтарог (імя)|Сьвінтарог (Сьвентарог, Швінтарог, Швентарог)]]
|
| Suint + Rago
| ''Raginswinda'' <br> Rago + Suint (Swind)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрык]]'''
|
| ''Swidericus'' (''Suedrik'') <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih)
| ''Richswind'' <br> Rick (Rih) + Suint
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвідрыгайла (імя)|Сьвідрыгайла (Сьвідэргал, Сьвітэргал, Сьвітэргайл, Сьветрыгайла, Швітрыгайла, Сьвідрыгела)]]'''
|
| ''Swidergall'' <br> Swidher + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Heri + Gailo <br> Swidericus (Suedrik) + Gailo (Gelo) <br> Suint (Suitha) + Rick (Rih) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сьвінтаўт|Сьвінтаўт (Сьвенталд, Сьвентальд)]]'''
|
| ''Switald'' (''Swindolt'') <br> Suint (Suitha) + Waldo (Walt) <br> Suint (Suitha) + Teudo (Taut)
| ''Waltswind'' <br> Waldo (Walt) + Suint (Swind) <br> ''Theutsuint'' <br> Teudo (Teuth) + Suint
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зыбела|Зыбела (Сыбель)]]'''
| —
| ''Sibilo'' <br> Sibo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіга (імя)|Жыга (Зыга, Жык, Жэга)]]'''
| —
| ''Sigo'' (''Sick'', ''Segga'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігіла (імя)|Жыгіла (Сыгіла, Сігіл, Шыгель, Жыгуль, Жыгла, Зегель, Зекель, Секіл)]]'''
| —
| ''Sigilo'' (''Segil'', ''Siekel'') <br> Sigo (Sick) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгун|Жыгун (Зыгун, Жыгон)]]'''
| —
| ''Sigun'' (''Siguni'') <br> Sigo (Sick) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыбальт|Зыбальт (Зыбульт)]]'''
|
| ''Sibald'' (''Sibold'') <br> Sigo + Bald
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбар|Жыбар (Зыбар, Зыбэр, Сібар, Сыбэр, Жыбэр, Шыбар, Шэбар)]]'''
|
| ''Siber'' (''Sibar'') <br> Sigo + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыбарт|Жыбарт (Жыбэрт, Зыбарт, Зыбэрт, Шыбарт, Жыбірт)]]'''
|
| ''Siebart'' (''Sybert'', ''Sigbert'') <br> Sigo + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зігібут|Зігібут (Зыбут, Жыбут, Жыбуда, Жыбуць, Шыбот, Шыбут, Зэбут, Шэбут)]]'''
|
| ''Sigibot'' (''Sieboth'', ''Sibodo'') <br> Sigo (Segga) + Boto (Buto) <br> Sigo + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жывальт|Жывальт (Зывальт, Зэвэльт)]]'''
|
| ''Siwaldus'' (''Sigiwald'') <br> Sigo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зіварт|Зіварт (Зывэрт, Жыварт, Сіварт)]]'''
|
| ''Siwart'' (''Siewert'', ''Sigiward'') <br> Sigo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгаўд|Жыгаўд (Шыгаўдзь)]]'''
|
| ''Sigaud'' <br> Sigo + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгел|Зыгел (Зыгель, Зэгала, Сігель, Жыгель, Жыгала, Сігайла, Жыгайла)]]'''
|
| ''Sigelo'' (''Sigala'', ''Sigel'', ''Sigeil'', ''Segel'') <br> Sigo (Segga) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгерд|Зэгерд (Жыгарт, Сігірд)]]'''
|
| ''Segard'' (''Sigerd'', ''Sigart'', ''Sigird'', ''Siggard'') <br> Sigo (Segga) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыгер|Зыгер (Зыгар, Жыгер, Жыгар, Жыкар, Шыкер, Зэгар)]]'''
|
| ''Siger'' (''Sigher'', ''Sikar'') <br> Sigo (Sick) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгуць|Жыгуць (Жыгота)]]'''
|
| ''Sigot'' (''Sægut'') <br> Sigo + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шыдаг]]'''
|
| ''Sidag'' (''Sigdag'') <br> Sigo + Dago
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зыман|Зыман (Зыгман, Жыгман, Жыман, Зымань)]]'''
|
| ''Sieman'' (''Siegmann'') <br> Sigo + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сімут|Сімут (Сымут, Жымот, Шымут)]]'''
|
| ''Simot'' (''Sigimout'') <br> Sigo + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жыгімонт|Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт, Зымонт, Сымунт, Сімонт)]]'''
|
| ''Sigimunt'' (''Sigimund'', ''Zygmont''{{Заўвага|name="Польшча"}}, Żygmont{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Simund'', ''Symont'') <br> Sigo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зэгрыда]]'''
|
| ''Segrida'' (''Sigrida'') <br> Sigo (Segga) + Rido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шэйбар]]'''
|
| ''Seiber'' <br> *Seio + Baro
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сайбут|Сайбут (Сэйбот, Сейбут, Сэйбут, Шэйбут)]]'''
|
| ''Seyboth'' (''Seiboth'') <br> *Seio + Boto (Buto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зэйвальд|Зэйвальд (Жэйвэльт)]]'''
|
| ''Seywaldus'' (''Seivalt'') <br> *Seio + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Саймонт|Саймонт (Саймунт, Сеймант, Шэймант, Жаймонт)]]'''
|
| ''Seymund'' (''Seimund'') <br> *Seio + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынь|Зынь (Зінь, Сінь, Зын, Жынь, Жын)]]'''
| —
| ''Sino'' (''Sini'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сінгер|Сінгер (Сынгер, Шынгер, Шынгір, Жынгір)]]'''
|
| ''Singer'' (''Singar'') <br> Sino + Gero
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зінар|Зінар (Жынер)]]'''
|
| ''Siner'' (''Sinner'') <br> Sino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зынгель|Зынгель (Зінгіль, Жынгель, Жынгал, Жынгіль, Сынгайла, Сінгайла)]]'''
|
| ''Singel'' (''Singilo'') <br> Singo + -l- <br> ''Sinigala'' <br> Sino + Gailo (Galo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жында|Жында (Сінда, Зында)]]'''
| —
| ''Sindo'' (''Sindt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сындык|Сындык (Сындзік, Сіндзік)]]'''
| —
| ''Sindico'' <br> Sindo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жындуль|Жындуль (Жындэль, Жынтэль)]]'''
| —
| ''Sindulus'' (''Sindel'', ''Sintela'') <br> Sindo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шымбольт]]'''
|
| ''Sinbald'' (''Simbold'', ''Sendebald'') <br> Sindo (Sindt) + Bald (Boldt)
| ''Baltsint'' <br> Bald + Sindo (Sindt)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сынталт|Сынталт (Сынтаўт)]]'''
|
| ''Sintualdus'' (''Sindolt'') <br> Sindo + Waldo (Walt)
| ''Waltsinda'' <br> Waldo (Walt) + Sindo
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіндэр|Сіндэр (Сындэр, Шындэр, Шынтар, Жындар)]]'''
|
| ''Sinder'' (''Sindheri'', ''Sintar'') <br> Sindo + Heri
| ''Ersind'' <br> Heri + Sindo
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальк|Скальк (Скал, Сколк, Шальк)]]'''
|
| ''Scalc'' (''Schalch'', ''Schelck'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скольберт]]'''
|
| ''Skolbert'' (''Schalbert'') <br> Scalc (Schalch) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скальбут]]'''
|
| ''Schalbut'' <br> Scalc (Schalch) + Boto (Buto)
| ''Butaskalks'' <br> Boto (Buto) + Scalc
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скаламонт (імя)|Скаламонт (Скамонд, Скамонт)]]'''
|
| ''Scelemundus'' (''Schalmont'', ''Scelemondo'', ''Scemund'') <br> Scalc (Schalch) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скольд]]'''
| —
| ''Sculd''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скалдвіл|Скалдвіл (Скаўдвіл)]]'''
|
| ''Scaldwill'' <br> Sculd + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скаўгерд|Скаўгард (Сколгірд, Скаўдэгірд)]]'''
|
| ''Skowgard'' (''Skovgaard'', ''Skjaldgerðr'') <br> Sculd + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скера|Скера (Скіра)]]'''
| —
| ''Scira'' (''Sciri'', ''Schier'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірыла|Скірыла (Скерэль, Скірэль, Скерла)]]'''
| —
| ''Scirilo'' (''Skerilo'') <br> Scira + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіран]]'''
| —
| ''Skerun'' <br> Scira + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірвін|Скірвін (Скервін)]]'''
|
| ''Scirwine'' (''Sherwin'') <br> Scira + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скіргайла (імя)|Скіргайла (Скірыгайла, Скіргал, Шыргайл, Шыргал)]]'''
|
| ''Schirgel'' (''Schirgely'') <br> Scira (Schier) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірман]]'''
|
| ''Scirman'' (''Scearmann'') <br> Scira + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Скірмант|Скірмант (Скірымонт, Скірымунт, Скірмунт, Скірмунд, Шырмунт)]]'''
|
| ''Sciremunt'' (''Skīrmund'', ''Schirmund'') <br> Scira + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Скудэр|Скудэр (Скодар, Скотар, Скутар)]]'''
|
| ''Scoder'' <br> Scot + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сома (імя)|Сома (Сума)]]'''
| —
| ''Somo'' (''Sumo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Саміла|Саміла (Суміла, Сумела, Сумель, Шуміла, Шумель)]]'''
| —
| ''Sumila'' <br> Somo (Sumo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Соман|Соман (Сумунь, Суман, Шуман)]]'''
| —
| ''Sumuni'' <br> Somo (Sumo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сомалт]]'''
|
| ''Somald'' <br> Somo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сумонт|Сумонт (Самонт, Шумонт)]]'''
|
| ''Sommund'' <br> Somo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стана|Стана (Штэйна, Штэйн)]]'''
| —
| ''Steina'' (''Stean'', ''Sten'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станіка|Станіка (Станейка)]]'''
| —
| ''Steneke'' (''Steinicke'') <br> Steina (Stean) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Станвіла]]'''
|
| ''Stanwill'' <br> Steina (Stean) + Wilo
| ''Wilstan'' <br> Wilo + Steina (Stean)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангель|Стангель (Штангель)]]'''
|
| ''Stengel'' (''Stangel'') <br> Steina (Stean) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Стангір|Стангір (Станкар, Штэнгер)]]'''
| [[Керстэн]]
| ''Staniger'' (''Stanker'', ''Stankar'', ''Steiniger'') <br> Steina (Stean) + Gero (Giro)
| ''Kerstin'' (''Girstano''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Gero (Kero) + Steina (Sten)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Суг|Суг (Шук)]]'''
| —
| ''Sugo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сугінт|Сугінт (Сугент)]]'''
|
| ''Sugenti'' <br> Sugo + Gento <br> Sugo + -nd-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жугар|Жугар (Жугер)]]'''
|
| ''Sugarius'' (''Suger'') <br> Sugo + Heri (Hari) <br> ''Sutgarius'' <br> Sudo + Gero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суда|Суда (Сута, Судзь, Суць, Жудзь)]]'''
| —
| ''Sudo'' (''Suto'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзіла|Судзіла (Судзель, Суціла, Шудзіла)]]'''
| —
| ''Sudila'' (''Sudela'') <br> Sudo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзень|Судзень (Судзін, Шудзень, Жудзін)]]'''
| —
| ''Suden'' <br> Sudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сударг]]'''
|
| ''Sudergo'' <br> Sudo + Argo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судар|Судар (Судзер, Сутар, Жудзер)]]'''
|
| ''Suderus'' (''Sudarius'', ''Sutari'') <br> Sudo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сутарт]]'''
|
| ''Sutardus'' (''Suthardus'') <br> Sudo (Suto) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судман]]'''
|
| ''Sudhman'' <br> Sudo + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судымуд]]'''
|
| ''Sutmodis'' <br> Sudo (Suto) + Mot (Moda)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Судзімонт (імя)|Судзімонт (Судымунд, Судымунт)]]'''
|
| ''Sudhmund'' <br> Sudo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зута|Зута (Зота, Жута, Жуць, Жоць)]]'''
| —
| ''Zuto'' (''Zotto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Зутан]]'''
| —
| ''Zotan'' <br> Zuto (Zotto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Жутаўт|Зутаўт (Зотаўт, Жутальт, Жутаўт)]]'''
|
| ''Zotolt'' <br> Zuto (Zotto) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Суна (імя)|Суня (Сона, Шуна, Шуня)]]'''
| —
| ''Sunna'' (''Sunja'', ''Sonna'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Соніка|Соніка (Суніка, Шунека, Шунейка)]]'''
| —
| ''Sonnica'' (''Sunneke'') <br> Sunja (Sonna) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунела|Сунела (Шуніла)]]'''
| —
| ''Sunilo'' (''Sunila'') <br> Sunja + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонбут]]'''
|
| ''Sonobodis'' <br> Sunja (Sonna) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунігайла (імя)|Сунігайла (Сунгал, Сангел, Шангайла, Зонгал, Жонгал)]]'''
|
| ''Sunigelo'' (''Sungal'', ''Sungel'', ''Songel'') <br> Sunja + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сунгард|Сунгард (Сонгард)]]'''
|
| ''Sungard'' (''Songarta'') <br> Sunja + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонгуць|Сонгуць (Жонкуць)]]'''
|
| ''Sungod'' (''Sunegod'') <br> Sunja (Sonna) + Gudo (Guta)
| ''Godsune'' <br> Gudo + Sunno
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сонкін|Сонкін (Сунгін, Сонгін)]]'''
|
| ''Sunken'' (''Sungen'') <br> Sunja (Sonna) + -kin <br> Sunja (Sonna) + Ginno (Genno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сунда|Сунда (Сонда, Зунда, Жунд)]]'''
| —
| ''Sundo'' (''Sondo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундаўт|Сундаўт (Сунтаўт, Сонтаўт)]]'''
|
| ''Sundolt'' (''Sunduald'') <br> Sundo + Waldo (Walt) <br> Sundo + Teudo (Daut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сундар]]'''
|
| ''Sunder'' (''Sunthar'') <br> Sundo + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зусель]]'''
| —
| ''Susilo'' <br> Suso + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сыр (імя)|Сыр (Сыса, Сур, Зыра, Жыр)]]'''
| —
| ''Sirio'' (''Siso'', ''Surro'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сірэйка|Сірэйка (Сірык, Сірка, Сырэйка, Шырэйка, Зырка, Жырка)]]'''
| —
| ''Sireke'' (''Sirica'') <br> Sirio + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырбут|Сырбут (Сірбут, Сурбот)]]'''
|
| ''Sirobodus'' (''Sisebut'') <br> Sirio (Siso) + Boto (Buto) <br> Sirio (Siso) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сырвід|Сырвід (Сурвід, Сурвіт, Сырвіт, Сэрвіт, Шырвіт, Шырвід, Журвід)]]'''
|
| ''Surwit'' (''Sisuita'', ''Sesuito'') <br> Sirio (Siso) + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвіла|Сурвіла (Сурвіл, Сурывіла, Шурвіла, Сырвіла, Шырвіл)]]'''
|
| ''Surville'' (''Sirwill'', ''Sorwill'') <br> Sirio (Surro) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурвін|Сурвін (Шырвін, Жырвін)]]'''
|
| ''Surawine'' (''Sirwin'') <br> Sirio (Surro) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргірд]]'''
|
| ''Sirgard'' (''Sirigardus'') <br> Sirio + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сургонт|Сургонт (Сыргунт, Сургунд, Суркунт, Сургун, Сурконт, Сургант, Суркант)]]'''
|
| ''Sisigunda'' (''Surrigvn'') <br> Sirio (Siso) + Gunth <br> ''Surgant'' <br> Sirio (Surro) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргоўд|Сіргоўд (Сургоўд, Сіргольд)]]'''
|
| ''Siriaud''{{Заўвага|у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме g перайшло ў i}} <br> Sirio (Surro) + Gaud
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сіргут|Сіргут (Сіргуд, Сыргут, Шыргут, Сургут)]]'''
|
| ''Sireguti'' (''Sisagut'') <br> Sirio (Siso) + Gudo (Guta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурман|Сурман (Шурман, Шурмен, Шырман, Сысман, Зызман, Шышман)]]'''
|
| ''Surman'' <br> Sirio (Surro) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сурмін|Сурмін (Шурмен, Шырмін)]]'''
|
| ''Surmen'' <br> Sirio (Surro) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Шырмер|Шырмер (Шышымар, Жыжмар, Жыжмэр)]]'''
|
| ''Sirmar'' (''Sirmer'', ''Sismar'', ''Sismer'', ''Sisimir'') <br> Sirio (Siso) + Mero (Miro)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сысымунд|Сысымант (Сысмунт, Сірмонт, Шырмунт, Зырмант, Жырмант, Жырмунт)]]'''
|
| ''Sisemund'' (''Sirmont'', ''Sirmund'') <br> Sirio (Siso) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сір’ят|Сір’ят (Сірат, Сырат, Сыр’ят, Сур’ят)]]'''
|
| ''Sirad'' <br> Sirio (Surro) + Hatho (Adi) <br> Sirio (Surro) + Joto
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіт (імя)|Сіт (Сіда, Сіць, Сідзь, Зыд, Зыдзь, Жыць, Жыд)]]'''
| —
| ''Sito'' (''Sido'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдзейка|Жыдзейка (Жыдык, Сыдыка, Сідзіка, Сідзейка, Сядзейка)]]'''
| —
| ''Siddeke'' (''Siedeck'', ''Sidicho'') <br> Sito (Sido) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сіціла|Сіціла (Зыдэль, Жыдзель, Шытыла, Сяціла)]]'''
| —
| ''Sitil'' (''Sidila'', ''Siedel'') <br> Sito (Sido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Зіцін|Зіцін (Жыцень, Жыдэн)]]'''
| —
| ''Sittin'' (''Sidden'') <br> Sito + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жыдавін|Жыдавін (Зідавін)]]'''
|
| ''Sidewine'' <br> Sito (Sido) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Сыдэр|Сыдэр (Зыдар, Жыдар)]]'''
|
| ''Sidierius'' (''Seederius'') <br> Sito (Sido) + Heri
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жытмунт|Жытмунт (Жытамонт)]]'''
|
| ''Sidimund'' (''Sitmund'') <br> Sito (Sido) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Сявела]]'''
| —
| ''Sevila'' <br> Sevia + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таль (імя)|Таль (Дала)]]'''
| —
| ''Talo'' (''Telo'', ''Dahl'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талейка|Талейка (Таліка, Талька, Далека)]]'''
| —
| ''Taleke'' (''Taliko'', ''Talke'', ''Dalleke'') <br> Talo + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліла|Таліла (Талела)]]'''
| —
| ''Thalilo'' (''Tellelli'') <br> Talo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальна|Дальна (Дален, Тален)]]'''
| —
| ''Dalina'' (''Dallen'', ''Thalen'') <br> Talo (Dahl) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талюш|Талюш (Талюша)]]'''
| —
| ''Talsche'' (''Talsch'', ''Dalusch''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Talo + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талівойша|Талівойша (Тальвэш, Тальваш, Талівош)]]'''
|
| ''Dalvice'' <br> Talo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дальман|Дальман (Тальман)]]'''
|
| ''Dalman'' (''Tallman'') <br> Talo (Dahl) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тальмін|Тальмін (Тальмэн, Дальмін)]]'''
|
| ''Tallmen'' (''Tallmin'', ''Dalmen'') <br> Talo (Dahl) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талмут]]'''
|
| ''Talamot'' (''Talmut'') <br> Talo + Mot (Muto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Талімонт (імя)|Талімонт (Талімунт, Тальмонт, Далмунт)]]'''
|
| ''Talamundus'' (''Talmont'', ''Dalmund'') <br> Talo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таліят|Таліят (Талет, Талят, Далят)]]'''
|
| ''Talet'' <br> Talo + Joto <br> Talo + Hatho (Adi) <br> Talo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тора (імя)|Тора (Тара, Тура)]]'''
| —
| ''Torro'' (''Tara'', ''Turo'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэйка|Турэйка (Турэка, Тарэйка)]]'''
| —
| ''Thureke'' <br> Torro (Turo) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турэла|Турэла (Турэль, Тарыла)]]'''
| —
| ''Turrell'' (''Darila'') <br> Torro (Turo) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турын (імя)|Турын (Торень, Торн)]]'''
| —
| ''Torin'' <br> Torro (Turo) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарант|Тарант (Турант, Таранда)]]'''
| —
| ''Tourant'' (''Turant'', ''Tourand'', ''Tharanth'') <br> Torro (Turo) + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарут|Тарут (Таруць)]]'''
| —
| ''Tarut'' (''Toruth'') <br> Torro (Tara) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарбут]]'''
|
| ''Darebodus'' (''Darbot'', ''Thorbod'') <br> Torro (Tara) + Bodo (Budo) <br> Torro (Tara) + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торвальд (імя)|Таральд (Торальдзь, Таралд)]]'''
|
| ''Taruald'' (''Thorald'') <br> Torro + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарвід|Тарвід (Торвід, Дарвід)]]'''
|
| ''Torvid'' (''Darvid'') <br> Torro + Wido
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дарвіл]]'''
|
| ''Tharuila'' (''Darwill'') <br> Torro (Tara) + Wilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Турвін]]'''
|
| ''Thurwine'' (''Torvin'') <br> Torro (Turo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Торыгаўт]]'''
|
| ''Torgaut'' (''Þórgautr'') <br> Torro + Gaudo (Gaut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тарман|Тарман (Торман, Дорман, Турмен, Дармен)]]'''
|
| ''Tormann'' (''Thurman'') <br> Torro + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дармонт|Дармонт (Дормант)]]'''
|
| ''Darmundus'' (''Dormont'', ''Tormund'') <br> Torro (Tara) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўда (імя)|Тоўт (Тэўт, Тэўць, Тоўць, Доўт, Доўда, Толт, Долт, Дзіт)]]'''
| —
| ''Teudo'' (''Teuth'', ''Deut'', ''Taut'', ''Daut'', ''Ditt'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдзіка|Тыдзіка (Тоўтка, Тоўтык, Талцік, Толтык, Тытэйка, Тэтэйка, Доўтка)]]'''
| —
| ''Thiediko'' (''Theudiko'', ''Tetiko'') <br> Teudo (Teuth) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдыла (імя)|Таўціл (Тэўціл, Тоўтэль, Тальціл)]]'''
| —
| ''Teutilo'' <br> Teudo (Taut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудан|Дудан (Даўтан)]]'''
| —
| ''Dudan'' (''Deotan'', ''Theudan'') <br> Teudo (Deut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтэн|Таўтэн (Таўдзін)]]'''
| —
| ''Teuten'' (''Teudin'', ''Theotin'') <br> Teudo (Taut) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыбарт]]'''
|
| ''Tiebert'' (''Teutbert'') <br> Teudo (Teuth) + Bert
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўтабод (імя)|Таўбут (Дыбут, Цябот, Цебут, Табут)]]'''
| [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]]
| ''Teubod'' (''Diebot'', ''Thiabod'', ''Teutbodus'') <br> Teudo (Taut) + Bodo (Budo) <br> Teudo (Teuth) + Boto (Buto) <br> ''Taboth'' <br> Dago + Boto (Buto)
| ''Butaldus'' (''Botaldus'') <br> Boto (Buto) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтвал]]'''
|
| ''Teodwal'' <br> Teudo (Taut) + Wal
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдавальд (імя)|Тэльтаўт (Дзівалт, Дзевалт, Тывульт)]]'''
|
| ''Teutald'' (''Diwolt'', ''Dewalt'', ''Theudovald'') <br> Teudo (Deut) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвід|Таўтвід (Таўдвід, Таўвід)]]'''
|
| ''Teutwidis'' (''Teudoidis'') <br> Teudo (Taut) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцівіл (імя)|Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўтвіл, Даўдвіл)]]'''
| [[Вілтаўт]]
| ''Theudowills'' (''Theowilh'') <br> Teudo (Taut) + Wilo
| ''Wiltolt'' <br> Wilo + Teudo (Taut) <br> Wilto + Teudo (Taut) <br> Wilto + Waldo (Walt) <br> ''Wilithuta'' <br> Wilo + Teudo (Teuth)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўтвін|Таўтвін (Тэтвін)]]'''
| [[Вінтаўт]]
| ''Teutwin'' (''Tietwin'') <br> Teudo (Taut) + Wino
| ''Wintold'' <br> Wino + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тоўтэр|Тоўтэр (Доўтар, Даўтэр, Талтар, Тытар)]]'''
|
| ''Theuter'' (''Deuter'', ''Thiether'') <br> Teudo (Teuth) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доўтарт|Доўтарт (Даўторт, Даўдэрт)]]'''
|
| ''Deutert'' (''Dautert'', ''Deudert'', ''Teuthart'') <br> Teudo (Daut) + Hardt (Hart)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігін|Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін, Таўдкін, Талцігін, Таўгін, Таўген)]]'''
| [[Гінтаўт]]
| ''Theudekin'' (''Deutgen'', ''Duethekin'') <br> Teudo (Deut) + -kin <br> Teudo (Deut) + Ginno
| ''Gentaltus'' <br> Ginno (Genno) + Teudo (Taut)
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігіл]]'''
|
| ''Theudigilius'' <br> Teudo (Taut) + Gilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўгінт|Таўгінт (Таўтгінт)]]'''
|
| ''Theogint'' <br> Teudo (Taut) + Gento
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Таўцігерд|Таўцігерд (Тэўтыгерд, Таўгірт)]]'''
|
| ''Teutgerdis'' (''Teutgardis'') <br> Teudo (Taut) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тыдман|Тыдман (Дытман, Дзітман, Дзітмань)]]'''
|
| ''Tiedmann'' (''Ditman'', ''Teutman'') <br> Teudo (Deut) + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| [[Таўцімін|Таўцімін (Таўтмін)]]
|
| ''Teutmen'' <br> Teudo (Taut) + Minno
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тэўдырых|Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык, Дзетрык)]]'''
|
| ''Thidrich'' (''Ditricus'', ''Didrik'', ''Dettrich'', ''Theutrich'') <br> Teudo (Ditt) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Транята (імя)|Транята (Трайнята, Трайнят, Трайнат, Транят)]]
|
| ''Trenot'' <br> Troannus + Joto <br> Troannus + Hatho (Adi)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труда|Трут (Труць, Трод, Трот, Торт, Друт, Друта, Друць)]]'''
| —
| ''Trudo'' (''Drutus'', ''Trut'', ''Drott'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друцейка|Друцейка (Друцека, Трудка)]]'''
| —
| ''Drudeke'' (''Drudico'') <br> Trudo (Drutus) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Друціла|Друціла (Трудзіла, Друтэль, Друтыль)]]'''
| —
| ''Trudila'' (''Drudilo'', ''Drutel'') <br> Trudo (Trut) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Труцень|Труцень (Труцін, Трудзін, Трудзень, Друтынь, Друцень)]]'''
| —
| ''Trutin'' (''Thrudine'') <br> Trudo (Drutus) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тройдзень (імя)|Тройдзень (Тройдзін)]]'''
| —
| ''Trodden'' (''Truiden'', ''Trodinus'') <br> Trudo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дротвіл|Дротвіл (Дродвіл, Друтвіл)]]'''
|
| ''Drodwill'' (''Trotwill'') <br> Trudo (Drutus) + Wilo
| ''Wildrud'' <br> Wilo + Trudo (Drutus)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Трубіла]]'''
| —
| ''Trubilo'' <br> Trubo + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туба]]'''
| —
| ''Tubo''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тубела|Тубела (Тубіль, Тубель)]]'''
| —
| ''Tuobilo'' <br> Tubo + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тола|Тола (Тула)]]'''
|
| ''Tollo'' (''Tulla'', ''Dolo'')
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дольвін]]'''
|
| ''Dolwin'' (''Tulwine'') <br> Tollo (Dolo) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Тульгаўд|Тульгаўд (Тулакалд)]]'''
|
| ''Dolcaudus'' (''Dulgaud'') <br> Tollo (Tulla) + Gaudo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дульмант|Дульмант (Доламунт, Долмант, Дольмант, Тольмант)]]'''
|
| ''Tolmunt'' <br> Tollo (Dolo) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тума|Тума (Дома)]]'''
| —
| ''Tumo'' (''Duomo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дамейка|Дамейка (Дамека, Домка)]]'''
| —
| ''Dommecke'' (''Dommick'', ''Domke'') <br> Tumo (Duomo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туміла|Туміла (Таміла, Туміль, Тумель, Думель)]]'''
| —
| ''Tuomila'' (''Tumila'', ''Dummel'') <br> Tumo (Duomo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домін]]'''
| —
| ''Domin'' <br> Tumo (Duomo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Домаш|Домаш (Доміш, Тумаш)]]'''
| —
| ''Domisch'' (''Thumisch'', ''Thumsch'', ''Domas''{{Заўвага|name="Польшча"}}, ''Dumas''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Tumo (Duomo) + -sch-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тумар (імя)|Тумар (Тумер, Домар, Томар)]]'''
|
| ''Thumer'' (''Domarius'') <br> Tumo (Duomo) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Даматурт]]'''
|
| ''Domedrudis'' <br> Tumo (Duomo) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Дундзіла|Дундзіла (Тондзель)]]'''
| —
| ''Tuntil'' <br> Tunto (Dundo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тот|Тот (Дода, Туць, Дуда)]]'''
| —
| ''Tota'' (''Tuoto'', ''Dodo'', ''Duda'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Туцейка|Туцейка (Туціка, Дудзіка, Додык)]]'''
| —
| ''Tuoticha'' (''Doudiche'', ''Dodico'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Тутыла|Тутыла (Дудэла, Дудэль)]]'''
| —
| ''Tuotilo'' (''Totila'', ''Dodilo'', ''Dudel'') <br> Tota (Tuoto, Dodo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Дудзен|Дудзен (Дудзін)]]'''
| —
| ''Duden'' (''Dudin'', ''Dodin'') <br> Tota (Dodo, Tuoto) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Доман|Доман (Дотман)]]'''
|
| ''Domann'' (''Totman'') <br> Tota (Dodo) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Гуга|Гуга (Уга, Юга)]]'''
| —
| ''Hugo'' (''Ugo'', ''Ucho'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убер|Убер (Губэр, Убэр, Убар)]]'''
|
| ''Uber'' (''Huber'', ''Hugbero'') <br> Hugo (Ucho) + Baro <br> Oto + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Убарт|Убарт (Убэрт, Губэрт, Юбарт)]]'''
|
| ''Ubert'' (''Hubert'') <br> Hugo (Ucho) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Югель|Югель (Угаль, Югайла)]]'''
|
| ''Hugel'' (''Hugal'', ''Jugellus'') <br> Hugo (Ucho) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Уграт]]'''
|
| ''Hughrat'' (''Hugirat'') <br> Hugo (Ucho) + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ань|Ань (Ана, Ень)]]'''
| —
| ''Ano'' (''Enno'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энейка|Энейка (Эніка, Аніка, Яніка)]]'''
| —
| ''Enneco'' (''Ennika'', ''Annico'') <br> Ano (Enno) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энель|Энель (Аніла, Анель)]]'''
| —
| ''Enilo'' (''Anilo'') <br> Ano (Enno) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яноўд]]'''
|
| ''Ennold'' (''Analdus'') <br> Ano (Enno) + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янвін|Янвін (Анвін)]]'''
|
| ''Anwin'' (''Anoin'') <br> Ano + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Увойна|Увойна (Увайн, Увайнь)]]'''
|
| ''Uvine'' (''Owine'') <br> Ano + Wino (Weine) <br> Ano + Uuenna (Wona)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Энгель|Энгель (Енгель, Ангель, Янгель, Янгайла)]]'''
|
| ''Engell'' (''Engela'', ''Angelus'', ''Angala'') <br> Ano (Enno) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ангот|Ангот (Ангуць, Анкуд, Янгут)]]'''
|
| ''Angodus'' (''Angot'') <br> Ano + Gudo (Got)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Анар|Анар (Янар)]]'''
|
| ''Anarr'' (''Anheri'', ''Enar'') <br> Ano + Heri (Hari)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Улеб]]'''
|
| ''Uleifr'' <br> Ano + Leifi (Laybo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Аліхвер|Аліфер (Аліхвер, Аліфір)]]'''
|
| ''Áleifr'' (''Olipher'') <br> Ano + Leifi
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Унгер|Унгер (Юнгер)]]'''
|
| ''Unger'' <br> Uno + Ger
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Унта]]'''
| —
| ''Unto'' (''Undo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундзіла|Ундзіла (Ундзель, Унтэль)]]'''
| —
| ''Undila'' (''Undela'') <br> Unto (Undo) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ундэр|Ундэр (Унтэр, Ундар)]]'''
|
| ''Untheri'' <br> Unto (Undo) + Heri
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ур]]'''
| —
| ''Uro'' (''Uhr'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урыка|Урыка (Урык)]]'''
| —
| ''Urich'' <br> Uro + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урвік]]'''
|
| ''Urwick'' <br> Uro + Wigo (Wic)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урліх|Урліх (Урлік)]]'''
|
| ''Urlich'' <br> Uro + *Lic <br> Udal + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Урман|Урман (Урмэн, Юрман)]]'''
|
| ''Urmann'' <br> Uro + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ціла|Ціла (Ціль)]]'''
| —
| ''Tilo'' (''Zill'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цілен]]'''
| —
| ''Zillen'' (''Zilina'') <br> Tilo + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільвін]]'''
|
| ''Tziliwin'' <br> Tilo (Zill) + Wino
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Цільмунт|Цільмунт (Цільмонт, Тыльмонт)]]'''
|
| ''Zilimund'' <br> Tilo (Zill) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвербут|Цьвербут (Цьвірыбут, Цьвірбот)]]
|
| Twerda + Boto (Buto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| [[Цьвермунт]]
|
| Twerda + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шат|Шат (Шад, Шаць, Шадзь, Жад, Зад, Жат, Зат)]]'''
| —
| ''Schat'' (''Schad'', ''Scato'', ''Sado'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шацейка|Шацейка (Шадзека, Шадзейка, Садзейка, Жадзейка, Задэйка, Задыка)]]'''
| —
| ''Scazciho'' (''Sedeke'', ''Schatko''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шаціла|Шаціла (Шацел)]]'''
| —
| ''Scazelo'' (''Schätzel'', ''Schadel'') <br> Schat + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзібор|Шадзібор (Шэдзібар, Седзебар, Шэдбар, Седбар, Шатбар, Шайтбар)]]'''
|
| ''Sedber'' <br> Schat (Sado) + Baro <br> Schat (Sado) + Bero
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Шадзівід|Шадзівід (Шадвід, Шэдвід, Жадзівід, Задвід)]]'''
|
| ''Sedvid'' (''Sadwith'', ''Zedwyd''{{Заўвага|name="Польшча"}}) <br> Schat (Sado) + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Жадзьвін]]'''
|
| ''Saduinus'' (''Sadwin'') <br> Schat (Sado) + Wino
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйка|Эйка (Айка)]]'''
| —
| ''Eicho'' (''Eich'', ''Aico'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкель]]'''
| —
| ''Eichele'' <br> Eicho + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгант]]'''
| —
| ''Eigant'' (''Aigant'') <br> Eicho + -nd-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Айгуста|Айгуста (Айгуст, Агуста, Агуст)]]'''
| —
| ''Eigust'' (''Eggusta'') <br> Agi (Eicho) + -st-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбар (імя)|Эйбар]]'''
|
| ''Eyber'' <br> Eicho (Eich) + Baro
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбарт|Эйбарт (Эбарт, Эбэрт, Эберт)]]'''
|
| ''Eibert'' (''Ebart'', ''Ebert'') <br> Eicho (Eich) + Bert
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйбут|Эйбут (Эйбат, Айбут, Эйбуд)]]'''
| [[Ботэй]]
| ''Aibott'' <br> Eicho (Eich) + Boto (Buto)
| ''Bótey'' <br> Boto (Buto) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эварт|Эварт (Эйварт, Эвэрт)]]'''
|
| ''Ewart'' (''Eivard'', ''Ewert'') <br> Eicho (Eich) + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвід|Эйвід (Айвід)]]'''
|
| ''Övid'' (''Ecgwid'') <br> Eicho (Eich) + Wido
| ''Viðey'' <br> Wido + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвільд|Эйвільд (Эйвільт, Эвільд, Эвільт, Айвільт)]]'''
|
| ''Ewild'' (''Agoildis'') <br> Eicho (Eich) + Wild
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйвінд|Эвінт]]'''
|
| ''Evind'' (''Eivind'') <br> Eicho (Eich) + Windo (Winito)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгаўд|Эйгаўд (Эгаўдзь)]]'''
|
| ''Eygautr'' (''Øygautr'') <br> Eicho (Eich) + Gaudo (Gauto)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгела|Эйгела (Эйгель, Айгель, Эгела, Эйгала, Эйгайла)]]'''
|
| ''Eigel'' (''Aigel'') <br> Eicho (Eich) + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгіл]]'''
|
| ''Eigil'' <br> Eicho (Eich) + Gilo
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгер|Эйгер (Эгер)]]'''
|
| ''Eygeirr'' (''ØygæiRR'', ''Eigar'') <br> Eicho (Eich) + Ger
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгерд|Эйгерд (Эйгард, Эгерд, Эйгірд, Айгерд, Айгірд)]]'''
|
| ''Eygerd'' (''Eygerðr'', ''Eigardus'', ''Eigaard'', ''Aigardus'') <br> Eicho (Eich) + Gerd (Gardo)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгін|Эйгін (Эйкін, Айгін, Эйген)]]'''
|
| ''Eigina'' (''Eikin'', ''Eigen'', ''Aikin'', ''Aigina'') <br> Eicho (Aico) + Ginno <br> Eicho (Aico) + -kin
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгінт|Эйгінт (Эйгант, Эйгент, Эгінт)]]'''
|
| ''Eigint'' (''Eigant'') <br> Eicho (Eich) + Gento
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйгот]]'''
|
| ''Eygoti'' (''Eyguti'', ''Øyguti'') <br> Eicho (Eich) + Gudo (Got)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйкар]]'''
|
| ''Aiccarius'' <br> Eicho (Aico) + Caro <br> ''Eckher'' (''Aicher'') <br> Eicho (Aico) + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйруд]]'''
|
| ''Eirodus'' (''Eichrodus'') <br> Eicho (Eich) + Hrodo (Ruodo)
| ''Rodney'' <br> Hrodo (Ruodo) + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйман|Эйман (Эйхман, Айман)]]'''
|
| ''Eimann'' (''Eichmann'') <br> Eicho (Eich) + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймін|Эймін (Аймен)]]'''
|
| ''Eiminus'' (''Aimenus'', ''Aiminus'') <br> Eicho (Eich) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймут]]'''
|
| ''Eimuth'' (''Eimuot'') <br> Eicho (Eich) + Mot (Muta)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эймант|Эймант (Эймунд, Эймунт, Аймунт, Аймонт, Эйманд, Эмант)]]'''
|
| ''Eymunt'' (''Eymundus'', ''Aimont'', ''Eicmund'') <br> Eicho (Eich) + Mund (Munt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнар|Эйнар (Айнар, Эйнэр, Энар)]]'''
|
| ''Einar'' (''Ainar'', ''Einher'', ''Enar'') <br> Eicho (Eich) + Noro <br> Eino + Heri (Hari)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрык|Эрык (Акрык, Ерык, Ірык, Арык)]]'''
|
| ''Erik'' (''Ackrich'', ''Erik'', ''Yric'', ''Orikus'') <br> Eicho (Aico) + Rick (Rih)
| ''Ríkey'' <br> Rick + Eicho (Eich)
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйрым|Эйрым (Айрым, Акрым, Эрым)]]'''
|
| ''Eirim'' (''Eckrim'', ''Agrim'') <br> Eicho (Aico) + Rim
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйна]]'''
| —
| ''Eino'' (''Egino'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эйнік]]'''
| —
| ''Einicke'' <br> Eino + -k-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйта|Эйта (Эйда, Эйць, Эйдзь)]]'''
| —
| ''Eito'' (''Eido'', ''Aito'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйціла|Эйціла (Эйдзіл)]]'''
| —
| ''Eitel'' (''Aidilo'') <br> Eito (Eido) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтун]]'''
| —
| ''Eidunn'' (''Aittuni'') <br> Eito (Eido) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтаўт|Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт)]]'''
|
| ''Aitald'' (''Aitold'') <br> Eito (Aito) + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтвіл|Эйтвіл (Эйдвіл, Эйцьвіл)]]'''
|
| ''Eidoila'' <br> Eito (Eido) + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтарт|Эйтарт (Айтарт, Этарт)]]'''
|
| ''Aitard'' (''Eidhart'', ''Ethardus'') <br> Eito (Aito) + Hardt (Hart) <br> ''Eyþrúður'' (''Aitrudis'') <br> Eicho (Aico) + Trudo (Trut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтман]]'''
|
| ''Eitmann'' (''Eydtman'') <br> Eito + Mann
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эйтмін|Эйтмін (Эйдмін, Эйцімін, Этмін, Айтмін)]]'''
|
| ''Eidmen'' <br> Eito (Eido) + Minno (Menno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эльзман]]'''
|
| ''Elsmann'' <br> Elis + Mann
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Алсмунт]]'''
|
| ''Alsmond'' (''Elsmont'') <br> Elis + Mund (Mont) <br> ''Ausmunds'' <br> Auso + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янда|Янда (Ант, Энт. Янт)]]'''
| —
| ''Ando'' (''Ende'', ''Anto'', ''Ente'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзель|Эндзель (Андала, Янтуль)]]'''
| —
| ''Endil'' (''Andela'', ''Andala'') <br> Ando (Ende) + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндзінь|Эндзінь (Андзін)]]'''
| —
| ''Entin'' (''Anten'') <br> Ando (Ende) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Янтаўт]]'''
|
| ''Antolt'' <br> Ando (Anto) + Waldo (Walt) <br> Ando (Anto) + Teudo (Taut)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Антавіт]]'''
|
| ''Antvit'' (''Anduit'') <br> Ando (Anto) + Wito
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Андрат]]'''
|
| ''Andrad'' <br> Ando + Rado (Rato)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эндрык|Эндрых (Андрых, Андрык, Яндрык)]]'''
|
| ''Entrich'' (''Endrichs'', ''Andrich'', ''Andricus'') <br> Ando (Ende) + Rick (Rih)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Эрман|Эрман (Эрмэн, Ерман)]]'''
| —
| ''Erman'' (''Ermen'')
|—
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Эўдзіла|Эўдзіла (Эўціла)]]'''
| —
| ''Eudila'' <br> Euda + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнк|Юнк (Юнга)]]'''
| —
| ''Jungo'' (''Junk'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юнгайла|Юнгайла (Юнгела, Юнгіл)]]'''
|
| ''Jungel'' <br> Jungo + Gailo (Gelo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юнць|Юнць (Юнда)]]'''
| —
| ''Jundt''
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Юндзіла|Юндзіла (Юндзель)]]'''
| —
| ''Jundill'' (''Jundel'', ''Junzila'') <br> Jundt + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юсіла]]'''
| —
| ''Jusila'' <br> Joso + -l-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Ява (імя)|Ява (Ева)]]'''
| —
| ''Aevo'' (''Evo'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явін|Явін (Авін)]]'''
| —
| ''Evin'' (''Awin'') <br> Aevo (Evo) + -n-
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўбут]]'''
|
| ''Eubod'' (''Aubot'') <br> Aevo (Evo) + Bodo (Budo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явалод|Яўлад (Евалт, Овальт)]]'''
|
| ''Ewald'' (''Avald'') <br> Aevo + Waldo <br> ''Hávaldr'' <br> Hatho + Waldo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явор|Явар (Явор, Авар, Овар)]]'''
|
| ''Awart'' <br> Aevo + Wardo (Warto) <br> ''Jovar'' (''Jovard'') <br> Jo + Wardo (Warto)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явід]]'''
|
| ''Avid'' (''Áviðr'', ''Ovida'') <br> Aevo + Wido
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явіл|Явіл (Авіла, Явіла)]]'''
|
| ''Awill'' (''Avila'') <br> Aevo + Wilo <br> ''Jovila'' <br> Jo + Wilo
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явільт|Явільт (Авільт, Авілт, Явілт)]]'''
|
| ''Awild'' (''Avildis'') <br> Aevo + Wilto (Wildo)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явойша|Явойша (Явэйша)]]'''
|
| ''Aweise'' (''Awise'', ''Êwiso'') <br> Aevo + Weise (Wiso) <br> Jo + Waiso (Voysch)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Явірт|Явірт (Явірд, Авірд)]]'''
|
| ''Æwirth'' (''Everd'') <br> Aevo + Werta (Wirt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Яўмонт|Яўмонт (Аўмонт)]]'''
|
| ''Eumund'' (''Awimund'') <br> Aevo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўна]]'''
| —
| ''Auno'' (''Euni'')
| —
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Еўнут (імя)|Еўнут (Яўнут, Яўнуць)]]'''
| —
| ''Eunat'' (''Aunot'') <br> Auno (Euni) + -t-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ама|Ама (Ям)]]'''
| —
| ''Amo''
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямейка|Ямейка (Аміка)]]'''
| —
| ''Emmecke'' (''Amica'', ''Ameke'') <br> Amo + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямаўт]]'''
|
| ''Amolt'' (''Emmolt'', ''Emout'') <br> Amo + Waldo (Walt)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Яман|Яман (Аман)]]'''
|
| ''Aman'' <br> Amo + Mann <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямін|Ямін (Амін)]]'''
|
| ''Ammin'' (''Emino'') <br> Amo + Minno <br> Amo + -n-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Амут|Амут (Ямуць)]]'''
|
| ''Amota'' (''Ammud'') <br> Amo + Mot (Muto) <br> Amo + -t-
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ямант|Ямант (Ямунд, Ямунт, Амонт)]]'''
|
| ''Amunt'' (''Ammundus'', ''Emunt'', ''Amont'', ''Amuntr'') <br> Amo + Mund (Munt) <br> ''Jomund'' <br> Jo + Mund (Munt)
|
|- style="background:#EEEEEE" align="left"
| 1
| '''[[Якун|Якун (Акун, Якон, Акон)]]'''
|
| ''Hákon'' (Acun, Hacon) <br> HǫR + Cono (Cuno)
|
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ят|Ят (Яць, Ют)]]'''
| —
| ''Joto'' (''Juto'')
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцейка|Юцейка (Ютка, Ютыка, Ятэйка, Ятэка, Юдзейка, Юдзека)]]'''
| —
| ''Jüttke'' (''Jüdicke'') <br> Joto (Juto) + -k-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютэль|Ютэль (Юдэль, Ядэла, Ёдэль)]]'''
| —
| ''Jutilo'' (''Judel'') <br> Joto (Juto) + -l-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Юцень|Юцень (Юдзін, Юцінь)]]'''
| —
| ''Jutten'' (''Judin'') <br> Joto (Juto) + -n-
| —
|- style="background:#FAFAFA" align="left"
| 1
| '''[[Ютша]]'''
| —
| ''Jutsche'' <br> Joto (Juto) + -sch-
| —
|- style="background:{{Колер|ВКЛ}}" height="2px" align="left"
| 1
| colspan="4" | {{Заўвага|Апроч пададзеных у табліцы імёнаў, летувіскі лінгвіст Ёзас Юркенас таксама сьцьвярджае германскія адпаведнікі для наступных імёнаў (не падаючы спасылак на іх гістарычныя ўпаміны або з спасылкай на адзінкавы ўпамін у летувізаванай форме): Альвік — Alwih; Вінвіл — Vinovil; Вінмонт — Winemunt<ref>Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 107—108, 115, 121.</ref>; Бергаўд — Bercautius; Гельгаўд — Celgaud; Гудваль — Walagaudius; Мангаўд — Manegaud<ref>Юркенас Ю. Балтийские антропоосновы LIAUB-, DAG-, GUD- // Повідомлення Української ономастичної комісії. Вип. 15. — Київ: Наукова думка, 1976. [https://books.google.by/books?id=HYM-AQAAIAAJ&q=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&dq=%22+Wala+gaud+ius+Gud++%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjJnMKwuqOGAxVq_rsIHeFWA94Q6AF6BAgHEAI С. 8—9].</ref>, таксама расейская мовазнаўца Тацяна Тапарова (дачка [[Уладзімер Тапароў|Ўладзімева Тапарова]]) такім жа спосабам сьцьвярджае наступныя адпаведнікі: Таўтвальд — Theudoald; Вірвальда — Verald<ref>Топорова Т. В. Культура в зеркале языка: древнегерманские двучленные имена собственные. — Москва, 1996. С. 229.</ref>}}
|}
}}}}
== Славянскія імёны ==
Ужо ў XIV — першай палове XV стагодзьдзяў адначаліся славянскія імёны ліцьвінаў: [[Віленскія мучанікі|Кумец, Круглец, Няжыла]], [[Рак (імя)|Рачко]], Некраш, Неруш, Воўчка, Жук, Качан, Братоша, Лугіна, Радзім, Чапурна ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61, 187, 199—200.</ref>.
Пазьней сярод ліцьвінаў пашырыліся такія славянскія імёны, як [[Дабрагост]], [[Дабяслаў]], [[Завіша]], [[Прадслаў (імя)|Прадслаў]] (Прадслаў [[Даўгерд (імя)|Даўгердавіч]], Прадслаў [[Даўгінт|Даўкінтавіч]], Прадслаў [[Шадзібор]]авіч), [[Станіслаў]], [[Судзівой]], [[Уладзіслаў]] ды іншыя. Як зазначае менскі дасьледнік Алёхна Дайліда, баярын-ліцьвін мог мець славянскае імя, а сыну зноў даць германскае: напрыклад, былі такія імёны, як Мантыгайла Жукевіч, Радзівіл Багданавіч, Даўмонт Воўкавіч, Юндыл Рачковіч. З Попісу войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году відаць, што бальшыню шляхты Літоўскае зямлі (у вузкім сэнсе) складалі шляхцічы з такімі славяна-германскімі імёнамі, — з чаго відаць, што чыста ўся германская шляхта Літвы цалкам славянізавалася<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 203.</ref>.
Разам з тым, сярод славянскага з паходжаньня баярства часам сустракаліся германскія (гоцкія) імёны: [[Бутрым Якубавіч Неміровіч]], [[Гетаўт Каленікавіч]]. Апроч таго, сустракаліся імёны ліцьвінаў, утвораныя ў выніку спалучэньня германскіх і славянскіх асноваў (''Станквилъ{{Заўвага|У XIX стагодзьдзі на [[Троцкі павет|Троччыне]] адзначаліся шляхецкія прозьвішчы Стангвіла (Stangwiło) і Стонгвіл, Стэнгвіла або Стэнгвіл (Stongwił, Stengwiło, Stengwił)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2022. S. 416, 418.</ref>}} [[Манвіл|Монвиловичъ]]''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 83.</ref><ref>Юркенас, Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. С. 34.</ref>, ''Stazwiłowei''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|1к}} P. 57.</ref><ref>Sinkevičiūtė D. Newly discovered Lithuanian compound names with first stem of Christian origin as witnesses of the intersection of pagan and Christian cultures // Onoma. Nr. 55, 2020. P. 158.</ref>{{Заўвага|Сярод іншага, у XIX ст. на [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленшчыне]] адзначалася прозьвішча Winsław ([[Віна (імя)|Win]]-sław)<ref>Malewski Cz. Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku. — Warszawa, 2016. S. 832.</ref>, а на [[Інфлянцкае ваяводзтва|Інфлянтах]] у XVII ст. — імя Rumsław ([[Рума|Rum]]-sław)<ref>Историко-юридические материалы, извлеченные из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске. Вып. 31. — Витебск, 1903. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cnoZAAAAYAAJ&q=Rums%C5%82aw#v=snippet&q=Rums%C5%82aw&f=false С. 434].</ref>}}).
== Царкоўныя імёны ==
З пашырэньнем уплыву ў Вялікім Княства Літоўскім [[Канстантынопальская праваслаўная царква|Канстантынопальскай]] і [[Каталіцкая Царква|Рымскай]] цэркваў сярод ліцьвінаў пачалі бытаваць адпаведныя царкоўныя імёны. Ужо ў 1390 годзе пры двары [[Ягайла|Ягайлы]] служыў ліцьвін ({{мова-la|Lythuano|скарочана}}) [[Барыс]], лоўчыя ліцьвін [[Кузьма]] і ліцьвін [[Цімафей|Цімуш]]<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 60, 168.</ref>. Ліцьвін Барыс таксама ўпамінаецца ў 1394 годзе поруч зь вялікім князем [[Вітаўт]]ам<ref>[[Юры Бохан|Бохан Ю.]] Пласцінавы даспех ў Вялікім княстве Літоўскім у другой палове ХІV — канцы ХVІ ст. // Гістарычна-археалагічны зборнік / [[Інстытут гісторыі|Інстытут гісторыі АН Беларусі]]; Уклад. А. Мядзведзеў, А. Мяцельскі. — № 11. — {{Менск (Мінск)}}, 1997. [https://books.google.by/books?id=Bw4WAQAAMAAJ&q=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&dq=%22%D0%BB%D1%96%D1%86%D0%B2%D1%96%D0%BD+%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjv2ciIkOj8AhWZD-wKHdw1DnQQ6AF6BAgIEAI С. 72].</ref>. Менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зьвяртае ўвагу на тое, што царкоўныя імёны часта ўжываліся ў народных формах: [[Іван]] — Івашка, [[Дзьмітры]] — Міцько, [[Мацьвей]] — Матысь або Мацко, [[Аляксей]] — Алёхна, [[Юры]] — Юшко ды іншыя<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 61.</ref>.
Апроч таго, сярод ліцьвінаў даволі рана пачало бытаваць імя Барташ ([[Барташ Монтаўтавіч]], [[Барташ Табаравіч]] ды іншыя), якое ёсьць агульнай для славянаў і германцаў народнай формай царкоўнага імя [[Барталамей]]<ref>Hanks P. Dictionary of American Family Names. Vol. 1. — Oxford University Press, 2003. [https://books.google.by/books?id=FJoDDAAAQBAJ&pg=PA109&dq=bartosch+name&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjO2sGM55r9AhUO7aQKHTTUCKgQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=bartosch%20name&f=false P. 109].</ref>.
З часам імёны кананізаваных Канстантынопальскай і Рымскай цэрквамі [[сьвяты]]х цалкам выціснулі большасьць сваіх германскіх і славянскіх папярэднікаў, якія працягнулі бытаваць у патранамічных прозьвішчах і прыдомках.
== Балтыйскія імёны ==
Адзначаецца магчымасьць бытаваньня сярод ліцьвінаў імёнаў [[Балтыйскія мовы|балтыйскага]] паходжаньня, бо ліцьвіны сутыкаліся з балтыйскімі плямёнамі, жылі побач або ўперамешку зь імі. Таксама і выхадцы з балтыйскіх плямёнаў маглі запазычыць імёны ліцьвіноў<ref>{{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1к}} С. 58.</ref>{{Заўвага|Адно з найстарэйшых сьведчаньняў запісу германскіх, славянскіх і царкоўных імёнаў у іх [[Летувіская мова|жамойцкіх (летувіскіх) формах]] — укладзеная ў 1506 годзе ў Планянах ([[Жамойць]]) лацінамоўная ўгода, сьведкамі якой выступілі «''Gorgys Golgontanys, Gabrialos Stanyonos, Janvsys Mychalanys, Rimos Mylgynanys, Barthlomyeyos Jacvbanys, Bvtrimos Mikanys, Mylvydos Seneythanys''»<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-3к}} S. 725.</ref>. Пазьней падобным жа спосабам жамойты запазычвалі хрысьціянскія імёны: напрыклад, у [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1567 году ўпамінаюцца ''Петросъ Янойтисъ'', ''Стасюсъ Матеяйтись'', ''Лавриносъ Станойтисъ'', ''Миколаюсъ Кгрицойтисъ'', ''Яносъ Шимкойтисъ'', ''Петрашусъ Мартинойтисъ'', ''Якубосъ Янойтисъ'', ''Бенедыктасъ Ромашкойтисъ'', ''Лукашусъ Янойтисъ'', ''Миколисъ Кирдванисъ'', ''Бартошусъ Венцлавойтисъ'', ''Шимонасъ Янойтисъ'', ''Павилосъ Петройтисъ'', ''Андреюcъ Миколаяйтисъ'', ''Щепаносъ Юцайтисъ'', ''Селвестрасъ Велинайтисъ'', ''Петрасъ Матеевичъ'' ды іншыя жамойцкія баяры зь летувізаванымі хрысьціянскімі імёнамі<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A#v=snippet&q=%40%D0%91%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8A&f=false С. 1267, 1270—1272, 1275, 1291, 1295, 1298, 1305—1306, 1320].</ref>. Першыя спробы рэтраспэктыўна патлумачыць некаторыя літоўскія імёны зь летувіскай мовы зьмяшчаюцца ў ненадрукаваным рукапісе [[Альбэрт Каяловіч|Альбэрта Каяловіча]] (1658 год): прозьвішча [[Даўбор]] ён спрабаваў зьвязаць зь летувіскім ''Dabar'' 'Зараз', а прозьвішча [[Даўгайла|Даўгяла]] — з ''Dawgalis'' 'Магутны'<ref>Wijuk Kojalowicz A. Sacer nomenclator familiarum et stemmatum Magni Ducatus Lituaniae et provinciarum ad eum pertinentium. — Vilnius, 2015. P. 146, 165.</ref>}}.
Сярод прыкладаў балтыйскіх з паходжаньня імёнаў можна адзначыць імя Жыбенцяй (''Жибентяи''; ад {{мова-lt|žibinti|скарочана}} 'паліць, асьвятляць', ''žibintas'' 'ліхтар') — аднаго з забойцаў вялікага князя [[Кейстут]]а<ref>Лицкевич О. В. «Летописец великих князей литовских» и «Повесть о Подолье»: опыт комплексного критического разбора. — СПб., 2019. С. 295, 435.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Нарманская тэорыя]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі|2}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* [[Аляксандар Бразгуноў|Бразгуноў А.]] Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 209—213.
* {{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)}}
* [[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.
* Мезенка Г. Віцебшчына ва ўласных іменах: мінулае і сучаснасць : вучэбны дапаможнік / Г. Мезенка, В. Ляшкевіч, Г. Семянькова; М-ва адукацыі РБ, УА «ВДУ імя П. М. Машэрава». — Віцебск: Выд-ва УА «ВДУ імя П. М. Машэрава», 2006. — 238 с — Бібліягр.: с. 194—214. — {{ISBN|985-425-660-X}}.
* {{Літаратура/Старажытныя ліцьвіны|1}}
* [[Вітаўт Чаропка|Чаропка В.]] [http://belhist.narod.ru/hist/gen2.html Паходжанне і радавод вялікіх князёў літоўскіх] // [[Беларускі гістарычны часопіс]]. № 6, 2001. С. 42—53.
* Knudsen G. Danmarks gamle personnavne. Bd. 1: Fornavne. — København, 1948. — 1708 Sp.
* Nielsen O. Olddanske personnavne. — Kjøbenhavn, 1883. — 118 s.
* Bergh L. Ph. C. Historische beschouwing der Nederlandsche Eigennamen // Taalkundig magazijn of gemengde bijdragen tot de kennis der Nederduitsche taal. 4o Deel, 1842. S. 307—338, 541—578.
* Björkman E. Nordische Personennamen in England in alt- und frühmittel-englischer Zeit: Ein Beitrag zur englischen Namenkunde. — Halle, 1910. — 244 S.
* Brons B. Friesische Namen und Mitteilungen darüber. — Emden, 1877. — 162 S.
* Bruckner W. Die Sprache der Langobarden. — Strassburg, 1895. — 338 S.
* Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 6: Familiennamen aus Rufnamen. — Berlin; Boston: De Gruyter, 2017. — 862 S. {{ISBN|978-3-11-042783-7}}.
* Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 1—80.
* Felder E. Die Personennamen auf den merowingischen Münzen der Bibliothèque nationale de France. — München, 2003. — 219 S. {{ISBN|3-7696-0117-3}}
* Förstemann E. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1.: Personennamen. — Bonn, 1900. — 1699 Sp.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 1: Zu den ältesten Berührungen zwischen Römern und Germanen, Die Franken. — Berlin, 1970. — 474 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. — 329 S.
* Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. — 252 S.
* Gerchow J. Die Gedenküberlieferung der Angelsachsen. — Berlin; New York: Walter de Gruyter, 1988. — 417 S. {{ISBN|3-11-011935-8}}.
* Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. — 622 S. {{ISBN|978-3-11-018031-2}}.
* Hartig J. Die münsterländischen Rufnamen im späten Mittelalter. — Köln; Graz: Böhlau, 1967. — 299 p.
* Heintze A. Die deutschen Familien-Namen, geschichtlich, geographisch, sprachlich. — Halle, 1903. — 266 S.
* Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. — 94 S.
* Kaufmann H. Altdeutsches Namenbuch: Bd. 1. Altdeutsche Personennamen. Ergänzungsband. — München, 1968. — 437 S.
* Kleemann S. Die Familiennamen Quedlinburgs und der Umgegend. — Quedlinburg, 1891. — 264 S.
* Knorr W. Die Familiennamen des Fürstenthums Lübeck. — Entin, 1876. — 64 S.
* Köbler G. Gotisches Wörterbuch. — Leiden, 1989. — 716 S. {{ISBN|90-04-09128-9}}.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 1—245.
* Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 15, 1973. S. 247—367.
* Meyer-Lübke W. Romanische Namenstudien. I. Die altportugiesischen Personennamen germanischen Ursprungs // Sitzungsberichte der Philosophisch-Historischen Classe der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Bd. 149. — Wien, 1905. S. 1—102.
* Naumann H. Altnordische Namenstudien. — Berlin, 1912. — 195 S.
* Piel J. M., Kremer D. Hispano-gotisches Namenbuch. Der Niederschlag des Westgotischen in den alten und heutigen Personen- und Ortsnamen der Iberischen Halbinsel. — Heidelberg, 1976. — 399 S.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. Teil: Text. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1987. — 874 S. {{ISBN|978-3-7001-0931-0}}.
* Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. II. Teil: Register. — Wien: Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, 1990. — 664 S. {{ISBN|978-3-7001-1718-6}}.
* Schlaug W. Die altsächsischen Personennamen vor dem Jahre 1000. — Lund: C. W. K. Gleerup, 1962. — 197 S.
* Schonfeld M. Wörterbuch der altgermanischen personen-und völkernamen. — Heidelberg, 1911. — 309 S.
* Socin A. Mittelhochdeutsches Namenbuch. — Basel, 1903. — 787 S.
* Barber H. British Family Names: Their Origin and Meaning, with Lists of Scandinavian, Frisian, Anglo-Saxon and Norman Names. — Longon, 1894. — 235 p.
* Briggs K. An index to personal names in English place-names. — Nottingham: English Place-Name Society, 2023. — 305 p. {{ISBN|978-1-911640-04-2}}.
* Ferguson R. Surnames as a Science. — London, 1883. — 235 p.
* Ferguson R. The Teutonic Name-System applied to the Family Names of France, England & Germany. — London, 1864. — 606 p.
* Forssner T. Continental-Germanic Personal Names in England in Old and Middle English Times. — Uppsala, 1916. — 289 p.
* Searle W. G. Onomasticon anglo-saxonicum: A List of Anglo-Saxon Proper Names from the Time of Beda to that of King John. — Cambrigde, 1897. — 601 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. — 237 p.
* Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. — 563 p. {{ISBN|2-222-03427-2}}.
* [[Раймонд Шмітляйн|Schmittlein R.]] Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 95—106.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 1, 1964. P. 15—20.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1964. P. 81—88.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161—168.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (fin), le nom de Radziwill // Revue internationale d’onomastique. Nr. 4, 1964. P. 281—292.
* Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie // Proceedings of the Eighth International Congress of Onomastic Sciences. — De Gruyter Mouton, 1966. P. 469—480.
* Boullón Agrelo A. I. Antroponimia medieval galega (ss. VIII—XII). — Tübingen: Niemeyer, 1999. — 565 p. {{ISBN|3-484-55512-2}}.
* Francovich Onesti N. Vestigia longobarde in Italia (568—774). Lessico e Antroponimia. — Rom: Artemide, 1999. — 286 p. {{ISBN|8886291345}}.
* Ray O. Vore navne: en etymologisk navnebok med fyldige utredninger. — Chicago, 1944. — 400 s.
* Stemshaug O. Norsk Personnamnleksikon. — Oslo: Det Norske Samlaget, 1982. — 239 s. {{ISBN|82-521-2036-9}}.
* [[Уладыслаў Сямковіч|Semkowicz W.]] O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Nr. 9—10, 11—12, 1913; Nr. 1—2, 3—4, 5—6, 1914.
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle roku 1413 // Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. T. 5 (1920); T. 6 (1921—1923); T. 7 (1924—1925); T. 8 (1926—1927); T. 9 (1928—1929).
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 1997. {{ISBN|83-85579-14-1}}.
* Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN, 2002. {{ISBN|83-87623-72-5}}.
* Piel J. M. Sobre a formação dos nomes de mulher medievais hispano-visigodos // Confluência. N. 3, 1992. P. 79—106.
* Юркенас Ю. Основы балтийской и славянской антропонимики. — Вильнюс, 2003. {{ISBN|9955-497-40-8}}.
* Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. — 1306 sp.
* Peterson L. Nordiskt runnamnslexikon. — Uppsala: Institutet för språk och folkminnen, 2007. — 345 s. {{ISBN|978-91-7229-040-2}}.
* Sveriges medeltida personnamn. Hft. 1—17. — Uppsala; Lund, 1967—2016.
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page Nordic Names]
[[Катэгорыя:Беларусы]]
[[Катэгорыя:Славяне]]
[[Катэгорыя:Балты]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі]]
[[Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае]]
cs6myusqpepnbhijreme5y88ab109bq
Верза
0
271768
2694197
2694010
2026-10-01T14:08:36Z
~2026-52784-49
100441
/* Паходжаньне */
2694197
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Верза
|лацінка = Vierza
|арыгінал = Werzo
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт = Вэрза, Верша, Вірш
|вытворныя =
|зьвязаныя = [[Віршыла]], [[Вірсімунд]]
}}
'''Верза''' (''Вэрза''), '''Верша''' — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Верза, пазьней Вэрс або Вірс (Werzo, Wers<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wers Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wers], MyHeritage</ref>, Wirs<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wirs Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wirs], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Werzo#v=snippet&q=Werzo&f=false S. 1559].</ref><ref name="MyHeritage"/>. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім [[Усходнегерманскія мовы|усходнегерманскую]]) этымалёгію імёнаў [[Ліцьвіны|літоўскіх князёў і баяраў]], іменная аснова верз- (вірс-) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wairþs 'годны, дастойны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>. Сярод [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] бытавалі імёны [[Віршыла|Віршыла (Вяршыла, Вершэль)]] і [[Вірсімунд]]. Адзначалася германскае імя Werzel (Wirsil).
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Wirsing (Wersing), Wierzynek (Wierzynk)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 290.</ref>. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя ''Wersemil'' (1204 год)<ref>Urkundensammlung zur geschichte des fürstenthums Oels. — Breslau, 1883. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=HFrTAAAAMAAJ&q=Wersemil#v=snippet&q=Wersemil&f=false S. 25]</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''2. [[Вільгельм|Wilim]] Werza 1. Matys Werza 1. Martyniowa Werzowa'' (25 сакавіка 1766 году)<ref>Акты издаваемые Виленской комиссией для разбора древних актов. Т. 35. — Вильна, 1910. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=WGYjAQAAMAAJ&q=Werza#v=snippet&q=Werza&f=false С. 150].</ref>; ''Jozefata Urszula Werza'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Werza&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Antuzów], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Daniel Wirszyc'' (1813 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Wirszyc&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Bakszty (gr.-kat., prawosł.)], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Tomasz Werzewicz'' (1827 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=22br&rid=S&search_lastname=Werzewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Jeziory], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>{{Заўвага|Таксама:
* Версейка: ''Wiersejko'' (XVI ст.)<ref>Citko L. Nazewnictwo osobowe północnego Podlasia w XVI w. — Białystok, 2001. S. 119.</ref>;
* Вершута, Віршут: ''Тышъко Вершута, Сахьно Вершутенко'' (1649 год)<ref>Реєстр Війська Запорозького 1649 року. — К., 1995. С. 150.</ref>, ''Teresa Wirszut'' (1802 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wirszut&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Opsa], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>;
* Верштаўт: ''люди Пунского повета… Януша Верштовтовича, а брата его Станя'' (19 красавіка 1516 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 188—189.</ref>, ''Wierszowt'' (1899 год)<ref>Stekert A. Przydomki polskie, litewskie i rusińskie. — Kraków, 1897. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=chg-AAAAIAAJ&q=%40Wierszowt#v=snippet&q=%40Wierszowt&f=false S. 131].</ref>}}.
== Носьбіты ==
* Матыс Янавіч Вяршэвіч — [[вількі]]йскі [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1594 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 8.</ref>
* Марыя, Ян і Антон Вершы — жыхары вёскі [[Лыкоўшчына|Лыкоўшчыны]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў 1812 годзе<ref>Яўген Анішчанка, [https://web.archive.org/web/20230804113553/http://www.arhisan.com/istochniki/opisaniya/1380-lykovshchina-inventar-1812-g-v-oshmyanskom-povete Лыковщина инвентарь 1812 г. в Ошмянском повете], Архіў гісторыка Анішчанкі, 28 красавіка 2019 г.</ref>
* Адам Вершыч (1886—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Валожын]]а, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>
* Міхал Віршыч (1905—?) — беларус з ваколіцаў Валожына, які пацярпеў ад уладаў СССР<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%92%D1%96%D1%80%D1%88%D1%8B%D1%87_%D0%9C%D1%96%D1%85%D0%B0%D1%96%D0%BB_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1905) Віршыч Міхаіл Максімавіч (1905)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>
На [[Гарадзенскі павет|гістарычнай Гарадзеншчыне]] існуе вёска [[Вершы (вёска)|Вершы]].
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай верз}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
aqjeip9ua6hy0eactmu24b35nvw3dp8
Шаблён:Імёны з асновай вер
10
272675
2694259
2693896
2026-10-01T20:04:46Z
~2026-53031-55
100443
2694259
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай вер
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай -вер- (-вар-, -вір-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Вера (мужчынскае імя)|Вера]]
* [[Вярэйка]]
* [[Вірла]]
* [[Вірбольт]]
* [[Вербут]]
* [[Веравойша]]
* [[Віргаўд]]
* [[Вергель]]
* [[Варгіра]]
* [[Віргірд]]
* [[Вергут]]
* [[Вірконт]]
* [[Вірмонт]]
* [[Літавор|Лютувер]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Вера (мужчынскае імя)|Вера (Wero)]]
* [[Вярэйка|Верыка (Werica)]]
* [[Вірла|Верла (Werle)]]
* [[Вірбольт|Вербольд (Werbold, Virboldus)]]
* [[Вербут|Вербота (Werboto)]]
* [[Веравойша|Вэрвайс (Werweiss)]]
* [[Віргаўд|Вэргаўт (Vergaut)]]
* [[Вергель|Варгель (Wargel)]]
* [[Варгіра|Варгер (Warger)]]
* [[Віргірд|Вергерд (Wergerd)]]
* [[Вергут|Вэргот (Vergot)]]
* [[Вірконт|Веркунд (Wercund)]]
* [[Вірмонт|Верымунт (Werimunt, Virmundis)]]
* [[Літавор|Людавера (Leudovera)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
8jmzf0s9pqjlx1ow6hx4ft6g3xdzjdd
Вазгайла
0
276393
2694175
2692841
2026-10-01T13:27:34Z
~2026-52784-49
100441
2694175
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Вазґайла
|лацінка = Vazgajła / Vazhajła
|арыгінал = Wasgall
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Ваз|Waso]] + [[Гайла (імя)|Galo]]
|варыянт = Вазгал, Вазкайла, Вязгайла, Вяжгайла, Вайзгел, Вайжгел, Вашкель
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Вазгайла''' (''Вазкайла'', ''Вязгайла'', ''Вяжгайла''), '''Вазгал''' (''Вазгала'', ''Вазгел'', ''Вайзгел'', ''Вайжгел'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча '''Вазгела'''.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вазгаль або Вазгель (Wasgall, Wasgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgel?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgel], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgall?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Wasgall Nachname — Herkunft und Bedeutung des Nachnamens], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ваз|вас- (вос-, вес-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Васбут]], [[Вазгір]], [[Важгін]]; германскія імёны Wospot, Wasger, Wesikin) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] hwas 'востры, завостраны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref> або wasjan 'квітнець'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wospot#v=snippet&q=Wospot&f=false S. 320, 1637].</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
У Польшчы адзначалася імя Восгал: ''In Cramkovo… Andreas Vosgal mansum liber'' (1494 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 7. — Wrocław, 1984. S. 276.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Wasgalo conucho Vilnensi'' (31 ліпеня 1433 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 147.</ref>; ''Vasgalo procuratoree, [[Гінівіл (імя)|Gyniwilo]] konucho Wilnensibus'' (9 чэрвеня 1434 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 150.</ref>; ''Пану Вазкгаилу в Судеревех землица татиная Некрашова''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 20.</ref>, ''у Ковеньскои волости под Вешомъ земля Вазкгаилова''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 28.</ref>, ''у Вилкомирскои волости. Вазкгаилу озеро Преподы на Немецкои граници''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 30.</ref>, ''земля Вазкгаилова''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 50.</ref> (1440—1492 гады); ''Вежкгайло… [[Радунь]]цы'' (1444 год)<ref>Акты, относящиеся к истории Южной и Западной России, собранные и изданные Археографической комиссией. Т. 1. — СПб., 1863. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=5CxkG15O0AIC&q=%D0%92%D0%B5%D0%B6%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE#v=snippet&q=%D0%92%D0%B5%D0%B6%D0%BA%D0%B3%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE&f=false С. 15].</ref>; ''намесник, воеводы полоцкого, Вежкгаило'' (25 чэрвеня 1447 — 17 лютага 1459 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 227.</ref>; ''domino Wasgal'' (14 студзеня 1459 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 255.</ref>; ''praesentibus testibus strenuis [[Таўцівіл (імя)|Towthwyl]] et Wesgal<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 271.</ref>, dominis Tholthvil et Vasgal''<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-1к}} S. 273.</ref> (1461 год); ''земля пустовщина дати Миновъщина у Новъгородскомъ повете Везкгаилу'' (12 красавіка 1456 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 69.</ref>; ''Oутенци. На имя… Вежкгал'' (1469—1477 гады)<ref>Ivoška D., Ryčkov A. Brėžiant Vyžuonų ribą: šiaurės rytų Lietuvos XV a. asmenvardžiai ir (ne)pamirštas) kelias // Acta Linguistica Lithuanica. XCI, 2024. P. 36.</ref>; ''Juracha Wazgielowicz'' (10 ліпеня 1490 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 430.</ref>; ''с Вежкгаиломъ Ивашковичомъ'' (каля 1492 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 70.</ref>; ''Анъдреи Вазкаило, сынъ его Семенъ'' (каля 1492 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|4к}} P. 160.</ref>; ''въ бояр… в [[Гінтаўт|Кинътовта]] Вожъкгаиловича'' (2 ліпеня 1493 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 73.</ref>; ''наместъникъ нашъ виленскии Мишъко Вежъкгаиловичъ'' (9 лістапада 1506 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|18-25к}} С. 202.</ref>; ''dominis… Nicolao Wyeszgal'' (11 сакавіка 1523 году)<ref>Rowell S. C. Acta primae visitationis diocesis vilnensis anno domini 1522 peractae. Vilniaus Kapitulos Archyvo Liber IIb atkūrimas. — Vilnius, 2015. P. 152.</ref>; ''Viesgal, decanus Vilnensis'' (1524 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|224к}} P. 124.</ref>; ''князя Миколая Вежкгаиловича, бискупа киевъского'' (8 красавіка 1527 году)<ref>Аляхновіч Р., Рыбчонак С., Шаланда А. Род Іллінічаў у Вялікім Княстве Літоўскім у ХV-ХVІ ст.: радавод, гербы, уладанні. — Мір, 2015. С. 306.</ref>; ''Вежкгаило Вишневичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 69.</ref>, ''Якубъ Возкгаловичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.</ref> (1528 год); ''у Муснекелях пустовщины: Вежкгайловщина'' (сьнежань 1534 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|227к}} P. 148.</ref>; ''зятя Балтромея Вежкгеловича'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%92%D0%B5%D0%B6%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%92%D0%B5%D0%B6%D0%BA%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 734].</ref>; ''Jan Waszkiel'' (1684 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Waszkiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Żołudek], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wazgiełło'' (''Wozgiełło'', 1756 год)<ref>Sinkevičiūtė D., Račickaja V. Lietuvių dvikamienių vardų kilmės asmenvardžiai ir jų kamienų užrašymo ypatybės Vilniaus naujųjų miestiečių ir laiduotojų 1661—1795 metų sąraše // Archivum Lithuanicum. T. 16, 2014. P. 306.</ref>; ''Maciej Wozgało'' (1772 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&w=23lt&rid=S&exac=1&search_lastname=Wozga%C5%82o&search_lastname2=&from_date=&to_date=&bdm=S&rpp1=&ordertable= Butkiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Adam Ignacy Wazgielewicz'' (1801 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Wazgielewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Dusiaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Wiktoria Wazgielewicz'' (1814 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wazgielewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Widze], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Krystyna Waszgieło'' (1824 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Waszgie%C5%82o&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Kietowiszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
* Вазгайла — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які атрымаў наданьні ад вялікага князя [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* Андрэй Вазкайла — [[Смаленскае княства|смаленскі]] баярын, які ўпамінаецца каля 1492 году
* Пацавічы Вяжгайлавіча — [[Румшышкі|румшыскія]] баяры, якія ўпамінаюцца ў 1514 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 220.</ref>
* Мішка Вяжкойлавіч — [[Вільня|віленскі]] баярын, які ўпамінаецца ў 1514 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 228.</ref>
* Вяжгайла [[Вісень|Вішневіч]] — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Якуб Вазгалавіч — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Станіслаў Мацеевіч Вайжгелавіч — [[Расены|расенскі]] [[Зямяне|зямянін]], які ўпамінаецца ў 1583 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%B6%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B9%D0%B6%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0&f=false С. 90].</ref>
* Лаўрын Мацеевіч Вайзгеловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 4. ― Вильна, 1905. С. 33.</ref>
Вазгеловічы (Wozgiełowicz) гербу [[Лебедзь (герб)|Лебедзь]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 321.</ref> — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 218.</ref><ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1939. S. 218.</ref>.
Вэжгайлы (Weżgajło) — літоўскі шляхецкі род<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 112.</ref>.
Вазгелы (Wazgiełło) гербу [[Вадвіч (герб)|Вадвіч]] — шляхецкі род [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]<ref>Gajl T. Herby Szlacheckie Rzeczypospolitej Obojga Narodow. — Gdańsk, 2003. S. 319.</ref>.
Вяжгайлы (Wieżgajło) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 142.</ref>.
На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Вазгелы]], на [[Браслаўскі павет|гістарычнай Браслаўшчыне]] — [[Вазгелянцы]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Ваз]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай вас}}
{{Імёны з асновай гайл}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
6d2hbga1cbopde3h6hoem6o1wz1pbbo
Шаблён:Імёны з асновай вас
10
276435
2694182
2688856
2026-10-01T13:36:39Z
~2026-52784-49
100441
2694182
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай вас
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай вас- (вос-, вес-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Ваз]]
* [[Васбут]]
* [[Вазгайла]]
* [[Вазгір]]
* [[Вазгерд]]
* [[Важгін]]
* [[Важгінт]]
* [[Васмунт]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Ваз|Васа (Waso, Woso)]]
* [[Васбут|Васбут (Vasbut)]]
* [[Вазгайла|Васгаль (Wasgall)]]
* [[Вазгір|Васгер (Wasger)]]
* [[Вазгерд|Васгард (Wassgaard)]]
* [[Важгін|Васген (Wasgen)]]
* [[Важгінт|Васганд (Wasgand)]]
* [[Васмунт|Васмунт (Wassmundt)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
6q2ofmwmbv4w9ltskoooqk7yquahrj4
2694184
2694182
2026-10-01T13:37:07Z
~2026-52784-49
100441
2694184
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца2
|назва_шаблёну = Імёны з асновай вас
|1 = {{{1|}}}
|state = uncollapsed
|назва = Імёны з асновай вас- (вос-, вес-)
|верх =
|выява =
|кляса_карткі = hlist
|група_інфармацыі1 = [[Імёны ліцьвінаў]]
|група_інфармацыі1_стыль = background: {{Колер|ВКЛ}};
|сьпіс1 =
* [[Ваз]]
* [[Васбут]]
* [[Вазгайла]]
* [[Вазгір]]
* [[Вазгерд]]
* [[Важгін]]
* [[Вазгінт]]
* [[Васмунт]]
|група_інфармацыі2 = [[Германскія мовы|Германскія]] імёны
|сьпіс2 =
* [[Ваз|Васа (Waso, Woso)]]
* [[Васбут|Васбут (Vasbut)]]
* [[Вазгайла|Васгаль (Wasgall)]]
* [[Вазгір|Васгер (Wasger)]]
* [[Вазгерд|Васгард (Wassgaard)]]
* [[Важгін|Васген (Wasgen)]]
* [[Вазгінт|Васганд (Wasgand)]]
* [[Васмунт|Васмунт (Wassmundt)]]
|ніз =
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Мовазнаўства]]</noinclude>
klh3hy4l69dizmehmrgb7ltk2j5jfn7
Даманавічы (Гомельская вобласьць)
0
276691
2694168
2466195
2026-10-01T13:06:03Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694168
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманавічы
|Лацінка = Damanavičy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманавічаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Гомельская вобласьць|Гомельская]]
|Раён = [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкі]]
|Сельсавет = [[Даманавіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|Даманавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 52
|Шырата хвілінаў = 20
|Шырата сэкундаў = 28
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 23
|Даўгата сэкундаў = 49
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Дама́навічы'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласьць}}</ref> — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Мутвіца|Мутвіцы]]. Цэнтар [[Даманавіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)|сельсавету]] [[Каленкавіцкі раён|Каленкавіцкага раёну]] [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1909 год — 66 чалавек у сяле Даманавічах і 21 чалавек у маёнтку Даманавічах<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 53.</ref>
* 2009 год — 656 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Даманавіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)}}
{{Каленкавіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Даманавіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну]]
o1hnlxwdjrih4bak891zwehmoygpsyg
Даманы (вёска)
0
276692
2694165
2675303
2026-10-01T13:05:27Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694165
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманы
|Лацінка = Damany
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманоў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскі]]
|Сельсавет = [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 04
|Шырата сэкундаў = 20
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 37
|Даўгата сэкундаў = 22
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Даманы́'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — вёска ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Раста|Расьце]]. Уваходзяць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Гісторыя ==
Упамінаюцца ў 1731 годзе як цэнтар войтаўства Магілёўскай эканоміі ў [[Аршанскі павет|Аршанскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]{{Заўвага|НГАБ у Менску, ф. 1817, воп. 1, спр. 70, с. 119.}}.
== Насельніцтва ==
* 1910 год — 779 чалавек<ref>Список населенных мест Могилевской губернии. — Могилев, 1910. С. 58.</ref>
* 2009 год — 66 чалавек
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Чэрнеўскі сельсавет}}
{{Дрыбінскі раён}}
[[Катэгорыя:Чэрнеўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну]]
o7msppgp5huphc05ikuezw5u6d3vsko
Мілавіды (Смаленская вобласьць)
0
276880
2694160
2689364
2026-10-01T12:51:59Z
~2026-52784-49
100441
2694160
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Мілавіды}}
{{Населены пункт/Расея
|Назва = Мілавіды
|Лацінка = Miłavidy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Мілавідаў
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Суб’ект фэдэрацыі = [[Смаленская вобласьць]]
|Від раёну =
|Раён = [[Вяліскі раён|Вяліскі]]
|Від паселішча =
|Паселішча =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 32
|Шырата сэкундаў = 30
|Даўгата градусаў = 31
|Даўгата хвілінаў = 06
|Даўгата сэкундаў = 39
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Мілавіды''' — [[вёска]] ў [[Расея|Расеі]], на левым беразе [[Дзьвіна|Дзьвіны]]. Уваходзяць у склад [[Вяліскі раён|Вяліскага раёну]] [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]].
Мілавіды — вёска [[Віцебскі павет|гістарычнай Віцебшчыны]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мільвід}}
Мелевіда, пазьней Мэльвіда або Мэльвід (Melewidis, Melvida<ref>[https://slektogdata.no/nb/navn-anno-1900-pa-bokstaven-m Navn anno 1900 på bokstaven M], Navnene er hentet fra Folketellingen 1900, som du finner på Digitalarkivet.no, Slekt og Data</ref>, Melvid<ref>[https://www.nordicnames.de/wiki/Melvid Melvid], Nordic Names</ref>, Melwid<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/melwid Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Melwid], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 412.</ref><ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/melvid?tr_id=m_tr3k4phpes_o509iz1i2e Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Melvid], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міл (імя)|-міл- (-мел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мілейка]], [[Мілар]], [[Мільконт]]; германскія імёны Milleke, Milehar, Milgunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mildeis 'мяккі, прыязны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 179.</ref>, а аснова [[Від (імя)|-від-]] (імёны ліцьвінаў [[Відзіман]], [[Відзімонт (імя)|Відмунд]], [[Тарвід|Торвід]]; германскія імёны Widiman, Widmund, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>. Паходжаньне імя Мільвід ад складаньня германскіх імёнаў Milis і Wid сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 161.</ref>. Германскае ([[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскае]]) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Мільвід (Milwid) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» [[Усеагульная энцыкляпэдыя Самуэля Аргельбранда|Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда]] (1868 год)<ref>Encyklopedyja powszechna. T. 28. — Warszawa, 1868. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=UMpLAQAAIAAJ&q=Gintowt+%2C+Milimont+nazwiska+skandynawskie#v=snippet&q=Gintowt%20%2C%20Milimont%20nazwiska%20skandynawskie&f=false S. 975].</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1906 год — 23 чалавекі<ref>Список населенных мест Витебской губернии. Витебск, 1906. С. 49.</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вяліскага раёну]]
4d0ddcsrn0y6lj65b86pliqmkugp8sa
Драгелішкі
0
277034
2694212
2463973
2026-10-01T17:24:35Z
~2026-53031-55
100443
/* Назва */
2694212
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Драгелішкі
|Лацінка = Dragieliški
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Драгелішкаў
|Назва летувіскай мовай = Drageliškės
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]]
|Раён = [[Езяроскі раён|Езяроскі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 43
|Шырата сэкундаў = 8.4
|Даўгата градусаў = 25
|Даўгата хвілінаў = 45
|Даўгата сэкундаў = 43.2
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Драгелішкі''' ({{мова-lt|Drageliškės|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля ракі [[Сьвятая (рака)|Сьвятой]]. Уваходзяць у склад Дусяцкага староства [[Езяроскі раён|Езяроскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даргіла}}
Дрогіла, Дрогул або Другіл (Drogila<ref name="Morlet-1985-292">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 292.</ref>, Drogulus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 74.</ref>, Drogili, Drugil) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Drogili#v=snippet&q=Drogili&f=false S. 420—421].</ref>. Іменная аснова [[Дорг (імя)|дрог- (дорг-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Доргень]], [[Даргвойн]], [[Драгат]]; германскія імёны Drogen, [[Драгабода (імя)|Драгабода]], Drogat) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] drogo 'ваяр'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref><ref name="Morlet-1985-292"/>. Імя Дрогель (Дрогал) гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Creth cum uxore Petrana et filio Drogel'' (XII ст.); ''Homo dictus Ivan Drogolouicz de Czarthouiecz'' (1461 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 521—522.</ref>. У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Dargel<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGEL&ofb=arnshagen&modus=&lang=de DARGEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
Яшчэ этнограф і мовазнаўца [[Яўхім Карскі]] зьвяртаў увагу на тое, што ў [[Латышы|латыскай]] [[Курляндыя|Курляндыі]], «''большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі''»<ref>Карский Е. Ф. Белорусы. Т. 1. — Минск, 2006. [https://books.google.by/books?id=ohcsAQAAMAAJ&q=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&dq=%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D1%85+%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82+%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%B5%D1%82%D1%81%D1%8F&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjfmJmpp9X5AhUa7qQKHRoNCsAQ6AF6BAgBEAI С. 559].</ref>, пазьней у рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна [[балты]]йскія» і нават «тыпова [[Летувісы|летувіскія]]»<ref>[[Эдвард Зайкоўскі|Зайкоўскі Э.]] [http://pawet.net/library/history/bel_history/_articles/zaj1/%D0%97%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D1%96_%D0%AD._%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B_%D1%86%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D0%B9_i_%D1%83%D1%81%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D1%9E_%D1%81%D1%8F%D1%80%D1%8D%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%B2%D0%B5%D1%87%D1%87%D1%8B.html Балты цэнтральнай і ўсходняй Беларусі ў сярэднявеччы] // Спадчына. № 1, 1999. С. 61—72.</ref>. Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «''ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі''»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 31.</ref>.
== Гісторыя ==
У XIX ст. Драгелішкі ўваходзілі ў склад Вількамірскага павету Ковенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|15-1к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.1/437 S. 437].</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1902 год — 18 чалавекі<ref>Алфавитный список населенных мест Ковенской губернии. — Ковна, 1903. С. 94.</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]]
ek3zxsfapgjo9fuznzix7h9e9vci22v
Даманава (Падляскае ваяводзтва)
0
277300
2694172
2465361
2026-10-01T13:06:46Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694172
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Даманава}}
{{Населены пункт/Польшча
|Назва = Даманава
|Лацінка = Damanava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманава
|Назва на мове краіны = Domanowo
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Ваяводзтва = [[Падляскае ваяводзтва|Падляскае]]
|Павет = [[Бельскі павет (Падляскае ваяводзтва)|Бельскі]]
|Гміна = [[Бранск (гміна)|Бранск]]
|Прэзыдэнт места =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|TERYT =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 52
|Шырата хвілінаў = 46
|Шырата сэкундаў = 25
|Даўгата градусаў = 25
|Даўгата хвілінаў = 45
|Даўгата сэкундаў = 09
|Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Даманава''' ({{мова-pl|Domanowo|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], у міжрэччы [[Бронка|Бронкі]] і [[Ліза (рака)|Лізы]]. Уваходзяць у склад [[Бранск (гміна)|гміны Вышкі]] [[Бельскі павет (Падляскае ваяводзтва)|Бельскага павету]] [[Падляскае ваяводзтва|Падляскага ваяводзтва]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Гісторыя ==
У XIX ст. Даманава ўваходзіла ў склад Бельскага павету Гарадзенскай губэрні<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/113 S. 113].</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1905 год — 542 чалавекі ў сяле Даманаве і 42 чалавекі ў маёнтку Даманаве<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 58.</ref>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Бельскі павет}}
[[Катэгорыя:Бельскі павет (Падляскае ваяводзтва)]]
p5kubx0fgaf9ggb6fihykp44in91nr7
Даманова (вёска, Магілёўская вобласьць)
0
277410
2694173
2466198
2026-10-01T13:07:01Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694173
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманова
|Лацінка = Damanova
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Даманова
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Бабруйскі раён|Бабруйскі]]
|Сельсавет = [[Вішнёўскі сельсавет|Вішнёўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 02
|Шырата сэкундаў = 09
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 15
|Даўгата сэкундаў = 45
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Дамано́ва'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Бярэзіна|Бярэзіне]]. Уваходзіць у склад [[Вішнёўскі сельсавет|Вішнёўскага сельсавету]] [[Бабруйскі раён|Бабруйскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1905 год — 190 чалавек<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 53.</ref>
* 2009 год — 37 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Вішнёўскі сельсавет}}
{{Бабруйскі раён}}
[[Катэгорыя:Вішнёўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну]]
b5s69yh8juf2e1vy962wurk8k36g1bi
Даманова (пасёлак)
0
277411
2694174
2466205
2026-10-01T13:07:16Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694174
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Даманова
|Лацінка = Damanova
|Статус = пасёлак
|Назва ў родным склоне = Даманова
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Бабруйскі раён|Бабруйскі]]
|Сельсавет = [[Вішнёўскі сельсавет|Вішнёўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 01
|Шырата сэкундаў = 27
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 15
|Даўгата сэкундаў = 48
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Дамано́ва'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[пасёлак]] у [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Бярэзіна|Бярэзіне]]. Уваходзіць у склад [[Вішнёўскі сельсавет|Вішнёўскага сельсавету]] [[Бабруйскі раён|Бабруйскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Доман}}
Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Totman%2C+Domann#v=snippet&q=Totman%2C%20Domann&f=false S. 415].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Тот|-тот- (-дод-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Туцейка]], [[Тутыла]], [[Дудзен]]; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Duden) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] toto 'хросны бацька'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 72.</ref>, а аснова [[Ман|-ман-]] (імёны ліцьвінаў [[Манігерд|Мангерд]], [[Дзірман|Дзерман]], [[Есьман]]; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] manna<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 167.</ref>, германскага man 'чалавек'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 23.</ref>.
== Насельніцтва ==
* 1905 год — 230 чалавек у вёсцы Даманова I, 28 чалавек на хутары Даманова і 7 чалавек у сядзібе Даманова<ref>Указатель населенным местностям Гродненской губернии, с относящимися к ним необходимыми сведениями. — Гродна, 1905. С. 53.</ref>
* 2009 год — 10 чалавек
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Вішнёўскі сельсавет}}
{{Бабруйскі раён}}
[[Катэгорыя:Вішнёўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну]]
qoslbwp93i9wgpnn33687hhl7be87zt
Аліш
0
277434
2694308
2681852
2026-10-02T10:02:01Z
~2026-53016-44
100448
2694308
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Аліш
|лацінка = Ališ
|арыгінал = Allisch
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Ала (мужчынскае імя)|Alo]] + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -ш- (-sch-)}}
|варыянт = Альш, Алюш, Гальш, Аляш, Алыш
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Аліш''', '''Альш''', '''Алюш''', '''Гальш''', '''Аляш''' — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Алюш, Аліш або Альш (Alusch, Alisch<ref name="Debrabandere-2003">Debrabandere F. Woordenboek van de familienamen in België en Noord-Frankrijk. — Amsterdam, 2003.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/a/ A], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref>, Alsch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/alsch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Alsch], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=mmYSAAAAYAAJ&q=Alusch#v=snippet&q=Alusch&f=false S. 30, 37, 58].</ref><ref name="Debrabandere-2003"/>. Іменная аснова [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref>{{Заўвага|Прыклады германскіх імёнаў з суфіксам -ш- (-sch-): Boltsch, Bertsch<ref>Bochenek C., Dräger K. Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 1. Graphematik / Phonologie der Familiennamen I: Vokalismus. — Berlin, 2009. [https://books.google.by/books?id=TgwUPIued2MC&pg=PA825&dq=Bertsch++namen+bert&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwivvdjo4pCCAxXKtKQKHVu3AGg4ChDoAXoECAsQAg#v=onepage&q=Bertsch%20%20namen%20bert&f=false S. 825].</ref> (Pertsch), Botsch, Brunisch (Brunsch), Domisch, Ettisch, Erbsch (Erbisch), Kiebisch (Kiebsch), Gentsch, Gerisch (Gierasch, Gierisch, Kiersch), Gautsch, Gotsch (Kodisch), Heinsch, Hartsch (Hertsch), Harisch (Harsch), Kühnsch, Lantzsch, Lotsch, Lubisch, Lutsch, Ratsch, Roggisch (Rogsch), Rotsch, Rumsch, Rupsch, Thielsch, Dietzsch (Titsch, Tetsch, Teutsch), Wilsch (Wielisch, Wielsch), Windisch (Wendisch)<ref>Eule R. Germanische und fremde Personennamen als heutige deutsche Familiennamen // Festschrift zu dem fünfzigjährigen jubiläum des Friedrichs-realgymnasiums in Berlin. — Berlin, 1900. S. 22—27, 30—31, 33, 35—37, 39, 40—42, 44—46, 51, 59, 63—64.</ref>. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы наступных германскіх імёнаў з суфіксамі -аш-, -уш-, -ыш- (-asz / -osz, -usz, -ysz): Jargosz, Bernasz (Bernisz), Bodusz, Botysz, Brunusz, Gierasz, Gotysz, Halgasz, Helisz, Herisz (Heresz), Hiltosz, Kinosz, Kunisz (Kuniesz, Kunsz, Kunosz, Konosz), Kundysz, Rymsza, Rytosz, Warnasz (Wiernisz, Wiernusz), Wiksza, Wilusz, Zygusz (Żygusz)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 7, 16, 21, 26, 67, 76, 85, 90, 98, 101, 104, 151, 207—208, 242, 281, 288.</ref>. Апроч таго, ва [[Уроцлаў|Ўроцлаве]] адзначаліся германскія імёны з славянскімі суфіксамі -уш, -аш і -іш: Ditusch, Engelusch, Hartusch, Heinusch (Heinisch, Heinasch), Merusch, Rudusch, Tilusch, Ulusch, Wernusch, Welusch, Willusch<ref>Reichert H. Die deutschen Familiennamen: nach breslauer quellen des 13. und 14. Jahrhunderts. — Breslau, 1908. S. 7—9, 23—24.</ref> }}.
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Alisz (Alusz, Alesz, Alsz, Halsz)<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 3.</ref>: ''Halsch'' (1383<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 7. — Wrocław, 1984. S. 81.</ref>, 1460, 1466 і 1468 гады), ''Alusch'' (1379 і 1390 гады)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 30.</ref>, ''Allisch'' (1426 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 29.</ref>, ''Alsch'' (1438 год), ''Halszch'' (1465 год), ''Holsch'' (1469 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 2. — Wrocław, 1968—1970. S. 247.</ref>.
У [[Прусія|Прусіі]] адзначалася прозьвішча Alesch<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=ALESCH&ofb=abschwangen&modus=&lang=de ALESCH], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''конюхи наши [[Слонім|слонимскии]] на имя Олишъ Лугинич'' (18 ліпеня 1511 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 158.</ref>; ''земли пустовскии оу Витебском же повете на има Волишовщину'' (31 сакавіка 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 282.</ref>; ''а в татар новгородских, у Олиша а в [[Некраш]]а и в братонича их Олыма Чагиревичов'' (28 траўня 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 288.</ref>; ''дано люди [[Гарадзенскі павет|Городенского повета]]… Грыня Олишевича'' (18 верасьня 1517 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 368.</ref>; ''Aniela Alaszewicz'' (1852 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=S&w=23lt&rid=6484&search_lastname=Alaszewicz&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Korwie], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
* Якаў Алюшыч — [[цырын]]скі [[Зямяне|зямянін]], пустая зямля якога ўпамінаецца ў 1522 годзе<ref>Описание документов и бумаг, хранящихся в Московском архиве Министерства юстиции. Кн. 21. — М., 1915. С. 264, 508.</ref>
* Кацярына Янаўна Алюшэвіч — [[Расены|расенская]] [[Зямяне|зямянка]], якая ўпамінаецца ў 1561 годзе<ref>Опись документов Виленского центрального архива древних актовых книг. Вып. 1. ― Вильна, 1901. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XhILAAAAIAAJ&q=%D0%9E%D0%BB%D1%8E%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C#v=snippet&q=%D0%9E%D0%BB%D1%8E%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8C&f=false С. 11].</ref>
* Павал Алыш — праваслаўны з ваколіцаў [[Параф’янава]], зьніклы ў [[Першая сусьветная вайна|Першую сусьветную вайну]]<ref>Именной список №5 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1914. [https://viewer.rsl.ru/rsl01004921911?page=72 С. 73].</ref>
* Фёдар Аліш — праваслаўны зь [[Вялейскі павет (Віленская губэрня)|Вялейскага павету]], зьніклы ў Першую сусьветную вайну<ref>Именной список №405 убитым, раненым и без вести пропавшим нижним чинам. — СПб., 1915. [https://www.svrt.ru/1914/0-books/0405.pdf#page=10&view=FitBV С. 6474].</ref>
* Альбін, Юзэф, Антоні, Агата, Марыя, Ядвіга і Антаніна Альшэвічы (''Olszewicz'') — уладальнікі гаспадаркі ў Чорнай каля [[Паставы|Паставаў]] на 1936 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_gosp_1928_38_wilenskie.pdf Właściciele gospodarstw rolnych w woj. wileńskim w latach 1928—1939], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>
* Тэкля Аліш (''Alisz'') — уладальніца гаспадаркі ў Новых Турках каля [[Параф’янава]] на 1937 год<ref>Ryszard Sys, [https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/spis_wlascicieli_2000.pdf Wykaz właścicieli nieruchomości rolnych Województwa Wileńskiego w latach 1928—1939. Część II], publikacje «Pisarza hipotecznego zawarte w Dzienniku Województwa Wileńskiego za lata 1928—1939»</ref>
На 1904 год існавала вёска Ольшкі ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні<ref>Список населенных мест Смоленской губернии. — Смоленск, 1904. С. 247.</ref>.
На [[Берасьцейскі павет|гістарычнай Берасьцейшчыне]] існуе вёска [[Алішавічы]], на [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыне]] — мястэчка [[Гальшаны]]. Назву [[Алішкі]] маюць вёскі на [[Падляскае ваяводзтва (1513—1795)|гістарычным Падляшшы]], назву [[Альшаны]] — вёскі на гістарычных Берасьцейшчыне, [[Наваградзкі павет|Наваградчыне]], [[Пінскі павет|Піншчыне]] і [[Полацкае ваяводзтва|Полаччыне]].
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Германскія імёны з суфіксам ш}}
{{Імёны з асновай ал}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
suk9mpwwpf06d7t1pkpe9ayw413nqqa
Машты
0
278240
2694204
2471374
2026-10-01T14:15:49Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694204
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Польшча
|Назва = Машты
|Лацінка = Mašty
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Маштаў
|Назва на мове краіны = Maszty
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Ваяводзтва = [[Вармінска-Мазурскае ваяводзтва|Вармінска-Мазурскае ваяводзтва]]
|Павет = [[Піскі павет|Піскі]]
|Гміна = [[Гміна Піш|Піш]]
|Прэзыдэнт места =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|TERYT =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 34
|Шырата сэкундаў = 27
|Даўгата градусаў = 21
|Даўгата хвілінаў = 55
|Даўгата сэкундаў = 06
|Пазыцыя подпісу на мапе = зьлева
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Машты''', '''Масты''' ({{мова-pl|Maszty|скарочана}}, {{мова-de|Masten|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], каля ракі [[Піса (рака)|Пісы]]. Уваходзяць у склад [[Гміна Піш|гміны Піш]] [[Піскі павет|Піскага павету]] [[Вармінска-Мазурскае ваяводзтва|Вармінска-Мазурскага ваяводзтва]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Маста}}
Маста (Masto) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 410.</ref>. Іменная аснова [[Маста|маст- (мост-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Масьціла]], [[Масьцін]], [[Мастаўт|Масталт]]; германскія імёны Mastilo, Mastin, Mastold) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] maists 'найбольшы'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 410.</ref> або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] mast 'доўгая жэрдка'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 100.</ref>.
== Гісторыя ==
У XIX ст. Машты ўваходзілі ў склад Янсбарскага (Піскага) павету [[Прусія|Прусіі]]<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6к}} [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/170 S. 170].</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Вармінска-Мазурскага ваяводзтва]]
77i8rjn08nkrrx2ybtyxdqarurb3bp3
Ваз
0
279465
2694177
2688859
2026-10-01T13:32:15Z
~2026-52784-49
100441
2694177
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Ваз
|лацінка = Vaz
|арыгінал = Waso
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт = Вас, Вазь, Вязь, Вяж
|вытворныя = [[Войша]]
|зьвязаныя = [[Васбут]], [[Вазгайла]], [[Вазгір]], [[Вазгерд]], [[Важгін]], [[Вазгінт]], [[Васмунт]]
}}
'''Ваз''' (''Вазь'', ''Вязь'', ''Вяж''), '''Вас''' — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Васа або Ваза, Веса або Веза, Воса або Воза (Waso, Weso{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьціў Wesenbecca, Wesincheim}}, Woso) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1547">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waso+Wesenbecca%2C+Wesincheim#v=snippet&q=Waso%20Wesenbecca%2C%20Wesincheim&f=false S. 1547, 1637].</ref>. Іменная аснова вас- (вос-, вес-) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] hwas 'востры, завостраны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref> або wasjan 'квітнець'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wospot#v=snippet&q=Wospot&f=false S. 320, 1637].</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы вас- (ваш-, вос-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref>}}. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны [[Васбут]], [[Вазгір]], [[Вазгерд]], [[Важгін]], [[Васмунт]]. Адзначаліся германскія імёны Wospot (Vasbut), Wasger, Vasgard, Wesikin, Wassmundt.
У Польшчы адзначалася германскае імя Vasold<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 607.</ref>{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя *Waswald<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 107.</ref>}}: ''[[Генрых|Henrici]], filii quondam Vasoldi'' (1324 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 6. — Wrocław, 1981—1983. S. 27.</ref>.
У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] бытавала імя Ваземут{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wasmut<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?id=YOBwrIPG8IQC&q=Wasmut#v=snippet&q=Wasmut&f=false S. 1548].</ref>}}: ''у Воземута'' (1340 — пачатак 1380-х гадоў)<ref>Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 620, 720.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Гінят|Кинъяту]] [[Аскольд (імя)|Ясколдовичу]] чотыри чоловеки… а [[Манейка|Манко]] Возович'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref>; ''земль пустовских в [[Браслаў|Бряславском]] повете у Городскои волости на Немецкои границы на имя Вяжовщины'' (5 сьнежня 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 259.</ref>; ''Щастныи Вяжевичъ 2 кони. Якубъ Вяжевичъ З кони''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 61.</ref>, ''Миколаи Вяжевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.</ref>, ''Миколаи Старый Вас''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 117.</ref>, ''Говен Вяж''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.</ref>, ''Петръ Вежевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref> (1528 год); ''третій дымъ Бурко Возевичъ маетъ сыновъ два Панкратъ и Матей'' (27 чэрвеня 1590 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8cM7AQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 367].</ref>{{Заўвага|Таксама:
* Вашэйка, Важэйка: Васіль Важэйка (1888—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзераўная|Дзераўной]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>, Вашэйкі — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>;
* Вазіла, Вазель (адзначалася старажытнае германскае імя Wasili<ref name="Fo-1900-1547"/>): ''homo Hricz Wozilowicz'' (2 жніўня 1442 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 195.</ref>, ''Marcela Waziel'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Waziel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Мацьвей і Васіль Вазілы — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год<ref>Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 2, 16.</ref>, Аляксандар Вазіла (1888—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў Магілёва, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Сведения ДКНБ РК по г.Алматы</ref>;
* Важан: ''слуг наших пүтных Полоцкого ж повета… а в Горасима, а в-в Оксюты Вожановичов'' (26 ліпеня 1492 — 11 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 427.</ref>;
* Вазгід (адзначалася германскае імя Wasgat<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgat?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgat], MyHeritage</ref>, Wasget<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasget?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasget], MyHeritage</ref>): ''Богданъ Возкгидовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.</ref>;
* Вазгіл (адзначалася германскае імя Wasgil<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgil?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgil], MyHeritage</ref>): ''з Возкгилишокъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7+%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7%20%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A&f=false С. 453].</ref>, ''Wazgiły'' (1744 год)<ref name="DWil-1744">[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>;
* Васэр (адзначалася германскае імя Washeri<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. S. 87.</ref>): ''u Jana Waserowicza'' (1690 год)<ref>Frejlich K. Pod przysądem horodnictwa wileńskiego. O jurydyce i jej mieszkańcach w XVII wieku. — Toruń, 2022. S. 218.</ref>}}.
== Носьбіты ==
* Вас [[Гердзень (імя)|Гердынавіч]] (''Vassus Gerdynowic'') — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў фундацыі [[Ян Гаштольд|Яна Гаштольда]] на касьцёл у [[Тыкоцін|Тыкоціне]] ад 1437 году<ref>Jamiołkowski S. Tykocin // Przegląd Katolicki. Nr. 41, 1879. S. 662.</ref>
* Шчасны і Якуб Вяжэвічы — [[менск]]ія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Мікалай Вяжэвіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Стары Вас — [[Бельск Падляскі|бельскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Гавень|Говен]] Вяж — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Вежавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ануфры Вяжэвіч (1875—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref name="Memaryjal">[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>
* Іван Вяжэвіч (1891—?) — беларус зь [[Вязынь|Вязыні]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/>
* Марцін Вязевіч (1907—?) — беларус з ваколіцаў [[Бярэзань|Бярэзані]]<ref>[https://partizany.by/partisans/108875/ Вязевич Мартин Брониславович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Канстантын Васовіч — беларус з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]], які выехаў у Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-7-320], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
Вязевічы (Wiaziewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 118.</ref>.
Вяжэвічы або Вязевічы (Wiażewicz, Wiaziewicz) гербу [[Ляліва]] — літоўскі шляхецкі род з [[Слуцкае княства|Слуцкага княства]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 119.</ref>.
[[Мантывід (імя)|Монтвіды]]-Вяжэвічы ([[Манвіл|Монвілы]]-Вяжэвічы) — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
На 1909 год існаваў [[Фальварак|фальварак]] Васішкі ў Менскім павеце Менскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 25.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай вас}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
iq4w5sxbyv61qzcflqyufbb6mwxme4g
2694180
2694177
2026-10-01T13:35:52Z
~2026-52784-49
100441
2694180
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Ваз
|лацінка = Vaz
|арыгінал = Waso
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|варыянт = Вас, Вазь, Вязь, Вяж
|вытворныя = [[Войша]]
|зьвязаныя = [[Васбут]], [[Вазгайла]], [[Вазгір]], [[Вазгерд]], [[Важгін]], [[Вазгінт]], [[Васмунт]]
}}
'''Ваз''' (''Вазь'', ''Вязь'', ''Вяж''), '''Вас''' — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Васа або Ваза, Веса або Веза, Воса або Воза (Waso, Weso{{Заўвага|Паводле назваў мясцовасьціў Wesenbecca, Wesincheim}}, Woso) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Fo-1900-1547">Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Waso+Wesenbecca%2C+Wesincheim#v=snippet&q=Waso%20Wesenbecca%2C%20Wesincheim&f=false S. 1547, 1637].</ref>. Іменная аснова вас- (вос-, вес-) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] hwas 'востры, завостраны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref> або wasjan 'квітнець'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wospot#v=snippet&q=Wospot&f=false S. 320, 1637].</ref>{{Заўвага|Польска-летувіская аўтарка Юстына Вальковяк прызнае брак адэкватнага тлумачэньня іменнай асновы вас- (ваш-, вос-) зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]]<ref>Walkowiak J. B. Litewskie nazwiska Polaków: słownik etymologiczno-frekwencyjny. — Poznań, 2019. S. 24.</ref>}}. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны [[Васбут]], [[Вазгір]], [[Вазгерд]], [[Важгін]], [[Васмунт]]. Адзначаліся германскія імёны Wospot (Vasbut), Wasger, Vasgard, Wesikin, Wassmundt.
У Польшчы адзначалася германскае імя Vasold<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 7: Suplement. Rozwiązanie licznych zagadek staropolskiej antroponimii. — Kraków, 2002. S. 607.</ref>{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя *Waswald<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 2: Die Ostgoten. Die Langobarden. Die altgermanischen Bestandteile des Ostromanischen. Altgermanisches im Alpenromanischen. — Berlin und Leipzig, 1935. S. 107.</ref>}}: ''[[Генрых|Henrici]], filii quondam Vasoldi'' (1324 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 6. — Wrocław, 1981—1983. S. 27.</ref>.
У [[Наўгародзкая рэспубліка|Ноўгарадзе]] бытавала імя Ваземут{{Заўвага|Адзначалася старажытнае германскае імя Wasmut<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?id=YOBwrIPG8IQC&q=Wasmut#v=snippet&q=Wasmut&f=false S. 1548].</ref>}}: ''у Воземута'' (1340 — пачатак 1380-х гадоў)<ref>Зализняк А. А. Древненовгородский диалект. 2-е изд. — М., 2004. С. 620, 720.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''[[Гінят|Кинъяту]] [[Аскольд (імя)|Ясколдовичу]] чотыри чоловеки… а [[Манейка|Манко]] Возович'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 66.</ref>; ''земль пустовских в [[Браслаў|Бряславском]] повете у Городскои волости на Немецкои границы на имя Вяжовщины'' (5 сьнежня 1514 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|9к}} P. 259.</ref>; ''Щастныи Вяжевичъ 2 кони. Якубъ Вяжевичъ З кони''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 61.</ref>, ''Миколаи Вяжевич''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 68.</ref>, ''Миколаи Старый Вас''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 117.</ref>, ''Говен Вяж''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 161.</ref>, ''Петръ Вежевичъ''<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 169.</ref> (1528 год); ''третій дымъ Бурко Возевичъ маетъ сыновъ два Панкратъ и Матей'' (27 чэрвеня 1590 году)<ref>Акты издаваемые Виленской археографической комиссией. Т. 14. — Вильна, 1887. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=8cM7AQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8A&f=false С. 367].</ref>{{Заўвага|Таксама:
* Вашэйка, Важэйка: Васіль Важэйка (1888—1938) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Дзераўная|Дзераўной]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>, Вашэйкі — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>;
* Вазіла, Вазель (адзначалася старажытнае германскае імя Wasili<ref name="Fo-1900-1547"/>): ''homo Hricz Wozilowicz'' (2 жніўня 1442 году)<ref>{{Літаратура/Дыпляматычны кодэкс Віленскай катэдры і дыяцэзіі|1-2к}} S. 195.</ref>, ''Marcela Waziel'' (1797 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Waziel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date= Żuprany], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>, Мацьвей і Васіль Вазілы — праваслаўныя жыхары ваколіцаў [[Магілёў|Магілёва]] на 1907 год<ref>Прибавление к № 56 Могилевских Губ. Ведомостей от 18 июля 1907 года. С. 2, 16.</ref>, Аляксандар Вазіла (1888—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў Магілёва, які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Сведения ДКНБ РК по г.Алматы</ref>;
* Важан: ''слуг наших пүтных Полоцкого ж повета… а в Горасима, а в-в Оксюты Вожановичов'' (26 ліпеня 1492 — 11 траўня 1506 году)<ref>{{Літаратура/Полацкія граматы (2015)|1к}} С. 427.</ref>;
* Вазгід (адзначалася германскае імя Wasgat<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgat?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgat], MyHeritage</ref>, Wasget<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasget?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasget], MyHeritage</ref>): ''Богданъ Возкгидовичъ'' (1528 год)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|523к}} С. 86.</ref>;
* Вазгіл (адзначалася германскае імя Wasgil<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgil?tr_id=m_8ljayygi36_kwkq2wuk7v Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgil], MyHeritage</ref>): ''з Возкгилишокъ'' (1567 год)<ref>Литовская метрика. Отд. 1. Ч. 3. — Петроград, 1915. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=3Ih5AqeL2iwC&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7+%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A#v=snippet&q=%D0%92%D0%BE%D0%B7%20%D0%BA%D0%B3%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%88%D0%BE%D0%BA%D1%8A&f=false С. 453].</ref>, ''Wazgiły'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>;
* Васэр (адзначалася германскае імя Washeri<ref>Kapff R. Deutsche Vornamen: mit den von ihnen abstammenden Geschlechtsnamen sprachlich erläutert. — Nürtingen am Neckar, 1889. S. 87.</ref>): ''u Jana Waserowicza'' (1690 год)<ref>Frejlich K. Pod przysądem horodnictwa wileńskiego. O jurydyce i jej mieszkańcach w XVII wieku. — Toruń, 2022. S. 218.</ref>}}.
== Носьбіты ==
* Вас [[Гердзень (імя)|Гердынавіч]] (''Vassus Gerdynowic'') — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]], які ўпамінаецца ў фундацыі [[Ян Гаштольд|Яна Гаштольда]] на касьцёл у [[Тыкоцін|Тыкоціне]] ад 1437 году<ref>Jamiołkowski S. Tykocin // Przegląd Katolicki. Nr. 41, 1879. S. 662.</ref>
* Шчасны і Якуб Вяжэвічы — [[менск]]ія баяры, якія ўпамінаюцца ў [[Попісы войска Вялікага Княства Літоўскага|попісе войска Вялікага Княства Літоўскага]] 1528 году
* Мікалай Вяжэвіч — [[Рудаміна|рудамінскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Стары Вас — [[Бельск Падляскі|бельскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* [[Гавень|Говен]] Вяж — [[Вялёна|вялёнскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Вежавіч — [[Бяржаны|бяржанскі]] баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ануфры Вяжэвіч (1875—1937) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Плешчаніцы|Плешчаніцаў]], [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|забіты ўладамі СССР]]<ref name="Memaryjal">[https://chumakou.com/projects/belarus1937/index3.html Беларусь: жертвы сталинских репрессий], Белорусский «Мемориал»</ref>
* Іван Вяжэвіч (1891—?) — беларус зь [[Вязынь|Вязыні]], які пацярпеў ад уладаў СССР<ref name="Memaryjal"/>
* Марцін Вязевіч (1907—?) — беларус з ваколіцаў [[Бярэзань|Бярэзані]]<ref>[https://partizany.by/partisans/108875/ Вязевич Мартин Брониславович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Канстантын Васовіч — беларус з ваколіцаў [[Стоўпцы|Стоўпцаў]], які выехаў у Нямеччыну ў [[Другая сусьветная вайна|Другую сусьветную вайну]]<ref>[https://prokuratura.gov.by/ru/activity/rassledovanie-ugolovnogo-dela-o-genotside/iz-materialov-ugolovnogo-dela/akty-chrezvychaynoy-gosudarstvennoy-komissii/ НАРБ 1569-1-7-320], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
Вязевічы (Wiaziewicz) — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род з [[Амсьціслаўскае ваяводзтва|Амсьціслаўскага ваяводзтва]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 118.</ref>.
Вяжэвічы або Вязевічы (Wiażewicz, Wiaziewicz) гербу [[Ляліва]] — літоўскі шляхецкі род з [[Слуцкае княства|Слуцкага княства]]<ref>Polska encyklopedja szlachecka. T. 12. — Warszawa, 1938. S. 119.</ref>.
[[Мантывід (імя)|Монтвіды]]-Вяжэвічы ([[Манвіл|Монвілы]]-Вяжэвічы) — літоўскі шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
На 1909 год існаваў [[Фальварак|фальварак]] Васішкі ў Менскім павеце Менскай губэрні<ref>Список населенных мест Минской губернии. — Минск, 1909. С. 25.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Германскія імёны-асновы}}
{{Імёны з асновай вас}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
72m6ck0mg5qsjo0ujqd2qz4e9i4tduq
Дэбі робіць Даляс
0
280609
2694192
2641818
2026-10-01T14:04:00Z
PublicDomainFan08
93655
/* Зьмест */
2694192
wikitext
text/x-wiki
{{Фільм
| назва = Дэбі робіць Даляс
| арыгназва =
| афіша = Debbiedoesdallas.jpg
| выява =
| памер =
| подпіс = Афіша для карціны
| жанр =
| рэжысэр = Джым Клярк
| прадусар = Джым Клярк
| сцэнарыст = Марыя Мінэстра
| дыктар =
| ролі = [[Бамбі Вудз]]<br>Крысты Форд<br>Р. Боля<br>Робін Бэрд<br>Гершы Савадж<br>Эрык Эдварда<br>Аркадзя Лейк
| кампазытар = Джэралл Самплер
| апэратар = Білі Бад
| мантаж = Гальс Ліптус
| мастак =
| аніматар =
| заснаваны =
| вытворчасьць = «Дзень школы стужкі»
| распаўсюд = Вісіекс
| дата = 19 лістапада 1978
| час = 84
| мова = [[Ангельская мова|ангельская]]
| краіна = {{Сьцяг ЗША}}[[ЗША]]
| бюджэт =
| прыбытак =
| папярэдні =
| наступны =
| сайт =
}}
'''Дэбі робіць Даляс''' ({{мова-en|Debbi Does Dallas}}) — [[Парнафільм|порнастужка]] зробленая і зьнятая ў [[Парнаграфія ў ЗША|ЗША]] ў 1978 годзе. Галоўным рэжысэрам стаў Джым Клярк, а вядомасьць атрымала порнаакторка [[Бэмбі Вудз]]<ref>[https://books.google.by/books?id=b1ruwF6xYNIC&redir_esc=y From Abba to Zoom: A Pop Culture Encyclopedia of the Late 20th Century]</ref>. Галоўныя вобразы ў стужцы — маладыя дзяўчыны, якія скочуць і пляшуць у час перапынкаў гульні «[[амэрыканскі футбол]]». Стужка зьнятая на стужку, што мае цьвет. Кіно мае [[групавы сэкс|звалку]], [[Плоцевы чын|паказ з падрабязнасьцямі]] чалавечага цела ў час [[Плоцкае каханьне|плоцкага каханьня]]<ref>[https://sipb.pl.tl/%26%231051%3B%26%231102%3B%26%231073%3B%26%231072%3B%26%231076%3B%26%231079%3B%26%231077%3B%26%231081%3B%26%231089%3B%26%231090%3B%26%231074%3B%26%231072%3B.htm Плоцевы чын і яго апісаньне]</ref>. Кіно можна глядзець толькі паўнагадоввымі і дарослымі.
== Зьмест ==
[[Выява:Debbie Does Dallas (1978 film).webm|міні|зьлева|Запіс стужкі «Дэбі робіць Даляс», (1978 год).]]
Дзяўчыны з дружыны «Тэксаскія пастушкі» спрабуюць прабіцца ў дружыну для пляскі, але для таго трэба зарабіць грошы. Маладыя жанчыны маюць плоцкае каханьне з рознымі мужчынамі.
== Здымкі ==
Здымкі для стужкі «Дэбі робіць Даляс» вяліся ў [[Нью-Ёрк|Новым Ёрку]], Бруклінскі калегіі. Яшчэ былі здымкі ў бібліятэцы тае ж калегіі.
== Працяг ==
Стужка «Дэбі робіць Даляс» мела многія паўтарэнні і спробы зьняць працяг. Можна назваць наступныя працяг:
* «Дэбі робіць Даляс. Частка другая» (1981)
* «Дэбі робіць Даляс 3 (Разьдзел апошні)» (1985)
* «Дэбі робіць Даляс 4» (1988)
* «Дэбі робіць Даляс 5» (1988)
* «Дэбі робіць Даляс ізноў» (1993)
* «Дэбі робіць Даляс 20-ае выданьне» (1994)
* «Дэбі робіць Даляс, або наступнае пакаленьне» (1998)
* «Дэбі робіць Даляс'99» (1998)
* «Дэбі робіць Даляс, або помста» (2003)
* «Дэбі робіць Даляс, або усход супраць захаду» (2004)
* «Дэбі робіць Даляс, ізноў» (2007)
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Debbie Does Dallas}}
* [https://sipb.pl.tl/%26%231051%3B%26%231102%3B%26%231073%3B%26%231072%3B%26%231076%3B%26%231079%3B%26%231077%3B%26%231081%3B%26%231089%3B%26%231090%3B%26%231074%3B%26%231072%3B.htm Плоцевы чын і яго апісаньне]
{{БЛДПСЗША}}
[[Катэгорыя:Фільмы 1978 году]]
[[Катэгорыя:Фільмы ЗША 1978 году]]
[[Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы ЗША]]
[[Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове]]
[[Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы 1970-ых гадоў]]
[[Катэгорыя:Эратычныя камэдыі]]
[[Катэгорыя:Эратычныя фільмы 1970-ых гадоў]]
[[Катэгорыя:Моладзевыя фільмы]]
q3n6am22b1bg6jbxleq599szb2z1uee
Юры Гаўрын
0
284836
2694315
2521350
2026-10-02T10:45:23Z
SergeiSEE
38150
выдалена Катэгорыя
2694315
wikitext
text/x-wiki
{{Мастак
|Імя = Юры Гаўрын
|Лацінка = Jury Haŭryn
|Партрэт = Yury Vasilevich Gavrin.jpg
|Памер =
|Апісаньне =
|Імя пры нараджэньні = Гаўрын, Юры Васільевіч
|Дата нараджэньня = {{Нарадзіўся|17|01|1943|1}}
|Месца нараджэньня = Зіядзін, [[Самаркандзкі вілаят]], [[Узбэкістан]]
|Дата сьмерці = {{Памёр|12|08|2016 }}
|Месца сьмерці = [[Белы Бераг (Гарадзенская вобласьць)|Белы Бераг]], [[Бакштаўскі сельсавет (Іўеўскі раён)|Бакштаўскі сельсавет]] [[Іўеўскі раён]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]]
|Нацыянальнасьць = Беларус
|Грамадзянства = [[Беларусь]]
|Заняткі =
|Вучоба = [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускі дзяржаўны тэтральна-мастацкі інстытут]] (1972)
|Плынь =
|Працы =
|Узнагароды = Мэдаль «За заслугі ў выяўленчым мастацтве» Беларускага саюзу мастакоў;
|Commons =
}}
'''Юры Гаўрын''' ({{Н}} 17 студзеня 1943, чыгуначная станцыя Зіядзін, [[Самаркандзкі вілаят]], [[Узбэкістан]] — {{†}} 12 жніўня 2016, [[вёска]] [[Белы Бераг (Гарадзенская вобласьць)|Белы Бераг]], [[Бакштаўскі сельсавет (Іўеўскі раён)|Бакштаўскі сельсавет]] [[Іўеўскі раён]] [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]] — беларускі мастак, працаваў у жанры дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва й станковага жывапісу.
== Жыцьцяпіс ==
{{Галерэя
|Назва=
|Памер=240
|Пазыцыя=left
|Файл:Anniversary 85 Gabriel Vashchenko in National Belarusian Art Museum.jpg|На вернісажы у [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|НММ]] 12 студзеня [[2013 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2013]] года: Юры Гаўрын, [[Барыс Луцэнка]], [[Ларыса Фінкельштэйн]], [[Генадзь Бураўкін]], [[Павал Семчанка]], [[Натальля Шаранговіч]]
|Файл:Yury Gavrin Alexandr Grishkevich.jpg|З [[Аляксандар Грышкевіч|Аляксандрам Грышкевічам]] на вэрнісажы ў [[Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва (Менск)|Музэі Сучаснага мастацтва Беларусі]], 12 сьнежня 2013 г.
}}
[[Файл:Yury Gavrin 18.06.2014 Minsk Palace of Art.jpg|міні|справа|250пкс|Юры Гаўрын з дачкой Ладай Стэфанавіч на вэрнісажы ў Менску ў Палацы мастацтваў 18 чэрвеня 2014]]
Нарадзіўся 17 студзеня 1943 году. Месцам рэгістрацыі нараджэньня зьяўляецца станцыя Зіядзін Самаркандзкага вілаяту. Бацька памёр у 1945 годзе. Калі Юрасю споўнілася пяць гадоў, разам са сваёй маці Фёклай Фёдараўнай у пяцігадовым узросьце маленькі Юрась апынуўся ў [[Дуброўна|Дуброўне]]. Тут жылі сваякі па матчынай лініі. З таго часу сваёй радзімай Юры Васільевіч пры жыцьці лічыў [[Дуброўна|Дуброўну]]. Менавіта тут прайшло яго нялёгкае дзяцінства, тут праляцелі школьныя гады, тут ён рабіў першыя крокі на шляху да прафэсіі. У 1960 годзе скончыў сярэднюю школу № 2 ў Дуброўне. Ужо ў школьныя гады ў Юрыя зьявілася цікавасьць да выяўленчага мастацтва, ён любіў маляваць, афармляў стэнды, захапляўся фатаграфіяй. Сваім першым настаўнікам Юры лічыў Дзьмітрыя Ігнатавіча Палітава, які ў той час займаўся вырабам нагляднай агітацыі ў [[Дуброўна|Дуброўне]]. Адразу пасьля школы юнак пачаў працаваць у Доме піянэраў і ўпарта рыхтаваўся да паступленьня ў [[Менскі дзяржаўны мастацкі каледж імя Аляксея Глебава|Менскае мастацкае вучылішча]]<ref name="Дудараў">{{Спасылка | аўтар =Леанід Дудараў. | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 1 лютага 2023| url = https://www.dubrovno.vitebsk-region.gov.by/by/news_raion-by/view/dubrouna-geta-maja-prystan-22850/| копія = | дата копіі = | загаловак = Дуброўна — гэта мая прыстань.| фармат = | назва праекту =Навіны | выдавец =Дубровенскі раённы выканаўчы камітэт. | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }}</ref>.
Неўзабаве ён становіцца студэнтам факультэта «Малюнак і жывапіс» й пасьля заканчэньня ў 1966 годзе вучылішча вырашае паступаць у [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут]], на адзьдзяленьне манумэнтальнага жывапісу, вучыўся ў [[Леанід Шчамялёў|Леаніда Шчамялёва]] й [[Гаўрыла Вашчанка|Гаўрылы Вашчанкі]]. Пакуль вучыўся, працаваў паралельна настаўнікам маляваньня ў школе, дзіцячай газэце «Зорька».
У 1972 годзе скончыў [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут]]. З 1978 г. — чалец [[Беларускі саюз мастакоў|Саюза мастакоў Беларусі]]. Юры Гаўрын працаваў у Рэспубліканскім манумэнтальным мастацкім савеце й узначальваў яго<ref>{{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак = Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік |арыгінал = |спасылка = |адказны = аўтар-складальнік [[Барыс Крэпак|Б. А. Крэпак]] і інш.|выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = ВТАА «Кавалер Паблішерс» |год = 1998 |том = |старонкі = 121 |старонак = 664 |сэрыя = |isbn = 985-6427-09-6|наклад = 3000}}</ref>.
Неаднаразова выбіраўся членам Рады Беларускага саюза мастакоў. Быў дацэнтам катэдры дызайну Інстытута сучасных ведаў з 2011 году. Выкладаў акадэмічны малюнак і акадэмічны жывапіс. Ён жадаў, каб студэнты зразумелі, як працаваць па прынцыпах старой мастацкай школы й што акадэмічныя веды нават у сучасных умовах патрэбныя для дасягненьня прафэсіяналізму<ref>{{Кніга|аўтар = Гаврин Ю. В.|частка = |загаловак = Мягкие материалы в рисовании фигуры человека: методические рекомендации по дисциплине "Академический рисунок" для студентов специальности 1-19 01 01 «Дизайн» |арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = «Современные знания» |год = 2010 |том = |старонкі = 121 |старонак = 31 |сэрыя = |isbn = 978-985-6974-14-7|наклад = }}</ref>.
Працаваў у галіне манумэнтальна-дэкаратыўнага мастацтва й станковага жывапісу. Аўтар мноства вітражоў у грамадзка знакавых, важных будынках Беларусі: у [[Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатар імя Якуба Коласа|тэатры імя Якуба Коласа]] ў [[Віцебск]]у (1988 г.), у кінатэатры «Цэнтральны» у [[Менск]]у (1990 г.), у будынку Прамбудбанку й Нацбанку ў [[Гомель|Гомлі]] (1989 г.), у Міністэрстве абароны ў [[Расея|Расеі]], у [[Масква|Маскве]] (1993 г.), размалёўку з рэльефам «Мэдыцына» у [[Беларускі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт|Менскім мэдыцынскім унівэрсытэце]] (1966 г.) Жывапісныя творы вылучаюцца арыгінальнасьцю сюжэтаў, кампазыцыйнай завершанасьцю, лірычнасьцю. Карціны «Аўтапартрэт» (1976), «Дыялёг» (1989), сэрыя карцін «Белы бераг» (1995—1996) і інш.
== Выставы ==
З 1965 г. прымае ўдзел у мастацкіх выставах. Пэрсанальныя выставы ён праводзіў у 1991 і 2003 гадах у Палацы мастацтваў у Менску, у 2001 годзе — у галерэі «Ла-Сандр Арт», у 2008 годзе — у [[Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва (Менск)|Музэі сучаснага мастацтва]]. Працы Гаўрына выстаўляліся ў краінах [[Эўропа|Эўропы]] — у 2003 годзе экспазыцыі Аўстрыйскай галерэі, у 2004 годзе — у мастацкіх выставах Аўкцыённага дома «Крысьціс» ({{Мова-en| Christie’s}}) , у выставе беларускіх мастакоў у [[Італія|Італіі]]. Творы Юрыя Гаўрына знаходзяцца ў фондах [[Беларускі саюз мастакоў|Беларускага саюза мастакоў]], [[Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва (Менск)|Музэя сучаснага выяўленчага мастацтва]] ў [[Менск]]у, [[Літаратурны музэй Максіма Багдановіча|літаратурнага музэя Максіма Багдановіча]], [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі]], галерэях, іншых музэях нашай краіны і за мяжой і прыватных калекцыях<ref name="Дудараў"/>.
У 2013 годзе, у год свайго юбілею й 620-годдзя [[Дуброўна|Дуброўны]], пэрсанальная выстава з сымбалічнай назвай «І краю ў сьвеце няма даражэй» адкрыта была ў [[Дуброўна|Дуброўне]], дзе было прадстаўлена 25 прац. У цэнтры экспазыцыі была карціна «Мая школа», дзе намаляваны замак бернардынцаў. Пасьля завяршэньня работы выставы яна была падорана роднаму гораду<ref name="Дудараў"/>.
Мэмарыяльная выстава адбылася ў лістападзе 2017 году ў Менскім Палацы мастацтваў<ref>{{Артыкул| аўтар = [[Вікторыя Аскерка]].| загаловак = Па месяцовай дарожцы, альбо «Такога Гаўрына мы не ведалі».| спасылка = https://zviazda.by/sites/default/files/47-2017.pdf| мова = | выданьне =[[Літаратура і мастацтва]] | тып = газэта | год = 24 лістапада 2017| том = | нумар = 47 (4950)| старонкі = 12 | issn = }}</ref><ref>{{Артыкул| аўтар = Ирина Завадская.| загаловак = Мемориальная выставка Юрия Гаврина потрясла даже тех, кто по-дружески навещал его в мастерской| спасылка = https://www.sb.by/articles/teplye-kholsty.html | мова = | выданьне =[[СБ. Беларусь сегодня]] | тып = газэта | год = 25.11.2017 | том = | нумар = | старонкі = | issn = }}</ref>.
== Узнагароды ==
* Ганаровы знак «За ўклад у разьвіцьцё культуры Беларусі» [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь]].
* Ганаровая грамата Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
* Мэдаль «За заслугі ў выяўленчым мастацтве» [[Беларускі саюз мастакоў|Беларускага саюза мастакоў]].
* Ганаровы грамадзянін [[Дубровенскі раён|Дубровенскага раёну]] з 2003 году<ref>{{Спасылка | аўтар = | прозьвішча = | імя = | аўтарlink = | суаўтары = | дата публікацыі = 1 лютага 2023| url = https://www.dubrovno.vitebsk-region.gov.by/uploads/files/000399_654242_3_chast.pdf | копія = | дата копіі = | загаловак =Юрый Васільевіч Гаўрын — мастак, член Саюза мастакоў Беларусі| фармат = | назва праекту = Ганаровыя грамадзяне Дубровенскага раёна | выдавец = Дубровенскі раённы выканаўчы камітэт. | дата доступу = | accessyear = | мова = | камэнтар = }}</ref>
== Сям'я ==
* Жонка Яніна Іванаўна Гаўрына — мастак інтэр'ера.
* Дачка Лада Стэфановіч — мастачка.
* Сын Павал Гаўрын працуе хірургам.
== Бібліяграфія ==
* {{Кніга|аўтар =Юрый Гаўрын.|частка = |загаловак = Каталог твораў|арыгінал = |спасылка = |адказны = Аўтар артыкула і складаньне Л. Салодкіна |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =Камбітат манумэнтальна-дэкаратыўнага і прыкладнога мастацтва |год = 1992|том = |старонкі =— |старонак = 8|сэрыя = |isbn = |наклад = }}
* {{Кніга|аўтар = |частка = |загаловак = Выстаўка твораў мастакоў Ю. Гаўрына, В. Барабанцава, Ю. Багушэвіча, Ул. Ткачова|арыгінал = |спасылка = |адказны =аўтар артыкулаў і складальнік Л. Салодкіна |выданьне = 4 асобныя брашуры ў вокладцы
|месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = |год = 1992|том = |старонкі = |старонак = |сэрыя = |isbn = |наклад = }}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* {{Кніга|аўтар =|частка = |загаловак = Максім Багдановіч: энцыклапедыя|арыгінал = |спасылка = |адказны =складальнікі: [[Янка Саламевіч]], [[Мікола Трус]]; пад навуковай рэдакцыяй [[Мікола Трус|Міколы Труса]] |выданьне = |месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва =[[Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі|Беларуская Энцыклапедыя]] |год = 2011|том = |старонкі =167 |старонак = 605|сэрыя = |isbn = 978-985-11-0584-3|наклад = 2000}}
* {{Кніга|аўтар =[[Андрэй Каляда | А. А. Каляда]].|частка = |загаловак = Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1949–2004)|арыгінал = |спасылка = |адказны = |выданьне =|месца ={{Менск (Мінск)}}|выдавецтва = [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў]] |год = 2005 |том = |старонкі = 197 |старонак = 591|сэрыя = Да 60-годдзя Бел. дзярж. акад. мастацтваў |isbn = 985-6708-11-7|наклад = }}
* Фатыхава Г. А. Гаўрын Юрый Васільевіч. // {{Літаратура/БелЭн|5|92}} — С. 92.
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Гаўрын, Юры}}
[[Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў]]
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі]]
[[Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў]]
0ezg7rrcb0da6mb0khbzm6ahh83wxsm
Магель
0
291823
2694217
2694065
2026-10-01T17:48:39Z
~2026-53031-55
100443
2694217
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Маґель
|лацінка = Magiel / Mahiel
|арыгінал = Megel
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Мага|Megi]] + [[Гайла (імя)|Gelo]] <br> Megi + [[суфікс]] з {{nowrap|элемэнтам -л- (-l-)}}
|варыянт = Мегаль, Магаль, Магала, Магайла
|вытворныя = [[Макула]]
|зьвязаныя =
}}
'''Магель''' (''Мегаль'', ''Магаль'', ''Магала'', ''Магайла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Мегел, пазьней Мэгела, Магель або Магайл (Megel, Megele<ref>Steub L. Die oberdeutschen Familiennamen. — München, 1870. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=V2w5AAAAMAAJ&q=Megele#v=snippet&q=Megele&f=false S. 109, 196].</ref>, Magel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/magel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Magel], MyHeritage</ref>, Mageil<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mageil Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mageil], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 165.</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мага|маг- (мак-, мег-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Магейка]], [[Макула]], [[Магер]]; германскія імёны Mageyke, Maccula, Mager) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mēgs 'адзін з бацькоў'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 164.</ref> або [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] magus 'хлопчык, сын'<ref>Gamillscheg E. Romania Germanica. Bd. 3: Die Burgunder, Schlußwort. — Berlin und Leipzig, 1936. S. 137.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Адпаведнасьць імя Магяла германскаму імю Megilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн|Раймонда Шмітляйна]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 102.</ref>.
У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Magel<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=MAGEL&ofb=stojentin&modus=&lang=de MAGEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
У Польшчы ў 1656 годзе адзначалася прозьвішча Magell, у 1730 годзе — Magiel<ref>Antroponimia Polski od XVI do końca XVIII wieku. T. 2: H—Mą. — Kraków, 2009. S. 419.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''Kowalie. Magoilo'' (1558 год)<ref>Писцовая книга Гродненской экономии с прибавлениями, изданная Виленской Комиссией для разбора древних актов. Ч. 1. — Вильна, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=Hvt6OUpCnNoC&q=%40Magoilo#v=snippet&q=%40Magoilo&f=false С. 386].</ref>; ''Павел Мекголевич, сын в него один Валентыи'' (7 лютага 1587 году)<ref>Istorijos archyvas. T. 1: XVI amžiaus Lietuvos inventoriai. — Kaunas, 1934. P. 279.</ref>; ''Magalewicz'' (1671—1681 гады)<ref>Zinkevičius Z. Lietuvių antroponimika: Vilniaus lietuvių asmenvardžiai XVII a. pradžioje. — Vilnius, 1977. P. 169.</ref>; ''Franciszek Magieła'' (1740 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Magie%C5%82a&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Malaty], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Jakim Magało'' (1745 год)<ref>Biolik M. Imiona poddanych klasztoru wigierskiego z 1745 roku // Prace Językoznawcze. Z. 10, 2008. S. 12.</ref>; ''Teresa Magel'' (1799 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=23lt&rid=B&search_lastname=Magel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1 Krewny], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>; ''Magdalena Magiel'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=D&w=22br&rid=D&search_lastname=Magiel&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Wasiliszki], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
* Мацей Магала (1905—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Гарадок (Маладэчанскі раён)|Гарадку]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://by.openlist.wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%86%D0%B5%D0%B9_%D0%9F%D0%B0%D1%9E%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1905) Магала Мацей Паўлавіч (1905)], Адкрыты спіс ахвяраў палітычных рэпрэсій у СССР</ref>
Магала (Magalo) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
На [[Менскі павет|гістарычнай Меншчыне]] існуе вёска [[Магалеўшчына]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Мага]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай маг}}
{{Імёны з асновай гайл}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
6lkjejyzxif38ed32gsfb1kpb8e73oj
Алімпіякос Пірэй (баскетбольны клюб)
0
294544
2694231
2694040
2026-10-01T18:15:54Z
Dymitr
10914
/* Дасягненьні */ артаграфія
2694231
wikitext
text/x-wiki
{{Баскетбольны клюб
|назва = Алімпіякос
|выява = Olympiacos BC logo.svg
|памер_выявы = 200пкс
|заснаваны = 1938
|краіна = [[Грэцыя]]
|мясьціна = [[Пірэй]]
|пляцоўка = [[Стадыён міру і сяброўства]]
|зьмяшчальнасьць = {{Лік|12700}}
|уласьнік =
|кіраўнік =
|трэнэр =
|чэмпіянат = [[Грэцкая баскетбольная ліга|Грэцыі]]
|сэзон =
|становішча =
|колер1 = #F20D2F
|колер2 = white
|колер3 =
|колер_тэксту = white
|колер_фону = #F20D2F
}}
'''«Алімпіяко́с»''' ({{мова-el|ΚΑΕ Ολυμπιακός Σ.Φ.Π.}}) — грэцкі баскетбольны клюб зь [[Пірэй|Пірэю]], які належыць да аднайменнага шматспартовага клюбу. Каманда спаборнічае ў [[Грэцкая баскетбольная ліга|Грэцкай баскетбольнай лізе]]. У той час як клюб быў заснаваны ў 1925 годзе, баскетбольная каманда ў ягоным складзе зьявілася ў 1938 годзе.<ref>[https://www.olympiacosbc.gr/en/component/content/article/3543-1938-1960-the-birth-and-the-first-championships.html?catid=80 1938-1960: The birth and the first championships.] olympiacosbc.gr/en.</ref> Свае хатнія матчы каманда ладзіць на [[Стадыён міру і сяброўства|Стадыёне міру і сяброўства]]. «Алімпіякос» уважаецца адным з самых пасьпяховых клюбаў у гісторыі грэцкага баскетболу і адным з самых пасьпяховых клубаў у Эўропе, здабыўшы некалькі тытулаў чэмпіёнаў [[Эўраліга|Эўралігі]] і больш за дзясятак тытулаў чэмпіёнаў Грэцыі. Клюб шмат разоў браў удзел у фіналах чатырох Эўралігі<ref>[https://www.sport24.gr/basket/euroleague-to-11o-final-four-gia-ton-olympiako.9613661.html «EuroLeague: Το 11ο Final Four για τον Ολυμπιακό»]. Sport24.gr.</ref>. У 2008 годзе «Алімпіякос», які належаў грэцкім братам-мільярдэрам Ангелёпулясам, зьдзейсьніў рэкордны трансфэр, падпісаўшы кантракт з гульцом [[Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя|НБА]] [[Джош Чылдрэс|Джошам Чылдрэсам]], чый трохгадовы кантракт на суму 20 мільёнаў даляраў ЗША, зрабіўшы гульца самым высокааплатным баскетбалістам у сьвеце па-за межамі НБА<ref>[http://www.sportsbusinessdaily.com/article/124628 «Olympiacos Ownership Duo Entices Former NBAer Josh Childress»]. Sports Business Daily.</ref>.
== Гісторыя ==
Клуб бярэ свой пачатак у 1930-я гады. Тады «Алімпіякос» быў першай грэцкай камандай, якая азнаёмілася з амэрыканскім стылем баскетболу, калі [[Алекас Спанудакіс]] навучыўся імітаваць кідок у амэрыканскім стылі, а ягоны брат [[Яніс Спанудакіс]], які адначасна быў гульцом і галоўным трэнэрам каманды, сустрэў легенду баскетболу [[Боб Кузі|Боба Кузі]] і запрактыкаваў многія зь ягоных сакрэтаў і прыёмаў на пляцоўцы. Браты Спанудакісы прывялі клюб да першага чэмпіёнства Грэцыі ў 1949 годзе<ref>[https://www.sport24.gr/basket/alekos-spanoydakis-ta-5-pragmata-poy-den-xereis-gia-ton-emvlimatiko-archigo-toy-olympiakoy.8851963.html «Αλέκος Σπανουδάκης: Τα 5 πράγματα που δεν ξέρεις για τον εμβληματικό αρχηγό του Ολυμπιακού»]. Sport24.gr.</ref>. Другі тытул быў здабыты толькі праз адзінаццаць гадоў, у 1960 годзе, і дазволіў «чырвоным» упершыню кваліфікавацца ў Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў, які сёньня вядомы як [[Эўраліга]].
[[Файл:Olympiacos 1943 Team.JPG|значак|зьлева|«Алімпіякос» у 1943 годзе.]]
Наступныя гады не прынесьлі посьпеху каманды. Толькі ў 1976 годзе трэнэру [[Фаідан Матаію|Фаідану Матаію]] ўдалося стварыць моцную каманду, дзе галоўнымі зоркамі былі [[Стыў Янцоглю]], [[Ёргас Кастрынакіс]] і [[Ёргас Барляс]]. «Алімпіякос» здабыў яшчэ адзін тытул чэмпіёнаў краіны, зрабіўшы гэта беспрэцэдэнтным чынам, паклаўшы на свой рахунак 22 перамогі ў 22 гульнях. «Чырвоныя» аформілі першы дубль у сваёй гісторыі, здабыўшы яшчэ і Кубак Грэцыі, у той час як няблага выступілі ў Кубку ўладальнікаў кубкаў, трапіўшы ў наймацнейшую васьмёрку. У наступным годзе [[Костас Мурузіс]] быў прызначаны галоўным трэнэрам каманда, зь якой ён здабыў Кубак Грэцыі, выбіўшы «[[Панатынаікос Атэны (баскетбольны клюб)|Панатынаікос]]» з рэкорднай выязной перамогай зь лікам 110:68. Гэтая розьніца ў 42 пункты ўважаецца самай вялікай у гульнях паміж гэтымі дзьвюма камандамі<ref>[http://www.sport-fm.gr/article/475588 «Το ιστορικό 110–68 του Ολυμπιακού»]. Sportfm.gr.</ref>. У 1978 годзе каманда зрабіла свой другі дубль за тры гады, выйграўшы і чэмпіянат Грэцыі і здабыўшы свой трэці Кубак Грэцыі запар, перамогшы ў фінале [[АЕК Атэны (баскетбольны клюб)|АЕК]] зь лікам 103:88.
У 1979 годзе клюб таксама дасягнуў першага значнага посьпеху ў Эўропе, прабіўшыся ў фінальны раўнд з шасьцю ўдзельнікамі ў Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў. Фінальны раўнд таго году быў адным з самых цяжкіх за ўвесь час спаборніцтваў. «Алімпіякос» спыніўся на шостым месцы, перамогшы толькі ў адной гульні ў матчы супраць «[[Макабі Тэль-Авіў (баскетбольны клюб)|Макабі]]» з [[Тэль-Авіў|Тэль-Авіву]]. Клюб выйграў яшчэ адзін Кубак Грэцыі ў 1980 годзе, які стаў апошнім у пасьпяховай эры Янцоглю—Кастрынакіса. У 1979, 1980 і 1981 гадах пірэйцы займалі другое месца ў чэмпіянаце Грэцыі. 1980-я гады адзначыліся часам пэўнага заняпаду «чырвоных», калі яны былі пасунутыя двума моцнымі клюбамі з Тэсалёнікаў, як то «[[Арыс Тэсалёнікі (баскетбольны клюб)|Арысам]]» і [[ПАОК Тэсалёнікі (баскетбольны клюб)|ПАОКам]].
Толькі ў 1990-я гады пірэйцы зрабілі вялікі крок наперад. Сярэдзіна таго дзесяцігодзьдзя цалкам належыла «Алімпіякосу» ня толькі ў Грэцыі, але і ў Эўропе. У сэзоне 1991—1992 гадоў вядомы грэцкі трэнэр [[Яніс Янідыс]] пакінуў «Арыс», каб ачоліць «Алімпіякосам», стварыўшы моцную дружыну, арыентаваную на камандную і атакуючую гульню. У дадатак да гэтага, «Алімпіякос» пакінуў старую крытую залу Папастратэё, каб пераехаць на [[стадыён міру і сяброўства]], якая на той час была здольная зьмясьціць {{Лік|17000}} чалавек. Клюб стаў гегемонам айчыннага баскетболу.
== Дасягненьні ==
* [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Чэмпіён Грэцыі''' (16):
** 1949, 1960, 1976, 1978, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 2012,
** 2015, 2016, 2022, 2023, 2025, 2026
* [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Уладальнік Кубка Грэцыі''' (12):
** 1976, 1977, 1978, 1980, 1994, 1997, 2002, 2010, 2011, 2022,
** 2023, 2024
* [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Уладальнік Супэркубка Грэцыі''' (5):
** 2022, 2023, 2024, 2025, 2026
=== Міжнародныя ===
* [[Файл:Gold medal icon.svg|15px]] '''Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў/Эўраліга''' (4):
** 1997, 2012, 2013, 2026
* [[Файл:Silver medal icon.svg|15px]] '''Фіналіст Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў/Эўралігі''' (6):
** 1994, 1995, 2010, 2015, 2017, 2023
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.olympiacosbc.gr/en/ Афіцыйная бачына].
{{Грэцкая баскетбольная ліга}}
[[Катэгорыя:Грэцкія баскетбольныя клюбы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1938 годзе]]
nmr7vsfwbegyyqw7zdhl9ftv39tjy76
Гран-Канарыя Ляс-Пальмас
0
294852
2694224
2620109
2026-10-01T18:05:01Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694224
wikitext
text/x-wiki
{{Баскетбольны клюб
|назва = Гран-Канарыя
|выява = CB Gran Canaria logo.svg
|памер_выявы = 200пкс
|заснаваны = 1963
|краіна = [[Гішпанія]]
|мясьціна = [[Ляс-Пальмас]]
|пляцоўка = [[Гран-Канарыя арэна]]
|зьмяшчальнасьць = {{Лік|11500}}
|уласьнік =
|кіраўнік =
|трэнэр =
|чэмпіянат = [[Прымэра ФЭБ]]
|сэзон =
|становішча =
|колер1 = #FCD017
|колер2 = #092C57
|колер3 =
|колер_тэксту = #092C57
|колер_фону = #FCD017
}}
'''«Гран-Канарыя»''' ({{мова-es|CB Gran Canaria}}) — гішпанскі баскетбольны клюб зь [[Ляс-Пальмас]]у. Каманда спаборнічае ў [[Прымэра ФЭБ|Прымэры ФЭБ]], прымаючы супернікаў на [[Гран-Канарыя арэна|Гран-Канарыя арэне]].
== Гісторыя ==
«Гран-Канарыя» быў заснаваны на базе школы Клярэт і цягам многіх гадоў гуляў менавіта пад гэтай назвай. Пасьля ўдалых выступаў у школьных спаборніцтвах быў створаны дарослы клюб, які далучыўся да другога дывізіёну чэмпіянату Гішпаніі. Каманда выступала ў гэтым дывізіёне да 1984 году, калі было пастаноўлена зацьвердзіць новы статут і стаць незалежнай арганізацыяй. Новы статус клюб атрымаў 22 траўня 1985 году, узяўшы назву «Клярэт».
[[Файл:Partido Basket Herbalife Gran Canaria - Unicaja ( 67- 65).jpg|значак|зьлева|Хатняя арэна «Гран-Канарыі» ў 2014 годзе.]]
У наступныя гады каманда неаднаразова зьмяняла дывізіёны, вагаючыся паміж [[Ліга АБК|Лігай АБК]] і другім дывізіёнам. У сэзоне 1987—1988 гадоў клюб зьмяніў назоў на «Гран-Канарыю», аддаючы даніну павагі рэгіёну, адкуль паходзіла асноўная частка заўзятараў. 30 чэрвеня 1992 году клюб стаў спартовым акцыянэрным таварыствам, каб адпавядаць патрабаваньням новага гішпанскага спартовага заканадаўства. Пасьля трох сэзонаў у другім дывізіёне каманда паводле вынікаў сэзону 1994—1995 гадоў зноў вярнулася ў Лігу АБК. З таго часу «Гран-Канарыя» трывала замацавалася ў найвышэйшым дывізіёне гішпанскага баскетболу. У красавіку 2015 году каманда дасягнуў фіналу [[Кубак Эўропы па баскетболе|Кубка Эўропы]], але ў фінальных сустрэчах саступіла расейскаму «[[Хімкі (баскетбольны клюб)|Хімкам]]». Аднак, ужо празь дзесяць месяцаў клюб упершыню прабіўся ў фінал нацыянальнага турніру. У фінале [[Кубак Гішпаніі па баскетболе|Кубка Гішпаніі]] канарцы зазналі паразу ад мадрыдзкага «[[Рэал Мадрыд (баскетбольны клюб)|Рэалу]]».
24 верасьня 2016 году «Гран-Канарыя» ўзяла першы нацыянальны тытул, адолеўшы супраціў «[[Барсэлёна (баскетбольны клюб)|Барсэлёны]]» зь лікам 79:59 у фінале [[Супэркубак Гішпаніі па баскетболе|Супэркубка Гішпаніі]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160926191134/http://www.eurocupbasketball.com/eurocup/news/i/7aiue5ylssfgkcd8 «Herbalife Gran Canaria is the Spanish Supercup champion!»]. EuroCup Basketball.</ref>. У чэрвені 2018 году, «Гран-Канарыя» другі раз у гісторыі дасягнула паўфіналу Лігі АБК і ўпершыню ў гісторыі атрымала права на ўдзел у [[Эўраліга (баскетбол)|Эўралізе]]<ref>[https://www.eurohoops.net/en/euroleague/687605/gran-canaria-to-play-in-euroleague-for-the-first-time-in-franchise-history/ «Gran Canaria to play in EuroLeague for the first time in club history»]. Eurohoops.</ref>. У галоўным эўрапейскім клюбным турніры гішпанцы выступілі няўдала, стаўшы паводле вынікаў рэгулярнага сэзону толькі 14-мі пры 16-ці ўдзельніках. Цягам сэзону былі здабытыя хатнія перамогу, між тым, над «Барсэлёнай», «[[Макабі Тэль-Авіў (баскетбольны клюб)|Макабі]]» і «[[Алімпіякос Пірэй (баскетбольны клюб)|Алімпіякосам]]».
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://cbgrancanaria.net/ Афіцыйная бачына].
[[Катэгорыя:Гішпанскія баскетбольныя клюбы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1963 годзе]]
r9zibu7hgwofz7o6lobup2sqhvzgepq
Шаблён:Ліга АБК
10
294895
2694223
2639506
2026-10-01T18:04:16Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694223
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|назва_шаблёну = Ліга АБК
|назва = [[Ліга АБК]] [[Чэмпіянат Гішпаніі па баскетболе|чэмпіянату Гішпаніі па баскетболе]] ў [[Ліга АБК 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|стыль_загалоўка = background-color: {{Колер|Гішпанія}};
|сьпіс1 = * [[Абрадойра Сант’яга-дэ-Кампастэля|Абрадойра]]
* [[Барсэлёна (баскетбольны клюб)|Барсэлёна]]
* [[Басконія Віторыя|Басконія]]
* [[Більбао (баскетбольны клюб)|Більбао]]
* [[Брэаган Люга|Брэаган]]
* [[Валенсія (баскетбольны клюб)|Валенсія]]
* [[Жувэнтут Бадалёна|Жувэнтут]]
* [[Жырона (баскетбольны клюб)|Жырона]]
* [[Канарыяс Ля-Лягуна|Канарыяс]]
* [[Ля-Каруньня (баскетбольны клюб)|Ля-Каруньня]]
* [[Манрэса (баскетбольны клюб)|Манрэса]]
* [[Марабанк Андора|Марабанк]]
* [[Рэал Мадрыд (баскетбольны клюб)|Рэал]]
* [[Сан-Паблё Бургас|Сан-Паблё]]
* [[Сарагоса (баскетбольны клюб)|Сарагоса]]
* [[УКАМ Мурсія|УКАМ]]
* [[Унікаха Маляга|Унікаха]]
* [[Форса Льейда|Форса]]
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты|Гішпанія, 1]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Гішпанія]]</noinclude>
icjx7vtv2dwidoyegb8eycdtxagfe12
Шаблён:Сэрыя А чэмпіянату Італіі па баскетболе
10
299568
2694232
2639528
2026-10-01T18:28:04Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694232
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|назва_шаблёну = Сэрыя А чэмпіянату Італіі па баскетболе
|назва = [[Сэрыя А чэмпіянату Італіі па баскетболе|Сэрыя А]] [[Чэмпіянат Італіі па баскетболе|чэмпіянату Італіі па баскетболе]] ў [[Чэмпіянат Італіі па баскетболе 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|стыль_загалоўка = background-color: {{Колер|Італія}};
|сьпіс1 = * [[Аквіля Трэнта|Аквіля]]
* [[Алімпія Мілян|Алімпія]]
* [[АПУ Удынэ|АПУ]]
* [[Варэзэ (баскетбольны клюб)|Варэзэ]]
* [[Віртус Балёньня|Віртус]]
* [[Дэртона Тартона|Дэртона]]
* [[Канту (баскетбольны клюб)|Канту]]
* [[Максыма-Рома Рым|Максыма-Рома]]
* [[Напалі Нэапаль (баскетбольны клюб)|Напалі]]
* [[Рома Рым (баскетбольны клюб)|Рома]]
* [[Рэджана Рэджа-Эмілія (баскетбольны клюб)|Рэджана]]
* [[Рэер Вэнэцыя|Рэер]]
* [[Скаліджэра Вэрона|Скаліджэра]]
* [[Скафаці (баскетбольны клюб)|Скафаці]]
* [[Трыест (баскетбольны клюб)|Трыест]]
* [[Унівэрса Трэвіза|Унівэрса]]
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты|Італія, 1]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Італія]]</noinclude>
de0o6493beklch9awizxolqsiro4omh
Манака (баскетбольны клюб)
0
301766
2694248
2664438
2026-10-01T19:20:33Z
Dymitr
10914
-[[Вікіпэдыя:Шаблёны|шаблён]]
2694248
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Манака}}
{{Баскетбольны клюб
|назва = Манака
|выява = AS Monaco Basket.svg
|памер_выявы = 200пкс
|заснаваны = 1913
|краіна = [[Манака]]
|мясьціна = [[Фанвіей]]
|пляцоўка = [[Заля Гастон Мэдэсін]]
|зьмяшчальнасьць = {{Лік|5000}}
|уласьнік =
|кіраўнік =
|трэнэр =
|чэмпіянат =
|сэзон =
|становішча =
|колер1 = #E20E0E
|колер2 = white
|колер3 = #CEB466
|колер_тэксту = white
|колер_фону = #E20E0E
}}
'''«Мана́ка»''' ({{мова-fr|AS Monaco}}) — баскетбольны клюб з [[Манака]], які зарэгістраваны ў Францыі і спаборнічае ў мясцовым чэмпіянаце. Належыць да структуры шматспартовага клюбу «[[Манака (футбольны клюб)|Манака]]», які паўстаў у 1924 годзе. Баскетбольная каманда клюбу была створаная на чатыры гады пазьней, то бок у 1928 годзе<ref>{{спасылка|спасылка=https://asmonaco.basketball/club/history.php|загаловак=L’Histoire de la Roca Team|выдавецтва=asmonaco.basketball}}</ref>. Свае хатнія матчы клюб ладзіць у [[Залі Гастон Мэдэсін|Заля Гастон Мэдэсін]]. Клюб быў другім у розыгрышы [[Эўраліга|Эўралігі]] ў 2025 годзе, а ў 2021 годзе «Манака» стаў уладальнікам [[Эўракубак баскетболу|Эўракубка]].
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://asmonaco.basketball/ Афіцыйная бачына].
[[Катэгорыя:Францускія баскетбольныя клюбы]]
[[Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе]]
q949njktti1d5dc86a21dnzbiclwtbk
Шаблён:Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па баскетболе
10
302367
2694235
2664427
2026-10-01T18:36:59Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694235
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|назва_шаблёну = Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па баскетболе
|назва = [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па баскетболе|Бундэсьліга]] [[Чэмпіянат Нямеччыны па баскетболе|чэмпіянату Нямеччыны па баскетболе]] ў [[Бундэсьліга чэмпіянату Нямеччыны па баскетболе 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|стыль_загалоўка = background-color: {{Колер|Нямеччына}};
|сьпіс1 = * [[Альба Бэрлін|Альба]]
* [[Баварыя Мюнхэн (баскетбольны клюб)|Баварыя]]
* [[Бамбэрг (баскетбольны клюб)|Бамбэрг]]
* [[Вюрцбург (баскетбольны клюб)|Вюрцбург]]
* [[Гамбург Таўэрз]]
* [[Глядыятарз Трыр|Глядыятарз]]
* [[Лёвэн Браўншвайг|Лёвэн]]
* [[Мітэльдойчэр Вайсэнфэльс|Мітэльдойчэр]]
* [[Найнэрз Кемніц|Найнэрз]]
* [[Ольдэнбург (баскетбольны клюб)|Ольдэнбург]]
* [[Раста Фэхта|Раста]]
* [[Ратыёфарм Ульм|Ратыёфарм]]
* [[Ростак Сіўулвз]]
* [[Рызэн Людвігсбург|Рызэн]]
* [[Саенс Сіці Ена|Саенс Сіці]]
* [[Скайлайнэрз Франкфурт|Скайлайнэрз]]
* [[Тэлекам Бон|Тэлекам]]
* [[Фэнікс Гаген|Фэнікс]]
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты|Нямеччына, 1]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Нямеччына]]</noinclude>
c14djxkoc5be3mt8c0s109qjlh0x9yd
Шаблён:Нацыянальная баскетбольная ліга Францыі
10
302368
2694247
2664428
2026-10-01T19:19:45Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694247
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|назва_шаблёну = Нацыянальная баскетбольная ліга Францыі
|назва = [[Нацыянальная баскетбольная ліга Францыі|НБЛ-Эліт]] [[Чэмпіянат Францыі па баскетболе|чэмпіянату Францыі па баскетболе]] ў [[Нацыянальная баскетбольная ліга Францыі 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|стыль_загалоўка = background-color: {{Колер|Францыя}};
|сьпіс1 = * [[АСВЭЛ Вілярбан|АСВЭЛ]]
* [[Булязак (баскетбольны клюб)|Булязак]]
* [[Бурк Бурк-ан-Брэс|Бурк]]
* [[Граўлін-Дункерк]]
* [[Дыжон (баскетбольны клюб)|Дыжон]]
* [[Лё-Ман (баскетбольны клюб)|Лё-Ман]]
* [[Лімож (баскетбольны клюб)|Лімож]]
* [[Нансі (баскетбольны клюб)|Нансі]]
* [[Нантэр-92 (баскетбольны клюб)|Нантэр-92]]
* [[Парыж (баскетбольны клюб)|Парыж]]
* [[Страсбург (баскетбольны клюб)|Страсбург]]
* [[Сэн-Кантэн (баскетбольны клюб)|Сэн-Кантэн]]
* [[Шале (баскетбольны клюб)|Шале]]
* [[Элян Шалён-сюр-Сон|Шалён]]
* [[Шараль Раан|Шараль]]
* [[Элян Бэарнэ По|Элян Бэарнэ]]
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты|Францыя, 1]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Францыя]]</noinclude>
48zb6xw0jo1tvcogoqgdwl32e8ql4ys
Шаблён:Грэцкая баскетбольная ліга
10
302369
2694230
2664429
2026-10-01T18:14:48Z
Dymitr
10914
абнаўленьне зьвестак
2694230
wikitext
text/x-wiki
{{Навігацыйная табліца
|назва_шаблёну = Грэцкая баскетбольная ліга
|назва = [[Грэцкая баскетбольная ліга]] [[Чэмпіянат Грэцыі па баскетболе|чэмпіянату Грэцыі]] ў [[Грэцкая баскетбольная ліга 2026—2027 гадоў|сэзоне 2026—2027 гадоў]]
|стыль_загалоўка = background-color: {{Колер|Грэцыя}};
|сьпіс1 = * [[АЕК Атэны (баскетбольны клюб)|АЕК]]
* [[Алімпіякос Пірэй (баскетбольны клюб)|Алімпіякос]]
* [[Арыс Тэсалёнікі (баскетбольны клюб)|Арыс]]
* [[АСК Кардыца|АСК]]
* [[Вікас Фэлканз Яніна|Вікас Фэлканз]]
* [[Докса Леўкас|Докса]]
* [[Іракліс Тэсалёнікі (баскетбольны клюб)|Іракліс]]
* [[Калясос Родас|Калясос]]
* [[Марусі (баскетбольны клюб)|Марусі]]
* [[Міканас (баскетбольны клюб)|Міканас]]
* [[Панатынаікос Атэны (баскетбольны клюб)|Панатынаікос]]
* [[ПАОК Тэсалёнікі (баскетбольны клюб)|ПАОК]]
* [[Прамітэас Патры|Прамітэас]]
* [[Пэрыстэры (баскетбольны клюб)|Пэрыстэры]]
}}<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Баскетбольныя чэмпіянаты|Грэцыя, 1]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Навігацыя:Грэцыя]]</noinclude>
ivodhbgqw6511mvmkuj44d2tpnesk8m
Чэрэвач
0
303943
2694314
2693945
2026-10-02T10:42:24Z
Дамінік
64057
2694314
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Чэрэвач
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Чэрэвача
|Арыгінальная назва = Черевач
|Лацінка = Čerevač
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1607 годам
|Першыя згадкі = [[1607]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка =
|Раён = [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскі]]
|Сельская рада =
|Мэр =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|КОАТУУ =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 12
|Шырата сэкундаў = 46
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 07
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|80пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Сяло Чэрэвач у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.jpg|значак|125px|Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Чэрэвач у люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|125px|Адыход 6 дымоў з Чэрэвачаў увосень 1686 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|зьлева|125px|Габрэі Чэрэвача ў Чарнобыльскім кагале. 1784 г.]]
[[Файл:Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.png|значак|125px|Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.]]
'''Чэрэвач''' ({{мова-uk|Черевач}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 30 красавіка 1607 году. Тады сужэнцы Лукаш і Зофія Кміцянка Сапегі, уладальнікі [[Чарнобыль]]скага маёнтку, заявілі пра зьбеглых да слабады [[Дымер]]ы князя Канстанціна Астроскага сялянаў зь іхных добраў Чарнобыль і Чэрэвач{{заўвага|Расейскія выдаўцы кнігі запісаў 6 Літоўскай мэтрыкі лякалізавалі ў Чарнобыльскім рэгіёне згаданае ў 1495 г. паселішча Чэрэвачычы (Чэрэвачы), уважаючы яго на сёньняшні дзень за нежылое<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 98 (дакумэнт № 125), 564 (паказальнік геагр. і этніч. назваў)</ref>. На самай справе ў тым лісьце вялікага князя літоўскага [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] вялося пра [[Чаравачыцы]] ў сучасным [[Кобрын]]скім раёне [[Беларусь|Беларусі]].}}.
17 жніўня 1613 году ўладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пан Мікалай Харлінскі дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], Чэрэвач, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]] і інш., прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі Сапегам <ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 97, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 45 дымоў сяла Чэрэвача і з 35 дымоў другога Чэрэвача Чарнобыльскага маёнтку выбіралася адпаведна 45 і 35 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сёлаў Стары і Новы Чэрэвач, зьяднаных дзеля новай меры пабору, агулам мелі ў карыстаньні 41 [[Валока|валоку]] зямлі, зь якой і мусілі выконваць павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 78 гаспадарак і на 2 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}. 2 з паловай валокі заставаліся «w puscie», з 1,8 валокі выплачваўся чынш у 18 злотых, 10 грошаў, з 36 цяглых валок і яшчэ 2/3 валокі на 1641 год, акрамя іншых павіннасьцяў, вызначаны чынш па 12 зл. і 15 гр. з кожнай<ref>APK. AMCh. S. 29-33</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вядома, што пан [[Казімер Уладзіслаў Сапега]], [[кашталян]] троцкі, з 18 дымоў сяла Чэрэвач мусіў выплачваць 5 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>. 26 кастрычніка 1686 году чарнобыльскі мешчанін Яско Ковчан пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войскаў ВКЛ з Чэрэвачаў Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі адыйшлі 6 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 91-92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 552</ref>.
У тарыфе падымнага 1734 году зазначана, што Чарнобылем з прылегласьцямі, сярод якіх і сяло Чэрэвач, валодаў троцкі кашталян [[Ян Фрыдэрык Сапега]]<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.</ref>.
Згодна з матэрыяламі візыты Дымерскага уніяцкага дэканату, на 16 студзеня 1740 году жыхары 15 двароў сяла Чэрэвачы зьўляліся парахіянамі Сьвята-Ільлінскай царквы ў Чарнобылі<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 604-607 (606)</ref>. Зь візыты 1752 году вынікае, што колькасьць двароў у Чэрэвачах заставалася ранейшай — 15<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 223, 226зв.</ref>.
Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 15 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (dymu) i chałup pięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (~90 жыхароў) сяла Чэрэвач «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 2 злотых, 9 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 9 зл., 8 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>.
Габрэйскія перапісы 1765, 1778, 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чэрэвачы адпаведна 4, 3 і 7 людзей (głow), зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. Належалі яны да Чарнобыльскага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1110зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>.
У візыце Чарнобыльскага дэканату паведамляецца, што на 24 студзеня 1785 году сяло Чэрэвач, што за мілю ад Чарнобыльскай царквы сьв. прарока Ільлі, складалі 36 дымоў<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 11зв., 14зв.</ref>.
[[Файл:Загаловак рэвізіі 1795 г.jpg|значак|зьлева|125px|Загаловак рэвізіі 1795 г.]]
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) сяло Чэрэвач апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. Згодна зь сялянскай рэвізіяй 1795 году, у сяле Чэрэвач пані Людвікі Марыі з Жавускіх Хадкевічавай{{заўвага|Удавы па [[Ян Мікалай Хадкевіч|Яну Мікалаю Хадкевічу]], графу на [[Шклоў|Шклове]] і [[Новая Мыш|Новай Мышы]].}} налічвалася 52 двары, у якіх жылі 211 падданых мужчынскага і 201 жаночага полу<ref>Державний архів Київської области (ДАКО). Ф. 280. Оп. 2. Спр. 44. А. 541—574</ref>.
У парэформавы пэрыяд Чэрэвачы адміністрацыйна належалі да Чарнобыльскай воласьці. На 1885 год тут было 54 двары з 432 жыхарамі, дзейнічалі царква, пастаялы двор<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. Вып. 3.: Губернии Малороссийские и юго-западные: Харьковская, Полтавская, Черниговская, Киевская, Волынская, Подольская. — С.-Петербург: Центр. статист. комитет, 1885. С. 169</ref>.
У 1900 годзе ў 125 дварах сяла Чэрэвач было 335 душ мужчынскага і 417 жаночага полу жыхароў, усяго — 752 чалавекі. Зямлі ў сяле налічвалася 3567 дзесяцін, зь якіх 1707 дз. належала [[абшарнік]]у Сяргею Міхайлавічу Чалішчаву, царкве — 120 дз., сялянам — 1740 дз. Адміністратарам маёнтку — Ян, сын караля, Сабкевіч. Гаспадарка і ў пана, і ў сялянаў вялася паводле трохпольнай сістэмы. Дзейнічалі царква, царкоўна-прыходзкая школа, вятрак. Пажарны абоз складалі 5 бочак і 3 багроў. Запасны прадуктовы капітал на 1 студзеня 1900 г. дасягнуў 2057 рублёў<ref>Список населённых мест Киевской губернии. — Киев, 1900. С. 1270</ref>.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
Напярэдадні аварыі на ЧАЭС у Чэрэвачы налічвалася 204 двары з 473 жыхарамі. Пасьля аварыі на станцыі 26 красавіка 1986 году жыхары 4–7 траўня пераселеныя ў Новае Залесьсе Барадзянскага раёну ды ў Зрайкі і Лабачоў Валадарскага раёну. Афіцыйна сяло зьнятае з уліку 19 жніўня 1999 году з прычыны адсутнасьці сталага насельніцтва.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
* Похилевич Л. И. Уезды Киевский и Радомысльский: статистические и исторические заметки о всех населенных местностях в этих уездах и с подробными картами их / собрал Лаврентий Похилевич изд. книгопродавца Н. Я. Оглоблина. – Киев: Тип. А. Давиденко, 1887
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
7jcb5c0fodcz050rodiyw4s60ugyu6j
2694321
2694314
2026-10-02T10:59:11Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694321
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Чэрэвач
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Чэрэвача
|Арыгінальная назва = Черевач
|Лацінка = Čerevač
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1607 годам
|Першыя згадкі = [[1607]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка =
|Раён = [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскі]]
|Сельская рада =
|Мэр =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|КОАТУУ =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 12
|Шырата сэкундаў = 46
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 07
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|80пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Сяло Чэрэвач у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.jpg|значак|125px|Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Чэрэвач у люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|125px|Адыход 6 дымоў з Чэрэвачаў увосень 1686 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|зьлева|125px|Габрэі Чэрэвача ў Чарнобыльскім кагале. 1784 г.]]
[[Файл:Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.png|значак|125px|Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.]]
'''Чэрэвач''' ({{мова-uk|Черевач}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 30 красавіка 1607 году. Тады сужэнцы Лукаш і Зофія Кміцянка Сапегі, уладальнікі [[Чарнобыль]]скага маёнтку, заявілі пра зьбеглых да слабады [[Дымер]]ы князя Канстанціна Астроскага сялянаў зь іхных добраў Чарнобыль і Чэрэвач{{заўвага|Расейскія выдаўцы кнігі запісаў 6 Літоўскай мэтрыкі лякалізавалі ў Чарнобыльскім рэгіёне згаданае ў 1495 г. паселішча Чэрэвачычы (Чэрэвачы), уважаючы яго на сёньняшні дзень за нежылое<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 98 (дакумэнт № 125), 564 (паказальнік геагр. і этніч. назваў)</ref>. На самай справе ў тым лісьце вялікага князя літоўскага [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] вялося пра [[Чаравачыцы]] ў сучасным [[Кобрын]]скім раёне [[Беларусь|Беларусі]].}}.
17 жніўня 1613 году ўладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пан Мікалай Харлінскі дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], Чэрэвач, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]] і інш., прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі Сапегам <ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 97, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 45 дымоў сяла Чэрэвача і з 35 дымоў другога Чэрэвача Чарнобыльскага маёнтку выбіралася адпаведна 45 і 35 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сёлаў Стары і Новы Чэрэвач, зьяднаных дзеля новай меры пабору, агулам мелі ў карыстаньні 41 [[Валока|валоку]] зямлі, зь якой і мусілі выконваць павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 78 гаспадарак і на 2 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}. 2 з паловай валокі заставаліся «w puscie», з 1,8 валокі выплачваўся чынш у 18 злотых, 10 грошаў, з 36,6 цяглых валокаў на 1641 год, акрамя іншых павіннасьцяў, вызначаны чынш па 12 зл. і 15 гр. з кожнай<ref>APK. AMCh. S. 29-33</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вядома, што пан [[Казімер Уладзіслаў Сапега]], [[кашталян]] троцкі, з 18 дымоў сяла Чэрэвач мусіў выплачваць 5 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>. 26 кастрычніка 1686 году чарнобыльскі мешчанін Яско Ковчан пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войскаў ВКЛ з Чэрэвачаў Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі адыйшлі 6 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 91-92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 552</ref>.
У тарыфе падымнага 1734 году зазначана, што Чарнобылем з прылегласьцямі, сярод якіх і сяло Чэрэвач, валодаў троцкі кашталян [[Ян Фрыдэрык Сапега]]<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.</ref>.
Згодна з матэрыяламі візыты Дымерскага уніяцкага дэканату, на 16 студзеня 1740 году жыхары 15 двароў сяла Чэрэвачы зьўляліся парахіянамі Сьвята-Ільлінскай царквы ў Чарнобылі<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 604-607 (606)</ref>. Зь візыты 1752 году вынікае, што колькасьць двароў у Чэрэвачах заставалася ранейшай — 15<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 223, 226зв.</ref>.
Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 15 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (dymu) i chałup pięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (~90 жыхароў) сяла Чэрэвач «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 2 злотых, 9 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 9 зл., 8 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>.
Габрэйскія перапісы 1765, 1778, 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чэрэвачы адпаведна 4, 3 і 7 людзей (głow), зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. Належалі яны да Чарнобыльскага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1110зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>.
У візыце Чарнобыльскага дэканату паведамляецца, што на 24 студзеня 1785 году сяло Чэрэвач, што за мілю ад Чарнобыльскай царквы сьв. прарока Ільлі, складалі 36 дымоў<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 11зв., 14зв.</ref>.
[[Файл:Загаловак рэвізіі 1795 г.jpg|значак|зьлева|125px|Загаловак рэвізіі 1795 г.]]
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) сяло Чэрэвач апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. Згодна зь сялянскай рэвізіяй 1795 году, у сяле Чэрэвач пані Людвікі Марыі з Жавускіх Хадкевічавай{{заўвага|Удавы па [[Ян Мікалай Хадкевіч|Яну Мікалаю Хадкевічу]], графу на [[Шклоў|Шклове]] і [[Новая Мыш|Новай Мышы]].}} налічвалася 52 двары, у якіх жылі 211 падданых мужчынскага і 201 жаночага полу<ref>Державний архів Київської области (ДАКО). Ф. 280. Оп. 2. Спр. 44. А. 541—574</ref>.
У парэформавы пэрыяд Чэрэвачы адміністрацыйна належалі да Чарнобыльскай воласьці. На 1885 год тут было 54 двары з 432 жыхарамі, дзейнічалі царква, пастаялы двор<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. Вып. 3.: Губернии Малороссийские и юго-западные: Харьковская, Полтавская, Черниговская, Киевская, Волынская, Подольская. — С.-Петербург: Центр. статист. комитет, 1885. С. 169</ref>.
У 1900 годзе ў 125 дварах сяла Чэрэвач было 335 душ мужчынскага і 417 жаночага полу жыхароў, усяго — 752 чалавекі. Зямлі ў сяле налічвалася 3567 дзесяцін, зь якіх 1707 дз. належала [[абшарнік]]у Сяргею Міхайлавічу Чалішчаву, царкве — 120 дз., сялянам — 1740 дз. Адміністратарам маёнтку — Ян, сын караля, Сабкевіч. Гаспадарка і ў пана, і ў сялянаў вялася паводле трохпольнай сістэмы. Дзейнічалі царква, царкоўна-прыходзкая школа, вятрак. Пажарны абоз складалі 5 бочак і 3 багроў. Запасны прадуктовы капітал на 1 студзеня 1900 г. дасягнуў 2057 рублёў<ref>Список населённых мест Киевской губернии. — Киев, 1900. С. 1270</ref>.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
Напярэдадні аварыі на ЧАЭС у Чэрэвачы налічвалася 204 двары з 473 жыхарамі. Пасьля аварыі на станцыі 26 красавіка 1986 году жыхары 4–7 траўня пераселеныя ў Новае Залесьсе Барадзянскага раёну ды ў Зрайкі і Лабачоў Валадарскага раёну. Афіцыйна сяло зьнятае з уліку 19 жніўня 1999 году з прычыны адсутнасьці сталага насельніцтва.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
* Похилевич Л. И. Уезды Киевский и Радомысльский: статистические и исторические заметки о всех населенных местностях в этих уездах и с подробными картами их / собрал Лаврентий Похилевич изд. книгопродавца Н. Я. Оглоблина. – Киев: Тип. А. Давиденко, 1887
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
78l79enbcscyimp78siqfotel60mjj0
2694324
2694321
2026-10-02T11:18:57Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694324
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Чэрэвач
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Чэрэвача
|Арыгінальная назва = Черевач
|Лацінка = Čerevač
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1607 годам
|Першыя згадкі = [[1607]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка =
|Раён = [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскі]]
|Сельская рада =
|Мэр =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|КОАТУУ =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 12
|Шырата сэкундаў = 46
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 07
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|80пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Сяло Чэрэвач у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.jpg|значак|125px|Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Чэрэвач у люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|125px|Адыход 6 дымоў з Чэрэвачаў увосень 1686 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|зьлева|125px|Габрэі Чэрэвача ў Чарнобыльскім кагале. 1784 г.]]
[[Файл:Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.png|значак|125px|Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.]]
'''Чэрэвач''' ({{мова-uk|Черевач}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 30 красавіка 1607 году. Тады сужэнцы Лукаш і Зофія Кміцянка Сапегі, уладальнікі [[Чарнобыль]]скага маёнтку, заявілі пра зьбеглых да слабады [[Дымер]]ы князя Канстанціна Астроскага сялянаў зь іхных добраў Чарнобыль і Чэрэвач{{заўвага|Расейскія выдаўцы кнігі запісаў 6 Літоўскай мэтрыкі лякалізавалі ў Чарнобыльскім рэгіёне згаданае ў 1495 г. паселішча Чэрэвачычы (Чэрэвачы), уважаючы яго на сёньняшні дзень за нежылое<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 98 (дакумэнт № 125), 564 (паказальнік геагр. і этніч. назваў)</ref>. На самай справе ў тым лісьце вялікага князя літоўскага [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] вялося пра [[Чаравачыцы]] ў сучасным [[Кобрын]]скім раёне [[Беларусь|Беларусі]].}}.
17 жніўня 1613 году ўладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пан Мікалай Харлінскі дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], Чэрэвач, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]] і інш., прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі Сапегам <ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 97, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 45 дымоў сяла Чэрэвача і з 35 дымоў другога Чэрэвача Чарнобыльскага маёнтку выбіралася адпаведна 45 і 35 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сёлаў Стары і Новы Чэрэвач, зьяднаных дзеля новай меры пабору, агулам мелі ў карыстаньні 41 [[Валока|валоку]] зямлі, зь якой і мусілі выконваць павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 78 гаспадарак і на 2 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}. 2 з паловай валокі заставаліся «w puscie», з 1,8 валокі выплачваўся чынш у 18 злотых, 10 грошаў. З 36,6 цяглых валокаў на 1641 год вызначаны чынш 12 зл., 15 гр. З усяго сяла з улікам іншых павіннасьцяў мусіла выплачвацца 227 зл., <ref>APK. AMCh. S. 29-33</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вядома, што пан [[Казімер Уладзіслаў Сапега]], [[кашталян]] троцкі, з 18 дымоў сяла Чэрэвач мусіў выплачваць 5 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>. 26 кастрычніка 1686 году чарнобыльскі мешчанін Яско Ковчан пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войскаў ВКЛ з Чэрэвачаў Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі адыйшлі 6 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 91-92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 552</ref>.
У тарыфе падымнага 1734 году зазначана, што Чарнобылем з прылегласьцямі, сярод якіх і сяло Чэрэвач, валодаў троцкі кашталян [[Ян Фрыдэрык Сапега]]<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.</ref>.
Згодна з матэрыяламі візыты Дымерскага уніяцкага дэканату, на 16 студзеня 1740 году жыхары 15 двароў сяла Чэрэвачы зьўляліся парахіянамі Сьвята-Ільлінскай царквы ў Чарнобылі<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 604-607 (606)</ref>. Зь візыты 1752 году вынікае, што колькасьць двароў у Чэрэвачах заставалася ранейшай — 15<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 223, 226зв.</ref>.
Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 15 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (dymu) i chałup pięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (~90 жыхароў) сяла Чэрэвач «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 2 злотых, 9 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 9 зл., 8 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>.
Габрэйскія перапісы 1765, 1778, 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чэрэвачы адпаведна 4, 3 і 7 людзей (głow), зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. Належалі яны да Чарнобыльскага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1110зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>.
У візыце Чарнобыльскага дэканату паведамляецца, што на 24 студзеня 1785 году сяло Чэрэвач, што за мілю ад Чарнобыльскай царквы сьв. прарока Ільлі, складалі 36 дымоў<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 11зв., 14зв.</ref>.
[[Файл:Загаловак рэвізіі 1795 г.jpg|значак|зьлева|125px|Загаловак рэвізіі 1795 г.]]
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) сяло Чэрэвач апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. Згодна зь сялянскай рэвізіяй 1795 году, у сяле Чэрэвач пані Людвікі Марыі з Жавускіх Хадкевічавай{{заўвага|Удавы па [[Ян Мікалай Хадкевіч|Яну Мікалаю Хадкевічу]], графу на [[Шклоў|Шклове]] і [[Новая Мыш|Новай Мышы]].}} налічвалася 52 двары, у якіх жылі 211 падданых мужчынскага і 201 жаночага полу<ref>Державний архів Київської области (ДАКО). Ф. 280. Оп. 2. Спр. 44. А. 541—574</ref>.
У парэформавы пэрыяд Чэрэвачы адміністрацыйна належалі да Чарнобыльскай воласьці. На 1885 год тут было 54 двары з 432 жыхарамі, дзейнічалі царква, пастаялы двор<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. Вып. 3.: Губернии Малороссийские и юго-западные: Харьковская, Полтавская, Черниговская, Киевская, Волынская, Подольская. — С.-Петербург: Центр. статист. комитет, 1885. С. 169</ref>.
У 1900 годзе ў 125 дварах сяла Чэрэвач было 335 душ мужчынскага і 417 жаночага полу жыхароў, усяго — 752 чалавекі. Зямлі ў сяле налічвалася 3567 дзесяцін, зь якіх 1707 дз. належала [[абшарнік]]у Сяргею Міхайлавічу Чалішчаву, царкве — 120 дз., сялянам — 1740 дз. Адміністратарам маёнтку — Ян, сын караля, Сабкевіч. Гаспадарка і ў пана, і ў сялянаў вялася паводле трохпольнай сістэмы. Дзейнічалі царква, царкоўна-прыходзкая школа, вятрак. Пажарны абоз складалі 5 бочак і 3 багроў. Запасны прадуктовы капітал на 1 студзеня 1900 г. дасягнуў 2057 рублёў<ref>Список населённых мест Киевской губернии. — Киев, 1900. С. 1270</ref>.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
Напярэдадні аварыі на ЧАЭС у Чэрэвачы налічвалася 204 двары з 473 жыхарамі. Пасьля аварыі на станцыі 26 красавіка 1986 году жыхары 4–7 траўня пераселеныя ў Новае Залесьсе Барадзянскага раёну ды ў Зрайкі і Лабачоў Валадарскага раёну. Афіцыйна сяло зьнятае з уліку 19 жніўня 1999 году з прычыны адсутнасьці сталага насельніцтва.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
* Похилевич Л. И. Уезды Киевский и Радомысльский: статистические и исторические заметки о всех населенных местностях в этих уездах и с подробными картами их / собрал Лаврентий Похилевич изд. книгопродавца Н. Я. Оглоблина. – Киев: Тип. А. Давиденко, 1887
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
gen4absh7cg3rj0999zvb85zsl2ay8n
2694325
2694324
2026-10-02T11:25:52Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694325
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Чэрэвач
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Чэрэвача
|Арыгінальная назва = Черевач
|Лацінка = Čerevač
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1607 годам
|Першыя згадкі = [[1607]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка =
|Раён = [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскі]]
|Сельская рада =
|Мэр =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|КОАТУУ =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 12
|Шырата сэкундаў = 46
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 07
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|80пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Сяло Чэрэвач у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.jpg|значак|125px|Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Чэрэвач у люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|125px|Адыход 6 дымоў з Чэрэвачаў увосень 1686 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|зьлева|125px|Габрэі Чэрэвача ў Чарнобыльскім кагале. 1784 г.]]
[[Файл:Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.png|значак|125px|Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.]]
'''Чэрэвач''' ({{мова-uk|Черевач}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 30 красавіка 1607 году. Тады сужэнцы Лукаш і Зофія Кміцянка Сапегі, уладальнікі [[Чарнобыль]]скага маёнтку, заявілі пра зьбеглых да слабады [[Дымер]]ы князя Канстанціна Астроскага сялянаў зь іхных добраў Чарнобыль і Чэрэвач{{заўвага|Расейскія выдаўцы кнігі запісаў 6 Літоўскай мэтрыкі лякалізавалі ў Чарнобыльскім рэгіёне згаданае ў 1495 г. паселішча Чэрэвачычы (Чэрэвачы), уважаючы яго на сёньняшні дзень за нежылое<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 98 (дакумэнт № 125), 564 (паказальнік геагр. і этніч. назваў)</ref>. На самай справе ў тым лісьце вялікага князя літоўскага [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] вялося пра [[Чаравачыцы]] ў сучасным [[Кобрын]]скім раёне [[Беларусь|Беларусі]].}}.
17 жніўня 1613 году ўладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пан Мікалай Харлінскі дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], Чэрэвач, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]] і інш., прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі Сапегам <ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 97, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 45 дымоў сяла Чэрэвача і з 35 дымоў другога Чэрэвача Чарнобыльскага маёнтку выбіралася адпаведна 45 і 35 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сёлаў Стары і Новы Чэрэвач, зьяднаных дзеля новай меры пабору, агулам мелі ў карыстаньні 41 [[Валока|валоку]] зямлі, зь якой і мусілі выконваць павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 78 гаспадарак і на 2 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}. З усяго сяла, акрамя іншых павіннасьцяў, мусіла выплачвацца 227 зл., 25,4 гр.<ref>APK. AMCh. S. 29-33</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вядома, што пан [[Казімер Уладзіслаў Сапега]], [[кашталян]] троцкі, з 18 дымоў сяла Чэрэвач мусіў выплачваць 5 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>. 26 кастрычніка 1686 году чарнобыльскі мешчанін Яско Ковчан пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войскаў ВКЛ з Чэрэвачаў Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі адыйшлі 6 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 91-92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 552</ref>.
У тарыфе падымнага 1734 году зазначана, што Чарнобылем з прылегласьцямі, сярод якіх і сяло Чэрэвач, валодаў троцкі кашталян [[Ян Фрыдэрык Сапега]]<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.</ref>.
Згодна з матэрыяламі візыты Дымерскага уніяцкага дэканату, на 16 студзеня 1740 году жыхары 15 двароў сяла Чэрэвачы зьўляліся парахіянамі Сьвята-Ільлінскай царквы ў Чарнобылі<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 604-607 (606)</ref>. Зь візыты 1752 году вынікае, што колькасьць двароў у Чэрэвачах заставалася ранейшай — 15<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 223, 226зв.</ref>.
Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 15 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (dymu) i chałup pięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (~90 жыхароў) сяла Чэрэвач «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 2 злотых, 9 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 9 зл., 8 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>.
Габрэйскія перапісы 1765, 1778, 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чэрэвачы адпаведна 4, 3 і 7 людзей (głow), зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. Належалі яны да Чарнобыльскага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1110зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>.
У візыце Чарнобыльскага дэканату паведамляецца, што на 24 студзеня 1785 году сяло Чэрэвач, што за мілю ад Чарнобыльскай царквы сьв. прарока Ільлі, складалі 36 дымоў<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 11зв., 14зв.</ref>.
[[Файл:Загаловак рэвізіі 1795 г.jpg|значак|зьлева|125px|Загаловак рэвізіі 1795 г.]]
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) сяло Чэрэвач апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. Згодна зь сялянскай рэвізіяй 1795 году, у сяле Чэрэвач пані Людвікі Марыі з Жавускіх Хадкевічавай{{заўвага|Удавы па [[Ян Мікалай Хадкевіч|Яну Мікалаю Хадкевічу]], графу на [[Шклоў|Шклове]] і [[Новая Мыш|Новай Мышы]].}} налічвалася 52 двары, у якіх жылі 211 падданых мужчынскага і 201 жаночага полу<ref>Державний архів Київської области (ДАКО). Ф. 280. Оп. 2. Спр. 44. А. 541—574</ref>.
У парэформавы пэрыяд Чэрэвачы адміністрацыйна належалі да Чарнобыльскай воласьці. На 1885 год тут было 54 двары з 432 жыхарамі, дзейнічалі царква, пастаялы двор<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. Вып. 3.: Губернии Малороссийские и юго-западные: Харьковская, Полтавская, Черниговская, Киевская, Волынская, Подольская. — С.-Петербург: Центр. статист. комитет, 1885. С. 169</ref>.
У 1900 годзе ў 125 дварах сяла Чэрэвач было 335 душ мужчынскага і 417 жаночага полу жыхароў, усяго — 752 чалавекі. Зямлі ў сяле налічвалася 3567 дзесяцін, зь якіх 1707 дз. належала [[абшарнік]]у Сяргею Міхайлавічу Чалішчаву, царкве — 120 дз., сялянам — 1740 дз. Адміністратарам маёнтку — Ян, сын караля, Сабкевіч. Гаспадарка і ў пана, і ў сялянаў вялася паводле трохпольнай сістэмы. Дзейнічалі царква, царкоўна-прыходзкая школа, вятрак. Пажарны абоз складалі 5 бочак і 3 багроў. Запасны прадуктовы капітал на 1 студзеня 1900 г. дасягнуў 2057 рублёў<ref>Список населённых мест Киевской губернии. — Киев, 1900. С. 1270</ref>.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
Напярэдадні аварыі на ЧАЭС у Чэрэвачы налічвалася 204 двары з 473 жыхарамі. Пасьля аварыі на станцыі 26 красавіка 1986 году жыхары 4–7 траўня пераселеныя ў Новае Залесьсе Барадзянскага раёну ды ў Зрайкі і Лабачоў Валадарскага раёну. Афіцыйна сяло зьнятае з уліку 19 жніўня 1999 году з прычыны адсутнасьці сталага насельніцтва.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
* Похилевич Л. И. Уезды Киевский и Радомысльский: статистические и исторические заметки о всех населенных местностях в этих уездах и с подробными картами их / собрал Лаврентий Похилевич изд. книгопродавца Н. Я. Оглоблина. – Киев: Тип. А. Давиденко, 1887
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
06l2qzk8dbky01u20zsam1nc2vaawa8
2694326
2694325
2026-10-02T11:30:02Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694326
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Чэрэвач
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Чэрэвача
|Арыгінальная назва = Черевач
|Лацінка = Čerevač
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1607 годам
|Першыя згадкі = [[1607]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Вобласьць = [[Кіеўская вобласьць|Кіеўская]]
|Аўтаномная рэспубліка =
|Раён = [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскі]]
|Сельская рада =
|Мэр =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|КОАТУУ =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 12
|Шырата сэкундаў = 46
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 07
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|80пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Сяло Чэрэвач у тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Стары і Новы Чэрэвач у інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.jpg|значак|125px|Інвэнтарныя павіннасьці з Чэрэвачаў у 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Чэрэвач у люстрацыі 1683 г.]]
[[Файл:Адыход 71 дыму з усяго маёнтку Хвойнікаў увосень 1686 г.jpg|значак|125px|Адыход 6 дымоў з Чэрэвачаў увосень 1686 г.]]
[[Файл:Рэшта Чарнобыльскага кагалу. 1784 г.jpg|значак|зьлева|125px|Габрэі Чэрэвача ў Чарнобыльскім кагале. 1784 г.]]
[[Файл:Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.png|значак|125px|Прыход царквы сьв. прарока Ільлі ў Чарнобылі. 1785 г.]]
'''Чэрэвач''' ({{мова-uk|Черевач}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Ўкраіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 30 красавіка 1607 году. Тады сужэнцы Лукаш і Зофія Кміцянка Сапегі, уладальнікі [[Чарнобыль]]скага маёнтку, заявілі пра зьбеглых да слабады [[Дымер]]ы князя Канстанціна Астроскага сялянаў зь іхных добраў Чарнобыль і Чэрэвач{{заўвага|Расейскія выдаўцы кнігі запісаў 6 Літоўскай мэтрыкі лякалізавалі ў Чарнобыльскім рэгіёне згаданае ў 1495 г. паселішча Чэрэвачычы (Чэрэвачы), уважаючы яго на сёньняшні дзень за нежылое<ref>Акты, относящиеся к истории Западной России — Т. 1(6): Сборник документов канцелярии великого князя литовского Александра Ягеллончика, 1494—1506 гг. Шестая книга записей Литовской метрики / М. Е. Бычкова (отв. сост.), О. И. Хоруженко, А. В. Виноградов; отв. ред. тома С. М. Каштанов — Москва; С.-Петербург: Нестор-История, 2012. С. 98 (дакумэнт № 125), 564 (паказальнік геагр. і этніч. назваў)</ref>. На самай справе ў тым лісьце вялікага князя літоўскага [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] вялося пра [[Чаравачыцы]] ў сучасным [[Кобрын]]скім раёне [[Беларусь|Беларусі]].}}.
17 жніўня 1613 году ўладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў пан Мікалай Харлінскі дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], Чэрэвач, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]] і інш., прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі Сапегам <ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 97, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 45 дымоў сяла Чэрэвача і з 35 дымоў другога Чэрэвача Чарнобыльскага маёнтку выбіралася адпаведна 45 і 35 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 179</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сёлаў Стары і Новы Чэрэвач, зьяднаных дзеля новай меры пабору, агулам мелі ў карыстаньні 41 [[Валока|валоку]] зямлі, зь якой і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 78 гаспадарак і на 2 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}. Уся сельская грамада на 1641 год, акрамя мядовай даніны і розных адпрацовак, мусіла выплачваць 227 зл., 25,4 гр.<ref>APK. AMCh. S. 29-33</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вядома, што пан [[Казімер Уладзіслаў Сапега]], [[кашталян]] троцкі, з 18 дымоў сяла Чэрэвач мусіў выплачваць 5 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>. 26 кастрычніка 1686 году чарнобыльскі мешчанін Яско Ковчан пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войскаў ВКЛ з Чэрэвачаў Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі адыйшлі 6 дымоў<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 5. А. 91-92зв.; Архив ЮЗР. Ч. 7. Т. 1. – С. 552</ref>.
У тарыфе падымнага 1734 году зазначана, што Чарнобылем з прылегласьцямі, сярод якіх і сяло Чэрэвач, валодаў троцкі кашталян [[Ян Фрыдэрык Сапега]]<ref>Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 282наст.</ref>.
Згодна з матэрыяламі візыты Дымерскага уніяцкага дэканату, на 16 студзеня 1740 году жыхары 15 двароў сяла Чэрэвачы зьўляліся парахіянамі Сьвята-Ільлінскай царквы ў Чарнобылі<ref>Інстытут рукапісу Нацыянальнай бібліятэкі Украіны імя У. І. Вярнадзкага (ІР НБУВ). Ф. 233. Спр. 19. А. 604-607 (606)</ref>. Зь візыты 1752 году вынікае, што колькасьць двароў у Чэрэвачах заставалася ранейшай — 15<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2464. А. 223, 226зв.</ref>.
Паводле тарыфу падымнага падатку Оўруцкага павету 1754 года, з 15 двароў{{Заўвага|Усяго налічвалася «puł szesnastki (dymu) i chałup pięć», а 1 дым у той час — 320 двароў.}} (~90 жыхароў) сяла Чэрэвач «do grodu»{{заўвага|Да Оўруцкага замку.}} выбіраліся 2 злотых, 9 з паловай грошаў, «na milicję»{{заўвага|Галоўным чынам, дзеля барацьбы супраць гайдамакаў.}} 9 зл., 8 гр.<ref>Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. /Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015. С. 166; гл. таксама: С. 13—15, 20—22</ref>.
Габрэйскія перапісы 1765, 1778, 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Чэрэвачы адпаведна 4, 3 і 7 людзей (głow), зь якіх зьбіралася пагалоўшчына. Належалі яны да Чарнобыльскага кагалу<ref>ЦДІАУК. Ф. 11. Оп. 1. Спр. 87. А. 1110зв.; Архив ЮЗР. Ч. 5. Т. 2. Переписи еврейского населения в юго-западном крае в 1765—1791 гг. — Киев, 1890. С. 303, 392, 712</ref>.
У візыце Чарнобыльскага дэканату паведамляецца, што на 24 студзеня 1785 году сяло Чэрэвач, што за мілю ад Чарнобыльскай царквы сьв. прарока Ільлі, складалі 36 дымоў<ref>ІР НБУВ. Ф. 1. Спр. 2477. А. 11зв., 14зв.</ref>.
[[Файл:Загаловак рэвізіі 1795 г.jpg|значак|зьлева|125px|Загаловак рэвізіі 1795 г.]]
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) сяло Чэрэвач апынулася ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні. Згодна зь сялянскай рэвізіяй 1795 году, у сяле Чэрэвач пані Людвікі Марыі з Жавускіх Хадкевічавай{{заўвага|Удавы па [[Ян Мікалай Хадкевіч|Яну Мікалаю Хадкевічу]], графу на [[Шклоў|Шклове]] і [[Новая Мыш|Новай Мышы]].}} налічвалася 52 двары, у якіх жылі 211 падданых мужчынскага і 201 жаночага полу<ref>Державний архів Київської области (ДАКО). Ф. 280. Оп. 2. Спр. 44. А. 541—574</ref>.
У парэформавы пэрыяд Чэрэвачы адміністрацыйна належалі да Чарнобыльскай воласьці. На 1885 год тут было 54 двары з 432 жыхарамі, дзейнічалі царква, пастаялы двор<ref>Волости и важнейшие селения Европейской России. Вып. 3.: Губернии Малороссийские и юго-западные: Харьковская, Полтавская, Черниговская, Киевская, Волынская, Подольская. — С.-Петербург: Центр. статист. комитет, 1885. С. 169</ref>.
У 1900 годзе ў 125 дварах сяла Чэрэвач было 335 душ мужчынскага і 417 жаночага полу жыхароў, усяго — 752 чалавекі. Зямлі ў сяле налічвалася 3567 дзесяцін, зь якіх 1707 дз. належала [[абшарнік]]у Сяргею Міхайлавічу Чалішчаву, царкве — 120 дз., сялянам — 1740 дз. Адміністратарам маёнтку — Ян, сын караля, Сабкевіч. Гаспадарка і ў пана, і ў сялянаў вялася паводле трохпольнай сістэмы. Дзейнічалі царква, царкоўна-прыходзкая школа, вятрак. Пажарны абоз складалі 5 бочак і 3 багроў. Запасны прадуктовы капітал на 1 студзеня 1900 г. дасягнуў 2057 рублёў<ref>Список населённых мест Киевской губернии. — Киев, 1900. С. 1270</ref>.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
Напярэдадні аварыі на ЧАЭС у Чэрэвачы налічвалася 204 двары з 473 жыхарамі. Пасьля аварыі на станцыі 26 красавіка 1986 году жыхары 4–7 траўня пераселеныя ў Новае Залесьсе Барадзянскага раёну ды ў Зрайкі і Лабачоў Валадарскага раёну. Афіцыйна сяло зьнятае з уліку 19 жніўня 1999 году з прычыны адсутнасьці сталага насельніцтва.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
* Похилевич Л. И. Уезды Киевский и Радомысльский: статистические и исторические заметки о всех населенных местностях в этих уездах и с подробными картами их / собрал Лаврентий Похилевич изд. книгопродавца Н. Я. Оглоблина. – Киев: Тип. А. Давиденко, 1887
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
89yhfkhn6csbskal595fuzoc4grg2hq
Яўген Даўлюд
0
303973
2694306
2691907
2026-10-02T09:12:41Z
InternetArchiveBot
67502
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
2694306
wikitext
text/x-wiki
{{Мастак
|імя = Яўген Даўлюд
|лацінка = Jaŭhien Daŭlud
}}
'''Яўген Віктаравіч Даўлюд''' (12 красавіка 1955, [[Наваградак]] — 31 жніўня 2012) — беларускі мастак.
== Біяграфія ==
У 1977 годзе скончыў мастацкую тэхнічную вучэльню Магілёўскай абласной управы прафэсійна-тэхнічнай адукацыі ў [[Бабруйск]]у (спэцыяльнасьць — рэзьнік-інкрустатар). Пэўны час жыў у Магілёве.
У 1990-я гады вярнуўся ў Наваградак, працаваў мастаком-афармляльнікам у Наваградзкай раённай бібліятэцы. Неаднаразова выстаўляўся ў ёй.
== Творчасьць ==
Галоўнай тэмай творчасьці былі краявіды Наваградчыны. Большасьць карцін прысьвяціў помнікам гісторыі і архітэктуры.
Афармляў інтэрʼеры бібліятэк, яго работы аздабляюць залі Наваградзкай раённай бібліятэкі (часткова ў міні-музэі міні-макетаў «Страчаная спадчына») і некаторых бібліятэк-філіялаў<ref>[https://web.archive.org/web/20260922221428/https://painters.nov-centr.of.by/2018/08/06/daulyud-yaugen-viktaravich/ Даўлюд Яўген Віктаравіч], Навагрудак у выяўленчым мастацтве</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Даўлюд]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Даўлюд, Яўген}}
[[Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі]]
5x17nmgf59h21cy27if4rrvm1fe82jq
Разьежджа
0
304071
2694310
2694008
2026-10-02T10:22:01Z
Дамінік
64057
2694310
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>.
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|150px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|150px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
tcylrqkz40pc48y29hzkphijliv9g70
2694311
2694310
2026-10-02T10:24:12Z
Дамінік
64057
2694311
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>.
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
7wkovcxy8k25c2ri4olup599sof5tuw
2694327
2694311
2026-10-02T11:37:10Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694327
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў мусіла вылачвацца, акрамя іншых павіннасьцяў, вызначаны чынш па 12 зл. і 15 гр. з кожнай<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
r1ydcjjoqr9zjfgcswly3h9pfp90b3l
2694328
2694327
2026-10-02T11:47:05Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694328
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і да т. п. працах, грамада мусіла вылачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
0t5vgzch0bru1b1kl8sxvefwfpbv8k5
2694329
2694328
2026-10-02T11:47:33Z
Дамінік
64057
2694329
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і да т. п. працах, грамада мусіла вылачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
crmcm0ec4y9i7olfukxow039y769h21
2694330
2694329
2026-10-02T11:49:33Z
Дамінік
64057
/* Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай */
2694330
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і падобных працах, уся грамада мусіла вылачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|130px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
tqcmb5yw9zoxs659d34cp5srphqjyt0
2694331
2694330
2026-10-02T11:56:36Z
Дамінік
64057
2694331
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:File:Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.]]
[[Файл:Павіннасьці сяла Разьежджа. 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Павіннасьці сяла Разьежджа. 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і падобных працах, уся грамада мусіла вылачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
mb8ljeo3d2abkdqa4oe66z7kx2luko0
2694332
2694331
2026-10-02T11:57:43Z
Дамінік
64057
2694332
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.]]
[[Файл:Павіннасьці сяла Разьежджа. 1640 г.jpg|значак|125px|Павіннасьці сяла Разьежджа. 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і падобных працах, уся грамада мусіла вылачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|130px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
8biab6a90beljgdjpnsy99hnn4hyzi2
2694333
2694332
2026-10-02T11:58:15Z
Дамінік
64057
2694333
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Украіна
|Назва = Разьежджа
|Статус = былое сяло
|Назва ў родным склоне = Разьежджы
|Арыгінальная назва = Роз'їждже
|Лацінка = Raźježdža
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня = перад 1613 годам
|Першыя згадкі = [[1613]]
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = Кіеўская
|Раён = Іванкаўскі
|Сельсавет =
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 0
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 51
|Шырата хвілінаў = 16
|Шырата сэкундаў = 55
|Даўгата градусаў = 29
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 26
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
[[Файл:POL COA Lis.svg|100пкс|значак|зьлева|Герб Ліс роду Сапегаў]]
[[Файл:Карагод у тарыфе 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў тарыфе 1640 г.]]
[[Файл:Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя дымы сяла Разьежджа ў інвэнтары 1640 г.]]
[[Файл:Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.jpg|значак|зьлева|125px|Цяглыя і падсуседкі ў Разьежджы. 1640 г.]]
[[Файл:Павіннасьці сяла Разьежджа. 1640 г.jpg|значак|125px|Павіннасьці сяла Разьежджа. 1640 г.]]
[[Файл:Нэндзныя (убогія) Сяміходы Чарнобыльскага маёнтку пана Сапегі ў люстрацыі 1683 г.jpg|значак|зьлева|125px|Разьежджа ў люстрацыі 1683 г.]]
'''Разьежджа''' ({{lang-uk|''Роз'їждже''}}) — былое сяло ў [[Чарнобыльскі раён|Чарнобыльскім]], пасьля ў [[Іванкаўскі раён|Іванкаўскім раёне]] [[Кіеўская вобласьць|Кіеўскай вобласьці]] [[Украіна|Украіны]].
== Гісторыя ==
=== Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай ===
Найранейшая зьвестка пра паселішча сустрэтая ў судовым дэкрэце [[Кіеўскае ваяводзтва|Кіеўскага ваяводзтва]], датаваным 10-м жніўня 1613 году. Тады пан Яраш Лянкевіч заявіў пра зьбеглых ягоных{{заўвага|У апублікаваным варыянце «ze wsi Atlotewicz», якая аніяк не лякалізуецца.}} падданых да сяла Разьежджы, нібыта прылеглага да [[Антонаў (Нараўлянскі раён)|Антонава]]{{заўвага| Усё ж — далекавата.}} сужэнцаў Лукаша і Зофіі Кміцянкі Сапегаў. 17 жніўня 1613 году пан Мікалай Харлінскі, уладальнік [[Астрагляды|Астраглядавіцкіх]] добраў, дамагаўся вяртаньня падданых зь вёскі [[Вербавічы|Вербкавічы]], зьбеглых да сёлаў [[Карагод]], [[Чэрэвач]], Разьезд, [[Сяміходы (зьніклае паселішча)|Сяміходы]], прыналежных сужэнцам Лукашу і Зофіі з Кмітаў Сапегам, уласьнікам [[Чарнобыль]]скага маёнтку<ref>Źródła dziejowe. T. XXI. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. X. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijów — Bracław) / Opisane przez Aleksandra Jabłonowskiego. — Warszawa, 1894. S. 173, 191</ref>.
У матэрыялах тарыфу [[падымнае|падымнага]] «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, паводле сьведчаньняў пад прысягай падданых пана [[Казімер Леў Сапега|Казімера Леона Сапегі]], маршалка надворнага літоўскага, запісана, што ў 1630 годзе з 60 дымоў сяла Разьежджы{{заўвага|Назва тут пададзеная досыць вычварна, але распазнаецца зь інвэнтару 1640 г., у якім вядзецца пра Разьежджа зь блізка суадноснай колькасьцю дымоў.}} Чарнобыльскага маёнтку выбіралася 60 злотых<ref>Центральний державний історичний архів України в м. Києві (ЦДІАУК). Ф. 11. Оп. 1. Спр. 9. А. 871; Archiwum Państwowe w Krakowie. Archiwum Młynowskie Chodkiewiczów (APK. AMCh). Mikr. № J – 14970. Sygn. 404. S. 180</ref>. Згодна зь інвэнтаром Чарнобыльскіх жа добраў, складзеным у лістападзе 1640 году, жыхары сяла Разьежджы мелі ў карыстаньні 40 [[Валока|валокаў]] зямлі, зь якіх і выконвалі павіннасьці. Зазначана, што ўгодзьдзі тыя прыходзіліся на 60 гаспадарак і на 3 падсуседкаў{{заўвага|Падсуседкі – безьзямельныя сяляне.}}, што 6,3 валокі заставаліся «w puscie», а з 33,6 цяглых валокаў, акрамя ўдзелу ў гвалтах і падобных працах, уся грамада мусіла вылачваць 306 злотых, 22,4 грошаў<ref>APK. AMCh. S. 59-61</ref>.
Зь люстрацыі падымнага [[Оўруч|Оўруцкага]] і [[Жытомір]]скага паветаў Кіеўскага ваяводзтва 1683 году вынікае, што пан Сапега зь 17 дымоў сяла Разьежджа Чарнобыльскага маёнтку мусіў выплачваць 3 злотых<ref>ЦДІАУК. Ф. 15. Оп. 1. Спр. 3. А. 735зв.; Архив Юго-Западной России (Архив ЮЗР). Ч. 7. Т. 1. Акты о заселении Юго-Западной России. – Киев, 1886. С. 490</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
Пасьля [[Другі падзел Рэчы Паспалітай|другога падзелу Рэчы Паспалітай]] (1793) Разьежджа апынулася ў [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]]. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.
У парэформавы пэрыяд Разьежджа адміністрацыйна належала да Шапеліцкай воласьці.
=== Найноўшы час ===
[[Файл:Адміністративна мапа Київської округи УСРР, 1925.jpg|значак|зьлева|125px|Мапа Кіеўскай акругі УССР. 1925 г.]]
У 1925 годзе сяло Разьежджа — у складзе Новашапеліцкага раёну Кіеўскай акругі [[УССР]].
У савецкі час сяло падпарадкоўвалася Стэчанскай сельскай радзе Чарнобыльскага раёну. Напярэдадні аварыі на [[Чарнобыльская АЭС|Чарнобыльскай АЭС]] у сяле лічылася 110 двароў з 237 жыжарамі.
== Заўвагі ==
{{заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Літаратура ==
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС]]
[[Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны]]
37vy83bziubklh84h4au4f7zqown8f6
Аляксандра Нічыпараўна Захарава
0
304072
2694188
2693671
2026-10-01T13:51:38Z
Taravyvan Adijene
1924
− 6 катэгорыяў з дапамогай [[Вікіпэдыя:Прылады/HotCat|HotCat]]
2694188
wikitext
text/x-wiki
{{Перанесьці|Аляксандра Захарава}}
{{Дзяржаўная дзяячка}}
'''Аляксандра Нічыпараўна Захарава''', па нараджэнні '''Працэнка''' (25 студзеня (7 лютага) 1903, Керкі, Бухарскі эмірат — 1990-я) — адна з кіраўнікоў партызанскага руху ў [[Гомельская вобласьць|Гомельскай вобласьці]], дзяржаўная дзяячка [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]].
== Раньня біяграфія ==
Нарадзілася 25 студзеня (паводле старога стылю) і была ахрышчаная 9 лютага 1903 у расейскай гарнізоннай царкве ў горадзе [[Керкі]] (Бухарскі эмірат, цяпер — [[Туркмэністан]]) у сям’і выхадцаў з сяла Палііўка [[Глухаўскі павет|Глухаўскага павету]] [[Чарнігаўская губэрня|Чарнігаўскай губэрні]] (цяпер — [[Шосткінскі раён]] [[Сумская вобласьць|Сумской вобласьці]] [[Украіна|Украіны]]) Нічыпара Архіпавіча (1877—1918) і Наталлі Гаўрылаўны Працэнкаў (1877—1910). Бацька на той момант служыў фельчарам Керкінскага мясцовага лазарэта, у 1905 быў узнагароджаны бухарскім залатым мэдалём. Паводле нацыянальнасьці — украінка, далёкая сваячніца праваслаўнага мітрапаліта Харкаўскага [[Стэфан (Працэнка)|Стэфана (Працэнкі]]; 1889—1960).
У 1906—1907 сям’я згадваецца як жыхару хутару Аляксандраўскі ў [[Арэнбургскі павет|Арэнбургскім павеце]] Арэнбургскай губэрні (цяпер — [[Кугарчынскі раён]] [[Башкартастан|Рэспублікі Башкартастан]]) як селяне вёскі Арлоўка [[Стэрлітамацкі павет|Стэрлітамацкага павету]] [[Уфімская губерня|Уфімскай губэрні]] (цяпер — [[Аўргазінскі раён|Аургазінскі раён]] Башкартастану). У 1909—1913 — у сяле [[Верхатор]] Стэрлітамацкага павету, дзе Нічыпар Працэнка служыў фельчарам Пашкоўскага прыёмнага пакою на медзеплавільным заводзе. У 1917 годзе сям’я жыла ў сяле [[Васкрасенскае]].
У 1915 годзе скончыла пачатковую школу ў сяле Верхатор, у 1918 — дзьве клясы вышэйшай навучальнай вучэльні ў сяле [[Мелеуз]]. У 1919—1921 працавала справаводцам-машыністкай аддзелу народнай адукацыі Юрматынскага кантону з цэнтрам у Васкрасенскім.
Прыкладна ў 1918—1919 годзе засталася сіратой. Выйшла замуж за Яфіма Захарава зь Мелеузу, актыўнага ўдзельніка ўсталяваньня савецкай улады ў сяле, чальца прэзыдыюма Мелеузаўскага валасного выканкаму, пазьней — сакратара прэзыдыюму кантоннага выканкаму ў Стэрлітамаку. Зь ім мела двух дзяцей: Кірыла 1922 года нараджэньня, які памёр у маленстве, і Яўгена 1923-га. Канчаткова разышлася з мужам у 1928—1929.
З 1923 года жыла і выкладала ў дзіцячым прытулку ў Верхаторы. Прайшла трохмесячныя педагагічныя курсы і пачала настаўнічаць у вёсцы Патапаўка. У 1924—1926 настаўнічала ў Мелеузе, затым — у сяле Талалаеўка. Скончыла рабфак (рабочы факультэт) на доме. У 1929 працавала сакратаркай-машыністкай акруговай больніцы ў Хаджэнце Узбекскай ССР (цяпер — [[Таджыкістан]]).
Да грамадзкай дзейнасьці Захарава далучылася праз жаночыя дэлегацкія сходы. У 1926 прынятая кандыдаткай ва [[Камуністычная партыя Савецкага Саюзу|Усесаюзную камуністычную партыю (бальшавікоў)]] (ВКП(б)), у 1928 — чальцом.
У 1929—1932 навучалася на настаўніцу гісторыі сярэдніх школаў у Пермскім педагагічным інстытуце. На трэцім курсе пачала выкладаць у савецкай партыйнай школе. Па сканчэньні ВНУ, была ўзятая на працу ў Пермскі апэрсэктар АДПУ ў якасьці памочніцы ўпаўнаважанага. У лістападзе 1934 года на сваё асабістае жаданьне і паводле стану здароўя была звольненая і зьехала ў Башкартастан, дзе працавала ў сельскагаспадарчым тэхнікуме ў сяле Ермалаеўка Куюргазінскага раёну, была чальцом пленуму мясцовага райкаму ВКП(б).
Праз сухоты сына зьехала на Каўказ — у Кіславодзк. У кастрычніку 1935 года стала настаўніцай у мясцовай СШ № 12, а ў жніўні 1937-га — дырэктаркай СШ № 14. Уваходзіла ў пленум мясцовага гаркама ВКП(б). У жніўні 1938 года пераехала ў Варашылаўск (цяпер [[Стаўрапаль]]), дзе працавала ў Арджанікідзаўскім краёвым камітэце ВКП(б) інструктаркай аддзелу школ. Пасьля ліквідацыі аддзела працавала лектаркай аддзелу партарганізацыі, узначальвала рэўкамісію краёвай партканферэнцыі ВКП(б).
== У гады Другой сусьветнай вайны ==
У сакавіку 1940 камандзіраваная ў [[Беласток]] [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]]. 6 верасня 1940 прызначаная лектаркай аддзелу прапаганды і агітацыі [[Беластоцкі абкам КП(б)Б|Беластоцкага абкаму КП(б)Б]]. У чэрвені 1941 скіраваная чытаць лекцыі ў сяло [[Крынкі]] (цяпер горад [[Сакольскі павет]] [[Падляскае ваяводзтва|Падляскага ваяводства]] [[Польшча|Польшчы]]), дзе яе засьпеў напад Нямеччыны на СССР 22 чэрвеня 1941 года. Разам з савецкім партаактывам скіравалася на ўсход.
У сьнежні 1941 пасялілася ў вёсцы Варатынь [[Бабруйскі раён|Бабруйскага раёна]]. Там, паводле ўспамінаў, арганізавала невялікую падпольную групу і ўсталявала сувязь з 539 партызанскім атрадам. У сьнежні 1942 сышла ў партызанскую зону, дзе зьвязалася з партызанамі Рагачоўскага раёну. У лютым 1943 года прыйшла ў 255-ы партызанскі атрад, прызначаная лектарам [[Рагачоўскі падпольны райкам КП(б)Б|Рагачоўскага падпольнага РК КП(б)Б]]. Зь 1 лістапада 1943 камісар 255-га партызанскага палка — адзіная жанчына-камісар палка сярод партызанаў БССР. Займалася выхаваньнем камуністаў і камсамольцаў, надзяляла асаблівую ўвагу жаночым пытаньням.
8 красавіка 1944 года была цяжка параненая: падчас бамбаванбня лагеру атрымала раненьне ў правае плячо з пераломам, быў раздроблены локаць. 15 траўня 1944 эвакуяваная ў Доўск, адкуль скіравалася ў Гомель для сустрэчы з старшынёй Савету народных камісараў БССР [[Панцеляймон Панамарэнка|Панцеляймонам Панамарэнкам]], якому апавяла пра цяжкае становішча партызанскай брыгады.
Пасьля скіраваная на лекаваньне ў [[Масква|Маскву]], дзе перанесла дзьве аперацыі, але раздробленая рука так і не аднавілася. Сама яна стала інвалідам трэцяй групы.
Указам Прэзыдыума Вярхоўнага Савета СССР 15 жніўня 1944 узнагароджаная Ордэнам Леніна «за ўзорнае выканнаньне заданьняў ураду па разьвіцьці партызанскага руху ў Беларусі і дасягнутыя поспехі ў змаганні зь нямецкімі захопнікамі». 4 лістапада 1944 года камісар «за доблесць і мужнасць, праяўленыя ў партызанскім змаганьні з нямецка-фашысцкімі захопнікамі», была ўзнагароджаная Беларускім штабам партызанскага руху мэдалём «Партызана Айчыннай вайны» 1-й ступені. Таксама атрымала мэдалі «За перамогу над Нямеччынай» і «За доблесную працу».
Двойчы была прыстаўленая да Ордэна Чырвонай зоркі, але ў першы раз узнагароджаная не была, бо «дзейнасьць і роля перабольшаныя». У другі ж было вырашана абмежавацца ордэнам Леніна.
== Па Другой сусьветнай вайне ==
16 ліпеня 1945 прызначаная намесьніцай загадчыка аддзела прапаганды і агітацыі [[ЦК КПБ|ЦК КП(б)Б]]. 17 чэрвеня 1945 скіраваная дэлегаткай ад БССР у Міжнародны антыфашысцкі жаночы камітэт у Маскве. Пасля чаго яна ад яго імя ў складзе савецкай дэлегацыі наведала Антыфашысцкі кангрэс жанчын у [[Югаславія|Югаславіі]]. 6 жніўня 1945 узнагароджаная югаслаўскім ордэнам «Братэрства і адзінства».
У студзені 1948 стала загадчыцай сектара ўпраўленьня па праверцы партыйных органаў. 15 чэрвеня звольненая «ў мэтах больш правільнага выкарыстаньня» і ўзначаліла [[Дом-музэй I зьезду РСДРП|Дом-музей І з’езда РСДРП]] у [[Менск]]у.
У 1947 годзе абраная дэпутаткай Вярхоўнага Савету Беларускай ССР (пераабраная ў 1951 і 1955 гадах) ад Воранаўскага раёну. У 1947—1959 намесьніца старшыні Прэзыдыюма [[Вярхоўны Савет Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі|ВС БССР]].
8 сакавіка 1960 года была ўзнагароджаная ганаровай граматай ВС БССР з нагоды 50-годдзя Міжнароднага жаночага дня. 6 красавіка 1985 — Ордэнам Айчыннай вайны І ступені.
У 1960-я выйшла замуж за сакратара Рагачоўскага падпольнага райкаму [[Іван Зуевіч|Івана Зуевіча]]. Памерла ў 1990-я гады.
== Літаратура ==
* Захарава, Аляксандра Нічыпараўна // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне, 1941—1945: Энцыкл. / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1990. — С. 218. — 680 с. — 20 000 экз. — <nowiki>ISBN 5-85700-012-2</nowiki>.
* ''Максім Гацак'' [https://www.academia.edu/176198518/%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%96_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%80%D1%8D%D1%82%D1%83_%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%96%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%9E%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%96%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D1%9E_%D0%A1%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B0%D0%B9_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96 Аляксандра Захарава. Штрыхі да параднага партрэту. Башкірская ўкраінка ў Савецкай Беларусі (на правах рукапісу)] Academia.edu, 2026.
{{Бібліяінфармацыя}}
{{Парады артыкулу|артаграфія|няма націскаў}}
{{САРТЫРОЎКА_ПА_ЗМОЎЧВАНЬНІ:Захарава, Аляксандра Нічыпараўна}}
[[Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны]]
tobn8d1d6xkukm4wmwvy31esnyotyck
Зарэчча (Драчкаўскі сельсавет)
0
304104
2694207
2693968
2026-10-01T16:18:02Z
Ліцьвін
847
стыль
2694207
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Зарэчча}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Зарэчча
|Лацінка = Zarečča
|Статус = Вёска
|Назва ў родным склоне = Зарэчча
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва = Малая Пліса
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 704
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 222220<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%87%D1%8C%D0%B5 Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>.
|СААТА = 6248808029
|Выява = Зарэчча (Драчкаўскі сельсавет) 20190805 104221.jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 49
|Шырата сэкундаў = 50
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 58
|Даўгата сэкундаў = 30
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Зарэ́чча'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 443</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]].
Да 16 сьнежня 2009 году вёска ўваходзіла ў склад [[Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пятровіцкага сельсавету]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf Рашэньне Менскага абласнога савета дэпутатаў ад 16.12.2009 №231 «Аб змяненьні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Менскай вобласьці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210806040159/https://pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf |date=6 жніўня 2021 }}{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Zarečča, Dračkaŭski Sieĺsaviet, Smaliavičy District}}
* [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна]
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна]
{{Драчкаўскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]
cslr3vvxlexdb1repm6912mnluxbg1s
Дом Берлянда (Менск)
0
304115
2694153
2694151
2026-10-01T12:09:10Z
XHCKidx
11053
2694153
wikitext
text/x-wiki
{{Славутасьць
|Тып = Даходны дом
|Назва = Інтэрнацыянальная, 13
|Арыгінальная назва =
|Выява = Мінск. Вуліца Інтэрнацыянальная, 13.jpg
|Подпіс выявы = Менск, вуліца Інтэрнацыянальная, 13, былы дом Берлянда
|Шырыня выявы =
|Статус =
|Краіна = Беларусь
|Назва месцазнаходжаньня = горад
|Месцазнаходжаньне = Менск
|Канфэсія =
|Эпархія =
|Ордэнская прыналежнасьць =
|Тып кляштара =
|Тып будынка =
|Архітэктурны стыль =
|Аўтар праекту =
|Будаўнік =
|Заснавальнік =
|Першае згадваньне =
|Заснаваньне =
|Асноўныя даты = {{Славутасьць/Даты||||||}}
|Скасаваны =
|Пачатак будаўніцтва = XIX ст.
|Канчатак будаўніцтва = XIX ст.
|Будынкі = {{Славутасьць/Будынкі||||||}}
|Прыбудоўкі =
|Вядомыя насельнікі =
|Рэліквіі =
|Плябан =
|Стан =
|Шырата паўшар'е =
|Шырата градусаў =
|Шырата хвілінаў =
|Шырата сэкундаў =
|Даўгата паўшар'е =
|Даўгата градусаў =
|Даўгата хвілінаў =
|Даўгата сэкундаў =
|Назва мапы =
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
|Commons = Category:Bierliand House
}}
'''Дом Берлянда''' — чатырохпавярховы будынак у [[Менск]]у па адрасу [[Інтэрнацыянальная вуліца (Менск)|Інтэрнацыянальная вуліца]], 13. Пабудаваны ў канцы [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]].
== Гісторыя ==
[[Файл:Miensk, Zboravaja, Garni. Менск, Зборавая, Гарні (1901-17).jpg|міні|зьлева|дом Берлянда справа ад гатэлю "Гарні", да 1918 г.]]
У [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзі]] на гэтым зямельным пляцу, які знаходзіўся на рагу [[Плошча Свабоды (Менск)|Саборнай плошчы]] і [[Інтэрнацыянальная вуліца (Менск)|Праабражэнскай вуліцы]], існавала драўляная і мураваная забудова. Драўляныя будынкі, якія выходзілі на вуліцу [[Інтэрнацыянальная вуліца (Менск)|Праабражэнскую]], былі цалкам знішчаны падчас вялікага пажару 1881 года, а мураваная забудова пашкоджана. Пасля пажару збоку вуліцы [[Інтэрнацыянальная вуліца (Менск)|Праабражэнскай]] было пабудавана некалькі невялікіх мураваных дамоў і гаспадарчых пабудоў.
На іх месцы ў канцы [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]] быў збудаваны вялікі трохпавярховы мураваны жылы дом, падчас будаўніцтва якога былі выкарыстаны канструкцыі першапачатковых будынкаў, узведзеных у першай палове [[XIX стагодзьдзе|XIX стагодзьдзя]].
У пачатку [[XX стагодзьдзе|XX стагодзьдзя]] уладальнікам гэтага будынка стаў купец Ісаак Берлянд.
Паводле інвентарызацыі [[1910]] года значную частку першага паверха займала банкірская кантора Берлянда, а таксама Менскае гандлёва-прамысловае таварыства ўзаемнай пазыкі, галантарэйная крама, прыватная друкарня, цырульня і іншыя. На другім паверсе знаходзілася яўрэйская вучыльня. Значная частка памяшканьняў выкарыстоўвалася пад жылыя кватэры. У 1920 гады былы дом Берлянда быў нацыяналізаваны і выкарыстоўваўся пад камунальныя кватэры. У гады Другой сусветнай вайны будынак не пацярпеў.
== Архітэктура ==
Першапачаткова будынак быў накрыты двухсхільным дахам, аддзеленым ад сцяны прафіляваным карнізам. Сіметрычнасьць кампазіцыі галоўнага фасада падкрэслівалася трыма атыкамі. Паверхі былі падзелены прафіляванымі цягамі. Першы паверх быў аформлены рустам. Прамавугольныя аконныя і дзвярныя праёмы былі аздоблены прафіляванымі нішамі і сандрыкамі.У 1960-я гады будынак быў рэканструяваны і адначасова надбудаваны чацвёрты паверх. У выніку гэтай рэканструкцыі было амаль цалкам страчана першапачатковае дэкаратыўнае афармленьне галоўнага фасада<ref>https://spadchina.by/g%D1%96staryichnaya-zabudova-x%D1%96x-stagoddzya-(dom-berlyanda).html</ref>.
== Галерэя ==
<gallery widths=150 heights=150 class="center">
Miensk, Vysoki Rynak-Zboravaja. Менск, Высокі Рынак-Зборавая (1904) (2).jpg|дом Берлянда у 1904 годзе
Интернациональная-30-е-1.jpg|міні|справа|дом Берлянда у 30-я гг.
Miensk, Zboravaja, Berland house. Менск, Зборавая, дом Берлянда , mid ХХ c.jpg|дом Берлянда у сяр. XX ст.
Мінск. Вуліца Інтэрнацыянальная. 2012 (15).jpg|дом Берлянда у 2010-я гг.
</gallery>
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
[[Катэгорыя:Збудаваньні Менску]]
17zqnvmuysvux4zp7g3mkcflxl5pvzy
Алюты
0
304116
2694156
2026-10-01T12:46:15Z
~2026-52784-49
100441
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва = Алюты |Лацінка = Aluty |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Алютаў |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаваньня...“
2694156
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Алюты
|Лацінка = Aluty
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Алютаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскі]]
|Сельсавет = [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 03
|Шырата сэкундаў = 47
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 45
|Даўгата сэкундаў = 52
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Алю́ты'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Бася|Басі]]. Уваходзяць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Ромат}}
Аліта або Алата (Alitta, Alathe<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 31.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 342.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 20.</ref>. Іменная аснова [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref>. Адпаведнасьць імя Аліта германскаму імю Alitus (Allido, Aledus) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 104.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Чэрнеўскі сельсавет}}
{{Дрыбінскі раён}}
[[Катэгорыя:Чэрнеўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну]]
ofviw4evpfuziya10gxn98zrcrmclel
2694157
2694156
2026-10-01T12:47:04Z
~2026-52784-49
100441
/* Назва */
2694157
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Алюты
|Лацінка = Aluty
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Алютаў
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскі]]
|Сельсавет = [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 03
|Шырата сэкундаў = 47
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 45
|Даўгата сэкундаў = 52
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Алю́ты'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля ракі [[Бася|Басі]]. Уваходзяць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрыбінскі раён|Дрыбінскага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Аліта (імя)}}
Аліта або Алата (Alitta, Alathe<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 31.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 342.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 20.</ref>. Іменная аснова [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref>. Адпаведнасьць імя Аліта германскаму імю Alitus (Allido, Aledus) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 104.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Чэрнеўскі сельсавет}}
{{Дрыбінскі раён}}
[[Катэгорыя:Чэрнеўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну]]
f0bld5wdi715ib05b5uq3l5nkfjqe5l
Шаблён:Выява дня/2026-10-10
10
304117
2694158
2026-10-01T12:50:36Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „Catedral de la Encarnación, Málaga, España, 2023-05-19, DD 37-39 HDR.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“
2694158
wikitext
text/x-wiki
Catedral de la Encarnación, Málaga, España, 2023-05-19, DD 37-39 HDR.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
czb7hq3805oc9dgsowrpiosd58nuyg5
Шаблён:Выява дня/2026-10-11
10
304118
2694159
2026-10-01T12:51:40Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „Florian Lipowitz (team Red Bull–Bora–hansgrohe) winning Stage 5 (2026 Tour of Slovenia).jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“
2694159
wikitext
text/x-wiki
Florian Lipowitz (team Red Bull–Bora–hansgrohe) winning Stage 5 (2026 Tour of Slovenia).jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
qty5vdt35syj2ths2xm7dxwpxz49yiq
Шаблён:Выява дня/2026-10-12
10
304119
2694161
2026-10-01T12:51:59Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „Eggolsheim Naturschutzgebiet Büg Orthophoto-20240714-RM-152947.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“
2694161
wikitext
text/x-wiki
Eggolsheim Naturschutzgebiet Büg Orthophoto-20240714-RM-152947.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
ds11n0elkddd3re9lewcc1dzrvreral
Алатавічы
0
304120
2694162
2026-10-01T12:53:21Z
~2026-52784-49
100441
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Расея |Назва = Алатавічы |Лацінка = Ałatavičy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Алатавічаў |Арыгінальная назва = |Герб = |Сьцяг = |Гімн...“
2694162
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Расея
|Назва = Алатавічы
|Лацінка = Ałatavičy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Алатавічаў
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Суб’ект фэдэрацыі = [[Пскоўская вобласьць]]
|Від раёну =
|Раён = [[Себескі раён|Себескі]]
|Від паселішча =
|Паселішча =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 56
|Шырата хвілінаў = 22
|Шырата сэкундаў = 33
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 40
|Даўгата сэкундаў = 47
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Алатавічы''' — [[вёска]] ў [[Расея|Расеі]], на беразе возера [[Алатавічы (возера)|Алатавічаў]]. Уваходзяць у склад [[Себескі раён|Себескага раёну]] [[Пскоўская вобласьць|Пскоўскай вобласьці]].
Мілавіды — вёска [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыны]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Аліта (імя)}}
Аліта або Алата (Alitta, Alathe<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 31.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 342.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 20.</ref>. Іменная аснова [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref>. Адпаведнасьць імя Аліта германскаму імю Alitus (Allido, Aledus) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 104.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Себескага раёну]]
trq9or3j115yr5fu69vx6sesklek4pp
2694163
2694162
2026-10-01T12:53:40Z
~2026-52784-49
100441
2694163
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Расея
|Назва = Алатавічы
|Лацінка = Ałatavičy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Алатавічаў
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Суб’ект фэдэрацыі = [[Пскоўская вобласьць]]
|Від раёну =
|Раён = [[Себескі раён|Себескі]]
|Від паселішча =
|Паселішча =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 56
|Шырата хвілінаў = 22
|Шырата сэкундаў = 33
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 40
|Даўгата сэкундаў = 47
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Алатавічы''' — [[вёска]] ў [[Расея|Расеі]], на беразе возера [[Алатавічы (возера)|Алатавічаў]]. Уваходзяць у склад [[Себескі раён|Себескага раёну]] [[Пскоўская вобласьць|Пскоўскай вобласьці]].
Алатавічы — вёска [[Полацкае ваяводзтва|гістарычнай Полаччыны]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Аліта (імя)}}
Аліта або Алата (Alitta, Alathe<ref>Reichert H. Lexikon der altgermanischen Namen. I. — Wien, 1987. S. 31.</ref><ref>Khallieva Boiché O. Imja et Name, Aux sources de l’anthropnymie germanique, anglo-saxonne et slave. — Presses de l’université Paris-Sorbonne, 2015. P. 342.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Lind E. H. Norsk-isländska dopnamn ock fingerade namn från medeltiden. — Uppsala, 1915. S. 20.</ref>. Іменная аснова [[Ала (мужчынскае імя)|ал-]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Алігут]], [[Альмін]], [[Аламунт]]; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] alls 'увесь, кожны'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 52.</ref>. Адпаведнасьць імя Аліта германскаму імю Alitus (Allido, Aledus) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 104.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Себескага раёну]]
gzdbbm68x1lvj87qizbeht6uxc319ee
Заямнае (Смалявіцкі раён)
0
304121
2694164
2026-10-01T12:59:57Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „{{Іншыя значэньні|Заямнае}} {{Населены пункт/Беларусь |Назва = Заямнае |Лацінка = Zajamnaje |Статус = Вёска |Назва ў родным склоне = Заямнага |Герб = |Сьцяг = |Гімн...“
2694164
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Заямнае}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Заямнае
|Лацінка = Zajamnaje
|Статус = Вёска
|Назва ў родным склоне = Заямнага
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 87
|Год падліку колькасьці = 2019
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B0%D1%8F%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B5 Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>.
|СААТА = 6248808030
|Выява = Ул. Центральная, Заямное.jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 50
|Шырата сэкундаў = 57
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 06
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Зая́мнае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 443</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]].
[[13 сакавіка]] [[1975]] года да вёскі ''Заямнае I'' далучаны вёскі ''Заямнае II'' і ''Заямнае III'', вёска перайменавана ў ''Заямнае''<ref>Рашэньне выканаўчага камітэту Менскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 13 сакавіка 1975 г. // Збор законаў, указаў Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэньняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1975, № 15 (1461).</ref>. Да [[16 сьнежня]] [[2009]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пятровіцкага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf Рашэньне Менскага абласнога савета дэпутатаў ад 16.12.2009 №231 «Аб змяненьні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Менскай вобласці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210806040159/https://pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf|date=6 жніўня 2021}}{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Zajamnaje, Smaliavičy Districtt}}
* [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна]
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна]
{{Драчкаўскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]
sln4e6r40wkx0xnrli026naea11bhvf
2694209
2694164
2026-10-01T16:20:46Z
Ліцьвін
847
артаграфія, стыль
2694209
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Заямнае}}
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Заямнае
|Лацінка = Zajamnaje
|Статус = Вёска
|Назва ў родным склоне = Заямнага
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 87
|Год падліку колькасьці = 2019
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B0%D1%8F%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B5 Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>.
|СААТА = 6248808030
|Выява = Ул. Центральная, Заямное.jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 50
|Шырата сэкундаў = 57
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 06
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Зая́мнае'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 443</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]].
13 сакавіка 1975 году да вёскі ''Заямнае I'' далучаныя вёскі ''Заямнае II'' і ''Заямнае III'', вёска перайменаваная ў ''Заямнае''<ref>Рашэньне выканаўчага камітэту Менскага абласнога Савета дэпутатаў працоўных ад 13 сакавіка 1975 г. // Збор законаў, указаў Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэньняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1975, № 15 (1461).</ref>. Да 16 сьнежня 2009 году вёска ўваходзіла ў склад [[Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пятровіцкага сельсавету]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf Рашэньне Менскага абласнога савета дэпутатаў ад 16.12.2009 №231 «Аб змяненьні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Менскай вобласці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210806040159/https://pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf|date=6 жніўня 2021}}{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
{{Commons|Category:Zajamnaje, Smaliavičy Districtt}}
* [https://web.archive.org/web/20260510020954/https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна]
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна]
{{Драчкаўскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]
5jrf3perynwqyzhenlu02ozycp4h47a
Вазгінт
0
304122
2694176
2026-10-01T13:31:57Z
~2026-52784-49
100441
Створаная старонка са зьместам „{{Імя |імя = Вазгінт |лацінка = Vazgint / Vazhing |арыгінал = Wasgand |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Ваз|Waso]] + [[Гента (імя)|Gendo]] |варыянт = Важгінт |вытворныя = |зьвязаныя = }...“
2694176
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Вазгінт
|лацінка = Vazgint / Vazhing
|арыгінал = Wasgand
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Ваз|Waso]] + [[Гента (імя)|Gendo]]
|варыянт = Важгінт
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Вазгінт''' (''Важгінт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вазганд (Wasgand) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgand], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ваз|вас- (вос-, вес-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Васбут]], [[Вазгір]], [[Важгін]]; германскія імёны Wospot, Wasger, Wesikin) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] hwas 'востры, завостраны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref> або wasjan 'квітнець'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wospot#v=snippet&q=Wospot&f=false S. 320, 1637].</ref>, а аснова [[Гента (імя)|-генд- (-гент-, -гінт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гінтэр]], [[Ягінт|Агінт]], [[Эйгінт]]; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gands 'посах', пераноснае 'чары'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''чоловеков… Вожкгинъта'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.</ref>; ''Wozginty'' (1744 год)<ref name="DWil-1744"/>; ''Karolina Ważgint'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wa%C5%BCgint&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Połonka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
Вазгінты — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Важгінты]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Ваз]]
* [[Гента (імя)|Гента]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай вас}}
{{Імёны з асновай генд}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
koa5gcy0xkecdbf03ypei07qagso671
2694181
2694176
2026-10-01T13:35:59Z
~2026-52784-49
100441
/* Паходжаньне */
2694181
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Вазгінт
|лацінка = Vazgint / Vazhing
|арыгінал = Wasgand
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Ваз|Waso]] + [[Гента (імя)|Gendo]]
|варыянт = Важгінт
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Вазгінт''' (''Важгінт'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вазганд (Wasgand) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wasgand Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wasgand], MyHeritage</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Ваз|вас- (вос-, вес-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Васбут]], [[Вазгір]], [[Важгін]]; германскія імёны Wospot, Wasger, Wesikin) паходзіць ад [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] hwas 'востры, завостраны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 220.</ref> або wasjan 'квітнець'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Wospot#v=snippet&q=Wospot&f=false S. 320, 1637].</ref>, а аснова [[Гента (імя)|-генд- (-гент-, -гінт-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гінтэр]], [[Ягінт|Агінт]], [[Эйгінт]]; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) — ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] gands 'посах', пераноснае 'чары'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''чоловеков… Вожкгинъта'' (9 лістапада 1449 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|3к}} P. 61.</ref>; ''Wozginty'' (1744 год)<ref>[https://pawet.net/library/history/city_district/religion/d_1744/diecezja_wile%C5%84ska,_1744.html Diecezja Wileńska, 1744], [[Pawet]], 20 лютага 2011 г.</ref>; ''Karolina Ważgint'' (1800 год)<ref>[https://geneteka.genealodzy.pl/index.php?op=gt&lang=pol&bdm=B&w=22br&rid=B&search_lastname=Wa%C5%BCgint&search_name=&search_lastname2=&search_name2=&from_date=&to_date=&exac=1&rpp1=&ordertable= Połonka], Geneteka baza Polskiego Towarzystwa Genealogicznego</ref>.
== Носьбіты ==
Вазгінты — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/v/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на В], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
На [[Наваградзкі павет|гістарычнай Наваградчыне]] існуе вёска [[Важгінты]].
== Глядзіце таксама ==
* [[Ваз]]
* [[Гента (імя)|Гента]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай вас}}
{{Імёны з асновай генд}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
gwcjndeb23dkliziom0kuqpi3obg5u6
Вышнарава
0
304123
2694186
2026-10-01T13:46:13Z
~2026-52784-49
100441
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва = Вышнарава |Лацінка = Vyšnarava |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Вышнарава |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата з...“
2694186
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вышнарава
|Лацінка = Vyšnarava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вышнарава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Дрысенскі раён|Дрысенскі]]
|Сельсавет = [[Каханавіцкі сельсавет|Каханавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 55
|Шырата сэкундаў = 03
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 06
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вышна́рава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Вужыца|Вужыцы]] [[Бярозаўка (прыток Вужыцы)|Бярозаўкі]]. Уваходзяць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрысенскі раён]]у [[Віцебская вобласьць|Віцебскаq вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Войшнар}}
Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) і Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Войшка]], [[Вайшыла]], [[Вайсар]]; германскія імёны Weiske, Weisel, Weiser) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Вашнарава''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 195.</ref>.
== Славутасьці ==
* [[Дуб чарэшчаты Сахонаўскі]] — помнік прыроды
* Каменны крыж
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каханавіцкі сельсавет}}
{{Дрысенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каханавіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну]]
o1fxcnx2vtg3xtqryg0sli7t0phuzf4
2694187
2694186
2026-10-01T13:46:34Z
~2026-52784-49
100441
2694187
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вышнарава
|Лацінка = Vyšnarava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вышнарава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Дрысенскі раён|Дрысенскі]]
|Сельсавет = [[Каханавіцкі сельсавет|Каханавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 55
|Шырата сэкундаў = 03
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 06
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вышна́рава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Вужыца|Вужыцы]] і [[Бярозаўка (прыток Вужыцы)|Бярозаўкі]]. Уваходзяць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрысенскі раён]]у [[Віцебская вобласьць|Віцебскаq вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Войшнар}}
Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) і Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Войшка]], [[Вайшыла]], [[Вайсар]]; германскія імёны Weiske, Weisel, Weiser) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Вашнарава''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 195.</ref>.
== Славутасьці ==
* [[Дуб чарэшчаты Сахонаўскі]] — помнік прыроды
* Каменны крыж
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каханавіцкі сельсавет}}
{{Дрысенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каханавіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну]]
glcxdyds0p1tiigspbhqq0qxlf3dqa4
2694189
2694187
2026-10-01T13:52:51Z
~2026-52784-49
100441
2694189
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вышнарава
|Лацінка = Vyšnarava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вышнарава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Дрысенскі раён|Дрысенскі]]
|Сельсавет = [[Каханавіцкі сельсавет|Каханавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 55
|Шырата сэкундаў = 03
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 06
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вышна́рава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Вужыца|Вужыцы]] і [[Бярозаўка (прыток Вужыцы)|Бярозаўкі]]. Уваходзіць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрысенскі раён]]у [[Віцебская вобласьць|Віцебскаq вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Войшнар}}
Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) і Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Войшка]], [[Вайшыла]], [[Вайсар]]; германскія імёны Weiske, Weisel, Weiser) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Вашнарава''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 195.</ref>.
== Славутасьці ==
* [[Дуб чарэшчаты Сахонаўскі]] — помнік прыроды
* Каменны крыж
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каханавіцкі сельсавет}}
{{Дрысенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каханавіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну]]
02cyp2sx9b1l47xyddwl3knplbhzzpg
2694220
2694189
2026-10-01T17:56:21Z
~2026-53031-55
100443
2694220
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вышнарава
|Лацінка = Vyšnarava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вышнарава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Дрысенскі раён|Дрысенскі]]
|Сельсавет = [[Каханавіцкі сельсавет|Каханавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 55
|Шырата сэкундаў = 03
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 06
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вышна́рава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Вужыца|Вужыцы]] і [[Бярозаўка (прыток Вужыцы)|Бярозаўкі]]. Уваходзіць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрысенскі раён|Дрысенскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскаq вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Войшнар}}
Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) і Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Войшка]], [[Вайшыла]], [[Вайсар]]; германскія імёны Weiske, Weisel, Weiser) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Вашнарава''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 195.</ref>.
== Славутасьці ==
* [[Дуб чарэшчаты Сахонаўскі]] — помнік прыроды
* Каменны крыж
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каханавіцкі сельсавет}}
{{Дрысенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каханавіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну]]
2r6tyery9si9jdd7p21u5g2dhz3lyp6
2694221
2694220
2026-10-01T17:56:44Z
~2026-53031-55
100443
2694221
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Вышнарава
|Лацінка = Vyšnarava
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вышнарава
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Дрысенскі раён|Дрысенскі]]
|Сельсавет = [[Каханавіцкі сельсавет|Каханавіцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 55
|Шырата сэкундаў = 03
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 06
|Даўгата сэкундаў = 55
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Вышна́рава'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], у міжрэччы [[Вужыца|Вужыцы]] і [[Бярозаўка (прыток Вужыцы)|Бярозаўкі]]. Уваходзіць у склад [[Чэрнеўскі сельсавет|Чэрнеўскага сельсавету]] [[Дрысенскі раён|Дрысенскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Войшнар}}
Вайснэр або Вайснар (Wießner<ref>Deutscher Familiennamenatlas. Bd. 4. — Berlin; Boston, 2013. S. 872—873.</ref>, Weisner, Weissnar<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weissnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weissnar], MyHeritage</ref>, Weisnar<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/weisnar Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Weisnar], MyHeritage</ref>) і Норвайс, Норвайсэ або Норвэйш (Norvice<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norvice Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norvice], MyHeritage</ref>, Norweise<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/norweise Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweise], MyHeritage</ref>, Norweisch<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/Norweisch Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Norweisch], MyHeritage</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 1982. [https://www.google.by/books/edition/Deutsche_Namenkunde/FgYREAAAQBAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=namenkunde+weis+ner+wiso&pg=PA522&printsec=frontcover S. 522].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Войша|-войш- (-вайш-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Войшка]], [[Вайшыла]], [[Вайсар]]; германскія імёны Weiske, Weisel, Weiser) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>), а аснова [[Нор (імя)|-нар- (-нор-)]] (імёны ліцьвінаў [[Нарэла]], [[Нарвід]], [[Нарымонт (імя)|Нарымунт]]; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] -neri 'уратаваньне, утрыманьне'<ref>Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych. T. 5: Nazwy osobowe pochodzenia niemieckiego. — Kraków, 1997. S. 187.</ref>. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 21.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Вашнарава''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 195.</ref>.
== Славутасьці ==
* [[Дуб чарэшчаты Сахонаўскі]] — помнік прыроды
* Каменны крыж
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Каханавіцкі сельсавет}}
{{Дрысенскі раён}}
[[Катэгорыя:Каханавіцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну]]
adccot3kpmv0ebxke3muplxcsxtvmnm
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Паведамленьні для артыкулаў з адсутнымі парамэтрамі
14
304124
2694193
2026-10-01T14:05:04Z
Taravyvan Adijene
1924
крыніца — https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Article_message_templates_with_missing_parameters?oldid=1318545085
2694193
wikitext
text/x-wiki
{{Катэгорыя шаблёнаў}}
{{Службовая катэгорыя|адсочваньне = але}}
Гэтую катэгорыю аўтаматычна дадае [[Модуль:Вакно паведамленьняў]] у шаблёны {{Ш|Паведамленьне}}, у якіх адсутнічаюць парамэтры {{Парамэтар шаблёну|issue}}, {{Парамэтар шаблёну|fix}} і {{Парамэтар шаблёну|subst}}. Усе тры парамэтры маюць быць зазначаныя.
{{Аўтаазначнік катэгорыі}}
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Катэгорыі шаблёнаў]]
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Шаблёны:Паведамленьні для артыкулаў]]
[[da:Kategori:Artikelbeskedskabeloner med manglede parametre]]
j95a1ngmehr3zbznunl2nzy1islkirk
Вершы (вёска)
0
304125
2694194
2026-10-01T14:06:39Z
~2026-52784-49
100441
Створаная старонка са зьместам „{{Іншыя значэньні}} {{Населены пункт/Летува |Назва = Вершы |Лацінка = Vieršy |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Вершаў |Назва летувіскай мовай = Veršiai |Герб = |Сь...“
2694194
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні}}
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Вершы
|Лацінка = Vieršy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вершаў
|Назва летувіскай мовай = Veršiai
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Аліцкі павет|Аліцкі]]
|Раён = [[Друскеніцкі раён|Друскеніцкі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 04
|Шырата сэкундаў = 48
|Даўгата градусаў = 23
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 25.2
|Назва мапы =
|Варыянт мапы =
|Альтэрнатыўная мапа =
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Вершы''' ({{мова-lt|Veršiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля возера [[Авірыс]]у. Уваходзяць у склад Лейпунскага староства [[Друскеніцкі раён|Друскеніцкага раёну]] [[Аліцкі павет|Аліцкага павету]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Верза}}
Верза, пазьней Вэрс або Вірс (Werzo, Wers<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wers Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wers], MyHeritage</ref>, Wirs<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wirs Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wirs], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Werzo#v=snippet&q=Werzo&f=false S. 1559].</ref><ref name="MyHeritage"/>. Іменная аснова верз- (вірс-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Віршыла]]; германскае імя Wirsil) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wairþs 'годны, дастойны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету]]
ecor88oyt6jden62zbzou1fi9kmwu7i
2694195
2694194
2026-10-01T14:07:13Z
~2026-52784-49
100441
2694195
wikitext
text/x-wiki
{{Іншыя значэньні|Вершы}}
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Вершы
|Лацінка = Vieršy
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Вершаў
|Назва летувіскай мовай = Veršiai
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Аліцкі павет|Аліцкі]]
|Раён = [[Друскеніцкі раён|Друскеніцкі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 04
|Шырата сэкундаў = 48
|Даўгата градусаў = 23
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 25.2
|Назва мапы =
|Варыянт мапы =
|Альтэрнатыўная мапа =
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Вершы''' ({{мова-lt|Veršiai|скарочана}}) — [[вёска]] ў [[Летува|Летуве]], каля возера [[Авірыс]]у. Уваходзяць у склад Лейпунскага староства [[Друскеніцкі раён|Друскеніцкага раёну]] [[Аліцкі павет|Аліцкага павету]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Верза}}
Верза, пазьней Вэрс або Вірс (Werzo, Wers<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wers Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wers], MyHeritage</ref>, Wirs<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/wirs Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Wirs], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Werzo#v=snippet&q=Werzo&f=false S. 1559].</ref><ref name="MyHeritage"/>. Іменная аснова верз- (вірс-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Віршыла]]; германскае імя Wirsil) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] wairþs 'годны, дастойны'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 20.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету]]
mtz8pk8u0lkn4q7lk987be1ygm2849n
Друскеніцкі раён
0
304126
2694196
2026-10-01T14:07:47Z
~2026-52784-49
100441
Перанакіроўвае на [[Друскеніцкае самакіраваньне]]
2694196
wikitext
text/x-wiki
#перанакіраваньне [[Друскеніцкае самакіраваньне]]
6lyhc5insirpkdpfeazmw4zr7steihb
Гутаркі ўдзельніка:محمدعلاء٧٩٩٧٥٤٥
3
304127
2694208
2026-10-01T16:19:03Z
Ліцьвін
847
Вітаем
2694208
wikitext
text/x-wiki
{{Вітаем}}
fbn7wwakni74vxuz1x9rcjfgbiynfll
Драгілі
0
304128
2694210
2026-10-01T17:08:35Z
~2026-53031-55
100443
[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]
2694210
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Расея
|Назва = Драгілі
|Лацінка = Drahili / Dragili
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Драгіляў
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Суб’ект фэдэрацыі = [[Смаленская вобласьць]]
|Від раёну =
|Раён = [[Руднянскі раён|Руднянскі]]
|Від паселішча =
|Паселішча =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 48
|Шырата сэкундаў = 27
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 51
|Даўгата сэкундаў = 45
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Драгілі''' — [[вёска]] ў [[Расея|Расеі]], на рацэ [[Альшанка (прыток Дняпра)|Альшанцы]]. Уваходзяць у склад [[Руднянскі раён|Руднянскага раёну]] [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]]. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад [[Рудня (горад)|Рудні]].
Драгілі — вёска [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыны]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даргіла}}
Дрогіла, Дрогул або Другіл (Drogila<ref name="Morlet-1985-292">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 292.</ref>, Drogulus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 74.</ref>, Drogili, Drugil) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Drogili#v=snippet&q=Drogili&f=false S. 420—421].</ref>. Іменная аснова [[Дорг (імя)|дрог- (дорг-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Доргень]], [[Даргвойн]], [[Драгат]]; германскія імёны Drogen, [[Драгабода (імя)|Драгабода]], Drogat) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] drogo 'ваяр'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref><ref name="Morlet-1985-292"/>. Імя Дрогель (Дрогал) гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Creth cum uxore Petrana et filio Drogel'' (XII ст.); ''Homo dictus Ivan Drogolouicz de Czarthouiecz'' (1461 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 521—522.</ref>. У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Dargel<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGEL&ofb=arnshagen&modus=&lang=de DARGEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёну]]
s1d3md6x2fwai236oaouyv9zuhgqe2k
2694211
2694210
2026-10-01T17:24:03Z
~2026-53031-55
100443
2694211
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Расея
|Назва = Драгілі
|Лацінка = Drahili / Dragili
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Драгіляў
|Арыгінальная назва =
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Суб’ект фэдэрацыі = [[Смаленская вобласьць]]
|Від раёну =
|Раён = [[Руднянскі раён|Руднянскі]]
|Від паселішча =
|Паселішча =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Колькасьць насельніцтва аглямэрацыі =
|Год падліку колькасьці аглямэрацыі =
|Крыніца колькасьці аглямэрацыі =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|Тэлефонны код =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 48
|Шырата сэкундаў = 27
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 51
|Даўгата сэкундаў = 45
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Драгілі''' — [[вёска]] ў [[Расея|Расеі]], на рацэ [[Альшанка (прыток Дняпра)|Альшанцы]]. Уваходзяць у склад [[Руднянскі раён|Руднянскага раёну]] [[Смаленская вобласьць|Смаленскай вобласьці]]. Знаходзяцца за 20 км на паўднёвы захад ад [[Рудня (горад)|Рудні]].
Драгілі — вёска [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыны]], на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Даргіла}}
Дрогіла, Дрогул або Другіл (Drogila<ref name="Morlet-1985-292">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule. T. III: Les noms de personnes contenus dans les noms de lieux. — Paris, 1985. P. 292.</ref>, Drogulus<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 74.</ref>, Drogili, Drugil) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Drogili#v=snippet&q=Drogili&f=false S. 420—421].</ref>. Іменная аснова [[Дорг (імя)|дрог- (дорг-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Доргень]], [[Даргвойн]], [[Драгат]]; германскія імёны Drogen, [[Драгабода (імя)|Драгабода]], Drogat) паходзіць ад [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] drogo 'ваяр'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref><ref name="Morlet-1985-292"/>. Імя Дрогель (Дрогал) гістарычна бытавала ў Польшчы: ''Creth cum uxore Petrana et filio Drogel'' (XII ст.); ''Homo dictus Ivan Drogolouicz de Czarthouiecz'' (1461 год)<ref>Słownik staropolskich nazw osobowych. T. 1. — Wrocław, 1965—1967. S. 521—522.</ref>. У [[Памор’е|Памор’і]] адзначалася прозьвішча Dargel<ref>[https://www.online-ofb.de/namelist.php?nachname=DARGEL&ofb=arnshagen&modus=&lang=de DARGEL], Verein für Computergenealogie e.V. (CompGen)</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёну]]
d2pq355d8or6axggfa9l9jkmm6twh6m
Ёўніна
0
304129
2694222
2026-10-01T18:00:33Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва = Ёўніна |Лацінка = Joŭnina |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Ёўніна |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата заснаван...“
2694222
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Ёўніна
|Лацінка = Joŭnina
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Ёўніна
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Полацкі раён|Полацкі]]
|Сельсавет = [[Салоніцкі сельсавет|Салоніцкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 29
|Шырата сэкундаў = 14
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 59
|Даўгата сэкундаў = 18
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ёўніна'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на левым беразе ракі [[Струнка|Стрункі]]. Уваходзіць у склад [[Салоніцкі сельсавет|Салоніцкага сельсавету]] [[Полацкі раён|Полацкага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Еўна}}
Аўна, Еўні або Яўні<ref name="Mielnikova-1977-82">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Тексты, перевод, комментарий. — М., 1977. С. 82.</ref><ref name="Mielnikova-2001-312">Мельникова Е. А. Скандинавские рунические надписи: Новые находки и интерпретации. Тексты, перевод, комментарий. — М., 2001. С. 312, 314.</ref> (Auno, Euny<ref name="Orme-200-118">Orme N. The Saints of Cornwall. — Oxford, 2000. [https://books.google.by/books?id=JxIjiMStTKIC&pg=PA118&dq=Euny,+Euni+Ewny&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjM39fBs6-DAxUq8LsIHVsMDd8Q6AF6BAgNEAI#v=onepage&q=Euny%2C%20Euni%20Ewny&f=false P. 118].</ref>, Euni<ref name="Orme-200-118"/>, Ewny<ref name="Orme-200-118"/>, lafni<ref name="Mielnikova-1977-82"/><ref name="Mielnikova-2001-312"/>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref name="Morlet-1971-48">Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 48.</ref>. Іменная аснова аўн- (еўн-) ([[Імёны ліцьвінаў|імя]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Еўнут (імя)|Еўнут]]; германскае імя Eunat) ёсьць пашыранай суфіксам з элемэнтам -н- (-n-) асновай [[Ява (імя)|еў- (аў-)]]<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aun+Avi#v=snippet&q=Aun%20Avi&f=false S. 207].</ref>, якая паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] aiws 'час, эпоха' або [[Стараверхненямецкая мова|стараверхненямецкага]] ewi, eo 'закон'<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Aevo+evo#v=snippet&q=Aevo%20evo&f=false S. 49—50].</ref><ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 86.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Еўнева''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 223.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Салоніцкі сельсавет}}
{{Полацкі раён}}
[[Катэгорыя:Салоніцкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну]]
ti2tv3mv314nkj2nk9ctff6hzrgq3pr
Матавіла
0
304130
2694225
2026-10-01T18:07:08Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва = Матавіла |Лацінка = Mataviła |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Матавілы |Герб = |Сьцяг = |Гімн = |Дата засн...“
2694225
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Матавіла
|Лацінка = Mataviła
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Матавілы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Асіпавіцкі раён|Асіпавіцкі]]
|Сельсавет = [[Ясенскі сельсавет|Ясенскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 18
|Шырата сэкундаў = 28
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 48
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Матаві́ла'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Млынка|Млынкі]]. Уваходзіць у склад [[Ясенскі сельсавет|Ясенскага сельсавету]] [[Асіпавіцкі раён|Асіпавіцкага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мотвіл}}
Мутвіл, пазьней таксама Модвіл (Moetwil, Moeuthwil, Mutwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mutwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mutwill], MyHeritage</ref>, Modwill<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/modwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Modwill], MyHeritage</ref>) і Вілімот (Willimot<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willimot#v=snippet&q=Willimot&f=false S. 1604].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/m/ M], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мут|-мод- (-мот-, -мут-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мотар]], [[Вішымут]], [[Эймут]]; германскія імёны Motar, Vismuot, Eimuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільгерд]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Матавілы''.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Ясенскі сельсавет}}
{{Асіпавіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Ясенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Асіпавіцкага раёну]]
45wqmyklfmbrd54z6pr29tchnpd8vke
2694234
2694225
2026-10-01T18:31:15Z
~2026-53031-55
100443
/* Назва */
2694234
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Матавіла
|Лацінка = Mataviła
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Матавілы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Магілёўская вобласьць|Магілёўская]]
|Раён = [[Асіпавіцкі раён|Асіпавіцкі]]
|Сельсавет = [[Ясенскі сельсавет|Ясенскі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 18
|Шырата сэкундаў = 28
|Даўгата градусаў = 28
|Даўгата хвілінаў = 54
|Даўгата сэкундаў = 48
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Матаві́ла'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], каля вытоку ракі [[Млынка|Млынкі]]. Уваходзіць у склад [[Ясенскі сельсавет|Ясенскага сельсавету]] [[Асіпавіцкі раён|Асіпавіцкага раёну]] [[Магілёўская вобласьць|Магілёўскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мотвіл}}
Мутвіл, пазьней таксама Модвіл (Moetwil, Moeuthwil, Mutwill<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/mutwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Mutwill], MyHeritage</ref>, Modwill<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/modwill Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Modwill], MyHeritage</ref>) і Вілімот (Willimot<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=Willimot#v=snippet&q=Willimot&f=false S. 1604].</ref>) — імёны [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Vroonen E. Les noms de famille de Belgique. Vol 2: Dictionnaire étymologique des noms de famille de Belgique. — Bruxelles, 1957.</ref><ref>[https://justitia-veritas.be/justitia-veritas/belgique/histoire/dictionnaire-noms-belges-woordenboek-belgische-familienamen/m/ M], Dictionnaire de tous les noms de famille belges</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Мут|-мод- (-мот-, -мут-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мотар]], [[Вішымут]], [[Эймут]]; германскія імёны Motar, Vismuot, Eimuot) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 18.</ref>, а аснова [[Віла|-віл-]] (імёны ліцьвінаў [[Вільгерд]], [[Вільгейда]], [[Монтвіл|Мунтвіл]]; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
У канцы XVIII стагодзьдзя — ''Матавілы''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 271.</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Ясенскі сельсавет}}
{{Асіпавіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Ясенскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Асіпавіцкага раёну]]
rp3gug9ta0z7cco25g3v1jcdivuje4m
Мелагены
0
304131
2694237
2026-10-01T18:41:42Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Летува |Назва = Мелагены |Лацінка = Miełagieny |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Мелагенаў |Назва летувіскай мовай = Mielagėnai |Герб = |Сьцяг...“
2694237
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Мелагены
|Лацінка = Miełagieny
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Мелагенаў
|Назва летувіскай мовай = Mielagėnai
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]]
|Раён = [[Ігналінскі раён|Ігналінскі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 15
|Шырата сэкундаў = 30
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 26
|Даўгата сэкундаў = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Мелагены''' ({{мова-lt|Mielagėnai|скарочана}}) — [[мястэчка]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Канцярына|Канцярыне]]. Цэнтар староства [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]]. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы ўсход ад [[Ігналіна|Ігналіны]].
Мелагены — даўняе [[мястэчка]] [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]), на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мілкін}}
Мілікін або Мэльген (Millikin, Melgen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/melgen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Melgen], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Millikin#v=snippet&q=Millikin&f=false P. 179].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міл (імя)|-міл- (-мел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мілейка]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Мільконт]]; германскія імёны Milleke, Melvid, Milgunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mildeis 'мяккі, прыязны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 179.</ref>, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&q=k%C3%AEn%20Erdiken&f=false S. 356].</ref>.
== Гісторыя ==
=== Вялікае Княства Літоўскае ===
У канцы XVIII стагодзьдзя Мелагены былі вёскай у складзе маёнтку [[Даўгілішкі|Даўгілішкаў]] [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзяржаўная ўладаньне<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 272.</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Мелагены апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у [[Сьвянцянскі павет (Расейская імпэрыя)|Сьвянцянскім павеце]] [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], потым [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. У другой палове XIX стагодзьдзя мястэчка было ў валоданьні Караля Кубліцкага<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6к}} S. [https://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/246 246].</ref>.
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Мелагены занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]].
=== Найноўшы час ===
25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Мелагены абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]], у 1922 годзе — у складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стала цэнтрам гміны [[Сьвянцянскі павет (Польская Рэспубліка)|Сьвянцянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]].
З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1939 году Мелагены занялі савецкія войскі, у лістападзе таго ж году мястэчка ўвайшло ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]. 1—2 кастрычніка 1940 году ўлады СССР перадалі Мелагены [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]. У 1941—1944 гадох мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Нацысцкая Нямеччына|Нацысцкай Нямеччыны]].
== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* '''XIX стагодзьдзе''': 1861 год — 180 чал.; 1897 год — 517 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1930 год — 288 чал.; 1959 год — 421 чал.; 1970 год — 321 чал.; 1980 год — 300 чал.; 1989 год — 352 чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 286 чал.; 2011 год — 236 чал.
== Турыстычная інфармацыя ==
=== Славутасьці ===
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1779—1790)
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]]
4z0es86638ctilz92phya0kbrr90uwt
2694241
2694237
2026-10-01T18:48:31Z
~2026-53031-55
100443
2694241
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Мелагены
|Лацінка = Miełagieny
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Мелагенаў
|Назва летувіскай мовай = Mielagėnai
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]]
|Раён = [[Ігналінскі раён|Ігналінскі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 15
|Шырата сэкундаў = 30
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 26
|Даўгата сэкундаў = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Мелагены''' ({{мова-lt|Mielagėnai|скарочана}}) — [[мястэчка]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Канцярына|Канцярыне]]. Цэнтар староства [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]]. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы ўсход ад [[Ігналіна|Ігналіны]].
Мелагены — даўняе [[мястэчка]] [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]), на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мілкін}}
Мілікін або Мэльген (Millikin, Melgen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/melgen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Melgen], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Millikin#v=snippet&q=Millikin&f=false P. 179].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міл (імя)|-міл- (-мел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мілейка]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Мільконт]]; германскія імёны Milleke, Melvid, Milgunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mildeis 'мяккі, прыязны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 179.</ref>, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&q=k%C3%AEn%20Erdiken&f=false S. 356].</ref>.
== Гісторыя ==
=== Вялікае Княства Літоўскае ===
У канцы XVIII стагодзьдзя Мелагены былі вёскай у складзе маёнтку [[Даўгілішкі|Даўгілішкаў]] [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзяржаўная ўладаньне<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 272.</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Мелагены апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у [[Сьвянцянскі павет (Расейская імпэрыя)|Сьвянцянскім павеце]] [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], потым [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. У другой палове XIX стагодзьдзя мястэчка было ў валоданьні Караля Кубліцкага<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6к}} S. [https://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/246 246].</ref>.
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Мелагены занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]].
=== Найноўшы час ===
25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Мелагены абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]], у 1922 годзе — у складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стала цэнтрам гміны [[Сьвянцянскі павет (Польская Рэспубліка)|Сьвянцянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]].
З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1939 году Мелагены занялі савецкія войскі, у лістападзе таго ж году мястэчка ўвайшло ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]. 1—2 кастрычніка 1940 году ўлады СССР перадалі Мелагены [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]. У 1941—1944 гадох мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Нацысцкая Нямеччына|Нацысцкай Нямеччыны]].
== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* '''XIX стагодзьдзе''': 1861 год — 180 чал.; 1897 год — 517 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1930 год — 288 чал.; 1959 год — 421 чал.; 1970 год — 321 чал.; 1980 год — 300 чал.; 1989 год — 352 чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 286 чал.; 2011 год — 236 чал.
== Турыстычная інфармацыя ==
=== Славутасьці ===
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1779—1790)
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.radzima.net/be/miejsce/mielegiany.html Мелеганы], [[Radzima.net]]
{{Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]]
7dzbwrmpacvpcp4wegcwktbdcdbxre0
2694245
2694241
2026-10-01T18:56:27Z
~2026-53031-55
100443
2694245
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Мелагены
|Лацінка = Miełagieny
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Мелагенаў
|Назва летувіскай мовай = Mielagėnai
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]]
|Раён = [[Ігналінскі раён|Ігналінскі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 15
|Шырата сэкундаў = 30
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 26
|Даўгата сэкундаў = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Мелагены''' ({{мова-lt|Mielagėnai|скарочана}}) — [[мястэчка]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Канцярына|Канцярыне]]. Цэнтар староства [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]]. Знаходзяцца за 20 км на паўднёвы ўсход ад [[Ігналіна|Ігналіны]].
Мелагены — даўняе мястэчка [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]), на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мілкін}}
Мілікін або Мэльген (Millikin, Melgen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/melgen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Melgen], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Millikin#v=snippet&q=Millikin&f=false P. 179].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міл (імя)|-міл- (-мел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мілейка]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Мільконт]]; германскія імёны Milleke, Melvid, Milgunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mildeis 'мяккі, прыязны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 179.</ref>, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&q=k%C3%AEn%20Erdiken&f=false S. 356].</ref>.
== Гісторыя ==
=== Вялікае Княства Літоўскае ===
У канцы XVIII стагодзьдзя Мелагены былі вёскай у складзе маёнтку [[Даўгілішкі|Даўгілішкаў]] [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзяржаўная ўладаньне<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 272.</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Мелагены апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у [[Сьвянцянскі павет (Расейская імпэрыя)|Сьвянцянскім павеце]] [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], потым [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. У другой палове XIX стагодзьдзя мястэчка было ў валоданьні Караля Кубліцкага<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6к}} S. [https://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/246 246].</ref>.
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Мелагены занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]].
=== Найноўшы час ===
25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Мелагены абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]], у 1922 годзе — у складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стала цэнтрам гміны [[Сьвянцянскі павет (Польская Рэспубліка)|Сьвянцянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]].
З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1939 году Мелагены занялі савецкія войскі, у лістападзе таго ж году мястэчка ўвайшло ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]. 1—2 кастрычніка 1940 году ўлады СССР перадалі Мелагены [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]. У 1941—1944 гадох мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Нацысцкая Нямеччына|Нацысцкай Нямеччыны]].
== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* '''XIX стагодзьдзе''': 1861 год — 180 чал.; 1897 год — 517 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1930 год — 288 чал.; 1959 год — 421 чал.; 1970 год — 321 чал.; 1980 год — 300 чал.; 1989 год — 352 чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 286 чал.; 2011 год — 236 чал.
== Турыстычная інфармацыя ==
=== Славутасьці ===
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1779—1790)
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.radzima.net/be/miejsce/mielegiany.html Мелеганы], [[Radzima.net]]
{{Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]]
2a2tfpsqrs9t4tnnhuayizkf4la336p
2694313
2694245
2026-10-02T10:33:01Z
~2026-53016-44
100448
2694313
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Летува
|Назва = Мелагены
|Лацінка = Miełagieny
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Мелагенаў
|Назва летувіскай мовай = Mielagėnai
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былыя назвы =
|Мясцовая назва =
|Павет = [[Уцянскі павет|Уцянскі]]
|Раён = [[Ігналінскі раён|Ігналінскі]]
|Староства =
|Мэр =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код =
|Паштовы індэкс =
|Аўтамабільны нумарны знак =
|Выява = Mielagenai church 3.jpg
|Апісаньне выявы = Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля
|Шырата градусаў = 55
|Шырата хвілінаў = 15
|Шырата сэкундаў = 30
|Даўгата градусаў = 26
|Даўгата хвілінаў = 26
|Даўгата сэкундаў = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Сайт =
}}
'''Мелагены''' ({{мова-lt|Mielagėnai|скарочана}}) — [[мястэчка]] ў [[Летува|Летуве]], на рацэ [[Канцярына|Канцярыне]]. Цэнтар староства [[Ігналінскі раён|Ігналінскага раёну]] [[Уцянскі павет|Ўцянскага павету]]. Знаходзяцца за 20 км на паўднёвы ўсход ад [[Ігналіна|Ігналіны]].
Мелагены — даўняе мястэчка [[Ашмянскі павет|гістарычнай Ашмяншчыны]] (частка [[Віленскае ваяводзтва|Віленшчыны]]), на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]]. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Мілкін}}
Мілікін або Мэльген (Millikin, Melgen<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/melgen Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Melgen], MyHeritage</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Ferguson R. The Teutonic Name-system Applied to the Family Names of France, England, & Germany. — London, 1864. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=fGUUAAAAYAAJ&q=Millikin#v=snippet&q=Millikin&f=false P. 179].</ref>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Міл (імя)|-міл- (-мел-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Мілейка]], [[Мільвід|Мельвід]], [[Мільконт]]; германскія імёны Milleke, Melvid, Milgunt) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] mildeis 'мяккі, прыязны'<ref>Morlet M.-T. Les noms de personne sur le territoire de l’ancienne Gaule du VIe au XIIe siècle. T. I: Les noms issus du germanique continental et les créations gallo-germaniques. — Paris, 1971. P. 172.</ref><ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 179.</ref>, а аснова [[Гін|-гін- (-ген-, -кін-)]] (імёны ліцьвінаў [[Гендрута]], [[Кімант|Кімунд]], [[Мінгін|Менгін]]; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'<ref>[https://www.koeblergerhard.de/got/got_g.html G] // Köbler G. Gotisches Wörterbuch. 4. Aufl, 2014.</ref>). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен)<ref>Förstemann E. W. Altdeutsches Namenbuch. Bd. 1: Personennamen. — Bonn, 1900. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=YOBwrIPG8IQC&q=k%C3%AEn+Erdiken+#v=snippet&q=k%C3%AEn%20Erdiken&f=false S. 356].</ref>.
== Гісторыя ==
=== Вялікае Княства Літоўскае ===
У канцы XVIII стагодзьдзя Мелагены былі вёскай у складзе маёнтку [[Даўгілішкі|Даўгілішкаў]] [[Ашмянскі павет|Ашмянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва|Віленскага ваяводзтва]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]], дзяржаўная ўладаньне<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 272.</ref>.
=== Пад уладай Расейскай імпэрыі ===
У выніку [[трэці падзел Рэчы Паспалітай|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] (1795 год) Мелагены апынуліся ў складзе [[Расейская імпэрыя|Расейскай імпэрыі]], у [[Сьвянцянскі павет (Расейская імпэрыя)|Сьвянцянскім павеце]] [[Літоўская губэрня|Літоўскай]], потым [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]]. У другой палове XIX стагодзьдзя мястэчка было ў валоданьні Караля Кубліцкага<ref>{{Літаратура/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|6к}} S. [https://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/246 246].</ref>.
За часамі [[Першая сусьветная вайна|Першай сусьветнай вайны]] ў 1915 годзе Мелагены занялі войскі [[Нямецкая імпэрыя|Нямецкай імпэрыі]].
=== Найноўшы час ===
25 сакавіка 1918 году згодна з [[Трэцяя Ўстаўная грамата|Трэцяй Устаўной граматай]] Мелагены абвяшчаліся часткай [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]], у 1922 годзе — у складзе міжваеннай [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]], дзе стала цэнтрам гміны [[Сьвянцянскі павет (Польская Рэспубліка)|Сьвянцянскага павету]] [[Віленскае ваяводзтва (1923—1939)|Віленскага ваяводзтва]].
З пачаткам [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] ў верасьні 1939 году Мелагены занялі савецкія войскі, у лістападзе таго ж году мястэчка ўвайшло ў склад [[БССР|Беларускай ССР]]. 1—2 кастрычніка 1940 году ўлады СССР перадалі Мелагены [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летувіскай ССР]]. У 1941—1944 гадох мястэчка знаходзілася пад акупацыяй [[Нацысцкая Нямеччына|Нацысцкай Нямеччыны]].
== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* '''XIX стагодзьдзе''': 1861 год — 180 чал.; 1897 год — 517 чал.
* '''XX стагодзьдзе''': 1930 год — 288 чал.; 1959 год — 421 чал.; 1970 год — 321 чал.; 1980 год — 300 чал.; 1989 год — 352 чал.
* '''XXI стагодзьдзе''': 2001 год — 286 чал.; 2011 год — 236 чал.
== Турыстычная інфармацыя ==
=== Славутасьці ===
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1779—1790)
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://www.radzima.net/be/miejsce/mielegiany.html Мелеганы], [[Radzima.net]]
{{Месты і мястэчкі гістарычнай Ашмяншчыны}}
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету]]
mzoogfykdjcqmg2pknzdqlwqzn51wft
Мелегяны
0
304132
2694238
2026-10-01T18:44:26Z
~2026-53031-55
100443
Перанакіроўвае на [[Мелагены]]
2694238
wikitext
text/x-wiki
#перанакіраваньне [[Мелагены]]
ml3s04rd726aajdbir6k1agd7mjdy2t
Мялегяны
0
304133
2694239
2026-10-01T18:45:51Z
~2026-53031-55
100443
Перанакіроўвае на [[Мелагены]]
2694239
wikitext
text/x-wiki
#перанакіраваньне [[Мелагены]]
ml3s04rd726aajdbir6k1agd7mjdy2t
Мелеганы
0
304134
2694240
2026-10-01T18:47:59Z
~2026-53031-55
100443
Перанакіроўвае на [[Мелагены]]
2694240
wikitext
text/x-wiki
#перанакіраваньне [[Мелагены]]
ml3s04rd726aajdbir6k1agd7mjdy2t
Дзергель
0
304135
2694249
2026-10-01T19:20:51Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „{{Імя |імя = Дзергель |лацінка = Dziergiel / Dzierhiel |арыгінал = Diergel |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Дзір|Diehr]] + [[Гайла (імя)|Gelo]] |варыянт = Дзіргел, Дыргайла, Даргель |вытворны...“
2694249
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Дзергель
|лацінка = Dziergiel / Dzierhiel
|арыгінал = Diergel
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Дзір|Diehr]] + [[Гайла (імя)|Gelo]]
|варыянт = Дзіргел, Дыргайла, Даргель
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Дзергель''' (''Дзіргел'', ''Дыргайла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Дзерыгіла, пазьней Дыргель, Дэргель або Тыргіль (Deorrigilo, Diergel<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/diergel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Diergel], MyHeritage</ref>, Dirgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dirgel], MyHeritage</ref>, Dergel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergel], MyHeritage</ref>, Tyrgil<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 29.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Barthélémy A. Liste des noms d’hommes gravés sur les monnaies de l'époque mérovingienne. — Paris, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XgA-AAAAYAAJ&q=DEORRIGILO#v=snippet&q=DEORRIGILO&f=false P. 11].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Дзір|дзір- (дзер-, цір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дзярэйка|Дзерык]], [[Дзірман]], [[Дзірмант|Дырмунт]]; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dius, германскага tiur 'зьвер'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''чоловека, на ймя Диркгела'' (1449—1485 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 56.</ref><ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 277.</ref>; ''людеи… Мицка Дыркгаиловича'' (13 траўня 1523 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 222.</ref>; ''Нарвоиш Диркгелович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 99.</ref>.
== Носьбіты ==
Дарґелевічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
Даргель (Dargel, Dargiel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
На [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] існуе вёска [[Дзергілі]] (у канцы XVIII стагодзьдзя — ''Дзергелі''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 217.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Дзір]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай дзір}}
{{Імёны з асновай гайл}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
6n28xjv6kfqt8jnlh2jq8aofsu1okm7
2694253
2694249
2026-10-01T19:25:47Z
~2026-53031-55
100443
2694253
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Дзергель
|лацінка = Dziergiel / Dzierhiel
|арыгінал = Diergel
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Дзір|Diehr]] + [[Гайла (імя)|Gelo]]
|варыянт = Дзіргел, Дыргайла, Даргель
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Дзергель''' (''Дзіргел'', ''Дыргайла'') — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Дзерыгіла, пазьней Дыргель, Дэргель або Тыргіль (Deorrigilo, Diergel<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/diergel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Diergel], MyHeritage</ref>, Dirgel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dirgel], MyHeritage</ref>, Dergel<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/dirgel Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Dergel], MyHeritage</ref>, Tyrgil<ref>Kjöllerström P. A. Svensk namnbok. Dopnamn, ättenamn, ortnamn. — Ulricehamn, 1895. S. 29.</ref>) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>Barthélémy A. Liste des noms d’hommes gravés sur les monnaies de l'époque mérovingienne. — Paris, 1881. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=XgA-AAAAYAAJ&q=DEORRIGILO#v=snippet&q=DEORRIGILO&f=false P. 11].</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Дзір|дзір- (дзер-, цір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Дзярэйка|Дзерык]], [[Дзірман]], [[Дзірмант|Дырмунт]]; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] dius, германскага tiur 'зьвер'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>, а аснова [[Гайла (імя)|-гайл- (-гал-, -гел-)]] (імёны ліцьвінаў [[Відзігайла]], [[Інгела]], [[Мантыгайла (імя)|Монтгайла]]; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref>.
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: ''чоловека, на ймя Диркгела'' (1449—1485 гады)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 56.</ref><ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|225к}} P. 277.</ref>; ''людеи… Мицка Дыркгаиловича'' (13 траўня 1523 году)<ref>{{Літаратура/Літоўская мэтрыка|12к}} P. 222.</ref>; ''Нарвоиш Диркгелович'' (1538 год)<ref>Mackavičius A. Žemaitijos valsčių surašymas 1537—1538 m. — Vilnius, 2003. P. 99.</ref>.
== Носьбіты ==
Дарґелевічы — [[Літва|літоўскі]] шляхецкі род<ref>[http://www.nobility.by/families/d/index.shtml Сьпіс шляхецкіх родаў, прозьвішчы якіх пачынаюцца на Д], [[Згуртаваньне беларускай шляхты]]</ref>.
Даргель (Dargel, Dargiel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]]<ref>Professor Jerzy Wisniewski, [https://web.archive.org/web/20250111095809/http://www.mem.net.pl/stg/family_names.htm List of the XIXth century Suvalki region family names], Suwalki Genealogical Society</ref>.
На [[Ваўкавыскі павет|гістарычнай Ваўкавышчыне]] існуе вёска [[Дзергілі]] (у канцы XVIII стагодзьдзя — ''Дзергелі''<ref>{{Літаратура/ВГАБ|2к}} С. 217.</ref>).
== Глядзіце таксама ==
* [[Дзір]]
* [[Гайла (імя)|Гайла]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай дзір}}
{{Імёны з асновай гайл}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
kp2qcbjdd393itbvean6qh5bfgbdm2y
Вікіпэдыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-10-01
4
304136
2694256
2026-10-01T19:28:42Z
Ency
1812
созд. стр.
2694256
wikitext
text/x-wiki
<noinclude><!--
Назва файла (у аўтара) з кодам гэтай старонкі <(D)Basic_multilingual_ranking_2026-10-01_(4~be-tarask)>
Паколькі дадзеная старонка ня створаная беспасярэдне ў рэдактары вікіфарматаваньня і ўтрымоўвае зьвесткі, атрыманыя
са староньняга прыкладаньня, таму любыя заўвагі просьба накіроўваць непасрэдна аўтару ([[Удзельнік:Ency]]) або
e-мэйлам на адрэсу dorozynskij(at)poczta(dot)onet(dot)pl) — гэта дасьць магчымасьць улічыць усё ў крынічным тэксьце
і выправіць дадзены вікікод; аднак у выпадку адсутнасьці адказу больш за 5 дзён сьмела выпраўляйце тут.
Дзякуй за супрацоўніцтва. Ency
Уласныя назвы моваў скарэляваныя са зьвесткамі сайту http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias/Table.
-->{{Асноўны міжмоўны рэнкінг}}</noinclude>
<center>
{| class="wikitable sortable" style="margin: 0px auto;"
|+ Рэнкінг усіх (342) Вікіпэдыяў на <b>1 кастрычніка 2026 r.</b><br>
<small>(зьвесткі атрыманыя скрыптом, запушчаным а 06:38 г. (Варшава) першага дню дадзенага месяцу)><br>
Абазначэньні у слупку «Зьм.» (зьмены за м-ц) – '''↔''' бяз зьм., '''<span style="color: green;">↑</span>''' павышэньне, '''<span style="color: red;">↓</span>''' паніжэньне, '''→''' новая пазыцыя; <br>
НМВ – назва мовы Вікіпэдыі, КА – колькасьць артыкулаў;<br>Кол. «Прагн., м-цы» – праз колькі месяцаў дагонім вышэйшую вікі (зялёнае тло) альбо колькі м-цев нам да іх не хапае, альбо нас дагоняць ніжэйшыя вікі (чырвонае тло) альбо колькі м-цев ім да нас не хапае</small><br><br>
|-
! style="border-bottom-width:2px; " | Паз.
! style="border-bottom-width:2px; border-right-style:hidden" |
! style="border-bottom-width:2px; " class="unsortable" | Зьм.
! style="border-bottom-width:2px; text-align:left; " | НМВ ''беларуская''
! style="border-bottom-width:2px; text-align:left; " class="unsortable" | ''Уласная'' НМВ і ўласна Вікіпэдыя
! style="border-bottom-width:2px; text-align:left; " | НМВ ''ангельская''
! style="border-bottom-width:2px; " data-sort-type="number" | КА ''агулам''
! style="border-bottom-width:2px; " data-sort-type="number" | КА ''апош. м-ц''
! style="border-bottom-width:2px; " class="unsortable" | Прагн., м-цы
! style="border-bottom-width:2px; border-left-style:hidden" |
|-
| align=right |1
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>223</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ангельская мова|Ангельская]]
| align=left |[https://en.wikipedia.org English]
| align=left |[[:en:English language|English]]
| align=right |7 246 241
| align=right |<small>12 447</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1071</span>''</small>
|-
| align=right |2
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>150</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сэбуанская мова|Сэбуанская]]
| align=left |[https://ceb.wikipedia.org Sinugboanong Binisaya]
| align=left |[[:en:Cebuano language|Cebuano]]
| align=right |6 115 856
| align=right |<small>139</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1070</span>''</small>
|-
| align=right |3
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>221</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Нямецкая мова|Нямецкая]]
| align=left |[https://de.wikipedia.org Deutsch]
| align=left |[[:en:German language|German]]
| align=right |3 155 127
| align=right |<small>7 042</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1069</span>''</small>
|-
| align=right |4
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>216</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Француская мова|Француская]]
| align=left |[https://fr.wikipedia.org Français]
| align=left |[[:en:French language|French]]
| align=right |2 782 447
| align=right |<small>5 128</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1068</span>''</small>
|-
| align=right |5
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>171</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Швэдзкая мова|Швэдзкая]]
| align=left |[https://sv.wikipedia.org Svenska]
| align=left |[[:en:Swedish language|Swedish]]
| align=right |2 628 247
| align=right |<small>439</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1067</span>''</small>
|-
| align=right |6
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>205</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Нідэрляндзкая мова|Нідэрляндзкая]]
| align=left |[https://nl.wikipedia.org Nederlands]
| align=left |[[:en:Dutch language|Dutch]]
| align=right |2 228 101
| align=right |<small>2 218</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1066</span>''</small>
|-
| align=right |7
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>218</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гішпанская мова|Гішпанская]]
| align=left |[https://es.wikipedia.org Español]
| align=left |[[:en:Spanish language|Spanish]]
| align=right |2 140 379
| align=right |<small>5 551</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1065</span>''</small>
|-
| align=right |8
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>212</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Расейская мова|Расейская]]
| align=left |[https://ru.wikipedia.org Русский]
| align=left |[[:en:Russian language|Russian]]
| align=right |2 119 980
| align=right |<small>3 926</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1064</span>''</small>
|-
| align=right |9
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>213</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Італьянская мова|Італьянская]]
| align=left |[https://it.wikipedia.org Italiano]
| align=left |[[:en:Italian language|Italian]]
| align=right |1 989 009
| align=right |<small>4 263</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1063</span>''</small>
|-
| align=right |10
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>211</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Польская мова|Польская]]
| align=left |[https://pl.wikipedia.org Polski]
| align=left |[[:en:Polish language|Polish]]
| align=right |1 709 698
| align=right |<small>3 381</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1062</span>''</small>
|-
| align=right |11
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>166</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Эгіпецкая арабская мова|Эгіпецкая арабская]]
| align=left |[https://arz.wikipedia.org مصرى (Maṣri)]
| align=left |[[:en:Egyptian Arabic language|Egyptian Arabic]]
| align=right |1 633 716
| align=right |<small>319</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1061</span>''</small>
|-
| align=right |12
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>219</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кітайская мова|Кітайская]]
| align=left |[https://zh.wikipedia.org 中文]
| align=left |[[:en:Chinese language|Chinese]]
| align=right |1 558 688
| align=right |<small>5 745</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1060</span>''</small>
|-
| align=right |13
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>215</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Японская мова|Японская]]
| align=left |[https://ja.wikipedia.org 日本語]
| align=left |[[:en:Japanese language|Japanese]]
| align=right |1 520 845
| align=right |<small>4 766</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1059</span>''</small>
|-
| align=right |14
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>208</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Украінская мова|Украінская]]
| align=left |[https://uk.wikipedia.org Українська]
| align=left |[[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]
| align=right |1 436 144
| align=right |<small>3 104</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1058</span>''</small>
|-
| align=right |15
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>210</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Арабская мова|Арабская]]
| align=left |[https://ar.wikipedia.org العربية]
| align=left |[[:en:Arabic language|Arabic]]
| align=right |1 334 034
| align=right |<small>3 281</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1057</span>''</small>
|-
| align=right |16
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>183</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Віетнамская мова|Віетнамская]]
| align=left |[https://vi.wikipedia.org Tiếng Việt]
| align=left |[[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]
| align=right |1 304 741
| align=right |<small>703</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1056</span>''</small>
|-
| align=right |17
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>119</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Варайская мова|Варайская]]
| align=left |[https://war.wikipedia.org Winaray]
| align=left |[[:en:Waray-Waray language|Waray-Waray]]
| align=right |1 266 986
| align=right |<small>36</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>9</span>''</small>
|-
| align=right |18
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>203</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Партугальская мова|Партугальская]]
| align=left |[https://pt.wikipedia.org Português]
| align=left |[[:en:Portuguese language|Portuguese]]
| align=right |1 183 429
| align=right |<small>2 156</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1055</span>''</small>
|-
| align=right |19
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>220</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Пэрсыдзкая мова|Пэрсыдзкая]]
| align=left |[https://fa.wikipedia.org فارسی]
| align=left |[[:en:Persian language|Persian]]
| align=right |1 093 794
| align=right |<small>5 832</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1054</span>''</small>
|-
| align=right |20
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>182</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чачэнская мова|Чачэнская]]
| align=left |[https://ce.wikipedia.org Нохчийн]
| align=left |[[:en:Chechen language|Chechen]]
| align=right |867 984
| align=right |<small>703</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1053</span>''</small>
|-
| align=right |21
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>202</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Каталянская мова|Каталянская]]
| align=left |[https://ca.wikipedia.org Català]
| align=left |[[:en:Catalan language|Catalan]]
| align=right |804 928
| align=right |<small>2 140</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1052</span>''</small>
|-
| align=right |22
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>214</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Інданэзійская мова|Інданэзійская]]
| align=left |[https://id.wikipedia.org Bahasa Indonesia]
| align=left |[[:en:Indonesian language|Indonesian]]
| align=right |798 348
| align=right |<small>4 422</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1051</span>''</small>
|-
| align=right |23
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>217</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Карэйская мова|Карэйская]]
| align=left |[https://ko.wikipedia.org 한국어]
| align=left |[[:en:Korean language|Korean]]
| align=right |766 623
| align=right |<small>5 306</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1050</span>''</small>
|-
| align=right |24
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1017</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Сэрбская мова|Сэрбская]]
| align=left |[https://sr.wikipedia.org Српски / Srpski]
| align=left |[[:en:Serbian language|Serbian]]
| align=right |709 206
| align=right |<small>1 063</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1049</span>''</small>
|-
| align=right |25
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-13</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Татарская мова|Татарская]]
| align=left |[https://tt.wikipedia.org татарча / tatarça]
| align=left |[[:en:Tatar language|Tatar]]
| align=right |709 148
| align=right |<small>71</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>8</span>''</small>
|-
| align=right |26
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1024</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Урду|Урду]]
| align=left |[https://ur.wikipedia.org اردو]
| align=left |[[:en:Urdu language|Urdu]]
| align=right |704 198
| align=right |<small>26 117</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1048</span>''</small>
|-
| align=right |27
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Турэцкая мова|Турэцкая]]
| align=left |[https://tr.wikipedia.org Türkçe]
| align=left |[[:en:Turkish language|Turkish]]
| align=right |701 561
| align=right |<small>3 054</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1047</span>''</small>
|-
| align=right |28
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-2</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Нарвэская мова|Нарвэская]]
| align=left |[https://no.wikipedia.org Norsk (Bokmål)]
| align=left |[[:en:Norwegian (Bokmål) language|Norwegian (Bokmål)]]
| align=right |691 628
| align=right |<small>2 280</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1046</span>''</small>
|-
| align=right |29
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>204</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Фінская мова|Фінская]]
| align=left |[https://fi.wikipedia.org Suomi]
| align=left |[[:en:Finnish language|Finnish]]
| align=right |626 202
| align=right |<small>2 191</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1045</span>''</small>
|-
| align=right |30
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>196</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чэская мова|Чэская]]
| align=left |[https://cs.wikipedia.org Čeština]
| align=left |[[:en:Czech language|Czech]]
| align=right |599 158
| align=right |<small>1 386</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1044</span>''</small>
|-
| align=right |31
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>197</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Вугорская мова|Вугорская]]
| align=left |[https://hu.wikipedia.org Magyar]
| align=left |[[:en:Hungarian language|Hungarian]]
| align=right |574 726
| align=right |<small>1 455</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1043</span>''</small>
|-
| align=right |32
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>198</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Румынская мова|Румынская]]
| align=left |[https://ro.wikipedia.org Română]
| align=left |[[:en:Romanian language|Romanian]]
| align=right |549 272
| align=right |<small>1 751</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1042</span>''</small>
|-
| align=right |33
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>206</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Басконская мова|Басконская]]
| align=left |[https://eu.wikipedia.org Euskara]
| align=left |[[:en:Basque language|Basque]]
| align=right |496 815
| align=right |<small>2 266</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1041</span>''</small>
|-
| align=right |34
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>137</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сэрбскахарвацкая мова|Сэрбскахарвацкая]]
| align=left |[https://sh.wikipedia.org Srpskohrvatski / Српскохрватски]
| align=left |[[:en:Serbo-Croatian language|Serbo-Croatian]]
| align=right |461 894
| align=right |<small>71</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>7</span>''</small>
|-
| align=right |35
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>207</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Малайская мова|Малайская]]
| align=left |[https://ms.wikipedia.org Bahasa Melayu]
| align=left |[[:en:Malay language|Malay]]
| align=right |444 187
| align=right |<small>2 532</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1040</span>''</small>
|-
| align=right |36
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>133</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Паўднёвамінская мова|Паўднёвамінская]]
| align=left |[https://zh-min-nan.wikipedia.org Bân-lâm-gú]
| align=left |[[:en:Min Nan language|Min Nan]]
| align=right |434 657
| align=right |<small>56</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>6</span>''</small>
|-
| align=right |37
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>200</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Іўрыт|Іўрыт]]
| align=left |[https://he.wikipedia.org עברית]
| align=left |[[:en:Hebrew language|Hebrew]]
| align=right |405 872
| align=right |<small>1 816</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1039</span>''</small>
|-
| align=right |38
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>176</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Эспэранта|Эспэранта]]
| align=left |[https://eo.wikipedia.org Esperanto]
| align=left |[[:en:Esperanto language|Esperanto]]
| align=right |389 455
| align=right |<small>521</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1038</span>''</small>
|-
| align=right |39
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>222</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Узбэцкая мова|Узбэцкая]]
| align=left |[https://uz.wikipedia.org oʻzbekcha / ўзбекча]
| align=left |[[:en:Uzbek language|Uzbek]]
| align=right |366 307
| align=right |<small>7 240</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1037</span>''</small>
|-
| align=right |40
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>174</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Армянская мова|Армянская]]
| align=left |[https://hy.wikipedia.org Հայերեն]
| align=left |[[:en:Armenian language|Armenian]]
| align=right |331 972
| align=right |<small>480</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1036</span>''</small>
|-
| align=right |41
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>175</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Дацкая мова|Дацкая]]
| align=left |[https://da.wikipedia.org Dansk]
| align=left |[[:en:Danish language|Danish]]
| align=right |316 154
| align=right |<small>481</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1035</span>''</small>
|-
| align=right |42
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>167</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Баўгарская мова|Баўгарская]]
| align=left |[https://bg.wikipedia.org Български]
| align=left |[[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]
| align=right |312 263
| align=right |<small>362</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1034</span>''</small>
|-
| align=right |43
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>184</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Спрошчаная ангельская мова|Спрошчаная ангельская]]
| align=left |[https://simple.wikipedia.org Simple English]
| align=left |[[:en:Simple English language|Simple English]]
| align=right |285 380
| align=right |<small>757</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1033</span>''</small>
|-
| align=right |44
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>151</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Валійская мова|Валійская]]
| align=left |[https://cy.wikipedia.org Cymraeg]
| align=left |[[:en:Welsh language|Welsh]]
| align=right |284 718
| align=right |<small>149</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1032</span>''</small>
|-
| align=right |45
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>188</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Грэцкая мова|Грэцкая]]
| align=left |[https://el.wikipedia.org Ελληνικά]
| align=left |[[:en:Greek language|Greek]]
| align=right |273 351
| align=right |<small>875</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1031</span>''</small>
|-
| align=right |46
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>190</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Беларуская мова|Беларуская]]
| align=left |[https://be.wikipedia.org Беларуская]
| align=left |[[:en:Belarusian language|Belarusian]]
| align=right |267 061
| align=right |<small>1 018</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1030</span>''</small>
|-
| align=right |47
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>177</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Эстонская мова|Эстонская]]
| align=left |[https://et.wikipedia.org Eesti]
| align=left |[[:en:Estonian language|Estonian]]
| align=right |262 217
| align=right |<small>611</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1029</span>''</small>
|-
| align=right |48
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>169</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Славацкая мова|Славацкая]]
| align=left |[https://sk.wikipedia.org Slovenčina]
| align=left |[[:en:Slovak language|Slovak]]
| align=right |261 550
| align=right |<small>391</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1028</span>''</small>
|-
| align=right |49
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>168</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Казаская мова|Казаская]]
| align=left |[https://kk.wikipedia.org Қазақша]
| align=left |[[:en:Kazakh language|Kazakh]]
| align=right |245 392
| align=right |<small>381</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1027</span>''</small>
|-
| align=right |50
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>134</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Паўднёваазэрбайджанская мова|Паўднёваазэрбайджанская]]
| align=left |[https://azb.wikipedia.org تۆرکجه]
| align=left |[[:en:South Azerbaijani language|South Azerbaijani]]
| align=right |244 882
| align=right |<small>59</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>4</span>''</small>
|-
| align=right |51
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>172</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Харвацкая мова|Харвацкая]]
| align=left |[https://hr.wikipedia.org Hrvatski]
| align=left |[[:en:Croatian language|Croatian]]
| align=right |235 687
| align=right |<small>441</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1026</span>''</small>
|-
| align=right |52
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>199</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Галісійская мова|Галісійская]]
| align=left |[https://gl.wikipedia.org Galego]
| align=left |[[:en:Galician language|Galician]]
| align=right |235 237
| align=right |<small>1 798</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1025</span>''</small>
|-
| align=right |53
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>118</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мінангкабаў (мова)|Мінангкабаў]]
| align=left |[https://min.wikipedia.org Minangkabau]
| align=left |[[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]
| align=right |229 972
| align=right |<small>36</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>3</span>''</small>
|-
| align=right |54
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>154</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Летувіская мова|Летувіская]]
| align=left |[https://lt.wikipedia.org Lietuvių]
| align=left |[[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]
| align=right |226 815
| align=right |<small>166</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1024</span>''</small>
|-
| align=right |55
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>186</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Азэрбайджанская мова|Азэрбайджанская]]
| align=left |[https://az.wikipedia.org Azərbaycanca]
| align=left |[[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]
| align=right |217 769
| align=right |<small>834</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1023</span>''</small>
|-
| align=right |56
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1016</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Грузінская мова|Грузінская]]
| align=left |[https://ka.wikipedia.org ქართული]
| align=left |[[:en:Georgian language|Georgian]]
| align=right |199 577
| align=right |<small>1 021</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1022</span>''</small>
|-
| align=right |57
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-7</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Славенская мова|Славенская]]
| align=left |[https://sl.wikipedia.org Slovenščina]
| align=left |[[:en:Slovenian language|Slovenian]]
| align=right |199 154
| align=right |<small>256</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1021</span>''</small>
|-
| align=right |58
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>181</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Бэнгальская мова|Бэнгальская]]
| align=left |[https://bn.wikipedia.org বাংলা]
| align=left |[[:en:Bengali language|Bengali]]
| align=right |191 695
| align=right |<small>654</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1020</span>''</small>
|-
| align=right |59
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>187</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тамільская мова|Тамільская]]
| align=left |[https://ta.wikipedia.org தமிழ்]
| align=left |[[:en:Tamil language|Tamil]]
| align=right |190 803
| align=right |<small>858</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1019</span>''</small>
|-
| align=right |60
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>192</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тайская мова|Тайская]]
| align=left |[https://th.wikipedia.org ไทย]
| align=left |[[:en:Thai language|Thai]]
| align=right |188 334
| align=right |<small>1 163</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1018</span>''</small>
|-
| align=right |61
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>71</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ладынская мова|Ладынская]]
| align=left |[https://lld.wikipedia.org Lingaz ]
| align=left |[[:en:Ladin language|Ladin]]
| align=right |183 224
| align=right |<small>4</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>2</span>''</small>
|-
| align=right |62
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>194</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Нованарвэская мова|Нованарвэская]]
| align=left |[https://nn.wikipedia.org Nynorsk]
| align=left |[[:en:Norwegian (Nynorsk) language|Norwegian (Nynorsk)]]
| align=right |180 458
| align=right |<small>1 288</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1017</span>''</small>
|-
| align=right |63
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>180</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гіндзі|Гіндзі]]
| align=left |[https://hi.wikipedia.org हिन्दी]
| align=left |[[:en:Hindi language|Hindi]]
| align=right |171 810
| align=right |<small>621</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1016</span>''</small>
|-
| align=right |64
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>193</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Македонская мова|Македонская]]
| align=left |[https://mk.wikipedia.org Македонски]
| align=left |[[:en:Macedonian language|Macedonian]]
| align=right |165 034
| align=right |<small>1 202</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1015</span>''</small>
|-
| align=right |65
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>201</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кантонская мова|Кантонская]]
| align=left |[https://zh-yue.wikipedia.org Bân-lâm-gú]
| align=left |[[:en:Min Nan Chinese language|Min Nan Chinese]]
| align=right |153 757
| align=right |<small>2 061</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1014</span>''</small>
|-
| align=right |66
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>185</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Латыская мова|Латыская]]
| align=left |[https://lv.wikipedia.org Latviešu]
| align=left |[[:en:Latvian language|Latvian]]
| align=right |146 188
| align=right |<small>776</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1013</span>''</small>
|-
| align=right |67
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>158</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Лацінская мова|Лацінская]]
| align=left |[https://la.wikipedia.org Latina]
| align=left |[[:en:Latin language|Latin]]
| align=right |142 439
| align=right |<small>200</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1012</span>''</small>
|-
| align=right |68
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>179</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Астурыйская мова|Астурыйская]]
| align=left |[https://ast.wikipedia.org Asturianu]
| align=left |[[:en:Asturian language|Asturian]]
| align=right |141 328
| align=right |<small>621</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1011</span>''</small>
|-
| align=right |69
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>173</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Афрыкаанс|Афрыкаанс]]
| align=left |[https://af.wikipedia.org Afrikaans]
| align=left |[[:en:Afrikaans language|Afrikaans]]
| align=right |131 189
| align=right |<small>444</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1010</span>''</small>
|-
| align=right |70
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>189</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тэлугу|Тэлугу]]
| align=left |[https://te.wikipedia.org తెలుగు]
| align=left |[[:en:Telugu language|Telugu]]
| align=right |129 315
| align=right |<small>1 005</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1009</span>''</small>
|-
| align=right |71
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>209</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Суахілі|Суахілі]]
| align=left |[https://sw.wikipedia.org Kiswahili]
| align=left |[[:en:Swahili language|Swahili]]
| align=right |129 074
| align=right |<small>3 278</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1008</span>''</small>
|-
| align=right |72
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1023</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Хауская мова|Хауская]]
| align=left |[https://ha.wikipedia.org هَوُسَ]
| align=left |[[:en:Hausa language|Hausa]]
| align=right |119 866
| align=right |<small>10 576</small>
| align=right |<small><small>''216 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1007</span>''</small>
|-
| align=right |73
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-8</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Таджыцкая мова|Таджыцкая]]
| align=left |[https://tg.wikipedia.org Тоҷикӣ]
| align=left |[[:en:Tajik language|Tajik]]
| align=right |119 073
| align=right |<small>133</small>
| align=right |<small><small>''210 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1006</span>''</small>
|-
| align=right |74
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-5</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Бірманская мова|Бірманская]]
| align=left |[https://my.wikipedia.org မြန်မာဘာသာ]
| align=left |[[:en:Burmese language|Burmese]]
| align=right |112 542
| align=right |<small>466</small>
| align=right |<small><small>''161 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1005</span>''</small>
|-
| align=right |75
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>147</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Альбанская мова|Альбанская]]
| align=left |[https://sq.wikipedia.org Shqip]
| align=left |[[:en:Albanian language|Albanian]]
| align=right |106 376
| align=right |<small>128</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>> 250 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>5</span>''</small>
|-
| align=right |76
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>161</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Малагасійская мова|Малагасійская]]
| align=left |[https://mg.wikipedia.org Malagasy]
| align=left |[[:en:Malagasy language|Malagasy]]
| align=right |103 918
| align=right |<small>213</small>
| align=right |<small><small>''95 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1004</span>''</small>
|-
| align=right |77
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>163</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Маратгі (мова)|Маратгі]]
| align=left |[https://mr.wikipedia.org मराठी]
| align=left |[[:en:Marathi language|Marathi]]
| align=right |103 141
| align=right |<small>231</small>
| align=right |<small><small>''90 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1003</span>''</small>
|-
| align=right |78
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>195</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Басьнійская мова|Басьнійская]]
| align=left |[https://bs.wikipedia.org Bosanski]
| align=left |[[:en:Bosnian language|Bosnian]]
| align=right |100 030
| align=right |<small>1 346</small>
| align=right |<small><small>''66 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1002</span>''</small>
|-
| align=right |79
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>136</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Курдзкая мова|Курдзкая]]
| align=left |[https://ku.wikipedia.org Kurdî / كوردی]
| align=left |[[:en:Kurdish language|Kurdish]]
| align=right |92 056
| align=right |<small>68</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 |<small>11 ↓</small>
| align=right bgcolor=#E8FFD2 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1</span>''</small>
|-
| align=right |80
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>152</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Брэтонская мова|Брэтонская]]
| align=left |[https://br.wikipedia.org Brezhoneg]
| align=left |[[:en:Breton language|Breton]]
| align=right |91 756
| align=right |<small>154</small>
| align=right |<small><small>''3 ↑''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1001</span>''</small>
|-style=font-weight:bold bgcolor=FFFFF4
| align=right |81
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>149</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Беларускі клясычны правапіс|Беларускі клясычны правапіс]]
| align=left |[https://be-tarask.wikipedia.org Беларуская (тарашкевіца)]
| align=left |[[:en:Belarusian (Taraškievica) language|Belarusian (Taraškievica)]]
| align=right |91 380
| align=right |'''<small>132</small>'''
| align=right style=border-right-style:hidden bgcolor=ffffff |<small><span style=display:none>0</span></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>0</span>''</small>
|-
| align=right |82
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>127</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Аксытанская мова|Аксытанская]]
| align=left |[https://oc.wikipedia.org Occitan]
| align=left |[[:en:Occitan language|Occitan]]
| align=right |90 937
| align=right |<small>47</small>
| align=right |<small><small>''10 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1001</span>''</small>
|-
| align=right |83
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>164</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Малаялам|Малаялам]]
| align=left |[https://ml.wikipedia.org മലയാളം]
| align=left |[[:en:Malayalam language|Malayalam]]
| align=right |89 116
| align=right |<small>296</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>14 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-3</span>''</small>
|-
| align=right |84
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>170</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Арагонская мова|Арагонская]]
| align=left |[https://an.wikipedia.org Aragonés]
| align=left |[[:en:Aragonese language|Aragonese]]
| align=right |86 976
| align=right |<small>425</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>16 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-5</span>''</small>
|-
| align=right |85
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>103</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ніжненямецкая мова|Ніжненямецкая]]
| align=left |[https://nds.wikipedia.org Plattdüütsch]
| align=left |[[:en:Low Saxon language|Low Saxon]]
| align=right |85 959
| align=right |<small>16</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1006</span>''</small>
|-
| align=right |86
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>178</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сарані мова|Сарані]]
| align=left |[https://ckb.wikipedia.org Soranî / کوردی]
| align=left |[[:en:Sorani language|Sorani]]
| align=right |84 734
| align=right |<small>619</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>14 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-4</span>''</small>
|-
| align=right |87
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>132</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Лямбардзкая мова|Лямбардзкая]]
| align=left |[https://lmo.wikipedia.org Lumbaart]
| align=left |[[:en:Lombard language|Lombard]]
| align=right |80 300
| align=right |<small>54</small>
| align=right |<small><small>''206 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1003</span>''</small>
|-
| align=right |88
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>105</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кыргыская мова|Кыргыская]]
| align=left |[https://ky.wikipedia.org Кыргызча]
| align=left |[[:en:Kirghiz language|Kirghiz]]
| align=right |76 554
| align=right |<small>19</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1015</span>''</small>
|-
| align=right |89
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1029</span>''</small>
| align=right |+3 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Мазандэранская мова|Мазандэранская]]
| align=left |[https://mzn.wikipedia.org مَزِروني]
| align=left |[[:en:Mazandarani language|Mazandarani]]
| align=right |76 169
| align=right |<small>2 656</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>7 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1</span>''</small>
|-
| align=right |90
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-25</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Заходняя панджабі|Заходняя панджабі]]
| align=left |[https://pnb.wikipedia.org شاہ مکھی پنجابی (Shāhmukhī Pañjābī)]
| align=left |[[:en:Western Punjabi language|Western Punjabi]]
| align=right |75 749
| align=right |<small>5</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1061</span>''</small>
|-
| align=right |91
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-11</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Яванская мова|Яванская]]
| align=left |[https://jv.wikipedia.org Basa Jawa]
| align=left |[[:en:Javanese language|Javanese]]
| align=right |75 562
| align=right |<small>93</small>
| align=right |<small><small>''171 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1002</span>''</small>
|-
| align=right |92
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-4</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Нэварская мова|Нэварская]]
| align=left |[https://new.wikipedia.org नेपाल भाषा]
| align=left |[[:en:Newar language|Newar]]
| align=right |75 010
| align=right |<small>518</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>43 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-7</span>''</small>
|-
| align=right |93
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>77</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гаіцянская крэольская мова|Гаіцянская крэольская]]
| align=left |[https://ht.wikipedia.org Krèyol ayisyen]
| align=left |[[:en:Haitian language|Haitian]]
| align=right |72 102
| align=right |<small>6</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1062</span>''</small>
|-
| align=right |94
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>69</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[П’емонцкая мова|П’емонцкая]]
| align=left |[https://pms.wikipedia.org Piemontèis]
| align=left |[[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]
| align=right |71 562
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1078</span>''</small>
|-
| align=right |95
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>87</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Вэнэцкая мова|Вэнэцкая]]
| align=left |[https://vec.wikipedia.org Vèneto]
| align=left |[[:en:Venetian language|Venetian]]
| align=right |69 630
| align=right |<small>8</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1055</span>''</small>
|-
| align=right |96
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>144</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Люксэмбурская мова|Люксэмбурская]]
| align=left |[https://lb.wikipedia.org Lëtzebuergesch]
| align=left |[[:en:Luxembourgish language|Luxembourgish]]
| align=right |67 967
| align=right |<small>107</small>
| align=right |<small><small>''219 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1004</span>''</small>
|-
| align=right |97
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1021</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Іда (мова)|Іда]]
| align=left |[https://io.wikipedia.org Ido]
| align=left |[[:en:Ido language|Ido]]
| align=right |64 576
| align=right |<small>619</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>56 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-9</span>''</small>
|-
| align=right |98
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-10</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Ірляндзкая мова|Ірляндзкая]]
| align=left |[https://ga.wikipedia.org Gaeilge]
| align=left |[[:en:Irish language|Irish]]
| align=right |64 435
| align=right |<small>97</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1005</span>''</small>
|-
| align=right |99
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-27</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Башкірская мова|Башкірская]]
| align=left |[https://ba.wikipedia.org Башҡорт]
| align=left |[[:en:Bashkir language|Bashkir]]
| align=right |64 302
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1090</span>''</small>
|-
| align=right |100
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>3</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сунданская мова|Сунданская]]
| align=left |[https://su.wikipedia.org Basa Sunda]
| align=left |[[:en:Sundanese language|Sundanese]]
| align=right |62 960
| align=right |<small>-6</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1119</span>''</small>
|-
| align=right |101
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>159</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сылеская мова|Сылеская]]
| align=left |[https://szl.wikipedia.org Ślůnski]
| align=left |[[:en:Silesian language|Silesian]]
| align=right |61 430
| align=right |<small>201</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-21</span>''</small>
|-
| align=right |102
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1014</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Заходнефрыская мова|Заходнефрыская]]
| align=left |[https://fy.wikipedia.org Frysk]
| align=left |[[:en:West Frisian language|West Frisian]]
| align=right |60 875
| align=right |<small>250</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-16</span>''</small>
|-
| align=right |103
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-58</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Ісьляндзкая мова|Ісьляндзкая]]
| align=left |[https://is.wikipedia.org Íslenska]
| align=left |[[:en:Icelandic language|Icelandic]]
| align=right |60 523
| align=right |<small>-442</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1127</span>''</small>
|-
| align=right |104
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>117</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Панджабі|Панджабі]]
| align=left |[https://pa.wikipedia.org ਪੰਜਾਬੀ]
| align=left |[[:en:Punjabi language|Punjabi]]
| align=right |59 735
| align=right |<small>34</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1020</span>''</small>
|-
| align=right |105
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>128</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чуваская мова|Чуваская]]
| align=left |[https://cv.wikipedia.org Чăваш]
| align=left |[[:en:Chuvash language|Chuvash]]
| align=right |59 211
| align=right |<small>50</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1010</span>''</small>
|-
| align=right |106
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>191</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Валапюк|Валапюк]]
| align=left |[https://vo.wikipedia.org Volapük]
| align=left |[[:en:Volapük language|Volapük]]
| align=right |56 285
| align=right |<small>1 145</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>35 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-6</span>''</small>
|-
| align=right |107
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>165</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Філіпінская мова|Філіпінская]]
| align=left |[https://tl.wikipedia.org Tagalog]
| align=left |[[:en:Tagalog language|Tagalog]]
| align=right |49 645
| align=right |<small>309</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>236 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-15</span>''</small>
|-
| align=right |108
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1019</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Ігба (мова)|Ігба]]
| align=left |[https://ig.wikipedia.org Igbo]
| align=left |[[:en:Igbo language|Igbo]]
| align=right |48 749
| align=right |<small>465</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>129 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-12</span>''</small>
|-
| align=right |109
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>145</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ву (мова)|Ву]]
| align=left |[https://wuu.wikipedia.org 吴语]
| align=left |[[:en:Wu language|Wu]]
| align=right |48 407
| align=right |<small>111</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1007</span>''</small>
|-
| align=right |110
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-70</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Гіляцкая мова|Гіляцкая]]
| align=left |[https://glk.wikipedia.org گیلکی]
| align=left |[[:en:Gilaki language|Gilaki]]
| align=right |48 310
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1130</span>''</small>
|-
| align=right |111
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>160</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Зазакі|Зазакі]]
| align=left |[https://diq.wikipedia.org Zazaki]
| align=left |[[:en:Zazaki language|Zazaki]]
| align=right |43 073
| align=right |<small>213</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-25</span>''</small>
|-
| align=right |112
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1022</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Шанская мова|Шанская]]
| align=left |[https://shn.wikipedia.org ၽႃႇသႃႇတႆး]
| align=left |[[:en:Shan language|Shan ]]
| align=right |42 437
| align=right |<small>5 438</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>10 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-2</span>''</small>
|-
| align=right |113
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-3</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Ёруба (мова)|Ёруба]]
| align=left |[https://yo.wikipedia.org Yorùbá]
| align=left |[[:en:Yoruba language|Yoruba]]
| align=right |41 339
| align=right |<small>1 222</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>46 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-8</span>''</small>
|-
| align=right |114
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-6</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Балійская мова|Балійская]]
| align=left |[https://ban.wikipedia.org Bali ]
| align=left |[[:en:Balinese language|Balinese]]
| align=right |39 162
| align=right |<small>383</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>209 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-14</span>''</small>
|-
| align=right |115
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Канада (мова)|Канада]]
| align=left |[https://kn.wikipedia.org ಕನ್ನಡ]
| align=left |[[:en:Kannada language|Kannada]]
| align=right |34 666
| align=right |<small>-1 014</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1140</span>''</small>
|-
| align=right |116
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>57</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Шатляндзкая германская мова|Шатляндзкая германская]]
| align=left |[https://sco.wikipedia.org Scots]
| align=left |[[:en:Scots language|Scots]]
| align=right |34 257
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1121</span>''</small>
|-
| align=right |117
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>115</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Алеманскі дыялект|Алеманскі дыялект]]
| align=left |[https://als.wikipedia.org Alemannisch]
| align=left |[[:en:Alemannic language|Alemannic]]
| align=right |31 815
| align=right |<small>33</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1040</span>''</small>
|-
| align=right |118
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>51</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гуджараці|Гуджараці]]
| align=left |[https://gu.wikipedia.org ગુજરાતી]
| align=left |[[:en:Gujarati language|Gujarati]]
| align=right |30 912
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1141</span>''</small>
|-
| align=right |119
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>156</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Інтэрлінгва|Інтэрлінгва]]
| align=left |[https://ia.wikipedia.org Interlingua]
| align=left |[[:en:Interlingua language|Interlingua]]
| align=right |30 722
| align=right |<small>170</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-29</span>''</small>
|-
| align=right |120
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>2</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Нэпальская мова|Нэпальская]]
| align=left |[https://ne.wikipedia.org नेपाली]
| align=left |[[:en:Nepali language|Nepali]]
| align=right |30 048
| align=right |<small>-32</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1142</span>''</small>
|-
| align=right |121
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>10</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Котава (мова)|Котава (мова)]]
| align=left |[https://avk.wikipedia.org Kotava ]
| align=left |[[:en:Kotava language|Kotava]]
| align=right |29 905
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1143</span>''</small>
|-
| align=right |122
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>94</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Крымскататарская мова|Крымскататарская]]
| align=left |[https://crh.wikipedia.org Qırımtatarca]
| align=left |[[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]
| align=right |29 735
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1076</span>''</small>
|-
| align=right |123
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>155</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мангольская мова|Мангольская]]
| align=left |[https://mn.wikipedia.org Монгол]
| align=left |[[:en:Mongolian language|Mongolian]]
| align=right |28 378
| align=right |<small>168</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-30</span>''</small>
|-
| align=right |124
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>30</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Баварская мова|Баварская]]
| align=left |[https://bar.wikipedia.org Boarisch]
| align=left |[[:en:Bavarian language|Bavarian]]
| align=right |27 233
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1144</span>''</small>
|-
| align=right |125
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>104</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сыцылійская мова|Сыцылійская]]
| align=left |[https://scn.wikipedia.org Sicilianu]
| align=left |[[:en:Sicilian language|Sicilian]]
| align=right |26 344
| align=right |<small>17</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1067</span>''</small>
|-
| align=right |126
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>135</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сынгальская мова|Сынгальская]]
| align=left |[https://si.wikipedia.org සිංහල]
| align=left |[[:en:Sinhalese language|Sinhalese]]
| align=right |25 730
| align=right |<small>68</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1022</span>''</small>
|-
| align=right |127
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>162</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Асамская мова|Асамская]]
| align=left |[https://as.wikipedia.org অসমীয়া]
| align=left |[[:en:Assamese language|Assamese]]
| align=right |25 646
| align=right |<small>230</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-26</span>''</small>
|-
| align=right |128
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>50</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Бішнупрыя-маніпуры|Бішнупрыя-маніпуры]]
| align=left |[https://bpy.wikipedia.org ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী]
| align=left |[[:en:Bishnupriya Manipuri language|Bishnupriya Manipuri]]
| align=right |25 098
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1145</span>''</small>
|-
| align=right |129
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>84</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сэраікі (мова)|Сэраікі]]
| align=left |[https://skr.wikipedia.org سرائیکی]
| align=left |[[:en:Saraiki language|Saraiki]]
| align=right |24 671
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1093</span>''</small>
|-
| align=right |130
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>125</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кечуа (мова)|Кечуа]]
| align=left |[https://qu.wikipedia.org Runa Simi]
| align=left |[[:en:Quechua language|Quechua]]
| align=right |24 641
| align=right |<small>44</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1035</span>''</small>
|-
| align=right |131
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>49</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Наваха (мова)|Наваха]]
| align=left |[https://nv.wikipedia.org Diné bizaad]
| align=left |[[:en:Navajo language|Navajo]]
| align=right |22 668
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1146</span>''</small>
|-
| align=right |132
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>142</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Бікольская мова|Бікольская]]
| align=left |[https://bcl.wikipedia.org Bikol]
| align=left |[[:en:Central Bicolano language|Central Bicolano]]
| align=right |22 537
| align=right |<small>82</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1017</span>''</small>
|-
| align=right |133
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>111</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мінгрэльская мова|Мінгрэльская]]
| align=left |[https://xmf.wikipedia.org მარგალური (Margaluri)]
| align=left |[[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]
| align=right |22 469
| align=right |<small>27</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1050</span>''</small>
|-
| align=right |134
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>157</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сындхі (мова)|Сындхі]]
| align=left |[https://sd.wikipedia.org سنڌي، سندھی ، सिन्ध]
| align=left |[[:en:Sindhi language|Sindhi]]
| align=right |22 409
| align=right |<small>200</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-27</span>''</small>
|-
| align=right |135
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1028</span>''</small>
| align=right |+3 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Фуля (мова)|Фуля]]
| align=left |[https://ff.wikipedia.org Fulfulde]
| align=left |[[:en:Fula language|Fula]]
| align=right |22 048
| align=right |<small>819</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>101 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-10</span>''</small>
|-
| align=right |136
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-32</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Асэтынская мова|Асэтынская]]
| align=left |[https://os.wikipedia.org Иронау]
| align=left |[[:en:Ossetian language|Ossetian]]
| align=right |21 759
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1147</span>''</small>
|-
| align=right |137
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>140</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Паўночнафрыская мова|Паўночнафрыская]]
| align=left |[https://frr.wikipedia.org Nordfriisk]
| align=left |[[:en:North Frisian language|North Frisian]]
| align=right |21 395
| align=right |<small>77</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1018</span>''</small>
|-
| align=right |138
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-65</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Пушту|Пушту]]
| align=left |[https://ps.wikipedia.org پښتو]
| align=left |[[:en:Pashto language|Pashto]]
| align=right |21 350
| align=right |<small>4</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1109</span>''</small>
|-
| align=right |139
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>129</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Орыя (мова)|Орыя]]
| align=left |[https://or.wikipedia.org ଓଡ଼ିଆ]
| align=left |[[:en:Oriya language|Oriya]]
| align=right |21 081
| align=right |<small>52</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1031</span>''</small>
|-
| align=right |140
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>109</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мараканская арабская мова|Мараканская арабская]]
| align=left |[https://ary.wikipedia.org الدارجة ]
| align=left |[[:en:Moroccan Arabic language|Moroccan Arabic]]
| align=right |20 367
| align=right |<small>25</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1057</span>''</small>
|-
| align=right |141
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>148</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тумбука (мова)|Тумбука]]
| align=left |[https://tum.wikipedia.org chiTumbuka]
| align=left |[[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]
| align=right |19 590
| align=right |<small>129</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1008</span>''</small>
|-
| align=right |142
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>93</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Якуцкая мова|Якуцкая]]
| align=left |[https://sah.wikipedia.org саха тыла]
| align=left |[[:en:Yakut language|Yakut]]
| align=right |18 249
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1081</span>''</small>
|-
| align=right |143
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>29</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Жамойцкая мова|Жамойцкая]]
| align=left |[https://bat-smg.wikipedia.org Žemaitėška]
| align=left |[[:en:Samogitian language|Samogitian]]
| align=right |17 276
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1148</span>''</small>
|-
| align=right |144
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>100</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Усходнеміньская мова|Усходнеміньская]]
| align=left |[https://cdo.wikipedia.org 閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄]
| align=left |[[:en:Min Dong Chinese language|Min Dong Chinese]]
| align=right |16 771
| align=right |<small>15</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1071</span>''</small>
|-
| align=right |145
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>48</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гэльская мова|Гэльская]]
| align=left |[https://gd.wikipedia.org Gàidhlig]
| align=left |[[:en:Scottish Gaelic language|Scottish Gaelic]]
| align=right |16 063
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1149</span>''</small>
|-
| align=right |146
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1013</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Санталі (мова)|Санталі]]
| align=left |[https://sat.wikipedia.org ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ]
| align=left |[[:en:Santali language|Santali]]
| align=right |16 039
| align=right |<small>126</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1009</span>''</small>
|-
| align=right |147
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-22</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Бугійская мова|Бугійская]]
| align=left |[https://bug.wikipedia.org Basa Ugi]
| align=left |[[:en:Buginese language|Buginese]]
| align=right |15 972
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1094</span>''</small>
|-
| align=right |148
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>102</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ідыш|Ідыш]]
| align=left |[https://yi.wikipedia.org ייִדיש]
| align=left |[[:en:Yiddish language|Yiddish]]
| align=right |15 814
| align=right |<small>16</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1069</span>''</small>
|-
| align=right |149
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>68</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Амхарская мова|Амхарская]]
| align=left |[https://am.wikipedia.org አማርኛ]
| align=left |[[:en:Amharic language|Amharic]]
| align=right |15 729
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1114</span>''</small>
|-
| align=right |150
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>47</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ілаканская мова|Ілаканская]]
| align=left |[https://ilo.wikipedia.org Ilokano]
| align=left |[[:en:Ilokano language|Ilokano]]
| align=right |15 529
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1150</span>''</small>
|-
| align=right |151
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>86</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Каракалпацкая мова|Каракалпацкая]]
| align=left |[https://kaa.wikipedia.org Qaraqalpaqsha]
| align=left |[[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]
| align=right |15 512
| align=right |<small>8</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1092</span>''</small>
|-
| align=right |152
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>46</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Лімбурская мова|Лімбурская]]
| align=left |[https://li.wikipedia.org Limburgs]
| align=left |[[:en:Limburgish language|Limburgish]]
| align=right |15 220
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1151</span>''</small>
|-
| align=right |153
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>67</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гарантала (мова)|Гарантала]]
| align=left |[https://gor.wikipedia.org Hulontalo]
| align=left |[[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]
| align=right |15 132
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1115</span>''</small>
|-
| align=right |154
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1038</span>''</small>
| align=right |+7 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Заходнеармянская мова|Заходнеармянская]]
| align=left |[https://hyw.wikipedia.org Արեւմտահայերէն]
| align=left |[[:en:Western Armenian language|Western Armenian]]
| align=right |15 005
| align=right |<small>846</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>107 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-11</span>''</small>
|-
| align=right |155
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-21</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Нэапалітанская мова|Нэапалітанская]]
| align=left |[https://nap.wikipedia.org Nnapulitano]
| align=left |[[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]
| align=right |14 980
| align=right |<small>12</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1077</span>''</small>
|-
| align=right |156
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1033</span>''</small>
| align=right |+4 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Клясычная кітайская мова|Клясычная кітайская]]
| align=left |[https://zh-classical.wikipedia.org 文言]
| align=left |[[:en:Literary Chinese language|Literary Chinese]]
| align=right |14 604
| align=right |<small>404</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-17</span>''</small>
|-
| align=right |157
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-63</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Дагбани (мова)|Дагбани]]
| align=left |[https://dag.wikipedia.org Dagbanli ]
| align=left |[[:en:Dagbani language|Dagbani]]
| align=right |14 526
| align=right |<small>16</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1070</span>''</small>
|-
| align=right |158
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-64</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Маітгілі (мова)|Маітгілі]]
| align=left |[https://mai.wikipedia.org मैथिली]
| align=left |[[:en:Maithili language|Maithili]]
| align=right |14 366
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1095</span>''</small>
|-
| align=right |159
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-62</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Эмільяна-раманьёльскі дыялект|Эмільяна-раманьёльскі дыялект]]
| align=left |[https://eml.wikipedia.org Emiliàn e rumagnòl]
| align=left |[[:en:Emilian-Romagnol language|Emilian-Romagnol]]
| align=right |14 316
| align=right |<small>20</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1068</span>''</small>
|-
| align=right |160
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-68</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Верхнелужыцкая мова|Верхнелужыцкая]]
| align=left |[https://hsb.wikipedia.org Hornjoserbsce]
| align=left |[[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]
| align=right |14 290
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1152</span>''</small>
|-
| align=right |161
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-75</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Фарэрская мова|Фарэрская]]
| align=left |[https://fo.wikipedia.org Føroyskt]
| align=left |[[:en:Faroese language|Faroese]]
| align=right |14 221
| align=right |<small>-2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1153</span>''</small>
|-
| align=right |162
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1020</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Самалійская мова|Самалійская]]
| align=left |[https://so.wikipedia.org Soomaali]
| align=left |[[:en:Somali language|Somali]]
| align=right |14 143
| align=right |<small>515</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>202 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-13</span>''</small>
|-
| align=right |163
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-28</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Баньюмасанская мова|Баньюмасанская]]
| align=left |[https://map-bms.wikipedia.org Basa Banyumasan]
| align=left |[[:en:Banyumasan language|Banyumasan]]
| align=right |13 978
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1128</span>''</small>
|-
| align=right |164
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-19</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Акцыдэнталь|Акцыдэнталь]]
| align=left |[https://ie.wikipedia.org Interlingue]
| align=left |[[:en:Interlingue language|Interlingue]]
| align=right |13 792
| align=right |<small>30</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1052</span>''</small>
|-
| align=right |165
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>92</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ачэская мова|Ачэская]]
| align=left |[https://ace.wikipedia.org Acèh]
| align=left |[[:en:Acehnese language|Acehnese]]
| align=right |13 083
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1082</span>''</small>
|-
| align=right |166
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>98</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Валёнская мова|Валёнская]]
| align=left |[https://wa.wikipedia.org Walon]
| align=left |[[:en:Walloon language|Walloon]]
| align=right |13 034
| align=right |<small>14</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1074</span>''</small>
|-
| align=right |167
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1015</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Зулуская мова|Зулуская]]
| align=left |[https://zu.wikipedia.org isiZulu]
| align=left |[[:en:Zulu language|Zulu]]
| align=right |12 890
| align=right |<small>297</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-23</span>''</small>
|-
| align=right |168
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-14</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Кгмэрская мова|Кгмэрская]]
| align=left |[https://km.wikipedia.org ភាសាខ្មែរ]
| align=left |[[:en:Khmer language|Khmer]]
| align=right |12 887
| align=right |<small>69</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1027</span>''</small>
|-
| align=right |169
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>121</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Санскрыт|Санскрыт]]
| align=left |[https://sa.wikipedia.org संस्कृतम्]
| align=left |[[:en:Sanskrit language|Sanskrit]]
| align=right |12 570
| align=right |<small>37</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1041</span>''</small>
|-
| align=right |170
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>120</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Фіджыйскі гіндзі|Фіджыйскі гіндзі]]
| align=left |[https://hif.wikipedia.org Fiji Hindi]
| align=left |[[:en:Fiji Hindi language|Fiji Hindi]]
| align=right |12 491
| align=right |<small>37</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1042</span>''</small>
|-
| align=right |171
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>138</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Банджарская мова|Банджарская]]
| align=left |[https://bjn.wikipedia.org Bahasa Banjar]
| align=left |[[:en:Banjar language|Banjar]]
| align=right |12 390
| align=right |<small>74</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1025</span>''</small>
|-
| align=right |172
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>75</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://zgh.wikipedia.org ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ]
| align=left |[[:en:Standard Moroccan Tamazight language|Standard Moroccan Tamazight]]
| align=right |12 270
| align=right |<small>5</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1107</span>''</small>
|-
| align=right |173
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>141</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Шонская мова|Шонская]]
| align=left |[https://sn.wikipedia.org chiShona]
| align=left |[[:en:Shona language|Shona]]
| align=right |11 836
| align=right |<small>82</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1023</span>''</small>
|-
| align=right |174
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1012</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Кашмірская мова|Кашмірская]]
| align=left |[https://ks.wikipedia.org कश्मीरी / كشميري]
| align=left |[[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]
| align=right |11 694
| align=right |<small>120</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1011</span>''</small>
|-
| align=right |175
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-20</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Лігурская мова|Лігурская]]
| align=left |[https://lij.wikipedia.org Líguru]
| align=left |[[:en:Ligurian language|Ligurian]]
| align=right |11 609
| align=right |<small>13</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1075</span>''</small>
|-
| align=right |176
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>56</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Марыйская мова|Марыйская]]
| align=left |[https://mhr.wikipedia.org Олык Марий (Olyk Marij)]
| align=left |[[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]
| align=right |11 328
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1129</span>''</small>
|-
| align=right |177
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>28</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ташэльгіт|Ташэльгіт]]
| align=left |[https://shi.wikipedia.org Taclḥit ]
| align=left |[[:en:Shilha language|Shilha]]
| align=right |10 895
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1154</span>''</small>
|-
| align=right |178
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>45</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Маніпуры (мова)|Маніпуры]]
| align=left |[https://mni.wikipedia.org ꯃꯤꯇꯩꯂꯣꯟ ]
| align=left |[[:en:Meitei language|Meitei]]
| align=right |10 550
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1155</span>''</small>
|-
| align=right |179
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>99</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Хака (мова)|Хака]]
| align=left |[https://hak.wikipedia.org Hak-kâ-fa / 客家話]
| align=left |[[:en:Hakka language|Hakka]]
| align=right |10 506
| align=right |<small>15</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1073</span>''</small>
|-
| align=right |180
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>83</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Горнамарыйская мова|Горнамарыйская]]
| align=left |[https://mrj.wikipedia.org Кырык Мары (Kyryk Mary)]
| align=left |[[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]
| align=right |10 437
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1097</span>''</small>
|-
| align=right |181
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>123</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Русінская мова|Русінская]]
| align=left |[https://rue.wikipedia.org Русиньскый]
| align=left |[[:en:Rusyn language|Rusyn]]
| align=right |10 347
| align=right |<small>38</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1043</span>''</small>
|-
| align=right |182
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>27</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Капампанганская мова|Капампанганская]]
| align=left |[https://pam.wikipedia.org Kapampangan]
| align=left |[[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]
| align=right |10 220
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1156</span>''</small>
|-
| align=right |183
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>110</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://tly.wikipedia.org tolışi]
| align=left |[[:en:Talysh language|Talysh]]
| align=right |10 217
| align=right |<small>26</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1060</span>''</small>
|-
| align=right |184
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>153</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Руандзкая мова|Руандзкая]]
| align=left |[https://rw.wikipedia.org Ikinyarwanda]
| align=left |[[:en:Kinyarwanda language|Kinyarwanda]]
| align=right |10 064
| align=right |<small>161</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-31</span>''</small>
|-
| align=right |185
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>66</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Уйгурская мова|Уйгурская]]
| align=left |[https://ug.wikipedia.org ئۇيغۇر تىلى]
| align=left |[[:en:Uyghur language|Uyghur]]
| align=right |9 737
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1116</span>''</small>
|-
| align=right |186
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1010</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Карсыканская мова|Карсыканская]]
| align=left |[https://co.wikipedia.org Corsu]
| align=left |[[:en:Corsican language|Corsican]]
| align=right |9 513
| align=right |<small>90</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1019</span>''</small>
|-
| align=right |187
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-36</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Тарантынская мова|Тарантынская]]
| align=left |[https://roa-tara.wikipedia.org Tarandíne]
| align=left |[[:en:Tarantino language|Tarantino]]
| align=right |9 508
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1157</span>''</small>
|-
| align=right |188
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>126</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Бігарская мова|Бігарская]]
| align=left |[https://bh.wikipedia.org भोजपुरी]
| align=left |[[:en:Bihari language|Bihari]]
| align=right |9 244
| align=right |<small>47</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1039</span>''</small>
|-
| align=right |189
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>146</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Паўночны сота|Паўночны сота]]
| align=left |[https://nso.wikipedia.org Sepedi]
| align=left |[[:en:Northern Sotho language|Northern Sotho]]
| align=right |9 131
| align=right |<small>121</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1012</span>''</small>
|-
| align=right |190
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>9</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Заходнефлямандзкая мова|Заходнефлямандзкая]]
| align=left |[https://vls.wikipedia.org West-Vlams]
| align=left |[[:en:West Flemish language|West Flemish]]
| align=right |8 360
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1158</span>''</small>
|-
| align=right |191
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>8</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тыбэцкая мова|Тыбэцкая]]
| align=left |[https://bo.wikipedia.org བོད་སྐད]
| align=left |[[:en:Tibetan language|Tibetan]]
| align=right |8 113
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1159</span>''</small>
|-
| align=right |192
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>26</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ніжнесаксонскія дыялекты Нідэрляндаў мова|Ніжнесаксонскія дыялекты Нідэрляндаў]]
| align=left |[https://nds-nl.wikipedia.org Nedersaksisch]
| align=left |[[:en:Dutch Low Saxon language|Dutch Low Saxon]]
| align=right |8 108
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1160</span>''</small>
|-
| align=right |193
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>44</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Маары (мова)|Маары]]
| align=left |[https://mi.wikipedia.org Māori]
| align=left |[[:en:Māori language|Māori]]
| align=right |8 068
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1161</span>''</small>
|-
| align=right |194
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>131</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мальтыйская мова|Мальтыйская]]
| align=left |[https://mt.wikipedia.org Malti]
| align=left |[[:en:Maltese language|Maltese]]
| align=right |8 021
| align=right |<small>53</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1037</span>''</small>
|-
| align=right |195
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>43</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Паўночнасаамская мова|Паўночнасаамская]]
| align=left |[https://se.wikipedia.org Sámegiella]
| align=left |[[:en:Northern Sami language|Northern Sami]]
| align=right |7 908
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1162</span>''</small>
|-
| align=right |196
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>42</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Эрзянская мова|Эрзянская]]
| align=left |[https://myv.wikipedia.org Эрзянь (Erzjanj Kelj)]
| align=left |[[:en:Erzya language|Erzya]]
| align=right |7 874
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1163</span>''</small>
|-
| align=right |197
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>82</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сардынская мова|Сардынская]]
| align=left |[https://sc.wikipedia.org Sardu]
| align=left |[[:en:Sardinian language|Sardinian]]
| align=right |7 845
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1098</span>''</small>
|-
| align=right |198
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>41</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Макшанская мова|Макшанская]]
| align=left |[https://mdf.wikipedia.org Мокшень (Mokshanj Kälj)]
| align=left |[[:en:Moksha language|Moksha]]
| align=right |7 630
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1164</span>''</small>
|-
| align=right |199
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>112</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Зэляндзкая мова|Зэляндзкая]]
| align=left |[https://zea.wikipedia.org Zeêuws]
| align=left |[[:en:Zeelandic language|Zeelandic]]
| align=right |7 437
| align=right |<small>28</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1059</span>''</small>
|-
| align=right |200
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1011</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Туркмэнская мова|Туркмэнская]]
| align=left |[https://tk.wikipedia.org تركمن / Туркмен]
| align=left |[[:en:Turkmen language|Turkmen]]
| align=right |7 324
| align=right |<small>110</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1014</span>''</small>
|-
| align=right |201
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-26</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Корнская мова|Корнская]]
| align=left |[https://kw.wikipedia.org Kernewek/Karnuack]
| align=left |[[:en:Cornish language|Cornish]]
| align=right |7 283
| align=right |<small>5</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1108</span>''</small>
|-
| align=right |202
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>101</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кабільская мова|Кабільская]]
| align=left |[https://kab.wikipedia.org Taqbaylit]
| align=left |[[:en:Kabyle language|Kabyle]]
| align=right |7 184
| align=right |<small>16</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1072</span>''</small>
|-
| align=right |203
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>65</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мэнская мова|Мэнская]]
| align=left |[https://gv.wikipedia.org Gaelg]
| align=left |[[:en:Manx language|Manx]]
| align=right |7 127
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1117</span>''</small>
|-
| align=right |204
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>7</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Вэпская мова|Вэпская]]
| align=left |[https://vep.wikipedia.org Vepsän]
| align=left |[[:en:Vepsian language|Vepsian]]
| align=right |7 111
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1165</span>''</small>
|-
| align=right |205
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>88</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Выруская мова|Выруская]]
| align=left |[https://fiu-vro.wikipedia.org Võro]
| align=left |[[:en:Võro language|Võro]]
| align=right |6 920
| align=right |<small>9</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1091</span>''</small>
|-
| align=right |206
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>40</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гань мова|Гань]]
| align=left |[https://gan.wikipedia.org 贛語]
| align=left |[[:en:Gan language|Gan]]
| align=right |6 819
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1166</span>''</small>
|-
| align=right |207
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>64</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Інары-саамская мова|Інары-саамская]]
| align=left |[https://smn.wikipedia.org Anarâškielâ ]
| align=left |[[:en:Inari Sami language|Inari Sami]]
| align=right |6 746
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1118</span>''</small>
|-
| align=right |208
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>76</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Абхаская мова|Абхаская]]
| align=left |[https://ab.wikipedia.org Аҧсуа]
| align=left |[[:en:Abkhazian language|Abkhazian]]
| align=right |6 744
| align=right |<small>6</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1106</span>''</small>
|-
| align=right |209
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>91</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Пікардзкая мова|Пікардзкая]]
| align=left |[https://pcd.wikipedia.org Picard]
| align=left |[[:en:Picard language|Picard]]
| align=right |6 145
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1085</span>''</small>
|-
| align=right |210
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>63</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гуарані (мова)|Гуарані]]
| align=left |[https://gn.wikipedia.org Avañe'ẽ]
| align=left |[[:en:Guarani language|Guarani]]
| align=right |6 036
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1120</span>''</small>
|-
| align=right |211
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1039</span>''</small>
| align=right |+9 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Фрыульская мова|Фрыульская]]
| align=left |[https://fur.wikipedia.org Furlan]
| align=left |[[:en:Friulian language|Friulian]]
| align=right |5 951
| align=right |<small>395</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-18</span>''</small>
|-
| align=right |212
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1037</span>''</small>
| align=right |+7 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Сэтсвана (мова)|Сэтсвана]]
| align=left |[https://tn.wikipedia.org Setswana]
| align=left |[[:en:Tswana language|Tswana]]
| align=right |5 924
| align=right |<small>342</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-20</span>''</small>
|-
| align=right |213
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-71</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Удмурцкая мова|Удмурцкая]]
| align=left |[https://udm.wikipedia.org Удмурт кыл]
| align=left |[[:en:Udmurt language|Udmurt]]
| align=right |5 917
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1167</span>''</small>
|-
| align=right |214
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-72</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Франка-правансальская мова|Франка-правансальская]]
| align=left |[https://frp.wikipedia.org Arpitan]
| align=left |[[:en:Franco-Provençal language|Franco-Provençal]]
| align=right |5 840
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1168</span>''</small>
|-
| align=right |215
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-16</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Лугандзкая мова|Лугандзкая]]
| align=left |[https://lg.wikipedia.org Luganda]
| align=left |[[:en:Luganda language|Luganda]]
| align=right |5 840
| align=right |<small>59</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1034</span>''</small>
|-
| align=right |216
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-15</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Кашубская мова|Кашубская]]
| align=left |[https://csb.wikipedia.org Kaszëbsczi]
| align=left |[[:en:Kashubian language|Kashubian]]
| align=right |5 834
| align=right |<small>62</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1032</span>''</small>
|-
| align=right |217
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-77</span>''</small>
| align=right |-4 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Комі (мова)|Комі]]
| align=left |[https://kv.wikipedia.org Коми]
| align=left |[[:en:Komi language|Komi]]
| align=right |5 829
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1099</span>''</small>
|-
| align=right |218
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-59</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Пап’ямэнта (мова)|Пап’ямэнта]]
| align=left |[https://pap.wikipedia.org Papiamentu]
| align=left |[[:en:Papiamentu language|Papiamentu]]
| align=right |5 772
| align=right |<small>62</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1033</span>''</small>
|-
| align=right |219
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-61</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Дотэлі (мова)|Дотэлі]]
| align=left |[https://gpe.wikipedia.org Ghanaian Pidgin]
| align=left |[[:en:Ghanaian Pidgin language|Ghanaian Pidgin]]
| align=right |5 693
| align=right |<small>34</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1049</span>''</small>
|-
| align=right |220
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-60</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Лаоская мова|Лаоская]]
| align=left |[https://lo.wikipedia.org ລາວ]
| align=left |[[:en:Lao language|Lao]]
| align=right |5 632
| align=right |<small>36</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1048</span>''</small>
|-
| align=right |221
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1032</span>''</small>
| align=right |+4 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://fon.wikipedia.org fɔ̀ngbè]
| align=left |[[:en:Fon language|Fon]]
| align=right |5 598
| align=right |<small>365</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-19</span>''</small>
|-
| align=right |222
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-9</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Мадурская мова|Мадурская]]
| align=left |[https://mad.wikipedia.org Madhurâ]
| align=left |[[:en:Madurese language|Madurese]]
| align=right |5 546
| align=right |<small>108</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1016</span>''</small>
|-
| align=right |223
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-56</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Аймара|Аймара]]
| align=left |[https://ay.wikipedia.org Aymar]
| align=left |[[:en:Aymara language|Aymara]]
| align=right |5 289
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1169</span>''</small>
|-
| align=right |224
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>124</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://ang.wikipedia.org Englisc]
| align=left |[[:en:Old English language|Old English]]
| align=right |5 287
| align=right |<small>40</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1044</span>''</small>
|-
| align=right |225
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-76</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Лінгальская мова|Лінгальская]]
| align=left |[https://ln.wikipedia.org Lingala]
| align=left |[[:en:Lingala language|Lingala]]
| align=right |5 247
| align=right |<small>-3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1170</span>''</small>
|-
| align=right |226
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1008</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Лівікаўская карэльская мова|Лівікаўская карэльская]]
| align=left |[https://olo.wikipedia.org Karjalan]
| align=left |[[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]
| align=right |5 061
| align=right |<small>30</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1058</span>''</small>
|-
| align=right |227
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-37</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Нарманская мова|Нарманская]]
| align=left |[https://nrm.wikipedia.org Nouormand/Normaund]
| align=left |[[:en:Norman language|Norman]]
| align=right |5 059
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1171</span>''</small>
|-
| align=right |228
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>25</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чві (мова)|Чві]]
| align=left |[https://tw.wikipedia.org Twi]
| align=left |[[:en:Twi language|Twi]]
| align=right |4 735
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1172</span>''</small>
|-
| align=right |229
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>62</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Лінгва франка нова (мова)|Лінгва франка нова]]
| align=left |[https://lfn.wikipedia.org Lingua franca nova]
| align=left |[[:en:Lingua Franca Nova language|Lingua Franca Nova]]
| align=right |4 686
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1122</span>''</small>
|-
| align=right |230
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>139</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://tok.wikipedia.org toki pona]
| align=left |[[:en:Toki Pona language|Toki Pona]]
| align=right |4 683
| align=right |<small>77</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1026</span>''</small>
|-
| align=right |231
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>39</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Лезгінская мова|Лезгінская]]
| align=left |[https://lez.wikipedia.org Лезги чІал (Lezgi č’al)]
| align=left |[[:en:Lezgian language|Lezgian]]
| align=right |4 497
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1173</span>''</small>
|-
| align=right |232
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>81</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мірандзкая мова|Мірандзкая]]
| align=left |[https://mwl.wikipedia.org Mirandés]
| align=left |[[:en:Mirandese language|Mirandese]]
| align=right |4 352
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1100</span>''</small>
|-
| align=right |233
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>70</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Монская мова|Монская]]
| align=left |[https://mnw.wikipedia.org မန် ]
| align=left |[[:en:Mon language|Mon]]
| align=right |4 338
| align=right |<small>4</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1113</span>''</small>
|-
| align=right |234
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>107</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Эстрэмадурская мова|Эстрэмадурская]]
| align=left |[https://ext.wikipedia.org Estremeñu]
| align=left |[[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]
| align=right |4 283
| align=right |<small>24</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1065</span>''</small>
|-
| align=right |235
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>38</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Затэрляндзка-фрыская мова|Затэрляндзка-фрыская]]
| align=left |[https://stq.wikipedia.org Seeltersk]
| align=left |[[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]
| align=right |4 196
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1174</span>''</small>
|-
| align=right |236
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>6</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Удмурцкая мова|Удмурцкая]]
| align=left |[https://tyv.wikipedia.org Тыва]
| align=left |[[:en:Tuvan language|Tuvan]]
| align=right |4 123
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1175</span>''</small>
|-
| align=right |237
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>61</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сэфардзкая мова|Сэфардзкая]]
| align=left |[https://lad.wikipedia.org Dzhudezmo]
| align=left |[[:en:Ladino language|Ladino]]
| align=right |4 093
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1123</span>''</small>
|-
| align=right |238
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>55</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Аварская мова|Аварская]]
| align=left |[https://av.wikipedia.org Авар]
| align=left |[[:en:Avar language|Avar]]
| align=right |4 017
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1131</span>''</small>
|-
| align=right |239
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>122</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тулу (мова)|Тулу]]
| align=left |[https://tcy.wikipedia.org ತುಳು]
| align=left |[[:en:Tulu language|Tulu]]
| align=right |3 975
| align=right |<small>38</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1047</span>''</small>
|-
| align=right |240
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>97</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Рэтараманская мова|Рэтараманская]]
| align=left |[https://rm.wikipedia.org Rumantsch]
| align=left |[[:en:Romansh language|Romansh]]
| align=right |3 890
| align=right |<small>13</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1079</span>''</small>
|-
| align=right |241
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>90</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Дотэлі (мова)|Дотэлі]]
| align=left |[https://dty.wikipedia.org डोटेली]
| align=left |[[:en:Doteli language|Doteli]]
| align=right |3 771
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1086</span>''</small>
|-
| align=right |242
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>24</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Конкані (мова)|Конкані]]
| align=left |[https://gom.wikipedia.org गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni]
| align=left |[[:en:Goan Konkani language|Goan Konkani]]
| align=right |3 644
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1176</span>''</small>
|-
| align=right |243
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>5</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://dga.wikipedia.org Dagaare]
| align=left |[[:en:Dagaare language|Dagaare]]
| align=right |3 477
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1177</span>''</small>
|-
| align=right |244
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>23</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Комі-пярмяцкая мова|Комі-пярмяцкая]]
| align=left |[https://koi.wikipedia.org Перем Коми (Perem Komi)]
| align=left |[[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]
| align=right |3 471
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1178</span>''</small>
|-
| align=right |245
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>22</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ніжнелужыцкая мова|Ніжнелужыцкая]]
| align=left |[https://dsb.wikipedia.org Dolnoserbski]
| align=left |[[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]
| align=right |3 448
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1179</span>''</small>
|-
| align=right |246
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>60</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://bew.wikipedia.org Betawi]
| align=left |[[:en:Betawi language|Betawi]]
| align=right |3 344
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1124</span>''</small>
|-
| align=right |247
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>89</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Мальдыўская мова|Мальдыўская]]
| align=left |[https://dv.wikipedia.org ދިވެހިބަސް]
| align=left |[[:en:Divehi language|Divehi]]
| align=right |3 235
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1087</span>''</small>
|-
| align=right |248
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>108</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Пао (мова)|Пао]]
| align=left |[https://blk.wikipedia.org ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ]
| align=left |[[:en:Pa'O language|Pa'O]]
| align=right |3 153
| align=right |<small>25</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1064</span>''</small>
|-
| align=right |249
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>21</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Рыпуарская мова|Рыпуарская]]
| align=left |[https://ksh.wikipedia.org Ripoarisch]
| align=left |[[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]
| align=right |3 038
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1180</span>''</small>
|-
| align=right |250
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>37</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чжуанская мова|Чжуанская]]
| align=left |[https://za.wikipedia.org Cuengh]
| align=left |[[:en:Zhuang language|Zhuang]]
| align=right |3 024
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1181</span>''</small>
|-
| align=right |251
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1007</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Авадгі|Авадгі]]
| align=left |[https://awa.wikipedia.org अवधी ]
| align=left |[[:en:Awadhi language|Awadhi]]
| align=right |3 015
| align=right |<small>13</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1080</span>''</small>
|-
| align=right |252
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-38</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Гагавуская мова|Гагавуская]]
| align=left |[https://gag.wikipedia.org Gagauz]
| align=left |[[:en:Gagauz language|Gagauz]]
| align=right |3 008
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1182</span>''</small>
|-
| align=right |253
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>130</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Карачаева-балкарская мова|Карачаева-балкарская]]
| align=left |[https://krc.wikipedia.org Къарачай-Малкъар (Qarachay-Malqar)]
| align=left |[[:en:Karachay-Balkar language|Karachay-Balkar]]
| align=right |2 999
| align=right |<small>53</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1038</span>''</small>
|-
| align=right |254
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>36</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Бурацкая мова|Бурацкая]]
| align=left |[https://bxr.wikipedia.org Буряад]
| align=left |[[:en:Buryat language|Buryat]]
| align=right |2 920
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1183</span>''</small>
|-
| align=right |255
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>35</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://kge.wikipedia.org Kumoring]
| align=left |[[:en:Komering language|Komering]]
| align=right |2 910
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1184</span>''</small>
|-
| align=right |256
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>54</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Гавайская мова|Гавайская]]
| align=left |[https://haw.wikipedia.org Hawai`i]
| align=left |[[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]
| align=right |2 896
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1132</span>''</small>
|-
| align=right |257
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1006</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Чабакана (мова)|Чабакана]]
| align=left |[https://cbk-zam.wikipedia.org Chavacano de Zamboanga]
| align=left |[[:en:Zamboanga Chavacano language|Zamboanga Chavacano]]
| align=right |2 874
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1088</span>''</small>
|-
| align=right |258
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-39</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Пфальцкі дыялект|Пфальцкі дыялект]]
| align=left |[https://pfl.wikipedia.org Pälzisch]
| align=left |[[:en:Palatinate German language|Palatinate German]]
| align=right |2 867
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1185</span>''</small>
|-
| align=right |259
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>74</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Сакізая (мова)|Сакізая]]
| align=left |[https://szy.wikipedia.org Sakizaya ]
| align=left |[[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]
| align=right |2 754
| align=right |<small>5</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1110</span>''</small>
|-
| align=right |260
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>143</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кікую (мова)|Кікую]]
| align=left |[https://ki.wikipedia.org Gĩkũyũ]
| align=left |[[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]
| align=right |2 751
| align=right |<small>94</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1021</span>''</small>
|-
| align=right |261
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>34</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Пангасынанская мова|Пангасынанская]]
| align=left |[https://pag.wikipedia.org Pangasinan]
| align=left |[[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]
| align=right |2 652
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1186</span>''</small>
|-
| align=right |262
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1027</span>''</small>
| align=right |+3 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Кхоса (мова)|Кхоса]]
| align=left |[https://xh.wikipedia.org isiXhosa]
| align=left |[[:en:Xhosa language|Xhosa]]
| align=right |2 590
| align=right |<small>78</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1028</span>''</small>
|-
| align=right |263
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-40</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Атаяльская мова|Атаяльская]]
| align=left |[https://tay.wikipedia.org Tayal ]
| align=left |[[:en:Atayal language|Atayal]]
| align=right |2 581
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1187</span>''</small>
|-
| align=right |264
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-29</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Інгуская мова|Інгуская]]
| align=left |[https://inh.wikipedia.org Гӏалгӏай]
| align=left |[[:en:Ingush language|Ingush]]
| align=right |2 561
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1133</span>''</small>
|-
| align=right |265
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-17</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://iba.wikipedia.org Jaku Iban]
| align=left |[[:en:Iban language|Iban]]
| align=right |2 557
| align=right |<small>40</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1045</span>''</small>
|-
| align=right |266
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1034</span>''</small>
| align=right |+6 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Сота (мова)|Сота]]
| align=left |[https://st.wikipedia.org Sesotho]
| align=left |[[:en:Sesotho language|Sesotho]]
| align=right |2 144
| align=right |<small>117</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1013</span>''</small>
|-
| align=right |267
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>114</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://knc.wikipedia.org Yerwa Kanuri]
| align=left |[[:en:Central Kanuri language|Central Kanuri]]
| align=right |2 142
| align=right |<small>33</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1054</span>''</small>
|-
| align=right |268
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>113</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Пэнсыльванска-нямецкая мова|Пэнсыльванска-нямецкая]]
| align=left |[https://pdc.wikipedia.org Deitsch]
| align=left |[[:en:Pennsylvania German language|Pennsylvania German]]
| align=right |2 126
| align=right |<small>32</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1056</span>''</small>
|-
| align=right |269
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1036</span>''</small>
| align=right |+7 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Цяпская мова|Цяпская]]
| align=left |[https://kcg.wikipedia.org Tyap]
| align=left |[[:en:Tyap language|Tyap]]
| align=right |2 126
| align=right |<small>162</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-32</span>''</small>
|-
| align=right |270
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-41</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Атыкамэк (мова)|Атыкамэк]]
| align=left |[https://atj.wikipedia.org Atikamekw]
| align=left |[[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]
| align=right |2 082
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1188</span>''</small>
|-
| align=right |271
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-33</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Навіяль (мова)|Навіяль]]
| align=left |[https://nov.wikipedia.org Novial]
| align=left |[[:en:Novial language|Novial]]
| align=right |2 067
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1189</span>''</small>
|-
| align=right |272
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-42</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Танганская мова|Танганская]]
| align=left |[https://to.wikipedia.org faka Tonga]
| align=left |[[:en:Tongan language|Tongan]]
| align=right |2 047
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1190</span>''</small>
|-
| align=right |273
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>96</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Конга (мова)|Конга]]
| align=left |[https://kg.wikipedia.org KiKongo]
| align=left |[[:en:Kongo language|Kongo]]
| align=right |2 030
| align=right |<small>11</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1083</span>''</small>
|-
| align=right |274
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>116</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://dtp.wikipedia.org Kadazandusun]
| align=left |[[:en:Central Dusun language|Central Dusun]]
| align=right |2 013
| align=right |<small>34</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1053</span>''</small>
|-
| align=right |275
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1041</span>''</small>
| align=right |+12 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Тэтум (мова)|Тэтум]]
| align=left |[https://tet.wikipedia.org Tetun]
| align=left |[[:en:Tetum language|Tetum]]
| align=right |2 002
| align=right |<small>323</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-22</span>''</small>
|-
| align=right |276
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-30</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Арома (мова)|Арома]]
| align=left |[https://om.wikipedia.org Oromoo]
| align=left |[[:en:Oromo language|Oromo]]
| align=right |1 972
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1134</span>''</small>
|-
| align=right |277
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>20</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Арамэйскія мовы|Арамэйскія мовы]]
| align=left |[https://arc.wikipedia.org ܐܪܡܝܐ]
| align=left |[[:en:Aramaic language|Aramaic]]
| align=right |1 920
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1191</span>''</small>
|-
| align=right |278
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1009</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Ніяска мова|Ніяска]]
| align=left |[https://nia.wikipedia.org Nias]
| align=left |[[:en:Li Niha language|Li Niha]]
| align=right |1 822
| align=right |<small>40</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1046</span>''</small>
|-
| align=right |279
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-31</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Дотэлі (мова)|Дотэлі]]
| align=left |[https://fat.wikipedia.org mfantse]
| align=left |[[:en:Fanti language|Fanti]]
| align=right |1 803
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1135</span>''</small>
|-
| align=right |280
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1030</span>''</small>
| align=right |+4 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://igl.wikipedia.org Igala]
| align=left |[[:en:Igala language|Igala]]
| align=right |1 787
| align=right |<small>84</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1024</span>''</small>
|-
| align=right |281
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1040</span>''</small>
| align=right |+11 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://rki.wikipedia.org ရခိုင်]
| align=left |[[:en:Arakanese language|Arakanese]]
| align=right |1 753
| align=right |<small>218</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-28</span>''</small>
|-
| align=right |282
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-66</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Валоф (мова)|Валоф]]
| align=left |[https://wo.wikipedia.org Wolof]
| align=left |[[:en:Wolof language|Wolof]]
| align=right |1 743
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1136</span>''</small>
|-
| align=right |283
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-73</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Фіджыйская мова|Фіджыйская]]
| align=left |[https://fj.wikipedia.org Na Vosa Vakaviti]
| align=left |[[:en:Fijian language|Fijian]]
| align=right |1 726
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1192</span>''</small>
|-
| align=right |284
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-74</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Ямайская крэольская мова|Ямайская крэольская]]
| align=left |[https://jam.wikipedia.org Jumiekan Kryuol]
| align=left |[[:en:Jamaican Patois language|Jamaican Patois]]
| align=right |1 719
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1193</span>''</small>
|-
| align=right |285
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-69</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Кабіе (мова)|Кабіе]]
| align=left |[https://kbp.wikipedia.org Kabɩyɛ]
| align=left |[[:en:Kabiye language|Kabiye]]
| align=right |1 716
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1194</span>''</small>
|-
| align=right |286
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-43</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Гун (мова)|Гун]]
| align=left |[https://guw.wikipedia.org gungbe]
| align=left |[[:en:Gun language|Gun]]
| align=right |1 698
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1195</span>''</small>
|-
| align=right |287
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-44</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://anp.wikipedia.org अंगिका]
| align=left |[[:en:Angika language|Angika]]
| align=right |1 694
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1196</span>''</small>
|-
| align=right |288
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>33</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Кабардзіна-чаркеская мова|Кабардзіна-чаркеская]]
| align=left |[https://kbd.wikipedia.org Адыгэбзэ (Adighabze)]
| align=left |[[:en:Kabardian Circassian language|Kabardian Circassian]]
| align=right |1 675
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1197</span>''</small>
|-
| align=right |289
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>80</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Нігерыйская крэольская мова|Нігерыйская крэольская]]
| align=left |[https://pcm.wikipedia.org Naijá]
| align=left |[[:en:Nigerian Pidgin language|Nigerian Pidgin]]
| align=right |1 662
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1101</span>''</small>
|-
| align=right |290
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>53</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Н’ко (мова)|Н’ко]]
| align=left |[https://nqo.wikipedia.org ߒߞߏ]
| align=left |[[:en:N'Ko language|N'Ko]]
| align=right |1 621
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1137</span>''</small>
|-
| align=right |291
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1018</span>''</small>
| align=right |+2 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://rsk.wikipedia.org руски]
| align=left |[[:en:Pannonian Rusyn language|Pannonian Rusyn]]
| align=right |1 591
| align=right |<small>58</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1036</span>''</small>
|-
| align=right |292
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-45</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Калмыцкая мова|Калмыцкая]]
| align=left |[https://xal.wikipedia.org Хальмг]
| align=left |[[:en:Kalmyk language|Kalmyk]]
| align=right |1 575
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1198</span>''</small>
|-
| align=right |293
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1005</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Стараславянская мова|Стараславянская]]
| align=left |[https://cu.wikipedia.org Словѣньскъ]
| align=left |[[:en:Old Church Slavonic language|Old Church Slavonic]]
| align=right |1 506
| align=right |<small>10</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1089</span>''</small>
|-
| align=right |294
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1002</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Біслама (мова)|Біслама]]
| align=left |[https://bi.wikipedia.org Bislama]
| align=left |[[:en:Bislama language|Bislama]]
| align=right |1 489
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1199</span>''</small>
|-
| align=right |295
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1001</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://bbc.wikipedia.org Batak Toba]
| align=left |[[:en:Batak Toba language|Batak Toba]]
| align=right |1 485
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1200</span>''</small>
|-
| align=right |296
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-78</span>''</small>
| align=right |-30 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Наўаталь|Наўаталь]]
| align=left |[https://nah.wikipedia.org Nāhuatl]
| align=left |[[:en:Nahuatl language|Nahuatl]]
| align=right |1 436
| align=right |<small>-962</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1201</span>''</small>
|-
| align=right |297
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>32</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ток пісін (мова)|Ток пісін]]
| align=left |[https://tpi.wikipedia.org Tok Pisin]
| align=left |[[:en:Tok Pisin language|Tok Pisin]]
| align=right |1 417
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1202</span>''</small>
|-
| align=right |298
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1025</span>''</small>
| align=right |+3 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Эвэ (мова)|Эвэ]]
| align=left |[https://ee.wikipedia.org Eʋegbe]
| align=left |[[:en:Ewe language|Ewe]]
| align=right |1 394
| align=right |<small>27</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1063</span>''</small>
|-
| align=right |299
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-46</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Арамунская мова|Арамунская]]
| align=left |[https://roa-rup.wikipedia.org Armãneashce]
| align=left |[[:en:Aromanian language|Aromanian]]
| align=right |1 390
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1203</span>''</small>
|-
| align=right |300
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-34</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://gur.wikipedia.org farefare]
| align=left |[[:en:Frafra language|Frafra]]
| align=right |1 387
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1204</span>''</small>
|-
| align=right |301
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-47</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://kus.wikipedia.org Kʋsaal]
| align=left |[[:en:Kusaal language|Kusaal]]
| align=right |1 380
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1205</span>''</small>
|-
| align=right |302
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>19</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Ложбан|Ложбан]]
| align=left |[https://jbo.wikipedia.org Lojban]
| align=left |[[:en:Lojban language|Lojban]]
| align=right |1 364
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1206</span>''</small>
|-
| align=right |303
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>31</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://mos.wikipedia.org moore]
| align=left |[[:en:Mossi language|Mossi]]
| align=right |1 326
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1207</span>''</small>
|-
| align=right |304
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1035</span>''</small>
| align=right |+7 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Тсонга (мова)|Тсонга]]
| align=left |[https://ts.wikipedia.org Xitsonga]
| align=left |[[:en:Tsonga language|Tsonga]]
| align=right |1 309
| align=right |<small>160</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-33</span>''</small>
|-
| align=right |305
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-48</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Таіцянская мова|Таіцянская]]
| align=left |[https://ty.wikipedia.org Reo Mā`ohi]
| align=left |[[:en:Tahitian language|Tahitian]]
| align=right |1 251
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1208</span>''</small>
|-
| align=right |306
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>79</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://syl.wikipedia.org ꠍꠤꠟꠐꠤ]
| align=left |[[:en:Sylheti language|Sylheti]]
| align=right |1 240
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1102</span>''</small>
|-
| align=right |307
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-67</span>''</small>
| align=right |-2 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://btm.wikipedia.org Batak Mandailing]
| align=left |[[:en:Batak Mandailing language|Batak Mandailing]]
| align=right |1 237
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1138</span>''</small>
|-
| align=right |308
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-35</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Самаанская мова|Самаанская]]
| align=left |[https://sm.wikipedia.org Gagana Samoa]
| align=left |[[:en:Samoan language|Samoan]]
| align=right |1 208
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1209</span>''</small>
|-
| align=right |309
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-49</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Сядыцкая мова|Сядыцкая]]
| align=left |[https://trv.wikipedia.org Taroko ]
| align=left |[[:en:Seediq language|Seediq]]
| align=right |1 201
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1210</span>''</small>
|-
| align=right |310
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-18</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Сўазі (мова)|Сўазі]]
| align=left |[https://ss.wikipedia.org SiSwati]
| align=left |[[:en:Swati language|Swati]]
| align=right |1 195
| align=right |<small>35</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1051</span>''</small>
|-
| align=right |311
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-23</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Латгальская мова|Латгальская]]
| align=left |[https://ltg.wikipedia.org Latgaļu]
| align=left |[[:en:Latgalian language|Latgalian]]
| align=right |1 163
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1103</span>''</small>
|-
| align=right |312
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>73</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чычэва (мова)|Чычэва]]
| align=left |[https://ny.wikipedia.org Chichewa]
| align=left |[[:en:Chichewa language|Chichewa]]
| align=right |1 150
| align=right |<small>5</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1111</span>''</small>
|-
| align=right |313
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>4</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Аміская мова|Аміская]]
| align=left |[https://ami.wikipedia.org Pangcah ]
| align=left |[[:en:Amis language|Amis]]
| align=right |1 142
| align=right |<small>-2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1211</span>''</small>
|-
| align=right |314
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1026</span>''</small>
| align=right |+3 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Пайванская мова|Пайванская]]
| align=left |[https://nup.wikipedia.org Nupe]
| align=left |[[:en:Nupe language|Nupe]]
| align=right |1 140
| align=right |<small>76</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1029</span>''</small>
|-
| align=right |315
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-50</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Сранан тонга (мова)|Сранан тонга]]
| align=left |[https://srn.wikipedia.org Sranantongo]
| align=left |[[:en:Sranan language|Sranan]]
| align=right |1 133
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1212</span>''</small>
|-
| align=right |316
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-57</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Паўднёваалтайская мова|Паўднёваалтайская]]
| align=left |[https://alt.wikipedia.org Алтай ]
| align=left |[[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]
| align=right |1 113
| align=right |<small>-1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1213</span>''</small>
|-
| align=right |317
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-51</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Гвіянская крэольская мова|Гвіянская крэольская]]
| align=left |[https://gcr.wikipedia.org Kriyòl Gwiyannen ]
| align=left |[[:en:Guianan Creole language|Guianan Creole]]
| align=right |1 077
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1214</span>''</small>
|-
| align=right |318
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>18</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Лацкая мова|Лацкая]]
| align=left |[https://lbe.wikipedia.org Лакку]
| align=left |[[:en:Lak language|Lak]]
| align=right |1 053
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1215</span>''</small>
|-
| align=right |319
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1004</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Гоцкая мова|Гоцкая]]
| align=left |[https://got.wikipedia.org 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺]
| align=left |[[:en:Gothic language|Gothic]]
| align=right |1 034
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1216</span>''</small>
|-
| align=right |320
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-52</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Чэрокі (мова)|Чэрокі]]
| align=left |[https://chr.wikipedia.org ᏣᎳᎩ]
| align=left |[[:en:Cherokee language|Cherokee]]
| align=right |1 034
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1217</span>''</small>
|-
| align=right |321
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1031</span>''</small>
| align=right |+4 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Шаенская мова|Шаенская]]
| align=left |[https://chy.wikipedia.org Tsetsêhestâhese]
| align=left |[[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]
| align=right |1 021
| align=right |<small>303</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 |<small>> 250 ↑</small>
| align=right bgcolor=#fff0f5 style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-24</span>''</small>
|-
| align=right |322
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-12</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Бамбара (мова)|Бамбара]]
| align=left |[https://bm.wikipedia.org Bamanankan]
| align=left |[[:en:Bambara language|Bambara]]
| align=right |1 004
| align=right |<small>74</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1030</span>''</small>
|-
| align=right |323
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-24</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Вэндзкая мова|Вэндзкая]]
| align=left |[https://ve.wikipedia.org Tshivenda]
| align=left |[[:en:Venda language|Venda]]
| align=right |927
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1104</span>''</small>
|-
| align=right |324
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-53</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Цыганская мова|Цыганская]]
| align=left |[https://rmy.wikipedia.org romani - रोमानी]
| align=left |[[:en:Romani language|Romani]]
| align=right |758
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1218</span>''</small>
|-
| align=right |325
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-54</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Кірундзі (мова)|Кірундзі]]
| align=left |[https://rn.wikipedia.org Kirundi]
| align=left |[[:en:Kirundi language|Kirundi]]
| align=right |729
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1219</span>''</small>
|-
| align=right |326
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>59</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://guc.wikipedia.org wayuunaiki]
| align=left |[[:en:Wayuu language|Wayuu]]
| align=right |710
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1125</span>''</small>
|-
| align=right |327
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>58</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Пантыйская мова|Пантыйская]]
| align=left |[https://pnt.wikipedia.org Ποντιακά]
| align=left |[[:en:Pontic language|Pontic]]
| align=right |681
| align=right |<small>3</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1126</span>''</small>
|-
| align=right |328
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>17</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Адыгейская мова|Адыгейская]]
| align=left |[https://ady.wikipedia.org Адыгэбзэ]
| align=left |[[:en:Adyghe language|Adyghe]]
| align=right |647
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1220</span>''</small>
|-
| align=right |329
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>16</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Інупяцкая мова|Інупяцкая]]
| align=left |[https://ik.wikipedia.org Iñupiak]
| align=left |[[:en:Inupiak language|Inupiak]]
| align=right |597
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1221</span>''</small>
|-
| align=right |330
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>52</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Чамора (мова)|Чамора]]
| align=left |[https://ch.wikipedia.org Chamoru]
| align=left |[[:en:Chamorro language|Chamorro]]
| align=right |585
| align=right |<small>2</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1139</span>''</small>
|-
| align=right |331
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>95</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://tdd.wikipedia.org ᥖᥭᥰ ᥖᥬᥲ ᥑᥨᥒᥰ]
| align=left |[[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]
| align=right |459
| align=right |<small>11</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1084</span>''</small>
|-
| align=right |332
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>15</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Стараангельская мова|Стараангельская]]
| align=left |[https://ann.wikipedia.org Obolo]
| align=left |[[:en:Obolo language|Obolo]]
| align=right |437
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1222</span>''</small>
|-
| align=right |333
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>72</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Інуктытут|Інуктытут]]
| align=left |[https://iu.wikipedia.org ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut]
| align=left |[[:en:Inuktitut language|Inuktitut]]
| align=right |430
| align=right |<small>5</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1112</span>''</small>
|-
| align=right |334
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>14</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Дзонг-кэ|Дзонг-кэ]]
| align=left |[https://dz.wikipedia.org ཇོང་ཁ]
| align=left |[[:en:Dzongkha language|Dzongkha]]
| align=right |386
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1223</span>''</small>
|-
| align=right |335
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>1003</span>''</small>
| align=right |+1 <span style="color: green;">'''↑'''</span>
| align=left |[[Санго (мова)|Санго]]
| align=left |[https://sg.wikipedia.org Sängö]
| align=left |[[:en:Sango language|Sango]]
| align=right |377
| align=right |<small>1</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1224</span>''</small>
|-
| align=right |336
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-55</span>''</small>
| align=right |-1 <span style="color: red;">'''↓'''</span>
| align=left |[[Пайванская мова|Пайванская]]
| align=left |[https://pwn.wikipedia.org Paiwan ]
| align=left |[[:en:Paiwan language|Paiwan]]
| align=right |377
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1225</span>''</small>
|-
| align=right |337
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>13</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Тыгрынья (мова)|Тыгрынья]]
| align=left |[https://ti.wikipedia.org ትግርኛ]
| align=left |[[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]
| align=right |366
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1226</span>''</small>
|-
| align=right |338
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>12</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Дынка (мова)|Дынка]]
| align=left |[https://din.wikipedia.org Dinka]
| align=left |[[:en:Thuɔŋjäŋ language|Thuɔŋjäŋ]]
| align=right |339
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1227</span>''</small>
|-
| align=right |339
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>78</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://nr.wikipedia.org isiNdebele seSewula]
| align=left |[[:en:South Ndebele language|South Ndebele]]
| align=right |337
| align=right |<small>7</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1105</span>''</small>
|-
| align=right |340
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>85</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |[[Палі (мова)|Палі]]
| align=left |[https://pi.wikipedia.org पाऴि]
| align=left |[[:en:Pali language|Pali]]
| align=right |312
| align=right |<small>8</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1096</span>''</small>
|-
| align=right |341
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>106</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://bdr.wikipedia.org Bajau Sama]
| align=left |[[:en:West Coast Bajau language|West Coast Bajau]]
| align=right |266
| align=right |<small>24</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1066</span>''</small>
|-
| align=right |342
| align=right style=border-right-style:hidden |<small>''<span style=display:none>11</span>''</small>
| align=right |'''↔'''
| align=left |''---(няма назвы і артыкулы)---''
| align=left |[https://tig.wikipedia.org ትግሬ]
| align=left |[[:en:Tigre language|Tigre]]
| align=right |64
| align=right |<small>0</small>
| align=right |<small><small>''> 250 ↓''</small></small>
| align=right style=border-left-style:hidden |<small>''<span style=display:none>-1228</span>''</small>
|}
</center>
=== Глядзіце таксама ===
* [https://stats.wikimedia.org Статыстыкі праектаў Вікімэдыя]
* [[:en:Wikipedia:Multilingual statistics|міжмоўная статыстыка (гістарычная старонка закінутая ў кастрычніку 2008 г.).)]] и [http://stats.wikimedia.org/EN/Sitemap.htm Агульная статыстыка Вікіпэдыі (да сьнежня 2019 г. )]
* бягучая статыстыка Вікіпэдыі [[:ru:Википедия:Список_Википедий|па групах]]
<br>
<br>
<noinclude>
[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Статыстыка]]
[[be:Вікіпедыя:Асноўны міжмоўны рэнкінг 2026-10-01]]
[[pl:Wikipedia:Podstawowy ranking międzyjęzykowy 2026-10-01]]
[[ru:Википедия:Рейтинг википедий по числу статей]]
[[uk:Вікіпедія:Основний міжмовний ренкінг 2026-10-01]]
</noinclude>
1j4mmuoqo7jrhnreb39xsxe6tdulz5t
Веравойша
0
304137
2694258
2026-10-01T20:03:49Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „{{Імя |імя = Веравойша |лацінка = Vieravojša |арыгінал = Werweiss |вымаўленьне = |мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]] |утварэньне = [[Вера (мужчынскае імя)|Wero]] + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Wero + [[Войша|Woyscha]] |варыянт = Верваш, В...“
2694258
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Веравойша
|лацінка = Vieravojša
|арыгінал = Werweiss
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Вера (мужчынскае імя)|Wero]] + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Wero + [[Войша|Woyscha]]
|варыянт = Верваш, Варваш
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Веравойша''' (''Верваш'', ''Варваш'') — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>). Такім парадкам, імя Гінівойш азначае «пачатак паляваньня»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 22.</ref>.
== Носьбіты ==
* Максім Варвашэвіч (1867—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лунінец|Лунінцу]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://ru.openlist.wiki/%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1867) Варвашевич Максим Иванович (1867)], Открытый список жертв политических репрессий в СССР</ref>
* Пракседа, Сяргей і Якім Вервашэвічы — выхадцы з ваколіцаў Лунінцу ў [[Армія Андэрса|Арміі Андэрса]]<ref>[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Список советских граждан, находящихся на на службе 3DSK, дислоцируемой в графстве Амершам (Англия)], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Васіль Варвашэвіч (1898—?) — беларус з ваколіцаў [[Ганцавічы|Ганцавічаў]]<ref>[https://partizany.by/partisans/158489/ Варвашевич Василий Леонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Максім Варвашэвіч (1902—?) — беларус з ваколіцаў [[Быцень|Быценю]]<ref>[https://partizany.by/partisans/156082/ Варвашевич Максим Фомич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуюць вёскі [[Горная Веравойша]] і [[Ніжняя Веравойша]]
== Глядзіце таксама ==
* [[Вера (мужчынскае імя)|Вера]]
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай вер}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
sfjvj8cd17byk04dq1gaqu7bk3g99jc
2694262
2694258
2026-10-01T20:09:27Z
~2026-53031-55
100443
/* Паходжаньне */
2694262
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Веравойша
|лацінка = Vieravojša
|арыгінал = Werweiss
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Вера (мужчынскае імя)|Wero]] + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Wero + [[Войша|Woyscha]]
|варыянт = Верваш, Варваш
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Веравойша''' (''Верваш'', ''Варваш'') — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Носьбіты ==
* Максім Варвашэвіч (1867—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лунінец|Лунінцу]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://ru.openlist.wiki/%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1867) Варвашевич Максим Иванович (1867)], Открытый список жертв политических репрессий в СССР</ref>
* Пракседа, Сяргей і Якім Вервашэвічы — выхадцы з ваколіцаў Лунінцу ў [[Армія Андэрса|Арміі Андэрса]]<ref>[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Список советских граждан, находящихся на на службе 3DSK, дислоцируемой в графстве Амершам (Англия)], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Васіль Варвашэвіч (1898—?) — беларус з ваколіцаў [[Ганцавічы|Ганцавічаў]]<ref>[https://partizany.by/partisans/158489/ Варвашевич Василий Леонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Максім Варвашэвіч (1902—?) — беларус з ваколіцаў [[Быцень|Быценю]]<ref>[https://partizany.by/partisans/156082/ Варвашевич Максим Фомич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуюць вёскі [[Горная Веравойша]] і [[Ніжняя Веравойша]]
== Глядзіце таксама ==
* [[Вера (мужчынскае імя)|Вера]]
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай вер}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
95gy48786ssokk8wv8asf443qdq0nmc
2694268
2694262
2026-10-01T20:14:35Z
~2026-53031-55
100443
/* Паходжаньне */
2694268
wikitext
text/x-wiki
{{Імя
|імя = Веравойша
|лацінка = Vieravojša
|арыгінал = Werweiss
|вымаўленьне =
|мова_паходжаньня = [[Германскія мовы|германскія]]
|утварэньне = [[Вера (мужчынскае імя)|Wero]] + [[Віс|Wiso (Weise)]] <br> Wero + [[Войша|Woyscha]]
|варыянт = Верваш, Варваш
|вытворныя =
|зьвязаныя =
}}
'''Веравойша''' (''Верваш'', ''Варваш'') — мужчынскае імя.
== Паходжаньне ==
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Носьбіты ==
* Максім Варвашэвіч (1867—?) — [[беларусы|беларус]] з ваколіцаў [[Лунінец|Лунінцу]], які [[Савецкія рэпрэсіі ў Беларусі|пацярпеў ад уладаў СССР]]<ref>[https://ru.openlist.wiki/%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BC_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1867) Варвашевич Максим Иванович (1867)], Открытый список жертв политических репрессий в СССР</ref>
* Пракседа, Сяргей і Якім Вервашэвічы — выхадцы з ваколіцаў Лунінцу ў [[Армія Андэрса|Арміі Андэрса]]<ref>[https://db.zhnivo.com/by/belarus-genealogical-databases/ Список советских граждан, находящихся на на службе 3DSK, дислоцируемой в графстве Амершам (Англия)], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Васіль Варвашэвіч (1898—?) — беларус з ваколіцаў [[Ганцавічы|Ганцавічаў]]<ref>[https://partizany.by/partisans/158489/ Варвашевич Василий Леонович], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
* Максім Варвашэвіч (1902—?) — беларус з ваколіцаў [[Быцень|Быценю]]<ref>[https://partizany.by/partisans/156082/ Варвашевич Максим Фомич], Генеалагічныя базы дадзеных Беларусі</ref>
На [[Аршанскі павет|гістарычнай Аршаншчыне]] існуюць вёскі [[Горная Веравойша]] і [[Ніжняя Веравойша]]
== Глядзіце таксама ==
* [[Вера (мужчынскае імя)|Вера]]
* [[Войша]]
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Імёны з асновай вер}}
{{Імёны з асновай войш}}
[[Катэгорыя:Мужчынскія імёны]]
jx9ihc2m1fvcqsamp2xdhbjqkb7l9g7
Ніжняя Веравойша
0
304138
2694263
2026-10-01T20:10:56Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва = Ніжняя Веравойша |Лацінка = Nižniaja Vieravojša |Статус = вёска |Назва ў родным склоне = Ніжняй Веравойшы |Герб = |Сьцяг = |Гімн...“
2694263
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Ніжняя Веравойша
|Лацінка = Nižniaja Vieravojša
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Ніжняй Веравойшы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Аршанскі раён|Аршанскі]]
|Сельсавет = [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 31
|Шырата сэкундаў = 05
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 16
|Даўгата сэкундаў = 34
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ні́жняя Вераво́йша'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Адроў|Адрове]]. Уваходзіць у склад [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Веравойша}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну]]
awrdpj3qsqv10x8xetyhq3y99348j2k
2694264
2694263
2026-10-01T20:11:31Z
~2026-53031-55
100443
2694264
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Ніжняя Веравойша
|Лацінка = Nižniaja Vieravojša
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Ніжняй Веравойшы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Аршанскі раён|Аршанскі]]
|Сельсавет = [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 31
|Шырата сэкундаў = 05
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 16
|Даўгата сэкундаў = 34
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ні́жняя Вераво́йша'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Адроў|Адрове]]. Уваходзіць у склад [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкага сельсавету]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Веравойша}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну]]
fd0qcpqkicb3vjvlz2a1b49h4s4iaid
2694267
2694264
2026-10-01T20:14:20Z
~2026-53031-55
100443
/* Назва */
2694267
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Ніжняя Веравойша
|Лацінка = Nižniaja Vieravojša
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Ніжняй Веравойшы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Аршанскі раён|Аршанскі]]
|Сельсавет = [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 31
|Шырата сэкундаў = 05
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 16
|Даўгата сэкундаў = 34
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Ні́жняя Вераво́йша'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Адроў|Адрове]]. Уваходзіць у склад [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкага сельсавету]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Веравойша}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну]]
6abc2kg44xljvq21pzzkrigbpgzekm9
Горная Веравойша
0
304139
2694265
2026-10-01T20:13:20Z
~2026-53031-55
100443
[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]
2694265
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Горная Веравойша
|Лацінка = Hornaja Vieravojša
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Горнай Веравойшы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Аршанскі раён|Аршанскі]]
|Сельсавет = [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 31
|Шырата сэкундаў = 19
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 15
|Даўгата сэкундаў = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Го́рная Вераво́йша'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Адроў|Адрове]]. Уваходзіць у склад [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкага сельсавету]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Веравойша}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Гісторыя ==
У 1924—1928 гадох вёска была цэнтрам [[Веравайшанскі сельсавет|Веравайшанскага сельсавету]].
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну]]
igdpf2rx2c539u5rhlj39hkcm5ptc5b
2694266
2694265
2026-10-01T20:13:58Z
~2026-53031-55
100443
/* Назва */
2694266
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Горная Веравойша
|Лацінка = Hornaja Vieravojša
|Статус = вёска
|Назва ў родным склоне = Горнай Веравойшы
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Віцебская вобласьць|Віцебская]]
|Раён = [[Аршанскі раён|Аршанскі]]
|Сельсавет = [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкі]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва =
|Год падліку колькасьці =
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Этнічны склад насельніцтва =
|Год падліку этнічнага складу =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс =
|СААТА =
|Выява =
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 54
|Шырата хвілінаў = 31
|Шырата сэкундаў = 19
|Даўгата градусаў = 30
|Даўгата хвілінаў = 15
|Даўгата сэкундаў = 20
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Го́рная Вераво́йша'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Віцебская вобласьць}}</ref> — [[вёска]] ў [[Беларусь|Беларусі]], на рацэ [[Адроў|Адрове]]. Уваходзіць у склад [[Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)|Забалацкага сельсавету]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]].
== Назва ==
{{Асноўны артыкул|Веравойша}}
Вэрвіс або Вэрвайс (Werwis<ref name="MyHeritage">[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werwis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werwis], MyHeritage</ref>, Werweis<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweis Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweis], MyHeritage</ref>, Werweiss) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня<ref>[https://lastnames.myheritage.de/last-name/werweiss Ursprung und Bedeutung des Nachnamens Werweiss], MyHeritage</ref><ref name="MyHeritage"/>. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Вера (мужчынскае імя)|-вер- (-вар-, -вір-)]] ([[Імёны ліцьвінаў|імёны]] [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Вірбольт]], [[Вербут]], [[Вірмонт]]; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'<ref>Kremer D. Die Germanischen Personennamen in Katalonien // Estudis romànics. Nr. 14, 1972. S. 221.</ref>, а аснова [[Войша|-войш- (-вайш-)]] (імёны ліцьвінаў [[Вайшыла]], [[Вайсар]], [[Войшнар]]; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і [[Бургундзкая мова|бургундзкага]] waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы'<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 17.</ref> або ад асновы [[Віс|-віс- (-віз-, -веш-)]]<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 101, 102.</ref><ref>Schmittlein R. Les noms d’eau de la Lituanie (suite) // Revue internationale d’onomastique. Nr. 3, 1964. P. 167.</ref> (пазьнейшай -вайс-<ref>Gottschald M. Deutsche Namenkunde: Unsere Familiennamen nach ihrer Entstehung und Bedeutung. — Berlin, 2006. [https://books.google.by/books?id=FgHcPgx1QIYC&pg=PA522&dq=weise+wis+namenkunde&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHpMKN_52EAxVv9gIHHYS6Db0Q6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=weise%20wis%20namenkunde&f=false S. 522].</ref>).
== Гісторыя ==
У 1924—1928 гадох вёска была цэнтрам [[Веравайшанскі сельсавет|Веравайшанскага сельсавету]].
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
{{Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)}}
{{Аршанскі раён}}
[[Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Аршанскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну]]
9dk4kcvdhuy3j2kpzg91dry53r2hg5n
Летуаністыка
0
304140
2694273
2026-10-01T20:34:18Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „[[Файл:Lietuviu-kalbos-institutas2010.jpg|міні|Інстытут летувіскай мовы ў [[Вільня|Вільні]]]] '''Летуаністыка'''<ref>Іванова В. Архівы беларускіх арганізацый у складзе Беларускага музея імя І. Луцкевіча ў Вільна // Пічэтаўскія чытанні — 2022: універсітэты і ар...“
2694273
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Lietuviu-kalbos-institutas2010.jpg|міні|Інстытут летувіскай мовы ў [[Вільня|Вільні]]]]
'''Летуаністыка'''<ref>Іванова В. Архівы беларускіх арганізацый у складзе Беларускага музея імя І. Луцкевіча ў Вільна // Пічэтаўскія чытанні — 2022: універсітэты і архівы як састаўныя элементы экалогіі культуры : матэрыялы міжнар. навук. канф., Мінск, 30 верас. 2022 г. — Мінск: БДУ, 2022. С. 234.</ref> — галіна [[Балтыстыка|балтыстыкі]], якая вывучае [[Летувіская мова|летувіскую мову]], літаратуру і культуру; летувіская філялёгія. Спэцыялістаў і настаўнікаў летувіскай мовы і літаратуры называюць летуаністамі.
Летуаністыка як навучальная праграма выкладаецца на Філялягічным факультэце [[Віленскі ўнівэрсытэт|Віленскага ўнівэрсытэту]].
== Гісторыя ==
У 1939 годзе ўтварыўся [[Інстытут летувіскай літаратуры і фальклёр]]у. З 1945 году пры Акадэміі асьветы [[Унівэрсытэт Вітаўта Вялікага|ўнівэрсытэту Вітаўта Вялікага]] дзее факультэт летуаністыкі. У Вільні таксама дзее Інстытут летувіскай мовы. У [[Бібліятэка Віленскага ўнівэрсытэту|Бібліятэцы Віленскага ўнівэрсытэту]] працуе чытальная заля летуаністыкі.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
bavfmhfo854sr0jvqz7g9b3g9fqb8tx
Катэгорыя:Балтыстыка
14
304141
2694274
2026-10-01T20:35:28Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „[[Катэгорыя:Філялёгія]] [[Катэгорыя:Балты]]“
2694274
wikitext
text/x-wiki
[[Катэгорыя:Філялёгія]]
[[Катэгорыя:Балты]]
ldqe1djrbgn4klbb5n12o7fqncxkk42
Балтыстыка
0
304142
2694277
2026-10-01T21:04:03Z
~2026-53031-55
100443
Створаная старонка са зьместам „'''Балтыстыка''' — комплекс філялягічных дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. == Назва == Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуков...“
2694277
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс філялягічных дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref> (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]], што пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]], якія фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі, Васіль Супрун крытыкаваў за невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі Беларусі, пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыс [[Зігмас Зінкявічус]] зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для [[Летувісы|летувісаў]] факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
2rinovebejpr4xbq0cfltzvdlmt5zzv
2694278
2694277
2026-10-01T21:04:32Z
~2026-53031-55
100443
2694278
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref> (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]], што пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]], якія фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі, Васіль Супрун крытыкаваў за невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі Беларусі, пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыс [[Зігмас Зінкявічус]] зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для [[Летувісы|летувісаў]] факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
8ltnj1wzx2qbvqj6qm89p3sx87cgl6x
2694279
2694278
2026-10-01T21:05:52Z
~2026-53031-55
100443
/* Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» */
2694279
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра летувіскі генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці лексычнага фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref> (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]], што пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]], якія фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі, Васіль Супрун крытыкаваў за невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі Беларусі, пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыс [[Зігмас Зінкявічус]] зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для [[Летувісы|летувісаў]] факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
sfrvxcfe5e0qycz37bj850qmha437im
2694280
2694279
2026-10-01T21:06:44Z
~2026-53031-55
100443
/* Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» */
2694280
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref> (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]], што пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]], якія фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі, Васіль Супрун крытыкаваў за невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі Беларусі, пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыс [[Зігмас Зінкявічус]] зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для [[Летувісы|летувісаў]] факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
dgnm6eqfcu7eg2izfs08ebn1srpo7u7
2694281
2694280
2026-10-01T21:10:09Z
~2026-53031-55
100443
2694281
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref> (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы палітыкі летувізацыі спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]] сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
i350ga8bkln9xsg579ka9bmfpxecfs3
2694282
2694281
2026-10-01T21:11:15Z
~2026-53031-55
100443
2694282
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref> (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы п[[Летувізацыя|алітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]] сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
a67xgds8906irx4b5p7xnxr1v5or0b0
2694283
2694282
2026-10-01T21:12:51Z
~2026-53031-55
100443
/* Крытыка */
2694283
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]] сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
4o5kjdomz2ifl6d0sxnuq89bfftc2yc
2694284
2694283
2026-10-01T21:16:25Z
~2026-53031-55
100443
/* Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць */
2694284
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
kakaj6mfxu3814pjg7scdui9ijtqe6q
2694285
2694284
2026-10-01T21:18:38Z
~2026-53031-55
100443
2694285
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
gbemrgpkgzubh1balrxnl8gqrzsfu9r
2694286
2694285
2026-10-01T21:20:08Z
~2026-53031-55
100443
2694286
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («русінаў») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
h8m15xmhbmwl84sl7dsrzu137bd9sk1
2694287
2694286
2026-10-01T21:21:04Z
~2026-53031-55
100443
2694287
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў.
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
rbed1wkvekhe17ugnrldg9cxdz4hd9v
2694291
2694287
2026-10-01T21:33:55Z
~2026-53031-55
100443
[[ВП:Вікіфікатар|вікіфікацыя]]
2694291
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
egdvuno4ctoe32w48ykur91eogrwh4s
2694292
2694291
2026-10-01T21:35:32Z
~2026-53031-55
100443
2694292
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
== Крытыка ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
jaoonfocpwpfwolh0ssicdopbwyo34c
2694293
2694292
2026-10-01T21:36:06Z
~2026-53031-55
100443
2694293
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
p9tdp2b1zorzho96774e6q30qjpq8eo
2694294
2694293
2026-10-01T21:39:23Z
~2026-53031-55
100443
/* Гісторыя */
2694294
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўніверсітэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Савецкі Саюз дазваляў замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Балтыйская гідранімія ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
f5o7jtq4ulz83inxskh77a9yayy0zqp
2694295
2694294
2026-10-01T21:40:51Z
~2026-53031-55
100443
/* Балтыйская гідранімія */
2694295
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўніверсітэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Савецкі Саюз дазваляў замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
oanzz6y54i0fm5emwbga186up7d5u9g
2694301
2694295
2026-10-02T08:31:55Z
~2026-53016-44
100448
2694301
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўніверсітэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Савецкі Саюз дазваляў замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Тапарова таксама крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі ==
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі Трубачовым і Тапаровым<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
Гіпатэтычныя жамойцкія (летувіскія) этымалёгіі [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]] выкарыстоўваюцца часта як адзіны аргумэнт на карысьць жамойцкасьці іх носьбітаў: гэтак, гісторык [[Аляксандар Груша]] сьцьвярджае, што такія імёны, як [[Вісад|Высад]], [[Война|Воін]], [[Якш|Якша]], [[Жыбарт]], [[Люмонт]], [[Рымша]], [[Межгел|Мызгайла]], [[Масьцівіл|Маствіл]] ды [[Імёны ліцьвінаў|падобныя]], сьведчаць пра летувіскае паходжаньне наваградзкіх баяраў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[https://sakavik.net/2026/05/30/%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%b3%d1%80%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%9e-%d0%b1%d1%8b%d1%86%d1%8c-%d1%80%d1%83%d1%81%d1%81%d1%8e-%d1%96-%d0%b7%d1%80/ Як Навагрудак перастаў быць Руссю і зрабіўся Літвой], Часопіс «Культура. Нацыя», 30 траўня 2026 г.</ref>.
На падставе прапаганды гіпатэтычных жамойцкіх (летувіскіх) этымалёгіяў гідронімаў і тэорыі «славянізаваных балтаў» часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} у адным з артыкулаў, прысьвечаных «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]», (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}) высунуў тэорыю «балтыйскай (летувіскай) [[рэканкіста|рэканкісты]]», сьцьвярджаючы, што валадары-«летувісы» ўвесь час пашыралі Вялікае Княства Літоўскае на былыя балтыйскія землі{{Заўвага|Падобны погляд яшчэ ў 1845 годзе агучыў адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (між іншым, вядомы ўласнымі гістарычнымі фальсыфікацыямі<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref>), які ў сваёй працы «Звычаі старадаўніх летувісаў — [[аўкштайты|горнікаў]] і жамойтаў» называў [[Беларусы|беларусаў]] «белымі [[Гуды|гудамі]]»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=uEQYAAAAYAAJ&pg=PA230&dq=%22weisse+Gudden%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7nZLclL_6AhVUIMUKHUu4DOQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22weisse%20Gudden%22&f=false S. 230].</ref> і сьцьвярджаў іх «славянізаванымі летувісамі»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=Xg0sAAAAYAAJ&pg=RA1-PA231&dq=Szyrwid+scheint+demnach+die+Weiss+Russen+f%C3%BCr+verrusste+Litauer+zu+halten&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwic0frglr_6AhWFjaQKHbp5DLAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Szyrwid%20scheint%20demnach%20die%20Weiss%20Russen%20f%C3%BCr%20verrusste%20Litauer%20zu%20halten&f=false S. 231].</ref>}}.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
a3q1rgljkt86uenobrispnje3sde7ns
2694304
2694301
2026-10-02T08:56:18Z
~2026-53016-44
100448
/* Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць */
2694304
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Украінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла Летуве, як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўніверсітэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Савецкі Саюз дазваляў замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Сваім парадкам, Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі ==
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі Трубачовым і Тапаровым<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
Гіпатэтычныя жамойцкія (летувіскія) этымалёгіі [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]] выкарыстоўваюцца часта як адзіны аргумэнт на карысьць жамойцкасьці іх носьбітаў: гэтак, гісторык [[Аляксандар Груша]] сьцьвярджае, што такія імёны, як [[Вісад|Высад]], [[Война|Воін]], [[Якш|Якша]], [[Жыбарт]], [[Люмонт]], [[Рымша]], [[Межгел|Мызгайла]], [[Масьцівіл|Маствіл]] ды [[Імёны ліцьвінаў|падобныя]], сьведчаць пра летувіскае паходжаньне наваградзкіх баяраў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[https://sakavik.net/2026/05/30/%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%b3%d1%80%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%9e-%d0%b1%d1%8b%d1%86%d1%8c-%d1%80%d1%83%d1%81%d1%81%d1%8e-%d1%96-%d0%b7%d1%80/ Як Навагрудак перастаў быць Руссю і зрабіўся Літвой], Часопіс «Культура. Нацыя», 30 траўня 2026 г.</ref>.
На падставе прапаганды гіпатэтычных жамойцкіх (летувіскіх) этымалёгіяў гідронімаў і тэорыі «славянізаваных балтаў» часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} у адным з артыкулаў, прысьвечаных «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]», (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}) высунуў тэорыю «балтыйскай (летувіскай) [[рэканкіста|рэканкісты]]», сьцьвярджаючы, што валадары-«летувісы» ўвесь час пашыралі Вялікае Княства Літоўскае на былыя балтыйскія землі{{Заўвага|Падобны погляд яшчэ ў 1845 годзе агучыў адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (між іншым, вядомы ўласнымі гістарычнымі фальсыфікацыямі<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref>), які ў сваёй працы «Звычаі старадаўніх летувісаў — [[аўкштайты|горнікаў]] і жамойтаў» называў [[Беларусы|беларусаў]] «белымі [[Гуды|гудамі]]»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=uEQYAAAAYAAJ&pg=PA230&dq=%22weisse+Gudden%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7nZLclL_6AhVUIMUKHUu4DOQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22weisse%20Gudden%22&f=false S. 230].</ref> і сьцьвярджаў іх «славянізаванымі летувісамі»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=Xg0sAAAAYAAJ&pg=RA1-PA231&dq=Szyrwid+scheint+demnach+die+Weiss+Russen+f%C3%BCr+verrusste+Litauer+zu+halten&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwic0frglr_6AhWFjaQKHbp5DLAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Szyrwid%20scheint%20demnach%20die%20Weiss%20Russen%20f%C3%BCr%20verrusste%20Litauer%20zu%20halten&f=false S. 231].</ref>}}.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
md3h0qi1j13o7jp7fhdei925l4zk7gp
2694307
2694304
2026-10-02T09:19:18Z
~2026-53016-44
100448
/* Гісторыя */
2694307
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Ўкраінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летуве]], як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўніверсітэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Савецкі Саюз дазваляў замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Сваім парадкам, Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі ==
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі Трубачовым і Тапаровым<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
Гіпатэтычныя жамойцкія (летувіскія) этымалёгіі [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]] выкарыстоўваюцца часта як адзіны аргумэнт на карысьць жамойцкасьці іх носьбітаў: гэтак, гісторык [[Аляксандар Груша]] сьцьвярджае, што такія імёны, як [[Вісад|Высад]], [[Война|Воін]], [[Якш|Якша]], [[Жыбарт]], [[Люмонт]], [[Рымша]], [[Межгел|Мызгайла]], [[Масьцівіл|Маствіл]] ды [[Імёны ліцьвінаў|падобныя]], сьведчаць пра летувіскае паходжаньне наваградзкіх баяраў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[https://sakavik.net/2026/05/30/%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%b3%d1%80%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%9e-%d0%b1%d1%8b%d1%86%d1%8c-%d1%80%d1%83%d1%81%d1%81%d1%8e-%d1%96-%d0%b7%d1%80/ Як Навагрудак перастаў быць Руссю і зрабіўся Літвой], Часопіс «Культура. Нацыя», 30 траўня 2026 г.</ref>.
На падставе прапаганды гіпатэтычных жамойцкіх (летувіскіх) этымалёгіяў гідронімаў і тэорыі «славянізаваных балтаў» часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} у адным з артыкулаў, прысьвечаных «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]», (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}) высунуў тэорыю «балтыйскай (летувіскай) [[рэканкіста|рэканкісты]]», сьцьвярджаючы, што валадары-«летувісы» ўвесь час пашыралі Вялікае Княства Літоўскае на былыя балтыйскія землі{{Заўвага|Падобны погляд яшчэ ў 1845 годзе агучыў адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (між іншым, вядомы ўласнымі гістарычнымі фальсыфікацыямі<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref>), які ў сваёй працы «Звычаі старадаўніх летувісаў — [[аўкштайты|горнікаў]] і жамойтаў» называў [[Беларусы|беларусаў]] «белымі [[Гуды|гудамі]]»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=uEQYAAAAYAAJ&pg=PA230&dq=%22weisse+Gudden%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7nZLclL_6AhVUIMUKHUu4DOQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22weisse%20Gudden%22&f=false S. 230].</ref> і сьцьвярджаў іх «славянізаванымі летувісамі»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=Xg0sAAAAYAAJ&pg=RA1-PA231&dq=Szyrwid+scheint+demnach+die+Weiss+Russen+f%C3%BCr+verrusste+Litauer+zu+halten&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwic0frglr_6AhWFjaQKHbp5DLAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Szyrwid%20scheint%20demnach%20die%20Weiss%20Russen%20f%C3%BCr%20verrusste%20Litauer%20zu%20halten&f=false S. 231].</ref>}}.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
ncgtmiiw7yo9c4gfxnrb0i35di9mulx
2694322
2694307
2026-10-02T11:02:30Z
~2026-53016-44
100448
/* Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» */
2694322
wikitext
text/x-wiki
'''Балтыстыка''' — комплекс [[Філялёгія|філялягічных]] дысцыплінаў, якія вывучаюць мовы і культуру [[Балтыйскія мовы|балтамоўных]] народаў. Мае асобныя галіны — [[Летаністыка|летаністыку]] (навука аб [[Латыская мова|латыскай мове]]) і [[летуаністыка|летуаністыку]] (навука аб [[Летувіская мова|летувіскай мове]]).
== Назва ==
Назвы ''[[балты]]'' ({{мова-de|Balten|скарочана}}) і ''балтыйская мова'' ({{мова-de|Baltische Sprache|скарочана}}) як навуковыя тэрміны прапанаваў у 1845 годзе [[Прусія|пруска]]-[[Нямеччына|нямецкі]] мовазнаўца [[Георг Генрых Фэрдынанд Нэсэльман|Георг Нэсэльман]] (1811—1881), прафэсар унівэрсытэту ў [[Кёнігсбэрг]]у.
У [[Беларуская мова|беларускай]] і шэрагу іншых моваў уведзены Нэсэльманам тэрмін цалкам супаў з назвай каралеўскай дынастыі [[Германскія мовы|германамоўных]] [[Вэстготы|вэстготаў]] — [[Балты (дынастыя)|Балтамі]].
== Гісторыя ==
[[Файл:LT-2014-10litų-Baltistika-b.png|значак|200пкс|Летувіская памятная манэта, прысьвечаная балтыстыцы, з выявай бурштыновага дыску эпохі [[нэаліт]]у]]
У адрозьненьне ад [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Беларускай ССР]] і [[Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Ўкраінскай ССР]], кіраўніцтва [[СССР]] дазволіла [[Летувіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Летуве]], як і Латвіі з Эстоніяй, мець унівэрсытэт на мове тытульнай нацыі. Гэты летувіскамоўны [[Віленскі ўнівэрсытэт]] хутка стаў ''«раем для балтыйскіх дасьледаваньняў»''<ref>{{Літаратура/Рэканструкцыя нацыяў|к}} P. 93.</ref>.
У 1965 годзе пры падтрымцы [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]] на базе Віленскага ўніверсітэту пачаў выдавацца часопіс «Baltistica», які стаў галоўнай міжнароднай плятформай. Савецкі Саюз дазваляў замежным навукоўцам (у тым ліку з капіталістычных краінаў — Італіі, Францыі, [[ФРГ]], Швэцыі) публікавацца ў ім і прыязджаць на канфэрэнцыі (Балтыйскія кангрэсы) у Вільню і [[Рыга|Рыгу]].
== Крытыка ==
=== Гэтак званыя «старажытныя балтыйска-жамойцкія імёны» ===
{{Асноўны артыкул|Імёны ліцьвінаў}}
[[Файл:Летувіскія "рэканструкцыі" арыгінальных "летувіскіх" імёнаў готаў з дынастыі Балтаў (1929).jpg|значак|Прапаганда з боку [[Расейская імпэрыя|расейска]]-летувіскіх і [[Прусія|пруска]]-нямецкіх аўтараў [[Гіпотэза|гіпотэзы]] пра «''перакручваньне старажытных летувіскіх імёнаў''» ([[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]]) з боку [[Славянскія мовы|славянскіх]], [[Лацінская мова|лацінскіх]] і [[Нямецкая мова|нямецкіх]] пісараў разам з адвольнымі тлумачэньнямі [[Гоцкая мова|гоцкіх]] імёнаў і [[Двухасноўнае імя|асноваў]] зь летувіскай мовы прычынілася да выданьня ў 1929 годзе кнігі на ангельскай і летувіскай мовах з псэўданавукова «''адноўленымі''» арыгінальнымі («''летувіскімі''») формамі імёнаў [[Готы|готаў]] з дынастыі [[Балты (дынастыя)|Балтаў]] (то бок «''не перакручанымі''» лацінскімі, [[Грэцкая мова|грэцкімі]] і нямецкімі аўтарамі<ref>Rackus A. Guthones (the Goths). — Chicago, 1929. P. 36, 38, 42—215.</ref>)]]
Францускі лінгвіст-[[Германістыка|германіст]] [[Раймонд Шмітляйн]], які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра [[Германскія мовы|германскае]] паходжаньне [[Імёны ліцьвінаў|літоўскіх уласных імёнаў]], падкрэсьліваў, што [[Гіпотэза|гіпатэтычныя]] [[Балтыйскія мовы|балтыйскія]] этымалёгіі, якія з канца XIX стагодзьдзя распрацоўвалі пэўныя аўтары (у тым ліку прыхільнік [[Гітлер]]а, а па [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайне]] — [[СССР]] [[Райнгольд Траўтман]] і прафэсар [[Перм]]скага і [[Томск]]ага ўнівэрсытэтаў [[Казімер Буга]]) ня маюць ніякай навуковай вартасьці{{Заўвага|{{мова-fr|«Tout ce qui a été dit depuis cinquante ans à ce sujet par Bezzenberger, Gerullis, Trautmann, Būga et Salys est absolument dénué de valeur»|скарочана}}}}<ref>Schmittlein R. Toponymes finnois et germaniques en Lituanie // Revue internationale d’onomastique. Nr. 2, 1948. P. 103.</ref>. Лінгвіст і літаратуразнаўца-[[Мэдыявістыка|мэдыявіст]] [[Аляксандар Бразгуноў]] зьвяртае ўвагу на тое, што гіпотэзу пра [[Летувіская мова|летувіскі]] генэзіс імёнаў літоўскіх князёў і баяраў трэба адкінуць як навукова непраўдападобную, у тым ліку з прычыны нерэпрэзэнтатыўнасьці [[лексыка|лексычнага]] фонду летувіскай мовы для вытлумачэньня падобных імёнаў<ref>Бразгуноў А. Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх // Беларуская анамастыка. Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Менск, 20 красавіка 2010 г.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы; рэдкал.: І. Капылоў і інш.]. — {{Менск (Мінск)}}: Права і эканоміка, 2010. С. 210.</ref>{{Заўвага|Напрыклад, імя [[Гедзімін (імя)|Гедзімін]] нібы мусіць тлумачыцца ад летувіскіх словаў «журыцца» і «думка», імя [[Даўспрунг (імя)|Даўспрунг]] — ад «шмат» і «душыцца», імя [[Любарт (імя)|Любарт]] — ад «спыняць» і «лаяць», імя [[Гедыгольд|Гедыгоўд]] — ад «журыцца» і «лавіць», імя [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ад
«вылучаць» і «шкадаваць»<ref>{{Літаратура/Пачаткі Вялікага княства Літоўскага (2019)|к}} С. 9.</ref>. Дасьледнік Уладзімер Ягораў зьвяртае ўвагу на тое, што дзеля тлумачэньня зь летувіскай мовы імёнаў з [[Двухасноўнае імя|асновамі]] ''-віт-'' і ''-від-'' ([[Вітаўт (імя)|Вітаўт]], [[Віцень (імя)|Віцень]], [[Відзімонт (імя)|Відзімонт]], [[Будзівід (імя)|Будзівід]] і г. д.) летувіскія аўтары ўжываюць форму дзеяслова ў трэцяй асобе мінулага часу (''išvydo''), тым часам у [[інфінітыў|інфінітыве]] (''išvysti'' — убачыць) і аснове цяперашняга часу (''išvyst-'') гэтага ж дзеяслова няма спалучэньня ''vyd-''<ref>Егоров В. Б. [http://inbelhist.org/litva-versus-belarus-vzglyad-so-storony/ Литва versus Беларусь? Взгляд со стороны] // Великий миф маленькой Летувы: сборник статей / [[Анатоль Тарас|А. Е. Тарас]]. — IBIK, 2016.</ref>. Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на тое, што ў [[Балтыйскія мовы|балтыйскіх мовах]] азначэньне заўсёды мусіць стаяць перад азначаным словам, таму пры тлумачэньні імёнаў з другой асновай ''-таўт-'' (Вітаўт, [[Бутаўт (імя)|Бутаўт]], [[Гаштольд (імя)|Гастаўт]], [[Гетаўт (імя)|Гетаўт]], [[Контаўт (імя)|Контаўт]] і г. д.) зь летувіскай мовы азначанае слова мае быць ''tauta'' — «народ», якое ні пры якіх азначэньнях ня можа быць імем чалавека, таму гэтыя імёны для летувісаў — чужыя<ref name="Laskou-1993">[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] [https://adzharaj-kut.blogspot.com/2016/03/2016_6.html Жамойцкі тупік] // [[Літаратура і мастацтва]]. 17 верасьня 1993. С. 14—15.</ref>}} (прытым абсалютная большасьць словаў, запісаных у сучасным [[Вялікі слоўнік летувіскай мовы|Вялікім слоўніку летувіскай мовы]], нідзе не фіксуецца да XIX стагодзьдзя{{Заўвага|Напрыклад, слова ''mantà'' з асноўным значэньнем 'рухомая маёмасьць', ад якога ў рэчышчы [[Летувізацыя|палітыкі летувізацыі]] спрабуюць выводзіць германскую іменную аснову [[Мунд|-мунд- (-мунт-, -монт-)]], упершыню зьяўляецца толькі ў слоўніку 1894 году ў форме ''monta''<ref>Skardžius P. Lit. zweistämmige Personennamen mit mant- und mantà „bewegliche Habe“ // Zeitschrift für Slavische Philologie. Bd. 29, Nr. 1, 1960. S. 148.</ref>, тым часам адзіны выдадзены ў Вялікім Княстве Літоўскім летувіскі слоўнік [[Канстанцін Шырвід|Канстанціна Шырвіда]] не фіксуе летувіскіх словаў ''gailas'' (зь нібы застарэлым значэньнем 'моцны', якое спрабуюць зьвязваць з асновай [[Гайла (імя)|-гайл-]]), ''gedauti'' ([[Геда|-гед-]]), ''girdė́ti'' ([[Герда|-герд-]]), ''mintis'' ([[Мін|-мін-]]), ''tauta'' ([[Тэўда (імя)|-тэўт-]])}}<ref>Виргиниюс Мисюнас, [https://geraldika.ru/article/32700?fbclid=IwAR28m-i_KnAC_5VGdQo4pIQez1zx3I6BcS0mFsqLfZBX7VunHv0VXpquyZM Витис: возникновение литовского названия Погони], geraldika.ru, 2.10.2012 г.</ref>).
=== Гэтак званыя «славянізаваныя балты» ===
[[Файл:Haplogrupo N (ADN-Y).PNG|значак|Разьмеркаваньне [[Гаплягрупа|гаплягрупы]] [[Y-храмасома|Y-храмасомы]] [[Гаплягрупа N (Y-ДНК)|N]] (уласьцівай адзіным напраўду, а не гіпатэтычна, існым [[Балты|балтам]] — [[летувісы|летувісам]] і [[латышы|латышам]])]]
Сучасная [[генэтыка]] не пацьвярджае лучнасьці балтамоўных [[Летувісы|летувісаў]] і [[Латышы|латышоў]] з сучаснымі [[Беларусы|беларусамі]] і паўночна-ўсходнімі [[Палякі|палякамі]] (якія гіпатэтычна калісьці размаўлялі на блізкіх мовах да [[Летувіская мова|летувіскай]] і [[Латыская мова|латыскай]], але ўрэшце перайшлі на [[Славянскія мовы|славянскія]]): «''хоць балты (латышы і летувісы), у адрознасьць ад нас, [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вуграў]], гавораць на індаэўрапейскіх мовах, яны паказваюць той жа набор храмасомаў прыкладна з той жа частасьцю, як і фіны, карэлы, эстонцы, [[Саамы|саамы]] ды іншыя фінска-вугорскія групы <…> Адразу за польскай граніцай… ёсьць дзіўная генэтычная мяжа, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве нацыі суседзі… Той жа самы парадокс назіраецца на паўднёвым усходзе: балты і беларусы маюць паміж сабой аналягічную генэтычную сьцяну, і частасьць мутацыі Y-храмасомы ў Беларусі вельмі нізкая''»{{Заўвага|{{мова-en|«Although the Balts (the Latvians and Lithuanians) each speak an Indo-European language, unlike us Finno-Ugrians, they exhibit this chromosome pattern roughly as often as do the Finns, the Karelians, the Estonians, the Sámi, and other Finno-Ugrian group. <…> Just across the border in Poland, however, it disappears abruptly. There’s a very striking genetic frontier there… The same paradox exists to the south-east: the Balts and the Belarusians have a similar genetic wall between them, and the frequency of the Y chromosome mutation in Belarus is very low»|скарочана}})<ref>Rislakki J. [https://forum.skalman.nu/viewtopic.php?t=20080&start=150 The Finno-Ugric connection, genetics-wise, could be bigger than imagined] ([https://terijoki.spb.ru/history/templ.php?page=willems&lang=en расейскі пераклад артыкула]) // {{Артыкул у іншым разьдзеле|Helsingin Sanomat||en|Helsingin Sanomat}}. 24.01.2001.</ref>}}. Такім парадкам, глыбокія адрозьненьні ў генафондзе беларусаў і летувісаў фактычна зьняпраўджваюць тэорыю, нібы беларусы ёсьць «славянізаванымі балтамі»<ref>[https://budzma.org/news/chym-genetychna-adroznivayutstsa-belarusy-i-litoutsy.html Чым генетычна адрозніваюцца беларусы і літоўцы: новыя даныя], [[Будзьма беларусамі!]], 22 студзеня 2026 г.</ref>.
Папулярнаму меркаваньню пра нейкую даўнюю бесьперапынную (ажно да 1918 або 1939 году) масавую моўную славянізацыю (беларусізацыю) гіпатэтычна летувіскамоўнай большасьці жыхароў [[Літва|Літвы ў вузкім сэнсе]] супярэчыць супастаўленьне статыстычных зьвестак пра колькасьць летувісаў (жамойтаў) на Віленшчыне: 17,56% ад усяго насельніцтва [[Віленская губэрня|Віленскай губэрні]] на 1851 год паводле зьвестак расейска-нямецкага навукоўцы {{Артыкул у іншым разьдзеле|Пётар Кёпэн|Пятра Кёпэна|ru|Кёппен, Пётр Иванович}}<ref>Кеппен П. Об этнографической карте Европейской России. — СПб., 1852. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=cWZAAQAAMAAJ&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B+%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8#v=snippet&q=%D0%92%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B2%D1%8B%20%D0%B6%D0%BC%D1%83%D0%B4%D0%B8&f=false С. 35].</ref><ref>Кеппен П. Девятая Ревизия. Исследование о числе жителей в России в 1851 году. — СПб., 1857. [https://books.google.by/books?hl=ru&id=erJXAAAAMAAJ&q=%22787%2C609%22+%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F#v=snippet&q=%22787%2C609%22%20%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F&f=false С. 26].</ref> і 17,58% ад усяго насельніцтва губэрні на 1897 год паводле вынікаў усеагульнага перапісу<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=87 Перепись 1897 года. Виленская губерния], Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей</ref>{{Заўвага|Панаваньне беларусаў («[[русіны|русінаў]]») у бліжнім навакольлі Вільні таксама засьведчыў у 1840 годзе [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Юзэф Крашэўскі]] ({{мова-pl|«Porzucamy przeto wywód zbyteczny tutaj pochodzenia Litwinów, rozróżniając tylko ze względu na język, dwa plemiona ludów około Wilna Rusinów i Litwę. Te dwie mowy graniczą z sobą w okolicach Wilna, samo miasto jednakże leży wśród Rusinów»|скарочана}}<ref>[[:wikisource:pl:Wilno (Kraszewski, 1840-1842)/Wstęp/IV|IV. Pochodzenie Litwinów.]] // Kraszewski J. I. Wilno od początków jego do roku 1750. T. 1. — Wilno, 1840.</ref>)}}. Увогуле, сьведчаньнем пераважнай беларускамоўнасьці мясцовых жыхароў з даўніх часоў ёсьць даволі хуткі пераход [[Беларускія татары|крымскіх татараў]], якіх вялікі князь [[Вітаўт]] асадзіў у ваколіцах [[Вільня|Вільні]] і [[Трокі|Трокаў]], менавіта на беларускую мову (а не летувіскую мову або нейкую балтыйска-славянскую мяшанку), што выявілася ў напісаных гутарковай беларускай мовай татарскіх літаратурных помніках (у тым ліку [[Кітабы|аль-кітабах]])<ref>Станкевіч Я. Беларускія мусульмане і беларуская літаратура арабскім пісьмом. — Вільня, 1933. С. 8—9, 13—16.</ref><ref>Канапацкі І. Татары // {{Літаратура/ЭВКЛ|2к}} С. 663—664.</ref>.
=== Неадэкватнае пашырэньне балтыйскай гідраніміі ===
Дасьледнік [[Іван Ласкоў]] зьвяртае ўвагу на наступную супярэчлівасьць балтыйскіх этымалёгіяў: «''Гідранімія Летувы, Латвіі і Ўсходняй Прусіі такімі дасьледнікамі, як А. Трубачоў і Ў. Тапароў і іх школа, без усякага аналізу абвяшчаецца наскрозь балтыйскай, хоць у большай частцы сваёй з балтыйскіх моваў не разьвязваецца. І знайшоўшы дзесьці такія ж, як у Балтыі, тапонімы, балтафілы сьцьвярджаюць: тут былі балты. Даходзіць да сьмешнага: балты, на погляд іх, сягалі аж да [[Уфа|Ўфы]] — на той падставе, мабыць, што назва Ўфа нагадвае летувіска-латыскае ўпэ 'рака'»<ref>[[Іван Ласкоў|Ласкоў І.]] Дагістарычныя блуканні: Літва і Жамойць // [[Літаратура і мастацтва]], № 19, 1993. С. 14.</ref>.
Гісторык [[Вячаслаў Насевіч]] у якасьці адной з супярэчнасьцяў прыхільнікаў тэорыі «балтыйскіх гідронімаў» упамінае вядомы шэраг тапонімаў, якія знаходзяць паралелі адначасна ў балтыйскіх і [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскіх]] мовах (у прыватнасьці, гідронімы Ловаць, Пола, Тосна, Цна, Нарва ды іншыя). Ён зьвяртае ўвагу на тое, што гідранімію, якая мае простыя аналёгіі ў Летуве і Латвіі, у апошнія дзесяцігодзьдзі выявілі ня толькі ў верхнім [[Дняпро|Падняпроўі]], але і на верхнім [[Дон]]е, у басэйнах [[Ака|Акі]], [[Вісла|Віслы]] і [[Одра|Одэра]], а таксама ва ўсёй [[Наўгародзкая рэспубліка|Наўгародзкай зямлі]]. Як зазначае Вячаслаў Насевіч, «''працягваючы паводле інэрцыі называць гэтую гідранімію „балтыйскай“, лінгвісты блытаюцца самі і заблытваюць чытачоў; яе пакінулі носьбіты старажытных вымерлых моваў, рэшткі якіх захаваліся (у якасьці запазычаньняў) перш за ўсё ў сучасных балтыйскіх мовах, але часткова таксама ў фінскіх''»<ref>[[Вячаслаў Насевіч|Носевич В.]] [https://web.archive.org/web/20240829190118/https://vln.by/node/176 Истоки славянства] // Предыстория беларусов с древнейших времен до XIII века. — Минск, 2010. С. 467—507.</ref>.
Яшчэ ў 1991 годзе летувіскі археоляг Вітаўтас Ушынскас прызнаў тое, што гідронімы, абвешчаныя «балтыйскімі», маглі пакінуць носьбіты старажытнай індаэўрапейскай мовы, і што ўласна балтыйскія гідронімы яшчэ трэба выдзяліць<ref>Ушинскас В. Балты. К проблеме этногенеза // Folia Archaeologica. № 12, 1991. С. 35.</ref>.
=== Агульная тэндэнцыйнасьць і псэўданавуковасьць ===
Беларускі археоляг [[Васіль Супрун]] адзначаў тэндэнцыйнасьць дасьледаваньняў летувіскага балтыста [[Казімер Буга|Казімера Бугі]], які прыйшоў да высновы, што продкі сучасных [[летувісы|летувісаў]] пачаткова жылі ў басэйнах верхняга [[Дняпро|Дняпра]], [[Бярэзіна|Бярэзіны]], [[Сож|Сажа]] і на левабярэжжы вярхоўяў [[Дзьвіна|Дзьвіны]], адкуль нібы пад націскам [[Славяне|славянаў]] паступова перамясьціліся да Балтыйскага мора. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на тое, што Казімер Буга залічваў да балтызмаў усё, што хоць крыху нагадвала балтыйскае гучаньне, было блізкім да тапонімаў зь Летувы і Латвіі. Мэтадалягічным прынцыпам Бугі быў ня ўлік мясцовых моўных, этнаграфічных або геаграфічных асаблівасьцяў, а адно параўнаньне з балтыйскімі лексычнымі адзінкамі. Прытым ён не зьвяртаў увагі на факты адваротнай запазычанасьці. Бугу мала цікавіла мясцовая спэцыфіка, таму ў балтызмы трапіла нямала чыста славянскіх назваў, напрыклад Балачанка, Балоча, Валажоўка, Ваўчыца, Гаць, Дыма, Дыміца, Турʼя ды іншыя<ref name="Супрун-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Маскоўскіх савецкіх балтыстаў [[Уладзімер Тапароў|Уладзімера Тапарова]] і яго настаўніка [[Алег Трубачоў|Алега Трубачова]] (пачынаў кар’еру савецкім [[Прапаганда|прапагандыстам]]), крытыкуюць за тое, што яны фактычна рабілі не навуковы аналіз паходжаньня гідронімаў, а адвольнае дапасаваньне іх да балтыйскай лексыкі і тапанімікі. Васіль Супрун зьвяртаў увагу на невытлумачальную з пункту гледжаньня адкрытых зьвестак тэндэнцыйнасьць Тапарова і Трубачова на карысьць летувіскага нацыяналізму<ref name="Супрун-1994"/>. Дасьледнік тапаніміі [[Вадзім Жучкевіч]] з 400 пералічаных Трубачовам і Тапаровым меркаваных балтызмаў, пашыраных на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], пагаджаўся залічыць да балтыйскіх запазычваньняў толькі 18. Ен зазначаў, што, карыстаючыся такой мэтодыкай, можна ўсе славянскія назвы растлумачыць з пазыцыяў балтыйскіх моваў. Тым часам археоляг [[Вольга Мельнікоўская]] ў зьвязку з дасьледаваньнямі Трубачова і Тапарова прывяла наступнае выказваньне лінгвіста [[Мікалай Надзеждзін|Мікалая Надзеждзіна]]: «''Слова — усё ў нашай уладзе. Яно безабароннае, і зь яго этымалягічным катаваньнем можна вымучыць розны сэнс''»<ref name="Suprun-1994">Супрун В. За смугою часу: (даследаванні і меркаванні). — {{Менск (Мінск)}}: Полымя, 1994. С. 24—43.</ref>.
Трубачоў у 1964—1973 гадох пераклаў на [[Расейская мова|расейскую мову]] і выдаў з уласнымі дапаўненьнямі этымалягічны слоўнік расейскай мовы нямецка-расейскага філёляга [[Макс Фасмэр|Макса Фасмэра]], сябры некалькіх навуковых акадэміяў [[Нямеччына|Нямеччыны]] і замежнага сябры-карэспандэнта [[Акадэмія навук СССР|Акадэміі навук СССР]], дзе дзеля абгрунтаваньня [[Этымалёгія|этымалёгіі]] назвы [[Літва]] зь [[Летувіская мова|летувіскай мовы]] падавалася сфальсыфікаваная [[Старажытнаруская мова|старажытнаруская]] форма ''Литъва'' з спасылкай на [[Аповесьць мінулых часоў]]<ref>[https://dic.academic.ru/dic.nsf/vasmer/35560/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0 Литва] // Фасмер М. Р. Этимологический словарь русского языка. — М.: Прогресс, 1964—1973.</ref>. Аднак гісторык [[Валянцін Янін]] і лінгвіст [[Андрэй Залізьняк]] зьвяртаюць увагу на тое, што напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма ''Литва'', што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне [[Славянскія мовы|славянамі]] назвы Літва зь летувіскага ''Lietuvа''<ref>Янин В. Л., Зализняк А. А. Новгородские грамоты на бересте. — М., 1993. С. 245.</ref>.
Сваім парадкам, Тапарова крытыкуюць за прасоўваньне гіпотэзы пра міграцыю гіпатэтычна балтыйскага племя [[Галінды|галіндаў]] усёй тэрыторыяй Эўропы да [[Пірэнэйскі паўвостраў|Пірэнэйскага паўвострава]], заснаваную адно на выкарыстаньні «''этнанімічнай асновы *Galind-''» у аддалена падобных паводле гучаньня формах пры поўным браку дакладных сьлядоў знаходжаньня галіндаў дзесьці ў Эўропе ў гістарычных і археалягічных крыніцах, з выняткам іх гістарычнай радзімы ў Мазурскім паазерʼі. Адзначаецца, што Тапароў абмінуў папярэднюю гісторыю пытаньня, праігнараваў альтэрнатыўныя меркаваньні і не падаў нейкіх новых для таго часу гістарычных, археалягічных і лінгвістычных абгрунтаваньняў. Высновы Тапарова ўвялі ў зман цэлы шэраг археолягаў (найперш летувіскіх, якія нават перанесьлі гэтую ідэю ў школьныя падручнікі)<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 112, 118—120.</ref>. Як падкрэсьлівае гісторык і археоляг {{Артыкул у іншым разьдзеле|Надзея Платонава||ru|Платонова, Надежда Игоревна}}, «''Крыніцазнаўчая слабасьць названых пабудоваў, пры ўважлівым разглядзе, выяўляецца настолькі відавочнай, што выклікае зьдзіўленьне: чаму крытыка пачала гучаць толькі цяпер?''» (2017 год)<ref>Платонова Н. И. Древнерусская культура и древнерусская элита: проблемы и перспективы исследований // Elite ou Egalite… Северная Русь и культурные трансформации в Европе VII—XII вв. — СПб., 2017. С. 14.</ref>. Таксама Тапарова крытыкуюць за тое, што ён без сур’ёзнага этымалягічнага аналізу абвясьціў больш за 300 гідронімаў і тапонімаў у ваколіцах [[Масква|Масквы]] чыста балтыйскімі, адкінуўшы іх магчымае [[Славянскія мовы|славянскае]] або [[Фіна-вугорскія мовы|фінска-вугорскае]] паходжаньне<ref>Лухтанас А., Поляков О. Галинды на просторах Европы — археологическая, историческая, лингвистическая реальность или вымысел? // Записки Института истории материальной культуры РАН. № 19, 2018. С. 118—119, 126.</ref>.
Гісторык і мовазнаўца [[Мікалай Нікалаеў]] зьвяртаў увагу на тое, што летувіскі балтыст [[Зігмас Зінкявічус]], які прасоўваў называньне [[Старабеларуская мова|старабеларускай мовы]] «''канцылярскай славянскай мовай Летувіскай дзяржавы''», сыстэматычна зьмешваў навуковае дасьледаваньне зь летувіскім нацыяналізмам, замоўчваючы і ігнаруючы нязручныя для летувісаў факты<ref>[[Мікалай Нікалаеў|Нікалаеў М.]] [https://web.archive.org/web/20230511044109/https://xn--d1ag.xn--e1a4c/pub/arche/html/2003-5/nika503.html Вільня і Літва ў расейскім друку] // [[ARCHE Пачатак]]. № 5 (28), 2003.</ref>.
== Выкарыстаньне тэндэнцыйных сьцьверджаньняў балтыстаў у палітыцы і гістарыяграфіі ==
[[Файл:Baltiškos kilmės vandenvardžių paplitimas.svg|значак|Летувіская мапа «[[Балтыйскія мовы|балтыйскіх]] [[гідронім]]аў», якая сьцьвярджае колішнюю «балтыйскасьць» (нібы блізкую да [[Летувіская мова|летувіскасьці]]) ня толькі ўсёй [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|этнічнай тэрыторыі беларусаў]], але і ваколіцаў [[Масква|Масквы]], [[Кіеў|Кіева]] і [[Варшава|Варшавы]]. На падставе падобных гіпатэтычных рэканструкцыяў, распрацаваных найперш расейскімі філёлягамі Трубачовым і Тапаровым<ref>Тапароў У., Трубачоў А. [https://pawet.net/library/o_philology/161/%D0%A2%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E_%D0%A3.,_%D0%A2%D1%80%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%9E_%D0%90._%D0%9B%D1%96%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D1%96%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%87%D0%BD%D1%8B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%B7_%D0%B3%D1%96%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B0%D1%9E_%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F.html Лінгвістычны аналіз гідронімаў верхняга Падняпроўя] // [[Спадчына (часопіс)|Спадчына]]. № 4, 1993. С. 53—62.</ref>, летувіскія аўтары спрабуюць азначаць [[летувізацыя|летувізацыю]] (нягледзячы на брак гістарычных сьведчаньняў пра «гвалтоўную [[Славянскія мовы|славянізацыю]]» мясцовага насельніцтва) як «''аднаўленьне гістарычнай справядлівасьці''» — «''вяртаньне да каранёў''»<ref>[https://nashaniva.com/?c=ar&i=146173 Алесь Краўцэвіч: Ліцвінства — выдумка ворагаў, якую падтрымалі дурні], [[Наша Ніва]], 28 сакавіка 2017 г.</ref>]]
Гіпатэтычныя жамойцкія (летувіскія) этымалёгіі [[Імёны ліцьвінаў|імёнаў ліцьвінаў]] выкарыстоўваюцца часта як адзіны аргумэнт на карысьць жамойцкасьці іх носьбітаў: гэтак, гісторык [[Аляксандар Груша]] сьцьвярджае, што такія імёны, як [[Вісад|Высад]], [[Война|Воін]], [[Якш|Якша]], [[Жыбарт]], [[Люмонт]], [[Рымша]], [[Межгел|Мызгайла]], [[Масьцівіл|Маствіл]] ды [[Імёны ліцьвінаў|падобныя]], сьведчаць пра летувіскае паходжаньне наваградзкіх баяраў Вялікага Княства Літоўскага<ref>[https://sakavik.net/2026/05/30/%d1%8f%d0%ba-%d0%bd%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d0%b3%d1%80%d1%83%d0%b4%d0%b0%d0%ba-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b0%d1%81%d1%82%d0%b0%d1%9e-%d0%b1%d1%8b%d1%86%d1%8c-%d1%80%d1%83%d1%81%d1%81%d1%8e-%d1%96-%d0%b7%d1%80/ Як Навагрудак перастаў быць Руссю і зрабіўся Літвой], Часопіс «Культура. Нацыя», 30 траўня 2026 г.</ref>.
На падставе прапаганды гіпатэтычных жамойцкіх (летувіскіх) этымалёгіяў гідронімаў і тэорыі «славянізаваных балтаў» часопіс [[Міністэрства абароны Летувы|Міністэрства абароны]] [[Летува|Летувы]] {{Артыкул у іншым разьдзеле|Karys||en|Karys}} у адным з артыкулаў, прысьвечаных «[[Ліцьвінства|ліцьвінізму]]», (аўтар — {{мова-lt|Darius Sutkus|скарочана}}) высунуў тэорыю «балтыйскай (летувіскай) [[рэканкіста|рэканкісты]]», сьцьвярджаючы, што валадары-«летувісы» ўвесь час пашыралі Вялікае Княства Літоўскае на былыя балтыйскія землі{{Заўвага|Падобны погляд яшчэ ў 1845 годзе агучыў адзін зь першых ідэолягаў летувіскага нацыянальнага руху [[Сыманас Даўкантас]] (між іншым, вядомы ўласнымі гістарычнымі фальсыфікацыямі<ref>Roma Bončkutė, [https://www.bernardinai.lt/nedegantys-simono-daukanto-rastai/ Nedegantys Simono Daukanto raštai], bernardinai.lt, 28 лістапада 2020 г.</ref>), які ў сваёй працы «Звычаі старадаўніх летувісаў — [[аўкштайты|горнікаў]] і жамойтаў» называў [[Беларусы|беларусаў]] «белымі [[Гуды|гудамі]]»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=uEQYAAAAYAAJ&pg=PA230&dq=%22weisse+Gudden%22&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwj7nZLclL_6AhVUIMUKHUu4DOQQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=%22weisse%20Gudden%22&f=false S. 230].</ref> і сьцьвярджаў іх «славянізаванымі летувісамі»<ref>Bezzenberger A. Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia. — Königsberg, 1896. [https://books.google.by/books?id=Xg0sAAAAYAAJ&pg=RA1-PA231&dq=Szyrwid+scheint+demnach+die+Weiss+Russen+f%C3%BCr+verrusste+Litauer+zu+halten&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwic0frglr_6AhWFjaQKHbp5DLAQ6AF6BAgCEAI#v=onepage&q=Szyrwid%20scheint%20demnach%20die%20Weiss%20Russen%20f%C3%BCr%20verrusste%20Litauer%20zu%20halten&f=false S. 231].</ref>}}.
== Глядзіце таксама ==
* [[Летувізацыя]]
* [[Летувізм]]
* [[Паганскія гаворкі з Нараву]]
== Заўвагі ==
{{Заўвагі}}
== Крыніцы ==
{{Крыніцы|2}}
[[Катэгорыя:Балтыстыка]]
lo6rgvl02ox5wr34zyru4p5m4fwws8h
Даўгілішкі
0
304143
2694312
2026-10-02T10:30:28Z
~2026-53016-44
100448
Перанакіроўвае на [[Даўгелішкі]]
2694312
wikitext
text/x-wiki
#перанакіраваньне [[Даўгелішкі]]
9cf8e42cs71sgc4n8k7o9lfdkkkx3tm
Шаблён:Выява дня/2026-10-13
10
304144
2694316
2026-10-02T10:51:28Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „Gene Autry, NPG 94 39.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“
2694316
wikitext
text/x-wiki
Gene Autry, NPG 94 39.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
t53dp4epkv2c79rwtq5d8m7rq0pn2en
Шаблён:Выява дня/2026-10-14
10
304145
2694317
2026-10-02T10:51:43Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „Rakher Upobash 40.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“
2694317
wikitext
text/x-wiki
Rakher Upobash 40.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
9cowtlpmm099klatj4yclfrsn2m0kc2
Шаблён:Выява дня/2026-10-15
10
304146
2694318
2026-10-02T10:51:58Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „Fuzzy-horned bumblebee (Bombus mixtus) on globe thistle (Echinops sp.) Seward Park.jp<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>“
2694318
wikitext
text/x-wiki
Fuzzy-horned bumblebee (Bombus mixtus) on globe thistle (Echinops sp.) Seward Park.jp<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
mg4ky1bzvba2b83ube4kamoa3xcu788
2694319
2694318
2026-10-02T10:53:02Z
Jim
415
2694319
wikitext
text/x-wiki
Ocellated turkey (Meleagris ocellata) male head Peten.jpg<noinclude>[[Катэгорыя:Вікіпэдыя:Галоўная старонка:Выява дня]]</noinclude>
94rqm1n96bu1ypt8998ebkrjkgv76gx
Зялёны Лужок
0
304147
2694320
2026-10-02T10:58:45Z
Jim
415
Створаная старонка са зьместам „{{Населены пункт/Беларусь |Назва = Зялёны Лужок |Лацінка = Zialiony Lužok |Статус = Вёска |Назва ў родным склоне = Зялёнага Лужка |Герб = |Сьцяг = |Гімн...“
2694320
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Зялёны Лужок
|Лацінка = Zialiony Lužok
|Статус = Вёска
|Назва ў родным склоне = Зялёнага Лужка
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 9
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B5%D0%BB%D1%91%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%9B%D1%83%D0%B6%D0%BE%D0%BA Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>.
|СААТА = 6248808032
|Выява = Zialiony Lužok (01).jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 50
|Шырата сэкундаў = 58
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 58
|Даўгата сэкундаў = 52
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Зялёны Лужо́к'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 443</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]].
Да [[16 сьнежня]] [[2009]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пятровіцкага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf Рашэньне Менскага абласнога савета дэпутатаў ад 16.12.2009 №231 «Аб змяненьні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Менскай вобласьці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210806040159/https://pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf |date=6 жніўня 2021 }}{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна]
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна]
{{Драчкаўскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]
b0njv1alc2pod367ooclck4mmnub3dn
2694323
2694320
2026-10-02T11:05:55Z
~2026-53016-44
100448
[[Лацінка]]
2694323
wikitext
text/x-wiki
{{Населены пункт/Беларусь
|Назва = Зялёны Лужок
|Лацінка = Zialony Łužok
|Статус = Вёска
|Назва ў родным склоне = Зялёнага Лужка
|Герб =
|Сьцяг =
|Гімн =
|Дата заснаваньня =
|Першыя згадкі =
|Статус з =
|Магдэбурскае права =
|Былая назва =
|Мясцовая назва =
|Вобласьць = [[Менская вобласьць|Менская]]
|Раён = [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкі]]
|Сельсавет = [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскі сельсавет]]
|Гарадзкі савет =
|Старшыня гарвыканкаму =
|Пасада кіраўніка =
|Кіраўнік =
|Плошча =
|Крыніца плошчы =
|Вышыня =
|Унутраны падзел =
|Колькасьць насельніцтва = 9
|Год падліку колькасьці = 2009
|Крыніца колькасьці насельніцтва =
|Тэндэнцыя колькасьці насельніцтва =
|Нацыянальны склад насельніцтва =
|Год падліку нацыянальнага складу =
|Колькасьць двароў =
|Год падліку колькасьці двароў =
|Тэлефонны код = +375 1776
|Крыніца колькасьці двароў =
|Паштовы індэкс = 202154<ref>[https://belpost.by/Uznatpochtovyykod28indek?search=%D0%97%D0%B5%D0%BB%D1%91%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%9B%D1%83%D0%B6%D0%BE%D0%BA Белпошта] {{Ref-ru}}</ref>.
|СААТА = 6248808032
|Выява = Zialiony Lužok (01).jpg
|Апісаньне выявы =
|Шырата градусаў = 53
|Шырата хвілінаў = 50
|Шырата сэкундаў = 58
|Даўгата градусаў = 27
|Даўгата хвілінаў = 58
|Даўгата сэкундаў = 52
|Пазыцыя подпісу на мапе =
|Водступ подпісу на мапе =
|Commons =
|Сайт =
}}
'''Зялёны Лужо́к'''<ref>{{Літаратура/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Менская вобласьць}} С. 443</ref> — [[вёска]] ў [[Смалявіцкі раён|Смалявіцкім раёне]] [[Менская вобласьць|Менскай вобласьці]]. Уваходзіць у склад [[Драчкаўскі сельсавет|Драчкаўскага сельсавету]].
Да [[16 сьнежня]] [[2009]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)|Пятровіцкага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf Рашэньне Менскага абласнога савета дэпутатаў ад 16.12.2009 №231 «Аб змяненьні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Менскай вобласьці»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210806040159/https://pravo.by/pdf/2010-8/2010-8(002-007).pdf |date=6 жніўня 2021 }}{{ref-ru}}</ref>.
== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://smolevichi.gov.by/ Афіцыйная старонка Смалявіцкага раёна]
* [http://belaruscity.net/smolevichi/towns.php Пра гарады і вёскі Смалявіцкага раёна]
{{Драчкаўскі сельсавет}}
{{Смалявіцкі раён}}
[[Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну]]
ne9dks9wzkatbkhopa8lwismdx577av